Full text of "Hieroglyphica, sive, De sacris Aegyptiorvm literis commentarii"

See other formats

E 


^ 


Due nescti, 


$ 


HIFROGLYPHICA 


SIVE DE SACRIS AEGY 


PTIORVM LITERIS COMMENTARII, 


IOANNIS PIERII VALERIANI BOLZANII 
B'EELVNENSIS. 


ΕΞ Ὲ ΘΟ T. 


Habes in hifce comentari non folam variarum listoriaru mnumifmatin, veterum, 
imfcriptionum explicationem, verumetiam prater heryptiaca eo alia p! eraq, my- 
fica, tum locorum comumum ingentem magna cum obleflatione foluam,tum facra- 
rum literarum, in quibus baud raro e Chriftum ipfum, e "dpostolos Prophetas, 
buiufrnodi locutionibus vfos fii] videmus, exqui[ttamm interpretationem: vt fant non 
temere Pythagoram,?latonern, aliosi, [nummos viros ad Ζεργρεῖος dotrine gratia. 
profectos nali : quippe cum bieroglyghice loqui mbil aliud frt, quam diuinarum 

umanarum, rerum naturam aperire. C'ale,c boc periucund. 0 
iam per Pierium oblato beneficio feliciter 
Her. 


(um gratia e priuilegio Imp. JyCaeft.in 
Annos quinque. 


BASILEAE. 
E 19:59 95 


| "n 


M. 


i 
W 


m 


ΠῚ 5 ΠΕ ΙΔ Ομ ΘΜ O 


MEDICI FLORENTINORVM DVCLh HE 
TRVRI£'QVE PRINCIPI, HEROI INCOMPARABILI, 
IOANNES PIERIVS VALERIANVS 

SS HP.«a D. | 


ἢ VM mecüreputo, C OSME Princeps IlIuftri(síme, re^ 
puto autem fzpiísime, quanta fuerít & σεηῇ & ingenij 
tuifelícítas ín laudati(simae uítze tue. negotíorumcpcle^ 
Ctionibus, cum omnes te unanimi totíus patria tuae con 
Íenfu,in tam tenera aetate, ditioni ampliísimae praepone: 
rent, & ín hanccelíam honoris fedem extolleret, tum cet 
CONS Z-£3»] tequonam modo tantam rerum molem in hactemporü 
de cer) perturbatione ferreacu(tínere po(Tes,fane quàm;pro eo 
ácdebui, folicitus effe ccepi, V erm cüm actionis admíini(trationiscg tuze pro» 
ereíIum, & quam uita ratíonem complexus es, confidero, gaudío plane maxi 
mo íta perfundor acexulto,ut etíam plane uídeam te Fortunz locum illum,fin^ 
gulari omnium beneuolentia & (umma uirtutis exi(tímatione non folüm tucrí 
potuiffe,(ed etíam eam uirtutis opínionem de te concitaui(Ie,ut uel maximis re 
enís gubernandis tedignum praebueris.Nam quí fructus abono uerodj princi 
pefoleatexpectari uel maximus,huíuíce iam no adumbratam imaginem, fed lu 
culentam expreffamdqpformà nobis exhibui(ti : atq; ut in(igne cómodum fubdi 
tis tuis adferre poíTes,ín prímis operam dediti, uttanquá agrum melioribus fe 
rendis fegetibus deftinatu, lolio zizaniáue, fic empub,tuam labe uitijscg con^ 
tagiofis perpurgares, dum corruptores coérces, externas diuini nominis contu 
melías, blaíphemías, periuría, € id genus extrema fcelera pro uirilí, iured tuo 
prohibes, emendas,tollis,ac punís : nihildg magise tua dignitate, necrem Deo 
(huius enim mini(ter & e(t & dicitur bonus quiuis Princeps) gratiore,nec ciui 
bus tuís falubríorem exi(tima(ti, quàm fiad huiufcemodi honeftatis ac pietatis 
Ícopum & metam in currículo tuo gnauiter € (irenue contendas:pro quo etíam 
labore & indefeffo (tudio certo noui(ti tibi diuinitus immortale praemium effe 
propofitum,cüm tam gloriofi conatus & curfus dux € magi(ter C HR I$ T V S 

prolixe polliceatur illis rerum omniu f:licifsimos fuccefTus, qui religionem pu^ 
riorem ardenter amant, & ornare feduló coótendunt.(QQuamobrem Cofme Prín 
ceps ornatifsíme,fas mihi (it quaíomeo quodam more, & fingulari quadam er 
ga te gentemdá ue(trá pietate,liberíus quaedam ufurpare X adferre,quz ex offi 
cio przetermíttere non poffum : τες exhortari,& admonere;uel iam currentem, 
ut dici folet, incitare potíus, ut quem hactenus anímu ad publíca íuuanda com^ 
modaattuli(ti,eum non deponas,fed tibi etíam atqp etiam uigilandu,ac pro Re 
pub. confilio & labore excubandum exi(times : (tudíacs omnía,cogitationes|X 
curas ín íjsrebus ponendas , quibus clauum tantí domínij ín maximis flucti 
bus tenere, & amplas ditiones tuas ín íummís rerum difficultatibus tuerí ac gu^ 
bernare pofsís . Hocípfíum facile totum affequéris, (i Deum uerumín C HR I^ 
S T O uere,utfacis,agnofcens,fumma fide & obíeruantía colas,ames;uenereris, 

& glotíz fanctifsimi nominis eius,doctrínz ccele(ti, Ecclefie tranquillitatí am^ 
pliticandze conferuandaedj díes noctesqs (tudeas:in dominio ad quod es adhibi 
tus,publícam, ut hactenus fecifti, falutem quaeras, fubditorum incolumitatem 
cures & tuearís, honeftam difciplinam in(tituas, uel iam in(titutam conferues, 


»ἙῈ 2 


Adilluftrifs. Cofmum Medicem 


florentem dítíonemlegibus,iu(titia,cocordía ftabilire pereas. Vlagnir, inquies, 
efthoc& arduum munus, mole(tíarumdj plenum,& quod πὸ ni(i ab íjs praefta^ 
ri poteft,quibus díuínitus peculiare donum concefTum eft;mihi autem homíni 
fatis alto perfruenti otío hec prefcribere longt facilius, quàm inuenire quenqua 
quiad hücfcopum propius collimet. Recte fane,(ed quorfum haec V t teipfum, 
Clarifsime Princeps, refpicías, tec eum efTe firme credas, ín quem Deus Opt, 
lax. ímmenfa fua benignitate, tamampla conferre uoluitbeneficía, unumdg 
conftituere Ducem ac ueluti paftorem magnis & late difsitis populis,ut eos co^ 
mode prudenterdg regendo pafcendodg,ín hoc tuo príncipatu idea quaedam fan 
ctzc Reipub.eluceres: ideocp duos przclaros tibi comites addere uoluit, [αὐτί 
& Religionem: quarum altera fortunas, uitam & dignitatem ciuíum & populo 
rum conferuas € contínes : altera ad ueram falutem ueramdp felicitatem omnes 
conuocas, & proprio laudabilicgexemplo tantum nonadducis , R'efpiíce igítur 
COSME Princeps munustibiafsignattià Deo, talentüdp tam liberaliter tibi 
impertítum, acccelefte tuum illud nomen non fine diuíno numíne ideo tibí ob 
ueniffe, ut(quod olím deSparta prouerbium íactatum eft) quam nactus es He 
truríam , eam excolas, & omní uirtutum genere exornes , In prímís autem, ut 
decetuerz uírtutís amatorem, artes quibus doctrínzliberales continentur,ftu 
dio, liberalitate, & officijs tuis complectaris : infunt enim in artibus illis fontes 
δ cau(z fapientize,uirtutu,leeum,& honc(tz diíciplinze:que omnia quam prín 
cipatui € prouincijs tuís neceffaría (int,unus omnium Principum optime noui 
fti, qui nullís fumptibus, laboribus nullis peperciftí,ut prac(tantiores ingenua^ 
rum artíii doctores gymnafijs procficerentur, iuuentutemqp liberaliter ín(títue^ 
rent, Et (i quís tande inueníatur quí ab egregíaaliqua uirtute coómendatíonem 
ducít,hunctua beneuolentía dignu iudicas,ac benigne complecterís,autorítate 
defendis,foues,& dignis praemijs ornas:ut íam nemo mirari debeat,probos ho; 
mínes & doctifsimos quofqscertatim ingenij fuí partus libenter illi cómendare, 
euíus uel nomínís fplendore, eratiam & ornamentum fcriptis concilíant fuis. 
Quá quídem ob rem nec mihi, qui annos permultos ín ue(tra fum clíentela;co^ 
mittendum putaui, ut, cüm multi eam uoluptatem, quam incredibilem ex iíta 
magna dignitate animis fuis perciperent, fcriptis declararent, uellentdg te hunc 
fummum honorem ex tuo merito fplendore diutifsime admíniftrare, ego unus 
in tanta omníum lzetítía tacerem,nec fcripto teítíficarercommune omnium no^ 
ftrüm gaudium ex eo potí(simu natum efIe,quód te unum in hac duríoris tem 
porís propagatione díuínitus delectu uidemus, qui literas literatosq uiros fin^ 
gulari benignitate foues atcp illuftras, acadueríus intolerandam inícitiam & ím 
manem barbariem defendis. V t igit huiufce percepte meze Iztitiz aliquá fignifi 
cationem darem, comentaríos fatis multos diuerforu amicoru, quibus íd dene 
gare nec potuí nec debui, rogatu, de facrís A oyptiorum líterís hoctempore ín 
unum ueluti corpus có(trictos,in tuo nomíne apparere uoluí:ín quibus ucl dez 
fcribendis uel tractandís magnam operam & fedulum ftudium nos pofuiffe,bo 
níomnes quí no(tralegere dignabuntur, facile intelligent, C'uàm uero feliciter 
idà nobis tentatu fit, aliorum iudicium erít:labores certe incredibiles fuftinui 
mus, dum earum rerum explicationem adferre ftuduimus,quz natura obícuri 
tate uarictatecp inuolutzemultiscg obítructe dífficultatibus,plurimoru uel πῇ 
egníter erudítoru homínü ingenia exercere detínerecg potuerint: ut etíá eequío^ 
rem mihi forelectorem fperem;ubi uiderít me prímum ín tanta rerum uarietate 

magni 


Epiftola nuncupatoria. 


magnitudine ac difficultatemaxiímo ftudio maximadsanimí cótentíone in hoc 
argumeto elaborare uoluifTe, & hone(to exeplo multorü (tudía excítare.QQuan 
quam hocloco extíterunt, quí ín ipfo operís ueftibuloà tam laboríofo me deter 
rere ita (tuduerunt ínccepto,ut etíà uel arrogantiz uel imprudentiz nota & cri 
míne me uerberarínt,quod unus ἃ multis exiftimarc alíquá abfolutà explícatio 
nem me nunctandem huictam obícuro argumento adferre, € tam ímmeníam 
reru abditarü feriem ex A eyptioru facerdotu arcanis eruere poffe confiderem, 
Quin potius rei difficultate ob oculos ueríata, inexhaufti operís labozem decli 
nandu ceníuerut,prefertím cm in huiufmodi enodandis nó pauci ex Girecís & 
Latinis barbaríscg fcriptoribus omne (tudiu & operá (ine fruge cofumplíerint, . 
quód opus talererum atcgartíum omníum propémodum rationem naturam d; 
comprehendat, Praeterea uetu(tis earum literaru monumentis partim tempo 
rum,partím homínu incuria deperditis,ea dicebant ícríiptoru ínopía laborandu 
effe, ut (i2etas, (i íngeníu,(ialía pleragp adeffent, uix tamen ad exitum perducere 
concederetur tantz molís argumentum, quod ídem adeó fit ex hominum me; 
moría fublatum, uel potíus abolitum,ut nulli unquam ufui fit hzc elucubratío 
futura, cüm prefertím hoc ipfo tepore nullus quantülibet profunda eruditione 
fit,qui uel obelifcos qui Roma autalibi adhucuifuntur, ueladmirandam illam 
Bembi menfam íntelligat;aut interpretari pofsitzuanucg efTe,ingeniu in eo perti 
nacíus intendere, quod te nundj omnino fperes affecuturü. His ego refponfum 
uolo,me non efTe neícíium plurima ex hís unà cum A eyptíorü reeno,docirína, 
in(titutione, acfereomni eorum nomine íta efe abolita, ut fiuel ipfe reuíuifcat 
Heraiícus;qui fertur olim omnia facerdotu corum monumenta literascs myfti 
cas uno ftatím obtutu íntellexi(Te, rerumcg (imul interpretatione cófecifTe, iam 
nunc laboret incaffum,(i quid taleagerediatur. Sed e(to nó poffe me,non pofTe 
- alium quempíam totum hoc facrum perluf(trare,idcircó ne preclaro &laboriofo 
incepto defi(tendum,quód uni omnia pre(tare negatü fitzIdcírcó ne ueterü nu 
miímata & ftatuas artíficiofius elaboratas, quas tanto ftudío perquírímus,tan^ 
ta diligentía effodímus, tanto fumptu re(arcire curamus, quacunqpfuerínt uel 
nare, uel manu,uel pede, uelalío quopià membro mutilz, ín fornacalem ionem 
ad ufum calcís contjcíemus?quomodo enim nobis uel uoluptati uel admiratio, 
ni effe poterunt,fi non undecung perfecta fuerint, quandó nihil ifti dien pu^ 
tant, preciofum níihil;nífi quod ett abíolutifsimu? Ao igitur C O S M E,fiborü 
fÍententii probas,monumenta aliquot tum uetera tum recentía ex amceniísímis 
tuis edibus abijce:(tatuas illas mira Mlichaélis Angeli Bonaroti ἐπα σία fabrez 
factas,e Diui Laurenti teplo eliminandas cura,nam & illis aliquid deeft, & hz 
extremá artificis defiderant manu:& ut de his tantiim loquamur quos ín noftre 
comentationís ferie duces libenter fuícipimus, Pliniü habere domi nemo uclit: 
profeíTus enim fe naturalis aut mundi hi(torie libros edituru, non omnia nouit, 
non omnía perquifiuit,in orbis defcríptione multa pratermifit,montes aliquot 
non recenfuit,lumina pleraq;non cómemorauit, urbes tunc celebres non agno 
uitomnes,quadrupedu,piícium,;auiu,(tírpium,acaliarü quarundá uím ac pro» 
príetaté parum accurate propofuítzQyuid Plutarchu,quid &líanu, quíd Athe 
nzum,quid Pau(aniaà memorem,cim horü nemo omnia, quz in fufceptoargu 
mento dici potuilTent, dixeritzCyuíd Paulum Iouíum, cuíus tanta ín fcribenda 
hiftorialaus eft,uteandem plerifqs ueterü eripuerit,&cum ucl primís parem ha 
beat? Huíus'ne incomparabilis uiri fcripta reijciemus, quód in ea temporü ferie 


S43 


Adilluftrifs.Cofmum Medicem 


aliquotannorü hiftoría concifior (it? Id exiftíimo nemo,ni(i prorfus humanarü 
reru imperítus,approbauerit. Tu certe Cofme Prínceps domeftico idipfum im 
probas exemplo, quí quanto potes (tudío, quicquid repararí poteft, inftauras, 
& quoriü uirtutes ucl imitarís,uel etíam excellís, coru etíam ímagínes uel opera 
ftudiofe perquiris. Sed ne ín hoc multus (im, haru cómentationum labor nulli 
rci magis mihi uidetur aísimilandus,quàm illi de quo díxi ftatuaru effodienda; 
rum & ínftaurandarü (tudio:ut enim illae utcucg mutilze, grate effe folent,fic no 
ftra hzc(ni(i meín(tituti operis fallatamor) εἰ nó omnia complectent,habitue 
ra tame fpero aliquid, quo fefe humana ingenía oblectare pofsint. Nihil igit mb 
. hícumillis fit, quí quod defperét ínuicti membra Cilyconis,Nodofa corpus no; 
lint prohibere chiragra.Nouimus humanarü uiríu termínos círcumícriptos, c 
aliquíd efTe prodire tenus,fi non datur ultra.C)uamobré quís tandem íníquíore 
ín eum erítanimo qui mortalíu ingenía,indu(tría & laborib, fuís quocunq; mo 
doucl delectare, uel iuuare conetur? INam de prafentís argumenti uel oblecta 
tíone uel utilitate, quam earum rerum explicatio & cognitio aflert,fi uelim pro 
dignitate dicere,nullus unquam exítus reperíetur. Quod (i unícuiqz reí non exí 
gua nobilitas ex antiquitate comparatur, fcriptor opinio cftlíteras has quibus 
inde ufi funt /Égyptij,tunc primu excogitatas,cüm ucteres illiante diluuium αἱ 
ri,quirerum ccele(tíum ratíonem prími mortaliu indagaffe traduntur, duas di 
uería matería columnas con(títuerut,lateritià unam,alterà lapideam , in quibus 
totü de confummatíone mundiarcanu exícriberent:funt enim qui defcriptione 
huiuímodi,;animaliu cecterarumdprerum figuris conftitifTea(trueret, in quibus 
tamen philofophi,poétze,hiftorici, diuinarum etiam diíciplinaru fententias deli 
teícere uiderunt, Con(tantifsima enim fama celebratü fuit, facerdotes illos A: oy 
ptíos omnem naturz obfcuritatem adeó manifefte fibi cognitá profeffos,ut ean 
dem quafi per manus tradita, difciplina hereditaria pofsiderent , Fac ipfa prae 
clara fama cómotus admírandus ille Pythagoras, A eyptu (ibiadeundáluftran 
damd putauit, acab ijídem ibi facerdotibus talia cepitarcanarü reru documenz 
ta, ue nonab re de illo paísim dictu (itmente Deos adfjt,& qua natura negauit 
uifibus bumanís, oculis ea pecoris haufit. T'antacp huius uirí fuit admiratio, 
ut Crotoníatz & Mletapontini (apud quos etíà de uita decefsifIe fertur) ex eius 
domo templum facerét,ac uelutí numen colerent. Quid Plato,ut ingenij doctri 
nac princeps, & philofophoru Deus & haberetur & uocaretur,nónne id A gy 
ptíacz percgrinationi debet referre acceptucINónne Mofes ipíe,que Pharaonis 
filía adoptauit, τεσίο modo peritis /Egyptioruadbibitis przceptoribus edu; 
cauit ac erudiuit, maeni fapientiscg nomine honoratus e(t? Sed nein coquirenz 
dís multis laborare uidear, cu hac híeroglyphica in(tituendi ratione fimilitudi 
nem habere cóperio díuinas noftroruliteras,ita omnia my(tico quodà fenfu fcri 
ptaquacuncg Mofes, quae Dauid, quz Propheta reliqui ccelefti fpiritu afflati 
protulerüt.In noua uerolege nouoqpín(truméto cüm Affertor no(terait, Ape 
ríam ín parabolís os meu, ín enígmateantiqualoquar, quidaliud fibi uoluit, 
quàm,hieroglyphice fermone facíam,& alleoorícé uetu(ta reru proferam monu 
mentacEtillud, 1 E 5 V 8 in Parabolís loquebat ad turbas,nónne fermones fuos 
arcano quafi uclamíne quodam contegebat? Pari modo uidemus Apoftolos ab 
u(itato loquendi more recefsife,ut facra de Deo dictaà ceteris fcriptis, icut me^ 
rita dionitate, ita X forma quadam difcernerentur, ne cceleftiu my(teríoru ma 
íc(tas paísim & indifcreté patefceret,fanctudq; canibus, & margarita porcis expo 


nerent, Demetrius certe Phalereus apud Philadelphu Alexàdriz rege pleriíog 


Epiftola nuncupatoria. 


audientibus affirmauit,nó licuifTe Giraecis Hebraici hiftorii attíngete:quin illu 
ftri fcriptor quofdà cam rem tractare aufos,aduería mentís ualetudine & lan; 
guore corporís tandíu conflictatos, donecab ínccepto de(títifTent;tanquá íd ar^ 
cani profanis efTet gentibus manifefta ira numinis interdictu , Ad quod ipfum 
finunc multirefpiceret,mode(tius aliquando fe gereret. V ides enim quede hu 
mana diuinads difciplina uetuftas illa fub reru uerborumdg quorundam inuolu 
cris occultauerat, & quód períti(simi quic interfe hocucluti enigmatü genere 
uti confueuerüt., Mihi igituruitio uerti non debet, (iomné operam & ftudiuad 
harum rerü explicatione contulerím,quas tanto ín precio à praeftantifsimis quiz 
buíq; femper habitas nouímus. Angelo Politíano,Petro Críníto, Philippo Be 
roaldo fummz laudi datu, quod prími unum uelalteru ex Π 5 locü interpretati 
fint. Mihi igit utidem attente cur negcic Etfi ís non fum,qui cum illis au(im eru^ 
ditione contendere: (fuerunteníim ex ijs quos equus amauít lupiter) (i quid ta^ 
men nó intermi(Tus labor,& in euoluendis remotioribus libris períeuerantía ua 
Jent,nó unu iamautalterü locum,íed ad multa uolumina de arcanis huiuímodi, 
aliqua pofteritatís gratulatione me cóícripfiffe grati , ni fallor, profitebuntur,ac 
oblectatione & utilitate ab harü reru tractatione nó difiunxiffe. Mlaximas certe 
cóomoditares & utilitates cofequemur, fi ex mutis expertibuscprationis animan 
tibus exempla fumere uoluerímus,& uirtutu quas fequamur,& uitiorü qua fu 
gíamus. INec deerit occafio recte fentientibus,quí accomodate ad relieione noz 
ftram hzcretulerínt & expofuerint. Nec etia arboru & herbarü confideratio no 
bís ocioía e(t, cüim B. Paulus & ante eum Dauid ex rerum creatarü cognitione, 
Dei magnitudine & dignitatem intelligi tradant. Quz cim íta (int,quis noftru 
tam torpefcentí,ac terrenis fxcibuscp immerfo eritanimo,qui fe non innumerís 
ob(trictu à Deo beneficijs fateatur, cüm fe homine creatü uideat, & omnia quae 
ccelo,aére,aqua, terracp continent, hominis cauía generata effe, fed nó folü reru 
cceleftiu contemplatoie effe,uerü etíam eoru omniu quz uniuerfum complexu 
fuo cótínet,dominu effe condituz Hac ἢ íta fuis uiribus & animo expenderent, 
atqpoculis quotídie cernunt, mírabiles excitarent ín nobis erga D'euamore. Ve 
rum íam tépus ut quz,coiuncti(simis efflagitantibus amicis, comentarijs (ingu 
lis comprehen(a fint;uno ueluti obtutu fpectanda exhibea:quos quide comenta 
rios,optime Prínceps,ad te mitto, ut quibus pofsim officíjs, meà in te fide, per^ 
petuamdp obíeruantiá declarare, uehementer etíaatepetía rogans, ut hos ipfos 
ad teuenientes,id e(t, munufculu Píertj tui,quo fe przftante uirtute τᾷ memo 
ria íempiterna colere uelle declarat, ne afpernere, libroscg ipfos unà cum autore 
tuendos conferuandoscq fufcipias. A Leoneanímantiu omniu praftantifsimo 
fortifsimocdpaufpicandu putauí, ín qué cim oculos attentius coiecifTem, (tatim 
ardentiísimus illeanimitui uigorafful(it : quare nemíni conuenientíus qj uni tí 
bieum etia peculiariter dedicari pofTe iudicaui: mecp ad id faciendü in primis in 
citauít,quod in tua ciuitate,quae femper fuitleonualtrix, magna fpes afferebat, 
ut Leo meus nuper ablactatus, educationis increméta opipare efIetapud te con 
fecuturus., Multo ením indiget cibo: nec quenquam hodie noui, qui liberalius 
aclibentíus uno te fitímpeníam hanc, qua tua eft humanitas,facturus, ci prz 
fertím largifsima tibi fit earü rerum copia,quibusL:eo meus paícendus e(t:mox 
uero ubi uíres indeptus idoneas fuerit,tuorum líteratoru ope curady faginatus, 
nulla no(tra uerecundia theatris exhibitus,fpectaculo quouis publico feliciísi 
mis tui nominisaufípicijs emíttatur, Vale, 
* 4 


RERVM.QVAE!GO)CTO LESBIO VINO V A- 
GINTA HIS COMMENTARIIS CONTINEN» 
TVR, CATALOGVS. 


RSV] Rmo comentario, ad Cornu JYte- 
dicem. Florentinors Ducem , de- 
feribetur Leo, cutus, vt reliquoru 
ommum, [ymbola [io loco 12 Indice coptofé 
notantur μι. 1 
Secundo,ad Guidonem .Afranium Sfortiam 
(ard. Elephantus e&* Rhinoceros 17 
Tértioad Laelium Taurellum luveconfultu, 
Taurus & Bubulum genus 22 
Quarto, ad Petrum CAdorium,Equs 3 
Quinto, ad Floriu 2yarefium Bellunenfem, 


(anis 39 
Sexto, ad Celium (Lalcagninum, Cynocepha- 
lus, Simia AS 
Septimo, ad Achillem Bochium Bononien- 
Jem, (erum, Cornua. 51 
Ottauo,ad Romulum £ma[aum, Formica, 
Scarabeus, Echinus terreftris. 47 
δου, αὐ Fabium CAgilem Spoletanum,Por 
cus [tue [acra Sus 63 


"Decimo ad Latlantium TPtolemeum, grega 
lia quedam, nempe Capra , Hircus, Oryx, 
Quis, ,ries 71 

Cndecimo , 4d Pro[berum. Sanclacruaum, 
Romanum, Lupus, Hyena, Lynx, Crus, 


Panthera,T igris, Urus 79 
SDuodecimo, ad Petrum ( ; urfium Romanu, 
eAfmus, ulus, Camelus 87 


Decimitertio, ad loannem «Antonius Egre- 
guum, Lepus, Uulpes, Fiber, Talpa, Jytnste- 
la, JYtus, Felis vel Iaeluvus 95s 
Decimoquarto,ad Bernardinum Aaffeum 
Cardinalem Serpens in genere , Bafilifcus, 
Uhpera 102 
Decmoquintoad Achillem αι fo- 
manum Serpens im [inis militaribus, Cadm 
CEus "nt 
"Deamofexto,ad Atavium Ataffeum Roma 
num». Aefculapius, Gorgon, Scorpius, Sala 
mandra, 2Dip[as, ρέμα, H^dra "n7 
2Decimofeptimo , ad Aegidii CAterbienfem 
Card. Gcontay)Ytevops, (ucupha, Ibis, Da- 
gnis Gus, Yalutus 114 


DDecimootlauo, ad Cornelium Jytufaum Epi 


Jcopum Bitontinum L/ultur deer 
2Decimonono,ad Paulum luslintanu Abba 
tem, "Lquila 137 


ζ οοβηιο, κα Au Syncerum, Phoenix Pe 
lecanus U/ulpanfer /Nochua,Cornix,PalJer. 

144 
Cicefimoprimoyad lacobum Sadoletu, tecti 
piter 151 
CAcefimofecundo,ad CAtloria Dauolam i- 
fcarte Dominam , Columba , Turtur, Ht, 
vundo 157 
ζλοριροτεγεῖο, κά. Angelum ('olotium 84 
Jum,Olor, Luféinia, P fittacus,Pica, Larus, 
Cepphus, Gryphs, Cortuus 164. 
CAcefrmoquarto,ad Nicolaum Cordatu Pa- 
uo, Gallus, Callina, Gallinago,. Atnfer, Per- 
dix, Coturnix 170 
Uicefimoquinto, ad Thoma Jxaliaviu Belly 
nen[em,Struthiocamelus, Cesbertilio, Otis, 
-"Llcedo,Curuca, Cuculus, (apriceps, Cpu- 
p^ Florus Salus, Ardea, GÀnmamus, Lelia, 
fto , Inx , (aprimulgus , Turdus, Ery- 
thacus,Gnclus. 178 
Cacefimofexto, ad Petru JYtelinu Romanus, 
pis, Gulex,Cfst, FüucusjUefba, ρα, E- 
phemerus, Gcada, ."franeus, Tippula 185 
Cige[rmofeptimo, ad loannem ΟἹ yimani pa- 
triercham dtquilegienfém, Delphinus, Po 
lpus,ChamaleoyTaranda 194. 
CAcefrmootfauo,ad Liutit Podocatharu ( y- 
pri trchiepifcopu,Teftudo,Cancer, Pinna, 
Oflrea, Locusta, (ochlea, Sepia, Purpura, 
Echinus marinus, Conchyltum. 200 
Ucefimonono, ad AYatthaum Jytacimgum, 
Crocodilus, Fluuiali equus, Phocas, JY(ure 
na, "nguilla,Rana 206 
Trigefimo,ad Paulum louis Epifcopu Nuce 
γον, Pifces, Torpedo, Remora, ./4nthia, 
Gphalus, Scarus, ullus Sargus, Paslina- 
cayNebrias,Fuca, Rata, Scolopendra, Pho- 
lis, Squatina, (lupea, pua, Hirudo, Le- 
pus marinus δροσιά, GlanisSilurus,T bun- 
nut 


Índex librorum. 


»1u5. ol. 112 
ied primo,ad Gfmam Gerium,e4 qua 
per Pifcemam vniuerfum. 18 
drigefimofecundo, ad loannem lacobum ug 
gerum,(aput,Biaipitium, Tricipitiia, Qua- 
drifons, (oma, Semicrinitiu caput (amites, 
Barba, (eruix,Dorfum, Humeri 225 
Trige[motertio , 4d Urbanum Zolxamum, 
Oculi, Aures, Nafus,Os et dentes, Lingua; 
Guflus 133 
Zrigefimoquarto, ad Sebafltianu C orradum, 
Cor Qibanus,Sartago, Graticula, Spina dor 
fiPudenda/UmbilicusUenter Pellis: 34a 
Trigefimoquinto,ad lpannem Jyanardum, 
AGanus,Pedes,( alcaneum, Genua 250 
Trigefimofexto,ad Francifeum Robortellum, 


Zugiti eo AYtenfura 259 
Zrigefrmofegumo , ad Bernardini Tomita- 
num, Digiti c? Numeri 2167 


Trigefimo octauo, ad Herculem Gon agam 
(ard. Litera eco Difaplina, 276 
Trigefimonono, ad JXC “ΖΦ φορεῖ Palferem. 
Patauinn, [fis, Circulus, Rota, Quadratii, 
JAKteta, inum 285 
Quadragefimo, ad lanum CAitalem Vanor- 
mitanum U/eflimenta, Pileus,Indumenta 
atrata, Pera 293 
Quadrage[imoprimo, ad loanne Ü ornelium 
Fantimi ΕΖ ποι, Bulla, d nulus Diade- 
ma, Titulus, Sceptru, Torques & Phalera, 
IHdamas,Sapphirus,Smaragdus, laps,U"- 
niones, Amethyflus, Pelden, Speculis 3o 
Quadragefimofecundo,ad Nicolaum Rodiui 
lum Olice ducem, eArmay Meus Sagitta, 
Hafla, Framea, Scutum, Gladius, Securis, 
Fálx, Serra, alea, T horax,Pugio ( aftra. 
folio 308 
Quadragefimotertio,ad Nicolaus δι combergis 
(Card. Sedes feu fella, Currus, Fulmen — 310 
Quadragefimoquarto,ad fpannem Baptista 
JAontanum ,5ol,Luna,Stella 326 
Quadragefimoquinto, ad T homa (ampegtu 
Epifcopu Feltrenfém,Nauis & partes,nem 
f^ —"LInchora , Témo , Retia , Hamus , Tri- 
dens 334 


423 
Quadragefimofexto, ad Benedilum “Ζρηοὶ 
lum, rna Nili, Lucerna, Faces, Turibu- 
lumy?hiala, Tenis, Fiumnus 338 
Quadragefimofeptimo, ad JXtarcum λα": 
toum lurecon[tltum, Lyra, Fistula, Tuba, 
Tibia, ympanumTintinnabulum, Coca 
les feptem, Liber NOST. 
Quadragefimootlauo, ad  /rnoldum .Atrle 
mium, Incus, JYtalleus, Tridens,. Aratrum, 
Flagellum, Fran, (olus, ee fufus, Laaueus, 
(Catena, lugu, (lauus,GineusUncus,Plum 
bum,U/eélu, Claus 353 
Quadragefimonono,ad Atloifrum (Lornelin, 
Lapis, tola, [tray edes, lam,Columna, 
Obelifzi, νει, Perpendiculu,Cardo 361 
Quinquage[imo,ad Hieronymu Fraca[loriu, 
Palma,Laurus,(edrus,YGyrtus 268 
Quinquage[moprimo,ad Hieronymum Fo- 
bereum, Quercus, Héedera ,5 milax,Amyr- 
dalaNux iuglans,(apparis 37$ 
Quinquagefrmofecundo, ad Laurentius Gra- 
nam, Funekla avbores, nempe Cupre]]us,Ps 
115, Populus, ptum, Yóyrtus,Salix, Yos 
rus, Caprificus,Lotos 379 
Quin quage[motertto, 4d Regindldu Polum 
(ard. Olea Uitas, Ficus 385 
Quinquagefimaquarto, ad Aloifium Priul 
lum/Pomu lIalum,Per[icum,Punicu.39 A. 
Quinquage[mmoquinto, «d lulius 2eedicem, 
Zofa, Uepres , Cardui fcolymus , A4maran- 
thus, Ferula 
Quinquagefimo[exto,ad loannem «Jntoniié 
CPolhonem, Spica, Lolium; aliu, JAtodius 
fiue Calathus, (onu copie 404. 
Quinquage[mo[eptimo, ad Ludouicum ec 
cadellum .Archiepifcopum. Ragufimu, a 
pyrus, Faba, Greer, Arundo,Sinaps. 410 
Quinquagefimootdauo,ad Franafeu Fanto- 
num, Hortenfia, (ape, liu, Rapum, Fun 
gus, Cacurbita, Papater , Uerbena, Filix 
ΡΖ Hhlfopus, "ffbaragus, ( appa- 
r5, Aytandragora,Bulbi, (cuta, Rutaoni 
za, Heliotropium, LupinumNyHleretum, 
litum , Beta, (apillum Ceneri , pias 
Tirum,Brafiica; 416 


AVTORES, QVORVM TESTIMONIIS IN HIS COM; 
MENTARIIS VSVS EST- PFÉRIVS. 


Aelíanus 
Aegyptij facerdotes 
Aeneas Platonícus 
Aeíchylus 
Africanus ín Georg. 
Agrículturelibrí Co 
Ítant.Imp. ínfcrípti 
Albertus Magnus 
Alcínous Platonícus 
Alexander Aphrod. 
D. Ambrofius. 
Ammíanus Vlarcell, 
Anacreon T'etus 
Apollodorus 
Apollonius πος 
. díus 
Apollonij Rhodi 
interpres 
Appianus Alexan. 
* drínus 
Apuleíus 
Aratus 
Arati ínterpres 
Axrí(tophanes 
Ariíftídes Adríanus 
Ariftophanís ínterp. 
Axiftoteles . 
Axríanus 
Artemídorus 
Athanafius 
Athenaus 
D.Auguftínus 
Auerroés 
Aufoníus Burdega^ 
᾿ lenfis 
Bafilius Magnus 
Bedas V enerabílís 
D.Bernardus 
Biblía facra 
Boetius Seuerínus 
Callímachus 
Caísíodorus 
Catullus 
Cebes Thebanus 
Cenforínus 
Chari(ius Sofipater 
D.Chryfoftomus 
Cicero 
Claudianus 
Clemens Alexand. 
Clemens Pontifex 
Cleomedes 
Columella 


πῇ Bfinis Rhe Cornelíus Celfus -. 


Iamblíchus 


Cornelíus Fronto 
Cornelíus T'acítus lanus 
Demetríus Tríclo — Ioan.Reuchlín Phor 
níus ceníis 
DemetríusPhale. —Ioan.Scholafticus 
reus Ioan.Stobzus 
" Demofthenes Ioàn,Scotus 
Dídymus Ioan.Gram.Z ezes 
DíodorusSículus  lofephus  lrenaus 
Dionyíius Halicar. líaacíusZezes 
Diogeníanus Iulius Capítolínus 
Dion Cocceíushifto Iulius Fírmícus 
rícus Iulíus Frontinus 
DíonPrufenfíis Chry Iulius Pollux 
foftomus ^ lulíus Nypfus 
Diofcorides Iuftinus hiftorícus 
Enníus Tuuenalís 
Erafmus Roterod. — Lactatíus Fírmíanus 
Eucheríus Lactantíus Statij ín- 
Eurípídes terpres 
Eufebius Lucas Mínorítanus 
Euftathiíus Lucíanus, Lucretius 
Euthymíus Lycophron 
Eutropíus Macrobíus 
FeftusPompeius | Manethon 
Flauíus Vopifcus ^ Martíalís 
Florétínus dereruft, Martíanus Capella 
Fortunatus Maximus Tyríus 
Frácifcus Petrarcha | Michael Byzantíus 
Fulgentíus ^ Mufoníus. INícader 
Galenus Nícandri ínterpres 
. A.Gellíus Nicephorus 
Greg. INazíanzenus INoníus Marcellus 
GregoriusPont. — INümeníus.Oppían. 
Hali Amberagel. — Oríg. A damantíus 
Halíabbas Arabs ^ Orpheus. Ouídíus 
Harpocratíon Pandectz Iurís 
Helíodorus Papíníus Statíus 


HeraclídesPontícus Paulus Díaconus 
Hermes Aftronom» Paulus urifcofultus 
Hermes Trifmegift, Paulus Orofius | 
Hermol, Byzantíus Paufanías 


Herodotus 
Herodíanus 
Heftiodus 
Hefíiodí ínterpres 


Petroníus Arbiter 
Petrus Aponenfis 
Philo Iudaus 
Phíloftratus 


Hefychíus Híerofol, Phocylídes 


Hefychíus Gràmat. Phurnutus.Díndarus 


Híerocles 
D.Híiíeronymus 
Hippocrates 
Homerus 
Homeri ínterpres 
Horatíus 

Horus Apollo 


Píndaríínterpres 
Plato — Plautus 
Plíníus ín Nat.hift, 
Plíníus tuníor 
Plotínus.Plutarchus 
Pontíus Paulínus 
Porphyrius philof. 


Priífcíanus Grámat, . 


' loan.Pícus Mírandu Probus Valeríus 


Probus A emílíus 
Proclus Lycíus 
Procopíus 
Propertíus 
Prudentíus Pfellus 
Ptolemaeus Alexan, 
Quíntilíanus 
Quíntus Curtíus 
Quintus Calaber 
Rutfinus Aquile- 


gíenfis 


Salomon Trecenfis 


Seneca 

Seruius Honoratus 
Sextíus IMedícus 
Sextus Aurel.híftor, 
Sibyllinilibri 


Sídonius Apollína- 


SiliusItalícus  (rís 


Solínus Sophocles: 


Spartíanus 
Speufippus 


|. Stephanus de (ἐπ᾿. 
Strabo 


Suetoníus 


Símeon Antíoche- - 


Synefius' 
"Tertullíanus 
"Themiftíus 
"Theocritus 
Theocriti ínterpres, 
"Theodorus Gaza 
"Theon Arati interp. 
"Theophilus Iurí(c. 
"Theophylactus 
Theophraftus 
D. Thomas Aquínas 
Thucydides 
Tiberius Donatus 
"Tibullus. T ít. Líutus 
Trogus Pompeíus 
Tryphon Grammat, 
Valeríus Flaccus 
Varro 
V ectíus Baffus 
Vegetíus 
V eterum uaría nu^ 
miímata 
Victorinus Rhetor 
Virgilius Maro 
Vitruuíus 
Vlpíanus Iureconf, 
Xenophon 
Zenodotus 


(nus 


lacobusZíeglerus Porphyríon Gram, Zezes Zoroaflres 


(tibus 


Locorum Scripture index. 


ΕΟ G.O RC:V:M 
QVORVNDAM SACRAE 
feripture,qui bic paflim expo- 

nuntur, Index. 
G E N.E. S. I.S 


Cap. 1ττ.. Homo ipfe tuum obferuabit 
caput,c tu illius calcaneum 258.C 
Cap. v1. Non permancbit fpiritus meus 
- in bominib.istis, funt quia caro. 414-4 
s. Anima illius in fangunceft — 154-4 
23. Habitabat autcm Epbron in medio fi- 
liorum Hetbios n4 
35. Reges de lumbis tuis egredictur.245.4 
36. Tauri decor eius. 31.4 
E X OD. 38. Et fecerunt ucflimentum 
poderem fub umbonc 7c. 195. f 
35. Pofleriora mea uidebis,facié etc.190.€ 
LEVIT. 2. Quicquid obtuleris facrift 
cij fale condies,czc. 220. 
2. Cum autcm obtuleris facrificih cocti 
in clibano de fimila 244.€ 
6. Quetunq; illa attigerit [anctificabi- 
tur 253.4 
8. Sacrificiu pro facerdoti cofecratione, 
pollices manuum «7 dexterorà pedum, 
bostie fanguine oblinuntur. — 257.d 
8. Axymorum calatbus ab Aarone cz fi- 
lijs cius offerendus 277.ς 
τις Et quicunq; morticina eorum tctige- 
rit c7c. 283. 
τι. Vt adoretis talpas c7 uefpertilioncs. 
179. f 
15. Vertantur in lapides donec pertra[cat 
populus tuus Domine 365.4 
37. ubimonemur fanguinem non e[Jc co 
medendum 154.C 
19. Manus cius offerant bofliam Domi- 
no. 250. 
z1. Nonradent caput neq; barbam 232.4 
22. Si fractit fi cicatricem babens. $8. b.c 
Si no poterat manus elus inuenire. 255.d. 
23. Scpté diebus comedetis azyma. 162.f 
3. anima que peccauerit, offerre donum 
fimilam cum oleo 385. 
25. panes duo primitiarum dicti εχ dua- 
bus decimis fimile fermentate | 277.c 
25. Saliccs de torrente fumi precipiun- 
tur 385.c 
27. Omnis eflimatiofiloezc. — 145€ 
27. Dc confecratione,pre[crtim Aaronis 
238.4 
28. ad imas tunice fimbrias aurca cur tin 
tinnabula;malaq; Punica 34.9.6 
Pontifex bumeros primum ρΥΖοίποὶ iu- 


beturmoxlogium a[Jumere 279.Ὁ 
DEVT .8, de Dipfade, ubi terrifica il- 
lam defcribit folitudinem. 


32. übi fanguinem bo[liarum pro anima 
effet monet Mofes. 154. b 
17. Quicung; rex fuerit coflitutus nó mul 
tiplicabit fibi equos 34-f 


21. Simuliere quis ex boflico uiderit, ut 
uxorem ducere concupifcat. — z3vb 
23. Loci babebis extra caftra c7 c. gerens 
paxillum in baltbeo 10r f 
a5, Pro menfura peccati erit ez plagarum 
modus c7c. 274.b 
32. Comedit lacob ez: impletus eft c7 τες 
calcitrauit 31.4 
3z.Funiculus bereditatis fue Yfracl.266.d 
32. Sanguinem uus biberunt 390.C 
33. Qui appropinquant pedibus cius, de 
doctrina cius e7c. 255.Ἀ 
43. Et fanguinem uue biberet meracifsi- 
mum 390.C 
IV D. 6. Si rosin folo ucllerc fuerit,et ro 
go ut folum ucllus fict fit: 281.f. 282.4 
7. Curuatis genibus biberunt. 46.d 
REG. 1.lib.cap.s.Arca Domini iuxta lo 
cata,no&u fractü difalijfJe,maneq; dor- 
fum 232. f 
I.Reg.24. Cané mortui perfequeris.4.s.b 
Rcgum i.cap.28. mulicrem que Pytbonc 
babeat, fibi fift cupit Saul. 109.C 
2, Reg. 9.Ecquis ego fum feruus tuus C7 c 
43. b 
2. 22. Afcendit fumus de narib.cius. 257.d 
Reg. 3. cap. az. Minimus digitus meus có- 
pa&ior eft lumbis patris mei — 245.4 
3. Reg.x. Ponite filii nicum Salomonem 
in mulam : 92.€ 
4. Reg. 4. Mors in olla eft 281.4.Ὁ 
4 Reg. 6. Elifeus uidit auxiliares equites 
in monte 3:6 
IOB s. Si non cx uentre matris mee dux 
illis fai 249.b 
19. Manus Domini tctigit me 253. 
38. Decuius utero cgre[Ja cft glacics? 
24-9.€ 
39. Quis dimittet afinum liberum | So.f 
39. Num derelinquet oua fua in terra, ut 
que puluis e7c. de berodio 126.6 
Nunquid in fapientia tua plumefcit acci- 
pier Ibid. 
Strutbio in terra relinquit oua fua, c7. 
1794. 
PSAL. Tanqua ligni quod plantatum 
eft fecus decurfus aquarum ege. 365.[ 
7.Caligo fub pedibus eius 281.6 
&. Vidcbo caos tuos,opera ἀϊρί ΟΥ̓ tuo- 


Tun 159.6 

το. Palpebre cius interrogant filios bomi 
num — 235b 

Pfal. 17. Deus pofuit tenebras latibulum 
fium 207.€ 

18. Pes meus flectit in ula vecta 257.C 


ao. Quoniam poneeosdorfum — z3zf 
21. Ego fum uermis ez non bomo — 6o.c 
21. Circundedcrunt me canes multi. 45.b 
22. Circundederunt me uituli multiytau- 
ri pingues C7 c. 39. 
26. Ne repellas me 169.b 
26. Delinquentis bominis brachium con 


teritur. 155€ 
28. Dominus diluit inhabitare fa. 18 4... 
29. Vox Domini que ceruos perficit. ss. 
QT 56.4 
zi. Nolite fieri ficut equus cy mulus. 56.c 
CT 92.c 
31. Conuerfus fum in erumna mca duin 
configitur [bina 400.€ 
35. Homines c7 iumenta faluabis Domit- 
ne 724. F 
38. Tabcfcere fecifli quafi arancam aui 
mam meant 19;.d 
39. Ecce commenfurabiles pofuit dies 
meos 164.4 
29. Seruafti me ne decidere in laci 254. 
4o. In Idumeam extendam calccamcntit 
meum 300.C 
41. Abyffusaby[fum inuocat — 384 
44. Eructauit cor meum uerbum boni. 
χ4:.Ὁ 
44. Cimnobis aderas inimicos no[lros 
cornu petebamus 3o.f 
4-9. Peccatori autem dixit Deus,quare tu 
enarras iu[litias meas {7 c. 24.0.4 
$7. Furor corum par cft anguium furori. 
106.c. d 
27. Alienati funt peccatores ab utero, iva 
εἰς fecundum [imilitudinem 107.b 
58. Conuertentur ad uefpera,ez [ame con. 
ficientur ut canes 4.0 
59. Moab lebes [bei mee. 408.c 
65. Tenuifli manum dexterá tuam 254b 
65. Super oues pafcuee tuse. 177.6 
64.Quoniacalix in manu domiti. 4.09.5 
65. Ignenos examinafti (7c. 344.€ 
66. Impofuifti bomines fuper capita no- 
ra 257. 
67. Etuirtus eius in nubibus 282: 
67. Congregatio taurorum in uaccis po^ 
pulorum 3τά 
67. Extimula feras ex arundineto 415.b 
68. Lingua canum tuorum boftum,czc. 
40.4 
69.Fiat menfaeoruminlaqueum. 277.f 
70. Quafi prodigium factus fum multis. 
145.4 
70. Donec annunciem brachium tuum ge 
nerationi omni que uenturaefE — 251.4 
7:. Pene effufi funt grefJusmei 406. 
73. Mei pene moti funt pedes 156.€ 
73. Tu cofringes caput draconis in aquis, 
115.C 
77. Ego cofirmaui columnas eius 567.c 
77. Calix in manu Domini uini meri ple 
nus mixto 390.€ 
77. Exacerbauerunt altifimum in ina- 
quofo 281:.Ὁ 
77. Et forte diuifit εἰς terram in funiculo 
diftributionis. 266. 
78. Dei exquifiui manibus meis noctc co 
ram co zyo.f 
79. Exterminauit cum aper de [lua 67.e 


Locorum Ícripturz Index. 


$o. Educto de petra melle faturauit cos. 
285.C 
8o. Vaflauit uinea tuam Domine fus 1 
ucftris 65.d 
8o. Manus cius ad copbinum feruierunt. 
4.08.c 
$1. Et erit tempus eorüin feculi το Δ. ἃ 
85. Inuenit turtur nidum ubi poneret pul 
los fuos 161.C 
83. Inuenitfibi pafferdomum — 1sof 
83. Deusmeusponeeosutrotáà z89.b.f 
so. Anni πο τὶ quafi aranca reputan- 
tur 195.d 
$1. Sicut cedrus libani multiplicabitur. 
Et, confringet Deus cedros libani 375.€ 
92. Senectus meain oleo pingui 387.6 
101, Factus fum ficut ny&licorax in domi 
cilio 14.3.6 
192. Renouabitur ut aquile iuuentus ἐμά 
i44. b 
165. Inter montes tranfibunt aque, pota 
bunt eas omnes beftie agri 285.b 
105. Hcrodij domus dux corum — 126.d. 
130. 4 
166. Deferta reddidit flumina, ev 4qua- 
vum fluxus in [itin tranfmutauit. 235,€ 
109. Ex utero ante luciferum genui te. 
249.€ 
no. Dixit Dominus domino meo, fede à 
dextris meis 252.d 
113. lordanis conucrfus retrorfum 220.f 
115. Calicem falutaris accipiam — 4o». b 
117. Laborcs manuit tuarit coimedes 155.Ὁ 
125. Erepta anima no[lra ficut ρα ον de 
Eo σε πο f 
. Sicut torrens in auftro 283 
τον Sicut fagitte in manu potétis. 309. 
130. Impiorum concife ccruices — 232.d 
134. Educit nubes ab extrema terra ful- 


gura uertit in pluuiam 325.d 
336. In falicibus, in medio eius fufbendi- 
mus organa noflra 385.c.d 


158. Semitam mcam Co funiculum meum 
inueftigafti 266.C 
145. Et pullis coruorum inuocantibus 
eum alimenta fubminiflrat Deus 168.d 
PROVERB. 1. Filimi, audidoctrina 


patris ec. 13s.d 
s. Nonr eJpicies ad mulierem meretricem 
fauus enim defullans,czc. 187.d 


6. Vade ad formica 0 pigcr,etc. 57.c.58.c 
7. Doncc transfigat f4gittaiccur. 24.4.f 
7. Quafi bos ductus ad uiam — 28.c 
230. Lepufculus plebs inualida 95.d 
3o. Effodiat cum corui de torréte. 169.b 
3o. Lepufculus fapientib.f«pientior o6.e 
3o. Ceruus amicitie,cg gratiarum pullus 
fabulentur tecum sc.b 
ECCLE S. o. Melior eft canis uiuus leo 
ne mortuo 42.€ 
a1. Florebit amygdalum c7 pinguefcct lo 
eufl4,q c. 379.4 


21. Et difüipetur capparis 379. 

CANTIC. ρα. 4. Oculitui co- 
lumbarum 160.€ 

Cap.z. Vox turturis audita efE in terra no 
ftra 161. f 

2. Capite nobis uulpes paruas, que demo 
liuntur uineas 97. 

5. Fratruelis meus albus ez rubicundus. 
296. F 

s. Similis es tu fratruelis meus damule, 
aut binnulo ceruorum s6.b 

7. gana tua fimulis facta eft paliue. 
371. 

SAPI Ξ N. 12. Mififli anteceffores exer- 


citus tui uefbas 190.b 
12. Melior cjL iniquitas uiri quàm mulier 
benefaciens 24.6.C 


ECCLESIASTICI 6. Cauendum nc 
animos ueluti taurus extollamus — so.f 
10.Si momorderit ferpes in filentio.1o9.b 
ESALAE 1. Cauponces tui mifcent uinic 
aqua 282.C 
Cap.1. Quomodo facta eft merctrix ciui 
tas fidelis 95.d 
2. Proijciet idola, «7c. ut adorarct talpas 
€ ucfpertiliones 99.C 
s. Mandabo nubibus meis ne pluant fuper 
cam imbrem 282.6 
s. Mandatum eft nubibus ne pluerent im- 
brem fuper uineam Soretb 282b 
6. DeSerapbim duabus,qui fenis finguli 
alis prediti,esc. 225.Ὁ 
34. Ertt cubile draconum c7 pafcua ftru 
thionum. 179.4 
38. Sicut pullus birundinis,fic clamabo. 
162.d 
40. Quismenfus eft pugillo dquas 1 64.€ 
ss. Venite emite abfq; argento c7 abfque 
comutatione uinum c7 lac 188.c 
HIEREMLIAE 4. Ventrem meum uen 
trem meum doleo 24.2.5 149.€ 
5. Vos igitur non timebitis me, qui pofui 
arenam terminum maris 25.6.6 
8. Turtur cg birundo εἰ ciconia cufTodie- 
runt tépus aduentus fai — 161.d.176.4 
17. Clamauit perdix,congregauit que no 
peperit 176.€ 
4.6. Fugite ab occurfu gladij, qué colum- 
bauibrabit. - 158. 
EZECH. as. Vé ijs qui affuunt ceruica 
lia fub omni cubito manuum. — 265.a.b 
16. Ef catena circa colli tuk 301.d. Et im 
pofui tibi armillas circa manus tuas 3 os.f 
17. Aquila grandis magnari alarit 14.1.6 
32. Etextrabam te in bamo meo,e7 exten 
dam te fuper terrá,cápos implcb. 558.4 
34. Etcum purifsimá aqua biberctis,rcli 
quam pedibus ucftris turbabatis 177.c 
37. Aperia fepulturas ueftras,cg educam 
uos de Babylone 284. 
47. lofepb duplice funiculit babet 266.d 
O3 EAE 7. Cordacorum [icut clibanus 


incaluerunt 241.d 
MICHEAE 7. Tu pcccatano[tra in 
profundum mare demerges 218. 
ABACVC s. Quia afcendes fuper c- 
quos tuos 31 130 
3. Vbi dicit,in aquas falfas armentià Dco 
inducendum 281:.0 
3. Fluminum terra fcindetur 285.€ 
3. Venter meus turbatus [Lin me. 14.9.6 
3. Pro iniquitate uidi tentoria Aetbiopie 
turbabuntur pelles terre Madian.250.4 
3. Bouesnonafiiflunt ad prefepia 277.€ 
SOPHONIAE 1. Extendam manum 
meam fuper wudam,c7 fuper babitantes 
lfrael. 25;.b 
ZACHARIAE 9. Ecce rex tuus ue- 
niet tibi 88.Ὁ 
MATTH AEI το. Decalceamétis pedi 
bus no inducendis interpretatur. 413.4 
13. Simile efl regnum coclorum reti miffo 
in mare 22;.b 
15. Non decet panem filiorum. dare cani- 
bus 3s b 
15. Quare uos tranfgrcdimini precepit 
Dci propter traditionem ueflram 282.c 
17. Deiuuene lunatico, qui nonnunquam 
in ignem, nónunquá in aquá qg c. 329. d 
17. Siquis babeat fidem quantum cft gra 
num finapis 4:15. 
19. Facilius eft. camclit per foramen acus 


intrare 93. 
as. Camelum deglutiunt, ex culicem li- 
quant 93.d 


24. Vbi fuerit cadauer llic cz aquile com 
gregabuntur 141. 
24. Orate ne fuga ucftra fiat byeme ucl 
fabbato 282.f 
MARCI το. Calix qué cgo bibo 4o9.b 
LVC. 24. Pifeesaffoscomeft — 225.4 
ACT. APOST. 2. Difpertite lingue 
tanquam ignis 240.4 
s. Vli aut ibantà confpectu concilij, quód 
digni babiti fent quiproezc.— 274.4 
D. PAVLI. Rom. z. Qui oflendunt 
opus legis fcriptu in cordibus fuis 242.4 
1. COR. 15. Onnes quidem refurgemus, 
fed non omnes immutabiur 4.93.ς 
EPHE S. 4. Sol non occidat fuper iram 
ucftram 408.b 
PHIL IP. s. Caucte catnescaucte malos 
operarios ;9f 
4. Statein Domino 46.ς 
AD ΗΕΒ. 7. Adbuc enim in lumbis pa 
tris erat quando obuius ci factus cft Mel 
chifedccb. 24.5.4 
ni. Circumierunt in mclotis 395. [ 
APOC. 16, Et uidi dc orc draconis [pi- 
ritus trcs immundos in ranarum fimili- 
tudinem zn 
17. Aque quas uidifli, fuper quas mere- 
trix illa fcdet 283.ἃ 
FINIS. 


IO. PLERPIVSSWATER IA 
NVS AD COSMVM MEDI- 


CEM FLORENTINORVM DVCEM, DE IIS QVE TPER 
LEONEM-SIGNIFICANTVR EX SACRIS. &£GY. 
PTLORVM LITERIS. 


- ] VLT Aquidem funt, que Leone fuper tam philofophi 

"IE quam hiftorici,necs nó arufpices difTeruere: (ed neqgue 

riora,neq;admiráda magís ab eoru ullo,quàm ab A gy 

pttjs facerdotibus &obferuata,&pofteritati coómendata 
funt:totea fcilicet extat, quae uiri illi totíus aufim dicere 
arcanorum naturz conícij, fuper anímaliu ingenijs ma; 

ἿΣ χίπιξ οπιπία diligenter explorauerunt, Eam ucró eíTe ín 

AAA ; Leone pra ítantiam norint omnes, ut ucl fingula εἴτις 
membrano eorü tantiim facerdotü inuentione,fed & gentíu,zetatumdqgs pent o^ 
mniü cofenfu,myftici alicuíus (ignificati areumentü przbuerint.Totíuntuete 
rum monumenta,ín quibus L'eonina facies uaríjs hieroglyphícis expreffa nunc 
magnanimitatem,nuncanimi corporíscs uires,nuncSolem & terram,nuncna; 
torum erga parentes obíequiu,nuncaními domitort fignificat: alijs mox píctu 

B rísamoris petulantia,oratoríz partem facultatis,uieilantiam, cuftodíam,terri 
ficum hominem,domínatorem;,Nili íncrementu,clementíam,uindictam,& ple 
racpalía comon(trabat. Nulla tame naturzeui admirabilior effe iudicatur, quam 
ipía qua egregie pollet magnanimitate, Ab ea igitur primiim omníü ordíemur, pe magnani 
quam AE gyptij facerdotes ea de caufa per Leonem pictu intelligi uolebát,quód "itte Leo- 
inter quadrupedes nullüaliud anímal preftare magis anímo exploratu habue "^ 
rc. Eam praterea Leonis effe ímaginem,ut magni X generofi aními fimulacrü 
pra fe ferat,utiín Phy(iognomoru obíeruationibus inuenitur.Caput ením ma 
gnum habet, pupillas ienitas,faciem obrotundam,& ad radíoru fimilitudinem 
iubas undecuqy diffufas,quibus colla armosdueftíat. Id enim Leonum genus 
anímofius efTe theatra R.omana fzpíus oftendere, Atcs hae quídem,quo diffufe 
magis, uulnerü eo magís cotemptum indicant. Eos Homerus ivjjvésc appellat: 
de quibus dicitur, leone nó terreri laruis,neqpà fubula excipi. Quare Diogenes 
cüm apud Xeniadem feruiret,amicis uolentibus eum redímere,negauit uelle fe: 

c an neícitis,inquiens, Leones non ijs feruireà quibus aluntur;fed altores potíus 
Íeruire leonibus? Parí magnanimitate Antigonus Demetrij filius cim urgenti 
bus hoftibus olím retrocedere cogeretur,negabat fe fugere, fed utilitateà tergo 
fitam perfequi. Huiuímodi ucró faciem ποντίας iubatam in morem hi(tricis ir 
ritatz afípicias ín Antonini nummo, qualescpilli funt, quos throno Solís A ey, Antonini. 
ptij íubiecereaffinitaté demon(trantes, quam cum ipfo Deo iubarü ímítatione "fme. 
habere uíderentur. [Nam degeneres ac perínde pauidiores illi omnino funt, qui 
crifpiorib, breuioribusds funt iubis.INecs aliud fibi uult diuina lectio, cüm Dei 
populum ficut catulu Leonis exurgere, € ficut leonem exilire fcribit, Quanta 
ením illa funt indícía magnianimi,cim quís crucem fuam tollit, & Chri(tu fequi 
tur,cim Príncipu furias cotemnit, cim ferocía fuac uerberaafpernatur, ciim 
caíus denicp eladijs bídentís inftar nullá necp murmurc, neq; querímonia con^ 
fternatione oftendit, ciim uícto feculi terrore, fpretiscz; corporis pcenís,igni,be 
ftijs, tortoribusd traduntur: defpiciunt ením & contemnunt omnía qua funt 

a 


; Pierii Val. Leo,fiue 


in poteft ate morta' τ, & imitantur eum;quí Leode tribu Iudanuncupatur:atqy p 
hicdemit ille illehomo eftímpauidus,qualem dari fibi Democritus poftulabat 
al(ummib onifpecimen, qui fcilícetanimum à terrore liberaffet, 
Iuntueroó Admetüleonem & aprum iun 
xiffe, ex quo illu aními corporiscpuirtu 
tes copulaffe intelligendu. Per leonem ením 
animiuim: peraprum,ut fuo loco dictum,ro 
bur corporis interpretantur. Addut eum eo: 
dem argumento Apollini atq Herculi acce 
ptíísimu fuiffe, quos medía fapientia SC inge: 
níte cuiufdam uirtutis índole fibi cociliaffer. 
Quinetiam Poétz feroces ín bello uiros ϑυμο 
λέοντας uocare confueuerunt, 
R O.B V R. 
St & illud hieroglyphicum, peranteriora 
lconís robur fignificare, propterea quod 
incoanimalí membra illa robu(tiora funt: ab 
excellenti enim αἱ quadam uniu(cuiuígp rei fignificata fua Αἰ eyptij defumebant, 
Exprefsit robur hoc L.ucret.Carus cim íta fcripfit; 
Principio genus acre leonum (zu, fecla 


Tutata eit uirtus. — INeqgaliade :aufaleonem cceloadícriptum multi prodide^ 
re,nifi quod Sol co tempore quo fignu id permeat,maxime (it ualidus atqj robu 
ftus,moxd degeneret in poíteríora ἀφο] Πᾶς, Qyuía uero,ut Paufanias ait,decet 
bellatorem homínem in conflictu adueríus hoftem,omni pofthabita manfuetu 
dincatq; clementía,fzuire, Lacedaemonij Martem 39 appellauere:eocj fpe^ 
&are Homericum illud aítde Achille dictum, λέον δ᾽ ὡς ἄγριθ᾽ obw. Cuiufmodi fi^ 
enum in Símandij Zigypriorürcgís nominatifsimi (epulchro fpectari folítu au 
tores tradüt, quem leonis fpecie figuratit hoftes in fugam uertere uidiíTes, ut ex 
co Kanimum & robur &uigilantiam regis perfpicere liceret. V idere uero cft ín 

Traiani mu- INeruze T'raianinummo fortitudine hanc ita higuratá, ut claualeoninoínfideat F 
mj" ^ capiti.perclauam fortítudige Gegnificari dicium in Roborís cómentario:per ca 
putueróleonínuanimigenerofitatem interpretamur:utrocg enim opus e(t,qui 
Ducis inuictí nome affectet fibi uedicare, Quod ueró pertinetad leonis robur, 
traduntautores Hyllum Herculis filium;eó quód uiribus praeftaret, Leone ΟἹ 
theronitücognomínatüu: quem ciim Euchemus Arcas interfeciffet, R ex à Μίερα 
renfibus falutatus eft,apud quos oraculu erat,eum fibi adícifcendum,quileoné 
interfecifTet, Quod fimilefuit Diocletiani facto, quí tuncad fererum fummam 
peruenturá acceperatab oraculís,cumprimu apru interemiflet:ob iddp cium plu 
rimos confeciffet apros,queri periocu olebat,fe quotidieapros interficere, nun 
quáaüt Imperatore declararí,donec uíra nomine Aprum íugulaffct.In nummo 
C.Pollicj a; quodam pulcherrimo C. POBLICII Q. F.cernere eft fortitudínis fimulacrum, 
wawa quodleoné fuffocatclaua à pedib.ftrata, pharetra cu fagittisantepofita. Hippo 
thoon Poéta robur hocleoninu pulcherrimo defcripfitfenaríolo, queapud lo, 
Stobzü inuenimus: γῆρας λέοντι’ κρᾶοσον ἀκμαίων νερῶν: cuiu fmodi uerba fenex ille di 
citapud Axiftophane, V efr pis, ἐγὼ τὐμόννομίφω γῆρας QVou. κρξῆον ἢ πολλῶν κοκκίνπονεανιῶν. 
Leonís fenectáà maxime florente hinulorü iuuentute meliore effe fcribit Hippo 
thoon;& fenex ílle Aríftophanicus fenectuté fuam pubefcenti multorii iuuenü 


uirtu^ 


ANIMI CORPORISQYVE VIRES. 


Liber primus. ; 
A uirtuti eloriabundus anteponit. Cicero uero Officijs,uim nonaliter leon: pe^ 
culiarem efle dicit,quàm uulpeculz fraudem, 
Δ τθβέδίδη εις perleonis caput gy 
pttj facerdotes uigilantia atq; cu(todíam 
oftendebant.Caufam addebant, quód (olum 
bocexanimalibus recuruos ungues habenti 
bus,(imulatqs natum e(t,cernit, atqg hinc Plu 
tarchus folare anímal leonem haberi putat.Sa 
ncillí nomen 7?4 τὸ A«o?3«oó índítum aiunt 
etymologíarum indagatores , Somni przcte 
rca parciísimi eft, oculosc habet inter dor; 
miendum fplendefcentes, ac quodámodo paz 
tcfactos,quod ín cuftodie fignum recepere:& 
x : PE vc 
fane multí crediderunt leones omníno info SXSANNNNDERERMÁ —— 
mnes effe, quod Manethon Zigyptius in ijs 
s quzícripfitad Herodotum tradit. Huíufcereiargumentiü nonnulli obferuaue 
re,quód caudam afsiduc inter quiefícendum motat. Caeterüm incredibile eft,ut 
utat Aríftoteles, animal ullum perpetua uti uíeilía : fed inde perfuafi funt qui 
talía fc obfcrua(Te profitentur, quod leo magnos habet oculos palpebrasdg per^ 
exiguas,ut non oculum pofísit penitus obtegere,intuentíq; fplendor ille fefe o£ 
fert,qui plurímus emícatab eius pupilla:quarefemper fomni expers effe uide; 
tur, Quapropter fienificanter admodum, non tantum Mycenarü portís,fed e;  Portis sa? 
tiam reliquoru zdilicioru, praecípue uero fanorum ualuís, aediumcpfacrarum μὲ 41} 
ueftibulis leones, tanquam díuinorum cuftodes, ut eft paísim cernere, ftatue^ ,,,;;, affi 
bantur.Quíq fjs infomníam attribuunt.indeeos Soli dedicatos autumát, ean» gau. — 
dem cumleone condítíonem habentí,quíppe quí patenti igneocj oculo terram 
confpectu perpetuo atqj ínfatigabili tueatur.Cüm ueró conftet Alexandrü Ma — alecder 
gnum przteralia qua in homine przclara fuerunt, uigilantifsimu etíam fuiffe, Mgmain 
quodin exemploà grue fumpto alibi dixíimus,non miror, etíi aliae etiam huíus tendu 
rcicauífz efle poffunt, eum in nummis quibufdam ]leonino fpolío caput induti 
Ípecari;ab cuíusaltera facie fimulacrü Iouis eft fedens,Izcua baculo innixus,de; 
€ xtera Aquilam praetendens,lítere A AEzAN APOY, nempe quódab Hercule per 
Caranu primu Mlacedonizregé duceret genus: nam Hercules INemei Leonis 
fpolio ubíq;ínfignis, uel quod eximie magnitudinis leone fpectate Spartanorü 
legato ftrauít, Cuanquá non fum neícíus Philippum regem poft Olympíz nu 
Ρτίας per quíetem fibi uí(um coniugis aluo infignem affixifTe bullam, cuius fcul 
ptura leonís ímagine haberet: quod & uxorem grauídam effe Scanímofum ἢ, 
lium paritura, coniectores periti reípondere, Hinc Alexander in matrís hono 
rem leonis fpolío maxime gauifus,& eadem de caufa cm fomnio monitus Ale Leontopolis, 
xandríi in Zeypto zdificaffet, eam Leontopolím appellauit : qu&uis eius fuc 
ceffores Alexandriàà coditore ipfo maluerintuocitari. Quod ueró pertinetad 
leonis fomnu, Phyfiologos ait Adamantius hzecde catulo leonis fcribere,eum 
quippe fimulac natus eít,tribus diebus &tribus noctibus dormire,tum deinde 
patrís rugitu tanquá tremefacto concuflodjcubilis loco catulum dormientem 
experoeficrí.eocptrahitdictu illudà Iacobe ín facra lectione: Catulus leonis πὰ 
daad praedam fili míafcendif(ti,requiefces accubuifti ut leo, & quafi lezena, quis 
fuícitabit eum? Atcpetíam illud ex fecundo Balaamís τείροπίο ; Recumbens ut 
a 2 


VIGILANTIA CVSTODIAOQ. 


| 
ται 


n 


j 


4 Pierii Val.Leo,fiue 


Ico requiefcet,S quafileaena, quà fufcitare quis audebit?quod dubio proculad Ὁ 
Chri(ti fepulturá pertinet, Sedenim intelligere etiam poffumus dormiíIe eum 
ficutleo, ob fplendefcentes inter dormiendum oculos, ut fcilicet diuinitate ip^ 
fam cum eo nihil quicquam fopitam intelligamus.(Q)uod autem de oculís inter 
dormíendum fplendefcentibus à nobis additu eft,ca de cauía factum,utaurem 
ijs uelleremus, quí uiríalíoqui doctrína magniatcp pij, ín eo tamen lapfi funt, 
quódanímà Chri(ti putarunt per tempus illud, quo cadauer eius fepulcro con 
ditum fuit, apud inferos paffam: quod humana ipfa natura piorum hominum 
audírereformídat. Anímaduerte aut& Origenis traductione latinam loco hoc, 
utfere pafsim,ualde corruptam efle, 
(EI SE, SRI. RS TISSBPNE 25 623V3: 1S: 
AL co quidem figno quo robur & uigilantiam indicabant,eodem & terri 
ficum hominem, qui reliquos afpectu folo con(ternaret, fienificabant:cu^ 
Agamemno- iufmodi fimulacrum ín Agamemnonis clypeo fuiffe Paufanias teftis eft;ad for^ 
"ebPU5. mídinemalíjs incutíendam. quod quidem fcutum in Olympiz templo perali 
quottempora pependerit,infcriptione etiam adiecta: E 
OUT G" μῶν Q06GY 651 Beo à δ᾽ ἔχὼν ἀγαμέμνων, 
Quod ítareddere poffumus: 
Térror hic eft homimum,quiq, humcgerit eft Agamemnon. 
E(t autem Leo etus natura, utetíam fi ferum nihil molíatur, intuentes tamen 
terreat:ea efLín oculís efus uis,ea maieftas, Vnde tam Grací quàm Latini Poé 
tz terrorem deícrípturi, comparationem ab huiufmodi anímalis ferocíaliben^ 
tiífsime defumpfere. Mlerító itaq Chabrías Athenienfiu dux, utalij, Philippus 
IVlacedo,dícere folebat, formidabilíoré effe ceruorü exercitu duce leone,djleo^ 
num duce ceruo, Átcptanta porró uis tantuscj; uigor anímalialioqui robuftifsi 
mo íta ín oculís confi(tere tota uidetur, ut eorum uel mínima offenfione fupra; 
quam credibile fit debilitari uideatur leuifsimicg obiectu amictus pecude igna; 
uior fiatquod et in theatris fepius R oma fpectauit,& Ly(imachi exemplo com 
Lyfinabi probatu eft,quem Alex.Vlagnus in idem clauftru cum ferociente leone ínclufe 
precari &- vatrilleuero hancingreffus uid; domita (traneulatad bellua, & R egi admiratio^ 
Faris nifuit,& uite cofuluit fue, meruitd; ut huíufmodi factu aeterna numifmatu me; Ε 
moría prorogaretur,()uín non ín oculis tantu eius terror,uerum etía íinrugítu 
coftat:ítaq; Píndarus eum &e/&uo Olymptjs; hoc e(t,late rugiente uocat, Agcfi 
damo,utín uulpe díixímus.ld ueró fittáta ferar omniu trepidatione,ut, quod 
Ambrofius cum Dafilio teftant;animantiu multa que ucl eíus ímpetu per celerí 
tate euaferint, horrenda tame eius indígnantis audíta uoce,ucluti ui quadá per^ 
culía atqpattoníta cofternentur,& plerucp íta deficíant pre metu perdíta;ut nul 
lo negocío capiantur, uínetiá qui per fomníit imagínatus fuerit habere feleo^ 
nínu caput, Onirocritz uolüt eum in aduerfarios terribile fore fienificarí, non^ 
nund ueró &príncipatus &domínatíoncs affecuturu. Ab huiufmodi ueró rugi 
Mard Est tus magnitudine Marcus ἃ quatuor Euanoelí(tís unus,leonis imaoine, ut cftà 
peu Daniele przuifus,itain hodiernü ufq; diem híeroglyphíce fieuratur,quod ipfo 
iis 5? (latím operis ínítio uocem in deferto clamanté ingenti orc tonat.Ita Eucheríus, 
D: Or M CE NIS ASGOTSTOJPJSRS 
S Ane Bafilius leoné pro dominatoreanimalii rationis experti: ponitzobfer 
uatumdpefít in oftentís,ut fiforte mulicraliqualeone pariat,fore utab exter^ 
nís gentibus uínceretur ca rcfpublica in qua id cotigiflet:quod non in humano 
tantum 


Liber primus. ; 
A tantum genere, fed etiam in quocunqjalio díueríze formz animanti pollere tari 
tundem comperías apudarufpices , Obíeruatum e(t in Co iníula,cim ouís de 
erege INicippi cuiufdam priuati hominis leonem peperifTet, non fuiffe huíufce 
rei euentum írrítum,arrcpta inde ab eo domínatione.Hincilla focietas leonina, 
quz longe plura (ibiaffumit quàm relínquat,de qua Arifto lur.Conf,Cafsium 
rcípondiffe rcfert, focictatem talem coiri non pofle,ut alter lucrum tantüm, al^ 
ter damnum fentiret:& hancíocietatem leoninam folitum appellare L. ff. x v 11. 
T.proSocío.l. X1x. € Dion Chryfoftomus fermone c? βασιλέα, Homeruaít 
fapienterbouiaequiparaffe Agamemnonem eo ucríu; 
Hur: βδς ἀγέλκφι uy ox" emrAGe raro, 
Mlínime uero uelleoní;uelaquilz fimilem dixit; propterea quod dominationis 
ca funt exempla. 
SVMMA CALLIDITAS INGENITI. 
IN aee grauaborantiquá in argumentü huiufmodi fabulà fubíungere, raulide 
quae mortalibus utiliadmodu documento futura (it. D'iuulgata per orbe «is. 
» eratfamaoraculi quod ab loue Ammone prodierat, Alexandru IVlacedoné bré 
» uiadíeuenturuquem filiu effe confitebat fuu: folicitari hincead obfequiu terrae 
Reocs, Principemqs ut fibi conciliarent inter (e certare muneribus:przcipuedg 
Prolemzus A: eyptiR ex dei fui filiu ueneraturus magnam pecunie uím parat, 
quantu ícilicet uectigalis uno die ex INili oftijs & Memphiticz urbís portorijs 
colleeifTet. Erant uero cuiufqg generis pecuniae ex rebus omnibus hínc índe col 
lectead aliquot talentorum millía;id totu (ine dele&uxenij nomínead Alexan 
drum deferri curat. Obtulerunt fponte ueterínam opera,;mulus,equus,aíinus, 
& camclus,qui pecuniá cum fide conuectandá füfcepere.Hi uix biduuà Mem 
phi progrefsi facti funt obuiam leoni, qui & ipfe intellecto Herculis cultu, que 
Macedo fufcepiífet,dum rebus (tudet fuis; R ege falutaturus íter in Macedonia 
teridebat. Data ítacg & accepta hinc inde (alute,cim deftinatu, ut fitiomnes iter 
enartraffent;adícilcitur comesleo quafi cuftos atq; praefidiu aduerfus latrocinan 
tes affaturus . Hicde pecunijs certior factus;habere dixitfe quocp certam ἄτα, 
chmarum fummáà,quas pro comceatu ferret:fed efle illas ibi plurímu incommo^ 
ς das,quodoneribus eeítandis nequaquaaffuetus eflet:rogat itaqi onerís addita 
, mentum leue fingulis futurum inter fe dipartitu fufcipiantmagni hoc benefici 
loco habiturus: obfequuntur illi ofticiofifsime, ac paucas admoduiillas leonis 
drachmas ínter fe díuiías in facculos quifqs fuos admifcet, itercj mox cotínuant 
füu.uenerantin pingues Afiz cápos,cüim leo armentorü multitudine cofpcecta 
dies aliquot ibícommorarí ere fua fore defignauit; fimulataqj lafsitudine ali 
quot dieru quiete fibi opus necefle dixit, quascg depofuerat pecunías repofcít: 
illi adapertis cofeftim facculis,ipfum,quz fua effent,fibi defumere licere ínqui 
unt. Leocu plerafqsalias magno numero drachmas eade nota fignatas in uo 
quoqj facculo confpexiffet,Iaeto magnod; rugitu adito, drachmz,íinquítmeze 
multas admodu drachmas fingule peperere, atq; mox quotquot erant fuis fimí 
lesabftulitpro fuis. Quid quod Hannone Carthaginenfem przclaru uiru,cuz 
ius meminit Plinius,ín exilit actum ferunt, quía leonem ferundis oneribus at 
fuefecerat,areumen to inde capto,ut Plutarchus ait οὐ πολίζοοῖς Thy Aux ad Tra 


ianum, quód quileonem cícurare potuiffer.ad longe maíora ctiam afpiraret, 
HOMO QVI VEE'SVAM VEL ALIENAM 


T- 1 ferocitatem edomuerir. 
, Odem oftento mortalíu triumphis Icones iuctos à M, Antonio,atqpid qui 


a 3 


" Pierii Val. Leo,fiue 


dem ciuifibello eenerofos fpiritus iugum fubituros portendere,id quod Cice. » 
ro Philippicis illi obijcit,dum curru eius leonibus iunctum,imperio(i homínís 
inuidiioltentare memorat.Et Epi(tolis ad Attici, qui auguriu id formidabar, 
ait: ἃ Antonijleones pertímefcas,caue;nihil eft illo homine íucundius:& que 
fcquunturreliqua.Sant homínem quíarte, íngenío ucl autoritate longe poten 
tiorem feaddicat fibiatq; fubtjciíat, perleone ab homine domitüu intellioimus, 
quippe quód ferz alioqui ferocifsimze ualídifsima« impetum ferocitatemqg 
Íopire mollireqg potuerit. Hacutítur comparatione INazíanzenus, ubi Bafiliu 
ait non modo fibi conciliaffe príus Eufebium, fed in fuam ita fententia attraxi 
fe, uteius confilijs & monitis ín omnibus paréreuideretur, INotum exhifto^ 
rijs quid Megarenfibus acciderit, apud quos Cafsíus leones,quos zdilibus lu^ 
dis przparaucrat,reliquiffet,Cüm ucró cíuítas per Calenum caperetur, Mega; 
renfes ferarü carceres effregerüt,earum uinculis relaxatís,ut irruentibus hoftiz 
bus obicctz, negotii eis tantifper facefTerent,dum fibi per mori aliquam con; 
fulere po(Tent: fedenimlongealiter euenit, quía leones in cíues ipfos truculentí 
fzuitía couer(i,tantam inermiu ftragem edídere,dum obuios quoíqgadoriunt, Ε 
fternuntatq; dilacerát, ut fpectaculum id fuerítuel ipfis hoftibus perquàm mi 
Íerabile.Atqsut huiufmodi multa practercamus,íam uero Pythagoricum prz 
ceptum eftanímalía curuunguía(ita mihi liceat γαμψώνυχα interpretari)nutrien 
danon cíIe,quippe rapacitatem € ciuitate fummouenda, Idem fentit A (chylus, 
cim leonis catulum ín Republicanonalendum effe dicit his uerbis: 

Οὐ χεὴ λέοντ Θ᾽’ σκύμνον ey πόλει τρέφφν, 

Μάλλισα pO λέοντοι ulio πόλει (ipe 

H vd" ἐκῴαφῇ τις τοῖς Φόποις ὕπτηρετξῖν. 

αἰεί leonis alere im urbenon iuuat, 

JAagis canendum ne leonem mutrias, 

Quem qui educarit, etus C mores ferat. 
Euripidesueró nullo cos pacto cenfet admittendos,P ythagore preceptu fecu 
tus, in quo (apienter quidem Zfchylus hzccfuper Alabiade;impotentiores id 
genus homínes nonac-ipiendos,cxterüm fi accepti fuerint equo animo feren^ 
dos. At Euripides,ut Aríftophanicus clamat Dionyfius Ranis, ingenue maoís 
locutus, fiquidem utapud Homerum habetur, B 

Οὐκ (51 A&sot καὶ ἀνδράσι ὅρκια 15. FVROR INDOMITYV S. 
{λυ περίοα itacpfurorem, quo quis impo: 

tctíus exardeícat, fignificare fi collibuiffer, 
leonem cffingebant catulos fuos diícerpente, 
imo exoílàntem,ut Girzecum uocabulum ife- 
sicormt ínterpretemur,nonaute occorre (utin 
uuleatís Hori exemplaribus eode capite bis 
pofitum níhil fienificat) quo quidem furore 
correptum olím Herculem autores tradunt, 
coq infaniz prouectum, ut non hofpítís ταν 
tum filios enecarit, ueriim & in fuos ipfius fi 
lios ufqueadeo fxuire folitiuteos interfece: 
rit: quod no abfimile e(tà picturaleonis pro^ 
prios catulos difcerpentis, Sane Theocritus 
in Megara Herculis fcemína, de furore quem ís ín liberos exercuerit haec dici 

Σχέτλι Θ᾽ ὃς τόξοισιν ἃ οἵ πόρων αὐτὸς ἀπόλλων 

Hen/G* 


Liber primus. 7 

HZ Troc uec ἐριννύ aiv βέλεμνα 

Παῖφας te κατέπεφνεκαὶ ἐκ Φίλον 4A Cj 3 voy 

Μαινόμϑν Ὁ «7 οἶκον δδ᾽ qur A« ἔσκε φόνοιο 

Tsc μῶν ἐγὼ d'ósluGY ἐμοῖς id'ov ὀφθαλμοῖσι Βχλλομῆνες ὑ τοὺ πατρί, 

Infelix qu millibus de munere Phoebi 

Site ea Parcarum, uel Erinnyos impia tela, 

natis tpfe fats furis agitatus ademit 

Charam ammam;ut domus ip[a cruore a[]evfa nataret, 

4Hos ego confalJos mamibus cecidil]e paternis 

Jua oculis JPectare meis miferabile τε. 
Poétz quoq; noftri leonem iracundu notant,unde illud apud Horatii: | Pro; 
methea infanileonis uim (tomacho appofuiffeno(tro, cüm de excandefcentía 
loqueret. Elegantifsime quoq; nega nó eruditifsime Lucretíus caufam furoris 
i(tius perquirit,cuíus carmina no i niucunda qua repetantur ponere no pigeat; 

Sed calidi plus eit il, quibus acriacorda 

lracundaa mensfacileefferuefeit im tra, 

Quo genere in primus tus e$t utolenta leonum 

Pectora qui fremitu rumpant plerunq, gementes, 

Nec capereirartm fluttus i peltore po|]unt. 
Superíus ucró dixerat cüm dc uarietate anímiloqueretur: 

CL etiam calor tlle animo quem [umit intra 

Ó um feruefcit co ex octelis sn1cat acrius ardor, 
Eius ucro indicium excandelcentiz eft, cüm caudae uerberibus fefe excitare ui 
fus fuerit, quod íra Hefiodus tangit ín Herculis fcuto: 

Πλῴραν τεκαὶ ὥμες 

Οὐρῇ μασηχόων τσοὶ γραφᾳ SJ Cre αὐτὴν 

Ετλκ ἐς au τοι ἰδὼν 3,6307 ἐλθὲν Ed t μάχεοϑ αἱ. 
Qiem Catullus fecutus Gialliambico fuper Attí dixit: 

Le cade terga cauda, tua uerbera pateant 

Face cenétamugientiffemituloca vetonent. 
Etquzadfuroris incitamentum & indicium fequuntur:nam & corrugate fron 
tem pugnaturus cernitur, quod exit Cirzeci dixere: & fuperciliorü contractio 
nem ἐπισκίκύιον uocant. Index autem praecipuus e(tleoníni aními cauda, perinde 
acequorumaurcs,eaqj proprie inleonc dicitur alcea, quód pracipuum ín ea ro 
burcon(ter:ucl quod incítamentu quoddam (itadaffumendas uíresanímumdg 
commouendum:initío irarum terra Blagellatur,increícente uero excandefcentía 
terga etia fua uerberant;id ea de caufa heri putat Alexander Aphrodifeus, quód 
corum anima uchementíus moucatur,fitq; ultionis admodum appetens:cauda 
uero utaturucluti homines manu,;quailli fe plerücp ín excandefcentia complo^ 
dere folent: itaanímalía hzecira cómota, cim íd quod fefe lxdít ulcifci nequeuüt, 
eo fibí modo folatíum folent excogitare. Eft itaq; furor leoni familiaris, undea 
pud Maronem,lrzcj leonum,legitur.&O uidius:Iram uultus habet,de cífdem 
ait.quare Poétz leonem peculíariter feram dícunt,ita Callimachus: 

Εᾳρὸς aset ζων δέρμα κατωμάδιον. 
(Δυὸ 4 πετὸ catulosab eo exoffarí píngerent,caufa eft, quód medulla leoni uel 
nulla,uel perexigua eft, utomniumanimaliam folidis omníno ofsibus conftaz 
re uideantur,quafi inde accreícat furor,quód labor his confríngendis (it merce: 


à 4 


. .Φ. * 
8 — Pierii Val.L.eo,fiue 
de mínor, ciim minimüíd fit quod fu&ui pofsit inferuire,Sunt praeterea offa il, τὸ 
la dura adeo, utex collifis ienís ueluti ex filice excutíatur,Hincanimal eft maxi 
mt febri obnoxíü, Febre uero nihil aliud effe, quàm füperante totíus corporís 
calorem, medicori omniü cofenfu manifeítum eft. Febri denícg nome ab igne 
eraecum πυρετὸς, aferuorclatínu eft: quo morbo leones toto uitae tempore cruz 
ciari feruntur: eacj de caufa Lucretius trifteleonum femínitim appellauít,Sane 
Prouer- prouerbiu híncemanauit ἐγέλασω δλέων, quotiens rarualíquod hilarítatis exem 
b. plumintueamur, Thucydidis id dí&u in Cylonio celere fubnotando,cim fci 
licet índoluiffet demu Athenienfis populus Cylonem per factiofifsimas factio^ 
ncs quietum Reipub. ftatum interturbare, quafi poft díuturnam mceftítíam 
ad hilarítatem demum refpexiffet, utimpetu in hominem facto,eum ucl ín in» 
üíolabilis Dez templumaufugientem perfecuti fint pleriqp,diíftractumdp inde 
magno totius cíuitatís audio trucidarínt, 
Ὑ O itaqzincómodo uexantur Ieones:tam^ REMEDIVM IN FE- 
NE: unus Albertus negat effe eos febricu, Drm REUR 
lofos, cui ín Crermanía nato, alíto atcp educa; ES ΞΞΞ 
to,ubitotum fere uitz fpatiu confumpfit , u^ -( i| fes 
ttum deleoneloquenti potíor fitadhibenda || | 7 x8 7} MIT es 
fides, quàm A! eyptijs interleones quodam ἐς πὶ Ὁ 
modo genitis, cumd ipfis totu uitae tempus 
ueríatis, alij uíderint.Ego fane difciplinas eo^ | 32 s 
rum in huiufmodire fecutus, compertu effe |E—5 ^ / 7775 
inquam,leonem febri correptum ucl fiad fu: ZEN 
rorem ufcgexaeftuet,unius paftione fimizeli 
berari, Quapropter Αἱ σγρτῆ facerdotes (ife. 
bricitantem hominem,&(ibimetauxilia com 
parantem fignificare uellent,leonís fimiam 
ueícentis hieroglyphicum ponere folití funt: tantaenim indignatione fimíam 
fertleo, ut nullum anímalauidius perdere de(ideret.Cau(a eft animalis petulan 
tia.leonem indignilsimis modis exagitantis.Nam fimulacucl ex arborealíqua 
ucl ex alío tuto latentícs loco nacta fueritocca(ionem ín leonem infiliendi, pro Ε 
magno habet negotio caudafefe eius applicare, natibusdaffigere, atcpíta qui, 
buícuncp pote(t ludibrijs Regi fuoilludere: quod ciim impatíenter ferat leo, 
impotenter admodum ín huiufmodi animal efferafcit:quze plenius in Cynoce 
phalí commentario diícufsímus. Sed ut mirari definamus animaladeó ignobi 
le generofifsimo omnium infeftum efle, fcímus etiam culices ín leonum gre 
ees petulanter adeo ferocire,uteos magna interdum clade ad internecionéadiz 
eant, Intereníimarundineta Mefopotamiz leones ínnumerí iuxta luminum 
ripas X fruteta uagantur,eo tempore quo hyemis clementia ibi molliísíma eft, 
femper ínnocuí: uerüm ubi per aetatem ccelum exaríerít,reoionibus ijs acítu 
candefactis ambuftiscó propémodum, ipfi tam uapore fyderís quàm multituz 
díne culicumagitantur, quorum denfifsimis examinibus per eas terras omnía 
rcferta funt, quí quidem ad fplendotem oculoru tanquam ad humídíora mem 
bra couolantes eos appetut,palpebrarülibramentis mordicus infidentes.Hínc 
leones crucíati diutius,aut lumíinibus,ad quae remedi caufa confugiunt;abfor 
bentur,autamifsis oculís ímmanius efferafcunt;quod ni Reret,omnis ea quead 
Oriente late diffunditur plaga; huiufmodi beftijs oppleretur, Id fibi rope 
€lie 


| 


εἴη 
ῇ 


ng 
[5 
En 


| Tet d 


Liber primus. 9 
A effete(tatur Ammianus Marcellínus rerum geftarum libro decimo octauo, 
SIWPER XEGNESSOLLCIT YS. 
e hocquidem anímal, quod ignem ingenitum, & ín ipfis ofsibus ab^ 
ftrufum ge(tat;ignem tamen przcipue formídat;adeó ut nibil eque ucrea 
turatqj przetentas faces, quibus ad ferocíam eíus domítandam nihil efficacius: 
quod & Homerus teftatur eo carmine: 
Καιόμϑναί τε d rou. τούς τε (o ἐασύμϑνός πέρ. 
«“Ἵγάρρτετή, Jacesquas quamuis [auiat horret. 
EcPindarus INemeis: Πῦρ πανκρατὲς ϑρασυμαχαῦ τε λεόντων ὄνυχας ὀξυτα τες Ακμαϑ c deo 
miror cows ὀδόντων. — In cuius trepidationis admiratione adducti /Eeyptij (acer; 
dotes, hominem fuper igne formídolofe folicitum & qua(i uefanientem, often; 
dere ἢ uellent,leonis (imulacru,& faculam píngebant.ld nos uix autoribus cre; 
debamus;antequa & Florentiae, & demum R ome leones hac potifsimu ratione 
domari cofpiceremus.Simulacri hocín marmore ceíum Roma uidi uía Leo; 
níana, quz ad Popularem eedem ducit;erutum fru(tum ex Auguítorü maufo^ 
3 leo.Leo erat humi feísitás capite fublato, & in tergus uerío: ín tranfuerfum ad; 
fculpta erat fax pinea cum nuce in fummo capulo,tzníadjà face in leonis tereus 
porrigebatur.()uamuis ueró apudautores Ícríptu repererím, níhilaliud ex hie 
roolyphico huíufmodi (ignificari,quam,;uti dícebamus,eum qui fuperiene pa^ 
uidus effet:fi tamen líceat mihi fententià his mei admifcere, rei i(tíus interpreta 
tionem effe dixerim,edomitü furorem. Caufam cur ítaigne expauefcatleo, Pez 
ripatetici eam afferunt,quód eius animalis uis przecípua in oculis cofi(tat: quids 
oculos ficciores calidioresds habent, ij maxime omniu ignem aueríant, In idem 
uero fignificatu adduci pofísit ilicis folium Ieonino pedi fubiectu: fiquidem Mla 
giferunt leonem iligneo folio calcato torpeícere: eandem uim effe folio fcil!ae 
traditum à Zoroa(tre,non illo ínquam antiquo, fed qui poft Plutarchum fuit, 
Tnelongíusàleonina formidine digredía RELIGIOSA FORMIDO. 
mur, eallu ís identíde,et precipue albinut 
Ambroí.aít,à quo etíá Pythagoras ab(tinen; 
dum íubet, mírü ín modu perhorreícit:quod 
€ proífymbolo colende diuinitatis accipi quida 
prodidere, Síquide gallus,de quo Lucretius, 
— 'Quemnequeunt rabidi contra con[lare leones 
Ind, tHertta continuo meminerefugar. 
diuínü quiddam prz fe fert,uti latíus in com 
métarío de uolucre ca perícripto differuimus. 
Diuinitaté uero omnis terrena pote(tas refor 
midat, acreueretur. Leones porro cüm Deu 1 
matri (int dedicati Terrz, ip(i addicti intelli I 
euntur:X fuperius bonáleonis partem,quippe quodà iubís cít reliqui terram 
preíeferre dicebamus, Sedenim alia huíus formidinis caufam adducit Proclus 
libello de Mlagia:ait enim,gallum & Ieoné preciput folaría effe animalia: fed cur 
ealluleones uereantur,nó poffe nos à matería;fenfüue ratione afsignare,fed àfu 
pernitantü ordínis cotemplatione, quia fcilicet pravfentía utsue folaris uirtutis 
magis gallo ínfufa fit,quàm leoní conceffa.quod ex co coíectare uidet,quod ex; 
ploratt omnibus eft,applaudere illum hymnis furgenti Soli,quafiqp iubar eius 
aduocare, eo pracfertím tépore, quo ex medío Antipodu ccelo digreffus ad nos 


1o Pierii Val. Leo,fiue 


deflectitur. Affirmat etia folares quofda angelos in galli eff&eie nónunquáappa D 
ruiffe,qui cm in fe fineforma fint;nobís tamen,qui íumus in certà effioie infor 
mati,forma fe preditos ea uidendos exhibuere, Contrà uero Daentones nónun 
u&leonína fronte uifos, qui obiecto gallo repente in auras cuanuerínt: quare 
folent etíamnu diebus his,fuperftitionis eius (tudiofi,eallinaceu pullü ín pelli 
ciendis εἰς concilij caufa praemactare, Ad hzctradunt Grazcoru nonnullí,qui 
doctriná Αἰ σγρείοτα fequuntur, απ πᾷ Cecropis, qué ín leonem tranfmutatu 
credebant, immolatís eallís gallínaceis,characteribus quibufdam fubícriptis e^ 
uocari, fec illam eís oftenderesquod tamen effeludibrium A neius Euxitheus 
affirmat, Daemones ita nos pra(tietjs fallere contendit, Quóoduero Dzmo 
nes, quileonína fronte apparuerínt, obiecto euanefcant gallo, índe procedere 
dicit Proclus, quód ín eodem ordíne conftituta, quz inferiora funt, fuperiora 
femper uereri coguntur.C)uemadmodu modefti pleriq; uírí,dum uíroru díuiz 
norü imagines intuentur, hocípío afpectu uereri folent turpealiquid perpetra 
re, Lucretius ueró ex fectg (uz praeceptis ait efTe gallorum ín corpore quzedam 
Semina,que ciim (unt oculis smmi[[a leonum E 
Pupilas iaterfodumt, acrem, dolorem 
Prabent,ut nequeant contra duvareferoces. 
Mirum uero quód ueteres obferuaruntleonem εἰ herbá ita nuncupata, quze 
furculis fefe cirrumplicando plurímu nocet, gallu ita abhorrere, ut fi puella ad^ 
hucintacta, men(truatamé,nuda páfsis crínibus leguminu fegetem círcumeat, 
allum ín manibus habens,exarefcat rame id, prorfuscp deficiat. Id qualecucz 
e(tà Democrito tame traditu e(t,utafferítSotion, Sed quialieniores à fuperfti^ 
tione funt,arcanidj naturae uim quandá cótemplant,femiínaaiut galli fanguine 
contíngi debere,haecdp ita fataab Leone herba nulla poftmodum iníuria affici, 
IN: ΝΑ E40. ; 
πὰ uero ΝΗῚ, qué N v M A gyptiacalingua nuncupant, quodapud 
nos fignificat nouumatqjrecens,oftendere cüm ucllent,leonis identidem hie 
roglyphícum faciebát:quippe ciim Sol Herculei terga leonis adit, INili diluuíur 
excitat, duplumd;recentís aqua Sole in eo figno cómorante fzpius exundat: 
quz uís aque per fpatíofam Αἱ eypti planitiem late diffufa, folu ca fertilítate era 
uidum reddit, qua nó ipfi tantüm indigenz fibialimenta collieunt, fed magná Ε 
orbís partem fameleuant, Propteream uero aquarü redundantia, quam Leo; 
nís beneficio confequi fe quotannis experiuntur, inftitutum eft,& apud gentes 
Leonit4 «4- omnes unoíam confenfu receptum,utcanales,tubic; € (iphones,quíaquam e 
pit quit€- ru ctant, per terebrata foramína in leonína capita ad id locis opportunis adícuL/ 
vuHasup pifolitaaquam immittant, quz inde ex leoninis rictibus euomí uideatur. Cua 
rationeautem capita ealeonum in fimís praecipue con(tituenda fint, quoq or^ 
dine di(ponenda, atq; utea tantüim qua cotra columnas fuerint perterebrarí de 
beant ad canalem ufq,qui cccleftem aquam ex tegulis excipit; reliquis inter hec |. 
folidis,uti quz cadit uis aqua per tegulas ín canalem, ne defjcíatur per interco» 
lumnía,né ue tranfeuntes perfundat, fed ea tantiim qua funt contra columnas, 
ex oreructusaquarü emittere debeat, V itruuíus late docet. Obferuauerat fiqui 
dem ís, aquarum redundantíam per leonem apud A gyptios fignificari, atque 
hocínomnibus antiquorum zdificijs fierí pafsím uiderat. Etut femel dicam, 
fontes &aquarum ταδί, quiabaquzductibus quibufcung; prominebant, eo- 
ninis figuris ornabantur; ut qui fons admirabili opere V iterbij antiquam hanc 


. difci 


Liber primus. n 


ἃ difciplinam oftentat. Et ut alia difsimulem, Romz in Area Lateranenfi leones 
duo funt nigrílapidis antezzneam M. Aurclíj (tatuam pofiti,qui dubío procul 
fontibus inleruiebant. Indicio funtota perterebrata ín adaperto rictu, & infer. 
πὲ foramína ín guttur ufq; immiffa,& inter pedes pro pectore canaliculus exci^ 
piunde aque,dimíttidaedp intercauatus. Tale aliquíd obferuaui ín agro Brixia 
noextrà porta Orientalemad fecundum lapidem,ubi íuxta uíam, qua tota ma 
enís aquaruriuis atqj diuortijs inftructa eft, leo marmoreus antíquiísimi ope 
ris, utrís ínftar inflatus, rídtum eodem modo ad aquaru effluuiu patefacicbat, 
Sed πες ín ijs tantüm quaead aqua cuomendam pertinent,leonum eflioies ap^ 
poni confueuerüt,uerüm etíam propterea quód leo, cccleftís ílle inquam, aperi 
re claudered uideturaquarum cataractas. Atqy in hecuíqs tempora nunquam 
antiquata eft ueterum confuetudo, ut oftíorum claufurze,claues, annulicpforí^ 
busaffixileonínís rí£cibusornentur,quod apud Aegyptios factitari folitum aít 
Theon in Arati cómentarijs:quamuis quod ad oftía pertinet;ad eam,qua de fu 
perius dictum eft, cu(todíam potíus relpícere,quam ad aquarum fluctus,crcdí 

"$ derím. Illud non omittam quod Horus Apollo tradit,in fupplicationibus plu: 
uías expofcentibus plerifcs ín locis leonum orauíno proluí fuiffe morem, Sed 
aduertendum eft uuleatos Hori codices hocloco deprauatos efle, 

SEMEL TANTVM ENIXA. 

CS uero perfuafum haberent ZEeyptij leznas femel tantum in uita páre 

rejid quod cum Herodoto pleríq;altj prodidere:mulíere itidem que unius 
tantüm filij mater fuiffet; perleaenam Ículptá fignificare confuerunt, Eft ín hanc 
fententiam A fopi fabella ueteribusfcriptoribusapprobata.Cum uulpeslecng «dopife- 
fcecunditatem fuam obijceret in generofitatís commendationem: illam uero in. δεῖμα. 
cefferet, quod & femelin uita, & unum tantüm páreret: lee nam refpondiffe, fe 
quidem femel δ unum párere, fed eum leonem . Huius rarítatís caufam pleríqg 
rcddere commenti funt, eamcj potifsimu adinuenere, quód catuli ín utero íam 
unguibus obortís matricem difcindant, edic partum, eaunguíum acie ín eni 
xu lacerata, uel quod unà cum primo partu locos amittat,quam deliram efTe fa 

c bulam Ariftoteles affcuerat,easqg uel quinquies uita párere,quod exploraucrit 
in terraSyría, demon(trat, Primu enim quinq, ac perannos fingulos uno fub; 
inde paucíores, donecad unicum, & mox ad (terilitatém declinauerínt, in qua 
reliquum uitz fpatium degant. Aliàs magna ex parte geminos, quod perlongá 
annorum feríem Florentíz experimento compertum eft: fed cüm plurímu fex, 
nonnunquáctíam unti, Philo(tratus affirmaríaità reru peritis, ter eas tota uita 
párere:prímó quidem treis,mox duos, inde unu : uífam tamealíquando lezná, 
qua octo utero ge(larít. Sedenim quam Philofophi rationem rarítatís huiufce 
in pariundo conati funtínuenire, Dafilius Mlagnus ad prouidentià Dei refert, 
cuius imperío factum fit, utanímalíum ea quae facile capi poflent, longe effent 
czterís fcecundíora:quocirca tam lepores,quàm damz,quàm etii oucs,fert fce, 
pius & geminos pluresdp paríuntfcctus, ne genus deficíat feris ijs, qua fangui^ 
ne gaudent,carniuorzdy funt, Ac ea quibus pro cibatu cetera funt,certu eftlon 

. gemínus fcecunda effc : quapropterait, Leonis uíx unius Lezena mater euadit, 
que quidem rarítas paríundi,cüim non alij animalium generi certius contingat, 

merito &'eyptíj,quod in pluribus accidit obferuantes, femclipaz 
ram per Leznz hieroglyphicum o^ 


(tendebant, 


Seueri Pij 
Aug.nune 
nus, 


Camb»fes. 


12 Pierii Val. Leo,fiue 
Cc 


L- EIMjE NOT. 

Rzter hzcalía quoq, Icone fuper ; híeroglyphica inueniuntur, quae quo: 
Pn apudeos non reperi qui literas hieroglyphícas interpretati funt, fed 
potíus obíeruatione inuenta mihi uidentur, breuiter attinga, Ex fjs clementia 
c(t,qui perleonem & fubítratu hominem, ita tamen utleo fit íncolumis,figni 
ficetur,propterea quod infe(tifsime folícítatus ab homíneleo,dummodo fitín^ 
tactus,no unguibus eum lacerat;nec ulla íniuría afficit,(ed quatit folüm;atq; u^ 
biita perterrucrit,dimittit:quod ita Ouid.fcribit; 

Corpora magnanimo [atis efl profhra[Je leon. 

Adhuíu(modi ignificatum non fru(tra uidimus in Seucri Pij Aug.nummo fi 
mulacrü mulíerís quod leoni exporrecto infidet, manu quidem una ha(tam ter 
xzaffixam tenens, altera fulmen quafiabijciens, non autem in íaculandi geftu, 
cum íinfcríptíone huiufmodi, INDVLGENTIA AVG. IN CAR. nego quic 
quam alíudlegi poteft, 

C UAWIS Ise d Gu. ΟΣ 

Rater clementíam ineffe Leoni caftigationis etiam iudicium, ex eo didici 

mus, quod tradítu ab Eudemo cítat A líanus,leonem,uríam,&canem co« 
dem cótubernío à magi(tro quodam alítos &educatos,fine ulla iniuríaaliquan 
díu pacatifsime conuixiffe, ac fi domeftica & eiufdem generis animalia fuiflen:: 
ueriim cim urfa quodam impetu percita cotubernalem canem dilaceraffet,cor 
motum leonem uíolati hofpítij fcelere in urfam proruifTe, ead; pariter dilacera^ 


ta merítas pro cane pcenas excgifle. 
V Cp NODIS («m A. 


Ongtueró diuerfumà fuperiori fignificato eft, quod ulcifcendi ftudiu per 
ΤΠ 8} telo confoffum plericp pingere inftituerunt, V ulneratus ením Ico 
obferuatíone míra percufIorem nouít,& ín quantalibet multítudíne unum ap^ 
petit, & ἢ detur copía, fccdifsime lacerat & difcerpit. Ferunt Iubze Mauroru i. 
gi pre(tantís animi iuuenem fuiffe comitem, dum per deferta Africe rerum Íus^ 
rum componendaru (tudío rex cum exercitu proficifceretur,ex itínere ueró leo 
nem obui& factumà iuuene illo ipfo fagitta percuffum in fyluà recefsiffe: anno 
uero poft ciim Iuba rebus ex uoto cópofitis eàdem copias traduceret, eundem 
illumIconem obferuato iuueneà quo uulnus acceperat, unum illum € tam ma: 
enomilitum numero uiolentifsímo curfu hoftiliter agereffum nullaui cohibe: 
ri potuiíTe, quin correptum iuuenem miferabiliter dilaceraret,nemínedj aliori 
Ια :ἴο ultíone eacontentum decefsiffe. Pythagorici porro animam Cambyfíz re 
οἷς Aieyptiínleone fe deprehendiffe aicbant,unde illianimus imperij cupidifsi 
mus fuerít,& maxima qua qp femper appetíerit. Caeterum haec quoq; poteft a 
fignarí caufa, quod illis temporibus, quibus claruít,neminem in ultionc eo ma^ 
ois propenfum fuiffe notum eft,qui nunqu& Αἰ eyptios perfequi odíjs armisqr, 
& omni uexatíonis íncomodo affligere def(titit, eis femper infenfus,donec in o^ 
mni Aceypto rerum potitus,facrís omnibus profanatís, populos totíus regio 
nís male tractádo,defeffus potíus quàm fatíatus eft.Facitad hocillud, quod ui^ 
fileonís oftentum, belli príncípium coniectoresatq; augures tradunt indicare, 
quod quidem eleganti trímetro apud Girzecos exprimitur: 
Λίέοντοις id v δυομνῶν δηλοῖ μάχας. 
CAfg leonum imagines notlu indicant occidionem ab boflibus. 


R E ΘΟ Αναν Ἐν M. 
A Lioquiregibus augurium dareleones folíti funt;ut is qui Iuliano Imperz 
torí 


ge 


Liber primus. T 
& tori Gordiani tumulum cum exercitu pratergrefTo (cfe obtulit immanifsiimo 
corpore cíus acíem inuafurus, à qua multíplíci telorum í&u confoffus e(t." Obi 
tus ením regis ex hoc portendebatur, ínquít Ammíanus. V erimantea Maxi 
mino Carfari cum lNarfeo Perfarum rege íam congrefluro,itidem leo & aper ín; 
gentes trucidati (imul oblati funt:tamen euenit utís eaferaadmodum gente fu^ 
perata, incolumís & (ine damno difcefTerit, Et Sandrocottus Indus obícuro ge^ 
nere, ciim Alexandri furorem pedum pernícitate declinaffet, fe(Iuscg (omnu ín 
fylua captaret, à lambente leone fudorem fibi fenfit abfterei : quocp pacto inde, setrocoti 
prafectis Alexandri opprefsis,Indíae regnum inuaferit,à l' rogo traditur, EUGHTHMMR 
A:N N.V.-S ΜΕΝ USUESi^Q9'"V''E. 
ἘΠ quoníam íncidimus ínauguría, nonab re fuerítíd cómemorare, quod 
lezena,quaze catulos octo utero geftabat, à uenatoribus in Mefopotamia cae 
fa exenteratadg,quo tempore Apolloníus T yaneus cà iter faciebat, índicauit co 
ínterprctante annum unum & menfes octo illum apud Barfanem Babyloniae 
moraturum.[Interrogantibusdj comitibus, cur non potíus annos 1X. ínterpre; 
B. taretur, cm ex paffere & pullis octoà ferpente deuoratís apud Homerum an 
nos identidem noue Calchas intellexiffet:editi am illi fuerant,refpondit ApoU 
loníus, hí uero adhuc ín utero nondum fceturam compleucrant, quare menfi 
bus potíus quàm annis aísimilantur, 
ΟΥΑΙ ΟΝ ΤΟ TAZ 
Ἐπεὶ etíam qui hominem ad fatietatem uíq; crapulatü,per leonem frufta cat 
níum depafcentem indicari uelínt, Animal (iquídem hoccibo íncontínenter 
admodi utítur,multacg deuorat folida fine ullo difTectu quaecunqs poteft:mox 
à faturítate nihil biduo aut triduo edit, quá fcilicet uoracitate luuenalis tangit, 
ubi multa paícendum carneleonem dixit: atq; índe ficut grauis illi ob crudita/ 
tem exhaletaníima,qua terrímini femper odorís eft: quocirca nonnulli erauem 
animam fignificantes, leonis os híans facere confueuerunt, Huíus fcetorís crgo 
Martialis uidetur muliebre pudendum leonem appellaffe co uerfu: 
Quare 7] pudor eit Ligella noli 
Zarbam uellere mortuo leoni. 
Taxat enim eam,qua cüm uetula effet, pilos uellere pertentaret. & alij lupanar 
€ olídum dixere. Quanquam nondefint, quilocí huius interpretatione longius 
accerfitam ad Cenchrenas,quas leones Nicander appellauit,referant:huiufmo^ 
di enim ferpentes moríu fanguinem exorbent, & genítale femen ex preciofifsi 
ma fanguinis decoctione fierí Medici confen MERETRIX. 
tiunt,unde dixit Iuuenalis: ΞΞΞΞΞΞΞΞ- 
captat fane mercedem fanguinas. 
ede meretríces per leznae nomen intelli 
oí, multís ueteru fententijs & monumenz 
τίς co(tat, Talealiquid habes apud Ari(toph. 
L yi(trate ín íuramento fceminaru: INon fta 
bolezena ín T yrocne(ti. Huiufmodi petulanz 
tíz caufa Ezechiel Hierofolymam lez nam uo 
cat, & Helíachim catulü eius, qui ductus eft 
in ZG eyptu, Alíum rurfus catulum lIoachím, 
quem ín cauea, ut L X X.ediderunt,|Nabucho 
donofor Babylona traduxit, Michael Byzan 


14 Pierii Val.Leo,fiue 


tius meretrices quafdam ex Megara Sphinges appellatas aít, quod humano ca; Ὁ 
pite manfuetudiné prac fe ferrent, caeterü corpore reliquo leoníno rapacitatem, 
& imperium quod in amatores exercent, indicaret, Et Megarícae Sphinges in 
opprobrium dici folitum de meretricibus,ob ímpuros Ícilicet mores Megaren 
fium,quos ueterum fcriptores omnes damnant, Facitad hancrem ueterís Poe 
τα fenaríolus admodum uenu(tus: 

iv λεαίνης καὶ γυναικὸς ὠμότας. 

Par efl leena co femine crudelitas. : 
Sed & ante urbem Corinthum Veneris erat templum, iuxtadp Laidis tumw 
lus,cuilezne (imulacru appofitum uidebatur, ariete inter príores pedes appre 
henfo:quod nimirum petulantíam eam indicabat, qua przcipuelaíciuíunt aríe 
tes,de quibus loco fuo diximus. 

QT. AV. COT TS VASDEENDSBESIUASUS: 
ip uero elínguis fimulacrum ex xre quod Athenienfes ftatuére Iphícra 
tís opus,ex effigie quidem lezene, meretricis nomen,ex lingue uero defectu 
tacíturnitatem eius indicabant, Cüm enim Armodius & Arittogiton de libe 
randaà tyrannis patría confilium infjffent,coniuratiocp delata effet, comprehen 
fam illi leenam fcortum eorum utríqzadmodum familiare, ad mortem ufq;tor 8 
mentis uaríjs excruciarunt: ea tamen conítantiísime omnia pertulit, necquenz 
quam prodidit, fupra fcemíneam imbecillitate fortitudinis admírandae memo 
randum exemplum: quam Athenienfes ut honoribus hone(larent,ne íÍcortum 
tamen celebrare uiderentur, eiufdem nominis anímal ob taciturnítaté elingue, 
erigendum decreuere,— Con(tantifsimu meretrícis huius exemplum citat T er 
tullianus,quó no(tríanimofiores ficrent,cüm leuiadeó de cauía repertz fint uel 
mulieres quz tamfortíanimo proamícoru falute n6 folüm tormenta paruifece 
rint íntolerabilia,fed fponte fuu ip(e cruciatüauxerint. Nam hzc eadem, ut ille 
ait,carnificeíam fatigato,poftremó línguá fuam comeftà in facie tyranni fzcuíen 
tis expuit,utexpueret € uocé,ne cóíuratos cófiteri pofsit, fi etía uicia uoluiffet, 
C Y«z. I| CENE 
Cice S. quís ueró'íncídat ín monetam, quz leonis imaginem ex una parte habeat, 
pecunia. ex altera ueróCybelem deorü matrem, ciat eam εἴς Cyzicenoru pecuniam, 
quz celebris admodum εἰς ob id, quod pulcherrime fcalpti erant. Er quia pro 
xxv 11L.drachmís Attícis imputabantur,qua fungma ducales aureos duos red v 
dit, & aliquantulum plus:una enim argenti drachma, Marcelli V enetí pondus 
zquat. Atgphi funt Cyziceni ftateres, quirem egregicfactam indicabant. 
Magorum porro fuperftitio, con(iderata leonis alacritate pernicifsímodg 
curíu, muf(telae dentem leoníno corio adalligatum, ad pedum tumorem atque 
adeo imbecillitatem adhibere cómenta e(t;id quod apud Lucianum T ychíades 
ridet,orta inter Cleodemu & Dinomachum medicos contentíone, uno eorum 
leonínum,altero ceruinum corium pracferente, ut períncantamenta Eucrati la^ 
borantiamuletum alíquod apponerent.Controuerfíia uero omnis inter eos elt, 
dum illefomentum aliquod mifcrabiliter implorat, utrum ceruusan leo magis 
pedibus ualcat, atqj eorum ütef álacriori feratur curfu. Merito igitur V írgilia^ 
nus neas, tergum Getulí immane leonis dat Salío,uelocítatis premíum,quí 
primam ín (tadio coronam meruerat,nifi dolo INi(ifuifTet interturbatus, 
HERCVLANVS LEO QVID. 
Vid ueró fibi uelit Herculanus leo, magis díuulgatum eft, quàm ullo fit 
opus 


Liber primus. I 


A opus comento latius declarare.Illud tamen non omiferim; Hercule ilum A cy 
ptíum,quí cum Ofiride,utantiquítatum fcriptores tradunt, Italiam ab amari 
fimo Grigantu íugo liberauit,perieonem íntellioi, neqs quenquam alium, Plu 
res enim Hercules fuiffe, & Arrianus & Diodorus hiítorici prodídere:huncau 
tem omnium prímum leonís infignia ge(tafIe tradunt. Cavterü Heraclitus Pon 
tícus fuperatuab Hercule leone ídeo fingi dicit,quia Argíuus ille,de quo Girz 
ci plurima fcripferüt, Hercules, furorem illum, quo ex atra bili plurimum labo 
rauit,tandem edomucerít.Satís ením exploratum eft ex ijs quz antea dicta funt, 
animalíd per femetipfum immoderatis animis excitari.Sunttamé qui per Herz 
culem myf(ticeSolis lumen intelligát: leo ueró clim Soli dícatus fit, manifeftum 
e(t quid ibi uelit Hercules, & leo. Nam & hínc Iubari ftellaa nomen, qui Pho 
Ífphorus eít,quód fplendor eíus in modum leoninz iuba diffunditur, 

VOU TES 
MEUM uero, leonínum fpolium uirtutis hieroglyphicü eft, ead; de caufa 
Herculí dicatur, quem pro uirtute ueteres poíuere :ideocs Diogenes con; 

5 Ípicatus quendam eo ornatu fibí gloríofe placentem, exclamauit, ecquid uírtu: 
tis indumentum uituperas ? Sedením non leonis tantum, uerüm alteríus etíam 
animantis geftare pellem,heroícum fuifTe morem didicimus ex Apollontj com 
mentarijs,ubi Poeta fcribit: τ 

Δέρμα δ' ὅμῆν ταύροιοποδινεκὲς ἀμφ᾽ ἔχετ᾽ Quse, VIRES CEDERE SA- 
Etapud Virgilium Euandrus: TUR HIMÓ 

2Demi[Ja ab leua Pantheraterga vetorquet. 
IS Antiochi nummo uídeas leonem quen: | 

dam propémodum humi procumbentem, 
& fuperuolantem noctuam, quod nonnulli [E—* 
ueípertínum crepufculum índicarearbitrati 1/— 
funt: quippe cadente Sole,noctem,quam per |F 
auem eam intelligi uolunt,exurgere, Egoue {ἢ 
τὸ perhuiuímodi hieroglyphici figmentum iE 
fignificare crediderím, uires cedere fapientie. 

c INamperleonemrobur,per noctuam Miner 
uam intellioí;fuis locis comentaria hecoften 

- qe . Eiffdem argumenti εἴς puto leonem 


᾿ EOD τὴν Κρ VIRESCEPDERE-RIÓ 
in nummo, cuíus inícriptio eft M IAH TON, quentia. 


qui anterioribus pedibus inclinatad humu, 
fuperne ueró caduceus exporrigitur, ut Ícili/ 
cct id oftendat,uires quantumlibet feroces (a 

"pientum eloquentiz cedere, [Nummum ui, 
dí apud Maffeos Romx. (δά uero fi, |; 
gnum lunonis Argis fpectabatur palmite re^ |- 
dímítum, fubíecto pedibus eíus corio leoni, 
no, id habebat híeroglyphici, quód nouercá 
utriufque príuigni exuutjs infultante often. 
deret, Callimachi id inuentum tradunt, qui 
lunoniuitem induxit. Rem huiufmodi tan: 
git Tertullianus, 


Pierii Val.Leo. 
ΟΝ ΒᾺΝ 

Nrditosterin Olympix templo Díanz fimulacrum alatum, dextera panthe: 
ram,fini(traleonem contínens.P'eralas uolucrem Lunz curfum ínterprez 
temur,qug feptem uiginti díerü fpatio totum permeat Signiferu,quem Sol uíx 
annuo temporis fpatio perluftrat. Panthera uaríetates eius índícat, quas uno 
πος menfe x11.fuis nominibus defignatas alibi recenfuimus.L eo Solis uim, 

qua fplendore fibi comparat, ea tantüm parte lucés,qua eíus radijs illuftratur. 

S DL TOR RURA A. 


—— ^ νὴ T 
— ANN 
A 


NU Y 


ἡ 
PC 
[———oh 
IE—— 
ee 


Es etiam folita erantapud ucteres fimulacra quzdam radíata, ita tamen ut 
unius (imulacrí radtj omnes furfum ueríus tenderent, alteríus ad inferiora 
demitterentur,atqg ea ita coformata, uectanda leonibus cómendarentur.Scien, 
dum autem ex V ectij cómentatione,Solem & Terrá ex eo figmento ueteres in^ 
tellexi(fe, quippe quos Aílyrij 4p AD, & aADAGAR TINuocabant: AD AD 
quidem Solem,qui radijs deorfum ínclinatis inferiora uiuificat,mulcet,educat, 
omniüquippeterra naícentiuautor: A D A GA R TI N uero Terram,qua conce 
ptam àfolaribus radijs uirtute, eandem,quá licer,furfum uerfus erigit. [τὰ πεῖν 
ti Íponfa uiri appetens, ut Platonicu dictum interim ufurpemus, rerum omniu 
fuarum (tipata fcetu, fee habendam exporrigit, Sedenim ipfaleonis effigies u 
irunggreferre uidetur hieroglyphicu, quippe queanterioribus partibus Solem 
excribit, pofterioribus uero Terram. Quuód tamen Adaegartín pro tellure pofi 
tum putat V ectius Daffus in comentario Germanici, qui Phaenomena fcripfit, 
ubi de Erigoneagitur, uirgine, inquit, dici Cererem arbitrati funt pleríqs, fpícaz 
rum quas tenet indícío:alij Adagartín ma; ANIMI DOMITOR. 
lunt.Sunt qui € Fortunam,quoniam fine ca 
pítea(tris inferitur, Nígidio Figulo placet iu 
ftítíam, uel equiraté,quo nomine etíam T'er 
ram ip(am dici alibi comprobauimus: & legi 
fcram ubíq Cererem apud Poetas appellari 
comperías,utab íuftítíae nuncupatione,neg | A zu 
hocquidem alienum uideatur, & cum Tellu || z— Es ADU y "qty , 
re iultifsima confenfum habeat. Hinc apud A : 
Maronem profpero terra fubiugandz omi, 
ne /Encíapuppis Primatenetroftro Phry 
cios fubiunctaleones, V eluti etíàhominem 
infidenté leoni nonnunquá uídeas, quem is 
(tímulo 


ἐφ 


Liber primus. 1 
& (tímulo regat, quod effe animi regem omníno uídetur Gignificare: neque ením 
Aineium illudad facra tantüm patría refertur, quz in Cybeles honorem fieri 
folíta:neqg (olum refpicitbeneficium,quod;ut additum e(t,fuerit 
Áda profugis evatifma Teucris. 
Subijciuntur ueró leones Magnae Dez uehículo, identídemds trahunt & curz 
rum Solís: atq; tam uarie à ueteribus tradita, ad unum eundemdg demum intel 
lectum tendut. Demum hazcduplex ínleone natura, qua quidem anterioribus 
partibus ccele(tía refert,po(teríoribus ueró terram, quac(tionem illam facile po 
teft foluere, qua nonnulli mirantur,cur leonís effigies indíufnis noftrorum li^ 
teris modó Chrifto, modo Daemoníiattribuat: pro Chrí(to quippe apud Pro; 
phetas non femel pofitus, ut (uprà diximus: pro maligno uero, Petrus epi(tola 
prima rugientem leonem dixit: € Dauid, liberaàleonibus unicam meam da^ 
mat , Quibus refponfum facio;anteriora qua funtleonis fortitudinis, & regice 
uirtutis haberc fignificatum, atqp ita pro Chrifto poní.INam Ireneus ubi my(te 
rium Deiin rebus (trenue gerendiís,in domínando, ín regendo uím & autoríta 
H tem oftendi diíputat, leonís imagíné aít id prazmon(tra(le, qua uniex quatuor 
Euanegeliftis fueritattributa : inferiora autem, partem quíppe terream, fugaci 
tatis & infidiarum : caudam ením fubter uterum cüm fugit fubijcit: cauda ferít 
ex obliquo per infidias: que omnía Dzemone excribunt, quo nihilà bono fuga 
cius,nihil ín mortales infidiofius, 
C XH UR) θα : NS, H OM O IX OEC VUSS: 
Enígs, ut etíam aliter philofophemur, cccle(tis e(t anteríore parte leo, idco 
I3 anda Chrifti opera ueram nobis ante oculos proponunt díuinitate, 
INemo enim quià Deonó fit, ait Nicodemus, opera ea facere poísit qua ipfe fa 
ciebat. Pofteriore terram fapere uídetur:ea frigida eft,índe ad minima quedam, 
gilli quippe cantum, pratentam facem,leuis obiectum amictus,quínad fimía, 
& ilicis folia, atqp etiam fcillae, leo tímidus eft, & ad fugam promptifsimus . Et 
humanus Chriftus mortem tímet, perpetuz nó ignarus,quz (tatím fubfecutu 
ra effetjimmorcralitatis : effueere crucíatü tentat, patremcporat,utacerbifsimus 
à e calix auferatur:& inde íta debilitatus, ut pra trepidatione genibus infiftere 
1 non poffet. Quod (iutraqg natura ín Chrittoe(t;leo cüm fit eiufmodi, recte in 
diuinis literis modó D'eo,modó mortalibus accomodatur. 
E A uero precipue de caufa eorum fentenz IVSTITIAE 
— tiam approbarim, qui ferociores quoq; sulcus. 
animos iultitie (εἰς (ubijcere per hierogl yphi 
cum huiufmodiarbitrátur:quia nuper in Ca 
uartiano agri Bellunenfis uico fuburbano re 
perti funt magno numero nummí, ab quorü 
una facie mulier corona ín(ignís longaq in: 
duta palla fedet, manu ad enfis inuerfi capu; 
lum extendens, íta utapex ipfius capuli uolà Vp 
impleat: litere circunfcrípte, rvs T1214.Àb [Sce s. x LS 
altera facie, eadem mulíerís effigies pene nu- | P, online 
da, amíctu quídem toto in exporrecià retro ||? 
dexrrà appenfo, laua fupra leonis caput po- 
ftremis pedibus refidentis íniecta: literze ad 
Ículptefunt, LE Oo N 1$ HVMILITA S 


Pierii Val.Leo,fiue 


Eones autem domítos, & Magna ες NATORVM OPBSEQVIVM KX 


crga parentes. 


currui fuccedentes, Lucretius alíter inter 
pretatur, quí uclít figmentum id fignificare,li 
beros quantumlibet feroces obfequentes effe 
debere parentibus:ait ením, 
ALdiunxere feras, quod quamuss effera pro les 
Officis debet molliri uicta parentum. 
ASESOR: E60 VEDESTEnNM ROMA 
b e tamen ín Cybeleio curru duo con pr 
fideraffe uidetur,leonem utíqgterre fym 
bolü,utí paulo ante dícebamus:mox quía ge; 
nus idanímaliuín longinquis, & anobisre 
motiísimis regionibus inuenitur, nullam ait |: 
e(Ie terze párté tam remotà quá coli fubigiq; ἔξεστι τσ ---------ς 
nó oportcat:ita omnes,quz uel hieroglyphíca funt, uel quoquo modo myf(tíca, 
in fuam quifcpartem,uel difciplínà quam profitentur, trahunt. Díodorusaute, t 
uti fuus eft mos, híftorías fibi confingit ex cómodo fuo,leonesdpídeo Cybeles 
currum trahere cofictumaít,quódab hís ea educata fuerit. V trü ueró curru ue 
hatur Dea, an fella fedeat,quantum ad fignificatü pertinet, parui refert : nam ín 
guine Fau(tinaez nummo Cybelem Turrítam lconínaz fellae infidentem uideas,qua or 
nami. bem íntramanum X genu tenet: infcríptio, MATRI MAGNAE, 
M OR X CT λον ν᾿ «Ὁ. 
V od ueró pluribus inantiquoru monumentis, przcipueds fepulchralibus 
D e(tjleones alíquod animalapprehendifle, quippe uel ouem,uel tau 
rum,uclangue,uel huiufmodi quippia,ex eo conijcere potes,fepultíanimuraut 
narurá talem fuiffe, cuiufmodi eftillud,quod apprehenfum fuerit: quippe fi o^ 
uem, uel agni, ut ín fepulero quodam Romz fub Aículapij pronao habetur, 
intelligas homine ferocitate demolíta manfuetudineamplexatum: fi Taurum, 
temperantía: fíanguem, prudentia, ucl quid huiufmodi, proutanimalis quod 
detentum fuerit (ignificatu exiget, interpretaberís , Si ueró hoftiliter captu uel 
diícerptum,eíus nature ho(tem male habítum.INam ín nummo quodamargen 
&uewfiCe tco Augufti Cacfarís ualídifsimze formae leone uídeas, quí ceruu fuperat denti, 1& 
faris ni- bus ín armos affixís:quod forte referri poteft ad ἃ ctíacam uictorii;quam ís A; 


mus. 
FEROGITATPE POSITA A'CCOLI-ACGIAT,VIER GT ΘΕ ἊΣ 
affumpta manfuetudo. 


pollinis 


Liber primus. ἰδ 
ἃ pollinis fauore confecutus eft,in qua,utapud Maronem: 


Omnis Arabs,omnes uerterunt terga Saba. 


Pauorem ením ex ceruoloco fuo fignificare díximus. 
AOIMDPOXRETIUSS POTES CESPVESEZ- LAUENO TV: AT 


V ac(ierít hicalíquís,quíd fibi uelíntleonis anteriora, que in Chímzra fuifTe 
ead n figuram Homerus íta defcripfit: 
πρόςε λέων, ὄπιθένδιεε δράκων, μεοσήδε χί μαιρὰ. 
Eamautem amoris petulantíam,que fuerítà Bellerophonte coércita,(ienificare 
clari plerícgautores uolunt. Huiufmodi ením funtamoris ínítía, quí primo fta; 
tím infultu leonina feritate nos ageredi uídetur;dictumdg Epicharmi Comici: 
cdhmora mollitiem leonis vobore domitandam. 
Δομιτὰρ ἔρως λεοντέᾳ δαυχμειθαλερός, 
ἘΠοφ refpexiffe uidetur Horatíus,cüm de iuuene perdíto amore capto ait: 
Cx illigatum te triformi 
Pegafus expediet chimara. 
Capra procacitatem atqplaíciuiam, cuí anímofus idem Heros fortiter ob(títít, 
5 Draco;in(ultusd;pugnam adeo periculofam.quz omnía ex peculiaribus com^ 
mentarijs toto hocopere fuís quzq locis explicantur, 

ΠΕ ἜΡΟΝ ΘΙ ΘΒ ΑΕ ΒΑ ΕΣ τι 
Azianzenus ueró,neqg nó interpres Hefiodi,per chímacrá treísR πετοσίςος 
partes íntelligunt, Iudicíale quippe per leone, ob terrore qué reis incutitz 

Demon(tratiuà per capram, quód ín eo genere díctio plurímü foleatlafciuire: 
Deliberatíuam demum per draconem,ob uarictatem argumentorum, lonpío^ 
rescp circunductus,& fpíras quibus in perfuadendo opus eft: unde etíam mon; 
(trimater fiagíturab Hefiodo, Echídna nomíne,per quam wohuAoriei καὶ oA vici, 


intellíoi contendunt,quippe mentem multis & uarijs przedítam difciplinis, 
STA ΘΟ ΘΜ ΤΟΝ ONE qo: ἊΝ 


NIS praetereunda eft leonis facies illa, quae omníum príma uia eft Ezechie 
li per quam eíus diícipline períti aunt initíandorum facrorum admonitío 
nem nobis oblatam, Eam ucro ín prímís uifam, quoódà príncipii uíta foleat to» 
tius populí confeníus legem (ibi conftituere, Ad ualuas igítur templorum,fu(tí 
.mendís modo poftibus, modó hyperthyris,modó pronaís locori ubíq;lcones 
c fubijciuntur,ut cum Maronis dicto,ucl praecipuo potíus fummi Dci precepto, 
Deos primüm uenerarí meminerímus, Ecnullam effe gentem tam effera ne 
que animi tam índomítum, quí non poísit religionis cicuratione, beneficiocg 
mollíri,atcg ita mítefícere,ut nullum inde (it onus detreciaturus. 
IE SEZSOCXNOCERBSMS OCTO OASUOROOV ἜΝ NS OE Q.V. hal: 
Eones duo pro foribus, ut fere pafsim ínfigniora templa habent, Taruifij 
bs quiíín pronao cathedralis à dextera draconé alatum unguibus ímpa^ 
&ís coprimít,draco retorto collo leonis pectus admordet:praua quídem cogita 
tio cor íncefsit, fortis uero animus eam actutüm clídit;à laualeo leunculum ap^ 
prehenfum pectorífubijcit íuo:generofus quippeanimus feipfum uincit, 
cus ps ET STO UN SG. Ἐΐ᾿ 19 QU VI D 
Vasueró fphingas humaníicipítes, reliquo corpore leoníno pro t&plís pro» 
Q ftarelocorum ubiíqgcernere eft, funt qui figmentum omníno híeroglyphiz 
cum ínterpretentur ea intelligentia, ut humanam naturam pra'(tare cxteirís ani 
mantibus admoneamur, NNamalibi principatu ex capite intelligi díflcruimus, 


b 4 


Pierii Val.Elepbantus. 


Leonem autem brutorum omnium príncipem effe, manifeftum, qui humano p 
fubicctus imperio reliqua fecum trahit.In diuinis uero líterís iÀmperíum ínbru^ 
taomnía homíni datum legímus, Sphinga fane monftrum ex parte dímidía uír 
oinís formam prz fe tuliffe, figmento Gracorum tradit Adamantius, Alij ín^ 
terpretantur,totíus terrz dominium religioni cedere,cuiferocía quantumlibet 
animalia fefe fubijcíant;imperiumcy fufcipíant, 


LIBRI PRIMI FINIS 


AD CLARISSIMVM ET REVERENDISSI- 
MVM GVIDONEM ASCANIVM SFORTIAM CARDI- 
NALEM S FLORE, DE IIS QV PER ELE. 
PHANTVM ET RHINOCERONTA SI- 


gnificantur ex facris JAcgoptiorum 
literis. B 


ERRESTRIU Jt 4mmalium bierogbyphica publico [pe&laculo emi 
1 ferus, Leonem, n primisquippe eorum dominum ;auspicis imcbyifsmi Cifmi 
Cs Jxtedicet Florentinort Ducis exire procuraur, c quod [ludium clarifsme eius 
cutatis femper feat Leones publice alere, c quodam Aeryptiorum more hono 
rifice tueri,et quod genero[à eorum magnammitas tm ipfo Duce laudabilibus tot effulget exem 
plis;vt non alij cuipiam argumentum buinfrnodidedicari deberetur.Sequebatur Glephasami- 
mal quippe quo neq, vaflius,ne, portento[ius natura verum tulit: Jed deformitatem. beflia tot 
dotibus, ip[rsq tam praeclaris infigniut, vt in omni vitetenore human genus (quod [anttius 
animal Poéte canunt )ab co bruto fi mon fuperatit, certe lacefsitum efje videatur , aut pari con- 
ditione decertare. [In eo autem excellit £lephas,quod à f€ matura [ng gerente c morum ,egsvir- 
tutum documenta prabeat:quod homines mifi doceantur, vix a|Jequi po[]e fateantur:fed mul- 
ta [unt que ab eo tanquam à mori idea bomines defumere eg imitari coathifuerint . eiemm 
δ lephas ingenita munifa centia nobilis, temperantia im[isnis,equitate fumma con[hicuus,pra- 
eipuus declinatar in[ante, vamloquentie hoflis, pietatis ΩΣ Gta celebris man[netudine, Y 
vt alienam etiam crudelitatem abhorreat,contra minus validasferas pugnare dedignetur,, in. 
"ram autem nunquam efferatur nifi acerbitate miqua,enormta, aliqua imturia cocitatus: de- 
"uq, regalem c ipfe anmmum,ne omma hic accumulem, in ommbus veferre videatur. Que 
quidem euerendifsime Domine tibiynon vt te doceam,non enim [is Zyneruam aiunt fed vt 
qn memoriam redigantur poc comentario enarrabuntur exemplis, citatis comprobabuntur. 
"Nec ad quenquam ex veitro ordine hic comentarius muti potuit vel aptius vel comuemtentius, 
quam di eum qui humanitate, fide, pietate ce multarum virtutum, que [npra «ta- 
tem.in te cop[piciuntur, commendatione longe clavifsinus 
e ΧΩ haberetur. | "le. 


Liber fecundus. 17 
A νἀ θεν eI Re LUBIMSS s sPíODL. EE NS. 
DA z| T igitur ab ijs ordiamur qua fuper Elephanto Aegypti tra 


Zl diderunt: homíné,in prímís opulentum, fuis quippe uiribus 
δ᾿ pollente, aliorü nihil indígu, qui dicere tutó pofsit, ín me eft 
3 omnis fpes mihi, quí fibi conducentía olfactu quafi quodam 
dc wj enancifcatur, per anímal hoc, imó perunam tantüm eíus pro» 
dat mufcidem,hieroglyphice fignificabant, ín eam fcilicet admira; 
tioncadducti,quód talem,tantádg habeat, ut ea una officijs fert omnibus illi op 
pidó fufficiat:ea uíce manus utatur, unde etíá nomen:ea bibat, ea cibu ad os ad; 
moucat,eam rectori, cuius omnib.imperijs fe przbet obíequentifsímü, eríeat, 
offeratdp, fiue ís ín ceruíceanimalís fumma fu(tolli uoluerit, fiuead terrà deícen 
dere: quin arbores eade pro(ternit, inacíetela de manibus dimicantíu detrahit, 
cquítes ab equo deripit;pedites correptos quoquo libuerit proijcít,& quotiens 
immeríus peraquas íngreditur, ea ipfa edita in fublime reflat atcprefpirat. Pro, 
príoitags& eleganti uocabulo Lucretius hac de caufa elephantos aneuímanos 
5 dixit,quod promufcidem ipfam inftaranguis quoquo uerfum flectat,reflectat, 
cótrahat,porrigat,lubricet,& incuruet, Sunt qui uifos zetate noftra affirmarint 
oladíu longitudine duoru cubitüm ad promufcidealligatu geftantes;atrociísi 
mas ín bello cedes edidiffe.Sane quantu ad uires pertinetjnunquá fe Cato apud 
Ciceroncait cur adolefces effet,uires tauri aut elephanti defideraífe: quod dubio 
procul indícat,inter bruta tauros & elephantos uiribus alíaomnía antecedere, 
RUEUX 
AE haec A eyptíj regem hominem per elephanti (imulacrum intelligebant, 
nonca tantüm de cauía, quód cüm gregatim femper íngredíantur, ís qui 
maximus cítnatu gregem ducit, quod in regibus eligendis multarum natíonü 
& gentium mos fuit, utid muneris fenioribus demandaretur: hínc apud He 
brzos Seniores, apud Athenieníes Palzcologi, apud Romanos Senatores reri 
habenas moderare foliti : uer propterea quod habet hocanimíiregíj peculíare, 
utgenuanon flectatadeó notabiliter ucanimalía relíqua, calcaneu uero leuiter 
incuruec, INam genua non fle&ere, dubio procul oftendit fupplicabundum nó 
ς eile: lectere uero calcaneum, humanitatem, qua maxime praeditus eft, indícat, 
Namapud Philofophos morüinftitutores,pes indicium eft affectus illius qui 
humilioribus applicatur.Penes ueró quem fit reru pote(tas,decet quidem eum 
humanum effe, humaniscz; rebus commouerí:genua uero flectere non oportez 
rc manife(tue(t, Habitus & in oftentis elephantus regiz fublimitatis fionum, 
quí Aurcliano,multó ante cíus imperium donatus eft, folus; tunc omniu pri 
uatus elephanti dominus fuit,utlegere e(tapud FI V opifcu.'Nam & Scandro» 
cotto Indo homini humili genere nato,qué Alexander Magnus ob lingue pro; 
cacitate interfici iufferat;pernici fuga elapfo, cüm mox latronib.cotractís aduer 
fus Alexandri Pracfectos bellum moliretur, Indíam ab eorit dominatione libe; 
raturus,uilende magnitudinis elephátus ferus ultro fe obtulít, X uclut domíta 
manfuetudine eum ín tereu fuftulit:quod eum rege futuru portento fuit,nec fe 
fellit euentus. Siquidem opprefsis Alexandri pracfectis, Indiz fibi regnuaffe^ 
ruit,eacpautorítate polluit, ut Seleucus Alexandri fucceflor in Perfide ciim In^ 
díam affectaret, regno illi relicto res cum eo cóponere fatis habuerit , Praeterea 
fcriptores rerum,aísiduum cum ferpentibus certamen gerere tradunt elephanz 
tos;erpentes inter alía fignificata loco fuo difpofita;terraru orbem,prouincías, 


Pierii Val. Elephantus. 
& regiones pro uario pícturz oeftu fignifi, 
care oítendímus : eas uero qui domítari uo» | - 
luerit, uiribus ín prímis effe praeditum opor |. 
tet,abundare opibus,ut qua bello necefTaría NINE 
funt;facile comparet, &€ cum ipfis prouincijs 
arma femper exercere, Quapropter , ut mi 
hiuídetur, Naturaipía rerum humanarü co» | 
gnítionem hoc exemplo defcripfit, quippe 
que elephantum fuis uiribus optíme praemu 
nierít, & qua rcgem addeceantadiecerit or^ 
namenta,moresc; X uirtutes etíam regías u^ 
niillí ante omnia bruta, ut pauló infrà doce 
bimus, elargíta fit. Quod uero pertínet ad 
prouíncíarum fubíugationem , uidere eft ín 
C.Céfiris C, Caefaris nummo elephantum promufci, 
n" defurrectaaduerfus quem ferpens quati con 
certaturus infurgít: in altero uideas ferpente 
ipfius elephanti pedibus obtritu, in quo in: 
Ícriptio cít C AESAR. Potes ex illo,lacefsitu 
bello, & hoc,confectum í ntelligere.INeqs ue: 
ro mefugitelephantü Maurorülingua Cz 
fam appellari folitu, quod Spartíanus ín AL 
lio V'ero tradít,primumc Caffaris coenomí 
ne nuncupatum, qui elephantum occíderat, 
Bed inepta haec íinícriptionis caufa mihí uíde 
tur: credíderím autem potíusad munificen: 


tíam fpectare, qua Cacfar elephantos exhibuerit. 

ACUE ARE 364A. 
Q.C.Muri (CY V em uero elephantüín Q. C. MARI nummo compereris,ibídibus adíe 
darin (ἐς, hieroglyphicum id Afrícam prouincíaab eo domitam, ditionem; Im 
perij ín A'eyptuufcqs propagati, fienificare crediderím.Elephanti porro Pom: 
peij Magnicurrüfubiere Afríco triumpho: & ín nummoargenteo adimodum 
Sdpionisar- pulchro Scipionis Imp. infcriptio, cuíus galea elephantíni capitis fpecie habet, 
Pu. 4" infernearatrum,ante fpica pofita eft:quae omníaad Aphríce tríiumphum,& a 


nonam inde largiter aduectam fpectant.Infcriptio, o. ΜῈ TELLYv s. 
V. DL o E GUIDE 
E militaribus ueró fignis,elephanti leeionis quinta uexillis adpingebantur, 
propterea quod C. Cefare aduerfus Lucium Scipionem ciuili bello decertan 
te, calegio negotíum fibícontra elephantos dari poítulauit, recp (ürenuc gefta 
reliqua uíctoría occafionem przbuit. 
ORCI UETUND SS: 

E Augufto currum ex quatuor elephantis s. P. o. Romanus ín nummís 
decreuit,quód;ut puto,fpolíjs Orientís onuftus Imperatoríum indetrium^ 
phum duxerit, Id honorís Tí, Caefar poft adeptum ímperíi patri deferendum 
curauít,quod ipfa te(tatur infcriptio,qua fichabet: ri. cassa R Divi Ava. 
ESUY'GVET. POOMDOTRIOPOO X XIIXS DIVO AVGVSTO $ B2Qqk 
D.vep4fia- Eundem honoré Claudius Auie Líuiae Circenfi pompa, currü quippe clephan 
"imm". tori Aueuftzo fimilé decernendücurauit.Sed & p1vo ava. Vefpafianocur 
rus ex 


TX 


p d 


Liber fecundus. 18 


Α rusex quatuorelephantis in nummo eft, cuíuslatus alterum infcriptionem ha: 
bet ad reliquos honores tertíj confulatus: nam qui fua uirtute ad Imperatori; fa 
(tigij culmen euectus erat, re in Oríente bene ge(ta, paribus cum Augufto ho; 
noribus honeftandus fuit: ita Elephas iunctus,prouíncíam patríam fubiugatá 
hicroglyphice fignificabit, Eft & Philippi Imperatoris numus,ín quo elephan^ riilippi m. 
tus gradiens fub magiítro cum infcriptione AETERNITAS AVG. aee 
MOON. E GBQISÁSCQEUN- ΤΟ ΕΑΝ Ἵ 
Stautem inter uirtutes regías illa, quz foletante alias populorum Βεπεπον 
᾿ ἔσει: τῷ cocilíare, muníficentía: hac oftentanda magni principes elephanto 
plurimü ufi funt. Híncuideas ín Antonini Pij nummo elephanté promufcide 
in femicirculu furfum uerfus lunata:inícriptío et MvNIFICENTIA AVG.Àt 
que ítidem in nummo L. Septímij Seueri Pertinacis Aug. Imp.v 111.elephas Antonini vj 
eít promuícidein eundem modum curuata,cum eadé ipía infcríptíone, m v Np. "mec ος 
FICENTIA AVG. 5.6. Nangjhoceos fpectaculís exhibitos oftendit;atqghinc 5, ΉΜΗΣ 
corum Imperatorü intelligenda munificentía, qui eos modó ín certamen com; 
mifere, modo ín faltatíionem, modó utfunes fcanderent & inambulatent,edide 
rc, Quod ἢ δ eorum quoqganimalium liberalitatem trahere uolueris, fane mu 
nificos hos & liberales inuenias, fiue ij curatoribus fuis, fiue etiam puellis, qua 
.5 rumamorcefe captos oftendére, munera elargiri foliti funt: quandam enim ad; 
mirandam eorum in homines beneuolentíam,gratumdp in educatores animü 
fcribit &lianus, exemplo illius quí pro domino multü díuds pugnauit, eumdg 
fagittis interfectum; promufcide fublatum ad prafepe fuum afportauit, 
ΜΕ ΣΡ ESOB.DASGINSST S b OA: 
EXE quíd illud,quod etiam in temperantíz fignificatum, aut eíus quí feruare 
modum ín rebus norit, per elephantu qui cibum caperet exprimebantz? AC 
fuetus ením certz pabuli menfurze, (i quid largius opulentiusqpappofuerís,tan 
tumafTumit quantü quotidiana cofuetudine paícere fit in(titutus.In Syría cám 
domi quidam educaretur, magifteraccepta hordei menfura dímidium Gingulis 
dicbus interuertebat, cumcpaliquando praefente domino totam illi menfuram - 
appofuiflet, fimulatqy animaduertit elepharitus duplicatam effe pabuli portío- 
nem,hordeu idin partes duas promuícide diferegauit, tam aequas;ac (i uel mo^ 
dio quis demeníus effet,unadg magiftro portione derelicta,confuctam fibi par^ 
tem abíumpfit:cuius facti memínit Plutarchus. 
c AES Qe LÍ CE DA 0s 
Ni quidem exemplüaliud preterceumj/ DECLINATOR INSANIAar. 
dum, ex quo zquiítatis etiam idem hoc 
animal feruantifsimum effe fateamur , Qui. 
dam meníurz que magiftro impendebatur, 
& lapillos, € puluerem immiícebat, quó de 
pondere aliquid fraudaret : animaduertit e. 
lephas apud illum carnes elíxari, accedenscs 
cinerem € foco ín ollà paría facturus iníecit. 
EZ illud uere regium, infanos & demen: 
tes homines euitare. Quapropter A gy- 
pttj homíne tali prudentia przdiítu, ut nihil 
fibi cum (tultis & fatuis e(Te uellet,oftendere 
cüm (tuderent, elephantum & caprum hye 


Pierii Val. Leo,fiue 


roolyphice ponere foliti funt:acde capro quidem fuo comentario queufuiuene p 
runt perícripta funt.Caufam pictura huius effe dicunt, quod elephantus infpe 
cto capro quamprimu fugit, tantum eft inter eos naturae morumd diísidium, 
ut uirtus αἰτία πὶ nullo poísit pacto tolerare, Facitad hoc etíam antiquifsimum 
IVlofaicz legis in(títutum,quo príncipes ubi deliquerint, (acra facereadmonen 
tur ex hírco,cüm alioquí priuati homines capram uel agnum ímmolarent, 
αι: uerb uaniloquum genushomínum — vANILOQVENTIA 
regi cuipiam defpectuí habítum, acfedu ridi 
lo euítatum oftendere curaffent,elephantum 
& porcum adpingebant: Elephas ením porci 
audito erunnitu, in fugam fe proripít euefti 
9ió, nó fecus ac generofiores equi praefertim 
Scythici, afinoru ruditum íimpotenteradmo 
dum exhorrefcut,quod exemploDartj explo 
ratu e(t. Nihil porró quícquà tam coueníens 
Reoi, quàm dicacitate uaniloquentíamqs ab 
zedibus fuis procul fummouere, eamdy inimi 
cam fibi conftítuere, utadagio receptum fit, 
Fidem regià affcuerando ín ijs quz omníno 
credi uolumus atteftarí, De porcís aut, quos 
píceoblítos,&mox igne flammatos Mlegarenfes in Antipatri elephantos ímmi 
ferint,eosdp ita fugarint,in Porci ipfius commentario hiftoria recitata. 
7X Vía ueró cornuaanímalium nulli maio; REX VILIVM ASSE. 
AS necp fpeciofiora quàm elephanto,hac Gator 
ipíactiam de caufaregem oftendit: cornua e 
nim, utin Cerui comentario declaratum eft, 
dignitatis & fublimium honorum fignifica; 
tum habent, Homine igitur Αἰ σγρτῆ amplio 
rialiqua dignitate títuloc5 hone(tatu,qui taz 
men nulla uel maie(tatís uel decori ratione 
habita uilifsima quzeque fectaretur,fordescg 
omnes perícrutaret, fignificare (i uellent,hie: 
roglyphícum elephanti quí mures uenaretur 
*  proponebant,índignus quídé tam uafta mo^ 
lelabor, Eademdp nota inurendum facinus, 
quo Domitianum íam Imperatore ftylo mu 
Ícas perfodientem derifum accepimus: uel patrem cius V efpafianu de lotio ue 
ctigal exieentem, quanquá eiuslucelli odor ei bonus uideretur, V erüm fuper 
muresnegli- hacre notum adagium , Mures negligit elephantus , Ac ne quis cauilletur ele^ 
τ Fb phantí dentes infignes effe,non cornua, Paufanias omnino efTe cornua conten; 
UPS" din tumaliquorüanimalium exemplo, quibusautin fupercilioaut ín naribus 
cornua nafcantur, tum quód per aliquotannorü períodos corrupta decídant, 
& noua fuppullulent, ignedg mollíantur, quod in dentibus haudquaquam fit, 
& quód ín cranco oríantur, 
ΜΈ ἘΣ ΕΚ το M $I42008Sc. Vs. 
ER & illud regum fert omníum propríum,utipfiad fuam(quodaiunt)um^ 


bram expaucícant,íta potentiae comes additus uniu(cuiufcq rei metus. Ele: 
! pham 


Liberíecundus. | 19 


A phantumautem confternationis hieroglyphicu effe, manifeftum,fi prefertím ij 
ad ftagnalimpidae aqua, unde fefe tanquá in fpeculo contemplari queant, dedu 
Ci píngantur:quam fpeciem fupra modum reformídant, aut certe abhorrent et 
aueríantur,eac de caufa turbidam omnino bibunt. AtcshincIndorum populi, 
apud quos magnus earum belluaru prouentus eft, fi quos fluuíos cum hís tra 
nare parent,illunes nubilascp noctes obferuare confuerunt. 

PEIONGO J3EMIPOJRCE,QJAILED.EFEEC. VM. 

nt quí pullum elephanti pineant, quippe cuí nondum dentes enafci ccepé 

ríat, (ilongo quid temporis interuallo factum fignificare uoluerint: hunc ez 
nim utero geítari l'eophra(tus decennium fcribit: quanquam Ariftoteles, AL 
lianus &alrj annos longe pauciores ponant: utcunqg, uuleatum índe di&teríi, 
Citius elephantos párere,quotiens tarditatem negotij alícuíus incefTere ποία εν 
rimus. De fjs uero que minime Rerí poffe fperemus, Enníus dixit, príus locu(ta 
pepererít Lucam bouem.Ita ením prius Romani uocauerüt elephantos, quod 

; àno(tris ín Lucanía primüm uifi, 

M ULOC MDC SEUDOREQIUVALSS L0: 
Sc& illudapud Horum celebre hieroglyphicum fuper elephanto, ut fi ho 
minem frugi & de uictus ratione folicitum indicare uellent, elephantu pin; 
gerent dentes fuos terra condentem,Eum fiquidem aiunt fimulaccaducos der; 
tes fuos intellexerit, fponteauellere, & terra infodere, V erü cgocrediderim po» 
tíus uítz fuz profpícientem, quàm uictui legendum, Philippumq; ipfum dece 
prumalíqua forfitan &'eyptij uocabuli aquiuocatione, Manifeftu enim e(t ex 
receprorum autorum probatione,elephantos dentes fuos nonnunquá ín uenaz 
tuallifos arboribus excutere, fcientes fe eorum caufa petí,ut íta praeda derelicta 
uitzíp(i fuae profpícíant. Etne indicio fint uenatoribus, quotiens pra fenecta 
decíderint, eos etiam tum humo condunt, unícuicp tamen fit íntcgrum quam 
maluerit fententíam fequi. 
CONCORDIAE DISCORDIAEQ. EFFECTVS. 
Hs ucro fignificato fubijcíemus illud,quo nonnulli Salluftí fententiam, 
quz eft, Concordia paruz res creícunt,difcordía maxímze dilabuntur,no^ 

c uo comento píngere, non tamen infeliciter excogitarunt. In illo Formica in E. 
lephantucrelcítappofito caduceo, ín hoc Elephantus in Formícà definit, aqua 
& igni pro rebus maxíme cótraríjs adiectis, V er ex huiufmodi figmento fi ca 
duceum Kaquá Kigné íummoueas,perfcctus ctia intellectus fignificari poteft, 
quippe qui minímoru aequ? ac maxímorir cognitionem fit optime confecutus, 
omniumdq, unam quafi cientià coniunxerit. Sedenim interpretamentü hoc pe 
rindeacillud arbitraríu effe nó inficior. Sed dicetaliquis,quorfum Elephantus 
ad Formicam?Plutarchus porro de formíca multa magnifice locutus,quod ani 
maleítomníum mínímum,ita de maxímo non difsimilia fe dicturü profitetur, 

SJ HE AVBILIOLSK. 

Το hicqui mentis tot exhibuitexperímenta, quo uel Cicerone id afferen 
- Xtelibro de natura D'eorum primo, belluarum nulla prudentior, (tuporis 
tamen nota proper unam ua(títatem nonnullis habítus,ut legere eftapud Dio^ 
genianum, cui Philo(tratus etíam fubícribere uídetur,dum neq; elephanto,nez 
que dentibus eius quicqua e(Te cum lyra dixit, neqs quidem cum peritis uiris, 
cuius hzc Amphione uerba funt, quz quidem ideo orecé ponere libuit, quía 
in ímprefsís exemplaribus corrupta leguntur; ἐλέφας Pops τῆς λύρας οὔπω οἱ ἄνθρωνρι 

; c 


Pierii Val.Elephantus. 


ἀϑότες Er αὐτῷ Ὧν θεσίῳ, 88 ὅτι ζῖς κέρασι αὐτῷ χρήσοντρ. quod ρετίπάε effet, atqj illud quod n 
dea(ino fertur,níhil illí culyra, Quin & Plautus in hanc fententia; Meus herus 
elephanticorío tectus non fuo e(t,neqp plus habet fapientiae, quàm lapís.In quà 
fententiam Ciraeci dicunt ἐλέφαντθ᾽ διαφέρφς 8o. Et Tertullianus eum beftíam uo 
cat inful(i(sima,et(i quam ín diuinis literis pra fe ferat imaginem,Eucheríus ho 
miné eum figno huius dícit indicari, qui magna & enormía fcelera perpctrarit, 
citato ad hocSolomonísloco: Etadducebantad Solomonem fimías & elephan 
tos. Ettame Indicí,cim omniu (int ferocifsimi,adeó ut difficulter cicurari pot 
fint, ad in(trumenti mufici pulíatíonem cantilenarumd; modulationes animu 
intendunt, aurescpad audiendum arrigunt, atcp híncita demulcentur,ut nullo 
alio cómento efficacius comprímant ferocitatem , Sane tría elephantorum 9e 
nera autores ponunt, paluítres, montanos, & campe(tres . Paluftres omnino 
dementes leuesdj εἴς, montanos prauos & infidiofos , campe(tres manfuefieri 
facilius, & longe dociliores effezquos nequaquá ftupidos exi(timantilli qui cos 
in theatris figurarum notas & mutationes uarietatescpcallere multorü teftímo 
nio compertu aflerunt.R omze illud accidifIe proditu e(t, cüm eoru grex & falta. & 
tioncs,Xorbiu lubricationes edoceretur, indociliore fuiffe unu:qui cüm à magí 
(tris increpitus & ca(tieatus eflet,noctu uifus eft ad umbrá Lunz in(títutionis 
documentailla per femetipíum attentare, meditari,& exercere, V eru haec nó íta 
fort uídeantur admiranda, quz fame magiftra difcere cogantur : ilia potíusad 
m:remur,qua faciut ferí nullis unquá legibus inftituti, probitate,prudentia,& 
aequitate, nullis fereanímantibus inferiores, ppp TR eS 

Vid quód fponte fua naturze quadá fub. 
Mo pra diti,pietatem colunt, & reli, 
gionem obferuii£ INoua enim apparente Lu 
na,fponte,ubi iure íuo degunt; uíuo fe lumi 
ne purificant:fi morbis infeftantur, Deorum 
auxilium implorát, herbas ccelum uerfus ia 
ciunt, earum internuncio có preces allegan: 
tes:qui quidem ge(tus excipiendus e(tab ijs, 
qui pietate ex elephanto picto exprimere uo: 
luerint. Idem humanis proximi fenfibus fer. 
monem patriu intelligur,.oloriam & honores 
ambiunt,ignomínía notati morte infamae ui: 
tz pracferunt,quà interdusalia fibi confcifcen 
da mortis occa(ione necata,inedia finierunt, 
Quoties uero in theatris opprefsi, amifTa fu 
oc pe uulgi mifericordià fupplicarut,& qua 
dam fefe lamentatione complorantes, totu ca 
uez confeffum ín lachrymas concizarunt, 
I tamen tanta ipfi (int aequitate man; 

fuetudinedg, ut crudelitatis alienze mini 
(terio fungi minime cogi pofsint, quod irri, |7 
to olím Bocchi conatu apparuit,cotra minus i5). 
ualídas feras pugnare prorfus negant: cum dg 
maioribus non nifi lacefsití: & ín grege pecu» 
dum ambulantes , occurrentía manu dimo 

uent, 


Liberfecundus. 20 
“ἃ uent,ne quid obterant imprudentes,tantaqp illi imbecilliorís huius orcois τες, 
rentía,ut uel ferí; ex aríetis cofpectu mirifice cícurentur, lenesdj atqptractabiles 
fiant.autor Plutarchus Sympofiacón X 11, uíd quódaberrantem hominem ín 
folítudíne factum obuíam non modo nó trucídant;aut alía afficiunt íniuría, fed 
clementer X placide fefe duces prebent,& uíam illi commonftrant£Ouod uero 
defermone dicebamus,quem patríum intelligant,at etíá certum eos inter fe haz 
bere tradít Oppianus, uerüm non nifià magittris fuis íntellectum,Tam illud a 
tati noítrz claro ínnotuít experimento, cos magiftri fui dicto audientes effe, (i^ 
ue progredíendum,f(iue regrediendum fit:que feríant,quibus abftineant, quos 
inuadant,ubi tem perandum írze,ex ipfius maoif(tri Íermone cognofcere:ut non 
immerito confirmata fit opinio, huiufmodi efle quanda illi belluze cum genere 
humano focietaté,ut M. Tullij dictum ea re fuper identidem ufurpemus , Cüm 
igitur elephas íufti & moderati imperij fpecies quodammodo cffe uideatur,me 
rito Regis nomé,tum ob uirtutes,quas fuperíus in co recenfuimus,tum ob μᾶς 
ipíam manfuetudinem atqs clementia adeptus e(t. Ml, Antonius cognomento 
s Philofophus, nihil quicquam effe dicebat quod Imperatorem Romanu magís 
commendaret gentibus,quàm clementia, eacp de caufa neq; quidem ín rebelles 
fuos fzcuitum uoluit. Fac Caefarem Deorum adícripfit numero,hzc Auguftü 
coníecrauit, hzc Pío cognomentum dedit, haceadem de caufa Senatus R.o.ti 
morc eoliberatus,qué ex IVlaximini [Imp. immanitate contraxerat,clementifsi 
mis Impp.IVlaximo Balbino et Gordiano fta IRA LACESSIT A. 
tuas cu clephantís decreuit, C)uamuísalíade ἸΕΞΞΞΞΞΞΞ-- - -ς----- 
caufa Gordiano tertio quadrigz elephanto: 
rum decretefunt, quippeut quí Perías uicit? [{ξξΞ 
fcc triumpho Perfico triumpharet, Sed qua 
lis cain antmalí bruto manfuetudo fuit, qui | 
recitat Plutarchus . Romz cüm pueri quidà 
perlaíciuíam elephanti promufcidé ítylis pu |— 
pugiffent, íratus ille unum cx illis arripuit, f 
eum ín fublime íaculaturus,fublatods ad hoc E 
prz metu pucroru ingenti clamore;focij mo: | 
C rituri uicem deplorantiu, tanto omnii mce: | 
rore elephas intellecto, arreptu puerum hu, E————Á— m 
mi molliter depo(uit,fatís habens metu illo puerilem audacíam caftígaffe, 
Vamuis ueró τα natura manfucti fint, in iras tamen acríter incítantur, pet» 
δ aeuum irrítationealiqua acerbiore immaniter efferafcunt ( iuftus enim, 
ut in diuínís habet literis, cu irafcítur, peior e(t) co cafu tam hoftibus quàm du^ 
toribus fuis perniciofi.() ui in eo animali naturá cüm non ignoraret Annibal, 
cam in ufum fuum cóuertit: quippe cüm ín prealti fluminis tranfitu elephantos 
copellere non poffet, necs materize qua naues conficeret copi haberet,ferocifsi 
mum elephanté fub aure uulnerari iufsit, percufforemdp tranfnatato ftatim flu 
mine procurrere: elephas exafperatusad perfequendum fuíidolorís autorem 
tranfiuít amnem, & ita reliquis idem audendi exemplum fecit, ut Stratazema; 
tàn libro primo apud Iulíum Frontinum habetur: íddj in traíjciendo R'hoda2 
nofactu Liuius tradit: quamuis uaríatam actae reí memoríam effe confiteatur, 
Sane Mlauriaffirmant cor duplex elephanto effe;altero quidem íraíci, altero ad 
lenitatem índuci;atcg hoc illud eftquod horum utrunq; munus fupra modum 
e a 


Pierii Val. Elephantus: 


exequitur. Sanz elephas ad hecuícgs temporalonga feculorum ferie ín Italía fa Ὁ 
bulofus habítus,necphomínu quifquam adduci poterat tam deformem imma; 
nem belluam,qualem quantamqp ín picturis afpicicbàt, ijs dotibus excellere, 
quibusapud rerum fcriptores infignís habebatur.[Nam quamuis trecentefimo 
abhinc anno Friderícus 11. Imp. clephantumad nos ex Idumza tranfuexcrit, 
& fuperiori ztatealter ín Iralía uifus fuerit,nihil tamen prater corporis uaftíta^ 
tem,quod celebratione dignu cenferetur, fuper illis memorize prodítü extabat, 
Czterüm omne hiftoria antiqua fidem adimpleuit Hanno elephas, que ínitío 
dixímusab Emanucle Lufitaniz rege Indízdg tríumphatore,L eoni x. Pont. 
Mlaximo dono miffum,ac Romz uidimus,R euerendiísíme Domine:tanta in^ 
eeníj,intelligetic atqp docilitatis exempla praeftítít ea zetatula, quadrímus ením 
hucaduectus erat,utnon modó queà fcriptoribus tradita fuerant credamus;ue 
rim autorcs ipfos in hocanímantiu genus quafi ínuídos,cleuaffe plurima,quae 
long? magnificétíus illu(tranda fuerant,fufpicio fit. Híncfactu,utad εἴτις (igni 
ficata, & eorü caufas recenfendas eftufioracceflerím, qui príufqu& animal infpi/ 
cerem,ne proanilibus fabulis eoru bona pars acciperetur,uerítus fuiffem.lllud x 
autem profiteri poffumus,de relíquís animantibus quacüqs fidem excedere ui 
deantur,fcriptorumautoritati nos acquíefcere:fuper elephanto ueró quzecungg 
admiranda traduntur,nos ín Hannone,;ucl paría, uel ueteribus illís longe maio 
ra, oculata fide deprchendiffe, cuius rei Romá ipfam frequentifsimü totíus or^ 
bis theatrü teítem appellamus. Sed míniméloco hoc difsimulandum, quod fi 
per ciufdem Hannonís ingenio MichaélSyluius, regis fuiad íummu Pontifice 
orator,fummcz, ut no(li, uir intcerítatis fideícsfanctifsimz, atqgalij narrauere, 
DcElcphan- remi; multorü teftíimoniío comprobauere. — Cümdef(tinaffet Emanuel Rex 
Mee cum Romam Pontifici Maximo dontüríre, naui quam infcenderet íam ínítruz 
€ta paratacjad profectionem,nullo unquam pacto per aliquot dies fieri potui 
ἔς, ut Hanno uel duci fead nauim, ucl (i quo modo adductus fuiffet;cam uellet 
infcendere,ufqueadeo auerfabundus profectionem huiufmodi reformidabat, 
Cumdqrrex eare fuper folicitus admodum eflet, magnisdy pollicitationibus wu 
numquencpinuitaret, qui deducendiafportandiq; Hannonís negotium fuíce^ 
píifent,neqs quifquam nomen profiteretur fuum,infufurratudemum e(tregijs * 
auribus, cius belluz magi(tri dolo hzc fierí,quippe qui puelle cuíufdam amore 
perditus,xere ferret fe in tam longinquas regiones ablegarí;proínded; Hanno 
ni perfuafifTet ne fe abduci patereturabuehendum : quippe eum ín loca fterilía, 
inamcena & barbara, ubi ludibrio contumelijsc; omnibus tanquam hoftíce ter 
rx animal afficeretur, necpuictui necp ornatui cius uel neceffaría, uel cómoda 
fuffectura:longum ad heciter & incoómodum,& ua(tum marís zquorarandu, 
ut fatíus efTet ín qua tuncerat terra quamprimi contrucidari,quàm per tot uía 
rum difficultates ad erumnofifsimà deniqs uità peruenire. Rex hacre cognita 
magiftri Hannonís ad fc quamprimüzaccerfiri iubet. fes dolos eius comperifle 
dicit, ageret itaq;utíntra triduum Hanno ín nauim imponeretur, idc ní prope 
τὲ fieret, íntermínatus e(tactutüm fe homínem extremo fupplicio affecuri, ut 
alíjs exemplo effet, qui mandatis regijs fucum facereaufi eflent. Hacregís afpe^ 
ritate terrítus elephanti magif(ter,cum nullàin cunctatione falute intueretur,dtz 
Ícipulam belluiaggreditur,docetfe maleuolorü quorundam fraude fubornari, 
qui € felicitati utriufqs inuíderent, & regi optímo male obtemperantes cfTent: 
longeautem fecus rem habere,quàm illi mentiti efIent.Siquidem non ad inima 
nía 


Liber fecundus. 2 
A nia& efferaloca profecturi erant,fed ad urbem orbis terrarum dominam,amce 
noloco fitam, ubi rerum delícíarumd; omníu quotquot uel auidifsími cuíufqs 
cupiditate expeti pofsint, copiafertilifsima redundaret, Ibi efTe Principem, cuí 
totus pent terraru orbísaffureeret : apud quem ís ín delícijs habendus effer, ὃς 
tanquam Luícíníz pullus;lautítíarum blandítíarumdp affluentía nutricandus: 
proindebono anímo eflet, fecum prímo quoque tempore latus & alacer nz 
uem infcenderct,affuturos nauigationi Deos,& curfum omnem incredibili feli 
citate profecuturos.Ita Hannonem ab eodem magi(tro in alíam fententiam de^ 
ductum,ubi figna data funt,ultro nauem confcendifTe,necg ulla unquam impe: 
pería toto itínere detrectaffe, 


v DE RHINOCERONTE. 


v] Vi Rhinoceronta ín Domitiani nummis ínfpexere,quíd íd fignum nbinoceros 
a (ibi uelít quaerítare folent. Ego factu id ad Príncipis adulationem dí " Domitiani 
(34 xerim,qai animalia huiufmodi fpectaculis obtulerit,cuiufmodi mu "^"^ 
|3— 5-3 nus illud fuit, quodà Valerio Vlartíale celebratur: 
B Treshttexhibitustotatibi Cear arena IRACVNDIA EX TARDI 
Quenon promifit prelia Rlanoceros. Eucierocian 
O quam terribiles exar[it pronus im iras, 
Quantus erat COYPAL,CUL pila Taurus δ Δ. 
Vntením quilentitudine irafcendi;ac nul 
lum mox adhibítu modum excandefcen; 
tíze, per huíus anímalis híeroglyphicu intelli 
eant, INamiin eo conueníuntautores, magna ||..: 
id indigere irritatione: fed ubi irafci ceperit, |: 
εἴτ fcrocifsimu:quod & altero Martialis ex 
preísit epigrammate: 
Sollicitant pautdi dum Rhinoceronta magiftri 

Sed, diu magne colligit ia ferae 
2Defpevabantur promi prelia Martis rug cNA ὙΞΕΞΕΕΣ 

Sed tamen is redit COgnitHs 418 furor. lioris artificio petitus. 

C Nanq, grauem gemino cornu (fic extulit uvfum, 
latlat ut mpofitas taurus in afra pilas. ΞΞΞ 
ς Μηεσαί uolentes potentéaliquem regem || - 
imbecilliorís alicuius artibus ucxatü intel | 
ligere,elephantu pingunt in certamen à R.hi [cm 
noceronte lacefsitu,Naícitur híc iquidem na | 
tura hoftis elephanto, longítudine ei pen pa 
ri,fed cruribus multó breuíoribus, colorebu 
xeo,ut Plínius, Cornu is ad faxalimato fe pu 
ene przeparat;ín dímicatione aluum maxime 
petit, quá effe mollior intelligit, eac5 perfot? 
faactutüm fuperat elephantum. 
ἘΠ ΟΣ αν 5 
CU fortem atq;robuftum díuinz líterze,ut Eucheríus tradit; per R.hinoce- 
rontís imaginem accipiunt, illudcj Iobís ex Hebrzo fertur: INunquíd uult 
rhínoceros feruíre tibi ? 'erribilis,ait is,fera rhínoceros, cui gemina in naribus 
' cornua;atqpíta in Domitiani numis obferuauimus, ín quibus Rhinoceros fpe- 
ς 3 


Dierii Val.Rhinoceros. 


tatur nares gemíno cornu infignis, qualem celebrat Martíalís, Przeterea qui D 
nuper allatus e(t ex India inferiori ad Lufitaníz regem, cuius imagine ad Leo: 
nem X. P. M. tranfmifTam uidimus, unum quidem ín nare cornu habet, alte; 
rum fuperne prorumpit,nó adeó magni, fed praeualidum εἴς Lufitani omnes 
quianimaluiderunt atte(tantur, Atlong? curíofius hocuidendu: in diuinis fi 
quidem líterís μονοκέρωτα, ὃζ ῥινοκέρωτα, V nicorne fcilicet & INaricorne plerifqylo^ 
cis confufim acceptum fuifTe, nímirürà nouís & ueteribus Theologis, qui cüm 
hiítorii ignorarent, duo hzcunum eundemdqp cffe crediderut, ita ubicgab alijs 
unicorne,ab alijs narícornem uno eodemdploco pofitum inuenias , Id quod ac 
cidiífe puto,quód,uti dixímus,pleríqs horu idem effe animalarbitrati fant R hí 
noceronta & Monoceronta, cüm alíoqui longe diuería fint, feparatimdpà PIU 
nío utruncj pofitum, qui libro octauo,capite poft uigefimum prímo, IMonoce 
rotem afperrimam ait feram,reliquo corpore equo fimilem,capite ceruíno,pedi 
bus elephanto fimilis, cauda apro, mugitu grauí, uno cornu nígro medía fron^ 
te cubitorum duüm emínente.Q)ue quidem defcriptio eum fignat, que uulgus 
Halicornu uocat , quem aíunt pudicitíz ita amantem efle,ut nó nifi puellae uír E 
ginis ope capi posit, quam uenatores ibi (tatuerint fedentem quó animal id po 
tum pabulatüm ue fe conferre anímaduerterint. Accurrere enim unicornem ad 
pucllam huíiufcemodi,ínclínatumdp caput in eius gremiu collocare, altifsimod; 
mox occupari íomno:fienodj uenatoribusà puella dato approperare eos,& fe^ 
ram nullo negotio capere, atq; hocuníus tantu cornu przmío,quod contra uez 
nena pollere przdícantzramenta quippe eius efficacifsime fanare, & toris ftratís 
partem cíus impofitam,fi quíd ueneno uítíatum apponatur,fudorem emittere, 
BR. hínoceronta ueró eodemlibro Plinius capite X X.ponit,qui cornu nó in fron 
te habeat, fed ín naribus:alterum eum à Dracone hoftem oenítum elephanto,& 
quz fuperíus allata funt de utriufc; pugna, Sane alibi in diuinis literis Rhino^ 
ceronta híeroglyphícu effe fortís & robu(ti uiri, uti fuperius dictum, notat Fw 
cheríus cítato ex lobeloco:Nunquid uolet Rhínoceros feruíre tibizEtapud Ba 
laam fcripti ínuenías, Cuíus fortitudo quafi Rhinocerontis, ut latínze plerzeqg 
omncs habent interpretationes,quamuis Sanctes unicornis reddiderit.Ioitur fi 
quidariolandum,cüm pfalmo hocuigefimo prímo comparatio referatur ad aní Y 
malía robuftifsima € indomita, díiuinumdauxiliü contra corum ímpetü atqg 
uím implorctur,quippeut Chaldei & Arabes expofuerüt,Salua meà feroci for 
tifsimo ficutleone,& à rcge potéte,cuius potetía (it icut INarícornis,camqp ple^ 
ricplectionem probent;non dubitarim aflerere loco hoc Rhínocerontisleoere, 
Vbiueroó pfalmo XXv111,mentio fítamabiliorís animalis,dícat quippe Baríon 
apud Hebraos, quod Girzci reddidere ἡγαπημένος ὡς ὑὸς μονοκερώτων, L'atíní uerbum 
uerboreddentes,dilectus quemadmodum filius Vnicorníum : uetus etíam tra 
ductio Vnicorniu habeat;nulli dubium effe crediderim,quin ca(tíor í(tius loci 
lectio fit μονοκερώτων. το hecmi Domiíne,funt que fuper Elephanto, qui R híno 
ceronta fecum traxit,colli»ere per occupationes licuit. Tu quí aetatem omnem, 
horasi; omnes afsiduzlectionifoles impendere, longc illuftríora, reconditio: 
raj forfitan inuenerís,que fiad manus meas peruenire nó potuerüt,indulgen^ 
dum e(t mihi: non ením ienarus es quantum mihi Príncípü obfcquía,negotio^ 
rumcjpturbationes de (tudijs líterarum fubtrahant, crebrísds me ínterpellatioz 
nibusauocent. Qyuare tu atqpalíj,quí uitae meze ratíonem íinfpicitis,mihi e(tote 
zquíores,cüm praefertim admoneat Maro,neminem effe quí pofsít Sis d 


Liber tertius. 22 


AD ERVDITISSIMVM LAELIVM TAVREL 
LVM ILLVSTRISS. COSMI DVCIS FLORENTINORVM 
IVRI PRUSFECTVM 'DE IIS ΟΕ τὰν 
R VM ET BVBVLVM OMNE GENVS 
Jguificantur ex facris «Iepypti- 
vum literis. 


i zefcuo quos Seremifümo Duci (ofmo meo,imo tuo, mo proborum omnium patro- 
| 20, dedicare non erubuerim. Nam quamuts non im ne[cius eum ffudioforu com. 
! M modus applaudere, matori fuorum exemplo,qui omnes [umma c eam eternam. 
laudem coparauere,dum fcilicet literas eo virtutes, c bonos omnes mores in Italia,atqueadeo 
e ipía clarifma ciuitate Florentia florere, eo in honore e[je, omm [hudio, ΩΣ omni Citra. 
Here:negotia tamen,quibus Itenis ornatifsimus nuncinm tanto rerum Jtalicarii motu ez per- 
tirbatione detinetur, non permittunt, vt mnportunus accedam, tametfi [apientifsime € ma- 
gnacum εἰμ: fuorum comendatione omnta temperet ee moderetur ita vt omnes curam.[u 
dium, (nile tm etate tam viridi admirentur. Quare Taurello potius amico bemigni[stmo eum 
alendum curandum, dedi,cui cibus i5, quo 7 auris nofler pafeuur, (Ποῖ abunde, vt ciem op- 
portum fuerit,resá, ipfa monuerit fuo tempore e loco Taurellus de Tauro, que m eo funt lau- 
dabiliayatq, magne etia admirationis, proferat,et ratiocinetur Principemq, mgento praflan- 
tem,quibus dotibus animal polleat, e fi dicere licet quibus virtutibus infignis habeatur ,mter- 
dum comonefaciat Nam quee homines recte lasdabilitera, faciunt,cum ili ad bac agendana 
ufmt,e vnu[aufa, ab ammo fro, quratione pollet, pofst exempla defumeve, quia tamen do- 
tes hab humananatura demanant non yfqueadeo funt im nobis admiranda:fed qua fera f 
cium animalia,quibus [muli fere ^ fmgulis motus fümt impertiti fi vltra nature fue fines proue 
hantur, eo precioftora indicantur, quo magis interdum humanum genus in certamen prouo- 
carecompertuntur:cumfmodi multa admiranda fiiper Elephanto proximo commen 
tario ad Reuerendifsimum Sfortiam commemoraumus, quibus non 
inferiora forfitan de tauro velbowillo omm gene- 


re dicturi fumus. 


b | N publica peccare commoda videar, doclifime Taurelle, fr Tauri mei mugitus 


Pierii Val. laurus. 


d UE ΡΟ Εν UOA PNIS ὙΠ Ἂς 
£ Dmirabilem quandam in Tauro continentiam ciim animad; 
54 3 uertifTent Αἰ eyptij Sacerdotes, temperantía praeditum homi 
/ 9| nem, ab humanarü quippe rerum affectu non alienum, czcte^ 
| rum modef(tiz (eruantifsimum, fignificare fiuellent, Taurum 
5 naturz admodum robuftz ac ualidze faciebát: cuiufmodi fpe 
- Ἢ ciem Philoftratus Pafiphaédefcripfiffe mihi uidetur,cüm du^ 
corem illum gregis pugnacem,fuperbum,exultantem,fpeciofum cornibus,co 
lore niueo,lato gutture, ceruice craífa, palearibus late longeds pendentibus;ar- 
mís adafpectum inhorrefcentibus effingit: qualem quippe faciem habemus ín 
nummo quodam argenteo,cuius ínícriptio eft, M. L, T H O R 1 v s. Caufam hu 
ius hieroelyphici eam Philofophi tradut, quód anímal hoc (it calídifsímu,atqg 
inguine praecipue potens, itaut uno tantüm ínítu citra motu impleat effícaciísi 
me.quód (i cotingat utab naturali aberrarítloco, uaccam ea ín quam occurfarít 
parte,qua przeditus eft ínguinis firmítate,uulnerat,non fecus ac fitelo eam acu 
toimpetijíIet. Víqueadeo ueró femen illi promptuaríum eft,ut exectu taurum 
impleífe tradat Ariftoteles : atcp hinc pleríqg ueteres fcriptores, uirí pudenda 
"Taurüappellauere,ut muliebria βυξάλιον. Animal tame hocín libidinem ufque 
adeo concítatu & furens nó fxpius quàm bis die infcendit, à conceptu ueró ip; 
fius uaccze modeftus caftuscp, nihil ulteríus tentat, Huius reí caufam ín uacca 
multi ponunt, quz taurü propterríoorem genítalís nimíamdg tentígiínem, ue 
luti ceruzeetiam,neqgnon teftudines faciunt, raro patíatur, V nde dixerit Hora 
tíus defugitiua puella: 
Nondum [ubatlaferre iugum ualet equareynec tauri ruentis 
('erticeynondum mumia comparis In uenerem tolerare pondus. 
Sedenim fpectandum hocexemplum contínentíze habere caufam in tauro maz 
nifeftum εἰξ εχ eo,quód fponte taurus à conceptu díuortio quafi facto fecubat, 
acutín Epíro maxime uidere e(t, tríum plerunqs menfium fpatío non apparet, 
fed errabundus, utapud Virgiliumeft, | Latus níueum molli fultus hyacin^ 
tho, Πίος fub nigra pallentes ruminat herbas: &,quod ait Ariftoteles, ἀτιμαγιλ, 
quod nó infeliciter quidam abarmentat dixere, hoc e(t, feorfum à uaccaru con; 
fortio,grege,conuictucp paícitur. Quod di&um uolui,ut unufquifqsfciret quo 
geítu taurus píngendus fit ín cotínentíz fienificatum. V t uero ad uerbum ἀτιμα 
ye, & ex híftoria prouerbium reuertamur, hzc εὸ fpectant, utimpofitu petu^ 
lantie modu, & probatilsímá ex ea pictura continentia intelligamus: atqp ita for 
tt accipiendu illud apud T heocrítu, ἐξα καὶ ταῦρος ἀν᾽ ὕλαν, fylua abfcefsit taurus, 
(τ haec tame, quía copiofe & feliciter funtab eruditifsmis plerifcg uiris pracfer^ 
tím Erafmo R.oterodamo tractata, nos non ulteríus profequemur. INeqsueró 
me latet ín Epiro Pyrrhícas boues fuiffe mírze magnitudinis, quae quía uenerís 
expertes efTent,Scomnino intacte cuftodírentur,£wweu dícebantur:fed hocillis 
homínucura,nó natura dabat, Exdem necqj iungebantur;ídeodp iniuges dictar, 
quód intaminatze pudicitiz fymbolum prz fe ferrent. Mineruze ín primis ma^ 
cabantur,uírginitatís,quae iugum nefciat,indicium.Ex íjs autem fatís manife^ 
ftum eft nos in libidinis teperantia dubío proculab eo genere uínci, quodalío^ 
quí procacifsimiu, & in ríuales pugnacifsimu effe conftat. πᾶτε haudquaquá 
leui de caufa ccele(tis ille laurus Veneri dedicatus:neqg V enus temere à fapien 
tiísimus Poétís auree uocitata,qu quide fyncera,cafta & purà generandi cupi 
ditatem 


Liber tertius. 23 


Ἃ ditatem ccelitus infpirat;nó lafciuías petulantiores,adulteria turpia, & impudi 
cam humaní generis contumclíam , quam uoluptatibus dediítí mortales, dum 
appetentius zequo per fummam incontinentíam cofectantur,cogi fe ui fiderum 
altirmare audent,quo fue uelum impudentia praetendant,cüm tam à coclo ni 
hilnon undecung fanctifsimum emanare ueriísíme dicat Plato. Sedenim fi no 
ex ciuilis uitae moribus, fi non ex diíciplinis, & fapientum praeceptis, fi non dez 
niqjlegum mínis ad honeftatem in(títuí potuímus;age age íam à brutís rectam 
uiuendi ratione indipiícamur, & íngenium eorum fecuti,noftre opem feramus 
imbecillitati , l'aliautem continentia fuifTe praeditum Drufum fama canit, qui 
fc uxori,quandiu ín expeditione Giermanica fuit;conferuauít.Et quod de Tau 
ri fecubitu dicebamus, Pefceniu quoq; INigrum ferunt ignarum rei uenereze 
fuiffe, nifi quantum procreandis liberis impenderetur.Inuenies huiufmodi ex 
emplain hi(torijs etíam recentioribus,ut de Pemone Bellunenfi,quem V tinen 
fes ob íntegritatem, iu(titíam, fummamqs prudentíam, Principem fibi delege: 
re. Neq; fua ín hocfraudandum laude fcemíneum genus, cim Z:enobiailla Au 

s relianiImp.etiam hoftís epiftola commendetur,quz, Gallieno remp.negligen 

ter admini(trante,ímperium fibi comparauit, Eam ferunt ciim femel coócubuit 

fct,expectatis menf(truis fe contínere folitam (i praegnans eflet:(in minus,pote^ 
ftatem querendis líberis uiro cocefsiffe. Vulgo tame apud Seras nefas eftà con 
ceptu foeminam adiri, Eíus contínentiz atcy modeftiz caufa,qua boues íta, utí 
oftenfum eft,cómendantur, M ycerínus A& eypti rex Cleopis filius, filiam quae 
fcfufpenderat, quód (tupratam (εἰς ἃ patre ferret indignifsime, lignea boueau^ 
ro folido fuperínducto condiderat, Erantiquiísímis Hebraorum facrís offerre 
uítulum ,eí(tcarnís impotentiáperuiciffe, ut Origenes Leuitico interpretatur, 

Exempla ucro huiufmodi ea de caufa nonnunquá interíerimus, quía totus híc 

no(terlaborad eorum uíum fufceptus e(t;quí pictura delectantur,ut preter AL, nierogbphi 

gyptíaca,& alia pleraqs my(tica, hiftoriam etíam habeant,quam ad id quod ele, «s 

gerintargumentum accommodare pofsint, 

Nri TE. 283 TE; SE es 

NE alia de caufa credíderím ego mulieres Elíenfes,cüm Baccho, quem cole 

bant, preces fundere, orare folítas, ut £o ποδὶ, tauríno quippe pede ad fe 
ueniret,ni(iut íuam ita mode(tíam oftentarent;nihil ením mínus fcemínam de 
cet quam przecipitantía, uelardor audaciz. Quare Dido V irgilíana cum mode 
fta inducitur,breuiter,& uult demifTi profatur. Fígurabant uero Girzeci Díoz 
nyfium taurí (pecie, quód eunde & O firím intelligebàt : de cuius probitate atqg 
iu(titíafummisd in humanu genus bencficijs,multa multis in locis hoc cómen 
tandi genere dícenda funt.Porró Diony(ius apud Argíuos 2sj«*s, quafi boui 
genam autex bouillo genere dícere uellent, coenominabatur, Qyuód uero fupe 
rius díctü e(t, ccelefte Tl'aurü pios € honeftosatqslegítimos amores afflare, no 
fum nefcius,Iulium Maternum ijs impudiícitià mínari, qui Taurum habuerint 
in horoícopo:maluiffem eum prolificum;aut fccundum dicere, ne notam eam 
ccelo inufsiffet ímmeriító.Huíus fane fertilítatis, & praefentanec feminis faculta 
tis ergo inftítutum aiunt boni ominis caufa, ut in condendis oppídis fulco illo 
primigenio tmprimendo, bos mas non caftratus, & uacca iungerentur, & cüm 
facrificabant círcum moenía, quínto quoqpanno integra animalía mactabant, 

Sant Orpheus menfem μονοκέρωτα μόρον appellat;unicorné quippe uitulü.Et Eu 

(tathíus vuc2.«, menfem ait bouem dici, utpote qui (it generationis effcctor, 


Pierii Val. laurus 


D hxc INifiaci illi facrorum cuftodes, PETVLANTIAE Ὁ 


frenum. 


cüm homínéà priori petulantia (ibi mo 
dcftius confulentem fignificare uellent, non ΞΞΞ 
fimplici forma tauru, (ed caprifico caput, col 
la, armos redimitum pro i(ítiufmodi uirtu 
τίς hieroglyphico proponebant. Caprifico e 
ním ca uis eít, utlafciuientium taurorum, & ἃ 
quantumuis ferocientium naturam uíque; [- 
adeó cópefcat eorum collo circundata,ut im 
mobiles propémodu eos reddat: cuíufmodi | 
auris αν taurü ab Hercule compreffum domítumdq; L7 
Bercile/4 ty(ticofabulamento Gracía cofinxit, perin 
pra  deac reliqua etíam monftra fuperata,cefsiffe 
q Ρ 5 
uírtuti uitium hieroelyphice fignificant:tam 
et(i non fum ignarus, quz de tauro Herculeo traduntur , referri à plerifags ad 
Acheloumamnem, cuíus fabula quía omnibus eft fcholis trítifsima, mihinunc m 
fuerit difsimulanda. Origenes Adamantius taurorum immolationem, quz in 
diuini numinís tabernaculo fierííuffa e(t per Hebraeorum legem, fignificare di 
cítapud nos fuperbíz rumorem & infolentiam efTe mactandam, De uitulo ue 
ro in holocauftum offerendo copiofifsime fcribitur ab eodem, Leuitico ho^ 
milia fccunda. 
GUUBuIObVaUED VAS ΑἸ ΤΑῚ ΘΟ RS S: 
Eqs tamen illud omítti debet, obtutumamatorium, qui modeftia feruata 
fiat,ad Tauri oculos referri folitu à peritifsimis, V nde illud, βλέπν τω ειδὸν, 
quod tum in Platonis,tum in Xenophontis Couíuijs,& Phaedone,& alibi, ea^ 
dem fere fententía pofitum animaducertas: tametfi nonnulli rem ad indíonatío; 
nís fienificatum retraxere, toruumd tucrí ínterpretantur:quo fignificatoapud 
Ariitophané fuper Zi(chylo dictum ἔδλεψε γδν ταυοιδὸν ἐγκύψας νοίτω. Afpexitioi^ 
tur tauricead humum luminadeiectus. Hac ením facic iratus A fchylus induci 
turab Ari(tophane, INeq; fum nefcius toruitatemà taurori ferocia dictam, ut 
etymologiarum autores tradunt, qui toruítatem taurí acerbitatem interpretan 
tur. Huiclongt difsimile eft βοῶπις, quo quídem oculoru pulchritudoatq; gra; * 
tía (ienificatur. In js tamen quos fuperius cítauí nimirum deamatorio obtutu 
intellieitur,ín quo mode(tia príimasobtínet, BoONORVM OPsrQvivM. 
iss plurímum fieri foletin obliquum, & id Fecczcz————— 
toruum eft. ἊΝ 
p^ πίοι porró pícturz fpecie, hominem ea 
modef(tia praediti, ut facile eum queas 
à perperà factis auertere, indicare fi ucllent, | 
taurum genu dextcroilligatum píngebant: 
hunc enim fi dexteroalligaueris genu, man: 
fuetu & uincula confequenté inuenies. Hoc 
ci Romz Clementis v 11.príncipatu Gireecu 
lus quidà effeciflet, ducto fepius ferocifsimo | 
tauro per uniuerfam urbem,qué tenui admo 
dum funiculo ita religaratà genu,peritifsimi ἢ zi 
Magi nomen apud ímperítos affecutus e(t, Edomite aut ferociz híerog!yphicu 
apud 


E 
& 
B 


Y 
᾿ 


TT 


3 


Liber tertius. 24 


A apud Georg. Anfelmü uidi, impreffum nummo taurum, cauda furrecta,capíte 
cernuo, anteriore crure luo genuflexu, fub querno ftipítejà quo laurea pende 
bar:ab altero latere caputleonino fpolio armatu, Infcriptio Μ11 Ὁ cRoTON. 

PROOU ES MASCVUVEA PROLES"FOEMINEA. 

Eeyptij ijdem facerdotes,ubi maículà prolem myftice defcríbere uellent, 

taurumab infcen(ione in dextram fe partem demittentem figurabant:fi ue 
ro fcemineum fcecum exprímere uoluifIent, eundem in luam auertente fe pín 
gebant. Compertum fiquidem eft taurum à conceptu difcedentem fi deflexerit 
in dextram, marem effe genitum:fi ab leua abícefferit,fcemineum effc feet. Ad 
hzc Parmenídes, foetu tunceffe patri fimilem afferít, cümà dextralocorü par^ 
τε editurzmatri uero,cüm ab Izeua. Hippocrates tradit finiftro tefte oblíoato ma 
rem generari, dextro uero foemínam: rantíc effe dextraru (iniftrarumq; partit 
in maribus fceminisqs cognofcendis ob(eruationem,ut fi mammarü pregnan^ 
τίς mulíerís dextra flaccelcat, macráue repente fiat, (i gemellos parítura fuerat, 
marem abortu fierí dícant:(i uero finiftra macrefcat, fcemínam deperdi , Quiía 

s &Onirocritz hzc eadem intelligunt, ciim imaginari dextra parte dentes amit 
fos, marium confanguineorüu obitum ariolantur,ex fini(tra uero fcemínarü , In 
dextra autem parte uteri materni (zpius moueri mares, inlzua uero fcemínas 
coftat. Albertus fibí compertuaít,mulierem quandam fceminas tantü párere fo 
liam ea de caufa, quodà conceptu femper in leuü latus decumberet: admonitá 
ucro ccepiffe in dextrà conquiefcere, ac folos deínde mares genuifle, INecg uero 
diísimulandum quod ad &eyptioru commentü facit, Septentrioni uim mafcu 
lam ineffe, quod neqsquidem Ariftoteles difsimulauít: docet ením ís,fi mafcu^ 
los plures creari uolumus, admiflurz tempore dics ficcos, & halitu Septentrío 
nis clipendir, & contra eum uentu greges pafcendum:fin uero fcemínas genera; 
τί uclimus, Auftrí captandos flatus, & in eum paícua dirigenda, quód uis in eo 
uento mulíebris ínfit. Africanus quoqgrem hanc tangit in Georg. Ait enim: 
fi marem uclis, Aquilone fpirante admifTurá facienda: ἢ foemina, Auftro , Sed^ 

c enim de luís,dexteríscg müdi partibus magnü eft interautores dífsiditi. V πὰ 
enim cum /Egyptíjs dexteras mundi partes fol(titíales, (iniftras brumales intel 
ligit Empedodles:de quo íta (Τα! επιις, ἐμπεδοκλῆς δὲ δεξιὰ C1 τοὶ I. TY θερινῶν “ροπικὼν, ἀ- 
esq 5 R2 TR χἀμεσινῶν. INeqs defunt qui prímas olím fcemínas ad ortu & meridie 
terra genítas,mares uero ad Septentrioné & occafum fabulentur. Plato tamen 
Ariftotelesdy alia ratione orbem diuidentes, Orientales effe dextras, à quibus 
inítiu motus:Izuas aute occiduas tradidere,ut idem Cialenus recitat. πυϑα γόρας Ὁ 
πλάτων M) &ersoT Aue δεξιὰ T8 κόσμο paura εἶν T ac, ὧν agx lo er 4 κινάσεως, erste: TX EXC 
Contrà Varro Latínelinguz lib.vI.ccclum aít díctü templum:eíus cceli partes 
quatuor conf(tituí: (ini(tram ab Oriente,dexterá ab occafu,antícam ad merídie, 
poftícam ad feptentrione. Cui Plinius fubfcribit dicens, errantía fidera contra 
rium mundo curíum agere, quippelzuu femper illo in dexterá praecipiti, qua 
uís Feftus Antícam eam cceli partem,quac ad merídiem fole illuftratur,dexterà 
uocat;íta enim antica interpretatur:pofticam uero ad feptentrione, finiftra. AL 
cinous inGirecorii monumentis adnotatum aít morem facrificandi feruatu díu, 
utcircumcurrerentaras, curfum aufpicati ab lauo dextroríum Zodiaci quadà 
imagine, cuíus motus fit mundo díuerfus ad exortum uergens : mox uero ab 
dexteris leuorfum procurrerent,quo motu ccelum rotarí manifeftum.Contrà 
A gyptiorü pofitione T, Liuius libroab V rbe codíta prímo,dexteras ad meri 


Pierii Val. Taurus, πὰς 


diem partes Augurü in(tituto, ad feptentrionem (iniftras ftatutasait, Ad hanc 
fententiam facit quod Palmo apud Hebr. $9. legitur, Aquilonem & dextrum 
tu crea(tí; quod nonnulli Au(trum interpretantur,alij mare, Cum Hebrzis ue 
τὸ confentiunt & Chaldzí,qui Auftrum ponunt, Sedením & Aufter pro marí 
nó inepte accipitur,(i phaera recta ftatuatur polis ad finitorem ínclínatís, [Nam 
Alayptij,quos Cleomedes non poftremi nominis autor fecutus eft;ípfam mun 
di totíus figura aliter deícripfere, utpote quí Aurorá εἴς caput, Borealía dexte^ 
ra, Auftralia (ini(tra con(tituere:marítímiscg pifcibus tum ob alías caufas,quas 
loco fuo recenfuimus,tum ob íd przciputab(tinebát,quod Nilum à finí(tra or 
tum,quippe fcemínea fcecundaqp parte, ín dexteram quippe uirilem fterilemdg 
(ita enim crant eorum comenta) illapfum, quippe ubí mare fit, corrumpi dice: 
rent, Nam de maris ipfius fterilitate fuoloco diximus: atq íta dexteram oram, 
hoc e(t;maritimam,cofiderato A eypti fitu, perditionis frYmbolum ftatuebant. 
Neq; hic di(simulandum quód apud Eucherium, ubíde Aquilone loquítur, 
qui pro Daemone accipíatur, ínueníes eum uocari dexterum, & (τὰ ipfum quoe 
ue (ibi dexteri nomenadícifcere, Nam € Hieronymus quartís Hebrzorum s 
ca(trís Aquilonem dexterum appellari tradit,fed falfum aitnomen ciim de Dae 
mone eius uenti domíno intelligatur,qui undecucp fini(ter, fini(ira omnía mor 
talibus oggeratappetenda, Caufam tamen Eucherius fuper dexteri nomine az 
liam ab hacarbítratur, quippe quód perperàm agere πο] ἐπεί dexter adit obfe^ 
cundando, fuadendo, procliuiter attrahendo, INam illud palàm eft;ait,ín facrís 
liters diabolum geftare Aquilonis nomen,eadj locutione quicquid bonis cona 
tibus aduerfatur accipi:ís enim bonorum operum ardorem extinguit, atcp om. 
nia frigefacit:& ob id & infideles & impij, cotumaces fceleratíq; homines,eo no 
tantur híeroelyphíco. V nde illud:Ab Aquilone pandetur omne malu. Et quía 
flatus uchemens quo frigidior, eó magis ignem ín quem ínciderit exufcitat, di, 
cum, Ab Aquilone exardefcent mala fuper terrà, Tetigere € Poétz noftrí de 
xteras lguascj ccclí partes.Sedením Maro & Nafo, nullius addicti iurare ín uer 
ba magi(tri, cas nondíftínxere. Lucanus A eyptioru adharfit factioni, & fenz 
tentíam ip(e fuam declarauít eo loco: 
[notum uobis Arabes uemilis in orbem, f 
Umbras mirati nemorum non ire [mistras. 
hoce(t,ín Au(trales partes non porrígí, In hocautem ídíntere(t, ubí quis uni 
uerfi (tatuatcaput:quofuperargumentoplu |^ AVDITVS PROMPTVS. 
ra dicere noftri non eft in(tituti, quaread ip^ 
fas rerum (ienificatíones reuertamur, L- 
ἐν MEE enim duoex quadrupedum ge ΕΞ 
nere maxime pollent, Ceruus & Bos: 
quamuís,utín Afino dictum, Ariftophanis 
interpres VMurem & Afinum pracferat:quod 
alij uíderínt. Sedením Ceruus quamuísacer 
rími fit auditus, tanti(per tamen eo excellit, 
quandiu arrectas auriculas tenet, quas ubi 
demiferit,non folüm non przftatauditu,ue: | 
rumetíà laborat furdítate.In Tauro aurcs ad AC Oe 
audiendum prompta femper, atcp eo prefer ἘΞ: 
tím tempore, quo fcemína prurítu exagítata mugierit, quo nonamplíus quàm 


perho- 


Liber tertius. 2$ 


4 perhorasad (ummum treísafficitur, co tempufculi fpationi(i taurus accefferit, 
naturam collieít, neqsantea quam uigefimo po(tdie masà fcemina repetitur, 
quod raró tame accidit, quía taurus quantumlibet longe abfuerit, accepta uoce 
ítatim accurrit.Eacp de caufa A gyptr) facerdotes perauriculam tauri pictam, & 
auditum & obfequij fedulitatem iíndicabant. Pari modo iuuenca quoq; taure 
fe moríigera praebet. Sane Vaccam A gyptij V enerí dedicarüt, quam cccle(tem 
uocant;X Ifidis fuae frontem cornibus infignitam oftentabant,quippe ob obíe; 
quium quo ipía quoq; tauro parct,(imulac incítarí eíus ad uenerem mugiturauz 
dierit. Licet ueró (ingulis animantibus uoces propria ad inítum (int,ut (uibus, 
& capris, & ouibus,nulli tam€ grauior quàm bubus fcemínis, In reliquis porro 
animaliu generibus mares grauíus fonant quàm fcemínae: ín bubus e contrario 
e(t,ait Ari(toteles:nam boum fcemina erauíorem quàm mas uocem habet, 

NUE :PushóVa^NOIVasS. 
T cüm mugitus pelagi taurino fit no ab(imilis, & ipfi INeptuno taurcs im 
molabant, X cumab eodem mugitu μυκυταὺ appellabant:quía idem Deus 

B àfacerdotibusnonnunquá «z^ nuncupatus e(t. (δος uero tauros Nepiu 
no facros efTe uolebát, undecunggnigros deligi iufIerunt, ut ita pelagi colorem 
exhiberent. Atram ením,nigram,oblcurámue maris aquá dicere mos ubíqp c(t: 
unde etíam Aquilam ab aquz colore, quippe fufco, dictam uolunt, deumqy ip 
fum cxrulicomi,& cxruleo indumento ueftitu palsim inuenímus, Ad haec pe 
&tus illi przcualidum;,armic taurorü in morem carno(iores attribuuntur. Hinc 
ia pulcherrímo Syracufanoru nummo latum confpícías portu, in cuíus medio Sraufano- 
ea membrorü habitudine taurus procumbit,delphinis circiim colludertibus, γε πέσε, 
Quiueró ludi Τ αυτή nuncupati fueruntapud Romanos,haudquaquà INeptu Lud rani. 
no, fed inferis dijs in(tituti erantad (edandam pe(tilentíam quz Tarquinio Su 
perbo R ege ín mulieres grauídas fxuiebat:inde fcilicet ortam, qued caro tauri 

na populo diuendita fuerat. De Neptuno ueró qui »wa&, ut apud Hefiodum 
Scuto Herculis .uocaretur;alij dicunt propter undarum fonum quaz,uti dícel.a 
mus,boum inftar mugt: alij, quía Neptunus taurina induebat galea: ucl quia 
ita eum Bccotij uocitabàtà ταυτὶ facrificio quod illi erat inftitutu,de quo Maro: 
C Taurum Neptunotaurum tibi pulcher pollo. 
Eis Voce TI. 
Vin & fluuios ipfos cornigeros uel ταυροκρωΐος, hoc eft, tauricipetes, & tau^ 
rítuos, utluculentà apud Girzecos locutionem interpretemur, paísim cflin^ 
gunt, Hínc Tybris Maroni, 
Cormiger Hesberidum fluuius regnator aquarum, 
Et gemina auratus taurino cornua utltu 
érdanss. | N apud Ouídiü ín Mletam,Granico nata bicorni, non ut uulea 
ta habent exemplaría,Grracili cognata Ciraníco,Sictauriformis Aufidus Hora; 
tío. Nam & rauru à Perilao Phalaridi dono datum, Gelonis fluuij fuiffe imagi^ 
nem,apud P indaru P ythijs legas.Et Tímaus taurü eum quamuis ita dicatum, 
2b Aerigentinis ín mare proicctum aílerit,ne qua tam fzui tyranni memoria fu 
pereflet.Compluribusq; demu in locis lumina taurína fpecie fingi folita cóperí 
mus,;ut Eurotas apud Lacedaemonios,Cephifus apud Argiucs, Aíopusapud 
Sicyonios & Phliafios fucrexquem tamen Athenienfes humana facie igurabát, 
cornibus tantu à fronte prominentibus : (iue propter mugitü, quem, uti dictu, 
ciere lumina taurorum inftar uidentur, & taurorum in(tar atrocia funt, ut Fe 


d 


Pierii να]. Taurus. 


ftus ait:fiue quód cornua fluminibus ab flexuofis corülapfibusattribuuntur, Ὁ 
AUF OQUINOGIEASR1:2MANS:. 

V'odueró pertínetad mugitum, mythologi philofophi abactas Geryonis 
pem impulíu Herculís, tonítrus hieroglyphico fignificato intellígi debe; 
reautumant : quz quidem fententía corum e(t, qui Hefiodi philofophíam in^ 
terpretantur, ea Ícilicet de caufa quod Poétz plerunq; tonítrus audítos mugire 
dixerint. Abígi uero ab Hercule dicuntur,quía Solem per Herculem intellige: 
bant.Soliís igitur calor ín nubes illapfus,earumcf rígore coarctatus,(imulac de^ 
fractis nubibus erumpít, mugitus eos ciere confueuit, 

LUE Wu XE p A. 

1t uero diffufum eft hieroglyphicum illud, ut peruituli gnum latiítía fi^ 

gnificetur:undeetíamV itulari uerbum,hoc eft, laetítíae fignum przbere,& 
exultando geítire, apud ueteres uitulantes,gaudentes,laetabundosdg dici com^ 
perías:ut non temere apud coníectores Hebrzos legas,lafciuiente currentemds 
taurum per íomníum imaginari, futurz latítiz fignum effe: addi ueró lucrí ad. 
uentantis fignificatum,(i per huiufmodi quietem pafcentes ufi fuerint.Eíusue. & 
τὸ laíciuize caufa Pfalmographus clamat círcundatü feà uítulis multis,& à pin 
guibus tauris obíeffum. 

ANNONA FELICITAS ET PENVRIA. 

V'oníam ueró & ín fomnía,& ín id bouís (ignificatum incidimus, quo latà 
E) dt omnía proponuntur; quaratione quóue modo bouillum pecusanz 
nona feracitatem,atq; itidem penuríam fienificet, ex diuinis noftroru literis hí 
ftoríam repetere mínime fuerítímportunum. Satis ením conftat,quemadmo; 
dum lofippus ille fomníator Iacobís filius ob inuidia fuerit à fratribus uenunz 
datus,atqj in A eyptüadductus,ubilongam feruierit feruitutem,utdg poftmo^ 
dum primas apud regem obtinuerit, po(teaquá nocturnam eam imaginé, quae 
(εἴς Pharaonialtius dormienti obtulerat, interpretatus eft. Imagínatus enim ez 
rat illefeptem boues,pulchro,hilarí, & pínguiafpectu ab ripa INiliad paludem 
aberrantes,quas feptealiae deformi macie palu(tri eo loco emergentes exceptas 
conficerent:mox uero exiftimabat feptenas fe fpicas cernere multa fruge confpi 
cuas,X quz iam fecarí poterant: eas totídem numero fpicz fterilitateinfieni ex 
proxímo occupare uidebantur ( hocueró uifum fecundoloco, quod ex Hetru. v 
Íca difciplina in oftentís expetitur, prímo additum, atteftatum facít,ut etíam in 
Giedeonis uellere dixímus.)Hic iuuenis rerum prudentifsimus,eximiam quan 
dam feptem annorum feracitatem ex eo portendi pollicitus eft,quam optima il 
I2: boues cum frugiferis fpicis infpecte denuncíarent: quippe quód fitanímal a^ 
ororum cultuí praecípue idoneu, telluris felicitatem pereas interpretari opor 
tere:cuíus latítíae caufa futura effet INili ínundatio, unde uifz effent illae boues 
emergere:idds per fpicas,quz hilari effentafpectu manifeftíus fignificari,anno^ 
rum quippe feptem lzcetifsimu prouentum: caetera qua hís auería apparuiffent, 
totídem annoru famem demonftrare, que ubertatem illam eueftigio fubíecutu 
ra eflet , Eft nimirü palus (terilitatís índiciu, fteriliscs pafsím tum à poétís,tum 
aboratoribus appellatur.Cüm autem interpretationem huiufmodi euentus ap 
probafífet, Rex lofippiconfilío fretus nó modó famem ab Aeypto depulit, fed 
finítímos etíam populos abundt faturauít. Aiunt itaqp A σγρτῆ, cius beneficij 
memores, homini gratíà ita relatà uoluiffe, ut (imulacru Serapidis cu modio in 
capite)huíus rei monumenti effe decreuerint.Sedenimalibi de Serapi,Vliru au 

teni 


Liber tertius. 26 


A tem memoratu eft, quantu honoris uetuftas ijs attribuerit, qui humano uictui 
ucl induftría, uel cura, uel ope príuata confuluiffent , Liuius autoreft;auratam 
bouem extra portam T'rígeminam Mlinutio Aucuri pofitam à populo collata 
ftipe,quód farris preciü ííntímís nundinis ad afTem redeoifTet. Farre enim uicti 
taffc populu Rom.per c C c. annosab Vrbe códíta, V erríus Flaccus prodidit, 

PudPerfíàas barbara cerimonia bos fron TERRA FRVGIFER Á. 
teín leonína faciem conformata, ex ar, pz 
tro cornibus arreptus educebaturad facrifi 
cíum:;de quo Papinius: 

Indignata (equi torquentem cornua mitram. 
quippe cum taurus plurímüm terrenum ani, 
mal (it, terre & inferis poteftatibus damna; 
tum, Solí tamenab ea gente dediícatus , uim 
eam oftendere uidebatur, quá Sol in uniuer: 
fam terrà exercet, Quodautem extraheretur | ἦς 

Β exantro,delitefcere uim eíus ín terrae uifceri, |. ΠΑ 
bus indicabat, quam uteuocarét, & frugum | 
feracitati confulerent,facrificij genus id infti/ 
tuerunt.de quo etítín Leone, INecg quidem alía de cau 
Areototluminibus przedíto cuftodítam fabulantur, nifi ut terram ipfam often 
derent noctuab ipío ccelo tot ftellarum luminibus in(ignito non indiligenter 
obferuarí,donecà Mercurio,quippe à Sole cóoficiatur, cuíus oríente iubare ftel/ 
larum lumina paísim extínguí uideantur. Quuídautemaliud portendere uifus 
e(tbos illearator,qui decufTo iugo tríclinium,in quo ccenabat V efpafianus,ir^ Bouispor- 
rupit, ac fugatís míni(trís quafi repente defeffus procídítad ipfos accumbentís ("m 
pedes,ceruicemdg fummifit, nifi terraru orbem amariísímo V itellianze domina 
tionis iugo preffum, opemà gente Flauía depofcere, quae íam rerum effet poti 
tura? Terram itaq bos eo oftento pra fe tulit, 

OsvPemImSrs PIE ΟΡ ΘΟ ΒΑ 5350. 
H$s autem opís imploratío per bouem facta,adducit ín memoria alterani 
Scytharu more bouillo ínterueniente corío factam : apud eos enim opis & 

c auxilij ímploratio fieri folebat mactato boue,in corío cuius,qui opem fibi affer^ 
riab amicis pofceret, reíectís ín tereum manibus fefsitabat : qui ueró auxilium 
pollicerentur, dextero pede coríum calcabant;profati quantü praeftare poflent: 
quem morem late fcribit Lrucíanus díalogo de amicitia, cui titulus Toxarís.Et 

quodad hoc fertur de Homolottorum facríficio, qui fcedera fancientes bouem 

in mínutiísimas partes diflecabant,etiamnum durat apud eofdem Scythas, quí 

oram inter Tanaím & Phafimaccolunt, nunc Cercaísios appellatos:eos nónul 

li Ziccos effe uolunt:hiautem fi grauemaliquam íníuríam acceperint, implora 

turíamicorum auxilium bouem mactant, pellecg detracta & humi di(tenta, ín 

eacp fedentes,carnibus bouis ín mínutifsima fru(ta diuifis, partem unicuíq; ad^ 

ueníentí porrieunt:quicg accipiunt;itafe eo fcedere deuinctos intellieunt,ut fe, 

fortunasdy fuas omnes parati fint exponere pro amici, quí uifcerationem hanc 

fecerít,íniuría uíndícanda, j 

BIRU/V.GUY MoublO-Pa V. LoEÉONOTOEP OA n. 
Viueró boues iunctíin nummo V efpafiani iam Imperatorís & Cos. v.ha DICTU 
bentur;atcpalij fimiliter iugatiín C, Marij C. T, nummo, nímírum aratío" mo. 


d 3 


Pierii Val. Taurus: 


nis partes procuratas, rei frumentarize cómoda declarant:nam & apudconie/ Ὁ 
&tores,utí fuperius dictum, arantes boues imaginari,lacti[simà prenunciant fru 
gem, & opulentam rerum felicitate, Quin & nomen bouí à nutriendo factum, 
8&3 quippenutrio: laboreením fuo ín exercenda terra continuó nos paícit. Hinc 
Graci 2592» felicem agriculturam uocant,quibus 949" agricultura eft, δί bo 
uís ctíam epitheton. 
Τν SITSEDIDSCRUDADS 

V'oniam ueró ipfa frueu opulentía fzpe fub iu(titiae uocabulum cadit,eacg 
Qi caufa Gentes Legiferam Cererem appellarunt: longe conuenientíus di 
uinz líterae per boue cos intelliguntqui iuftítia íueum trahunt, bonisc & fru 
galibus operibus labore fuum intendunt. De quibus Paulus citat illud ex ἴον 
fe:INonalligabis os boui tríturanti. quod mox ita declarat: Nunquid de bubus 
cura e(t [Deo?an propter nos uticp dixit? quia debetín fpe quiaratarare,& quí 
tríturat in fpe fructus percipiendi, Et Hierofolymitanus Hefychius plerifq; di 
uinarülíterarulocís bouem poni pro homíneait,qui iuftítíz fit operibus inten 
tus : iddp e(t boue offerre in facrís:ut ouem,à malís abftinere, Alibi ueró Aaron. s 
uitulum pro fe X pro domo fua tanquam íu(tus, hírcum ucró pro peccato iube 
tur ímmolare, Sed quod obíeruat Hefychius memoría repetendum, Leuitico, 
Pontificem, hoce(t, doCtores prohiberíad Arcam te(tímontj quocunq; tempo 
rc ingredi, neutiq; curíofius inquirant, quemadmodum uerbum caro factum 
e(t: quomodo quíforma Dei erat, in forma Dei factus e(t: quomodo exínani 
uitfemetipfum,& ín ccelis manfit.Horum enim fides falutem affert, perículum 
inqui(itio , Sed tuncdemu indulget ut ingrediatur, cim pro peccato arietem ín 
holocau(tu obtulerit, tunicálinteam induerit,femoralibus linteis pudenda cela 
rit,zona líntea fuccinctus fuerit,linteà cydarím impofuerit capití;hoc e(t,quan- 
do Deo concilíatus erít, perpurgatus mentem corpus, nitidus,ca(tus,iu(tus, 


& intellectum díuíni munerís gratía,decoredp,hoc eft;fapientia redimitus, 
PESGOCINON)UA 


Bouis effigies Thenienfes autem quo frugali adeo labori eratíam referrent, Bouis effi 
m ciem numiímatís honeftarut:zid autem didrachmu erat, ut nono libro Pol 
Athenien]iu. 


lux:unde prouerbium, 55ài γλώσσῃ Bs, per linguam bos inambulat:de ijs qui 
accepta ab adueríaríjs pecunia,mox przuarícati fufceptas caufas deferuere,utí r 
fecifle Demofthenes fertur, qui etiam id fibi elorize uertit, quód ut taceret plus 
accepiffet, quàm qui diu orauerat, Hinc apud Homerum X alios tot numero 
boum precium rebus prze(títum inuenias,ut iliud ΠΠ4(4,.8.ἑκατόμξοιο ἕκα 5 Θ᾽, quor 
finguli fcilicet flocci centu aureis nummis zftimabantur. Id ením honoris boui 
ueteres habuerut,ob multas,quas ex eo confequimur utilítates,ut ínaureorum 
nummuir parte una bouis effigies, inaltera principis facies cuderet, INam quod 
pecunia aliquando fuerit ex corío bubulo,eodj fpectare Didüs mercaturam,at 
Íeuerare non aufim:tametfi Tib. Donato cómentum placet.& Cirzcorum non 
Scoti. nulliante [Numam fcorteas & oftracinas pecunías in ufu fuiffe dicunt: quod & 
"immi. "l'riquillus literís mandauit. & illud fama tenet; affes ligneos & fcorteos ab co^ 
dem Numa,qui poftea ferrum admixto zre fignarit, in cogíario populo datos. 
Apudrerum fcriptores inuenias fxpe Imperatores exercituum rei pecuníaríae 
inopía, fcortea perfoluifTe (tipendia, mox illatis pecuntjs iuftu unicuigs preciur 
re(títutum, Proclara Venetijs eft Michaélium familia, quz aureos inículptos 
cypeís ge(tat,quod illi honori,utaiunt,datü:quía bello quod contra Saracenos 
pro 


. Liber tertius. 43 
4 pro Hiíerofolymis Balduino Rege fufceptu fuerat;duce dlafsis & V enetisro ον 


Dominíco Michaéle,deficiente (tipendiorum co6meatu,qui remigibus & (^c5s 
naualibus exolueret, excogitauerít ís coríu ignare mínutioribus fru(tis, idc; 
pro ftipendio,alijs proargenteoru,alijs pro aureorum precio numeratis,ímpe^ 
rauít promuleatione folenni, ut pro certi precij denarijsà lixis € cauponibus, 
& cuiuíqs mercis inftítoribus acciperentur, multa indicta recufantibus: íta oc 
curíum exercitus necefsitatí; cumqg domu reueríus eflet; publica fidem perfolu 
turus, conuocatis omnibus quí pecunias fcorteas eas haberent, totidem argen; 
teas ijs,alijs aureas reprzefentauit. Sed nummus hic fcorteus,quià INuma di(trí 
butus,teílere potius uicem gefsit,quam pecunie:temporarius enim fuit. Num 
mum tamen fcorteum D.etíam Hieronymus agnofcit. ['Nam quod deboue pre 
εἥ nomine pronuncíato dicebamus, apud Homeru Hecatomben &itxcio: infti 
tutam egimus, quod interpretes nonnullí nouem boum precio comparatá in; 
telligunt.Erat in Draconis legibus irrogata multa quaedam δεκαξοῖον, In fpectacu 
lis, quac Deli celebrabantur, przco pronunciare folitus erat tot boues datu irí: 

8 undeputarunt quidam,bouem Deliorum potius fuiffe nummu, quàm Athe 
nienfium. Caeterü Plutarchus bouís figurá ín nummis cudere in(títutüà The? Beuis fev 
(το tradit,ucl ob Taurum Marathonium, quem ipfe edomuerit:ucl ob Mínois 77777 


2 É T à ? mo infculpfe 
ducem,quem fingulari certamine deuicit: uel ut hoc honore bobus prac(títo ci, ri zrefeus. 


ues ad agrículturà alliceret. Sane utídem Plutarchus Publicola uita;beuis pre 
cium centü obolis imputabatur:quamuis Pollux;uti fuperius dictum,dídrach 
mum tradat: pecudis uero decem, Prius enim quàm nummorum ufus e(fet. pe 
cudibus atq; iumentis plectebantur fontes, Quare bouis, pecudis, fuiscp eciam 
figna plerungp ín nummís íncifa funt, 
να A'GEBHAUS C P-SOERÀSIOMURS 
Ed utad rem no(trá reuertamur;à Phoenícibus etia eft honos habitus bouf, 
quiliterari,ut fama e(t;inuentores,primze uocalis nomine bouem appellita 
bant,cim animal fit humano ufuí maxime necefTaríum , Quod ucró ncceffariu 
e(t, uti dicit Hefiodus, neq; fecundum, neq; tertium efTe debet,fed prímum ili 
co:prima uero litera e(t A,que fuapte natura ex imo barathri,nullius ueluti relí 
c quz ín(trumenti indíga,utputa linguze,dentíum autlabioru, libera pronuncia 
tur, prímaqpin infantibusarticulata dignofcitur. At & terra,cuius fymbolü eft 
bos,prima omnium humane confuluit infirmitati,príma alimenta fubmíni(tra 
uit,prímarerum omníum ufus, utilitatem, ab ea pofcentibus clargita eft. 
Liebe 7i Sz tnu. 
usd porro tantum honoris boui tribuerunt, ut Italiam ipfam ab olim 
Italis nuncupatis Bobus appellatam predicent: quamuis Girzcorum fi 
emento Eratofthenisc; ín primis cofictum fit Italiam ab Italo rege dictam, qui 
Emorgeti fuccefferit. [Non temere tamen Varro boues czteris pecudibus ho; 
nore przc(tare praefertim ín Italía, & propter utilitatem, & propter cognomen 
exiftimauit. Neqsdedignati (unt Romani,quod memorat Plutarchus, Bubul 
ci nomen ín familias admittere, perinde ac etíam & Porcios,& Caprarios dici ἰς 
alij non erubuerunt, 
on ebarer olim ín Argiuorum forotaurus àlupo fuperatus : hieroolyphiz 
cum id pugnam indicabat, quae ínter Danaum & Gielanorem de regno 
fuit. Horum fiquidem anímaliü portento, dum comitia procraftínantur,obla: 
to,uictorecs lupo, omnium fuffragia ad Danaum declinarunt, quem utpote 


3 


Hori locus 
emendatus, 


Dierii Val. Taurus. 


externü lupum effe dicebant, cum Gelanor  CIVIS OPPRESSVS A 
inter cos ucríatus ciuilia eorum negocía tra^ SU 
ctafTer, ideocp ciuis, utí bos humanz confue 
tudinís confortíanó reformidat, haberetur. 
Argiui itaq;figuram cam rei monumentum 
efTe uoluerunt, quod ín lupi comentario la; 
tius explícauímus,Antiquifsimá porrolege Ez——— 
fuilTe memorie proditu eft, eum qui bouem 
occídifTet,non alíter capite damnari,quàm fi 
ciuem interfeciffec. V nde apud Athenienfes 
Erechtheo imperante;cüm facro quodà Bo. E9 
uem mactare neceffe effet, ut facrü rite per: 
ageretur , neq; legi fraus fieret, inftítutu ut ἐξ 
Popa,quem illi βυφόνον appellabant,(imulac 
bouem percufsiffet,rclicta ad aram fecuri, arrepta (latim fuga folum uerteret,& 
ex Attíca prorfusaufugeret: quod facinus ne impunitum relinqueretur,decre 
tum fit fecurim ipíam in iudicio ream con(tituere:ex quo illa iudicandi quotanz 
nis confuetudo poftmodum ínoleuit, Apud Prifcos ettam Romanos inuenías 
capitale fuiffe,(i quis bouem ínteremiffct. 
O S PESVATS EST δ᾽ ΘΒ: 
Dx opere demu & labore híeroglyphica pafsím uuleata funt, defcripta qui 
dem cornua, capütue bouis, maris opus : foemina ueró, laborem anxietaz 
temdp (ienificare: quamuis ín imprefísis Hori codicibus βοὸς dictio utrogzlem^ 
mate defideratur:fcribendu ením eft ex uetu(tis codicibus manufcriptis, βοὸς ἄῤῥε 
VO" κίας: GC inferius, βοός δεθηλέας κέρας. Di(tinguuntur uero à cornuum fpecie mas 
& fcemina, quippe quód marium & maiora & tortuofiora fint,fceminaru uero 
& minora & uno flexu confpicua,cuíufmodi fere íunt nouz Lun cornua: fed 
ín hoc fignificato nonnulli farcula, lígones,R,(i Deo placet,ra(tra etiam ad cor^ 
nuareligarut. Sunt qui nulla marís fceminzeg differentia, bouillum caput exer 
tum pellepurgatumdj carne, pro labore & tolerantia proponant, 
ESRSVIGUI. SSH ESEGSUPETAUBIOURSE BSVIS! 
D fructü ex laboribus perceptu indícare uelint,caput huiufmodi floribus 
&corollis redímitü faciant,corymbosdp & ferta híncindeà cornibus fuípen 
dant:cuíufmodi fafcía molem A liaambibat,ut fru(ta quzedá que adhuc integra 
operis parte permanferüt,o(tendüt: fiue íd facrificioru uidelicet T'auroboliaut 
quid huiuímodi fit índiciu, cim iuxtà uícifsíim & patina adículpi foleat, quod 
przciput ín templorü parietibus, inter triglyphos ubíq; pectamus, eadj de cau 
fa capita illa coronata plurímu habentur: fiuelargalaboru praemía interpretarí 
malímus,ut Romz ín eade Adríani mole patína,munificentia,bouillo capite la 
bores,(iue res fortiter ge(tas oftentátibus.Nam poftuitz praclare acte curfus, 
laborescj fuperatos, apotheofis ipfa premium Imperatorijs familtjs decerncba 
tur;:autea excitabantur maufolea, uel pyramides,uel columnze,quz ibi coditos 
fupra mortales euectos gloría cómon(trarent, ApudPetrum Mcdinu Rome 
uidimus ahenü bouis caput antíquifsimi operis fcite fatum & uenu(te, quod 
olím fuit ad trabís alícuius f(imam,aut mutilum,aut coroná, pro fultura accom 
modatu, eo omnino ee(tu factum, utlaboriofo níxu fu(tentaife aliquid uidea: 
tur:eít enim caput gutturiappreffum,crifpantibusdy palearibus conatus fpecie 
DONENS. often. 


Ζ 
AMD. 
J ΄ - S 
i72 -- 
“: 


à 
! j| 


z 
(re s. 
e 
[- 


 Libertertius. — 28 


A oftentat, quod dubio proculad tolerantiz, laboriscp fienificatum referendum 
e(t. Memorabile fane ueterum Crermanorü inftitutum fuit, uxori ducenda bo. Gema 
ucs iunctos,franatü equum, & ícutu cum framea gladiods mittere dotís nomi, oliv mos iz 
ne, ut uxor (aít Tacitus) uenire felaboruperículorumqgfocíam his íncipientis bs Bis 
matrímonij aufpicijs admoneretur: ídem ín pace,idem ín pradlijs fe pa(furam, Ὁ 
aufuramd.Laborem ením functi boues, bellum paratus equus & dataarma de 
nunciabant, Apudautores Cirzecos ínuenias bouem, quód terre laboribus exer 
cendís (it de(tinatus, yi» appellarí, Apud Mlathematicos Tauro afcedente geni 
tos, laboriofos;atcy perpetuae dedítos feruitutí, propterea quód animaladiugtt 
praecipue natü eft. C)ua de cauía T yríjs Carthaginem edificare agorefsis inter 
milTum opus eftbouillo capite adinuento, alíods urbis mcenia translata: uide 
batur ením oftentum íd nil níi laborem & anxietate mínítari, donec equi mox 
adínuento capite, laetí alacrescp belli fienum excepere. Horum alterum Viroi 
líus difsimulauit,qui fabulam fcribebar,nó híftoriam,rem tamen agnouiffe ui^ 
fus,quódbello genus intractabile futuru dixit, fed facilem uictu per fecula gen; 

& tem,quippequz uel iugum acceptura effet;uel freno coércenda: quamuis non 
po(treminomiínis interpretes facilem uicu interpretari malínt ad uictum com 
parandum,qua ín fententía Seruius eft. 

A ES V'R'D'A; R £& ἢ 

DA neàboue& equolonoíus difcedamus,eft illud ex horüalterutro híe; 
roglyphicum,ut cüm abíurde € imperite factum quid o(tendere uolueri; 
mus,bouem cum citella,uel equum aratro adiunctu figuremus:quam quidem 
rem & abíurdam fane, & ab cuiuslibet ingenío ucl uiribus alienam prouinciam 

innuere uoclumus:quod luculenter uno uerfu complexus e(t Horazius: 

Optat ephippia bos piger optat arare caballus. 
Quod etíam Quintil. ex Epi(tolis ad Atticum tangit, ubilibro quinto inquit: 
INon noftrum onus,bos dlitellas, Dixerat enim Cicero quínto ad Attículibro, 
Ciítelle boui funtimpofitz, illá ne, non eft noftrum onus, fed feramus, Sed ad 
noftra redeamus, 

ΤῊ ΛΈΕΙ; : 
IN diuinis literis Iudzí;ut Gvpe dictum,hieroglyphice perbouem intelligun^ 

c Atur.Nam Hiíerofolymitanus Hefychius bouem eumaccipit quí mandata tan 
tumlegis fimpliciter obferuat, utpote quód bos fit laboris fignum. Eucheríus 
fignificationem ad omnes trahít, quí uitam laboribus exercent: & Mlofaícumil 
lud, Non alligabis os bouitríturantí, interpretatur, ut neminem mercede (fua 
fraudandum intelligat, 

A PRIOUUSLÍELO: ἘᾺΝ 

prts quocp per boues accípit,qui fuíceptoChri(ti iugo uniuerfum ter 

rarum orbem euangcelíco uomere perarauerunt.lllud uero, Quafi bosdu 
ctus ad uíctimam, quod pro uecordía nonnulli dictum accipiunt, de Domino 
omníno intelligit, quí pro falute noftra eam quafi ftultítíam fufcepit. Ante fo^ 
res templiad abluendas ínoredíentíum manus lauacrum aheneum boues X11. 
fuftinebant, quí quidem frontibus tantàm extabant, terga & pofteriora occu 
tabant.Perboues eoge(tu híeroglyphice factos, Giregorius Paftores Ecclefia2 
rum intelligit,quoruaperta & ín propatulo propofita opera cernimus, (cd quae 
ipfi clàm faciant fentiántue, Dei iudicium, non noftrum effe debet : id enim ait 
fibi uelle, quod eorum lateant pofteríora, | 4 

: 4 


Pierii Val. Taurus. 


M GEAUE: Mit O. SUV 05: 


V od ueró pertínet ad uaccá, per hieroglyphicu eius diuinzeliterze, ut idem 
Q tradít Eucherius, homínem uitíjs, qua corporis funt;plenu indicant, cítato 
loco ex Píalmo,Inter uaccas populoru.Sed illud de uaccis fcetis quas Palac(tini 
ad irahendam Arcam Domini fine rectore iunxerunt, uítulis carum íntra cau 
las domi detentis,ita interpretatur:fideles quide intellioi, qui tame foris huma^ 
nis affectibus torqueantur, illi alligatià recto tamen itinere non declinent, quía 
Arcam domini portát,mandata quippe eius menti firmiter infidentia. Etidem 
alibíad Valeríanu: Tucuere Bethfamis tedíimus,cum ui& rectitudinis eradien^ 
τεσ, uicína erroris latera, etiáfi affectus pignori auocét, minime declinamus, 

Pic O. ΟΊ GCRUOOTE SIUVEONE 

S quid illud,quo ex bouillo pede podagrofum hominem fignificabátz Bos 

enim przcipue ungulis cum dolore artículorum laborat, quo quamuis non 
intereat, ungulas tamen interdum amíttit, & pedes uehementer intumcícunt: 
unde fictum ab JE eyptijs, Tauri cccleftís pedem extraregione [uam in A:thio^ 
pasexporrigi, quorum & pedes, & artículos effe tumori egregie obnoxios ex 
ploratum eít:& in Italíam tranfereffos, paucifsimos inuenias qui nonartículoz 
rum uitio laborent. 

NE vcSEBSSHEUER.OG0 "Rara gy s QrWw f E S 

S porro bos,& przfepi redditus, partáà laboribus quietem oftendit: 

quodantiquiísimum AZ eyptiorum hieroglyphicum Graci adagio profecu 
ti funt, £3c3i QXrm dicentes, cüm exautoratu hominem, & donatum iam rude, 
otiocp & rranquillíorí uitzere(titutum fignificare uoluerint, quía fcilicet morís 
e(tab laboribus boues ad prefepe fi(tere;atcp illis pabulum fumminiftrare.quàz 
quam funt quí prouerbium ad molliorís uitz fignificatum detorqueant, & in; 
ecníumàlabore proclíue ad libidinem ex hocintelligi contendant. Sane quide 
Hebrzi coniectores,cefTationis & ignauie fignu effe dicunt, cüm quis dormien 
tes tauros uíderefc per fomnium uifus fuerit, Vtcungsautem, X 11. illi maiores 
quiregnum àSabaco A eyptiorü regerelictum fponte moderandu fufcepere, 
utoneri magis quàm honoritantá regni curá fibi fuiffe te(tarentur, in celebri 
illa pyramide,quam comune collegaru omniu fepulcru con(truxere,contígna 
tione tecti, que uno conftabat lapide, praefepib us adículptis infigniuere;ad que 
fcilicet tot laboribus exantlatís, totcurís abiectis X ablegatis,requíeturi demu 
effent. Huic contrarium c(tbos fub iugo,de ijs qui perpetuo labore fatigantur. 
Qued ueró nos ab [εἴτι afferti in libertate cenfemur,id ita íntelligendu, ludaeis 
impofitum fuiffelegis iugum tanquam feruis, ut quafi per uínculum ad praece 
ptorum obedientia traherentur, atcpita Deo feruire difcerent, & affucfierent: 
precipit ením lex, Non mcechaberis,nó occides. An ueró nos,quia fumus libe 
ri,mcechandilicentiaabutemur,& ficariàá fine metu faciemus?nequaquam:imo 
nobis neq; quide concupiícere,neqs uel irafci pracceptu eft. Arctiora igitur funt 
iugi noftri uincula: at non íta, fi rem recte perpendamus. INam lex ímperatorie 
mandat,nequid perperàm agamus: Aflertor nofter przcídendas monet uitío^ 
rum caufas,ut neq; quidem facere quicquam prater ius & fas inanímuinducaz 
mus. Hacením eftuera libertas, cüm nofmetipfi ponte abíjcímus uítioru íuz 
gum,cüm libidinum erga(tula confringimus,& € malarum cogitatíonum uora 
gínibus emergentes,uinculis omnibus expediti, in fynceritatis liberos campos 
cuadímus, abítinemusq non tang ferui à flagitijs metu flagri,fed tanquà inge^ 

nui, 


F 


Liber tertius: 29 
A nui,pit πες educati, fponte probi πιο είς filij, & quia patrem dilioimus, 
omni (tudio,mediítatione,conatucp monitis eius ita obtemperare cótendímus, 
utne cogitare quídem ullum uelimus fcelus.Boni ením qui funt, ni(i ponte bo 
ni (int, nulli ex bonitate fua praemiuaffequuntur, INam & Abraam & Enoch, 
INoé, & patrum plerícpalij,(inelecis feruitute Deo placuerunt, Lex uero tunc 
data e(t, cum feruilí contumacía non modo Mofi nonaudire, fed ip(ius etíam 
Dei, qui uídentes eos atqy fentíientes inlibertatem ex /Egyptiorum opprefsio^ 
neaíleruerat, mandata detrectare pertínacifsime cceperunt : X quz pluríma ín 
hancfententià difputat Irenzus.Sed íam ad diuerforum deorum, quos fub bo^ 
uillaímagine fuperítitío antiqua coluít,conuertemur. 
BOWCCL.E PH A OL E 
Ratereundumautem no e(t, etíamfi κατὰ ποίρεργον, bouilli capitís notà equis 
Puicam. illis ex figno dediffe nomen apud Theffalos, quippe uc Bucephali 
appellarentur: íta ením Gens eos uocabat equos ea nota infignitos, cuiufmodi 
fuit nomínatifsimus ille Bucephalus qui Alexádro Macedoni tam charus fuit, 
, Falluntur autem quí putant equum eum à bouillo capite, uel à cornibus qui^ 
8 busanimalid przditu fuiffe dicitur, ita nuncupatu . Nam quód equí nonnulli 
apud T heffalos Bucephali uocétur,o(tendit Aríftophanes ἀναγύρῳ, Quante ue 
τὸ commendationis effentequí T heffalici,uel Delphico probatur oraculo: 
7 helalicus praftat fompesmu lera, Lacena. 
& qus profequiítur Strabo, 
D XE P. T.E. KR. 
NE uero Graci tantüm mutatü inbouem louem confinxerut, uerumetià 
A eyptij louem illum fuu,qui & Ofirís,& Pater, & luftus,& Dux, & Rex 
& Coníultorin facris corü líterís appellatur,per boue índícabant, eumd; Apím 
cognomínauerunt,()uem quídem tanto profecutifunt cultu,ut íngentía fuper 
co uolumina fcripta fueríntà plerifcg : eodj uanitatís progreffum, uteum boue 
alioqui fterili venítum praedícarent, Bouem nang fulgure afflatam fieri eraut 
dam, eod conceptu Apím nafci perfuafum habuere: de quo quidem cim nulla 
fit magís decantata fabula, confulto ego illam preteríbo,fi modo figna tantüm, 
quibus Apis infignitus effet, indícauero . T otoís corporeníger erat, ín fronte 
C candore quadrze pra fe ferebat, ín teroo effieciem aquila, cantharum ín palato, 
duplices in cauda pilos: qui uero multislocis fculptus uiífitur, L'unz etíam fpe: 
ciem in latere ge(tat, ut ín palatío quodam Romz apud D. Marcelli edem. A t 
que hícille eft Apis quem Hebrzi, Vloyfein monte morá trahente, fibi Deum 
conflauere,cam fecuti confuetudínem,quam in A gypto efle confpexerant, 
D D CADENA: 
uus ctiam Dianam, quam Tauri Scythica gens colunt, l'aurionem ap^ 
pellari : Taurís ením eam opitulari putant. Eadem etíam ταυροπόλος dicitur, 
utapud Apollodorum;& à cornuum figura ταυροπὸς, ταυρὼ uero apud Tauríos. 
Cur ueró ταυροπόλος uocarctur,uaría eft opínío: dicunt ením altj, δὰ ὡς ταῦρος περί, 
dei πάντα: alíj, quía taurum à Neptuno ín Hippolytum íimmiffum cc(tro affixo 
peruniuerfíam terram exagítauerit, Alij dicunt Iphígenea cüm ἃ Scythíaín ^ 
fricamaufugiffer , Dezecg limulacrum dicaflet, τωυροπόλον Dianam appellatam, 
propterea quód & Taurís populis có allata effet. Alij nomen ex hi(toría ea de^ 
fumptum putant,quod INícanderait taurum à Díana fuppofitum loco Iphige^ 
niíz,cim eamin Aulide Graci effent immolaturí; quamuis Phanodemus ur» 


3 


Pierii Val. Taurus. 


fam eam fuiffe dicat, pleríque uero ceruam, tanta fuit inca fuperftitione uarie^ Ὁ 


tas, X inconí(tantía, 
P. IAS VULOASS 


V ín & Pallas ταυροπόλα dícta,&apud Andríos ταυροπόλος. Nam cüm Anthro 
os taurum Agamemnoni & Menclao dediflet,iufsítut ubítaurus € naui 
profilijffet;ibi Mineruz fimulacrum erígerent: ítaením numen concilíarí pof 
fc,profperamqy; illis nauigationem futura. Accidítautem ut taurus is in Andrü 
infulam exiliretzmemores ergo przceptireges, (tatuá erígendam curauere,qug 


poíteaid coonomenti Míneruz dederit; 
B A.C C Ἔν 5: 


EI Bacchus,ut fuperius dictu,in taurí nuncupatíone uenit, quem ταυροφάγον 
ueteres appellauere;propterea quód;,utSophocles autor eft,qui Díthyram 
bum uicifIet, bouem affequebatur prazmíum, uelutitragicís olim hírcus debe^ 
batur. Arí(tophanes tamen nome id ín Cratíní cotumelíam detorquet, quafi e^ 
brium infimularet. Apud Athenzum legeree(ft Bacchum tauro & pardali effe 
fimilem, ob ebrioforum uíolentíam:uinofam enim effe pardalim locofuo pofi, 8 
tum.Lycophron eum omníno taurum uocat, Poéta Draconem Tauri patrem 
canüt,per illum louem,per hunc Bacchum intellígentes.Sed utad Apím τεμεῖν 
tamur,ís in ciuitate Vlemphi Solis inftar excipiebatur, X apud Helíopolim tau 
rus Soli facererat,que INeritonappellabat, Illud uero fabulofum iudico, quod 
Hermiti oppido traduntfuifIe taurum, qui maculas per fingulas dici horas per 
mutaret;de quo Macrobius.uerüm hocnihil ad híeroglyphica, 
BÀ T IIO ANGLOS URCOSgB.VUR. 

Viuetó taurus humanis humeris geftatus Argis uifebatur, Bithonis factu 
Oda (uo fretus robore,dum Argiui loui facrificarent,tauru in huz 
meros fuftulifTe fertur: fummum ením uiríum experímentu apud ueteres erat 
taurís robore proe(tare. Hinc Milo apud Theocritum celebratus, quí tauru pe^ 
dearreptum ad amicam traxerit, Hínc Bufirídís nomé,quód duos folus boues 
quaqua uellet traheret, Fuit uero ís /gypti rex, quem Poéte crudelítatís in Πὰν 
manum genus atrocifsimze notauerunt . In Seleuciautem nummís & taurus € 
alibi tantüm cornua fpectantur, quippe quod 15 Alexandro facrificaturo,fylue^ 
ueítrem taurü t uinculis elapfum ambabus tenuit,In εἴτι ftatuís uideas nonun Ε 


quam cornua fuperaddíta, 
D. IE d ALS. 
ΤΙ antíquís operibus iuuenes duo fubiecti iugo, currum trahere confpicie 
bantur:erant hí Bichon & Cleobes fratres. Híeroglyphícum íd corum indica 
bat píetatem, quí matrem currui impofitam ad lunonis templum uexcerínt, hi^ 
ftoríam & Paufanías & alij tradidere, 
V. EUTONO WC I d ADS CUN B, τὰ dT O. RUE TEE 
Ia uero taurí ínterfe pugnare per nocturnam imaginem uifi;negotíori 
uelocitatem pravfagire dicuntur, ut Hebraicae quaedam fomníorum inter 
pretatíones prodiderunt. Aftronomí eum furtjs agitandum dicut, cui decimus 
octauus tauri gradus nafcentíaffulferít: ead de caufa locu eum taurís duobus 


(είς cornu petentibus fignatum ueteres uoluere. 
ΓΕ ΤᾺ ΡΘΕ δὲ 


[ εἴ ποτὸ iuniores cornupetam taurum per omnium imaginari,indiciu 
effe dicunt difertifsimze prolis fufcipiendee:quo forte fpectat V irgilianum 

illud,taurum Pollioni pafcendum: 
lam 


Ἁ 


Libertertius. — 20 


dam corn petat e pedibus qui fpargat arenam. ; 
propterea quód noua ille carmina facíat, qui quidem funt ingeniorum fcetus, 
κατὸ πάρεργον 8C hocaddam (quamuis nó fum neícius,quid Girammatíci fuper lo 
cutione quz noua eft, diífputent) díci tamen poffe Virgilium ad Pindaricum 
illud refpexiffe,quod Olympijs habetur Epharmo(to: 

αἴνά δὲ παλαιὸν μῶν οἶνον, ἄνθεα δ᾽ ὕμνων νεωτέρων. 
Vinum quippe àuetuftate cómendare congruum effe: ἃ nouítate autem poé& 


mata, lores ením pro recenti re pofitum aiunt interpretes, 
OCCVLTVM CONSILIVM. 


PudRomanos figna militaría;alía uocalía, alia muta dicebantur . V ocalía 

quz Imperator tribunis,tribuni mox ordinibus dabanr,ut fcilicet aut no^ 
ciu, aut ín peragendis uígilijs, aut exploratíonibus obeundis, acin ip(a quogg 
interdum acie,ciim tumultu omnía cofufa effent, ipfi (e uicifsim nofcitarec. Mu 
ta uatijs animalium figuris elaborata przcferebantur, fed (uum quazeq; fienifica^ 
tum habebant.quippe utunum exempli caufa ponam,Mlinotauri effigies tunc 
extollebatur, cüm fecretóo & tacite rem gerendam admonebantur: oftendebat 
ením hieroglyphicum íd, confilia ducum non mínus occulta efTe debere,quàm 
fuerit Mlinorauri fedes, quippe Labyrinthus.Hincille fapiens uidelicet eorum 
Imperator . Cecilíus Vletellus Mlacedonicus, percontantibus tribunis quo^ 
nam exercitum hucillucagitaret: (i putarem, refpondit, tunícam meam meorü 
efTe confiliorum conícíam,eam actutum abícinderem, combureremp. T utifsi 


mum enim(ait V cectius)íin expeditionibus creditur,facienda nefciri, 
MFG: IOVRUTH ΤΑΣ 


NL autem bos, quales ubicglocorum confpicíuntur,uictoriz pluri; 
müm,partids triumphi (ignum erat; prafertím apud Romanes, unde Iu; 
uenalis huiufmodi fignificato, 
2Duc in (Lapitoliamagnum,cretatuma, bouem. 
Id uero obíeruatione dignum eft, quód Spartíatz in hoc facrificij genere, diuer 
fam à Romanis rationem fecuti funt, Nam cüm Romani, uictoría per hoftium 
cades parta,bouem facrificare confueflent:cüm ueró fine pugna & fanguine re^ 
rum potiti effent,ouem immolare;hi contrà in uictoria pacata taurum facrifica^ 
bant: fi uero pugnando uiciffent, gallum : quandoquidem ampliora, magíscg 
homine digna, quz ratíoneatc prudentia, quàm quz uiatqp corporís tantum 


fortitudine confecta efTent,iudicabant. 
PESWGAS' EWVANIG EXE FS-T? A. 


EI quoniam multa funt qua de pietatis noftra inftítutis ad hanc faciut do» 
&rinam,quz Chri(tianoru couentus fanctionibus fuis perímagines exprí 
menda cóceffere, ea nequaquá difsimulanda funt: cuiufmodi ea eft quae per ala^ 
tum boué Lucá Euangelij Ícriptore oftendit, fiue propter eam ipfam tauri con» 
tínentiamatcg temperantia,qua de facta eft íuperíus mentio, cüm Lucas ipfe ca 
ftifsimus ab ineunte ztate,utfertur,fuerit,omnéc αἱτᾷ egerit incorruptus,ím^ 
maculatus, (ine uxore,(ine liberis, ín ccelibatu perfeuerás, nullu unquà uenerís 
uíum nouerít:(iue propterea quód per uituli myfticir uultu, Chri(tu nobís prae 
dícatímmolatu,que Dauid fuperaltare przdicítimponendum:atqs manfuetu: 
dínem, quá prz fe tulit Deus homo factus, teftimonio fuo literart monumen^ 
tis illuftratam pofteritati commendauit: fiue quodà facrificijs, uelà facerdotío 
fumat,utait Eucheríus,operís exordíirita ením fcribít: Fuit ín dicbus Herodis 
facerdos nomine Zacharías:quam ínterpretatíonem admíttít etíam Irenaeus. 


Dierii Val. Taurus. 


“ΑΝ 5. VES VAUDIO 
Vantum uero pertínetadanimalis iftíus manfuctudinem, Lucretius po& 

()»: {τὰ caufas eius reddidit: 

LI natura boum placido magts a£ve uit 

"Nec mimis irat fax unquam fubdita perat, 

Fumida [uffundens caca caliginis umbras, 

"Nec gelidi torpet telis perfixapauoris, 

Inter utrofo, fita qfi, CEOs feos leones. 
Pauló ueroante,cüim de uarietate anímiloqueretur, manfuetudine hancinae 
rcís corporibus eíIe contenderat:& quía caufas reddíderat,cur leo indignabun, 
dus e(fet,cur ceruus tímiídus, nonimmemor naturam humanam rerum omniü 
Ípecies amplexarií,(ic fubdit: 

&ic hominum Benus efflquamuts dottrina politos 

Cop[iituat pariter "Δ, dietam illavelinquit 

Nature citi(aqy animi uefhigia prima, 

Necvadicitus euelli mala poffe putandum e[f, 

Qua pro chus hiciras decurrat im acres, 

Ille metu citius paulo tentetur,at ille 

Tertius accipiat quadam clementius equo: 

“μή͵ alis rebus multum differre nece[Je ei 

Naturas hominum HATLAS maresa, Jéquaces. 
Prout ucró uaríjs affectibus mouetur homo, ad eíusanímalis bruti naturam 
comparatur cuí per eam fitafísimilís; nam in brutis (implices plurimum funtna 
ture, ut ínítio diximus. 

ERJETRUUSQUI GNU IS OTESASUS EVO TRE ΑΝ ΤΑΣ 
Vàmdiuerfumautem illud eft,quód manfuetudínem ex boue pícto figni 
ficantes,ferocitate itidem & furibundam petulantíá per taurum indicabat, 

ubi fceni fafciculum cornibus alligaffent:recepta funt hzecíam apud omnes, un 
de dixerít Horatius: 
Fienum babet in cornu, longe fuge. 
Píalmographus nofter eodem utitur dicterio,dum Pfalmo 44.dicit: Cim no^ 
bis aderas,ínímicos noftros cornupetebamus: κερατιδμὴν enim habet Graecus coz 
dex, proqp ualida € uictríci pugna Theologi comentantur. Et v 1. Ecclefiaftici 
capitelegas:Cauendum neanimos ueluti Taurus extollamus.Q uod uero atti 
net ad fcentid ideo factitari folítu aít Plutarchus, ut ferocitate lafcíuiag ex ni 
mía pabuli ubertate refultare admoneremur. Dicteriuueró celebritatem acce 
piffe à Sicínio quoda proditur, qui cm effufifsima dícacitate omnes carperet, 
uni M. Craffo parcere compertus eft:curd uni illi parceret interrogatus, fcenu 
eum in cornu geftare refpondit, Sane Romanis mos fuit cornupetarubou cor^ 
nuafceno círcumlieare, quo obuíam prodeuntes admonerentab illo cauendir. 
Eo fiemento Hefiodus populiuoros(liceat íta mihi ϑημοφάγος erecum uocabulu 
latínu facere)nuncupauit,qui quidem diuitiaru opulentia laíciuientes reliquos 
impeterent,ac proculcarent, E(t& tale aliquid apud Sophoclem, & Solonis ad 
hocdicum haudquaquá afpernandum. Sed illud potius afferamus,quod Pfal 
moXX1Lfcriptum,Circundederunt meuituli multi,tauri pingues obfederunt 
me: ubi interpretes per uítulos plebeá ludzorü multitudinem intelligut, lafci 
uíentem quippe, folutamqpiuuentutem omní prorfus reeula carentem:per tau 
ros 


Liber tcrtius. 21 


& τοβποτὸ Pontifices,Scribas, & Seniores, propter zetatem nimirum, & ργωσοοα 
tíuam,qua ceterís ante(tabant,píneues appellati;quia multis Dei donís acd 
líos omnes fruebant, Nam & alibi Moyfes in hancfententià futura long ρτα 
dens:Comedit,inquit, Iacob, S impletus εἰ, δ recalcitrauit dilecus:pinguedi^ 
ne & carne diítentus eft & obductus, & dereliquit Deum factorem (uum, Eo^ 
dem modo accipiunt Theologi dictum Pfalmo t x viri, Taurorum congrega; 
tionem, Pontífices &Scribas €reliquos Iudzcorum Principes intelligendo,qui 
& temeraríj, € cornupetz effent, Chriftumcg& Apoftolos ferociter inceffuri 
forent, Mínimé uero loco hoc przetereundü εἰς, quód Theologi no(tri Iacobís 
predíuinatíonem delofippo, Tauri decor eíus,transferuntad Chriftum: Tau^ 
rus quídem ob utranq; difpo(itionem, alius ferus utiudex, alius manfuetus ut 
aífertor, qui generihumano falutem dedit, cuíus cornua effent crucis extrema, 
INam & de parte nauís antenna,dictum inuenimus, 

Cornua velatarum obuertimus antennarum. 
Hacauté uirtute crucís,& hoc more cornutus, aít T'ertullíanus, uniuer(as gen^ 
5 tesctíamniruentilat,per fidem auferens terra in ccelum, & tunc uentilabit per 
iudicíum,deijciens de ccelo ín terra. V bí etíam de Simeone € Leuiloquitur:In 
concupifcentía fua (ubneruauerunttaurum, de Chrifto identidem intelligi uo^ 
lunt,cuíus neruos facerdotes przcipue,clauis fuffigendos curauerunt. 


PIERIVS VALERIANVS AD PETRVM VI- 


CTORIVM:'BEHHIS QV. PER EOVVM SIGNIFI. 
CANTVR EX SACRIS /&£GYPTIO. 
"AOVMUDLIYTERIS. 


y U/peres Petre Uitlori,vt ex amicis monnulla intellexi, qua ratione modos, hiera- 
ENS glyphica Leonis, &lephanti, cid genus animalium plurimorum explicuife me 

ere acceptéin, qua fuerit &qui quoq, figmificata apud eodem M »ptios tibi defcribi. 
See Uerum Οἱ,’ pAWCA δά 6} qu« [uper equo Sacerdotes illi tradiderint : quippe qua 
apimalidyti profanum ajpernabantur: neq, enim Sacerdoti licebat equo yelii. Sedeuizm Gra- 
e Latina, neq, non Hebret, multa fuper eo [citu dignifsima memurte prodiderunt, que hoc 
explicabimus commentario . Prater enim id quüd ob(eaui tibi iucundifimum exiflimabam, 
anuitauit me ad huifmodilucubrationem animalis mus dignitas, vigor, c nature eus [2e- 
Gatifuma quadam excellentia . "Non enim ex eo genere est, quod parui fecere debeamus,cun 
τὸ ex equo humano generi commaditates obuentant.fiue dome[Hcis, fiue publicis fat fibus ad- 

lhibendus.Sed fruftra hic equum laudare aggredior, cum Jper eotammulta,tam p 
clara toto pafsum commentario VeperiAntur:qua qualia nam fint, 
lbinciam, vt im[lituimus dicere 
incipiamus. 


Pierii Val.Equus. 


278 RIMVM uero omnii equihiero. 

3 elyphícu eft, belli fignü effe;clari 

5,3 limo Viirgilij teftimonio,dicentis, 

3 Zell armantur equi, bellum hac ar- 
menta minantur. 


b a Btrduellicam equorum prolem Lu 
cretíus appellat, Idem hoc intellexifTe Αἰ eyptíos 
dídicímus ex Plutarcho, quod & ín Leone tetigi 
mus:Horum quippe poft obítum apparuiffe Ofiri 
di,quem multarum rerum ufum edocuerit, przecipued; quod anímal bello uti2 
líus effet fcifcitanti, equum ei negotio maxíme comodum refponderit, Cumdg 
Ofiris Leonem pra'(tare arbitraretur, refpondiffe Horum: Pofle quidem eum 
auxilio effe, uerüm ubi femel fugam arripuiflet, irreuocabilem abíre, ciim alío^ 
qui bellatori neceffe cfTec nonnunquam cedere, nonnunquam cx inclínata iam 
acie rurfum hoftes ageredií,prodo loco € tempore Fortunze fcíeimperijs accom 
modare : idcircoqg equum omnibus hís offícijs omníno magis officiofum efle. 
Vnde Xenophon tertío de Grecorürediítu: V.na;ait,equites re preftant,quod 
in fuga certius e(t illis fub(idiu. Ari(toteles Ethicís,uirtutem ín equo eam prae^ 
cipue laudat, qua (itad currendum portandumdj homínem idoneus, & ad in 
uadendum, expectandumq hoftem minime formídolofus. Galenus de Parti2 
bus,przeualidumaitanímal & generofum,cüm ix vii dicit, μάτε ἄθυμον, Hinc illud 
apud iVlaronem, 


Generofas pullus inavuss. 
Pprwr(G NOSXO ον ἘΠῚ. 5: 
Ecptemere V efpas ἱερογλυφικῶς ex equino cada ΝΕ P AE. 
INA Genificari tradiderunt A gyptij: ímó non 2 


temere effe dixerunt,quód ex corrupto eíus cadaue. 
re uefpe progenerentur.Hocením tantüm apud Ho 
rum fuper equo reperías, X peruulgatusapud om fz 
nes ueríus fertur: | 
ἵπποι μὰν σφηκῶν yo cie ταυροίδεμελιοσῶν. 
Nam culices αὖ equi fed dpes ab originetauri. 
Diligentes ením rerü naturaliu obferuatores ex bo; —€— 
uillo occipitis cerebro apes eíieni tradidere : ex afiní cerebro crabrones, uti ex ez 
quo uefpas;atcp ex humano cadauere ferpentem . INon tamen hic fimpliciter ue 
Ípzeintelligendum, fed quod per uefpam identidem (ΟΠ τί effent (ignificare: per 
cuíus hieroglyphicum pugnacítatem & infeftum aduerfus hoftes ingenium o^ 
ftendebant,de qua ínter ínfecta Ioco fuo differuimus., 
(GG GE CSS SERM ERSSIOSCDIPOAM S: 
A hzc celerítatís índícíum eft equus : quodegapud Lucretíu Fortis equi 
uis legit, Marcellus celeris exponit:eocg fpectare uolunt Vireilíanu illud, 
| Quidnam egregiumfi feminaforti Fids equo? 
ubi Arruns Camillam equi pernicitate fretam, non uirtute fua ftrenuà íncufat. 
IVlulta ueró inuenías apud rerum fcriptores fuperequorum pernícitate, fed id 
cgotantüm memorabo, quód Alanísà Probo Imper. deuictis,equus in prada 
repertus e(t, qui, ut captiuiatteftabantur, centum ad díem paffuu millia decur 
reret;perqpocto uel decem díes uigore minímé fracto perduraret.Sedenim eam 
in mi^ 


Liber quartus. 32 


A in militaribus equis fugacitatem imperator ipfe contempfit, repudiatumdg; fu. 
giítíuo militi potíus quam forti conueníre íudicauit , vrzotólu INympham apud 
Hefiodum inuenias,quod nomen ob uclocítatem effi&tum autumantínterpre: 
tes uim quíppeaquaru eam íntelligentes, qua nauígía curfu celerrímo rapíunz 
tur,Quid; Neptuno adpínguntur equí,pernícis eíufdem curfus indices habenz 
tur, qui maritima fit nauígatíone. INaues ením equorum curruumd ufum affa 
tím fugceruntiunde € equos & currum Neptuno uidemus attributos; nam ís 
apud Maronem, | 

Fledlit equos currud, uolans dat lora fecundo. | 
Jam & prouerbiuà Cicerone ufurpatü füper celeritate, tum equis tum uclis,ad 
Quint, Frat.Sícego te fepe excitante curíu,corrigam tardítate tuam tum equís 
tum uclís, De omní ueró conatu adhibito,O fficijs:Cum his uelis equísc decer 
tandum eft. Atronomi undecimo Virginis gradu equum admouent ad homi 
nis uclocítate índícandà, quí cum eo fit graduí lucem aufpicatus. Adpingebat 
uero Neptuno equus anteriore parte figura fua, pofteríore uero cffioie pifcis, 
» quicaudiinfpíramreplícaret:quod & ueteres fculpturz pafsim & plerícg Gal 
lieninummií palàm faciunt,in quibus infcriptioeft, NEPTVNO CONS AVG. 
INota praterea eft fabula;in Deorum concilio proímponendo Athenis nomi 
nc,percuffaà Neptuno petra exilíjffe ferum,.INam & interpres Pindari rem tan 
git huiuímodi.Paísim uero apud ueteres Neptunus Equeftrís dictus. Aíut ín; 
fuper,primo illi equo quem INeptunus protulit Scyphio nomen fuiffe: adeo fi 
bíconcors in nugis tota Gracía femper fuit,utnulla fit tam abfurda fabula;que 
aliquo aflertionis teftimonio careat . Quod fictum à Poétis e(t, Saturnum ín 
equum uerfum,quem tuncetíam pernicitate infignem canunt,uti lVlaro, 
Pernix Saturnus Gr altum. — Pelion binnitu fugiens empleuit equino. 
quidam ex A(tronomis ad a(tri uelocitatem figmentum referunt, ciim ampli 
fima cceli fpatía díurno motu uelocifsime tranícurrat, fi quanto diftetinterua 
lo, quamdj; magno círcuitu fupra planetas relíquos feratur confiderauerimus: 
quamuís altero motu, quem hí naturalem dicunt,tatdifsíimus planetarum om 
níum uideatur. Ab huiufmodi pernicitate Abacuntis prophetz dictum, QQuía 
afcendes fuper equos tuos, Theologi deApoftolís predictum uolunt,unde re 
€ peütinafalus efIetomnibus pijs prouentura,Et unius fane celeritatis ergo V ir^ 
ogílíanus Zneas praemia príma proponit,equum ínfignem phaleris,eí quí pedu 
curíu primus metáattigerit.Et in numifmatis, nuncequus curres,nuncipfe Pe 
cafus alís adiectis cufus,fumma rem alacritate geftam oftendit. 
| Sid d 

piis uero alatus equus Soli etíamattribuitur.INam in Galieni numis afa^ calieni nie 
4 X.tus cquus eft cü ínfcriptéionesoLI CONS AvG. Innumouero Q. T1TI "fne. 
án quoPceafus,quafi nó fatís ex eo expreffa effet celerítas,quain obeundis Rei 
pub.negotíjs ufus fuerat, barbato cíus capiti ex altero latere cufo additae alae,cu. 
fufmodi fpecieVlercuríus aliquot ín ueteri monumentis cófpicítur in(ignitus, 
INondefuntueró qui Pegafum ín monctís etíam Corinthiorum fuiffe tradant, 
quem Eubolus, Απομίίς, τ᾽ παλλάϑος mA» appellarít, Porro Pindarus Bellero 
phontem eo inuectum Pegafo,fraini aureum donoà Pallade per fomniu acce 
piffe commemorat,unde poftea infrenandorüm equorum ufus ad pofteros e 
manarít: coc5 monumento uoluerínt Corinthij rei memoríam teftatam. IVlaro 


autem nofter frena Lapitharü inuentum tradit eo Gieorgicán loco, 
s ἢ ; : co 


Pierii Val.Equus. 
Frana'Pelethroni Lapithe,gyrosq, dedere 
Impofiti dorfo,ata, equitem docuere [ub armis : 


Jnfultare folo,co gre[]us glomerare fnperbos. 
Vnt&quiCentauros inhoceodemaccipíantfi, ἮΝ MANAE VITAE ; 


lubricitas. 


enificato: quoddp illi pubetenus humana forma, 
rcliquu equina fingant, uitae noftra termínu perni: 
ci curíu occupari fignificare putent, propterea quod 
miíra lapfi lubricitate incauti femper arrípímur.Nul 
lus ením tam fenex, qui feannum adhucnon Íperet 
fuperaturü.Sedenim Centauroalibieritlocus fuus. ΕΞ 
ΝΕ fum ueró neícius autores effe, qui Pega; 
fum, qualem quippe pafísím ín Hadríani& 1. 
Pap.Curforis & aliorum quorundam nummis afpi 
cimus, famz potíus quàm celeritatis indicium effe 
contendant.INafcitur is ex Medufz cde: (iquidem 
uirtus cüm terrorem amputauerit, famam generat, 
T'erroris & admirationis hieroglyphicum efTe Νῖς, 
duíz caputoftendimus in Serpente, cüm de Domi; 
tiani geítamine loqueremur. Famaautem ubi pri: | 
mim genita perhomínum ora incipit uolitare,Vlu | 
farum excitat fontem in Parnaffo, quippe quód illu | 
ftríum uírorum przclara facinora uatibus fcribenz 
di íuggeruntargumentum. δά ueró ín Papirioàre ipfaetíiam cognomento 
Curíoris hone(tato, ex Peeafo alacritatem & fe(tinantià hominis fignificari di 
xeramus,caprez infuper fugacis fpolium & fulmen & fagitta,que ín eodem fpe 
€tantur nummo,ad no(trum faciunt intellectum, 
* PUDRSUOUIBERVZIGOIVAUS 
Ὧι quoniam effe uideo qui Períea quoq; Pegafo ínuectu putent, examinan 
dus e(tapud Hefiodulocus,Scuto Herculis, ubi imrér« τεέρσυς à poéta dictü: 
quoloco COmentatores aíunt,animaduertendum ἱππόταν profugum fignifica/ 
rc; camp effe oloflographorum interpretationem , Auus enim Acri(ius Per 
fca domo expulít, quem minime moris eft ufquam equitem inducere, fed talari 
busà Mercuríioacceptís praedítumaéra perfulcare,de quo fic Ouidius; - 

Penis ligat illevefumptis 

Parte ab vtrAd, pedes,teloq, accimgitur vnco, 

Et liquidum motis o aera fidit. 

Vnde etíam Catullo pínnipes appellatur.Eodem modoapud Homerum inue 
nies Hippotam Neftorem,pro profugo,utuetu(tiores erammatici interpretan 
turco “' βοιωτίας loco: 

Τοῖς 5 xoi μετέειπε γερίεύ 5} ἱππτότοα Ntsae. 

His inde Gerenius exul Neflor ait. "Talemeprecitant fabulam : Herculem P ylo 
bellum íntuliffe, propterea quód INeleus eumà cde Iphiti purgare recufaflet, 
Tum etiam propter filíorü eius infolentíam,qui cüm x11 effent, eo freti nume 
ro preclara omnía fibi pollicebantur. Diu ueró bellum protractu, neq; quan^ 
diu Periclymenus,unus ex ipfius INclei filijs uixit,urbs unquá capi potuit: po^ 
ftea uero quàm 15 mutatus in Apem Herculano currui explorator infedit,fum^ 
monente prodentedj Pallade extínctus e(tab Hercule ; capta itíde euerfacg P y^ 

E los 


F 


Liber quartus. 23 


& foseft,undecimds INeftoris fratres interempti. Sedenim INeftor prius emifTus 
fuerat ad Ciereníos ubi educaretur, qui folus fuperítes in patrià inde re(titutus 
e(t,&ab educationísloco Gerenius:ab effugio ueró,quo faluatus eft; Hi ppota, 

F .RXUAE NA TA ἘΦ ΕΗ ΟΕ S 

δ μόραν 5 Ὲ illud eft areumentum, hominem feroci inuictod; animo, 

imperío tamen &rationi obfequentem,híeroglyphíce per frzenatum equi 
fignificari. Hínc Panztíus apud Cic, Afrícanum folitum ait dicere, ut equos 
proptercrebras contentiones przliorum ferocitate exultantes domitoribus tra 
dere foleant, ut his facilioribus uti pofsint: fichomines fecundis rebus effrzna; 
tos fibics prafidentes, tanquam in gyrumrationis & doctrinze duci oportere, 
Animal nimirum ferox atcp magnanimi, quod leges tamen fubijtnecfrzenum 
depulítore, utaít Horatíus,de equo qui hominis opem implorauit, fed fraena 
ri fit pafTus.Et Maro: 

Sed tamen gdem olim curru fcedere feti 

nadrupedes c frana tgo concordia ferre. 

x Inhuiuímodi fententiam e(t Scipionis ditum non incelebre. Cüuum Rcmaní 
contra Antiochum iam in Afiam traieciffent,isdlegatos demum de pace mifi 
fetad Scipionem, refpondit ís: Id prius factum oportuit, non po(tquam & fra 
num & fefforem accepiflet,Sed illud quocqsanimaduertendum eft, de Carthagi 
nis portento,quod murorum fundamenta fodientibus oblatum eft: quippe ut 
apud Maronem,caputacris equi,hínc gentem fore bello egregiam praemonftra 
tum, Quod uero fubiungit,Facilem uictu, nó de bouillo capite, ut Seruius, fed 
deipío eodem equíno intelligendu, cuius oftenti ea fit interpretatio, ut facilem 
uictu per fecula gentem,facilem quae tandem uinceretur,exponamus: hocením 
magis ad V irgilíana acceditfententíam, quamuis in Tauri comentario Seruía: 
num íntellectuillu(trare conatífumus, ^ Coniectoresuero, uteó redeam, eos 
quiíecaput equínum,;ucl caninum,;uelafinínum habere fomníarunt,in feruítu^ 
tem uclid genus erumnas dedendos efle fufpicantur. Suntenim tria hecant 
malía feruituti mírum in modum obnoxia, Addam & illud eorundem Oníro^ 
crítarum ínterpretamentum, quo uifum aiuntín fomnis equum qui fe portet, 

c polliceri, ut amícaamantis imperío facile fit fubíjcienda, morigeradp in pofterü 
futura. [Nam depullo indomito pro puellaadhuc intacta, Anacreontís carmina 
paulo ínferíus loco fuo recitabuntur.In díuinis literis ubi Elífeus montem auxi 
líaribus equitibus plenum per adapertos pueri oculos conípexit, quosc uates 
Abachus Domini equos, X equitatus nomínat;animas intellíoít Adamantius, 
quz frzenu diíciplinze fanctioris accipiunt;iugumdy fuauitatis, quac ab ipfo Do 
míno pro£ciícitur,portant,eiuscp fpiritu regi patiuntur.Deatascy illas appellat, 
qua dorfum curuauere fuum, ut dorío uerbum Dei fefforéaccipíant:cuius fra 
na patiantur, & quoquouerfíum ille impulerít iter arripiant:eius deniqg habenis 
moderati,nó ex libídine fua,fed tanti fefToris arbitrio flectantur,curfum íneant, 
& confiftant. Eucherius fane inueniri aítín diuinis literis equum pro uiro fan^ 
&itate praedíto poní:eodj fpectare Abachuntis illudalibi dictum, Ὁ αἱ afcendes 
fuper equos tuos. Sane Girzcí Palladi nomen ab equo domito índiti tradunt: 
& uti fuprà diximus,apud Píndarülegas frznum Corinthiab ea ínuentum, & 
Pelopi dono datum:& in Ilij captura inftar montis equum Greci Palladi dedi 
carunt, Hocuero fignificat , ferocítatem omnem doctrina mollirí atqj cícurari, 
quod ita luculenter Horatíus exprefsít; 


€ 3 


Equi i1 Ner- 
ue nummis. 


Pierii Val.Equus. 
"Nemo adeo ferus esl vt mom mite[cere pofat. 


Simodo culturepatientem commodet aurem. 
ΕΣ ΒΕ OVEM: 


IN augurali ueró difciplina, equos ἱπιρεγῆ gnificatum fxpe fuiffe comperi^ 
13 utquiapud C.Iulium Carfarem natus eft, humanís prope pedibus, unz 
culis fcilicet in dictorum modum fubícifsis . Ei ením orbis terrae imperium 
portendi Arufpices reípondere, apud qué equus huiufmodi effet editus, Eum 
itaq; Cac(ar magna aluít cura, nec patientem leíToris alteríus prímus afcendit. 
Cuius etíam in(tar prozede V eneris genitricis dedicauit: quamuis prodigía rez 
liqua ita defpectui emper habuerit,utab ínccepto nunquá ullo,prodigijs quan 
tumlibet aduerfis ab(terrítus aut retardatus fit. Sedenim eadem animalis ἔραν 
cies quz imperii illi prafagíuerat, cadem inquam & mortem praemon(trauit; 
Siquidem equorum greges,quos in traijcíendo Rubícone confecrauerat;ac ua 
90s (inecu(tode dimilerat,pauló antea quàm occifus effet cóperijt pertinacifsi/ 
me pabulo abftinere, ubertimqpflere,. Eo porro affectu equi pleriqsín domi 
nos funt,uteos interemptos lugeant, inquit Plinius, lachrymascp ínterdü defi 
derio fundant. V nde non infcite de Pallante Virgilius: 

Pofl bellatov equus pofitis mfigmbus -Aethon 
1 lachrymans,guttisq, bumetlat grandibus ova. 
Adhuius imitationem non minori forfiran affectu alterius equiamorem in do; 
minum Sillius Italicus ita decantat: 
eAAgmouit foni esarreclisa, auyibus acrem 
Hinnitum effundens Slernit tellure C'agefum, 
Quem tunc Captito portabat imn agmina dorfo: 
Hincrapidim glomerans curfum per lubrica pingui 
Srante cruore foli ej mutilata cadauera cade 
Euolatac domimi con[ifut in ora tacentu: 
Jade inclinatus colum [umm[[ns co armos, 
De more inflexzs prabebat fcandere terga 
Cruribus,ac proprio quodam trepidabat amore. 
Sed utad portenta reucrtamur, illud memoríz prodit eft,quemadmodü Ne 
ro afturconé,quo maxime delectabatur,pof(teriore corporis parte in (imize fpe^ 
ciem abijffe per quiete uidere uifus, ac tantüm capite integro hinnítus edere ca 
noros, oftento fuit quód illaequi ferocitas in fimiae ludibriu effetabitura: De 
dit δ πο Pertinaci feroci uíro,qui poft fublatu Cómodum,imperitrarripuit, 
inuadendiregni fignum equus , INam ea qua natus e(t hora, equus pullus ín te^ 
gulas aícendit,atqpibi breui temporis fpacío comoratus;fimul & decidít&expi 
rauit, Quod quidem huic in V illa Vlartis genito, & ad bellica negotia nato, fu 
turz fublimitatís,quamuis breui duraturz, augurium fuit, 
A rbs Io OB. nO: Ro obCB NS 082 50,5 Vi BUROS. 
Vid ueró foluti, pafcentesdp in INeruze nummis equiffibi uelint, cufze ibi 
demliterz declarant, inhuncícilicetmodü: vEHICvLATIONE ITAL; 
REMISSA, quod nonnulli referuntad argumentum illud quod in Boue ad 
pracfepe tractauimus . Sedaccipiendum potíus de tributo quod talia omnis in 
uchiculationes exoluebat, ut & Magiftratuum farcinze , & exercítuum, & alía 
huiufmodi publica tranfportarentur: quod tributi genus Neruauti onerofum 
nímis Italie remiferit uniuerí2e : quade fententia plura dicerem, nifi doctiísi 
mus 


B! 


F 


Liber quartus. 24 


A musplantuir Fab, Vigil Spoletanus rem exactífsime pertractaffet; 
IY TU ORe6p A 
es qui putentequos in hoc nummo Italiam fignificare, cod adducuntur 
argumento, quod ín argenteo niimo & aliquot zreís obferuatur caput equí 
franatí cüinferiptíone & o M 4. Ab eíus occipitio fceptrü,in cuius (umma par 
te caput itide equi uídcatur: ab altera parte, Roma ipfa ealeata,uti mos eft. Alij 
nummi funtcum equínis capitibus ab utra parte fingulís, cum infcriptione 
ROMA. Sedenim ciim equum ipfum multifariam in Latínorum & Gracorum 
nummis obíeruauerim, necp Italiam neq; aliam quampíam prouíncíam, τεσίον 
némuc;aut cíuitate (ienificare corenderim, fed aut bellum, aut ítíneratione, aut 
decur(ionem, ut in INeroníanís plerifq;: aut uelocitatem, ut ín P apiríanis; & a^ 
lía proutlocis fuis explicantur. 
ΜΑΙ ν ΚΕ ΝΙΚΑ͂Ν 
NÉ qui (fi uídeant ín Hadríani nummo equumà pedíte rectum cum inferi 
ptione MAVRETANIA, itaenimícríptu per E fecunda fyllaba) intellige 
5 rcuclint prouincíam eam in deditíonem acceptam, uel quid huiufmodi , Sane 
aliquot ex huiufmodi nummis una ín parte caput habent Hadriani, ab altera e^ 
quum;quem mulíer duobus armata íaculis ductat: quod nímírü índícat genus 
id bellandí,quo plurímum utitur ea prouíncía, 
MAVRI. EEROGES 
Vin pofteríoribus etíam feculís militares quidam ordines, qui fub equiti 
Q magi(tro milítabant, dímidíos rutili coloris equos duos ínalba parma fefe 
quodammodo laceflentes, orbe uírídi;cuíus luteus erat umbilícus,interpofito, 
praferebant, jg ΜΑΨ ΚΙ rEROCEs appellabantur. Quod ueróalíqui ex 
nummis Italià per equum fignificari crediderint,forte fufpicati funt ex eo num 
mo qui equum exultantem habet, lore quodam fupernt fito:ab cuíus altero la^ 
tero infcriptioeft, Ro MA No R. 
BO. aV I aT Re Ape A 
(t uero potíus non putemus nummum huncin reí σείξα monumentum 
effe cufum?quiía bello Puníco, quod cum Hannibale eeftum e(t, cccperínt 
aliquando Romani ctiá equis fuperiores efTe,cüm prius robur eorii omne ín e^ 
c gionibus confi(teret:flos ením ille fuperne additus,principium atq; fpem bonze 
frugis indicat.Sane Virgilius rem tantam haudquaquá xelíquit índictam,cüm 
de Marcelli laudibus ita cecinit: 
Hicrem Romanam magno trepidante tumultu 
Siflet,equis flernet Penos. 
Atin Cephaleniorum etíam nummis equus fienari folitus, cuius rei mentio a^ 
pud Plutarchum. Apud $myrnzos Fortunz fimulacrü fuítà Bupalo quodam 
probo fane uiro factu, in cuius capite pullus equinus ínfidebat, & Amaltheze 
cornu manum implebat,de quo apud Paufaníam Mleffenicis, 
SY R&.ACV.SAN:L 


7 l'ebantur & Syracufani equí nota. INam Athenienfibus ilis quiapud Sy^ 

V racuías capti Niciana clade pro feruís ueniere fub hafta, frons equí charaz 

éére inu(ta eft. Inaliquot eorum nummís equus & fefTor habetur cum infcri 

ptione IEPONOZ, quod nímírum eíusin eque(tri militia, fed pracípuam ín 

certaminibus 9gloríam oftendit, quem eade caufa tot laudibus Pindarus po& 

ta immortalitati confecrauit , Aliae quoque Refpub, atque alij plerique Prínci^ 
€ 4 


An. 
Pierii Val.Equus. 
pes equi figno ufi funt,utnihil deniq; priuatum uideam,quodad Itali&fpectet, Ὁ 
T. ARS E NT IN E 

Viinetíam in nummo,cuíus infcriptio TAPAZ,eques etíam íaculator infpicí 
eu equeftrem fcilicet militíam,quam egregie Tarentíni funt exercere fo 
lití:undeapud Grecos, Tarentínos ordines inuenías ex equitibus huiufmodi 
con(ftítutos;& ταραυζονίφᾳν uerbum,eo fe milítize genere exercere. 

SAGITTAÁRII SENIORES ORIENTALES. lu 

Quiueró duo dímidíati coloris lutei, in czeruleo clypeo, quem ruber circu^ 
HS ambibat, aueríi profilientesà centro, quod luteum ín medio rubra pel^ 
tz pro umbilíco appofitü erat, ita utab ipfa pelta trames colorís eiufdem ad ru^ 
brumuíq; ambitum protenderetur, eius ordínis erat infione,qui saGrTTA 
RII SENIORES ORIENTALE Sappcllabantur, Militabantij íub magi(tro 
militum Prazfentíalí nuncupato. 

SECVNDI THEODOSIANI. 

E ctíam equus erat ín imo parmze ferruginez coloratioris, cuius um. 

bilicus albus rubro continebatur círculo,quemalter colorís lutei circuibat, s 
SECVNDORVM THEODOSIANORVYN hic eratclypeus , qui fub eodem 
militum maeiftro ftipendíafaciebant, Hi nimirum Theodofij principatu in mí 
ilicam adlecti, 


C. 50 ΝΘ δι ΝΎ ΤΑ: 


m & alíalegio, quae rutilum equum ín cerulea parma geftabat : in medio 
uirídís orbís conítitutus, cui quadrupes toto inníti pectore uidebatur: ea 
CONSTANTIA nuncupabatur, quz fub magiftro peditü merebat, Conftan 
tio quippe Príncipe in(títuta. 
IMMODERATVS IMPETVS. 
IRE ipfaadhortari uídetur,ut & hiftorie acre myfterium,quantum ad equi 
pertínet,reucle,Nam pro ímmoderato & rationis experte impetu equu po 
niapudlegislatore Mofem ex eo manifeftum eft, quod non defignarí príncipe 
equorum educatorem dicit:quod íta capíundu eft ex Philonis fententia, ut ine^ 
ptum eum ad príncipatü exiftímemus,quí uoluptatib,cupíditatibusd; &nequi 
tiz deditus ftareloco neíciat,& fraena ferox fpumátia mandat,L ex ipfa eft Deu^ κα 
ter.cap.17, Quidprex fuerit coftítutus, no multiplícabit fibi equos, necreducet 
populi ín Zgyptü,equítatus numero fubleuatus;prefertím cümDomínus pre 
ceperít uobís, ut nequaquá amplíus per eandé uii reuertamini , Nam qui talía 
mente cócipit, effraeno illi & feroci equo fimilis eft,de quo uulgatum adagiu,Se 
cede equínísà pedibus procul,ab equo inquam illo, qui femper ZEeyptum,;hoc 
cít; uoluptatum & illecebrarum planítíem appetít infultare,quocirca frznís ca^ 
tcnísás compefcendus, nifi uelímus in pernícié rapi, & nofmetipfos unà εἴ for? 
tunís dare pracipites, Nam ut optime ait Euripides, ἀχαλίνων σομάτων às T ἀφρο, 
συύας τίλος ϑδυουχία, Infreenís orís exlegiscg dementiz finis infortunium, Szpeau^ 
tem ín díuínis literis equus aberrantem & uagum hominem indicat, qui (ine ra 
tione ulla feratur:ut;Fallax equus ad falutem,&, Nolite fieri ficutequus & mu^ 
lus,quibus non eft íntelle&tus.Callidum ueró Antifthenis dicterium,cium PIa^ 
to uehementerlaudaret equü ín pompa quadam equef(tri, hínnitu crebro fero^ 
ciap excelfos fpiritus prac fe ferente, is qui hominis iactantíam libenter inceffe^ 
bat, Ettu, inquit,uíderis bonus equus euafurus. At Themiftocles, cüóm muta; 
tos cíus mores ex procaciísimo in maxime temperantem plerícg ER. 
n 


Liberquartus. — 3 


A Annójnquitille, uidetis afperos & indomítos pullos ín optimos equos euade 


rezINon imprudenter itaq; Prudentius elationem aními defcribens ait; 
Forteper effufas inflata faperbia turbas 
Infrani uclitabat equo. 
- NEÉQVITIA IN TEMPERANTIAM VERSA. 

V odueró fuper A gypti ἀε! τῆς dictu, D, Ambrofius ex Apoftoli dictatis 
M temporeait Paícha celebrari,quo líraélítici Αἰ eyptu reliquere, folenníta 
temd; eam,animarum tranfitum ínterpretarí;à uítijs ad uirtutem,à corporís a£ 
fectibus, ad animi conftantíam atcp fobríetatem, à malitiae nequítízd fermén2 
to, ad ueritatem & ftabilem fynceri propofiti firmitatem. Mollitiem quippe ín 
ZEgyptijs Xalia multacarpít Hadríanus, maxímedj optare uidet ut melius εἰν 
fet morata ciuitas, Alexandream notans.Legíturinlibris Sibyllinis, ΜΙΙῈ ς 
ROMANE AEGYPTVM CAVE. Quodlicetde Pompeio Magno dictum ín, 
terpretati fint multi, folícitiqgaliquando Romani fuerint, ne Ptolemaeü armís 


ánregnuin re(tituerent,hac religione deterríti:alia tamen eacj longe ueríor eius 


oraculí uidetur interpretatio, praeceptum fcilícet efle illis hocuclamento,ut quí 
bus datum effet imperio populos regere, Αἰ eyptum cauerent: quippe delítías 
& mollitie, eac;omnía quz mox fortifsimum id geuus hominum, ut prímüm 
lafciuire ccepit, turpiter adeó effceminauit, ut:peffum penitus ierit, imperío ín 
eos translato, quos utomníum deípícatifsimos expucbant, &Comnicontume; 
liarum genere inícctabantur, Sed quanto erat omínofior &:gyptus Pop.R oma 
no,fucceffum tanto profperíorem AJ gyptijsex Romanorumaduentu in regío^ 
nem eam oracula pollicebant , Apud Mlemphím ením in aurea columna líterís 
A eyptijs fcriptuerattum demum Αἰ gyptuliberam fore,cüm in eam ueníffent 
Romaní faíces, corum praetexta: quod apud Proclum grammaticu fe legíffe 
teftatur Pollio. INímirum quí uirtutem € rerum diíciplinam admittit, uítijs 
liberatur. Sedením Romani pace íam terra marídj parta,molles A eyptioru de 
litías fufcepere: illi, delítijs amotis, priftínà Romanoruuirtutem induftríiamd; 
fibi mox uendicauere.Sed alío loco de fafcibus dícendum erít. Quod ueró facit 
ad rem, Adamantíus ad dictum illud de loippo;Ettotíus AK eyptí príncípatum 
obtínet,ita philofophatur:L'ibídinem quippe calcauit;nequitíam euítauít,om^ 
nescp corporis uoluptates edomuitatcg frzenauit.Hocením eft totum Αἰ eypti 
principatum gerere, V íde uero Chryfoftomum oratione quam habuítín uígi 
lia Epiphaniz,de Aegypto multa in hancfententiam differentem. 
HUOUHDEMEO .E-E C VUXPC ROD'UET A S. 

EX talealiquíd apud Platonem,P hzedro, qui rationem atqj cupiditatem per 
1 Z7 dexterum & fini(trum bigarum equos intelligendum proponít;ímprobidg 
acimpuri ora lupatis frangenda ad cruoris uícpillilum praecipit; 
« - onec humi [omipes temeraria crura fuperbus 

Imprimat e tellus clunibus ifla tremat, 
. Mox e des loramanu, paritera, feratur 
Et, ?fequio parens nanus uterq, tu. 


εν PO E.R.B I. X PERTINACIHAR 
G ENS PDEIT A ΤΠ Ὁ, EUN. S OL. E, IN CTI 1:45 


NTÀm & in Mofaico illo quadrupede uitía quatuor deprehendit Philo, quae 
unacum feíorein mare proijcienda deperdendadj fint, Elatum in primis 


Pierii Val.Equus: 
pedem iffum, quem fuperbiam illi uocauere: quam pes alter comitatur, qui fe^ ἢ 
cum trahít uelocemad uitz perniciem procliuitatem , ín quam frequenter ad^ 
modum cefpitat, cernuusdj canteríj more ín foffam lapfabundus corruit.Ex po 
fticis pes alter malae perfeuerantiae fubfequentem pertinaciam oftendit, alter 
perperàm factorum exultationem: quz omnia effrenum & exultantem Plato; 
nis equum mira fimilitudíne defcribunt, locofe uero Teius Anacreon ciim mu 
liebrem fa(tum,arrogantemdjanímu incefferet;puellam quandam equínó com 
parauitpullo,íin quem nemo adhuc ínfcendiffet, atcp íta a(fultim nullo cohibita 
freno temere uagaretur:cuius fententia uerfus hi fuperfuere: 


EA θρνϊκίη 7i δήμε Στρέφοιμ᾽ ἀμφὶ τῤμα To eflodug, 

Λοξὸν ὄμμασι BA ert Nu25 λφμῶνας τε βύσκεαις 

Νηλέως QU ydg od 3 Κῦφα τὸ σκιρτῶσοα παίζᾳς 

Μαφοὺ éd'orou Οφόν.ἴοϑει Δεξιὸν yop ἱππτοπερίω 

Το] καλῶς μῦν αὖ τοι “ὃν χαλινὸν Οὐχ ξξᾳ erue rl, 

Εμζαλλοιμι, lioc δ᾽ ἔχων 

Quos quidem utcunq; potuí, candore haudquaquam pari latinos feci, 

WA m δ δ 

Zulle T hraicia ecquid,ome JAKteta in ambitum ,atq, finem. 

Zorue luminibus petitum, et tu amena prata p afcus, 

Impie fgis? viderá tolle fed lafciuienti 

Nil quidem [apeve:at perita Non erit magisler víauam 

Pulchre eri tibi f P Seffor infultare quite 

DHligauero, mox habenas JTpmodum probe inflruat. 


Sump[ero,atq circumuertero 
Adhocfacitlepidifsima Ode illa Horatianade indomita uitulaz 
Nondum [ubatfa ferre usum valet 
(: eruice, nondum munia comparé 
c"Lequare,nec tauri ruentis 
In venerem tolerare pondus: 
Grca virentes et animus tue 
Ü ampos iuuenca nunc fluuijs avauem 
olantis eflum,nuncin vdo 
Ludere cum vitulis [alitfo 
Pregeitients. — Etaltera,ubihzcfuntfuperequa: 
Que uelut latis equatrima campis 
Ludit exultim, metuità, tangi 
Nuptiarum expers c adhuc proteruo Gruda marito. 


Quódueró Anacreon mulierem equini pulli coonomine uocitarit, facit idem 
INicander,metaphoram eandem fcíte profecutus;ubi de ijs agit, quac contra ue 
nenum utilía funt: puellare quippelIac adhiberi commodum. Is enim lac pulli, 
prolacpuellare, Anacreontio uocabulo pofuit,eo ueríu; 
Θηλυτόνης πεώλϑιο χέας ὁπὸν No τενύμφαις. 
quod ca(tigatius in manufícriptis codicibus νύμφας Ιεοίτιτ, Feeminei quippe puf 
lilac,G ἢ fieri pofsit uirginis, uiridifsimo fcilicetzeratís flore uigentis, balfamo 
(utuulgata obiter corrigantur exemplaría,in quibus βλασάμοιο Ícriptum eft)in^ 
ftillandu monuit. Hic interpretes non de equíni pullilacte dictum uolunt, fed 
de muliebri, quod Erafiftratiautoritate confirmant dicentis ci GJ moi θανασίμων, 
utile efTe lac muliebre, 
ROB Mere 


Liber quartus. 36 
MERETRICIA PROCAGITAS 
Iomedis ueró filize ( illius inquam T hracij Regis infanifsimi ) libidinis fu. 
EL famofifsimze,equis,que aduentantes deuorarent, comparanturà Poe 
τίς, Vndeortum prouerbíü tradunt autores Giraecci, διομιδέα ài yon. Atq itain» 
terpres Arí(tophanis ἐκκλισιαζύσαις interpretaturquanquá Euftathius hofpites 
à patre (ΟἹ τος interími, & equís ín pabulum apponitradít fabulam fcilicet fecu 
tus, quam à Poétís fictam uno omnium coníeníu repererat, ΘΟ πὸ uero haeceo 
accipi intellectu debere, quem ex clarifsimis autoribus excerpfim us,unícuique 
magis confict, à perítís ufurpatum inuenias hippobinon appellarí bominem, 
ui fitlibidíni uenereisci negotijs íntemperanter deditus: quod nomé ab equi 
natura deductum ignorat nemo , Adde quód hippopornon ad extremam dici 
mus contumeliam, cüm fupremam cuíuípíam nequítíam, & ímmoderatam la; 
fciuiam exprobramus . In diuinis quoqp literis diétum ín hancfententíam, infa^ 
nientes quofdam factos ín fceminas, quód unufquifcqp fuperuxorem proximi 
fui hinniebat.Equíná uates ille dedit homini uocem, ut equina ín co petulantia 
areueret, INo enim e(tomnis homo,homo,diíceret Adamantius,fed ea quís ne^ 
quitía praedítus, homoequus εἴτε homo ín honore pofitus, nulla tame praedí£ 
tus fapientía, homoiumentu eftiíumétis ením ínfipientibus is perquàm (imilís 
habetur.Et generatío uiperaru,de quaDomínus;homouipera appellari pote(t, 
INeqsaliud quippiam hieroglyphice per duplicem centauri formá íntellioi uult 
Maximus Tyrius, quàm uoluptatis uínculum. Qyuotiefcuqg enim accidit,ut fe 
rinze partes tyrannidem ín nobís occupent, ardord cupiditatis nobilitatem aní 
micorripíat, opprímat, feruítioqaddicat fuo, propter turpitudínum obfequía 
homo ín belluam uertítur, Rídicule uero facetedjadmodum Ariftophanes, Xe 
: VI ; x : 
nophantis,rufticori morum hominem, & furibundum à Nebulis fub Centau 
ri pecie repraefentarí dicit.]pfumcg Chíronís nomen ex ca fignificatione, quod 
& deteriorem fignificat,íoco anfam dedit, cim Centauros duos ínter fc pugnan 
tes in tabula peísíme pictos Diogenes confpexiflet, ínterrogauítením uter co^ 
rum Chiron eflet, uifus de nomine quarere,cüm fen(u uter peior effet intellige 
ret, Etquonià in díuinis literis, quiturpibus & immundis offícijs detínentur, 
iumenta funt,pecorads prona & uentri obedientía, fornicatores Hierofolymita 
nus Hefychius admiílaríos equos uocat hieroglyphico admodü proprio.Idem 
Pfalmo xx x LNolite fieri ficutequus & mulus: quod itaexponut interpretes, 
INoliteamore mulierü furere,(icut infr nes equí.Notum ením e(t eos fuam ad 
uoluptates intemperantíam hinnítu fubinde prodere,utpote quí omníno quid 
bonum,quíd malum,quid honeftum, quid turpe fit prorfus ignorat, Sedením 
meretrícíam hancpetulantíam à tam multís per equina imaginis híeroelyphi^ 
cum índicatam,nemo Virgilio melius & pleníus exprefsit;ubi Gicorg.ita canit; 
Scilicet ante omnesfuror efl infignis equarum, : 
Ex mentem Cenus ipfa dedit quo tempore Glauci 
« Potntades malis membra. abjumpfeve quadriga: 
᾿ Mas ducit amor trans Gargarastransa, fonantem 
dfcamum.;fuperant montes,e flumina tranant, 
Continua ,autdis uli febdita flamma medullis, 
Cere magis,quia Cere calor redit ofsibus;tlle 
Oreomnes uer[e im xephyrum flant rupibus altis, 
EXceptanta, leues auras o fepe Προ ullis 


Pierii Val.Equus. 


Coniugi/s tento gramidse mirabile dictu, 

Saxa per &fcopulos, co depre[Tus conualles 

Diffusiuntynon Eure tuosnon. folis ad ortus 

In Boream,Corumá ,aut unde mgerrimus /dtuflev 

ANa[aitur en luuio contri[lat rdere celum. 

Hic demum ippomanes,uero quod nomine dicunt 

2Pafloreslentum de['illat abimguime uius 

Jhppomanes, quod fepe mala legere nouerce, 

Aüfcuerunta, herbas eo non innoxia uerba. 
Sedneq; minor e(t equorum furor, qui zelotypía etíam ita laborant, ut riuales 
acerrime caftigent , Vílum ením aíunt ín Syria,ubifylueftriu equarum armen 
ta uulgo pafcuntur, przire ducem, qui, fi iuníoralíquís libidinis caufa equam 
inícenderíteam íníturus, itaíndignetur, ut eum nulla ínteríecta mora perfequa 
tur,doneccompreheníum uerendís mordicus príuet, In hocautem animalium 
genere fccminze maribus contínentiores funt, Abíyrtus ením aít equam ubi fe 
concepifTe nouít, mare ulterius no admittere, Neq; uero loco hocpretereundi, 
quod & ad hippomanis uim,& ad ímmodícam equoru impotentia, & fubitam 
ín uencré concitationé pertinet, uenenu illud,quod fzpe malz, uti dícebamus, 
Ieoére nouercae, à furore, ín quem agit equos, appellatu, tantí efTe roborís & c£ 
ficacizz,utciim Phormís quídam Manalíus equos duos à Díony(io Argíuo fa 
brefactos ín Olympía dicaffet,abdito in eorumaltero,ut Elei arbitrabantur, eo 
uíru, utalij,inliquatum metallum immíxto,coftiterit allectos íta effe equos ad 
initum fui, ut non nifi flagellis amoueríi potuerint.Hi(toríam ponit Paufanias, 
Varíaautem eftantiquorü fuper hippomane uiru fententia , INam Theocritus 
Hefiodum fecutus,plantam eíTe uidetur exiftimafle,qui φαρμακθυφίᾳ dicat: 

Ἱππτομανὲς Qvrov 6s JI. ἀρκάσι, τῷδ᾽ ὡδὶ πᾶσαι 

Καὶ πώλϑι μαίνοντοιι ἀν᾽ ὥρεα, καὶ θοαὶ 17r el. 

idi periti, diligentescg agnofcunt uiri, Alij Theocrito pertinaciter aduerfanz 
tur,neq; plantam effe hippomanes, necj talealiquid in Arcadía nafcí affeueranz 
tes:iddg unum uerifsíimuirautumant, quod de caruncula fici inftar ín pulli fron. 
te recens editi inharente traditum eftà Theophrafto.Aegnofcittamen & Crate 
uas plantam,eamcp fructum habere fici fylueftrís inftar, folium uero fufcum do 
cet, quemadmodü papauer : quín & fpinofum effe, idi ueneficijs amatorijs im 
míxtum mírifice pollerethincnonnulli φυτὸν illud T heocrítianum pro φύμα, hoc 
e(t; cuberculum, fronti quippe huiufmodi pulliadnatum,interpretantur.Nam . 
& Archilochus φυτὸν pro φύμα pofuitatqpita facile de caruncula poffe intelliei; 
Sedením quod Theocrítus ait idapud Arcadas ínuenírí, nimirum ad plant 
referri debet:non enim dícendu, pullos in Arcadíatantum editos, hippomanes 
in fronte geftare, quod omnibus ferc accidit ubicungylocoru genítís. De plan; 
tís uero uerifsímum eft, alias alio loco nafci,uel pollere magís hoc quàm illo lo^ 
co proueníentes: fed ambicuitas hzc omnis ex locutionis huius que efthíippo 
manes, zsquíuoco orta cft, cüm tría (int uocís huius fignificata: unum uirus il 
lud,quod equa in libidinem concítata emittere foleat e natura:de quo Maro, 

Lentum deffillat ab inguine uirus. ἰός tantus autor;ínre fcría uero dici no 
minc hippomancs autumat. Dixerat & Tibullus: 

ἘΣ quod, ubiindomitis gregibus C/enus afflat «mores, 

d'ippomanes cupide fallat ab imauime equa. μὴ 

ani 


^. Liberquartus. 37 
4 Manifeftum enim eft ex horum deícriptione, hippomanes hicneq pro planta, 
necp pro caruncula poni, In Arcadia autem efTe plantam, etíam furoribus ama^ 
torijs damnatam, cur inficíari pofsít quifpíam,nó uideo;antiquís tot autoribus 
rem ipfam agnofcentibus.Inueniri demum carunculam, inftar carícz, ín fronte 
pulliapplicitam, quam matet nifi mordícus decerpferit deuoraueritds, Ὁ ἀπιὸν 
recuracj educandi filij abalienetur, T heophrafto,Plinio,& alijs íd tradentibus; 
Qua dereídem Maro: 
Quaritur & na[centis equi defronte veuulfas 
€t matri praveptus amar. 
Caufàm nullam uideo cur quifpiam aduerfetur.. INeqs audiendi funt qui ni 
hilaliud hippomanes apud Maronem & Theocrítum, addam & Tibullum, fi 
gnificare contendunt, fcholijs in Diofcoridem, nifi furorem erandem, uteorü 
uerbis utar, X ubiqgadiectíui nominis modo poni, cüm íam uoce eam {ὙΠ effe 
rerum, qua quidem & cerni, € manibus attrectarí poffunt, uocabuli fub(tanz 
tíuumd uerum índícauerimus,INeqs tamen negamus ἵππον locutionem plerifqs 
» nominibus applicatam, magnitudinem procerítatemdp fignificare,ut hippofeli 
non,hippomarathru,& multa huiufmodi, quz fuperfluum eft enumerare: fcd 
haec nó funt tantí;ut negare pofsint hippomanes ueram efle ín Arcadia plant, 
cuius fiouri necnon uim amatoríjs ueneficijs peculíare,Crateuas apud Theo; 
crítum defcripferit:necp carunculam auferant,qua fit omnibus manifefta: neq; 
deftillationem amoueant, quz Tibulli, V ireilij, Probi, Ariftotelis deníqs ip^ 
fius autorítate contínctur:ín eandem ením furorís cfticacíiam conueniunt uírus 
illud, planta Arcadica, & ficulneus ille tuber à maleficís propinata, Hzc forte 
nos morofius profecuti íumus, quàm fufceptí operis ratío poftulaflet: (ed οἵα, 
uiísimo uíro,zetate noftra pracftanti, qui tría haec de rerum natura tollere cona^ 
tur,refpondendum fuit,(i Veneti Poetae noftrí,fi Romani,(i Siculi dignitatem 
iníuo cuiufqsgenere fummorum tueri concedatur, 
; POROOFOARON ν ἃ 
SA quidem Αἰ σγρεή facerdotes animal hocalíoqui tam generofum,tam ii 
tileXtam dome(ticum,repudiauere;ac per hieroglyphicum eius profanum ín 
c telligi decreuere:cuíus reí caufam eam fuiffe (ufpicor, quae maiores etiá noftros 
in Italíaab eo abftinere tam religiofc iufferit, utà facrorum flamíne minime tan 
geretur,propterea quod damnatum ínter uenena fel habere proditum eft, Alij 
rem fimplicius interpretantes, dícut inde factum, ne fi longíus dierederentur, 
fraus interdum ex negligentia fieret facris . Ea enim de caufa facerdotum etíam 
noftrorü familijs data otía, ne profanis occupationibus, aut curis di(traherene 
tur, Íed in precibus tantüm Deo allegandis occupati effent, & laudes illi feptíes 
in die dicerent. Perfeuerauitautem in noftra ufqs tempora, ut primores Antio 
ftites equo per urbem uchi, folennibus prafertím diebus,contra morem & dez 
corum haberetur, praeterquam uno maxime omniu fefto die, quo nouus Pon 
tifex Maximus ad Lateranum deducitur: tuncením ín albis equís omnes Prae; 
fules conuchi motis eft, 
ον ΤΙ ΟΣ ἘΣ 0S: ; 
(ym apud Romanos ueteres Díctatoría dienítasadmodum facrofancta 
effet;uetufta quadam lege nefas Díctatori erat equitare, Caufas alías atqpaz 
lias memorat Plutarchus,uita Fabij : fiue quód maíores uíres pedeftribus inet 
Íc copijs arbitrarentur, proptereacj oportere Imperatorem ín phalange perma: 


Pierii Val.Equus. 


nere, nequelocum deferere: fiue quód eius príncípatus autoritas & magna et; D 
fet,ct quodammodo tyrannica in reliquarum omníum rerum admini(tratione, 
uoluerint tamen ín hoc Dictatorem inferiorem populo uideri, |. Fabio tamen 
Maximo Dictatori defignato,poft cladem ad T hrafymenum acceptá, primüm 
equus conceffus ín tanto rerum difcrímíne, quó principatus magnitudo ac 
moles oftenderetur, maíorísd5 apud omnes autoritatís haberetur , E(tenim e 
quus anímal omníno fuperbum, & equítare magnificum habetur, Vnde Ari 
ftippusapud Horatium, cim Díogenís uilítatem argueret, fplendídíus multo 
effe dicit, equus ut me portet, alat Rex, Id uero Díogenes, ac plerícp alij, philo^ 
fopho mínus dígnü arbitrabantur. Quare Plato cüm ín equumaliquando con 
ÍcendifTet, (tatím defilijt ad terram, fe uererí dícens μὴ ἱπποτυφίᾳ λειφθῇ, ne equino 
quopiam faftu contamínaretur. 
FABII CONTATORIS VIRTVTES. 
s utad ímagines noftras reuertamur: ínlapillo Onyceargumentum multi 
plex uidi artificiofe admodum fcalptum: Equino ením capite eft,humana fa 
cic ín pectus barbata, gruinís pedibus, cauda eallínaccí:líterze funt, FAB. Ex Ε 
quo quidem figmento uirtutes eas facilt coniectes, quibus Fabius Contator 
infienis fuit, Nam principatum in bello ex equino capite;prudentíam ex huma 
no pectore barbato, prouidentíam & contationem , atc etíam fpeculattonem 
ex pedibus gruínís,uictoríam ex pullí gallinacei cauda ínterpretamur; quorum 
omnium caufz ín fuís quaecg commentarijs funt explícatze, 
ANIMI DESPONSIO. 

NE forte ingratum fuerit hieroglyphicu, quo defperatio, autrei quá quit 

píam agereffus fuerit, inaufpicatus ingreflus (ignificetur, ubi quis equum 
ccfpitantem, aut prioribus prolapfum pedibus adpingeret, cim ipfa pracfertim 
xes X prouerbío & auguríjs ueterum confirmetur. Nam quodad prouerbium 
attínet,quodfertur, R ideo,inquit Gralba,canterie;Sifinníus Capito itaínterpre 
tatur,quií príncipio rei alicuius inchoatz deficiunt anímo, INam cüm Sulpítíus 
Gialba ín prouíncíam exiens,ad portam ipfam canteríum fuum anímaduertiflct 
cecidiffe, Rideo, inquit, canteríe te iam lapfum effe, cüm tam longu íter iturus, 
uix id (is ingreffus.Ex oftentís uero unum fufficíat cómemoraffe,quod Flami 
nío confuli feroci uiro Arretíj fertur obtigifle, ciim is indigne ferens per medià x 
íam Italíam uagarí Pcenum, atq; ob(iftente nullo czdibus & incendijs omnía 
uaftantem ad ipfa Romana mocenía oppugnanda proficici,(iena ocyus conuelli 
iufsiffec, cüm prímüm in equum infilijt, equus repente corruit, ConfulemqgTa; 
pfum fuper caput effuditzinaufpicati nimirum ínccepti fignum,quo pauló poft 
ἱρίς cum exercítu concidit,fcedifsima ad Thrafymenum clade fuperatus. 

D|L.F.F/f Q.V. LUPA S 

ΝΠ indecenter inter picturas huiuímodi referetur, equus in foffam prola 

pfus, autín uoraginemaliquam demerfus, ubilutí tenacítate pertínaciísí 
me detíneatur,necy fefe ualeat ex pedire, (i negotij alicuíus difficultatem,aut ín^ 
commodum exprimere uoluerímus:quippe quod plurímüm ita eft canterioru 
natura,quos oneribus comportandis addícimus,ut Π aliqua ín uoraginem decí 
derint,tam ob onus quo grauantur,quàm ob líuída paludis ccenum,ín quo re^ 
cumbant, fupra modu implicentur, unde eere attollí queant, Hínc íllud apud 
L iuit à lubellío Taurea Campano obiecti, Minime fis canterius in foffa, cüm 
longo certamine cu Claudio Afellio R o. delaffatus fe fubducere meditaretur: 

cuíus 


Γαβορ αιίαὐειι35-. 38 


(4 cuius reino apparente ratione, ad dolos coueríus hofti fuafit, utequo dimifTo 
incauá uiam defcenderet, ubi fecu pedes congreffurus effet,Qyuod cüm Roma 
nus intrepíde,nulla ínterpofita cunctatione,feciffet, T aurea eo iactato dicterio, 
admiílo (tatíim equo profugit: quafi dicere uoluerit;nolle fe e demittere,unde 
difficillima futura effet emerfio, 

: ΘΑ a Es S 
S Ed ut nihil quodad equi imaginem faciat, quantü indu(tría confcqui poffu 

mus,omíttamus: fui(le lecimus apud Phigalenfes fimulacrü Cereris in an^ 
tro confecratum, habitu fedentis in petra, equinis capite comaq,caterà mulíez 
bri fimile, adnexís draconum & ferarum pluríum imagínibus, quae circa caput 
illadebant, palla nígraad talos demiíTa, in cuíus manu una delphinus, in altera 
columba fu(tineretur. Sedením quamuis huiufmodi fimulacrum Cererís non^ 
nulli fuiffe dícant,ego tamen V enerís potius crediderim : nifi dicamus pabuli 
&opulentíam,quz per Cererem fienificatur,incitamentum efle ad illecebras & 
petulantíam. Equinum enim caput non efleab laíciuia alieni, ex ijs quae paulo 

» autedixímus manifeftum eft, Draconu fpíras amatoríos nodos, uoluptaríascg 
ímplicatíones fignificare Serpente fuper indicat comentarium, Delphinum a^ 
morís fimulacrum efle, tam ex hi(toria,quàm ex tot Veneris fignis, quibus id 
genus pifcis admouctur,;alibi comprobauímus,.Columbam deníqs referre Ve; 
nerem,fuo capite difputatum eft. Acquíefcendum tamen Paufaniz, Cerere eam 
εἴς dícenti.Sedenim,utin Sue difTeruímus, eandem efTe Cerere & V ener Pto 
Iemzi Affertorís tempore declaratu eft. Carterü pote(t huiufmodi picturz fpe 
cies ipfius etíam rerum natura hicroglyphicu effe: Equinum quippe caputob 
infitam animali pernicitatem innuere uelocifsimos ccele(tíum orbium motus: 
Columbam tractus aéríos, ut íuo loco dictum: Mare Delphinu, ut ín nummis 
pafsim: Anguíum ínuolucra finuofos omnium toto terraru orbelapfus,de qui 
bus apud Platonem Socrates,ut ín Serpente teftatum fecimus.Ferz reliqua ui 
tas animantium omnes oftendere uidentur. Saxum terre firmam & (tabilem fe^ 
dem πα ἔς folíditate cotinentem , Antrum deniqgac nigram pallam ea pluríma, 

ς qua dererum caufis € originibus mínus adhuc comperta delitefcunt, ut in fi, 

. mulacrís (idis caput pedesqp ex nigro lapide,de qua dictum alibi, 

j Ὁ ΡΒ ΠΕ ΘΟΣΝ ΟΕ 

Vóodueró Marti prímüm omniu facer equus effet,ex eo conftat,quód De 
C ἐν 5! illiequus, qui ἃ dextrauictorfuiffet;immolabatur.Dextera 
ením mafculína cenferi diximus ín Tauro: & mares animos Martí pafsim uide 
mus attributos: de quolatíus in pudendí uirilís interpretatione, necg nó ín Sca 
rabzo . Sacríficij uero huíus caufam nónulli putant,ut Martem ho(tia, quz illí 
plurimi effetaccepta, cócilíarent, Nam & Paufanías ait T'yndarum raptae filíae 
iniurias ulturu,cum Menclao marito procis alijs ín loci unu couocatis,ímmo^ 
lato príus equo,ut bellum aduerfus T roianos fufciperent, íuramento adegifle, 
INeqsdefunt quífacrum quod Decemb.ldibus fierí (olitum dicebamus, Octo^ 
brimenfe fa&um autument, eacj de caufa equum eum Octobrem itidem ap; 
pellatu: fuiffecg nonleué Romz de capite eius contentione ínter Suburranenz 
Íes &'Sacrauienfes;ut id (cilicet ij in Regiz paricte,illiad Turrím Maniliam affi 
9erent, V tcunqg ueró,equus panibus caput redímitu habens, Octobribus Idi2 
bus pro frugibus íncampo IMlartío mactabatur. Ideo ueró equü potíus quàm 


bouem immolabant;quia equus anímal bello dícatum,;ad frugum potius perni 
; f az 


Pierii Val.Equus. 


ciem,quàm auctum, fpectare uidebatur.Bos ueró ad frugum prouentü& com Ὁ 
moditatem natus, Ὁ uín etíam autores funt, equos à Romanís non ídeo mactaz 
ri folitos,utVlartem fibi concilíarent,fed ut fupplíciu ex eo fumerent;per quem 
conftat Troíam fuifTe capta, unde fe oriundos illi profitebantur . Sedením per^ 
frigida & ieiuna admodum calumnía hzec mihí uidetur in Romanu nomen, uf 
populus tot uirtutibus infignis, immerítum animal quotannis ita multarent: 
quic erauifsímas iníurías hoftibus (pe condonare (οἸ τί effent, uni huic im» 
mortali in equos odío tam pertinaciter inhzererent, Lacedzemonij ueró,ut Fe; 
ftus afferít, equi uentís in monte Taygeto folíti funtimmolare, eundemd; ibi 
dem adolere,ut cínís uentorü flatu per fines quamlatifsime dífpargeretur. Cae^ 
terim Paufanías Soli equi ín eo monte tradità Lacedamonijs mactarí folitu 
Per(arü more. Hinc Curíoni Xenophon equü donat, quem Soli facrificet, cüm 
eam apud Perías effe Solis uictimá non ignoraret. Idem autor eft apud Sauro^ 
matas equos ad facra, S ad cibos alíi:undeapud Epigrammatariíum noftrum, 


Unit ab epoto Sarmata pasius equo. 


Sarmatas enim Romani dicunt,quos Girrzci Sauromatas,;ut Plinius quarto. A. 
pud Stephanum díuer(i populi, quamuis utracp gens Scythíca. Apud Salenz 
tínos louidícatus equus uíuus in ignem conijciebatur: perínde ac R'hodij quo^ 
tannís quadrigas Soli confecratas in mare íaciebant, quód uulgatu eft eum tali 
uehículo círcumuehi mundum. V tí etiam ín Illyríco,ea de caufa quod Tridenz 
tis ictu terra equu excíerít,quatuor equos nono quocpanno marinis fluctibus 
habendos íaciebant, Apud Philo(tratum, Heroicis,leoas pullum equinum co 
loris albi, & fraeni fefToriscg adhuc ignarum,Soli facrificandum pro uictoría at 
fequenda,ídds fuafu Palamedis perterrefactis aliquando Girzecís,quód Solís de 
líquium dum círcunfident Troíam infpexiffent, — Has quafdam ueluti phaz 
leras equo libuít addere,quas íumptu noftro comparatas fi quis approbaz 
τε, ἢ uteretur: qui uero ornatum alium expetiuerit, uel ex 
alijs quzrat,uel ímpenía fibi com^ 
paret fua, 


PIERIVS VALERIANVS AD FLORIVM 
MARESIVM BELLVNENSEM DE IIS Qy& PER 


CANEM SIGNIFICANTVR EX 
διε ἘΠῚ Θὲ AEG Y-PoIS EQ 
rum literis, 


E EES En UI ver potius (Canem meum m facris quidem eIegyptiorum adytiseducatum, 
1 "eov. fed mea huc aduettum diligentia, dono dare debuera,quam tibimi Floriiucun- 
; Ἐς difsimet Quatiefcunq, enim ea confiderabam, quse Japientiféimt ili viri per canis 
ze reroglyphica [egmificari tradiderunt, dum dina mentis interpretern, dum fa- 
cerdotem, dum tutelares Deos eo pofito Jübinntebant, dum grati animi fignum,dum memo- 
vie co amicitie [imulacrum,dum vatem dum philofophum, ac ipfüm literaru autorem ΤΥ 
curium, fidem, obfequium Q6 leraque alia per idem animal imtelligebant ,toties mili tut, 
qui alumnus meus es, [eates Yüsore cuins Fudium n ΤΩ Δ mores,imfr- 


2527» 


Liber quintus. 39 


A. gnem pietatem.liberrimi beneuolentifémió, animi candorem e fynceritatemgam longa mul 
tortim annorum experientia perfpexil]em. Sed parum exismabam bac me cogitationis bila- 
ritate perfefem, nifi rem ipfam feriptis etiam mandare Fuduifem, atq, tta longe affiuentio- 
ri voluptate commemorando perfunderer. Hunc igttur ex ommum ammantium grege dele- 
um tibi dedicautmi vt quae Camis fuerint fismificata, docere temihi confrliu e[fet:fed vt fapius 
inter JJeribendum relegendum, obueniret, vnde ego bonitatistue t frequentius memor hac pla 
diuturniusiucunditate perfruerer. Reliquum eit, yt ex beneuolentifmo elus Ingenio meam 
erga te beneuolentiam cotemplere,perinde ac comendabiles ego mores tuos praclaru, que cant 
antribuuntur dotibus equiparare "oleo : quippe qui exifimem.[beremá ,velut illead Heroum, 
deorum, [gmulacra contemplanda natura ipa promptifámus inuenitur, tu quoq, qttod non. 
sgnauiter facis, canem vite quoddam exemplar tibi [is propofeurus. Uerum age iam ex ipa 
Commentario cand "fius mngenium explo remus. 


ἜΝ PRIMISautemrerum diuina, | $^CRARVM LITERÁ- 


rum profeffor. 


5-; rum profeffore per canis effigiem 
στε ínterpretabantur, propterea quód | 
Σ 3 eum, qui facras literas profeffurus 
à itid omnium plurímum meditari 
xiriec ed oportet, ut canis inftar afsidue Ia; 
tret: hominum uitíanunquam inceflere defi(tat, ani 
mum ferum gerat,nullíus profani gratia ineat,quod 
& canes faciunt in eos, quos herilis non effe familiz, 
ucl uifu;uel olfactu deprehenderint, Tales apud He 
brzos habet Elías, Hieremías, Ezechiel, Ofce, ac pleríqsalij, Talís apud Grae 
cos cumprimis Diogenes,cui noméà cane uulgo ctíam dictitatum, & ab eo C 
nicafamilía perpetua uite aufterítate celebris. Cui quidem haud multu abfimi. 
lisaltera peromnem peneorbem ín no(tram ufqsdiem propagata: quanquam 
ca íanctioribus apud nos ín(títutis, & uerioris difciplina profeísione, laudabi^ 
liored; profanzecuíufqg reí contemptu, fub eodem duplici panno, & perpetua 
pedum nuditate confpícua. INon defuerunt enim unoquoq; tempore, quí lu^ 
C xum & delitías afpernarentur, paruocg &€ minimo contenti, cüm uítam ipfi à 
τῆς liberam profiterentur, Ímpuros omnes reprehenfionibus arguerent, ca; 
ftigarentcp. Atcg huc deniq; progredi debet facerdos optimus, ut dum nullum 
flagitiofum hominem uerbís incaftigatum preterit, uel ipfam impudentiae no^ 
tam míníme pertíimefcat, 
ESRLOXPELIUQE. I Ἂς 


Ant propter íncrepandi libertate Prophetà adfimilauimus cani, eidj latrari 
τί, Huius fignificati ratío alíaapud Horum eft, quia fcilicet praeter reliquo^ 
rum animalium morem fimulacris Deorum cu(todiendis canes apponuntur, 
eacpíp(i identidem intuendo uidentur admirari, non fecus ac propheta meditaz 
tioni deditus, omnem cogitationis fuzc conatum dirigitin Deum. Sane fanorü 
antiftites,facrorumdj & oraculorü ínterpretes, Liuius Adrafto, Prophetas uo 
cat;de quibus íta: 

Gum capita viridi lauro velavi imperant 

Propheta, [antlaita cafle qui purant facra. 
Animaduertendum e(tautem, omnem canís ufum aut à latratu, autà dentibus 


3 


' 


Y T^ , 
Pierii Val.Canis. 
expeti, Ac de mordacitate quidem fatis, C uod ueró ad latratum facitjnon igno Ὁ. 
remus efTe os interpres eorum, qua mens ín penetralibus meditatur : fane Pro 
pheta uates ítíde e(t;perdp os ipfa mens ex imís arcaníscp adytís oracula fua pro» 
mulgat: frater ením mentis eítos,mens uero uerborum fons: atcp ita per os ex. 
cogitata omnía ucluti Ruenta de fonte profluunt, Sedenim quia parum effet a; 
liorum uitia damnare,deterrere,dilacerare;nifiad rectam uiuendi rationem om 
nía conuerterentur, ad ipfius inquam díuinítatís contemplationem dirigeren; 
tur, cim Αἰ eyptij (acerdotes animad uertiffent canem,uti ex fragmentisHori di 
cebamus,practeraliorum anímantíum morem,ad fimulacra Deorum adípecta, 
re, firmodea lumine contueri, quafi Propheta idem factitare foleat medítatio^ 
nitantüm deditus,unde per arcana Dei penetralía referentur,atqpís híncfuturo 
rum fcientiam aucupctur,hieroglyphiícum huiufmodi congruenteradmodum 
excogitarunt,quiarté hanc diuinandi tefteT'ullio putantur longinquítate tem^ 
orum innumerabilibus pent feculís confecuti : & ab hís acceptum crediderim, 

quod Thrafybulo cuidam inter Iamidas, ítaab lamo,cuius meminit Pindarus, 
appellatos, celeberrimo, ftatua eft in Olympia pofita, percuíus humerumde^ 8 
xtrum muftela obreperet,&diflectus canis exerto iecinore iuxtà íaceret, (Quod 
uaticinij fignum interpretor, cim nonnulli tradant Thrafybulum àcane uatici 
nium excogitaffe , Nam & muftelzecorlinguzieiunze fuppofitum, fatidicam 
mentem excítare ferunt Vlagi, Paufanías tamen íncompertum fibi effe profite 
tur, quís prímus ecane uatícinía defumpferit, tametfi Thrafybulum fcripfit fo^ 
lum hocarufpicinze genere ufum, eíuscprei coniecturam ex (tatua, quam in O2 
Iympia illi pofitam cómemorauímus, defumi . Vt ucro ad Prophetam rcuerta 
mur,Gregoríus Pont,cum profeffores legü facerdotes appellari dicat, eofdem 
ait & Prophetas nonnunquam appellari confuetum effe, quod talem animum 
gerere debeant, qualem fuperius ín cane defcripfimus: id quodà plerifque mi 
nime przeftari idem hís uerbís lamentatur : Sepe nanggrectores improuidi huz 
manam amittere gratíam formídantes, loqui libere recta pertímefcunt, & iu^ 
xta ueritatis uocem,nequaquam gregís cuftodiz, paftorum ftudio, fed merce; 
naríorum uíce deferuíunt, quía lupo ueniente fugiunt, dum fe fub filentio ab^ 
fcondunt. Hos itaque per Prophetam Dominus increpat,Efaíam,canes mutos 
eos appellans, qui latrare nequeant, INe ueró quis in uates & facerdotescalum Ε 
nízanfam ex eo capiat, quod D. Paulusaít, Cauete canes, cauete malos opera; 
ríos , Ambrofius de marínis eo loco intelligendum aít, quorum omnino mu 
nus tantüm eft, utrelíquum anímantíum genus deprzedentur. Sed quàm horz 
renda funt quaead Efaiz increpationem addidit Ezechiel? Fili hominis fpecula 
torem dedi te domui Ifrael, & audies de ore meo uerbir,& anunciabis eis ex me: 
Si dicente mead impium, morte morieris, non annuncíaueris eí,neq; locutus 
fueris, utauertaturà uia fuaimpía, Sc uiuat, ipfe in impietate fua morietur,fanz 
euínemautem eíus de manu tua requiram , (Q)uod quídem có perículofius eft, 
αἷς Hefychius , quod ignauía haec pluribus eft nocumento: facerdos ením ne 
oligens, aut ipfe peccans, aut nó uíndícans ín peccatoribus, illícít eos quí rudes 

Leit.4 funtad fimilía:ideocplegislator, Leuitico, peccatum ipfius facerdotis, peccatur 
populíappellauit. 

CQ WS TO, DEUM 
we quod etíam ex Ambrofij fententia ad excubias profalute dominorü refer; 
tur; deberedgnos,ait is,promptuarium tenere uerbum, ne quafi mutze canes 
comiffaim 


Liber quintus. 40 
A cómifTam nobis fidei cu(todiam, quodam prauaricationis filentio deferuiffe ui 
deamur.Hoceodem fignificato theolopiaccipiut illud ex 1 x v 111, Pfalmo:L ín 
guacanum tuoriü hoftium intínguetur fanguíne:;ubi per canes, Chrifti dium 
facrarum anti(tites interpretantur; hi (iquidem parandi funt ín aduerfarios, quí 
gregibus ínfidías meditantur, ut oues ab omní hoftium iniuria tutz cu(todían 
tur.CQuam propémodum fententíam fecutus Plato libro de Repub.tr.ubi mili 
tem ciuitatis cuftodem informat: INaturam,ait, eenerofi adolefcentis quíaddi 
fciplinam huiufmodi educetur, nihil differre à generofi canis íngenio: utrungg 
iplorum fagacem efle oportere, manfuetum erga fuos, adueríusautem ho(tes 
immitem,lNam ea eft generofi canis natura,ut erga familiares & notos fit miti 
fimus, adueríus uero alienos & ígnotos ferocifsimus, quos fimulac uiderit, ae^ 
gre ferre fe indicat, etíam fi nihil quícqua mali fit ab eis perpeffus:fuffícerecjad 
inímícitías fatis habet, fi, qui recens uenerit, non fuerít e domeftícis. Non abre 
igitur,qui D,Bernardi uiri de pietate Chri(tíana optíme meríti uitam fcribunt, 
matrem eíus aíunt praeenantem imaginatam in fomnijs efe, catulum fe candí 
B dum,dorío rutilum,& latrante ín utero geftare : unde ΠΙᾺ fapiente uiro refpon 
fum, futuram eam optimi catulí matrem, quí diuínarum zedíum cuftodíam fu^ 
fciperet,latratumdgafsiduum contra profanos & impios exerceret, Híncetíam 
canís comes , & uíator angelum comitatur , quem Raphaélín libro Propheti2 
co non otiofe fibi & Tobiae filio adiungendum putauit, 225 ζ 
ἘΠ ratione canes apud ethnícos Laribus pre DILEIARES 
(ides fui(Te dicunt, Deoscp ipfos Romani ídeo ca 
ninis pellibus induerát, quód ficuti canes mites man 
fuetidg funtín domeftícos,in alienos uero feri, formi 
doloficg:íta € Lares,quibus totíus familize cura στε, [τ 
dita efTet, haberentur, Proditum fane memoríz eft, | 


canes alerentur, quí Girzcís tantiim aduentantibus [7 
Íe mites,manfuetos acludibundos offerrent: ín bar 
baros uero feri, atroces ac índignabundi femper ir. 
c ruerent, Neqg defunt hodie barbarorü nationes aliquot, qua canes hoftium ca 
daueribus quoquo modo cóquifitís alant, eoscp in przclía mox ducant, quibus 
in hoftem immíf[sis,fcedifsime interdum (tragís fpectaculo perfruantur. JD fcu^ 
lapij (imulacro,quod Epídauri fuít,à Thrafymede Pario Arignotí filío elabora 
tum, canís adículptus adfiftebat, cüm Deus ín throno fedens dextera baculum 
teneret,[zeuam fupra draconis caput porrígeret:cuius meminit Pau fanías, Eíus 
argumenti eamait hí(toria fuiffe, quod A (culapius in folitudine Titthei mon^ 
tís expofitus ab auo Phlegya, cuíus filiam Apollo clam compreflerat, à capella 
alítus,& à cane cuftoditus fuerit. 
ARBITER GENIVS'VE, 
S aliam Chryfippus rationem cur Lares caninis tergoribus uelarenturat^ 
tuliffe dícitur:quíppe quód ipfi genios prac fe ferüt, qui cuftodíe noftre ídeo 
tanquá arbitri fint delegatí, ut improb£ factorum dictorumds poenam à nobís 
exicant;ícelerad; &ímpíetatem omnem ulcifcantur,quotiens humanitate poft 
habita ín brutorü uítam declinauerímus,quam ípfi geníj, non fecus ac fagaciísi 
mí canes,ínfequantur,& ad meríta fupplícía pertrahát.Hocipfum Cenforínus; 
multís aliorum opinionibus allatís demum affirmat, effecj geníos íta afsiduos 


f 


Pierii Val.Canis. 


nobis o bferuatores appofitos,utne puncto quide temporis longius abfcedant, Ὁ 
Atq; hífunt qui nos nonunquá impellunt,fzepe reuocant,prout nunc falutaría, 
nunc perníciofa appetierimus. Sed noftrae píetatísautor, ne abalijs haec quera; 
Matibas, mus, Geníos cuftodia noftra appofitos, & affirmauit, & Dei patrís faciem eos 
quotídie cotueri cómonuit.Mleritó ítacy Laribus(quandó ijdem &Genij funt, 
nos Angelos dicere maluímus) canís utpote tutelare anímal híeroelyphice de 
dicabatur, Sed non fine piaculo uideor mihi praeterire poffe quod apud ueteres 
fcriptores legi, Vulcani templum apud A&:tnam Siícilíze montem fuiffe, cuíus lu 
cum íncolerent canes,qui cafte pied; adeuntibus adblandirentur,impuros uero 


pollutosdj rem quafi díuinitus przcfaeíentes míferabiliterlacerarent, 
Xa E SEP SL ΠΥ ΤΟΥ 


ES hís itaque fa&um ut Αἰσγρτεῆ uefpillonem, facrorumdjtutelarem, xdi» 
tuumcplibitínarium per canis effigiem indicarent, obferuato firmo illo im^ 
mobilid; obtutu,quo animal id ipfa Deoru homi 
numd fimulacra cuftodíz fuzecreditacotempla, Ὁ. IVLIO VRBANO 
tur,.Nam cüm apud E eyptios cadauera uitro co^ AB ἊΜ s H y à Ἢ A 
dita, non adipe fuillo, ut nonnulli funt interpre LL ET C. IVLIO VR 
tando decepti, inlongum tempusafleruarentur,  BANO PECVLIARI 
erantcs& libitínarij quibus curze erat ca cuftodiz FILIO 
τε, co fpectare crediderím canem apud MlafEeos 
Rome, ín pulcherrími operís cippo humí íacenz 
tem, furrecto uero capite infcríiptionem,quae hu 
iu(modi cftjintuentem, 
GRATVS ANIMV S. 

NE tamen ignoro effe aliquos, qui huiufmodi hieroelyphicum,quo fcili^ 

cetcanís uel fimulacrum aliquod uel condítum cadauer íntueretur,homie 
nem beneficij acceptí memorem fignificare cotendant. Canís porro illos qui de 
ἔς benemeriti fuerínt nunquá oblíuíoni tradít,cuíus rei paulo poft mirifica que 
dam exempla fubijciemus. 


ΜῈ ΜΒ. ΓΑ: 


ἌΣ & memoriz fimulacrum Canís e(t, qua fcilicet círca praeteríta uería^ 
tur:& in prudentíz trícipítio, id fibi uult canínum caput,cum Leonínum, x 
intelligentíam,& prgfentium confiderationem: lupi uero caput prouídentíam, 
ac perinde futura índícet, quodalibi diffufius explícauímus. Socrates quoque 
tunc per canem iurat ín Phedro, cüm illam L y(ize oratíone memorie tradidifIe 
firmíter arbitratur. 

EOD ΓΕ 8: 


ll: Phadone ueró per canem iurat, ciim putatfidem & obfequium praftan; 
dum ijs, qui reri habenas in cíuítatibus moderantur.Sane C. Mamilij num^ 
cManiljj mus e(t,qui limitibus metandis S.C, pravfectus aliquandíu fuít, ín quo canís εἰ 
mami. videturallatrare:eo quippe fignificato, ut fidem praítandà ín prímís admonea^ 

turis, quineeotio eiufmodi praeficitur, 

AUM LO Op'mTU?A, 

Ei uero fidei ratione habita;hieroglyphicu proamícitía pleruncg canis po 
nítur, in qua quídem primu fides expetit ex Ciceronis & omníü fententia: 
mox anímus,f(i ufu ueniat,ad promerendum promptifsimus.Mirifice uero fpe 
&atur ín canibus illa officiofa adeo dominoru adulatio, At hic mihi temperare 
ne^ 


Liber quintus. 41 
A nequeo,quin amoris ὃζ fidei exempla σα coómemorem, que ín ipfis canibus 
elucefcere plerunqs cóperíunt, INam Leutrícas puellas treis à Spartanis iuueni 
bus quibufdam cóftupratas,mox occiías,& ín puteu deíectas,indicio canis Sce 
dafo patri peregre aduenienti,& latratu & curfítatíone ad puteum fuiffe prodi^ 
tas nuncdí(simulabo,alía quedá maioris forfan admirationis repetiturus.Con 
foffo ením inteftínís bellis ciue Romano,aiunt nó potuifle quempíà caput eius 
abícindere,ufquequo canem qui domínu cu(todicbat,procs eo ferociter pugna 
bat, ab in(tantibus interemptu fummotüqy uidiffent, Ambrofius refert, occifo 
Antíochíz milite canem cadaueri comitem ad(titiffe : quí dum eiulatu mocfto 
rapti domini defideriu díu te(taretur,ingente hominu corona ad fidelitatis fpe^ 
ctaculum cótraxerít,doneceo infpecto qui cedem patrauerat, in eum ínfilierit, 
tamd diu prehenfum continuerit , donecre patefacta percuflor fit ín fuppliciu 
raptus.lllud ueró precipua eftadmiratione díignu,quod ab AX liano traditüu cft, 
Colophoniü quendam unà cum feruo & cane,mercatum ín loníam conceísiffe 
ad urbem Theon: cumdg feruus, qui pecunias ferebat, natura fatisfacturus ali 
5 quantulu àuía deflexiffet,loculo humi depofito ímmemore abijfle:cané ad eius 
cu(todíam per(titiffe, donec illi re infecta,quod pecuniz nó aderant, redijffent, 
canem ín eodem loco apud marfupium offendiffent, qui quod abícqs potu, ci^ 
bodj diu perfeueraucrat,íta reddito depofito expirauerít. Sed quid illud quod 
apud Plutarchü de Pyrrho ferturzeum aliquando factum obuiam cani, quí ca^ 
dauer herile cu(todicbat, ubi tríduu abfq; cibo permáferat:quod cim P yrrhus 
fcpelirí iuísiffet, canem fibi diligenter curandum imperauit; euenítut haud ita 
multo poft Pyrrhus exercitum lu(traret;afsidebat regi canis, tacíituscj quiefce^ 
bat,cüm ínterim imterfectores heri nomina daturi praftó fuerüt : exilijt (tatím 
canis ubi eos adeffe uidit,magnods hoftes latratu inceffens ad Pyrrhum ídenti 
dem refpectabat,utnon illi foliim,uerüm omnibus qui aderant factifufpicione 
concítarít ingentem. Correpti igitur illijminimisd quibufdam indicijs conqui 
fiti/ícelus cofe(si funt,atqr ita pcenas iufsi pendere.Fuit &alter Pyrrhus ab rege 
illo,qui tante fidelitatis canem habuit,ut cüm mortuus,& ín rogo pofitus effct, 
fubfecutus ítíde canís ín pyram fefe coniecerit, & concremarípertínaciísimc uo 
c luerit.Fuít & Polo hí(tríoni apud Grecos celeberrímo canís,quí poft ímpofitu 
rogo dominum in eafdem fpontéfe coníecerit lammas, & alius codem quo fal 
tator Theodorus fepulchro codítus fuerat, catellus includi uoluit. lamp & Eu 
polidis Poétze comíci canis Augeas nomíne celebratur, quí mortuo fepultodg 
domíno prz macrore & ipfe cotabuit, erepti domíni defiderío tandé extínctus, 
PHILOSOPHIA COMMVNICATA, 
ΗΠ οεἰγριίσαπι & Cerberus argumentum habet:Graccorum ením nónuL 
linoníncongrue forfan exiftimarunt;ab(tractum Herculís opera ex obícu 
τίς Erebi penetralibus trícipitem Cerberum, patefactà ab Heroé philofophía, 
que príus ín arcanís delitefcebat,indicare.Ea uero una ceruice cótenta,tribus dí 
ftínguítur ca pitibus,quoru unu Rationi, Naturzalteru,tertíu Vloribus ínfer- 
uit. Vnde prater edomíta tot mon(tra, Hercule ipfum ferut fagittas in lunoné 
iaculatum,&Plutonem etíam telo,ut Homerus inquit,trifulco fauciaffe.P hilo 
fophus enim uir, dum folertí indagine fublimia quaqg perueftieat,nactus ali 
quid captu díonum, mente ueluti pennato quodam utitur telo,quo quicquid if 
lud fuerítaffequatur , INeque quidem locus ullus eft, necp abfceffus tam remo» 
tus,tam abdítus,tam ínaccefíTus,quo nó peruenerit philofophía:terra fiquidem 


Pierii Val.Canis. 
hecpenctralía perfcrutatur,quod e(t Plutonem ipfum telo impetere;atcp etiam p 
ferire; hocínquam e(t rerum naturá enanciíci: totin orbe terrarum mon(tra do 
mitat,ferínos quippe mores componit,X cíuilibus;honce(tis & utilibus legibus 
addíciít, Miox ut de Poeta Flaccaus etíam, 
Petlus preceptis fo Ymat Amayctis, 

e"lheritatis co inuidia corrector c tra. 
Coelum demum ínfcendít,& inde quicquid rationi obnoxiüu effe poteftaucupa 
tur, cunctad; profpectat, & ad amuísim omnía num recta fint explorat. Herz 
culísad hzecclauam,qua heros is fuerítin domitandis monftrís ufus, philofo^ 
phíam, monf(tra uero aními uítía fignificare interpretatur Florídis Apuleius, 
Atcqs utad Cerberüreuertar, funt qui rem fimpliciter accipiant caninis eum ca^ 
pitibus effictürà Poétis,propterea quod Tartareus is cuftos habeatur, Híftoría 
tamen Hecatzus Mlilefius fuper co tradít,ferpentem in Taenaro fuiffe, quem ea 
de caufa canem appellarínt,quód morfu effetadmodu letifero,hominesdp,quos 
iciffet, ftatim ínterficeret, eumd; ab Hercule deductu ad Eury(tea. Sed hecfcri 
ptorum femper fuitlícentía,ut ex cómodo quif fuo fabulas confingeret.Mihí E 
autem magis arrídet figmentu príus pofitum,quí tam przeclaros uiros,tam eru^ 
ditérem ipfam interpretari uídeam. 

Ans NB us 

Ddemus & Anubín Deum per canis effigiemab eifdem A eyptijs figuraz 
IA ride quo ueteres quídam hiftoríci prodidere,unà eum cum Ofiríde gi 
gantes ex Italía pepuliffe , Caníno uero capite fuiffe eum, ex co cómentu, quod 
Itidís & Ofiridis corpora cuftodierit,quod uti díctum fuperius, canibus eft ad^ 
modum peculíare, ead de caufa canem galeis infculpi morem effe, quod ín uete 
rum nummis complufculís obferuaut., 

Qi cR ΘΝ, 

Edenim fuperAnubi Plutarchus Ionge eruditius rem perfcrutatus,remotio 
E difciplinara penetralia recludit, ac termínatore in fphaeram circulum per 
Anubin ín fabulis, per canem ínícriptione facra & hieroglyphica fignificari tra^ 
dit: quippe qui INephthyn apud Αἱ gyptios infe DIANA. Ε 
rius hemifphariu effe contendit:l(in uero fupe i ἢ 
ríus :lucidum hoc & diurnum, obfcurü illud & 
nocturnum: utriufcg uero partícipem Anubin, 
qui & interdiu & noctu uifu paríter fruat, Ear: 
dem enim uím apud A eyptíos Anubís habet, 
quáapud Grecos Hecate, cui fupera & inferna 
dedicarunt, INam cüm tríceps effingeretur He 
cate,unum omníno caput caninu,equínum alte 
rum, humanauero figura tertíu adículpebatur, 
quod tamen hifpída & ruftícana facie fimula; 
bant:cuíus pictura hieroglyphiciue caufam ín Equo latíus enarrauimus. 21.7 -c- 

SAI SUONARLINOMS: 
nr quí perÁnubinSaturnuü ínterpretentur,quod omnia ex fefe paríat,atag 
ita fit & luminis, & tenebraru particeps:quía matería obfcura e(t,forma uero 
confpicua. Qui fabulas de ijs, quae rerü inítio facta fueríntab Oromaze memo 
rant,ccelo ínquíunt € aftrís fabrícatis cuftodem eum adhibitum, atq; hínc ca^ 
nís fiementum excogitatum, 


Princeps 


Liber quintus. 42 
PL RO ΠΝ GG ESGP32SOS 


Rater ea qua iam pofita funt de cane fignifica^ [7 
ta,facerdotes ijdem Αἰ σγρτή fi princíipemautle: | 
cislatorem fignificare uellent, canís híeroglyphícu 
cum díademate,fiue fafcía,uel amiculo faciebant, re; 
liqua corporis facie nuda, propterea quód uelutile^ 
uifomna canum,ut cum Lucretio iocer, fido cum pe 
&orecordain Deorum fíimulacris diligenter obfer? Ex 
uandis detinentur. Sícetíà Princeps qui iura fit da 
turus,Regem quíanteacto tempore claruerít nudum cotemplari debet,quidds 
fibi uelit ea faíciola, examinare : éd quod omnium maxime Periíclem Athenien, 
fem factítare folitum perhibent, C)uotíefcunqs enim ís magiftratum aliquem 
inibat, ipfa honoris delatí infignía, δ unumquodqpgeftamen pro concioneal^ 
loquebatur, quíd ea fibi uellent, qualem uirum pofcerent percontabatur, fecj 
mox ad perfonam quam índuebat (lrenue decenterd; gerendam adhortabatur, 
tantaomnium admiratione, ut non immeriító eum & tonitrus, & fulgura cíere 
pradiícarent,apesqp mel ín os eíus ínfantís congefsiffe faterentur.Cyuód uero fa 
Ícíaregium fitinfigne, oftendimus cómentarío de Gieftamínibus relíquis. At^ 
quí Ptoémphanes populi ex Afric parte Canís non effigiem, pro principe co^ 
luerunt, fed uíuum ipfum pro rege (ibi delegere, cuíus motum obíeruabant, ac 
ex coquíd faciundum, ubi (tandum, quó progrediendum,relieiofifsima qua^ 
dam auguratíonc intelligebant. 
M; che ἘΣ ΠΝ 
P fafcía uero canís,copula tamen religatus,non inconoeruü eft facramen 
X to addicti milítis híeroglyphícum:copula fcilícet obedientia iuramentum 
pra fe fert,canis uero ipfe militis officium,quod pracípuü eft;íntentum effe du 
cis imperío , fiue íiterarrípiendum, fiue pugna íneunda fit, fiue ubi receptui cani 
cceptum ad figna redire: que quidem obíequíaà canibus obferuari quotidie ui 
demus.Q uid uero illud,quód fi ínter fc canes rixentur, offeraturdp fera que il 
lis inuifa;facta (tatím ínter fe pace unanimiter ín feram couertunturzcuiufmodi 
decet milites efIe,qui tametfi inter fe aliquando difsídeant,aduerfus tamen com 
munces hoftes unanímíter pralíantur : cutufmodi exemplum in L.Syllzlegío^ 
nibus habemus, qua cüm perniciofa feditione furerent,efferatis Imperatoran 
nuncíari íufsit hoftem adeffe, X ad arma uocantíü clamor? tolli;atqp ita diífcuffa 
feditio e(t, uniuerfisaduerfus hoftes anímu intendentibus , Et Scorilus, uel ut 
alij, Cocís, utalij, Cotío Dacaru Dux, cim difTocíatu bellis cíiuilibus pop. Ro. 
intellexi(Iet, neqs tamen fortuná tentandam arbitraretur, metu ne externo bel 
lo pax inter ciues cócilíaretur:hortantibus fuís, & acríter depofcentibus occafio 
nemarripiendam, duos ille canes in confpectu popularíü comifit;fjsd acerrime 
inter fe pugnantibus, mox lupum emífit, qué protínus canes omiffa inter fe ira 
uno ftatím anímoagerefsi funt: coq; exemplo Dux ipfe contínuit barbaros ne 
pugná ínceptarent, temerario impetu Romanis profuturo. At ea quoc genero 
fitas animi requiritur ín (trenuo milíte, neís, ut fuper nea Víreil, necpauerz 
fos dignetur fternere morte, nec imbecilles prouocare bellatores, aut armatus 
inermes,aut uir fcemínas puerósue. operta eft hec eadem in canibus aními ma 
enitudo:uclut ín eís,quos Albaniz rex Alexandro Vlacedoni dono mifit: nam 
cim ex duobus quos habebat uni huicdediffct,exploraturus Alexanderani 


Pierii Val.Canis: 
malis uigorem,iufsit urfos,mox apros, deinde damas emítti;ille uero contem 
ptu íímmobilís facebat.Sedením Alexáder Ícenitie tanti corporís offenfus,euri 
ínterími iufsit:quod ubi Regi nunciatu, alterum mifit,addito,nein paruas beL 
luas experiri uellet, Imperator itaq; leonem prímó,mox«djclephantum induxit, 
quos canís ftatím (trauit: cuius infignem pugnam Plinius accuratifsime de(crí^ 
pfit XL. octauilibri capite, 
M; EN Aj;Pubu 

Iníme mirum ígitur quód in canone prouinciarum & militum,quià Cori 
IMinisne uíqsad Theodofium,Honoríum, & inferiores plerofqsalios fub 
Imperatore Romano milítabant,clypeus habebatur,ín quo luteus canís ín alba 
parma,cuíus medíum pelta rubra occupabat: híc ueró canís inferne pofitus fub 
ipía pelta pedibus furfum uerfis:erat ís eius ordínis ínfigne,qui ΜῈ ΝΑ P11 di 

cti fub magiftro militum per T hracas ftípendia faciebant, 

Toe ESSRSS( Io 0/5 B: ΕἸΣ MS ΔΊΩΝ SL 

(5e eodem geftu inuerfum ín altero clypeo uidi, fed qui cxrulei colorís 
efTet, parma identidem alba, cuíus umbilicus aureus, quem ruber círculus 
ambibat, ab altero denfiorís luti caeruleo ipfe quocp círcunícriptus : infienehoc 
crat TERTIODECIMANORVY M, quiciufdem militiae ordo fuit fub eodem 
magiítro militum. P | 
Es & illud hieroglyphicum,quód &eyptijfj OBSEQVIVM. 
cerdotes obíequiu, & ad domini íufTa, nutim n ΞΞΞ-: 
ue teereffum fignificare fi uellent, canem conuerío 
in dorfum capite píngebant , Nullum porró ani 
mal cane magís eft dicto parens, quem abeuntem fa. Ez 
cillimo uociferatu reuoces, ἐπ fi fitíamiam captu» ἢ 
rus prz dam, íncrepitus intermittat, iuffus infequi 
prouolet,eum deníqs quotiens eriítlibitum ultró ci 
τού uerteris, I heologí noftríueteres díctum illud — 
ex Ecclefiafte, Melior eft canis uíuus leone mortuo, íta ínterpretantur,ut obfe^ 
quij iftiufmodi rationc habuiffe uideantur: nam per leonem mortuu,ait Euche 
ríus,cacodamont íntelligunt,de cuíus falute nihil ulterius fperandum eft: non 
ením poteftad pcenítentia redíre : per canem autem uiuum,aberranté quidem, 
& interdum contumacem homínem accipíunt, qui tametfi nonnunquá praua 
ricator fuerit € ceruícofus,ad obfequium tamen & meliora reduci poteft, Etut 
ad canís morígeru admodum ingeníum reuertamur, libet ex Plutarcho memo 
rabile obfequij facillimedj docilitatis exemplum in animali huiufmodi recitare, 
iddpin theatro Marcelli pectatore V efpafiano editu. Mimus εὸ quidam canem 
introduxit omnibus fere faltationibus eruditüqui cim e erítudinem poftmo^ 
dum fimularetpanem mímus porrígebat,eo detrectato pharmacu propínauit, 
mox is trementi fimilis crucíari,diftorqueri,capitiscp erauedine laborare uifus, 
demum quafi mortuus concídere σύ exporrigere;permitterecg ut quoquouer 
fum traheret,huc& illucabijceretur,uti fabule cómentum exigebat.Opportuz 
neautem cüm res pofceret fenfim mouiffe fetanquá t profundo alíquofomno 
concitatum, profilijffe demum, & figna quaedam ueluti laetítíae & exhilaratio^ 
nis edidiffe, atqsalía pleraq;s magna omnium admiratione collu(ifTe. Haec autor 
ille teftatur,qui nihil unquam inepte moliri depreheníus eft.Sed quod pertinet 
adobíequíum erga dominum, habet hoccanís comune cum fubus, de quibus 
comper^ 


Liber quintus. 43 
A compertum ait P[inius,furto abactos, aenita uoce fuarij,merfo nauigio inclina 

tione laterís uniusjad domínum iei calls 

ADVLATOR ET SCVRRA. 

S. qui adulatorem, blandiloquum,& mordacem fimul fcurram,per canis 

híeroglyphícum oftendant,quorumalterín obfequíum plus xquo pronus, 
δ alter quzlibet ín quemuís opprobria fingerefxuus. Diogenica hzceftínter^ Diogenis 
pretatío, ipfius de fc te(tíimonio.Nam is interrogatus ab Alexandro,ob quzefa pes 
ta canís nomen uulgo fortítus effet:quia;inquit,dantibus blandior, non dantí m 
bus oblatro, malos etiam mordeo.Q)uin & coniectores,ut apud Hebraos leoi, 
eum quí per nocturnà quietem ímaginatus fit canem uídere,obtrectatoribus 
obiectum fore przrfagiunt, Alexander idem dum (ibi lufum quzrit,fportulam 
Diíogeniofsiu plenam dono mifit, Accepit eam Cynícus,& fuperaddidit; Cani 
nus híc quídem cibus,fed donum haudquaquam regium, | 

ὃ FA ME $ 
E quandam famem memorát, quà Girzci. βελιμίαν appellauere,nos 
efurítionem dicere poffumus: utcungg, Dauides hancerudítifsime tetigit 

pfalmo L vi1r.ubi canít, Conuertentur ad uefperá & fame cóficientur ut canes, 
ciuitates hacillac peruagantes,cüm futuram ludzoru mendicítatem prefaoíret: 
nam & ipfum famis uocabulü frequenter pro mendicitate ufurpatü inuenías, 
BIB SIE proa τῶν s 


D facris literis plurimüm inuenias canem pro re humili, abiecta & contempti 
bili pofitum. Quem fermonem ne quis INeapolitanorü tantüm effe putet, de 
Mlephibofetha Ionathas filio legimus, cüm ínfperatis à Dauide beneficijs affe^ 
ctus effet, & cotinuó menfe R.egiz fodalitio dígnatus,dixifTe eum,humilitatem 
profeffus fuam:Ecquis ego fum feruus tuus,ut refpíceres fuper canem mortui, 
cuiego fum fimilis ? Et Dauid ipfe cüm Regem fuum Saulem fe hofüiliter infe^ i. n«ginp. 
&tantem in manibus folim habuiflet,chlamydis τεοία oram pracídiffe conten, 34: 
tus,fubíecutus eum clamauit: Quem perfequerís Rex Iíraelzquem perfequeirís? 
canem mortuum perfequeriís, 
ESVEGLUUNX 
c ΟΣ ἢ fugam notare uoluerimus, canem identidem, fed fubiecta inter cru 
ra cauda higurabímus, Hiíceroglyphíci caufam nemo eorum quos ín hocarz 
eumento fequimur,explicauit, Figmentu egoà re ipfa dubío procul fumptum 
crediderim, uulgato in hzc tempora prouerbío, ut eum qui anímum defpon; 
deat, uel ab ínccepto propter ígnauíam perculfus meticulofe defiftat, fubijce^ 
re cum ínter crura caudam obijcíamus, (Yüotiens ením canes fugam arrípiunt, 
pra metu abacti caudam inter crura fubijcíut, C) uod cüm ínfigniter etía ín lupo 
obíeruatum fit, Maro elegantifsime rem ipfam defcripfit,ut fuo loco dictum, 
CLADIS PRAESAGIVM, 


E Arufpicina memorix proditum eft;/huiufmodi ec(tum cauda utero fubie 
Ctze,in uictimis quae adolerentut future cladís przefagiu dedifTe: obtorta uero 
fiforet cauda;bellorum difficultatem portendere, üt apud Dídymuü legere eft; 
VICTORIAE PRAESAGIV M. 
TUR autem curfu perciíti feu praedam infequantur feu temere Iafciuiant, 
furrectam, autexporrectam caudam habere folent, cuiufmodi effigies eft C.Pofthumi 


innummo C, Pofthumi,in quo cernere εἰ currentemcanem,cauda íta utí dícez mu. 


5 


Pierii Val.Canis. 


bamus,furfum uerfus incuruata: quod quidem in hoftijs crematís obferuatü, Ὁ 


exarufpícum difciplina futura uictoríz portentum erat , Sedením ín nummo 
eo currentem canem,celerítatem fignificare coníjcímus ex íaculo,quod e(t infer 
πὲ fitum : unde rem properanter confectam, uictoríámue cító partam, fi equa 
mur Arulpices, id indicabit. à 
ΕΝ PoV-RSSVOScUNM (AST 9 Σιν 
Vntetíam qui fatísimpuros amatores exprimant per fimulacrü canis, non 
S eatantüm de caufa quód κύων, ut Euftathíus interpretatur, 74 ὁ κύω, quod a^ 
mare eft,deducatur,fed quód lepores auidíorí quodam affectu cofectetur;quo^ 
rum fignificatü inter nequitías improbíores repofuímus . Necqg quidem Oui 
díus fignate magís Apollinis affectum incomparabilem exprimere potuiflet, 
quàm luculentifsíma ea quam ponít comparatione,hís uerfibus decantata: 
Ur canis im vacuo leporem cium Gallicus aruo 
UAdit,e bic predam pedibus petit,ille falutem: 
"ter inbafuro fimilis iamiam tenere 
Aperat,e exten[o Fringit vestita vostro; 
vAlterin ambiguo efl,an fit compren[us, c ΠΩ 
Jorfibus eripitur, tangentiaq ora relinquit. 
δὺς deus e virgo eft ic Jpe us illa timore: 
Qui tamen in[equitur pennis adiutus Amoris 
Ocyereslrequiema, negat. 
ΓΤ ΕΝ ΠΝ RAW Or UR CIE 
Ominem quialíquo fplenís uitio affectus xert habeat, quaedpin uniuer 
Hz ad lienemattinent, Z'eyptíj facerdotes per canís hieroglyphicum fi, 
enificabant , Giracillimu ením ac tenuifsímum lienem canís habet: quód fi uel 
mors, uel rabies eum inuaferit, à fplene eft: quin etíam illi ipfi qui correptum 
rabie canem medicare uoluerint, morbum contrahunt, ac fplenetica plurimum 
ca labe affecti pereunt: & qui canem eo morbo laboranté diffecuerit,ca afflatus 
exhalaiione, contagionis uim efficacifsimam experitur, V rina quog, rabíofi 
canis quomodocunqj calcata nocet, maxime ulcus aliquod habentibus . Quin 
huiuslotio,ctíam non rabídí,tam perniciofa uis eft, ut fi quis in id fuu congeffe 
rit, ad generationem pigríor torpore lumborum fieri dicatur, Proinde rabido 
cani contagiofum adeo uírus íne(t,ut omnía rabíant quae momorderit,excepto 
homíne.INam quz illi accíditex huiufmodi contage lues, mania eft, ut erudi 
tifsimi haczctate αὐτί dífputát: nam & Feftorabies proprie morbus canínus eft, 
Quod ueró fcribitAriftoteles,canes ipfos interire morbo hoc &que mora funt 
zl αὐθρώπε, nonnulli clarí quidem uírí πρὶν legunt, utceleríus qu àm homo in» 
tereant, exponant, Sedením utea miíTa faciam, quae hominibus à rabíofo cane 
morfis accidiffe longo po(t tempore Albertus & Auicenna prodidere , legi a^ 
pud Plutarchum, rabiem ín homínenon fuiffe cognitam difcretámueab alijs 
morbís Aríftotelis tempe(tate, necs inde ufcs ad Afclepiadem cuipiam ínno» 
tuíífe. Czeterüm haec ipfi uiderintclarifsimi uiri, quí rem enucleandam fufcepe 
re. Illud ego fuper hoc addam;uniufcuiufcg canís morfum tam perníciofum ef? 
fe, utferant eum qui femel fuerítà cane lacfus, pe(tilenti contagione gallinarum 
incubítus,pecorum fcetus, & abortus interuentu fuo uítiare,eiuscp introítu aL 
terius uulnera agorauari, 
Olfa&us 


E 


Liber quintus. 43 


Q9 ob ΡΣ uc, ΔΓ εἶ δὲ 
Ed utad canis fignificata redeamus, olfactum Aeyptij facerdotes per id aní 
mal ínter alía (ienificabant: nempe eum qui, quod prius latuiffet, índagíne 
fua deprehendere, ex huíu(modi hieroglyphico intelligebant, Satís ením con^ 
ftat olfactum effe caní praecipuum, de cuíus fagacitate ( eam ením pracíput ca^ 
níbusattribuít Cícero, & à (agire, quod acute fentíre e(t, deductum afferit)plu 
rima paísim uídentur exempla. Domínum enim qui uel díutifsimt abfueritaz 
enofcuntolfactu folo, & ignotü quoq; ἢ repente ueniat, Scrutantur in uenatu 
ucítigía atqs perfequuntur, contantem ad feram inquifitorem loro retrahenz 
tes, etiam fiaquá ea tranfilíerit, & abditifsimo quouís loco fefe occultauerit. IL 
lud fane quotídíanum in canibus przcipue Gallicis, ut quem príus nummum 
alicuí eoru oftenderís, abducids mox ἃ confpectu canem iufferis, ac fub aliquo 
tapete uel (traeulo nummum eum abdiderís, introductus mox canísac num 
mum inquirere iufTus, olfactu folo fretus rem tibi quamprímum deprehendat, 
latebrascg ubi nummus eratabícondítus,& latratu & exultatione fignificet. 
IE EBESSIV.. S 
Viiaueró canís circalienem ea qua fuprà memorauímus patiítur, totacp a^ 
δ uíta inde pendere uidetur, factu εἰ ut A gyptij facerdotes quz fu 
perriíu confiderarent,per canem identidem explícarent, Rarífsimum enim ucl 
difficillimum effe rifum ijs qui fplenelaborant,medici tradunt: & ea eft canis 
prarogatiua, ut is ἃ uenatoribus maxime expetatur, qui faciem magis, ut uuL 
o aiunt, melancholicam prz fe ferat: (gnum ením id effe bonitatis aíunt, per^ 
nícioresq; & in curíu perfeuerantiores qui tales funt,efTe predicant. Apud Auí 
cennam legaslienem ea ad fe recipere & attrahere, quae fanguinem benienir, cla 
rum, copioíum δύ lucídum reddant,quem inderiíus & hilarítatís caufam auto 
rcs εἴς putant, quippe quód ex itaatecto fanguine fpirituum excitetur multi, 
tudo, clarítascsanímam exhilaret, Sedením hoc utcungp habeat,coníectores e 
tíam utapud Artemídorum legere e(t, ex fplenein fomnis uifo & rifum, & uo» 
luptates augurantur: canibus uero cum líen & tenuis, & uitíio maxime obno, 
xíus (it, necefle itídem et eos hoc hilaritatis affectuautnihil, aut parum moue 
τί, Ab ijs ueró quz uclabíuntaut fupra modum adfuntanimali cuipiam, Key; 
ptij Gieuificationes fuas cominifcebantur. Accidere ueró facile poteft, utalicu^ 
ius hominis memortjs natura huiufmodi fit índícanda, ucín MI, Craffo, quiob 
íd Agelaftos uocítatus:ut ín C.Lelio,& in Socrate, quos eodem femper uultu 
cademdp fronte fuifTe proditum e(t. 
LEVITAS IN MORIBVS. 
7 τὴν habetfuum & rius ipfe (ignificatum: Interpres ením Apollonij ri^ 
fum leuitatís gnum effe dicit: unde fapienter Ifocrates importunü rifum 
minime amandum efTe monuerit. 
C NODHDVISIHCSATN TUS 
Mn aliae quocp natíones, quanti animal id facerent, multis exemplis teftatü 
reliquere, Et Cyrum praedicant, Cyrum illum,íinquam,omnilaude maíore, 
à cane nutrítu (uorum omnium affeueratione,(iue (tudiofe conficta fabula fue 
ritquó uenerabilior haberetur. Quippe apud Romanos etíam ín magno fue 
recultu,licecà Capitoli proditione eos in crucem rapere Git ceptum, Ànnuo e 
nim fupplicio interzdem luuentutis & Summani,uiui in furcas arbore fambu 


cca hgebantur,quód eorum ncgligentía íactura ea facta uideretur. Alíoquí gen 


S 2 


Pierii Val.Canis. 


nito mane catufo res díuina hoftiarü uice fieri folíta, adeo puros eosad cibum. D 
exi(timabant;adeoqg numínibus placandis idoneos,fuifIeds clim celebriores e^ 
pulas catulína appofita;noftrorum fcriptorum teftímonio fatis exploratum, & 
apud Plautum etíam factam huíus reí mentionem ínuenías Saturione, 
QVIBVS DIS CANES SACRI 
Vibus uero numinibus cancs donarentur, dícere nó pigeat. Siquidem Ro 
mani eos Genctíze, Giraeci Proferpinze mactabant: uulgo uero Lupercali 
bus, quz Romaniin Panos Lyceí uenerationem celebrabant, canem ímmola; 
bant, quoníam natura ípfa lupis canes aduerfarentur , Alij cceptum πος πη Ro^ 
muligratíam factitari tradunt, utí coftans fama e(teumà lupa nutrítum, Sacra 
tamen hzc primiim ab Buandro ín(títuta nonnulli afferunt, Vlaroníano praeci 
pue ueríu freti,quo 
Ewander gelida monf[Irat fub vupe Lupercal 
Parrbafro ditum Panos de more Lycet. 
Cacterim apud Argiuos Cyoniz dez propter partus facilitatem facri erant. 
Sed animaduertendum eft plerifquelocis Cyonize uocabulum corruptum et; E 
fe íÍcriptorum negligentía,qui L yoniam fecere, ucl quodarbitrati funt à foluen 
di partum facilitate uocabulum conformatum. Apud Lacedaemonios IVlartí 
canis propteraudacíam & ínuadendi promptítudínem offerebatur: corum e 
nim ephebi inter fe certaturí, priufquam certamen inirent, canís catulum illi 
Deo, utpote fortitifsimo, uictimam ex cícuribus ualidifsímam offerrefe arbi 
trabantur.Ex alijs Cirecís nemo,ut Paufanias ait;practer Colophoníos,talibus 
funtoperatí:hi enim catellam nigram Tríuiz facrificabant.Et Caribus mos fuit 
canem immolare, unde καρικὸν θῦμα, Erant & Canaria apud Romanos aufpiciía, 
quibus apud Catularíà portam rutil canes no procul fcilicet à rubro colore fa 
crificabantur,uti ait AtteiusCapito;cim pro frugibus cótra uredines atq; (xui 
tiam Caniculz fiderís faciebat. De facríficio huiufmodi Ouid, Faftoru quarto: 
Pro Cane [idereo canis hic imponitur aris, 
Et quare frat nil nifi nomen habet. 
Plerique tamen ídeo factum dicunt, ut flauefcentes fruges ad maturitatem per 
ducerentur, Sidus ením Canícule frugibus eftadmodum inimicum,INon igno F 
ramusautem & T hracas cum alibí, tum praecipue ín Zierintho Samothracican 
tro nihil fere libentius immolare, & epulari folítos, quàm canem, memorabili 
Euripidis nece, quí propter mactatum ab eo canem, ut nonnullíaiunt, ab Ar^ 
chelai canibus interceptus, miferrime laceratus e(t. C)uamuis alij dicunt Arri2 
dei Vlacedonis, & Craterze T heffali inuidorum opera, quód oratía plurímüm 
polleretapud Regem,canes eas immifTas fuiffe, corrupto pe 
cunía Ly(imacho earum curatore, 
Ier id quoqpcanís eft fignificatum, ead de caufa apud 
Homerum Helena fe canem accufat,quód abominanda |. 
tot malorum caufa atq; autor fuerit, ita Hectorem allocu; i 


IMPVDENTIA. 


plus impudens eft, cui fi etíam importuniítate adíeceris, Ho 1 

merí eiufdem κυυόμυαν feceris pro impudentifsimo,mufca fci —— 

licet & canís íngenio copulato, Cynomyíam Euthymius fiL, 5 
ue(tris 


Liber quintus. 4j 
A ueflris mufc genus agnofícít; quod inter cetera mufcarum genera eft impu 
dentiísimu,de qua Pfal. L x X v r1, quanquam fuper hacalibi, Hanc Catullus im 
pudentíam exprefsit,ubi Acmen codicillos reddere pernegantem,canem cenfet 
appellandam,Et Mathematíci impudentem lítígatorem o(tenfuri, duobus zo^ 
díaci locis canino capite homínem ftatuut,fecundo quippe A ríetís eradu,& Ca 
pricorní x v11, Sed nos hicde ealoquimur impudentía,qua quis fretus,pro iu^ 
ftítía uel pietate audeat unumquengqy uclex potentioribus homíné crrorís ad, 
monere, uel impurítatis arguere, dummodo fpes profectus affulecat, nec ím 
portuna temerítas ín uitíum prolabatur. 
PEIVLANIEES IVNLOR-ES 


On prateribo hic militarem ordinem eorum, quí PETVLANTES 1v 
N NIORESs appellabantur fub magi(tro militum per Illyrícum : ἥ enim, ue 
alfumptum nomen hieroglyphica pictura teftarentur, canem luteum ín rubra 
parma przeferebant, ín cuius medío orbís erat coloris luteí, canís fuperne pedi» 

B bus, quoad fieri poterat,exporrectís, Sane quidem,ut ueterum quorundam e(t 
interpretatio, ín díuínis literis Romani milites, qui Pilato pracfidí ad(i(tebant, 
canes uocitantur,uti Píal. x x t. Circundederunt me canes multí;quippe quife^ 
cundum legem immundi cenferentur, atqgadmodum etíam impudentes effent 
confpuendo facrofanctam Domini faciem, caput eius arundine percutiendo, 
coronam fpíneam affigendo, & omni opprobríj genere cccli Regem deluden, 
do;utí eíus míni(terij mortales pen£ omnes.Eocj T heologi trahunt Domini di 
ctum in Euangelio, INon decere fumptum de filioru manibus panem dare caní 
bus. Quz quidem notz fià caníno genere eluí poílent, nihil fere ínter animalía 
rationis expertía cane uenerabilius haberetur, ut quí nó cíuitates modo fibi ho^ 
nori pofiras habuerínt, quod ab Alexandro Magno factum amiffa cane Pertha 
nomíne Theopompus ait, uerüm ctíam longe maiora preconía monumentadg 
fccundum A gyptiosritus omníno meruifle uideantur, 


PIERLVS;VALERIANVS. AD. CAELIVM 


c CALCAGNINVM, DE IIS. QV£ PER CYNOCE- 
PHALVM SIMIAM;.ET.ID GENVS. RE- 
LIQVA, SIGNIEICANTVR.EX 
SACRIS. AEGXDP.I.O- 
rum literis. 


DELE Ccundifsmum illud bofitium, quod mibi apud te per duas continuas bebdo- 
ws madas Ferrarie fet, effecit vt ea omnta incommoda, qua perpe] eram ,14- 
urasq, 0mpnes, quias 172 tanta verum. conuer[ione feceram, mclperem obliuifct. 
Nam cum tume Romana clade perterrefatlum, neq,non Fi lorentina vrbisat- 
queadeo totius Italie turbationes & motus fugientem ,ocj tandem. cupidum m patriam 
meme vecipere fesinantem, MIDgere iter ifstlles, e apud te dies aliquot COmmUorYAYI ,Init- 
tatis quotidie viris literatura preslantibus, magnam murori meo confolationem ad hibui- 
o, fauifszzmisd, Mlorum. férmombus egritudinis totius acerbitatem deliniuisii pracipue ye- 
vo erudiifsimo JYtanardo illo tuo fapius vocato ..Ea demum fuit veriufque humantas, vt 

unquam apud quempiam alias bilarius acceptum me meminerim, wa yterd, uesiris meo 


5. 03 


ἢ ES 
: A Py 
Eee. 


Pierii Val.Cynocephalus. 


lucubrationibus certatim oble£lare cótendebatis: tudum vemotifiima quaq profundifimae- Ὁ 
vuditionis aYc4nd, apud autores veteres delitefcentia,e tenebris Eruebor Moon medicina pln 
lofiphiad, loca pleraq, αὐ νη θεώ, fenfus,e longa annoru ferte ad hunc γῇ, diem ignorata, mul 
tis egritudimibusremedia luci dare adnitebatur. Hinc fatfuvt ego à vobis tali vefeclus cibo,cu 
primiim ad Aeryptiaca mea comentarta datus efl reditus, ve[lre memor liberalitatis,qui me 
zillo laborum veflrovum fructu fraudare voluifüis [latim cogitarim amicitiam tam hone[la de 
caufa clim volif;rum initam, aliquo te[lmamio comprobare. Ata ita (ynocephali /deryptiaat 
comentarium (id enim ob varietatem ipfam pracipue placuit) nomimi tuo nuncupaut.. Adrgu 
mentum quidem, nifrme fludurum meorum vatto fallit, forte mon. indignum quod tu tant 
vir eruditionis euoluas, quo in. legendo, tamet[i mil tibi lefhionum ommum belluominouum 
occurrerit [altem ut mea erga te beneuolentia frgnum [it atq monumentum, opto. 


17282777. 1 M Cynocephali,quem latíne Canícipitem interpretabimur, 
Wem e| hieroglyphiíca, tum multa funt, tum eo nullum apud Ay, 
5» Xo«E» ptíos fanctius animal, neqg facratius fuit, DBadem pene forma & 
NN ΝᾺ cit quacaudata Simia, X propter eam fimilitudinem ipfe quo^ 
Ἐξ ὅς 2 que Cercopithecus appellatur.Sedením nofter 15 corporatura 
a. 954 maior, ualidior, efferatiord eft, facie caninz fimilior, unde & 
nomenapud Cirzcos accepít:quamuis multa in hocgenere funt,que humanam 
potíus faciem quàm canínam referunt,facilec5 apud nos míra manfuefcunt cicu 
ratione, Cynocephalorum, de quibus hic agimus, lacte € INumide & Ment 
Ímní uiuunt, armentis ex eo genere comparatis, maribus przeter fobolís cau^ 
fam interemptís:quod ídeo dictum uolui,ne quís Cynocephalum hunc,de quo 
dicturi fumus, accipiat, ut multi perperàm, pro genere illo homínum, quod & 
Mega (thenes, & plericpalij prodidere,capitibus efTe caninis,pro uoce latratum 
edere,ferarum pellibus uelarí,anguibus uenatu & aucupio πείςί, Nam,;ut opti 
me noftí,agreftes homines huíuímodi Paufanias ab Fuphemo quodam ex Ca^ 
ría oriundo uifos tradit ín infulis Oceani,quó tempef(tate delatus fuerit,quum 
in Italíam nauícaret, 


(Ou autem cynocephalus Lunz e 
rat híeroglyphicum, propterea quód ani 
malíd parí quodam afficitur confenfu cum Lu 
nz coítu, INam ipfa eadem hora qua Luna, nul 
lo illuminata candore Solí coniuncta tranfit,no 
bísd; uidetur penitus euanuifle, Cynocephaz 
lus mas ipfe quoqueuifu deficere comperitur, | 
neque ínterím cibum capit, fed humi procum 
bens zgre habet, quafi Lunz raptum ingemíz 
fcat. Femina ueró practer íd quod ea quoqp luz 
minibus capitur, X cum mari pati afficitur ae 
eritudíne, (aneuínem infuper cgerít € natura. Qyuapropter alebanturin tem^ 
plís Cynocephali,ob id potifsimum,;ut Solis & Lune coitus exploratifsime de^ 
prehenderetur.Hinc Cornelius tradít Símias tríftes Luna caua;nam affe 
ctus idem omnino ín id genus omne diffunditur,quan; 
quam in Cynocephalis & maíor & 
explorator eft, 


Lunz 


Liber fextus. 46 
| LV ON ΔΈ... T OMS 
Pud cofdé Αἰ σγρτίος facerdotes Cynoce ADORATIO: 
A otatas ftans Lunz ortum fignificabat:ad e — 
eam Ípecíem addebát;ut manus ín ccelum fubla 
tas haberet, & diadema regíum capite ge(taret, 
propterea quod, ut dicebamus, Cynocephalus 
ualde folícitus eft fuper ortuLiung,qua caua an; 
gore afficiatur prorfuscj caecutíat.Simulac igi^ 
tur ca coeperit illucefcere, & ipfe uifus partíceps 
fierí, quafi Deo agat eo geítu gratías,& acerdo 
τῇ ornatu quodam ín(tructus indeptà utrícplu 
cem eratuletur, co quo díxímus hieroglyphico d 
figuratur.Idco uero (tantem píngi uoluere,quód ftare conueníatadoranti; que 
morem fuilTe etíam apud Romanos indicat Val. Vlartíalis Epiorammat, 
xtultis dum precibus louem falutat 


Stars fummmos vefupinus vq, im yngues "thon. 
Porro adorande nouz Luna morem, & manus ín prece fu(tollendi, Horatius 
attigit, ode illa: 


(«ἰο ftpin as Je tulerismanus 

Nafcente Luna rustica Plhilyre 

Sutbure placaris co herna 

Fruge Lares auda, porca. 
Quinetià V írgil.(tatu & tublatas in ccelü manus cffe adorationis indíciu often 
dit, ubi Anchifem inducit ob(eruato auguralí portento illo, quo flamma caput 


Á 2 . , , ΄ 
Aícanij corripuerat, mollesd; comas tactu innoxialambcere uifa fucrat;is nangg 


Oculos ad fidera letus 
Extulit,ee celo palmas cum voce tetendit. 
Etcüm mox ín atteftatíonem íntonuifTet, & delapfa ccelo ftella per umbras fa 
cem ducens multa cum luce cucurriflet, fignaretd; uías,tum longo límíte ulcus 
lucem daret,& late círcüm loca : 
Sulphure fumarent,genitor [e tollit im auras, 
eaLdgatura Deos ep [antium frdus adorat. 

Status porró Philoní incouertibilis mentis indicit e(t;ac fefe Deo applicantis, 
quinulla przeditus uacillítate,(tabilis firmuscp permanes,ut cuncta moueantur 
autoreít. Videreeft inargenteo quodam numo, qué benc literatus adoleíces 
Profper PublicolaSancrutius mihí Roma uidendu dedit;huíius argumenti fi 
mulacrum cum infcriptione vor. PvE. quz fuíceptafunt ín gratíam 1 P. 
CAES TRAIÁNI HADRIA NI AVG. Prodítirautem e(t (tantes loui facrifi 
caffe,uotacp & preces allegaffe.Sed cüm Opi rem facram faciebant;illids fuppliz 
cabant, uotáue concipiebant, fedentes íd facere folítos,co fcilicet fiono cam effe 
Terram mátrem indicantes , Sedenim Pythagoras proprío dogmate adoratuz 
ros federe iubet: quamuis Plutarchus ufurpatumà INuma dicit: uthinc colli 
gamus,uota rata firmads efTe debere. C)uod uero ad (tatu pertínet, magi(ter no 
(ter Paulus Apoftolus totíens (tanda admonet,dum dícít:State ergo, necy ueli 
tis iterü fummittere uos iugo feruitutís,& illi femper inhaerere. Atqpalibí:State 
conuer(iad Dominu.& alibí;Quoníà tuncuiuímus, fi ftatis ad Dominu couer 
fi,Etin Gedeonis militía exautoranturillí quí ad aqua ducti flexére genuaj& íri 


g 4 


Pierii Val.Cynocephalus. 


terram procidére: qui ueró ftantes accepta ín manum aqua eam lambere ob; Ὁ 


feruati funt,ad pugnam delecti rem fortíter offerunt, ()uinetíam in INiceno 
Concilio ftatutum|leeas;,ut die Dominica, &diebus Pentecoftes, (tantes ad ora 
tionem Domíno uota reddamus:alía ueró ratione ab ipfo refurrectíonis Domi 
nícz die ufggad certos dies, de quibus dícere noftrínon eft inftituti: nam toto 
anno plures effent colligendi, iddpímportunum uiíderetur,De fu(tollendis ue 
ro manibus loco fuo,ín manuum commentarío plura, 
AEQVINOCTIA. 

Jiüpionocium utruncp Αἰ gyptij facerdotes ἱερογλυφικῶς fcribere fi uellent, 

Cynocephalum fedentem ctlingebant,caufam eam fecuti, quod animal id 
utriuícg aequinoctij tempore duodecíes, per horas quippe diei fingulas, ac dua 
bus itidem noctibus eiufmodi,potus excrementa profundit:unde non abfurde 
factum, utfedentem cynocephalum ín fontium apicibus ftatuant, quafi iugem 
& perennem aquam ex eo fibí concilíari arbitrentur, Ad hzc, ín his ipfis tem^ 
porum cardinibus cynocephalus duodecíes, horís quíppe fingulís quanto po^ 
teítargutiore ululatu uociferatur, Etenim horarum obferuandarum ratio cle 
píydris príus excogitata eft, quarü procipuus ufus ín urbe Achanta trans Ni 
lum fuit,ubiinteralíauas admodum ingens erat, in quod fingulis diebus facer 
dotes finguli numero trecenti € fexaginta, adanni fcilícet ratione qui apud eos 
habebatur, fubductis intercalaribus quinq, de quibus in V ulture fatis dicti, 
aquam ex INilo deferebant, quae fuo emiffa cauo per eíus generis horologium 
horas indicaret: ínuentum e(t poítea tum uocis, tum fonorí tympani fienifica^ 
tione,more cynocephali eas difcernere.|Vlos autem, uti dictum,erat apud Ay 
ptios,ut in horologijs aqueis cynocephalum adfculperent,ex pene cuíus fiftula 
to aquadeftillaret,ea adhibita dilígentia,ut quantum fatis effet ímmiteretur,né 
ue cauum nimis arctum,neq; nimis patens effet:hoc nimís celerem effufionem, 
illo (trangulatíonem fepíus effíciente.Ex ijs ueró que fuprà pofita funt datur ín 
telligi, quodnam fitanimantium id genus, quod nuilo expreflo nomine Victo 
rinus Rhetor memorateoloco, ubi Ml. Tullius Rhetoricís temporís finítione 
quzriít, Aitenim is, Tríimegiftum,quum in A'gypto effet,facrum quoddam a; 
nímal Serapídí dicatum duodecies toto die urinam facere obferuaffe, idc pari 
femper ínterpofito tempore,unde ipíe diem per duodecim horas dimenfum et 
Íe coniecerit, exindedghunchorarum numerum con(títutum : quanquam funt 
qui uelíntex cceli dímenfione,qua fecundum muficam ratíonem ín duodecim 
partes díuifa fertur,horas itídem duodecim adinuentas. A(tronomi ením diem 
& noctem,quoquotalteruter horarum no(trarum fuerit,ín horas ipfi fuas X11. 
fingulos partíuntur, Aquam porró maiores noftri, quantum pertotum diem 
fufticeret, exceperunt tenuií(simo cauo diffluentem,eadj ín duodecím partes di 
uifa,ex partibus horarum numerum (tatucrunt, 

ΩΟΙΥ ΤΕ 8. 

Vantum ueró pertínetad feffum,feffus,ut lamblichus ad Porphyrium fcri 
Qvi: quíetis indicium effe uidetur, de quo plura inter arbores differuimus, 
ubideum ínlato fedentemabantiquís,idds ex Nafamonum inftituto,pínei fo^ 
litum, & qua caufa,declarauímus , In zquinoctijs ueró illa utriufque temporis 
zeque dímenfi parítas, quietis cuiufdam indicium haberi poteft, cüm nihil fub. 
fultet,quodalterutram partem ínquictet,utraque uero firma (tabilisc in equi 
librio conquiefcat, 

Lite; 


E 


Liber fextus. 47 


A Troes quoq per cynocephalí fimulacru in 
telligebant A eyptirj:quía quoddam eorum 
genus eas callere exi(tímabant,fedp illis ob lítera 
rum cognitionem cognatos efle : (imulac ením 
cynocephalus ín templum inductus erat, coru 
ritu educandus colendusqp, facerdos illi albío. 
lum, calamum & fepiam apponebat, exploratu 
rusanexeo genere efTet, quod incultum recipi 
deberet, quippe fi quid fcribendo cognationem 
fuam approbaflet: ea de caufa Mercurio facere E275 
rat, quilíteraru omnium autor habebatur. Ex. 
quo iam credere poffumus, fimíam olím latrunculis ludere dídiciffe,& elephan 
tumlíterarum Girzcarum ductus in puluere fcriptitafIe : murem, quod pro. uw in eor 
comperto Albertus ponit,ín conuíuijs candela difcumbentibus pretenta, dadu. vie. 
chí mínifteriu praeftitifIe, Mira hzecfortaffe uideantur ijs quí fententíaà Anaxa^ 
B gore probant,anímalia omnía ab homíineratione habere duntaxatactíuá : pat 
fiuam autem,ut τα dicam,Gctanquàá mentem,quamdj mentis interprete dicunt, 
nunquá habere.Sedením & Pythagoras & Plato afferere uídentur rationis par 
tícipes anímas effe, uel eorum animantiu quz uulgo rationis expertía uocen^ 
tur,tametfi ratione non utantur, tum propter íncongruá íneptamqg corporum 
compagínem, tum uero quód difIerendi facultate careant, ut ín fimijs € id oe 
nus alijs humani cuiufcucp fere operis imitatricibus eft cernere, Quinimo Dio 
gencs his eti intelligentíz aéríscp partícipatu impertít,qua ut magís minüsue 
finthumane figurz fimilía;ita magis minüsue intellicant.E conuerío autem,ut 
apud Ariftotelem & Phyfiognomosalios habetur, ita mores ín humana per^ 
pendímus natura, prout effigies, ipfadp corporis fpeciesad brutorualiquod re 
fertur, utpote afinina labía, craffa quippe promínentíadj, tarditate X (tuporem 
ingenij : canínas maxillas iracundia fimul & fidelitatem: hí(pidam anguttamdg 
fronte, quippe fuillam, ímpurítat€ morum, índocilítatemd; homínís indicare: 
atqpita fere fingulis ínarticulis ingeníu no(trum ad brutorum fimilitudine ex^ 
c plorari, Pariigiturratione cynocephalí, fimíarumdj genus omne, quoru bona 
pars mira quadam fimilítudíne facíem humaná, pedes autem € manus omni? 
noreferunt,humano itídem fenfui & operationi,artibusqs propinquiora funt, 
& propémodum intelligere nobifcum paríter iudicantur. [Non prateribo hic, 
quodad hancpertinet fimilitudinem,quod Galenus ínaggrefsionibus Anato» 
mícís ait, fc multas fimias & Cynocephalos diffecafTe, (i humaní corporís copía 
non affuiffet, miramq; in ijs fimilitudiné cum humano corpore deprehenditle, 
quare Enníus recteadmodum fcribit, 
Simia quam [mili brutifüma bestia nobas. 
Sed efto fimilitudo hzc ingenij caufa. Quid hi fuper elephanto dicturi funt, 
quo quid brutum magis, & ab humana figura díuerfius ? Ei tamen belluz effe 
quandam cum genere humano focietatem, M, Tullius Epi(tolís ex confirmata 
homínum opinione non negat. 
VNDE BRVTORVM CVLTVS APVD 
A&gyptios. 
Ves uero colics anímalía, qua rationis expertía dictítamus, funt qui ab Ift 
de tradant ín(titutum,qua: honorem huncconíugi, eidemq fratrí O Πτί 
praeft,indixee 


Pierii Val.Cynocephalus. 
pre(tandum induxerít,magna agrorum parte facrificulis adíudicataamoremdg Ὁ 
fuifTe initio, ut quz quifqg uelletanimalía ín huncufum aleret,quibus uíta fun^ 
ctís, tanquá Ofirís occubuifer,Iuctum ínftaurabant. Caterüm poftea delectü 
habíti,& cynocephalo ín primís honoremattributu propter excellentem quan 
dam,utrerum perítíafTerunt;animalis iftius naturáà humano propémodum ge^ 
nerí proxímá:utueró profani putant,quíippe quírerum híftorías ex uulgo mu^ 
tuantur, factüaiunt, propterea quod Ofiris huiufmodi fatyroru genere (it plu 
rimüm deleciatus,utí no(tro etíà tempore uanifsimi pleríq; faciunt. Ar Roma; 
nís etía id nequitiae genus ín ufu fuit. Quare nebulonem V edíum luxuriz car 
pit Cicero, quod (ibi obuíam factus cum duobus cfledís & rheda equis iuncta, 
& lectica, quodqp ín effedo haberet cynocephalum, neqy decífent etiam onagríz 
quare nunquá homínem nequiorem autumat fc uidifTe. Quin uero & Satyros 
cos appellatos conítat, Magna horum uis ín Subfolanís Indoru montibus,quae 
Cartadulorü dicitur regio,humana propémodum effigie, tamd; quadrupedes, 
quam recte currentes,tantz pernicitatís in curfu, ut propter uelocítatem nó nifi 
Íenes autzgricapíantur. Atghincridiculu illud Alexandrí Magni militibus Ε 
obuenít, quiloco quodam per Indíam facientes iter, Cercopithecosadeó muL 
tos infignids magnitudine conípicatí,quiad exercitus fimilitudine quem ínfer- 
ne (ub fignis progredi obleruabant,ordínes & ipfi Íeruare uidebantur,ín cos ue 
lutín holtes montium iuga infidentes ímpetum fecerunt; fuis errorisadmoni^ 
εἰ ἃ locorum perítis,non line ruborearma inhibuerunt, 
S utad hieroglyphica redeamus, facerdo; SACERDOS 
tem etíam hieroglyphice per cynocephalum 
Aeyptij fignificabant, propterea quodaíunta: 
nímalid necp pifce, neqs pane ex pifcibus confe 
cto uefci,quali Oritz pluríimuutuntur:ndoru 
eagens,qui nullum alium cibum noucre,quam 
piícíum, quos unguibus diffectos fole torrent, 
atcp inde pane ex his faciunt, ut Clitarchus me: 
moríz prodidit, Veluti tresapud Babylonios 
familíz olím fuere, quz nulloalio cibo uictíta. Ez— 
bant, quàm pifcibus arefactís & piftillo tufis,ac ——— 
demü ín offas coactis,ueluti pane: cuíufmodi το]! σίο in Chriftíianz quoq; píeta 
tís collegia quaedam emanauit,que perpetuà carnium ab(tinentià (ibi con(ftitue 
runt, quod ramen apud eos honeftiori de caufa & longe maioribus argumentis 
in(titutü:externi tamé facerdotes & pifce, € huiufmodi etíà pane uefcebantur, 
quo Αἰ gyptij tan tüm ab(tinebant, pifcemds hi demum omnem, ut comentario 
fuo dictum,religiofe admodum abhorrebant:eadj potifsimu de caufa,tanto cy^ 
nocephalü cultu profequebantur, ín quo fuz religionis timorem obferuarent, 
ΟΕ ΟΝ ΟΣ ΕΝΟ: 
bc δον ritum A gyptij fufcepiffent, anímaduertiffentds caniz 
cipites hos círcuncifos nafci, rati, non temere,fed diuinitus εἰ animantiu ge 
neriid obtigifTe, maiori eos habuere uenerationi, unam eandem cognatione 
cirmcfio- cum illis omníno profitentes . Circuncidere uero antiquifsímum fuifTe A oy; 
spica tíorum in(ítitutum ab eisdg rítum fumpfiffe ludaeos , Diodorus fabulatur: 
s i e quem fecuti fcriptores quidam alij, propriu hoc, & uetus /Egyptiorüarbitratí 
funt,quem morem Colchi,utpote A gyptíorum coloní,neg; non Hebraei apud 
€os 


Liber fextus. 48 


Α΄ cos educati poftea tenuerint, Sed corum μας ἢ fabula, qui diuinarum litera 
rum hí(toríam tamlonga annorum ferie apud populos nationesqs omnes re^ 
ceptam obícurare conati funt: cuitamen & Strabo & Cornelius Tacítus fubfcrá 
bunt, qui círcumcidere genitalia ludaorum ín(titutum affeuerant, Sedenim 
qui ueterum monumenta (tudiofius perícrutantur, Abrahamum norunt figni 
populo fuo dedifTe círcuncifionem, qua fui ab A eyprijs di(tinguerentur. INon 
igitur diceret Irenaeus, ad (imilítudiínem cynocephali circuncidebant A oyptij, 
fcdab Hebraeis ritum hunc /Egyptiorum natío magna ex parte fufcepir, quae 
uirum illum perannos multos in A eypto degentem,& de díuinis aísidut diffe 
rentem admírata e(t, pluribus & ueteribus & nouis fcriptoribus id afferenti^ 
bus.Sed facnihil horum inueniri , ualidíus íd mihi argumentum e(t, quod ex 
hiftoría defumitur, mutíilandorum genitalium legem antíquís temporibus po 
pularem apud Aegyptios non fuifTe : cuius reí Pharaonis filíam te(tem appello 
locupletiísímam , quae cum ín ripa profluentís fluuij Mofem comperifTet, eue 
(tígio circuncifum aenouit, & fcetum gentis Hebraicae nuncupauit. Quod (i 

B circuncidendi mos A&gyptiorum itidem fuiffet, quínam ex hoc fignoín cogni 
tíonem eam deuenire potuerit?Ex quo illud etíam fufpicari licet, non omnium 
ZEoyptiorum inftitutum fuiffe mutilationem huiufmodi, fed (acerdotum tan 
tüm,utà prophanis fecernerentur:quod apud Hebrzos femper populariter ob 
feruatum eft. Notum illud e(t, ludaosolím contra Hadrianum mouiffe bellu, 
qui ne mutilarentur genítalia uetare uoluerit, 

CORDIS APERTA SIMPLÍICITAS 

Τ᾽" myfterij autem ratione uaría traduntur ὃ autoribus pene omnibus,fed 

przcípue quidem nihil prater obíccenoru munditíam eare quafitü εχ [ἡ 
mant. Alij ieurá eam fuiffeaiunt, fed quá ne ipfi quidem Hebrzi fatís intellexe 
τίπτε ΝΟ defunt qui íd inigne ob eam caufam genti índitü putét,quo numerofa 
illa progenies ccelíitus Abrahamo promifTa,à ceteris effet gentibus dífereta. An 
tiqui omnes Theologi, ex hoc, circuncidendi cordis figura & typumaflerunt, 
quód ea pars quz circunciditur,(imilitudiné quandá habeat cordis: iufsiffe ue 
τὸ Deüutea nudaret,quó oftenderet;aperto & (implici corde oportere nos ui2 
uere, utpote qua ín ea corporis parte quz omnii feregentíurítu pudored; ue 

ς larifolet, inftituta (it : quía fecretíoris illius circuncifionis qua in corde fieri de: 
bet,índicíum fuit.Circunci(i enim fumus,inquit Apof(tolus, círcuncifione non 
manu facta. Nam & propheta identidem clamat : Círcuncídite durítià cordís 

. ueftri. Declamát fuper hoc Lactantius, Eucherius, Irenzus, Greci Latínic; om 
nes, Namilla;inquiüt,carnís mutilatio in Iudzis, ni(i fignificaret cordis circunz 
ci(ione,careret utígg ratione:quia fi Deus id uellet tantüm, à princípio fic homi, 
nem formafífet,ut preputiu nó haberet. Qua ueró fuper hacre multaadmodu 
magiíter nofter Paulus feníerit,cüm (int quotidie ín pori manibus, & publice 
recitentur, fuperuacaneum ca rcpetere íudicaui: idep fat fuerit monuiffe, Orige 
nem Adamantíum fuper hoclegendu epiftolaad Romanos,cap.:.lib.:. & alibi 
paísim, íta tamé, ne Chryfoftomu,Bafiliu,& ex noftris nemine praetereamus, 
IR ΟΝ, Diu. 
bo hzc A gyptij facerdotes iracundíá per Cynocephalum indicabant. E(t 
enim Cynocephalus ante omnía animalia iracundus,indignabundusqg,de 
quo íd dici pote(t quod de Pane Theocritus, 
καὶ ol ἀρ δριμθα xoA& ποτὶ ῥινὶ «apro, quafi dícamus n 


Pierii Val.Cynocephalus. 


Semper acerbailli pro maribus afcidet ira. E 
Nam omníno & Panes & Satyros & Sphingas & Simias & Cynocephalfoside 
propémodu genus, diuerfis tamen inter fe diftinctu fpeciebus, autores ponüt; 
Sphiix. INafcunturueró Sphinges apud Troglodytas A&thiopes,forma haud ei difsimi 
li quapinguntur,fufco pilo,mammis ín pectore geminis, mon(tro fimiles: íunt 
etiam pauló pinguiores:naturam habent ín cícuratíonem admodum ρος ας, 
pluribus exercitijs di(ciplinisqgaptam . Albertus quocp inter (imíarum genera 
Íphingem agnofcit, infignem duabus ín maxilla maculís nigrícantibus, cauda 
coloris itidem fubnigri & oblonga.Harum ego unam V erong cüm eflem,uidi, 
mammis illis € elabris & candidisà pectore propendentibus : cireumducebat 
eam circulator quídam Gallus,ex ienotis antea infulis recens aduectam. Often 
Cusicili ex tabat idem cuniculos noftris quadruplo maiores,mira quippe corporís obefita 
Eod i'l«- te di(tentos,&quod,nifi quís uiderít,credere uix queat, preditos quaternis fin 
n eulos genitalibus,humanoruü digítoru ín(tar& fimilitudíne cohzrentibus.Ip^ 
fauero Sphinx toto erat pectore glabello, facie & auribus humanis propior 
bus,dorfo hiífpido fupra modum,fufco & oblongo admodü pilo,cod; deufifsi, E 
mo.R ectorlauum brachium quo catenam,cui erat allipata;regebat,ferrea ma; 
nica obarmatu habebat,dextera baculü gerebat, quem in faciem animalis iden^ 
tidem prztendens, bípedem fecum ambulare, & loco etíam faltare interdum & 
obgannire faciebat,multamdg hincà (pectatoribus (tipem aucupabatur. 
ARCANA TEGENDA 
Orro fphinges in J'gyptiorum templis hieroglyphiceadmonent, my(tica 
dogmata,praceptadp & inftitutiones facras,peraenigmatum nodos à profa 
na procul multítudine inuíolata cuftodiri debere, & in arcanis tantüm tractari: 
cuius ergo taciturnitatis effigie huius tabellas & literas fignare diu delectatus 
c(t Octauíanus Augu(tus, quà poftea repudiauit,uíus inde,felícis omínis cau» 
fa, Alexandri ímagine, 
ÍNGENII ACVMEN, 
ES ueroó hafte Palíadize cufpidi fubiecta, ut in ea Mlineruze ftatua, quá Ate; 
nís olím erectam ait Plinius, oftendit nihil tam abditum & reconditum ef 
fe,quod ingenij acumíneexeri & palàm proferri non pofsit: τα quídem Sphin^ x 
oes. Atqui Cynocephali uocantur,corpore funt deformi, ferum omnino,uti di 
ximus inítio,atcp indomitum animal,quod nulla ratione modody (zcuit:fuperci 
lio aípectuds funt horrído & truci, ut genuina, qua de fuprà dicebamus, bilem 
ex facie pofsis aenofcere. | : 
Pues & Silení Cynocephalo,funt e, ^ DIVINA IN Occvrro. 
nim & hi,ut Paufaniasatte(tatur, ex Saty, [E—— Ξ 
rorum grege, quos cüm zetatís iam prouectio» 
τίς effe cceperínt, Silenos appellare confuerunt: 
quorum híeroglyphícu erat, diuinitatem in re 
quapiam deliteícere. Erát enim Sileni,ut ex Pla 
tonicí Alcibíadis dícto colligimus, imaguncu; 
Iz quaedam fectiles,ita concinnatze,ut diduci & 
explicari poffent: qua ubi claufz erant, nihil 
ες liud quàm rídículam & mon(trofam quandam 
tibicinis peciem oftentabant: ubi uero aperie: 
bantur, uenerabile numen alíquod exercebant, Hinc Alcibiades Sympofio,So^ 
cratem 


Liberfextus. 23 


A crat Silenis fimilem effe dicit, quod is longe alíus effet interius intuenti,quàm 
fummo habitu uideretur. Vndeetíam Σιλίωοὶ ἀλκιξιάδις dici folet, de re qua pri^ 
mafronte uilís ac ridicula uideatur, interius tamen ac propius contemplantí 
fit admirabilis, 

WW RO TSN.A X ΟΕ, 

Edenim πε relíqua Cynocephali fignificata practereamus,per fimulacrum e 
bom urinatorem etíam intellígebant : quandoquidem anímalía reli qua ínter 
natandum obhorreícere, rugiscg ftrigofa fierí perhibentur: unus Cynocephaz 
lus,utapud Horum eft;ín quencuncj locum tranare perrexerit, nullo ucl Íqual 
lorís uel horrorís indicio fertur enatare : cuius quidem natationis facilitas unà 
cumliíterarum peritía,quz potíísimum in Cynocephalo difcernuntur,cam aní 
malíconcilíant laudem,que doctis Xexperientibus uiris tribuebatur,ut fcilicet 
& literas & natare dídiciffent : contrà ueró in ignauos & nulli negotío idoneos, 
nulliuscg difciplina aut exercitij partícipes, Achenienfes dicere folebant, uir vy 
μάτε yexuux Tt, neqg quidem natare, neq literas. cuius prouerbij mentionem facit 

» inlegibus Plato;atqy etíam Ari(tides ínapologia quadam.Q)u5d ueró haeclibe 
ralía effent (tudía, apud Tranquillum legimus Octauianum Augu(tum nepo: 
tes ἔπος & líteras € natare, alíac5 rudimenta per fe plerunqs docuifle. Iam & de 
Caligula ad eíus ignomínía dictum,quód admodu docilis ad cetera;natare ne: 
Ícierit. Porro urinator non eft fimpliciter pofitü, fed eum fignificat quí profun 
daquzep perue(tiget : unde locos apud (criptores perdifficiles, Delío natatore 
indigere dicímus:egregie ením Delij natandi peritia celebrantur. 

ORBIS TERRAR V M. 

Eridemanimal orbem terrarü ἱερογλυφικῶς A eypttj fignificabant.INam ciim 
TE & fexaginta prímarias terre habitabilis regiones ponerent, quas & Ha 
1 Amberagelín tractatu ultímo Attrologíz memorat, obíeruarunt magna ín 
id genus animaliu cura adhibita, partes totidem ín Cynocephalo moriente quae 
quotidie fingulz perírent, mox à fecundo € fexage(imo die quod τε! effet 
corporís ínteríret, Eratueró apud eos facerdotes (umma το] σίο, ut quícunqg 
fingulís díebus intermortuus efTetartículus prafecaretur,rítecg unguentis mo 
re uo obun&us fepeliretur.)uód uero mos fuerit A'eyptiorü unguento ρίαν. &cpyptiori 

€ rímo cadauera ínungendi, durauítetíam apud Chriftianos díuti(sime mos hic, "os «gendi 
quod ex T'ertulliano conícctari poffumus,íta dicente:Si Arabie queruntur,fci) ^," 
ant Babei plurís & caríorís fuas merces Chri(tianis fepeliendís profligari,quàm 
Dijsfumigandis.Sed utad orbis partitionem reuertamur, Deus excelfus,díce^ 
ret Clemens ,penes quem rerum omnium poteftas εἰ, in Íeptuaginta & duas 
partes díui(it totíus terre natíones,eisc príncipes Angelos pracfecit:imox Chri 
ftus Apoftolos totidem antequam pateretur peromnem terrarum orbem di, 
mifit,qui Euangelium praedícarent. Aftrologi fuam quandam fecuti commodi 
tatem,ícxagenis tantu partibus orbem díui(ere: de quibus íta Proclus ín Sphze 
ra:Sed nec interualla circulorum ín toto orbeà fe inuicem (tata funt,uerüm pro 
fpheraru defcriptíone ad hunc modü diífpen(ari folent. Díuifo ín L X.partes me 
ridiano quouís círculo,feptentrionalis circulus à polo fexagefimarum partíum 
quifcg interuallo notatur, Aequatorab utro; tropico fexage(imís quaternis di 
ftat, Relíqua ex lacobo Z'ieglero huíus doctrínz peritifsimo cognofcere pote 
ris,cuius tu eruditionem admíratus,cüm principem 15 neminem uirum ín Italía 
atqueadeo ín ipa urbe R oma reperiffetà quo fufciperetur, tu ipfe mí Cceli ho^ 


Pierii Val.Simia. 
minem & probum & literatum,uti Anacharfin Solon, complexus,in contuber Ὁ 


nium tuum admififti, & ut doctrínam fuam pofterítati comunicare poffet, per 
ca quz illí prze(tas commoda effeci(tí. 


DE SIMIA. 


33A M ueró quzdá fuper Simia HAERES INVISV $. 
131 conquíramus:qua fuper íd tra 
Ὁ ditur, quod ijdem facerdotes, 
ἡ ubi haereditate ín inuifos coL 
latá fignificare uoluiffent;híe: 
e roelyphicum Simíz, qua par 
uulam pone Simiolam ducerct;facere confueue 
runt: cuíus areumenti caufam eam apud Horü 
legas, quód duas ipfa fimiolas uno partu per^ 
fert.Sedenim earumalterá magis diligit, alterá 
ita negligit,ut eam etíam odio profequí uideat, 
Quam ucro curandam fufcipit, morofe adeo complectitur, & ante fe compre; 
henfam ge(tat,o(tentat omnibus,tractaricp gaudet;eratulatíone intelligens, ut 
magna ex parte foctum ipfa fuum,cui tanto affectu fauere uidebatur, attrectan, 
doenecet: mox alterum quem negligere cceperat, educare cogatur,in eum om^ 
ni mox conuería cura. 
HOMO NIHILI AC NEQVAM,. 
Vleatifsimum ueró illud eft, & omníum fcríiptoru zetatumd; teftimonio 
ΟὟ receptum, Símíam pro defpicatifsimo & maxime nequam homínce haberi, 
utpro Cteliphonte Demo(thenes, A (chínem tragicam efle (imíam dicit, quód 
períonatus quodammodo uerboru grauitate uideretur, cüm alioqui pefsímus 
atcp nequifsimus ciuis effet. Et Dion hiftorícus deobtrectatoribus, quos ego, 
ait,non plurís facio quàm,ut dicit folet, (imías. Apud Cíc. epi(tolís, Simium in^ 
uenías pro nihili homine pofitu. Quoddq híftorijs Giraecís memori mandatu 
e(t,Simiz,quam rex Molofforum in delítijs habebat,improbítas mínim? prae 
tereunda. Illa ením, cüm Spartíatae oraculum ab loue Dodonzo petiuiffentde κα 
uictoria fcifcitantes;legatid; uas illud in quo inerant fortes collocauiflent, urna 
cuertít, fortescj diífsipauit.INegant uero hiftorici,ut Cicero de Díuinationere 
fert, Lacedaemoníjs ullum unquam oftentu hoctriftiusaccidiffe: nam quz prae 
pofita erat oraculo facerdos, dixiffe fertur, De falute Lacedaemonijs efIe,non de 
uíctoría cogitandum , ες uero Plautus ínepte Símíam beftíam, nuncníihili 
uocat,nuncnequifsimà,Vlilite;ac Píeudolo: & Rudente,pro lenoneín fomnio 
rum coníectatíone ponit, quando lenonibus nihil eft fceleftius neq perditius, 
ingrato dubío procul & inuifo mortalibus genere;quodd e(t,ut iple dícít,Deo 
rum odiumatq; hominum, 
VITIORVM DISSIMVLATOR. 


^ D hzc, hominem fua diísimulanté uitia, turpitudínemds domeftici occul 
4^ A tantem,notare fiuellentA eyptij,Síimíam micturiente faciebant:ipfa enim 
e(tea uerecundía praedita, ut quotiefcuncplotiü fecerít,excrementu illud,quod 
etíam in fzce relíqua feles facíunt,effofTa obruat terra;autalía quapíam re fuper 
ingefta omnino occulat, Sed quoníam imprefsi codices in damno funt,quanrir 


ad 


—E were rk 


€————————w' 


:] 


Liber fextus. το 


A adSimiz nomen,qua fit ca(tior lectio,in εὶς, πος εἴ πη A furo difputatur, 
BR M^ P. WVEDCAES NUGT-233 A: 
Ihí quidem longe fignificantíus per Si^ PETVLANTIA. 
iM impudentía uidetur o(tendi pofle, à; Ξ 
quàm huíufmodi uerecundía,Ea fiquidem par; | 
tibus ijs, quas uerecundía occultari íubet;afsi, | 
duafeísione depilatis,natibusqp ita turpiter de: 
nudatís,improbu exhibet fpectaculum: & eíus 
generís mares, precípueds Cercopitheci;natu: 
ra procaciter excitata , frequentí quantumlibet 
fpectatorum theatro,fatís cum íimpudentía pu; 
dendi tractatione lafciuiunt,corum inftar fatuo 
rum quos nunc X gyptij, utomnibus ad Nil ^ 
locis palàm et, Vlauríq; & T'urce omnes fimulac talía perpetrare conf pexerint, 
magnopere uenerantur, fummad & innocentía & fim plícítate praedítos arbi^ 
B trantur,remdj putant admodu píam fe facere,(i cumulatam ín hos (tipem contu 
lerínt.Sed utcungp illa,Píthecufz infulae, quodad hanc facit morü prauítatem, 
notz funtin Tyrrheno mari, quibus nomen inditu à (imijs, ín quas Candulus 
& Acantus, utapud Harpocrationé ex Afchylis Sardíani íambís legit, fratres, 
omníü ea ztate profligatilsimi íimpoftores à loue transformati funt,ciim aduer 
(ας eum quocp fallacíaru machínas admouiflent. De quibus ita Ouid. fabulis: 
InarimemyPro chytama, legit, uiridi, locatas 
olleithecu[as babitantum nomine dictas, 
Quippe Deum genitor fraudem e eriuria quondam 
Cercopum exo[us,gentisa admilfa olofee, 
In deforme uiros ammalmutauit,ut gdem 
2ifsumiles homini poljent femilesa, uideri. 
Sane quidem petulantíam quís hocícriptionis genere fignificaturus,nullo com 
modíus animaliutetur,quam fimía: cuius improbitate confiderata Plato in Ci 
uítate fua T herfitemait, illum omnium quiad Ilium uenére turpifsímum, tan; 
c tzdpimpudentize monftrum, ut Achillem Agamemnoni exprobrare nihil uerí 
tus fuerit, fes heroibus ingerere temerarius aíluerit, in fimiam cómutatum εἴ 
fe,imitaríqgadhuchominum facta;nó re, fed fpecie ip(a mutata: quod etíam Q., 
Calaber Paralipomenis tangit. INam fi cüm inter homines ageret, tam perdítze 
fuit infolentize, ut ne regibus quidem imperatoribusq; ipfis quicquam parce: 
rct,minime mirum fi poftquá in bruta tranfiuit,eundem animi tenorem feruat, 
importunitatemd; omnem aduerfus leonem ipfum ferarum omníü regem exer 
cet, Sane Lycophron Therfitem ipfum mémóugov appellat:& uulgó genus ho^ 
minum huiufmodi fimijs folemus zquiparare. Acin eam improbitate ita nos 
aliquando lufimus fermonead Leonem x. p. Μ, 
2Denia, [ic petulans generofo imfen[a Leonz 
Simia, qua natibus, CAMdad, e clunibus huius, 
Tantum animi eff paruis,aj fixa procacibus aufrs, 
Hoctam magnum animal HeXAL, agitatá nec ullam 
Effe moram patitur mulca. importunior,apta 
llla feros uttare ungues e dentis acumen, 


Generofum 
pindari di- 
eum. 


Pierii Val.Simia. 
Zubrica dum fidis faltu, leuibusa, lacertis, 
2Deá, fuo quarit [ibi tot ludibria Rege. 
FEBRIS MEDEL A 
Elíquum hicerat,ut ex eorundem facerdotum dictatis remedium febris ex 
RUE (imià uefcente fignificari fubtjceremus,fed fuper hocfatís in Leone, 
ΥΙΓ ADMIRATOR. 

Vo fiti prolem fuamaffectu fimia, paulo ante diximus.Hincautemaliud 
QE hieroglyphicum, Fueruntením qui Suffenos Catulliíanos per fce 
tam (imíamapte fignificari pofle cotenderent, quí fcilicet fineríiuali dicta faci 
ue fua uníce amant & uenerantur. generofum Píndari dictum, qui genus hoc 
homínum philautia, hoceft, czco amore fuí perdítum írrídens;adulatores non 
aliter uiros probos & amicos uideri aít ínfipientibus, quam fimíae pulchra pue 
τίς iudicantur. Ait enim P ithijs, καλός τοι Tíóovaita παιοὶ: bella quidem fimiola eft 
puerís.INNam & Horatíus adulatorem ín obíequium plus equo pronum, ita ad 
diuitís nutum mutari fcribit, ut credas mímum partes agitare fecundas, Símía 
uero mímum excribit,quod una omnium maxime atcp efficacifsime quaecungg 
ficri uideritimitatur. De philautía Synefius uirlíteratifsímus, cum epiftolas ac 
curatius à fe Ícríptas aliquando colligeret, uereri fe díxit, ne quod fimtjs accidit, 
cueníat fibí;illae ením,ait,cum natos animali omnium turpiísímos paríant, pu 
tant ipf tamen cos efIc omníu formofifsimos, Atcp utínà mí Cli non idem & 
cgo fallar, qui tantum uíigilíarum híeroelyphícis hís índagandis impenderím, 
tantum laborum confcribendis exhauferim,ut,quod nunc homínum eft íngez 
nium, pofteaquam me ftudioforum anímos obleciare exiftímauero, ludibrio 
fim, Quid ením, inquíent,ad nos líterarum Αἱ gyptiarum fabulz, cüm nunquá 
fatís temporís per etatem etíam longiísimà fuperfit, ut uel Latina uel Girzeca dí 
fcere quis pofsitzquanto fatíus fuerat quatuor hos &uigintiannos,qui cótexen 
dis fex circiter & quinquaginta huius areumenti commentaríjs periere;uel elo^ 
quentíiz,uel traducendis autoribus Girzcorum optimis impendiffe : aut fi frigi 
dus ob(tabat circum pracordía fanguis, mihi potius latenter ínftituiffe uiuere, 
ne per contínuam 9eníj defraudationem corpus affligerem,unde díuturnas gra 
uifsimascptotacgrítudínes contraherem, neq; tamen híncullam apud potentío 
rum quenquam gratíam mihí compararem, V era hzcnó inficior dicturi funt, 
Scd quidagerem ? Suus cuícgpattributus efterror, Si quid tame fuerít quod ucl 
tibi;uel tribus amicís alijs non ufquequacp difplicuerit,fatis me confecutum ar 
bítratus , habeant (ibi íua regnareges,refpondebo, meam iudicio trium circi 
teramícorum induftríam approbari ufqueadeo zftimabo,ut pro laboribus tan 

tisingentem mihí mercedem cumulatifsime perfolutá rationibus meis fim 
nulla contatíonerelaturus, Vale,med; Manardo,more 
tamen illotuo, plurímum conv 
menda, 
Pierius 


Liber Ícptimus. 5 
& PIERIVS VALERIANVS AD MAGNIFICVM 


ACHILLEM BOCCHIVM BONONIENSEM, DE IIS 


x OV& BERJ!GERVWIMIUSPEGNIFICANTVR.EX 
SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS. 


ca,dutius in [stu e[]e mumime permitterem.. Accinxi meitaq ved eo tmc confilio ,vt 
fi meus dotloris amicori calculus accefeallet, modo hoc, modo illud coznentarium emitterem. 


c quodamodo cogerentur.&x bi Gruus tibi dedicandus fiat,propterea qud l fermones tll, quos 


. m , " ^d D dor ΄ 
«mcos [yncertores vertdicosá, propémodum  fashidiret, plurimus, adulatores e paref- 


anc iudi 


(lo prorfus negotio capiatur, ucl iniecto alicunde telo, quod 
͵ ΄ ΄ ΄ e Y ΄ p 
propter anímiabalícnationem adefIc cunc mínim? fufpicatur, 
Ide. 


Pierii Val.Ceruus. 


euc(tigio transfodíatur,atque ita fiat adblan, 
dientium praeda,lztum aliquod ludibrio fuo 
conuiuium exhilaraturus: quemadmodum 
cum pernicie fua rídiculi fiunt, quilenocinijs | 
í(tiulmodi fefe offcrüt capiendos:utrectemi || AXE f 2. - 
hi Antifthenes philofophus dixifTe uideatur, || EFSA| 7 ἘΣ CS EN 
longe fatius efle in coruos, quàm in adulato. | AY i SS | 
res incidere. Hacc íam tunc ín congreffu illo FT. 
Bononien(i dicta puto meminifti, càüm tu, ut 
femper foles docte aliquid declamare, fubieci 
fti :Sapientiísime quidem Anti(thenes , qui 
ut iuuentutem fuam ( nam ea potiísimu ae 
tas huícobnoxiaeítíincómodo)ab Archilochez uulpis calliditate liberaret, uti 
líomnibus documento futurus,coruos aíebat nó tam hominibus obefIe,quàm 
adulatores.Corui fiquidem corporis tantu oculos effodíunt;quos ne utiles quí 
dem non po(tremi nominis philofophi exiftímauerut : alij, ut contemplationis 
impedimentü nefcio quod fponte effoffos abiecerut, A dulatores ucró, mentis, 
quz no(tri diuina pars eft, oculos eruunt, intellectum fcilicet atqp iudiciu, quiz 
bus tantüm reliquis prz (tamus animantibus,obtenebrant:quibus ita perditis, 
euenire neceffe e(t, ut nihil fiat humanitati relíquü. Idem eti dictitabat, Mere: 
trices bonaomnia amatoribus fuis comprecarí praeter unam mentem, atqp pru^ 
entiam : itaadulatores ijs quos affectantur, omnia felicia ominari, praterqu& 
fapere,ac (eipfos nocere. Addidi(ti etii illud, quod Crifpus Pafsienus dicere fo 
jebat, no effe claudendum oftium adulationi, (ed aperiendum, ueluti foletamt 
cz, que (i fores impulit,grata eft:fi effregit, gratior: prodefTe ením ín hocarbitra 
batur, ut homo indc qualis e(Te debeatadmoneret, Refpondi ego: Argute qui 
dem Paísienus opinabatur, fed paucifsimi quos ardentiíísíima uirtus undecuqg 
muníerit,hocaffequi potueruntrelíquis plerifqg omnibus, ob humane naturze 
imbecillitatem periculum imminet,ne ἢ δά hzcaures patefecerint, tanquam αἱ 
tulí inter lupos círcumueníantur, ut Cratetis Cynici fententia declarauit,Conz 
tra uero fapienterilli uitam inftítuerunt,qui nonad oftentatíonem uíuunt,non 
populares aurcs capcant.fed (ibi rerum fuarü conícíj,rationem ipfam,ueram ui, 
uendi ducem,Gbi propofuerüt, πᾶτε cüm ueritas femetipfum nofcere doceat, 
impediatadulatio : illa uirtutis uíam, haec uitioru femitam collaudet: illa bonís, 
haec malis parere copellat, retjciaturà nobis penitus adulator more philofophi 
'Timonis,quiDemeam affentatorem ligone percufsit.|Nullum ením animantiu 
genus affentatoribus, aít Plutarchus, pernícíofum magis: nullum quod cítius 
iuuentutem in pracipititragat: nullum quod facilius fortunas,honores, uitam 
denícp ipfam radicitus eucrtat. Ideod5 Díogenes interrogatus, quae beftia mor 
fum haberet nocentifsimu:fi de ferís,inquit,interrogas,obtrectator:fi de cícuri2 
bus, adulator. INam ucluti aucupes blandulo quodá ftridore & mellíta uocula 
fimplíces auiculas aut ín uifcum implicant;aut in pedicas inijciut: ita pellicít ho 
mines adulatío, & mox in omne fcelus impellit, cocg impulfum & ínuolutum, 
ínuítam demum calamitofam trahit, perd; caput & pedes in profundifsimá 2 
rumnarü uoragínem demergit. Recte ítacp dícere folebat Ariftonymus: Ligna 
dum ignem nutriütab ipfo confumí;díuitías,dum adulatoresalunt,ab εἰς labe: 
factari .Excepi(ti tu; Recte quidem mi Pieri; nam ín memoriam illud míhíre 


uocaftí, 


Liber fcptimus. $2 


A uocafti, quod &Phauorínus philofophusActzonis fabulià fuis canibus,quos 
alebat,deuoratí;ad adulatorum trahít euentum, quorum finís & intentio e(t to 
tum abíumere,(i pofsínt,domínum, Quod cüm íta fit, Anti(thenes fiue Dioge 
nes Cynícus cumlígonefuo fummo opere commendandi, qui quod ín uíta per 
niciofiífsimum effet aníimaduertentes,urbani(simo dicterio alter,caftioationeal 
ter,homínes ad morum íntegrítate & prudentiam natos admonere uoluetínt,. 
ne peísima parafitorum contage labefacüati, per imprudentiiín tam proclíuía 
uítz diícrimína peffum raperentur, omniumdqp ignomíniz,contumcelijs atcplu 
dibrijs expofití, coru quibus fe fuac omnía crediderant, proditione perderenz 
tur.Subfecutus ego fum: At ne Ceruum tantiim mufice capí lenocínio perfuaz 
fum habeamus,equos ctíá,ferocíaalioqui anímalía, eadem affici fuauítate, Per; 
ficaex hiftoría compertum,magno eorum detrimento,qui bellatores eos effce^ 
minatis cantilenis &modulis afluefeciffent. Vlurzenas quoq; & thriffas pifcium 
genera euocarí cocentu &tíntínnab ulis,exploratum uulgó:quamuis murzanas 
genírurg tantüm tempore,utpote quz ferpentium fequi fibila feruntur,quibus 

B casadmif(ceri tradunt.lam & Otus,cuií nomen interaues ab auribus e(t,ranquà 
cantamínibus círcumuentus modulamíne afficítur, humerosd íactare, faltiza^ 
rc, X nutare uertíce quafi modulos tencatafpicitur : fed nullí horum mu(ica e(t 
exitio ueluti ceruís, quapropter hínc potíus /eyptij híeroglyphícü fuum de 
fumere uoluerunt, Sane quo mínus mírum fit ceruum muficz modulos inteL 
ligere, apud A Iíanum legítur eum Indícz uocis callere foni, fermonem per: 
cipere, neqsalíum quempíà íta facile: quamuis Ptolemzo Philadelpho ceruus 
fucrir,qui graecum idioma prorfus intellexerit. Atíam fatís (uper Cerui mufica 
cuagati, reliqua nunc eíus anímalis fienificata fubíungamus, 


PRAECIPITANTIA. 


Ercíto quempiam íngenío,temered ac nulla ratione fefe mouentem(ut ple 
D furores funt quí panící uocantur: quippe cim nulla urgente cauía 
quis in fugam fe prorípiat,negotiümue,quod pre manibus erat,(tatim abijcíat, 
incceptumdp deferat) Αἰ eypttj per ceruum & uiperam adpictam íntelliocbant, 
Pugnaenímhuíc cum ferpente,cuíus etíam cauernas ínue(tigat,naríumdy fpiri 

c tuextrahit renitentem, utluculenter hís uerfibus Lucretíus; 
Naribus alipedes ut cerut fape putantur 
"Ducere delatebris ferpentia feclaferarum. 


Ideo fingulare abigendis ferpentibus remedii, ceruíni cornu fuffitus, ut apud 
Nicandrum legítur.Idem ipfe tamen tam acer anguíum hoftís,qui tanto eos co 
natu perquirit, fimulacex ímprouiío uiperam confpexerit, ín pedes fe repente τ" 
p roripit,acfugit,ingenita fcilicet naturae difcordía concitus, quae illi accidit, ut 
ídem Poeta refert, 


Propter difsmilemnaturam difüimiless, 
Jextiras inter Jefe primasa, figuras, 
"Multa meant inimica per auves,multa per Τρ ἢ 
Tofenuant nares ifefla ata, afpera tatiu. 
x €^ op c 2 3 . » L , - 
ϑαπὲ coniectores etíam tradunt, cum quí per nocturnam quietem imaginatus 
fuerit uidere fe ceruum quempíam inftantem tergo, longed fequentem, futu^ 


rum utquitalefomnium uiderit, ca fit formidaturus,ex quibus nulla fit offen» 
fio fubíecutura;ac perínde fru(tra tímeat, 
| h d 


Dierii Val.Ceruus. 


Q' Iquid uero ad uetera fignificataaddere co^ PRAVITAS EDOMITA. D 
NW uipera fit profligatifsimis to 
ta uíta (celeribus inquinatifsima, alía mariíti, 
alía matris parrícidio polluta, uenenumdf e 
iusatrocifsimu,quod omnem, utaíunt, exu; 
perat medicinam , apte míhí feciffe uidebiz 
tur, (i quis uel regem ucl magi(tratum uel íuz 
dicem quempiam in fcelera uindícem fefe a; 
cerrímum exhibentem, per ceruum & extra^ 
ctam écauernís uiperam, quam mordícus ap 
prehenderit, figurarít, Eodem etíam híeroz 
olyphíco uirum íntellígemus, quí moru im^ 
purítatem corrigat, fcelera eluat, prauitatem 
emendet, & quod idem ait Poéta: 
C/eridicis bominum perpurget peora dicla, E 

E finem [latuat cupedimis atq, timoris, 

E»xponatá, bonum [ummum,quo tendimus omnes, 

Qualefit,atq uam common[lret tramiteparuo, 

na pofstmus «d id recto contendere curfu, 
uidue mali ymmineat rebus mortalibus ρα». 

Hocením e(t malefici ferpentem, qui clàm ín infidijs excubat, € latebris extra 


here,extractum ínterficere,interfectum deníq; deuorare. 
EG UC. ES TVA S; 


Voitíui dubio procul hícroglyphice notare qui uellent,currentem ceruum 
Ἔκ ἠρέμα ἘΠ ucro fugacitas ceruo natura inita, Hinc Lucret.Et fuga cer 
uís A patribus datur,&patrius pauor incitatartus, (τᾶ uero pedum alacrítate 
ín Achille fuiffe autores tradunt;ut ποδάρκης, καὶ πόδας ὠκὺς paísimab Homerouo 
citetur, funt quíautument inde partum, quód cíus ínfantía fub Chirone fuerit 
ceruorum medullis plurímüm enutríta, Porro illum affecutu efTe ceruos abícg 
canibus,& retíum ínfidijs, Pindarus INemeis canit: 

Κτένον τ᾽ ἐλάφες αὔδυ κυνῶν, δολιῶν € ἑρκέων. 

Nam de agilitate cerui fuperfluum eft uerba facere,cüm fcriptis omnium in prí Ε 
mís celebretur,praecipue uero κατ᾽ ifoxli) quandam,Laconu chorus, Ariftophaz 
níca Lyiftrate,dícat.faltandum pedibus eft tanquam ceruus aliquís.Sed quod 
de Achillis nutrimento & nomíne pofitum eft, Nazianzenus Achillem dictu 
ait, quod (ine cibo fuerít educatus : xc enim cibus & fuccus eft:ílleueró cruz 
dis tantüm ferarum artubus pafcifuerít affuetus , Sed & quod de Chíronís in; 
(titutione circumfertur, mirum ab Homero nufquam huius rei mentionem fie 
ri, cüm tamen Apollonius, & qui poft Homeru fuerunt Poétz pleriggomnes, 
educatum Achillemà Chirone tradant. Addam huc Thelephu Herculís € Au 
ccs filium,quem Alzus Auges pater ín Panthium montem expofuerat,à cerua 
educatum cffe,utapud Lycophroníis interpretem habetur, quod & nomen ip 


fum oftendere uídetur:cerui quippe nutricatum fignificat, 
INTERQVIESCENS 


Vamuis autem curfum perniciísimum ZEgyptij ex cerui currentis ἔρον 
C) cicincetligi monuíífent, quía tamenis requiem ínter currendum aliquam 
facit, confiftensd; manet, dum quí fequitur appropínquet,tum fugam ítem ar^ 
ripit, factum eftuthominemaliquam laboribus fuís requiem interponentem 
fignifi 


Liber feptimus. 5 


A fignificare fiuellent,currenté quidem ceruü pingerent, fed retro fpectante, cüm 
in folíus rantüm fugacitatis fienificato caput furreciu (latuerent,ut cornua per 
dorfum demiffa refiderent. Ideo ueró ceruus dum fugit interquiccere cogitur, 
quód tenuí imbecillocse(t inte(tino,quod leuiter etíà percuffum rumpi pofsit, 
cute adhuc íntegra permanente , D'enicy imbecillum adeó anímal eft ceruus, ut 
tactus ab afpalatho,ca e(t (pínae fpecies, emoríatur. V erüm hoc& alía de caufa, 
& alio ετίᾷ poteft modo pinei, quippe fi tres plurésue ceruos natantes fecerís,ca 
pitibusalteríus clunibus íimpofitis, atcp eorum prímum auertentem fe quafi ad 
poftremü e locu recepturü:quo quidem officio mutuo fe adíuuant, cim ex Si 
cilia transfretant ín Calabriam per z(tatem,pabuli gratía,idds plurímum iuxta 
urbem R hegíum, quí propterea quód onus capítís fuperaquas extantís haud 

- facilc (uftinet,inter natandum finguli fuperanteríoris lumbos caput ímponüt: 
dux ueró cim defeffus eftad ultimu tranfit locum, atqy íta mox alíus atcp alius 
labore íta cum quícte communícato incolumes tranfeunt.Sí cui tamen quod fu 
perius pofitum eft hieroglyphicum magis placuerit, res ín medío pofita cft, 

B ΕΠ /)QUIRIUNDCE D:00, 
er praeter hzec, formídínemdás per ceruum & puniceas pennas prae 

tentas fignificari omnibus íinnotuit,tam ex ijs quíanimalium hiftorías conz 
Ícripfere,quàm ex Virgilíano carmine,qui Turnü attoníto quodàá pauore perz 
culíum ceruo zquíparat punicez fepto formidine pennz, Libet ueró loco hoc 
de pennís ad ceruoru formidinem excogitatis hiftoríam enarrare,quz non tanz 
tim Virgilij carmen explicabit,uerüm etíà híeroglyphíco huícargumento plu 
rimum sus clarítatís, Narrabat mihí Io. Antonius Pollío Ciclou Princeps, 
Pontifici] contubernij mihi focíus, (tare adhucin Siciliahanc uenatíonísanti^ ventionis 
quz ratíone,quze fic fieri foleat , INobiles ubi renunciatü fueritceruoru greges a ue 12 
uíquà oberrare;alteralteru inuítantes propere conuení untafferunteg feci fcor E 
píonemaut arcum finguli, & fafcíiculum uirgarum, quz omnes ferrea cufpide 
prepilatz fint, quarum caputalterum in fummo perforatum eft;funiculo pet 
petuo per uirgas fingulas ca tranímiíIo.longitudo earum ad pedes quatuor ucl 
cízca, Cüm ad locit peruenere ubi ceruos congregatos norunt,laté diffufi equi 
tes peditescg modum agri,quanto fatís e(tambitu círcumfi(tüt, ftationemdqgu; 

c nuíquiígqs fuam per interualla certa fufcipiunt, Hicfafcem quifqs fuum expli 
cat,prímac uirgaad finitimi ultímam alligata,reliquas per decempedz circiter 
interuallum (ingulas terra affieit:idem alter,idem δ faciunt,donecceruos un 
decunqué conclufere, V irgís ita difpofitis pennarum punicearu, quas in hunc 
ufum magno numero fucatas habent, fafciculos licio fufpenfosad traductum 
per uírgas funiculu hic& illicalligant,quiaura uel leuifsima impulfi uaría íacta 
tíone motentur. Statíonaríj mox ín proxíma fefe quifqs abdunt uirgulta, fagit^ 
tíscp intentis expectant taciti . Líciorum hoc feptum ingreditur eques tantüm 
unus cum odoriífequís canibus,ijsc; non admodum magnis, Hunc uenationís 
magi(ítrum uocant.Is ubigregem nactus eft, fenfim accedit, latratudg catulo^ 
rum tantüm fretus,agmen incipitagitare : illi conferti omnes unà fugam capet 
funt: atcüm adlícía pennasdj illas penfiles peruenere,fubitó paucfacti ulteríus 
progredínonaudent, fed illarum motum & fulgorem declinantes ad Ια πᾶ non 
procul fle&unt;& rutilantes fafciculos illos profpectantes tanquá muro ínclu(i 
círcumaguntur : (ubfequitur magifter,nomíne quenqy uocans ex ftatíonarfjs, 
proutunícuícg fit proximus, atqp huic prímum ucl fecundum, illi tertium aut 


Pierii Val.Ceruus. 


quintum autfeptimum ex libidine fua telo excipiendum deftinat, futurum fa; Ὁ 
cgittarío dedecori & íenomínize, nifi oblatum à πιο {το fauciíarit, uel fi alium 
quempíam quàm nuncupatum appcetierit, Vlapi(teríta agmen tandíu circum 
agit quafi per pomcería progreffus,donec íta preda omnis per omníti uices con 
cidat exanimata, Hz funtítaq; pennz illae quarum formidine attoniti (tupidí^ 
uc facti cerui;abalíenato prorfus anímo con(ternantur.Has enim nonaliter pa^ 
uent,quàm elephanti colorem album:tauríi phoeníceum acrubícundum:tieres 
tympanorum fonitum:urfileonésue mappam,amiculümue ín caput iníectum, 
de quolocis fuis.Sed quodad ceruum pertínet, dant hoc nonnulli animalis fto 
lidirati;ingenitodq; cuídam ftupori,qui ei de re qualibet oriatur, Natura omni 
no funthi meticulofi, quía frigidiufculi : philofophí ením anímalía co omnia 
formidine magis laborare tradunt, quo frigidiora funt, idc quotídiano cópro 
baturexperímento. Ceruos uero efle frígidos lachryma dulcis areumento e(t, 
quae falfuginofa eftaprís, quí magna pollent caliditate . Hinc fit ut illefugiat, 
hic hoftem adoríatur,proqp uiribus íníuríam ulcifci pertentet.Sed cur non Lu 
cretij Latíni philofophi, ead de cauía mihi fepius cítandi,luculenta fuperhoc E 
carmina recitemus? 

et nentoa magis ceruorum frigida mens eft, 

Et gelidas citius per ut/cera concitat aur as, 

Que tremulum faciunt membris exiflere motum. 
Atq; idem fuperius dixerat: 

Ef ee frigida multa comesformidinis auva, 

Qua ctet Dorvorem vehbois C concitat artus. 
Huius rei doctrínam fecutus Horatíus ait: 

Quem tu ceruus uti allis in altera 

C/fgm parte lupum graminis immemor 

Sublimi fugtes mollis anbelitu. 
Et Graeci ἐλαφοναὔϑρα omníno dixerunt pro maxime formidolofo . Et Cleony^ 
mum taxat Ariftophanes tímidifsimum hominem, quem INebule per figuram 
cerui referebant. Sedenim quod deanímalís VEHEMENS APDPE- 
friciditate philofophi differunt, longe aliter Enid 
apud Euthymíum inueni, utin fubiccto ha | 
betur híeroglyphico. 
Meum ením defiderij fienir et 

Íe ceruum ad aquz fontem adípectan; 

tem diuínz íindicantlíterze, dum íta canunt: 
Quuemadmodum fitibunda cerua ínhíat ad 
aquarum ríuos, ira anhelat aníma mea ad te 
Deus. Cerua enim fuapte natura ita calida 
e(t,aiunt facri ínterpretes;utfrígidifsímis re. 
ptiliu carnibus mirifice releuetur,ideodj cas 
auídius appetit,quibus ab(umptis naturali il 
lo calore κα τὸ ro ajzmitew magis ac magis co^ 


citato, ftudiofifsime gelida fontíum fluenta perquirat. 
FORMIDO SVBLAT A. 


(ys autem Herculem ceruum enecantem multa artificum opera propo» 
nunt,fumptum ex Poétarum fabulís argumentum, ín quo tamen híerogly 
phícus 


Liber feptimus. 4j 


& phicus delitefcit intelle&tus, pauorem & mortalium uíta fublatum exco fignifo 
carí tradit Heraclítus, quí pleragy fabularum figmenta in híeroelyphíci hunc 
modum ínterpretatus e(t, Sed quantum ad tímiditatem pertinet, cim affectus 
huiufmodiin feruis precipue deprehendatur, utpote qui fcorfum ab ingenua 
liberalítate (int uel educati uel ín(títuti, mos apud Comicos ín prímís inoleuit, 
utfugitiui, quod omníno tímidorum e(t, cerui appellarentur. Eius tímorís er» 
9o Achillesapud Homeruignauíam obijcít Agamemnoni,dum ceruino cum 
corde predítum obíurgat.Pomp. Feftus feruos fugitiuos unius tantiim literae 
mutatione ceruos nuncupari folítos tradit. Sedenim ut eo uocitarentur nomíi^ 
ne,non ipía tantüm fugacitas ín cauía fuít,uerüm ctía hi(toría, Aiunt enim Ser» 
uium T'ullum zdem ín Auentino Diíanz facraffe,diemdy ín(títuiffe Idibus Au 
guítí,quo die ipfe ferua natus effetimos ueró erat ut Dezcara ex cornibus fieret, 
ceforumd; ceruorum capíta ualuís & parietibus affigerentur,ipfumd;: Díane ἢ 
mulacrum, ut ín plerí(qs nummis habetur,cum ceruo effingeretu r,quodaníma 
lía ea ín eius effe tutela dicerentur. Ab utríiufqpioitur rci fimilitudine, & fcurrili 

» propémodum in regem íoco, feruí fugitíui ceruí ccepti funtappellari, Addam 

' íd;animalía eaceruos quafi eeruos dictos, quód cornua σε δε ufqueadeo eran; 
dia. Nam & Ceres quafi Gieres à gerendis frugibus dicia,ut Etymologeici putát, 
Illud uero feruile identidem eft, quod onus tam magnum ceruí gerunt capite; 
quoniam ponderum ge(tatío fit (eruorum propria. 

ΑΘ. S CE-EAS NSROD-ET AS. 

V rrectas auriculas cerui;auditus acris fienificatum effe oftendit illud, quod 
Sdndbol prouerbium fertur, quodarrectís auribus Maro, &arrígere aures 
Terentíus interpretatur , Contrà ueró pro furditate cafdem demiflas pingere 
moris e(t, quiatunccerui acutifsime audiunt,cüm furrectas aures protendére: 
ciim uero eas demifere, uix proximum excipiunt onum.INam clim audítus,ut 
placet Empedocli, fiat illifu fpiritus in clauiculatam aurium partem introrfus 
adnexà, quà tíntínnabuli uícem przbere dicit, utpote celíoloco fitam,pul(uicg 
obuíam,acciditut negato per huiufmodi aurium deprefsionem ingreflu,furdi 
tas obueníat neceffario , Alia quzdam Medici comminifcuntur, fed qua nihil 
ad rem noftram attínent : hoc (iquidem fignificatum ex geftu defumiturauris, 

€ quacüm furrigitur,patefit: cüm uero demittíturaauditum obturat. Nam & A; 
ri(toteles ceruosait ciim aures demiferínt facile capi, quod ínfidías non fenfe^ 
rint:cüm uero eas intenderínt, facile infidíiarum admoneri, 

MON ἸΕ ἘΥ Ὁ STVES 
ἣν quí uero mulierofum hominem, & multarum concubitum appetentem 
notare uellent, ceruum exporrcecto genitali pingebant.Is fiquidem cim turz 
gente iam uenere coitum appetit,non in una tantüm íimmoratur,;fed mutat,bre 
uicp ínterpofito tempore alíam atepalíam fupereredítur. Aiunt ueró ceruorü 
coitum non effe (tataríum utreliquorü animalium, fed ceruam fimulac marem 
accepít,ídentídem currere;applicitumd ceruum & rem nihilo fecius peragente 
dorío uectare, illum duobus tantüm pedibus terre ínníxum pertínaciter fubfe 
qui,necnifi re peracta defilire, 
LASCIVIAE POENITENTIA. 
TR (pectandz probitatis exemplum eft, quod uolentes hominem propter 
propríam petulantíam, qua lapíus fuerit, pudoreaffectum íngenuo fignifi/ 
care,ceruu in fcrobe delitefcentem oftentabant,Is enim cüm fceminam ímplerít 


Pierii Val.Ceruus. 


feparatur perfe ipfe, & propterlibidinis graucolentiam folítaríus fcrobes fodit: D 
fcetent ut hirci;facies quoq; eorum nigreícitafpergine ut hírcorum. Degunt igi 
tur hacde(tinatione quoufq; imber accidat,abluticj inde pafcua repetunt, 


θεν. , -— Y 
Iia: itidem de caufa latitare cceruu cum DEI. R-E; PSVOEIS,A. ] 
pudor. 


obíeruaffent antíqui, hominem qui ucl 
candídatus turpem effet repulíam paffus;ucl 
partam dignitate amifi (fet, V atínianaaliqua 
affectus ignominia, & propterea tanto per, 
fuíum pudore, ut ín frequentíoraloca prodi 
re non audeat, oítendere ἢ uellent, ceruum 
mar (ine cornibus inter uirgulta frutícésue 
abditü pingere folíti funt, Cornua ením ma: 
res tantu habent, quibus amífsis tandiu prae 
pudore latet, quoadaltera renaíci cceperínt. 
Alij dícunt nó prz pudore fieri hocà ceruo, 
fed natira duce, quód fe latebraru praefidio 
tutari uclit, qui fearmís príuatum cernat: ue 
lutí fepíaatramento fufo fuz confulitincolumítati, ne capíatur ; δζ polypus co- 
lorís mutatione uenatores fallit, Quod uero pleriq hiftoriz animalíu fcriptoz 
res fcemínast ceruís (ine cornibus cffe tradunt, lonot diuerfum e(tab eo quod 
Olympfíjs ponit Píndarus,ode queTheroni fcribitur ἐς θεοξένια. Ita ením ibi: χρυοό 
κερῶν ἔλαφον θύλειαν ἄξοντ᾽ αὖ ποτὲ ταῦγέτα ἀνζιθξο' ὀρθωσία ἔγραψεν lei : quo loco interpres in^ 
troductum aítà Poétís cornutam ceruam, cuiufmodi ea fuit quae Thelephum 
lactauít.Pofitum hocídem ab Anacreonte,fed à Zenodoto correctum,ob uuL 
gatam hiftoria, quód ín eo genere fceminze cornua non habeant: nam quód fcrí 
píerat Anacreon, ἄγαν ὡς οἵζτενεξρὸν νεοθηλέα γαλαθίωυὸν ὅσ τ᾽ οὐ ὕλαις κεροέοσης ὑπολειφθὰς ὗ τοῦ μὴ 
(oc ξπ]ρήθα; pro locutione xsocvic, quod cornigerz fignificat, Ζ enodotus ís emun: 
Cte narís cenfor igotowe repofuit, hoce(t,de(ideratze uel amabilis, Subiungit in^ 
terpres,inuentas tamen alíquando, nec íncongruu eífe aliquas habere cornua, 
quemadmodum in elephantis, de quibus tradunt &thiopicos & Libycos tam 
mares quàm fcemínas habere dentes, cüm tamen ín Indía, ut obferuauit Amy 
tíanus,huíus generís fcemina fine dentibus effe confpiciantur. E 
AUROVSORSVONU LA PPAARRSA T VISLUSIBNSES GIOJIBSDIESSDPRSESLTS VAS. 
Le etiam iuniores híeroglyphíca queedam areumenta,que pafsim 
referre,utut depofcere locus uidebatur, haudquaquam puduit: cuiufmodí 
hoceft, quoapparatum bellicum fru(tratorium & inanem efTe, nifi praefens ar- 
densi ad(itanimus,per ceruum magnís ínfurgenté cornibus (ignificari pofue- 
runt, [Naturam enim ínquíüutceruo anímali admodum degeneri cornua magní 
tudínís adeó fpectandz acafperítatís horrifice contribuifle, quo areumentu:a 
effet, eos quíaudacia & fiducia ipfi predíti non effent, fruftra ullum armorum 
apparatum, & inftrumenta bellica comparare.Dícere folebat Anti(thenes, bo^ 
naomníaà Dis hoftibus optanda praeter unam fortítudíne:illaenim quotquot 
e(fent,non effe pofsidentium,fed eorum qui armis pra(tarent, & uiribus polle 
rent,Nam nifi ad opes & potentíam pracfens acere; animus adijcíatur,facile uel 
ipía infringiturfortíitudo. Hincegregium illud Chabríze AthenienGium ducis 
díctum,quod & Philippus ufurpareíolitus:formidabiliorem effe ceruoru exer 
citum Leoneduce, quàm Leonum duce ceruo, Tantum ís animorum uigori, 
quo 


Liber feptimus. 5 


A quoDux ipfe polleret,tribuebat: idcjj multis ftratagematum exemplisapud re 
rum fcriptores paísim uerum effe comperítur.In hanc fententiam Demades 
Philippo;qui contra Athenienfes fuperior cuaferat;adulaturus, ἔγνως αὐ ἔφη ὦ βα- 
σιλϑῦς rli) αὐ πόλεως δυύαμιν, à ἀθίιυαίων p plum G^, μακεϑόνων 5 χάρης ἐσρατήγει. INofles ,in ^ 
quit,ó Rex,ciuitatis robur,fi Atheníenfiu Philippus, Macedonu ueró Chares 
exercitui pravfui(Tec, Chares ením Dux fuerat Athenienfium. INon omittendü 
hic,quód Tertullíanus noffe ait fe Chriftiani gregis paftores aliquos in pace 
Lcones,ín przclío ceruos: quód quidem uir ad martyrij cruciatus íÍmpauidus & 
paratifsimus;ad íneptías tollendas feruentifsímus, neq; animos pufillos,neque 
ionauíam quorundam ferre poterat. 

ACCUCOTUAE ON 
| LONE uero mihi uidetur Anaximenis interpretatio fuper Actzonis fabu; 
la, de qua fuperius mentione fecímus, qui conueríus ideo dícaturín cerui, 
& à canibus fuis dilaceratus, quód periculis qua uenando fubierat demu confi 
deratís,zetate iam ingrauefcente timidior factus,in ceruu transformari fit uifus, 

s cumdcanes nihilo fecius aleret,patrimonium confumpfifTe,idcp à canibus lace 
τατῦ εἴς fignificare,cim potíus hi(toria,no fabulz cuiufquá figmentu,ínuento 
huic dederítargumentu. Actzoné enim & Cippi cornutos edítos Plínius au^ 
toreít, Quínapud Max.T yríulegas,apud Corinthios, Bacchíadaru facínus ín 
Acteone Dorico adoleícente difcerpendo admifTum, Bceotío illi afsimilatu, in 
quo Actzonà uetis e(tcanibus laceratus , Quod uero Homerus ait, Díaná per 
iuga montíumerranté gaudere telis, X Capreisac fugacibus Ceruis delectari, 
funt quíad Acteonis fabulam conuertant (unt qui uetuftam philofophíam fe^ 
cuti, fagittas eas quze ceruum affequuntur hieroglyphice folares radios índíca 
rc uclint,quorü fcilicet repercuffu, cornua ipfa pro loci;ubi Luna eft, conditio^ 
ne, &appareant € obducantur , Nam & Lucretíus tela haec íta ínterpretatur, 

Non radi Solisneq, lucida tela diet. 
Dianam autem capreís & ceruís tantüm gaudere Homerus dicit, Leonibus au 
tem mínime;nempe quía circa laygeta autErymanthü eam uenarí dícít, ubi leo 
nes nó habentur.Elei (ane Dianà ἰλαφιαῖαν uocant, utapud Paufanit eft,quam 
uis alíteralij nome interpretantur, V ídeas tame pafsim Díanze fimulacro ceruur Hadriani 

c utpluríimüm ín uenatum obijci,qualem precipue fpeciem ín Hadríani nummo "mo 
cernere eft,cum infcriptione, APT EMIZ E9EZIA.Inalijs quocs eiufdem Ha 
dríani Díanze itidem Ephefize fimulacru geminis duüm ceruoru ínter fe auerfo 
rum clunibus infidere confpiícias;atqp aliter in alijs, Et cerua eft ín multis Crallie Galenisum 
ninummis cüínfcriptione D1ANAE CoNS AvG. Eaenimambitionefuit, "^ 
ingenio uiralioquín impuriísimo,ut D'eos omnes ad fuí cuftodíam & cóferua 
tionem occupatos efle iactaret, Hincferas fereomnes quotquot numinibus di 
cauíitantiquitas, nümís fuis eade infcriptione cudendas curauit, quoru uís ma; 
ena paucis anteannis in agro Bellunenfi reperta eft. INeq; tame Díanz tantüm, 
uerüm etia IVlilanioni, & Atalanta heroibus ceruus dedicabatur, quoru (imu 
lacra cum hinnulo in Olympia fuiffe Paufanias teftatur. uod ueró aiunt Iphi 
geniam cim iamiam adaras patrís íuffu mactanda con(titi(Tet ín ceruam demu 
tatam,ac ipfius Díane numine in Tauricam regionem afportatam, Nicander in 

Taurumait;Pheodimus ín urfam: atq; ita omniía uaríant in Gireco^ 
rum fabulis;à quibus longe diuería leeunturapud 
L ycophronem & cíus interpretes, 


Pierii Val.Ceruus. 


“αν EAE ΣΑΣ δ 


ἃ eem ex picto ceruo fignificari, quod Αἰ σγρείοτιπι cómentum efi, 
magis exploratum arbitror, quàm ulla fit opus cómentatíone perquirere. 
Datum enim illí εἴ ἃ natura,ut quamdiutifsime uíuat, V erüm cüm íd facerdo» 
tcs oftendere uolcbant, cornua maxímt ramofa faciebant: fiquídem unoquoqg 
annoramus horü cornibus adijcitur,fed ut nonnulli obferuarunt,non ultra fex 
annos, ab eo temporc fimilía reuiuifcere, necpaetatem inde difcerni poffe;fed ex 
dentibus,quos tunccim grandceuus e(t,aut paucos,autnullos habeat.Sedením 
experimento compertum eft cornua Íeneícentiafperiora quotannis fieri enorz 
mioracp,pluribusq; tuberculís & mucronibus horrida,quo magis ín feniu uer^ 
gant. Anímaduertendum autem ín manu fcriptis Hori codicibus antiquis «wv 
χρόνια σημαίνᾳ fcriptit,non τουλυ χρόνιον, utín imprefsis habetur,quod multa tempora 
interpretandum eflet.Sed paruí hoc momenti, Apathoclea Syracufanorü tyran 
num ferunt ceruum uenando interfeciffe, circa cuius collum torquis erat ahe 
neus,fuperinducta íam pelle te&us,ín quo huíufmodilegebatur infcriptio, ^10 
MHAHZ APTEMIAI, quem Prínceps ipfe magna ueneratione fufceptum Diíanze 
ítatim cofecrauit,diutifsímecp apud Peucetios Italíz populos in percelebríi Dia 
nz templo,cuíus memínit Aríftoteles,torquis ille confpicuus fuit.Superare ue 
rOeos trecentos annos multi prodiídere,pleríqp plures, pleríqs pauciores : quod 
quidem utcuncp habeat, recepti(simum e(t cos cfTe uiuacifsimos, & uiuacitatís 
€looío pafsimà Latínis Girzecíscy fcriptoribus appellatos. 
Si iam tempus eftutruminationís figni, VIR VNDECVNQVE 
ficatum exequamur, fi príus tamé locum perfeers. 
apud Pliniu expenderímus, ubi de cerui ru: 
minationeloquitur,quem fylue(tríu tuncru | 
minare, cum à nobis aluntur,diícere uidetur, | 
quafi cicuratío fit ruminationis caufa.Sede 
nim, uti reor, uclalíquid deeft,uel, quód ad, | 
duci nó poffum, Aríítotelem non exprefsit, | 
qui co probatargumento ceruos ruminare, 
quía idem faciuntalti à nobis, Aiteníim,ex fe | 
ris ea tantüm rumínare nouimus ,quz ali 
quando cum hominibus degunt, utceruus, 
huncenim ruminare manifeftum eft, Huius 
uero reí fignificatum ex diuinis líterís inter" 
pretandum,ex quibus anímaliía quae ruminant,Sungulas bifidas habent;profa 
nanon effe dídicímus:quod quidem eo uclamento fubinnuit, eum quí facrís fit 
inítiaturus, pietatís meditatione,nec; nó doctrína iudíciod; przeftare oportere. 
Bifida fiquídem ungula difcernendi doctrínam, fingulorum índícat examina 
tíonem, quam per ipfas rerum di(tinctiones affequimur, ut rectirab índírecto, 
lepram ἃ ποι lepra difcernere pofsimus: ruminatio uero,ut fpe díctum,píeta 
tem & díuínarum rerum meditationem oftendit: horum quíaltero careat, tanz 
quam íneptus reijciendus.Alteríus fiquidem altera pofcit opem res X coníurat 
amíce, diceret Horatíus. de quo tamen fienificato in Porcolatíus ex Philone. 
Eod forfitan fpectat díctum illud ex x x1X.Pfalmo,utapud Graecos eft;2on xv 
eis να ταῤἰωφομϑύι ἐλάφυς, V ox D'omíni quz ceruos perficit;utalij;praparat.Signifi/ 
cat uero καταρτίζῳ inftruerealiquem ad negoti, quod exequendum fufceperit. 


Vox 


Liber fcptimus. :6 


A Voxigitur Domini, quz ceruos,hoc e(t,uíros non indignos qui admittantur 
ad facra,inftruit,& ad certam uita ratíonem inducit,ea e(t,qua per prophetaru 
uatícínía;per Euangelícam inftitutionem,perApo(tolorum prxdícationes,per 
Doctoru optímoru interpretationes nobis innotuit. Adamantíus,cuíus fenten 
tíam Euthymius mihi fequí uidetur, eo rem trahit, ut cos uiros Domínus ad 
profectu fapientize ducat, qui ferpentes fint afsidue perfecuturi (quí fermo me^ 
ré efthieroglyphicus) hoceft, bellum cum hzretícis,&falíorum dogmatumau 
toribus eefturí, díabolics tentamenta conatusqp cíus omnes exuperaturi: quo 
debellato certamíne, tríumphabundi mox cantare ualeant ex altero fupra qua^ 
dragefimum P (almo: Quemadmodum anhelat ceruus ad fontes aquarum, ita 
fitibundus fitaníimus meus ad te Deus:fitiuitínqui;animus meus Deum eum 
qui fortis eft, qui uíuit. Hís uero ceruis montes excel(i perufj, fublimitas quip. 
pe ccelettis illucefcít, fupremaeqg doctrinz fa(tigium, quod nubes omnes exu 
perat,quo, (imulac mortalium infidijs appetuntur, aut canum latratibus exagi, 
tantur, tuto confugíant, & fine perturbatione fofpitentur . V bí ueró in diuinís 

» ipfislíterís,Prouerb.quippe Solomonís egítur,Ceruus amicitize,& gratiarum 
pullus fabulentur tecum,hieroglyphicé quidem,ait Eucheríus, ita ínterpretanz 
tur,ut ceruum amicitiz accipiendum putent Chriftum totíus dilectionis & cha 
ritatís magi(trum: nam & alibi, & praecipue Cantíco,Chri(tus ex cerui imagine 
defcribit:ut eoloco,Similis es tu fratruelis meus damulzaut hínnulo ceruort. 
Gratiarum ueró pullum quem accipiamus,nifi columbinirac perinde (an ctum cotitius 
fpiritum,qui (it omnium gratiarü,quíppe utueteres uocabulum ufurpant, xac pulus. 
eytrardi(tributorz Admonemur ergo per Solomonís praceptionem,ut femper 
Chri(ti;uel fpirítus fancti folatiarequiramus. Sed antequam cornuü ceruínorü 
genera pretereamus, id obferuandü,é ceruorum genere qui cornibus latís funt, 
Tragelaphos, ut tradit Eucherius, díuinís ín literis nuncupari . Animaduerti 
interdum e fummis fraxini arborís ramis nafci quid ad huíuímodi cornuü fimi 
litudíne, furculo quippe aliquo detruncato, mox gummide cortice exudante, 
quiíneam mox fpeciem V íreiliani uifci more crefcat,&uario flexu modo in fpí 
ram, modo ínftarachanti, flexibus anguíneis incuruetur: id quicquid fit lignu 
omníno eft;atq;admodu folidum,fed forma lata ftríjscs multiplicibus loricata, 

E FEROCITAS IN TIMIDITATEM 
V'SENRÁXS A 

Ed quoníam in Tragefaphum íncídimus(qui nomen id adeptus eft à corni 

bus, que propterlatitudinem & ftrías huiufmodi hircinis admodum fimilía 
funt,ramofa tamen,fed n6 ínacutum tendentía) quid de Hippoceruo dícemus, 
quem noftra uídítzctas,anteríore parte equum,poftetiore ceruum,íefToris & e^ 
phippíj patíentem,inereffu tamen íncómodo,utpote quí modo afTultu, infefta 
modo fuccuffatione fefTorer coquaflaret? Mifit hunc dono Fríderícus primus 

Mlantue Dux Francifco Gallíaru Regí;falutis noftreanno x X X1111.fupra M. 

D. Quéd fi quid huiufmodi pingere uoluerimus, non incongruu erít animalis 

huíus híeroglyphícum, ferocem impetu prímo hominem fignificare, 
qui mox in pauídum eueftígió degeneret,&C 
in fugacitatem ela 
batur, 


Pierii Val.Ceruus. 


DE CORNIBVS 


SPECIOSAE FORTVNAE INCONSTANTIA. 


V oniam ueró ceruusad Lune fimilitudinem cornua nuncamittit, 
|I nuncreparat (nam & fideri cornua € decidere & fuccreícere uidenz 
tur)híeroglyphicum nónulli ponunt ceruí cornua,(i quempiam ab 
ienobilitate modo ad honores euectum,modó ab honoribus ad ig» 
nobilitatem redactum aísiduo fortung rotatu, uariodj euentu,fignificare uolue 
rínt.Solis ením animalíu cornua decidua recídiuacgannis omnibus Ariítoteles 
Achaicis Ceruis hocaitaccídere, eoscp, ut fuprà dictum, prz pudore tandiu la- 
títare, &loca difficilía acceffu petere, donecalía rena(cantur : quamuis ca(tratís 
aiunt neq; decidere,neqg (i prius deciderintrenafci, T oto ucro opere cornua di^ 
gnitatis, potentiz,fortitudinis, autorítatís &impertj indicia e(Ie coómon(trant, 
SACROSANCTA DIGNITAS. 


Hx aliud nafcitur hieroglyphicum, ut facrofancta díenitas ex unoquodj 
cornu fignificetur, quod antiquilsima omnis ueterü indicat difciplina, Ho 
norís enim,utí dícebamus,S potentie enum tam apud Gentiles, quàm apud 
Chriftianz pietatis cultores, quicp eos przecefferüt Hebraos,babita cornua.In 
diuinis fiquidem libris cornu pafsim pro Regiapofitü reperímus, complexaqg 
fimilitudine quadam interfe, cornu, radiu, &coronàa, Inde Mofes cornibus ín 
fignis effingitur, cuius facies diuini Solis lumine correpta, radijs quibufdà ig^ 
neis promicare uidebatur, adeo utl(raélítícus populus cüm fplendoré cum ferz 
re non poffer,oculis ad obtutum cxcutíentibus;ab eo,ut uclata facie uerba face 
rct,(tudiofiísime cotenderunt, Eadem porro dictio apud Hebraeos, & cornu & 
coroná denotat, V nde fpíus apud Latínos in diuinis literis cornu pro corona 
pofitum:pafsimdp ex inftituto ueteri coronz regíz radiorü referunt fimilitudi^ 
nem:utnon temere olím ínftitutu fiteas ín Apollineo capite X11.precíofis lapil 
lis cofici,qui fplendore fuo promicantes caputuniuerfum radijs illuftrarec. ΤῸ 
tidem autem radijs coronas regías con(tare,tum ex nummis ueteri monumen^ 
tíscp alijs uel re fufis uel marmore ínci(is, tum ex V irgilíano carmine uide: 
mus,ubi Latínus fcedera certaminis inter /Eneam & Turnum fancturus, 

Quadrijugo velitur curru,cul tempora circum. 

vALurati bis fex radi fulgentia cingunt 

Sola aui becimen. 
Sienificarunt & in portentis cornua dignitatem,ut purpurea illa, cum quibus 
bosalbus olím natus, Albino Clodio tum prímu in lucem edito:imperatoríam 
enim illi dignitatem portendifle perfuafum eft. τα quidem ille íam grandis 
cüm Tribunus effectus effet, in templo Apollinis Cumani fufpendit, fortesq; 
illis has eduxit: 

Hicrem Romanam magno trepidante tumultu 

Siser,equis ernet Pax: alum, rebellem. 
Sed hecuerbofius forte quàm par erat explicuímus, nulla tuarum occupatio 
num ratione habita,mi Bocchi, Sed no(ti cerui cornua effe infieniter ramofa, 
quaedg τῷ mess Φόπον pro ccenaculis ad parietes affigantur, in quoru fcilicet ra 
moshofpites domefticiq; omnes,annulos,fudaría,pileos, & id genus multa fo^ 
leantappendere, cim fe uel ccenaturi, uel accubaturi,uolut expeditos. Hínc tot 
cà fuerunt qua ceruinís cornibus applicita reperifti . Qyuze quidem fi tue non 

reípon^ 


Liberíeptimus. 37 

Α refpondent expcctationi, quid ego ueniam à te deprecer, quimaxime omnium 
unus no(ti occupationes meas? Pro fumma πιοτὸ eruditione tua dabis operam, 

ut Ceruus meus & torquibus aureis, € infignioribus alijs monilibus adorne^ 


tur, unde aliquod ín eo fanctifsimae amicitiae noftrz monumentum pofterita^ 
tirelinquatur, 


PIERIVS VALERIANVS AD ROMVLVM AMA 
S&VM, DE IIS QV€ PER FORMICAM ET SCARA. 


BEVM ET ECHINVM SIGNIFICAN- 
TVR EX SAGIRUS. AB G2OCPIbIPO- 
rum literis. 


Uo maxim omniu animalis duo te,Formica !filcet eos Scarabeus( quorit yit 
5: alterum negottofa, eius alterum quam natura eortem, contemplationeverfe- 
NN EE JL tr, hrerogbphtca fent ym admirationem traxerint, mmme miru e$t eruáitifsz 
INESSE me omule,cim c veteres Philofüphos omnes n certamen commi[erint vtrum 
brutum, humani, an diuinum etiam eorum e[jet Ingenii altercantes: é» an ea vera fmtque 
lib.de Nat.Deo.apud Gceronem legimus,im formica pon modo fenfumsverum etiam mentem, 
rationem, 414, memoriam efje. Pyrhagarict enim, vt optime nosit, animam omnem que θη, 
bus et memoria frt praditayrationis identidem,ata, et14 ΟΥ̓ A0 e[je pertiaige al[euerant, ned, 
1nterioristantim, terim euam exterioris, qua vniufcuim[o, generis animalia quant necelJe 
babeant inter fe mutuo loquantur. Jamime vero mirit e[]e,eort qua bruta vocamus verba no 
ko a nolis, Iralis videlicet aut Grecis, cum barbarorum etiam smultorum verba minime 
y /Cernamus,qui vtri loquantur am voclferentur, dislintfe fatis mon [ane ΩΣ "mn tellteere. 
Quanqua prodita eft fuiffe etiam 4pud antiquos, qui fermone ammalia omnii iitel'igerent, 
inter quos JYelampum eT irefiam pracipue memorant, &multorum irae celebratum 
v"pollonium Tyaneum, quemreferunt in amicorum catu e “μά Φ τητοϊϊοχηε hirundi- 
nem alismunciare,afinu prope vrbem onu[flum tritico cecidife, miticima humi dffafum.Phi 
lostratus vbi bifforiam iflu[modi narrat, palJerem fuiffe feribit, quem ita loquentem ἤροίίο-- 
c niusintellexit. U/reunq, vero, caliuilfe eum ee auum eg brutort id genus linguas, no omnes 
confenfu tradunt. Sedenim pari bocmihi videtur quod, yt alia milJa faciamus, Firmice Sca- 
vabeiue inter fe loquantur cum alia i his fhetlemus, que prudentia, que jg quelesum 
obferuantia,qua agendarum imtelligendarum4, rerum,quavel Philofophi interdum nego CH 
fecdjere con[uerint, notitiam pre [e ferant,quod in nuls humane vite comoditatibus illa φ- 
β quotacund, ammalia nobis documento fuerint, c» viuendi propemodum rationem indica- 
rint.Sed ne ego ieptus,qui [uper his apud Romuli emafau erudiifsimu eloquentifimumq, 
yimrum dilferam. Sedenim dabis boc amicitie nofire,vt etiam liceat ineptire, dei, js fermonem. 
fecere; quatu decies im. anno longe difertius ce eruditius e fag gelu publico docere foleas. 2No- 
ram vero hanc diligentiam n est vt obfeuram quifpiam exittimet, quid Intamtenuimore- 
ami iifetfo,cism ip eotam magna natura miracula delitefcant:qua cium Aeg y- 
pri facerdotes diligenter cotemplati e[Jent,hacper Formica fuss 
hieroglyphi οἷ ad/criptam  fimmificari 


voluerunt. 


Pierii Val.Formica. 
EUN MIEL S HT. £4 CHAIR Lc ὸ 
SÜILIGEN TISSIMAM inprimis inuc(tigationem, foler: 
i tíamdgín ijs comparandis, quac ad ufum uitzfacerent,per hu» 
| ius anímalís híeroglyphicum o(tendcbant, Formica fiquidem 
JJ ea quoque deprehendit, quae quifquam accuratifsíme occul^. - 
1 traucrit,pari cum Sole diligentia.qui quotidie omnia terrarum 
ES 3 operauifitatione fua collu(trat: quapropter ín l(thmo Solifor^ 
micaimmolari folíta. 
pmo Ar B E NTIPTRS 
ΝΣ & prouidentíam, quía memor hyemiís cibaría comparat & recondit, 
&cellas promptuarías facit,femína interím ne nafcantur moríu (ecat;abro 
facgcondit, ne rurfus in fruges exeant € terra, atcp ínutilía inde fibiad ufum ali 
menti fiant, Quín ctiá fi ea imbre madefacta fenferit, profert atcp exíccat;idqg eo 
tantiim tempore,cüm tranquillum atqp ferenum ccelum prafeníerit.C)uamob^ 
rem nunquam ex nubibus imbrem cffluxiffe confpexeris, cum à formicis expo 
fitum eítfrumentum,quod fupra humanz intelligentíz captum efTe negarítne Ε 
mo,nifi paucifsimos coómemorare uelimus ea inGignes praeíagitura, uti Demo; 
critum fuiffe memorant,quem traduntiufsi(Te fratrí ccclo admodum fereno,ut 
quamrapidi(sime poffet meffem omnem fub tecta inferret: atcp effufifsíimu pau 
lo poftdiluuium fubfecutum. Ad hzc, hanc prudentiam, fiue cccleftíum cogni 
tionem Formícz adícribit Zlianus, ut cim nonum à Lunz coitu diem inaufpi 
carum norít,nunquam co die delatebris exeat. Sed utadafferuandae frugis pro 
uidentià rcuertamur, ea (i homini largíus, aut pari faltem cum formicis portio 
ne conceflà efTet, Phalarís Aerigentinorum tyrannusloca quzdam ín Sicilía 
muniítifsima,tam paruo negotio mínimecepiflet.Is enim fimulato cum oppída 
nis fcedere, frumenta quz refiduó habere fe dicebat;apud eos depofuit: deínde. 
data opera, ut camerze tectorum,ín quibus ea condebantur,refcifTze pluuíam re 
ciperent, frumentaqp ita computrefcerent, illos fiducia additi commeatus pro: 
prio trítíco abufos, prímo ze(tatís initio agorefTus, in inopia compulitad ded 
sapien.é. tionem. Quod ut exemplo nobis fit,facrze etíam litere adhortantur,que pigros 
Prouerb.6. defidesc; admonent, ut ad Formicáfe conferant;atqpilla prudentiores fieri con 
tendant. Salomon formicam minimum terrze anímal, fapientiore fapientibus E. 
aíTeuerar, propterea quód (ibi praeparat in meffe cibum . Deus ueró, utarbitraz 
tur Adamantius,indu(tríam hanc,uel quafi prouidentiz (imilitudinem Formi 
cis dedit, utalijs ratione utentibus perípicuum efTet exemplar, utformicarum 
Opera contem plantes,ad res gerendas ipfi quoc agerederentur, ufui neceffaría 
compararent,X parta difcerentafferuare. 
LUASBO'R LNDIEFESSVS 
bo wis hzclaboris perfeuerantiam ex Formíca picta fignificabant:nam eanon 
interdiu folüm, uerum etíam noctibus laborem exercet, Q)uanta uero dili 
gentía eandem femper ítat uíam, necp unquá aberratà loco, ín quo quícquá rez 
pofuerít: quanto nixu femína,quz pra pondere ge(tare nó pofsit, pedibus pro 
trudit:quàm officiosealie feísis fuccedunt,opemcpafferunt: ut meríto (it exem 
plum nobis magni Formica laborís, quzcareutam longe argutíus cícadam clu 
ferit, cüm illi;ut in fabulis e(t,jrefpondit, Αἰ (tate que cantaueris hyeme falta. A. 
neas Platonicus, l'heophra(to,ubi differit Euxitheus,eorum opinionem refeL 
lit, quidefunctorum animas aiunt id genus anímalíum fectari,cuíus uíta,dum 
in humanis efTent,imitabantur, ad diligenti(simam hancinueftigationem,foli^ 
citosqp 


Liber octauus. 58 
..& citoscplabores formicam accommodat:quam,fi íta effet, V1yfTes poftobituat 
fcctari cogeretur,quí nobís abHomero exemplar datus eft;in quo quid uirtus, 
& quid patientia poffet intueremur, idemdjlaboriofus omnium Poétarum ce 
lebratione decantatur, Plato autem Phadone tradit, corum anímas quípopu^ 
larem cíuilemd; uirtutem abícqy philofophía,confuetudine exercitationes fretí 
exercucrint,in formicas abire poítobitum, Nam & ea quz de Myrmídonibus 
narratur fabula, T heogenes eo quod fuper eina fcribit opere, quem fcripto» 
rem Píndarícus interpres cítat, A oinetas aítolim ín fubterraneis fpeluncis hà 
bitafTe, quamdp excauabant terram ín cultum arborum egerere folitos, mox fru 
ctus conge(tos introferre, undeà formicarum (imilitudine nomen illís Nlyrmí 
donum acceflerit , Sedenim de Myrmidonibus príícorum fabula eft, ne Graeci 
unquam nugari definant,louem in Formícam mutatum Eurymedufam Arche 

laícomprefsiffejunde Myrmidon genítus cíus gentis caput, 

P5 KISELOX: Dio :8 
BE &pietatem,quaeg mutuo mortales mortalibus officia debent, 
per formicam exprefferis, ἢ commeare eas ín formíicaríum fpectes formice 
alterius cadauer inferentes, prodire ex cauo alíquas,factascp obuiam quafi con^ 
fternatas retrocedere, bís idem tercj factitare :alías demum uermículos ab ín; 
feriori loco,utpote redemptionis praemiía,quibus cadauer redímant,cóouectare: 
alias ueró tentare,(i que difTectz fuerint,ut partes comittant,&cohzrere faciat, 
impellere etíam, ut quz nihil intermittant, quo explorent,an perfe demum ice 
dire queant. Q uod fi quís,ut Ailíano te(te Cleanthes inquít;anímalía hec ratío 
nis expertía contenderet, fola huius rei contemplatio admiratione errore emen 
dare pote(t. (Quantum ucró pertínetad uictus conuectatione,P etrarcha nofter 
maluiTet hzc de ape potíus quàm de formíca dici;ne furacitati adeo fauereui^ 
deremur. Nam & in fabulis eft;formice qua nucfunt,homines aliquando fuit? 
Íc aereítes, codem ferme ingenio,quo reliqui ferc omnes ruftici damnant,;fura 
ces Ícilicet & raptores: quilicet in id genus animalía fuerint tranfmutati, pri(ti 
num tamen conuectandi praedas, & rapto uíuendi morem obtínuerüt. Anímad 
uertendus ueró locus eft Leuitico cap.x X 11,Si fra&um,fi cícatrice habens:u bi 
Septuaginta pro fifractum,fi formículofum repofucre:per quem loquendí mo 
c dumhieroolyphicum fcilicet,ínterpretes eum íntelligi uolut quí cogítatíonem 
omnem ín terrena & fecularía negotía conferat, necp penfi habeat quícquam ni 
fiut cibo potudjfaturetur:quandoquidem hzceft formícarum uíta,ut que uen 
tríapta (int commoda, undecung; contrahant congregenti? ut notat Hefy; 
chíus:illudcg Solomonís quo de fuperíus, Vade ad formícà ὁ piger, X uías eíus 
confidera:ita intellioít,nempe quía pigrum ignauumqy; ad negotía prouocabat, 
nó ut qualía formíca facit,rapto fcilicet uíuendo,faceret,fcd utlaborem,diligen 
tiam,prouidentíamqg cíus in rectís operibus aemularetur. 
L'"NCCAE GU ΘΑ ΒΊΟΥ ΠΕΡ ΤᾺ 5$! : 
Vntqui collegas impares, aut inzequalítatem ín moribus, ín dienitatibus, 
Sm cenfu, & in omni deniqg uítze colore fignificantes,camelum & formicá pin 
.gant, laboriofum utruncj animal;fed facie, magnitudine,reliquoqg íngenío ma 
gnopere ínter fe díísident,ut nullis coparationis terminis círcumícribi ualeant, 
Apud AX gyptíos fateor hieroglyphicum hocnon haberi,fed 
ufitatifsími prouerbij citatio, μύρμηξ ἃ xoa Θ΄, ne 
preetereatur monet, 


Dierii Val.Formica. 


ΟΡ ΝΣ E-cN X I..A. 

[uu exploratum fatis, opulentiam per formicas fignificari non tam apud 

Ai eyptios,quàm etíam apud Arufpices, fiue de noítratibus, fiue de Indícis 
intelligamus : quarum hzc quídem uictui neceffaría oppido congerunt, Indicae 
aurum , & preciofam fupellectilem accumulant: ut non immerito formicaría 
bonadeaffluenti díuitiarum copía dicantur, quam augures íjs portendi a(Ícue 
rant,apud quos illerem congerant;ueluti Mlide illi Phrygi,cüm puer effet, dor 
míentí formíczínos tritici grana congeflere, ex quo ditifsimum huncfore ita 


praedictum eft,ut cuenit, 
MVLTITVDO INFESTA. 


Wo Peninm formica infeftae multitudinis fignum apud Arufpices fuere, ut 
quz INeroní mortís appropinquantis praefagiumattulerunt, qui (ibi ui 
fus e(t perfomnum pennatarum formicaru multitudíne opplerí, Nam & pau^ 
Io poftconcitata ín eum multítudo,mortem accelerare compulit. Ferales ctíam 
fuere Tiberio, qua ferpentem ab eo in delítijs habítumadhucuíuentem corro 
ferre : nam arufpices cauendum fibi effeà multitudine refponderunt.Sunt quí 
inaufpicatas efíIe putent ob colorem,qui omnino feralís e(t; quanquam ín Pe 
phno infula Laconia formica candícant, 
ΕΝ ΠΕ ΤΟΝ ΩΝ: 

NN uniucrfum autem conícctores ideo formícas indícium efle mortis affeue^ 

rant, quód terra filie fint, & in fubterraneis cauís habítent, quó identidem 
mortuorum cadauera inferuntur, 

AVDITORVM FREQVENTIA. 


T folis literarum profefToribus latum eftex Onirocritarü difciplina for^ 
mícas in aures obambulantes imaginarí: fiquidem aíunt puerorum multi 
tudinem hinc fignificari, qua ad audiendum cumulato numero fitaduentura: 
unde Mlartíalis in optatiísíma erammatíci commoda íocatus aít: 
Sic tefrequentes audiant capillati. 
INANIS GLORIA. 


pesce fapientifsímid morum fcriptores quidam xeoMfiw per formi; 
ca hieroglyphicum expreflere.Inanem noftri eloriam dícunt,qua nos ipfos 
fupra modum & merítum zeftímamus, tacitic nobis applaudimus . Latet e 
nim plurímum hocuítíum ín abditís animi recefsibus, cogitationisc; delitijs 
paícitur € educatur.Formíca uero ín cauernis fefelibenter contínet,necnifi ne 
ceísitatis caufa prodit ín propatulu, cum fcilícetautfpeculatum, aut praedatum 
properat,uel congeítas opes curat: de quarum folicitudine fuperius fatis dictu. 
Habet ueró hocformíca cu cenodoxía fimillimu, quod laboribus & fructibus 
infidíatur períndeac ínfidiofa peftís: haec quicquid praeclare egerímus, & quat 
cuncp adoreas acquifiuerimus, labefactare furtim ageredit: illa in opesiam paz 
ratas, haec ín uirtutes, & partáíam exiftimatione populabunda., Fecímus quid 
in bello fortiter, fors & corona donati fumus, furrepit hzc clanculum, & folía 
decerpít fingula, dum noftra nos facinora narramus, & eloríofum militem, ut 
in comcediarü fabulis e(t; imítamur., Prudenteraliquid cauimus, id quicquíd 
e(t cenodoxía uitíat, & eloriando mutat in imprudentiam, Beneficio aliquem 
affecimus,de(truit illud eloríatio, efficit; ut de quo benemeríti fuerímus, ma 
Icficio feànobisaffectum putet, operamq ita& oleum perdamus,Plurímum 

tempo» 


Liber octauus. 79 
Α΄ temporis in ieiunijs, in uigilijs, ín oratíonibus, in contínentia, in animi cotpo^ 
riscp moderatíone,;(ineulla métís auerfione cofumpfimus, aduenit cenodoxía, 
qua fructum omnem,quem per labores tot collegeramus,rapidi(sime depopu 
Ietur. Ingeniose, docte, &accuratealíquíd conícripfimus, fed dum nos ipfiiL 
lud efferimus,& aut noftros non apparere labores ingemifcímus, aut coru uen 
dítatione mole(ta gloriam affectamus cenodoxia illa, illa inquam ftatím obfcu 
rat quz alioquin futura crant illuftría, proc ingenio (toliditatem, pro doctri 
na imperitiam, pro ftudio negligentiam obíectat. Dandaítag; eft opera,ut lau 
dabilía quidem facíamus,ex quibus gloria fponte naícatur:íed cium eam ui(i fue 
rimus acquifiuifTe,neolioamus potius quam efflagitemus:íta enim cumulatíor, 
& corollarijs etii aucta ultro percita fubfequitur. Síquidem uirtus ipía fibi pre. 
cium e(t, nihil índiga laudis, diceret Claudíanus ; eam tamen uel ínuità honor 
& commendatio comitatur, 
DOIBEP- OC PUuUDECASUE: ^EDOR 
p S utad Aegyptios reuertamur,agrorum ua(tatíonem & infrequentia facta 
' &Jloca, quz populofa príus fuerant, performícam & orígani fafciculum facer 
dotes illi enificabant: per formícam, uti fuperius declaratum e(thíeroglyphi 
cum populi, quod pafsím iam habetur :per origanirt, folitudiné eíus íntelligen^ 
tes.Ea fiquide herba loco appofita quà formicae meant, modico ucl (alis,uel fu^ 
furis puluifculo (imul infperío,effícit ut iter deferant, fuiscj relíctís cauernís a- 
lio migrent.|Nam &Sotionís ín agrícultura preceptum eft,oríganum fylueftre 
frumentíaceruis circumípargere,ne formícz grana depopulentur., Sed fi actu^ 
tüm eas tollere quis uelít, experímento compertu e(t facilius fümmoueri poffe, 
fi captas aliquot combufleris,& cinerem ín cauum inieceris:ín agro uero fi can^ 
defactum ferrum ín cefpitem ubi níidificant impegeris , Eft ueró origanü herba 
uuleo etíam nota Romz, X alijs Italiz locis, Latine cunila bubulaappellatur, 
quam utpote praecipue fuam Ligures líttorales Cornabulíam uocant,;putri,ut 
prouerbio fertur,apti[símam fallamento ,Caeterum cüm permultz eíus fpecies 
abautoribus rcerantur,cademqy uarijs copgnomentis appelletur fatis fuerítat^ 
te(tarí cunilam bubulam efle, quae oríganon Cirzce dicitur, quam à teftudíne, 
cüm ca uiperam ederit, ad incolumitate carpidicít Arií(toteles, & ab eo Plutar 
€ chus. Apud Plíniumlegas, contra ferpentes príuatím qua cunila bubula appel 
latur:apud Arí(totelem,ciconíz cum uulnus acceperínt(eas ením cum ferpenti 
bus aísidue dimicare cognítum)origanum plage imponunt. Theodorus Gaza 
uir accuratifsimus,ubicunqp fit origanum interpretandiü,cunilam reddit. quo^ 
rum te(tímonia fueruntadducenda, quía nonnulli cunilam bubulam eandem 
δ origani efTe pertinaciter negant. Addam illud,cüm inter tres przcipuas ori; 
gani fpecies onites connumeretur,doctifsimos ztate noftra uiros de hac nó paz 
rum dubítare,camdp fibi incognita ingenue profiteri. Noftri Bellunenfes fpecie 
quandam origaní,caule;folijs,& floribus erandioribus uulgó apud nos proue 
nientem,Pulelíu afinini uocant, unde putarim onitís uocabuliü, utpote quod 
&iiors,quiafinus eft,cómodiísme deduci poteft, apud nos íta Latine ínterpre 
tatum: ea uero herba nimirücunila eft, INeueró cuipià miruadeó uideatur ín; 
cíIe uim eiu(modi eramini tam uulgari, ut formícas fuget, Ambrofius herbam 
quandá memorat Giillam appellatá,cuius folía turtur nídis fuis exclufo foetu fu 
períacere foleat,eods pacto pullos ab luporu incuríu depredatíonedtutari.Liu 
pus ením folium huiu(modi ufqsad fugamabhorrct, Leopardus ucro allium. 


Pierii να]. Εουπηϊςα. 


ita fibi fentít abominabile atque contrarium, ut fi quis co locum ubi ille mo^ Ὁ 
retur, confrícuerit, exilire cogatur & aufugere, Jlianus primo denaturís ani^ 
malíü (cribit, Noctuasà Ciconijs fuo nido procul fümmoueri, platani có folijs 
importatis,quorü contactu noctuz ferre nequeant, ex eo ín torpore illabentes: 
ciconiascpíta pullorü fuorum iíncolumitati profpicere, quibus afsidu& noctuze 
inimicabiliter infidíantur:de quarum alitum ínimicitijs fuo loco díctum, Neq 
uero ciconia tantüm, turturésue aut te(tudines medelà (ibi nancifcuntur natu 
rz ductu, uerumetíam & canes & fues, & ex animalibus pleraqsalía. Canes quí 
dem cim fellis uitio laborant,grame illud íuum decerpunt. Sues, (i cephalalgia 
crucient, fluuiales cancros inue(tigát. Mu(telaerutam,fi quando colubrü come 
derint, carpunt, Angues marathro líppientes oculos depurgant. Huiu(ce reí 
quaenam fit caufa;non otíofe quzriíturà quibufdam : quippe ciim anímalía haec 
talia nec didicerínt ab alíjs,necqg quide doceri potuerint,cur τα norínt quz fuis 
fint cgritudinibus utilía:que nos alijs difputanda ín medio relinquemus,ijs iam 
contenti quz ad ueterum picturas declarandas facere uidebuntur, 
ΓΌΝΥ ΤΟ, ΘΙ ον ἘΝ τὰ ΠΕΣ ΛΝ δὲ Ε 

Eliciter mihi quidam uidentur excogitaíTe, ut ἢ hominem grauiore aliquo 
Lx confectum, minimz tamen rei cuiufpiam ope incolurmitati redditu 
fienificare uellent, uríam lingua in formícas exporrecta hieroglyphice pínge^ 
rent:urfam enim ferunt formicarum efu,quas lingua illexerit,ac mox potu adhi 
bíto deglutierit, morbi opem fibi comparare: quod co przcipue tempore facit, 
cim primüm e fpecu prodit, ubi ieiuna hyemarit, INam Aron ín primis agrefte 
paícitur (eam dracontij fpeciem IVledici ponunt) cuius acerbitas inteftinu ine^ 
díaconcretum laxat: quod fi nullam attulerit opem,formicis eo modo deuoraz 
tis, íncolumitati priftinz re(tituítur, 

ΓΥΑ ἘΠ ΒΕ CAE. 
Elatebrís ueró ín quibus aliquis fe contineat, per uefpertilionis alam, & 
formícam indicatis, ínter relíqua uefpertilionis fignificata dixímus. 


DE SCARABEO 
2 C deFormíca quídem hzc dicta (ufficiant.Quod ueró pertinet ad. x 


Scarabeum, Appíon ille Girammatícus,quem cymbalum mundi Tí 
berius e(t appellitare folitus, rideríà plerifque uifus, quod curíofa 
Ἐξ: δὲ nimium interpretatione Solís operum fimilitudíinem uermiculo 
tam exiguo,tam bruto ineffe collegeritad excu(íandos gentis fuac ritus,qua pi^ 
lularem fcarabeum magna ex A gypti parte inter numina colucrit, qué reliqui 
ετίᾷ in fabulis tantaueneratione profecuti funt, ut fcribere n6 dubitarint,quem 
admodu (carabeus ínexorabile fe ucl ad louis preces oppofuerit, qui multis ab 
co uerbis contendebat,ut cumaquila rediret in gratia, coactucp Ioue ipfum alia 
ratione tantz ire obuíam inimicítize. Caeterü fi quae de fcarabeo traduntur uera 
funt:ueraautem utcredamus efTe,non ipfius Appionis tantiim autoritas, ueru 
& Ari(torelis & Plutarchi, & aliorum fcriptoru excellentium confenfus efficit. 
Imó utnihil hiícripferint, quae pafsim nofmetipfi fieri poffumus oculata fide 
perípicere,non uerum affeuerare,peruicacis efTet ingenij. Tam igitur fuper ope 
ribus eíus admiranda cüm (int, tantum abeft utuel Appion, uel Αἰ eyptij alij fa 
cerdotes,qui fignateadeó rem ínterpretati funr, ridendi uideatur,ut merita po 

tius, 


Liber octauus. 6o 


A tius, hoce(t, magna & ingentilaude fraudandum mínimt fit eorum inuentum, 
M XNVOUNUBIUS τ: 
Vr ením quis A eyptios facerdotes irrídeat, quód mundi fpecie, motuscg 
Ípfos per Ícarabeum fignificare tradiderint, fi pilulas illas, in quibus femi» 
nium ex (εἰς primum habucrínt, ac ín uermiculos prímüm, mox in certam effi 
oíem conformati fucrínt, ad mundi ipfius imaginem & rationem fieri comperz 
tum e(t?Scarabeus ením certo anni tempore bubulum excrementü nactus,ma^ 
terià eam fibi (ufcipitelaborandam,quod primo ftatím Pacís fuae uer(u mordet 
Ari(tophanes «ui αἶρε por ὡς mbi κανθάρῳ. C) uo loco mazá Poéta pro excremen 
to pofuít,utcunqs primüm ex ea pilulas cóficit,utíam mundi ipfius formam iní 
tío imítetur,mox eas ab exortu occafum ueríus pofticis impellens pedibus, nó 
intermiíTa rotatione protrudít, ipfe interim aueríus ortu ἢ pectat,quafi ἐς πάν 
ftríaid det operi;ut ceclíipfius exemplar intuendo,;imaoíné cíus exprimere co^ 
netur. υἱά ueró illud,quód inter trudenduàSubfolano ín Afrícu fertur,quaz 
fia(trorucuríui fieri obuíam cótendat, qui quidem proprío motuab Africoad 
» Subíolanum efizINeqs me praterit,effe quí nó bouillu, fed ainini excrementi 
ad hocopus delíei autumant,&ab co inter uolutandum oenítale femen fimo fu 
perfundi cómínifcantur,unde materícs ipía concipíat. Addunt etíam, ut hí(to- 
ría fituerifimilior, nomenipfum conuenire, quód canthona(inus fit;unde can 
tharus infectu íd denomínet, Sed hacc uaríetas ad nos nihil, cám de pila fernio 
fit, quam ex fimo fcarabeus informet, atq; mox inaquas uolutando protrudat, 
GUECONI CEU RO 5T: 15:0; 
| Bruch huic fignificatu e(t, rerum procrcationt atqy principii, ex cíu£ 
demanimalis imagine fignificare.Siquídem ex aquís ín lucem prodeunt fca 
rabeí,ucluti rerum omniü generationem ab aquis cffe Philofophi n6 poftreme 
autoritatis autumant, Homeru quippe fecuti, qui totiens Oceanü reru parente 
omniuappellat.Nam ea quís quotídie nó tueatur, fcandereaquas ín ccelum,dí 
ceret Plínius,eafdemdp cadentes omniü terra nafcentium efTe caufam, fruges ín 
de gigní;arbores fruticesqp uiuere, uitalem etíam herbis animá elaroirí, omnes 
denícg terra uires aquarum effe beneficia? Qyuod uero fcarabeos diximus ex a^ 
quis prímüm lucem aufpícari, ex hiftoria cognofcere eft, quód fcilicet (imulac 
c pilzillaeex fimo fabrícatz funt, fcarabeus terrà infodit, ubi eas per dies octo & 
uiginti fepultas occulat, quot {εξ diebus Luna duodecim Zodíaci figna per^ 
ambularit: atq hec hyeme potifsimuríigente fiunt, Dum íta pilae terra coo» 
perte confouentur,anímantur prímu in uermículos, índe paulatím in íd genus 
informantur,fimo tamen utifollículo quodam inclufi:nono autem &uicefimo 
díe pater e nído prodit;pilulas egerit, & fingulas, uti dicebamus, protrudendo 
inaquam prouoluít, utpote qui diem eum Solís & Lunze coitum conciliare no 
ienorat;ac perínde mundi ipfius generationem quandam aísímilare, orbeinde 
Lunz nouz oriri incipiente. Pilzauté ínaquís πιο Π τα prímüm, atq; haud ira 
multo poftadapertz cim fuerint,ínformati íam excluduntur fcarabei,& nigra 
it campis agmen. Quod fi formica tanto hominum cófeníu prouídz tituli con 
Íecuta e(t, quód in conuectandís afferuandiscs pra dis admodum fedula efle ui 
deatur,quos honores habendos fcarabeo excogitabunt mortales,quí no huma 
narum tantum rerum perítos cos,uerim & cccleftium,& diuinarum propémo 
du nonignaros íntueantur? Certe no ímmeritó κανθώρε σοφώτερ Θ᾽ prouerbiu ce» 
Icbratur;ab fjs quí (ingularem ín eo uermiculo fapientiam anímaduerterunt, 


Pfal.21. 


Pierii Val.Scarabeus: 


NUN LIES GE AENGIE. T ANE S 


Vodueró apud Αἰ σγρείος legitur, unigenitum hieroelyphice perfcarabei 
figuram fignificari,non eo tantüm modo accipiendu, quo quempiam uni 
cum filium unigenitum appellare confueuímus:; fed ea etíam de caufa, quod ab 
uno tantiim genus agnofcat;imó quód folus ipfe fibimetfeminium fuerit:fingu 
liením ex pilulis (ingulís procreati)nequaquam habentad quod genus referant 
fuum, fed abfq; ulla propagine, nulla maris genitura, nullo fceminze conceptu, 
uermíum fponte naícentíum inftar ín eam fpeciem prodierunt, 
DEVS IN HVMANO CORPORE. 
Xigere uidetur locus ís, ut quo aequíores A/'gyptijs fimus, Deum optimu 
d sims humano corpore adíumpto fcarabei fimilitudínem fubijfIe, T heo 
logorum dictís oftendamus: neqy ueró quifquam índignum facinus clamitet, 
Deum ipfum omniadmiratione maíorem, infecto omniu uilifsímo, teterrimo, 
putidifsimod afsimilari, qui legerit apud D, Auguftinu Soliloquijs, de admiz 
randa Chrifti humanitate dictum : Bonus ille fcarabeus meus non ea tantüm de 
cauía, quód unigenitus, quód ipfemet fui autor, mortaliu fpeciem induerit,fed 
quód in hac£zce no(tra fefe uolutarít,& ex ipía nafci homo uolucrir, Neq; ueri? 
tus e(t probus ille Theologus, pietatis & integrítatís columen, dum in nitidifsi 
mo Deifulgore contemplando;hominiscp ex oppofita parte cloacalem quendá 
putorem expendendo, fubturpiículam locutionis quodammodo f(tomachofz 
nau(eá,delicatíori cuíipià habitam iri derifui,qui fatís exploratu haberet, Deum 
fe uermem ctíam per Prophetam appellafTe: proíndecp eos qui tantí myftertj co 
enitionem affequerentur, ac perinde (tercorarià fcarabei procreatíone ex hitto 
ria callerent,dictum utroq pollice probaturos.Q)uod ueró ad P falmographi di 
&um pertínet,Ego fum uermis,& n6 homo, fuere nónulli qui pro uermis, fum 
fcarabeus , traduxere : quafi diceret, contemptiísima res ego fum. Euthymíus 
ita ex Chri(ti períona humiliare (εἰς Dauidem ait, qui alioqui & Propheta erat 
& Rex,alibids fecanem mortuum appellare,utlibro Regum legítur.Qui uero 
putant dictum hocpropter humaná Chrifti generationem, quae abíq; ulla uirí 
coniunctione fuit, id nobis indicare uidentur, quód quemadmodum uermís € 
pluuíanafcitur defuper in terram ueniente, ita X Chri(tus fuperno fandi fpiri^ 
tus in uirginem aduentu generatus e(t,quá ob caufam Chriftus uermís dicitur, 
rcliqua uideris apud Adamantium Concione in Lucam quartadecima, quam 
de Domini circunci(ione con(cripfit. Porro Augu(tini dictum eó quoq; dedu 
ci pote(t, quod Affertornofterait, Ego fum uermís € non homo: quía falicet 
ex mare & fcemina homo nafci folet,cgo ueró non ex mafculo & foemina fecun 
dum τίτα πὶ humanum,atqg naturam,fed in exemplum uermis natus fum,cuíus 
non e(taliunde femen, fed in ipfis in quibus coalefcit corporibus fua eft origo. 
Clementís Recognitionum opus circunfertur qualecuncg, non uocabulis tan. 
tum uitíatum, uerum fententtjs etíam deprauatu, in quo quidem multa à mali; 
gnis ingenijs in iín(titutíonís noftracludibriu inculcata funt. Sed hac corrigere 
alteríus fuerit cenfura;illud hocloco tantüm attinga,quoód circa fexti finem fcri 
ptum eft; Nos ut cantharilibenter uolueremurin ftercore : ubi is qui gloflema. 
ta quzdam adícrip(it,non ut canthari;fed ut cantheríj legendum putat,ratus ni 
mirum Campanü prouerbíum ad hoc facere,Cantheríus ín foffa. In epiftolís ue 
ro bonusille uir quifquis cenfor fuerit, fed nó fatis eruditus,audacter cantherij 
fecit, ciim canthari dubio procul fitlegitimalectio, ex hacipía quam retulimus 


hi(toría 


5b 


Liberoctauus. et 


A hiftorianaturali defumpta.Sed ne quid quodad uermem facere fuccurrat. pra 
tercamus, 15 prauzc nonnunquá cogítationis inquíietudinem hicroelyphice (i7 
eniíficat:quod Eucherius ad Eíaize dictum trahit, V ermis eoru non morietur. 


VEENSÜUPUACE ER VE 


V'm ucro ita nafcatur fcarabeus, ut nullo fceminze beneficio progienatur, 

folads patris cura,labore &diligentia uitam aufpicetur (n6 enim tcemineu- 
eft inter cos genus) hínc fitut A gyptij facerdotes PATREM fignificaturi , (ca 
rabeí prztulerint imagínem : X ubícung; marís officium,mafculamq; uim ex^ 
primi uoluerínt,nó alio magís uterentur híeroglyphico:nam uclutí pro matrís 
& fceminei fexus fymbolo uulturem pingebant,quod illa abícg patrís ope pro^ 
crearetur, uti comentario fuo difputatum eft:íta uirum ob fimilem, quam attu 
limus,caufam,per infectum huiufmodi intelligi uoluerunt, 


STRENVVS BELLATOR. 


EA quoniam bellatorum aními ea maxime ratione commendantur, (i uiriles 
B fuerint, uirorum fitbella gerere, Maronis Homeridqs precipue autoritaz 
te, illi ipfi (acerdotes mafculam uirtutem atqp ferociam per ícarabeum exprefle 
re, cuius imaginem anulis ínfculptam milites ge(tafle tradit /lianus:de quo 
pluraapud Plutarchum libro de lfide & O (iride, Erat & fignum Romanorum 
militu fcarabeus, quo uirilem animum praeftare fe debereadmonerentur, neqg 
muliebriter quícquam meditare faceréue:eadj de caufa díctum ab Horatio, 
Tyrteusa mares animos m martia bella 
Uerfibus exacuit. 
Contràueró & Phrygas & ἀχαΐδας, in effoeminationis opprobríu Virgilius & 
Homerus, utergjfuos appellauit, quód nihil faperent maículum, fed muliebri 
torpore ignauiadj ceffarent, 
SEEOSIE. 


(orm uero plures fint fcarabeorü fpecies, trium /eyptij meminere,quaru 
una αἰλερόμορφ G" appellatur,quae fcilicet felis faciem mira refert fimilitudine, 
eft; radijs quibufdam infignita : eadj de caufa folís hieroglpyhicu formà hanc 
c effeuolucrüt. Aiunt uer &luron,qui apud Latínos nunccati nuncfelis nomi 
ne receptus eft,oculorü pupillarumqs ufum cum Solís curfu «/47«5& quadam 
comutare,quippe que Xnoctu,& ingruente matutino t&porc ucgctiores fiunt, 
& acutíus cernunt, ad ortum uíqy iubaris, inde fenfim incipiunt hebetarí merí- 
diem ueríus, atq ita quo magis ad occafum declinat Sol, eo mínus obícuriores 
fieri. Ad hzc Ícarabeo digituli funt unicuiqy trigínta, totidem funt mefis dies 
quibus Solortu contínuo gradatím per fingula fignacurfum peragit fuum. 
LUN SA. 
poe fpecies bícornís e(t, ideodg muet e appellata;tauri quippe infignis 
facie. HacLune fubijcit, propterea quód cceleftem tauri A: gyptij Lunae 
exaltationem comentati funt. Giigni hos ex uermibusAri(toteles,qui lignis arí 
dis innafcütur, afferít. Prímu enim uermes ipfiímmobiles fiunt,mox di(rupto 
putamíne id (carabeorü genus exít.Ceateru Plinius genus hoc,cuí taurí cogno 
men cornicula dedere,terre(tre putat:eos idcirco alij terrze pediculos uocát.Lu 
canos appellat Nigidius, quib. cornua przdlonga bifulcis dentata forcípibus, 
in cacumíne cüm libuitad morfum coéuntibus,quales infantiu remedtjs ex cer 
uice fufpendunt:;cos ín Veneta regíone Gramphos,quafi Ceramphos,;hoc eft, 


Pierii Val.Scarabeus. 


bicornes appelfamus.Cornícula ea nó tantüm collo fufpenfaad quartanas,qui, Ὁ 
bus id remedij applícat Plinius, uerüm eti in frígidiufculalauatione urinatorí 
busadneruorum ftuporem,qui pleruncp fit ínaquis, amuletum credítur;nam 
& idíncommodi uulgó gramphum uocitamus, 

ΜΕ νυ ΤΕ Ν OS, 


Rat& fua hieroglyphico Vlercuríj fpecies dedícata,quippe unícornís,& ab 

relíquis forma admodum difsimilis . Neq; fum nefcius quendam ετίᾷ effe 
paruum admodum fcarabeum frumenta erodentem, qui cantharís appellatur: 
oríturis ex erucis fici; piri, & piní;fiunt enim ex hís omnibus uermes,ceterü hze 
poftmodum more mufcarü coéunt, Rídiculam Metrodorus Scepfius obferua- 
tionem ponít,noftro etíam tempore haudquaquam abolítam, in frumentís ole 
τί δι} ab earum íníuría fofpitandis,quod ín Cappadocía ínuentum prodit,ob 
multitudinem cantharídu : men(truas quippe mulieres ire per medíaarua;hor 
tósue, retectis (fituerbo uenia) fupra clunes ueftibus, erucasdy íta, ac uermícu 
los Ícarabeosds, ac noxía alía decidere , Alibi feruatur ut nudis pedibus eant,ca, x 
pillo cíncucp diffoluto, uerfu eo pronücíato, Q4 yer κουθαρίϑες, AUG" ἄγριθ’ ὑμᾶς διώ 
x4. Facefsite cantharídes, lupus agreítis uosinfequitur. Cauendum uero ne id 
eriente Sole faciant,(ementem ením tuncarefcere prodítum, 


LETALIS A SOLE FEBRIS. 
AES hzc Αἱ eyptij hominemletali febre extinctum, quam fub dío folares ra; 


díos perpetíendo contraxerit, fignificare fi uellent,fcarabeum cocum effin 
gebant, oculos quippe uel acu, uclalía leui cufpide transfoffum, ita ut exoculaz 
tus omnino uideretur, Aítt enim folares radios fcarabeo inimicos efle, quibus 
fiuehementíus impetatur,accidere ut ftatim obcecetur:fimulacuero cecus effe 
ctus fucrit,breui etiam commorií, 
MVDRVIVOSSSEBNUESROVAUVTUA SD ETLEGIELS: 

PRO hictam egregius bellator ductor, tam alíenusà mollitía eft; ut ciim 

prímüm uenereas rofas olfecerit,emoríatur:quafi uirtuté quantumuís ma 
Ículam illecebris eneruari documento fit:quod quidem ucl ab Ariftotele tradi 
tum,anfam dathieroolyphico non ínfulfo:fi;puta,quís uelit Hannibalem durü Ε 
Capuz defidentem, effceminatü píngere, fcutü illi cum fcarabei figno tribuat, 
oras uero clypei rofarum fertís ambíat, aut quid huiufmodi. Sunt etiam in ho^ 
minum genere permulti qui rofarum halítum ferrenon poffunt, atcp in ijs prez 
cij quantíuís uiri, Nam cüim Romz effem,uidi Olíueríum Caraffam magne ce 
lebrítatís Cardinalem, qui rofarum tempore quotánis fecedere cogebatur, fecg 
intra fuos, quos in Quirinali habebat, hortos claudere, cuftodijs ad oftía difpo 
fitis,ne quis autfalutantum,autamicorü officij gratía ingredientíum rofam ín» 
ferret, Etín Romana nobilitate infignis uir Petrus Melínus, íngenio, eruditio 
ne,& loco nobilís,rofarum odore plurimum offendebatur. Atqphaecdefcara 
beo,quz memoria complecti potui fuccurrerunt,plura omnino fcrípturus,ni(i 

commentarium, quod eo fuper Οἱ πὶ paraueram uulturíi adíunctu, 
ex clariísimi uiri Alberti Pj Carporum Comitis fcrínío 
furreptum,& à nefcio quo biblíotapho;uel fuco 
potius, ín Germaníam afporta; 
tum,adhuc defide 
rarem, 


De 


Liber octauus. 62 
DE ECHINO ΤΕΒΒΕΒΤΕΙ. 


:E£ Chinum Zgyptij, quod hactenus legerim, líterís fuis no inferuere: 
47 multatamen fupereo fignificat Crzci Latinid excogitarunt, quae 
ER eu oPenauum cunfisques formica fupra 
3 poisint: atqp ea quidem ad humane uita: com 
moda, utili exemplo futura : cuiufmodi illud eft, quod ín prímís comemoratu 
dignum exiftímaui, 
Omínemquippetemporumomniucon obbromnTvNiTATIS 
ditioni (εἰς accomodantem per íd animal captator, 
fignificari,& quod ait Phocylides, καιρῷ A boy 
τα. INouit fiquidem Echínus (de terreftri nuc 
loquor, nam de maríno ínter piíces alibi age; 
tur)cubilía fua Aquilonum & Auftrorü mu; 
tatíone comutarc, [Duas enim cubilibus fene; 
(tras facit, αἰτεγᾷ Notum uerfus, Boream uer- 
fus alteram: quadp parte uentum futurüu prae 
cognofcít, feneftram obturat, alterà recludit: 
fin intra te&um alatur , ad parietem diícedit. 
Quod Cyzíci quidam cüm obferuaffet,confe 
cutus opinionem eftapud omnes,ut uentos qui fpiraturi e(Tent ex fe ipfe precal 
leret:id quodalij Byzantij euenifTe tradunt, forte quód tuncreru fumma apud 
Byzantinos effet.Sed ubicungpillud acciderit, fatís nobís e(t id ab Echino fieri, 
quod documento nobís e(t, praecauere fi fieri pofsít, neimminens nos occupet 
calamitas:ca (i uícerit,ne adueríus praeualentis fortunae impetum reluctabundi 
fru(tra fatigari uelímus: lectendam ueró uíam uclís, ciim obniti contra nó de 
tur,quod trahit fortuna, íter intendendum. INon enim eft,ur idem inquit Pho 
cylídes,ín uentum rcflandum.Qyuín potíus tales (imus, ut quo nos cung; rapit 
tempeftas,azequo animo deferamur, atqg ut optime Virgilius monet, fi quo Ita 
liam contingere ccelo nequeamus, quía fcilícet 
«γύναι τη μεν ἃ (fremunt e ve[bere ab atro 
Con[urgunt venti,atq, 17 nubem cogitur aer, 
Nec nos obniti contra,nectendere tantum 
Sufficimus uperat quoniam fortuna Jequamur, 
Quad, vocat vertamus iter. 
Atq hoc illud effe crediderim, quod ín Echíno tanti facere uidetur Archilo^ 
chus,dum fuperanimalis huíus prudentía ita fcribit: 
IIo οἶδ᾽ ἀλώπηξ, ἀλλ᾽ Cx cy μέγα. 
θεία quidem Culpesymagnum vnum nouit Echinus.— ΜΝ εἴ utnumeronw 
merum reddamus, 
Seir multa Uulpes,vynum Ehinus,at magnum. 
SanetSolomon Erínacíum ínter anímalía terra» mínima, que fapientibus fapien 
tiora unt,nomínat,ut Septuaginta edidere.INam leporem uulgata ponunt. 
CIO NC IRA. PIERSDGOAVILA NMVAINIT VIS. 
ΤΠ quocp fuper Echíno (ienificatum ponunt, ut per hieroglyphicum eius 
homínem ab infidijs & perículís,ac cuiufcungs fortunz cafibus, tutum often- 
tent, Siquidem ís (imulatcg ferarum fe impetentíum odorem latratümue fenfe^ 


kn 


Pierii Val. Echinus. | 


rít,in orbem fefe colligit, roftro pedibusdpin, [ΒΡ 
trinfecus teftudínis more contractis, tergore 
omnípílzin(tar conglobato, fpinisdg quibus 
undecungs munítus e(t, ad incolumitatem e 
rectís otíatur, contactum fuum omnibus for 
midabilem reddens. Ad hzecautem refpexiffe 
uidetur Horatíus poéta, crm fe ita contrafor | 
tunze impetum praeparatum fcribit, ut fua in^ 
uolutus uirtute, tutus ab eius iniuria fiat, Ita 
enim inquit: 

Fórtuna fuo leta negotio, cr 

Ludum infolentem ludere pertinax, 

Jran[mutat imcertos honores, 

Nunc mili nunc ali benigna: 

Laudo manentem:fi celeres quatit 

Zinnas vefino qua dedit,ej mea 

Crtute me muoluo,probam 

Paupertem [me dote quaro. 
EATS hoc tam prudensalíoqui animalin ^— *R OCRASTINATIO- 

opportunítate captanda,& periculis eui ics 
tandis ingenio, & natura praemunitus, danv 
ni tamen alícuíus, ob procraftínationem in^ 
gruentis,hieroglyphicum eft,fi illi fcetus adij 
ciatur fuus,]ld ením malum ex contatíone ma 
ius effectum oftendit, propterea quód aluo 
ftimulata quandíu pote(t partu differt, quo 
fitutfcetus magis inolefcens, maiorem poft. 
modum ín paríundo doloremafferat. Duo 
eius gencraomníno funt, marítímum & ter 
reítre , utríqg nomen apud Gracos Echino, 
T'erreftris de quo iam dixíimus,omnibus ínnotuitfub Erínacij nomine, Huius 
quoq fpecies due funt, Suilla, & Canina, qua quídé ríctu & pedibus aut fuillis 
aut canínís fimilibus diftinguuntur. De Suillis Bucherius:Erínacij cheerogrilli 
nuncupantur magnitudine prope mediocrium cunículort, qui de cauernis pe. 
trarum procedentes, gregatimdpín eremo, quz eft contra Vlare mortuum, pa^ 
bulantur,qui & Echini dicuntur, íta fpinofo defenduntur tegmine, ut necconz 
tingi quídem pofsint. Par huíccum formica folertía comparando uíctu, qui po 
ma aculeis affixa congerat ín cauernam:ínfamis tantum e(t ínuidiz nota : quod 
cim optime norit fe proprer cutem pracípue peti, cuius ufus poliendis uelleri 
bus íinferuit, fimulacín perículum feadactum uidet,urína fua emiíTa 
tergus omne confpergit,fibi confcius id inde putre^ 
Ícereaculeoscs fponte mox de^ 
cidere, 


Pierius 


T Liber nonus. 62 
Á PIERIVS VALERIANVS AD FABIVM VIGI- 


LEM, SPOLET. DE IIS QV PER. SACRVM SVEM 


SIGNIFICANTVR EX SACRIS /£GY- 
PTIORVM LZITERILS 


al iaLemonem olim aiunt magm nominis Grammaticum, incomparabilem Jt. 
I5 Clarronis eruditionem admiatu, literarum eum porcum appellal[e, vanta fh 
EA SS mterea earum prarogatina adrogata, ut Corgilium diceret iam tum de fe ργά- 
D Jaaifje cum cecinit: 
vAAudiat bec tantiim yel qui venit ecce Palemon. 
vnum fe quippe futurus qui de fcriptoribus uudicaturus effet, cutus ferula 4td,cen[ura omnes ye 
terum Cr unoru lucubrationes [ubgai deberent: natas fecum literas, fecum. sntevituras Jem- 
mauamtate Vaclaret. Hicefl Rhemmius Palemon patria Uicetinus,cuius monumentum ho- 
die im Sumano monte agro Cicetino imminente cum epitaphio oslenditur, ulbivus ei fa e 
verifimile est, ctum alias etam agricolationis e vineni [hndiofrfsimou fuifle, e» C-Plinius oflen- 
Β dat: fed ea fuerit ductus gloria.Certe diélum illud homini de C'arrone non à grammatico ,qui 
literari tyrocinia doceret, non ab mano aut inepto viro ygiccin efjufum.fed ut diuinitus po 
tius editttm accipimus:mam cs olitor [pe mon cotemnenda proulit Nos quippe C'arrone non. 
ea de caua literarum. porcum vel ἃ Palemone velab alis appellatum 4[Jerumus, quod fcripta 
eius fint vllasn parte lutulenta, uel ex hara producta, Jed quia zilil fit Carrone mfo ned, lau- 
E145 06d, copiofrus, ned, magnificentius , quitam multatam uariaytarn py aclara confcripfevit, 
magne Sudtofrs ommbus vtslitati futura mfi acerbifüma temporu clades thefauros eas poleris 
inuidi[et: quare is ommum con[en[nne vir dathifamus, ac omnium difBciphnarum parens, to- 
tiis praedicatione vetuflatis habitus. Quod uero dotlrina eitis porco equiparata fit ,ea efl can- 
ΩΣ nullum animalà fue, pluribus magis, ΜΥ͂Σ condimentis apti, quod ilileacarne pa 
sibi! ee omnium epularum ufai magis expofitum, quinquagmta prope faporibus ex ea,ut 
veteres ob/ernarut,excogitatis et mo alio ex ammali copiofrar ned, lautior humano vitiuima 
teria fappeditetur:perinde ac multa c varia U'avronis fcripta argumentum mullum intatlus 
reliquere [Mendidifüimod, rerum omnit apparatu unin[cum[a, animi famem expleuere. Hac 
siu citra [aper C'arrane ipfo mediuarer.farte accidit ut [éripta quadam meavecognofcerem, 
€ que fcilicet olim ad ἱερογλνφικῶν mterpretationem elucubraueram, ead Inter amicos diuidere, 
eeierga [e uel amoris,uel obferuantia teflimoniu : proruptt ex his ecceporcus «dee yptius que 
aufugere tentantem cim po[lico arreptum pede comprehendi[Jem, cui dono couemtenter bunc 
enitterem.capi circun|picere : C'arronem. quippe aliquem depofcebam:hic mibitu Fali Cgil 
eccurrisi mortalium eruditifsime, cui merito hanc condimentori lautitiem xod σικωλικίω d. 
ποικιλίαν, quam. de porco memorat, uti Ü'arromi congrua ita tue perquam [mmilem opulentia 
dedicarem Nam tu qitod, »ullum dicendigenus,areumentum nulum,nullam arcane quam 
tumilibet dochrina partem intatlam οἰ qua de dinis, bumanisq, Siudss, de verum 
natura,de moribus, de ratione dicendi, de quacunq, demi ve vel dici, e eXCOTILAYI polunt, 
tuo illo magno imngeniojfelicifrimas, memoria complexus es,vt vix alterum atate ΒΟ [γα congn- 
ctam, quem Carron illr literatifsirmo conferrepofsim.Quare porcum hunc meum tibi 
deberi merito tdicaus, cuius immolatione fantlifiimu amicitie ΤΩΣ 
tam pte femper inter mos cultum c obferuatiz, quatia 
" efl animi fynceritas [pero me perpetuo 
confirmaffe. 


| 
: 


Pierii Val.Porcus. 


P,E.R'N:I£zG, EE ^5 


EGYPTI1I facerdotes utodium, quo fuillegenus omne perfe 
Y quebantur, líteris fuis τείζατα relinqueret, perníciofum homi 


quía fatis ladem non exíguam infert, damnofamd facít pauperíem,dum tene: 
riorem fegetem nó depaícít modo, fed & fcede proculcat, & roftro eruit, V nde 
primiim hocanímal Cereri facrificatum Poéte teftantur;& fabulze exortae funt 
de Cromyoniía fue Apri Calydonij matre, uno ex Thefei laboribus.Itag; Sala 
minij lege (tatuerüt, ut coru (uum dentes attererentur, quifegctibus cladem az 
liquam intuli(fent:de quo publice ftatutum eft apud Bellunenfes meos. 
SENSVS MAXIME BRVTVS 

Racipuaueró fuitapud /Eeyptios de fue fignificatio, ut per eius fimulacrü 
ΠΣ myftico fenfum materíz penitus affixu, atcp {ΠῚ praecipue coalitu 
indicarent: quodlicetínanímantíum omníum, nedum ín omni brutorü gene 
re confpiciatur: nefcío quo pacto tamen longe magís brutum, ín fue plurimüm 
apparcre,unicuiqs manifeftum c(t.Hic uero fenfus rationi pleruncp fefe con(ti2 
cuitaduer(aríu,nonaliter quàm materia ratione habíta,corpus anime tam mul 
εἰς ín negotíjs reluctatur: de quo praeclara Platonis, Phadone, fententía, τῷ ut 
θέῳ, C ἀθανάτῳ, X) vor, C" puovoqd i x] d iL Avr o, € dl ὡσαύτως, καὶ KZ T. αὐτοὶ ἔχονζι ἕχυ τῷ ὁμοιότοιῶν C1 V 
ἀνχίω, τῷδ᾽ αὐθρωπίνῳ, 4) 6 TO, κὴ αὐοήτῳ, C exc Avi, € διαλύτῳ, κὶ pid Cmm KZ. τὰ αὐτὰ Ex Vat ἕχυ τῷ ὃ» 
μοιότοιῶν αὐ e σῶμα. Anima quidem perquá fimillimà effe parti ei quae diuina eft, 
& immortalis,intellieibilis,uniformis, & infolubilis, & eode femper modo cír 
ca eadem habeat:corpus ueró identidem (imillimu humanae, S&mortalí,& ínco 
eníto, € multiformí, atq; diffolubili, & quod nunquam circa eadem,eodem ha 
beat modo.Ex argumentís aut huiufmodi,quicquid apud Philofophos alterca 
tionis e(t ín explorandis nature fecretis, emanauit, alíjsratíonem reru, alijs fen» 
fum praferentibus,cam illis incorruptibilem perinde acanimam effe afferenti2 
bus,hís hunccogitationi,ueluti & ipfos corporis alfectus,propinquiorem cffe 
concertantibus , Quare minime mirum eft &'eyptios, X qui diífciplinam eorü 
fecuti funt, in contemplandis ijs potiífsimum quz à corpcribus difleparata ui 
derentur,occupatos,porcum quippe animal fenfui tantüm deditum afpernatos 
εἴτε : quippe quí corpus identidem fuum met, ut ín Papyro coómonftrauímus, 
minimí faciebant, eíuscg alendi, curandicg negotium perexiguu fuícipiebant: 
fenfui, quem falliín unoquoqganimantíum facillime poffe fufpicabantur, par^ 
cisime fidem adhibebant:contrà ueró Ari(toteles, quid; eum fequuti funt, fen; 
fum ítafuntadmirati,ut eum cogítationbus omnibus pretulifle uideantur,Sed 
no(tranos fignificata profequamur. 

VANILOQVENTIA. * 

AAESBS autem facerdotes, utapud Horum eft, (i uaniloquentii hierogly^ 


phice 


Liber nonus. 64 
A phict fignificare uellent, & fuem & auerfum Elephantum fculpere confuerunt, 
íddp perinde erat, ac firationemà brutali feníu auerfam oftendere uoluilTent. 
INam cüm Elephanti fignificata comentario fuo confcriberemus, eum ín omni 
fere uirtutis numero,fi de brutis hoc dicere líceat,rationis propémodum parti 
cipem ínueniebamus.Huicíus opponit, qui antipathiz ipfius cogente ui, ufqg 
adeo eft elephanto ínuifus,utab eo nullo pofsit concilio tolerarí:íed cumprimu 
auditus fuerít eíus erunnítus, fugam elephas arripere cogatur, INota hiítoría 
e(t,quemadmodum Mlegarenfes ab Antipatro afflicti, cüm ad manifeftum exi 
tium premerentur , utereturcj ille elephantorum robore, excogitarínt porcos 
piceoblítos,X iniecto mox igne flammatos in elephantorum gregem immitte 
re:quo facto ualidifsimum Regis conatum negotío minimo irrítum reddídere, 
uictoría per ingenium fibi comparata. 
VIS ANIMI LABEFACTAT A. 
Nimofum alioqui hominem,qui tamen improui(a alíqua fpecie fit exterrí 
tus, per porcum X fugientem leonem exprimere quorundam inuentum 
E fuit. Aiuntenim LeonemSuís congreffum declinare:uilumds alíquando cüm 
Íucm aggrederetur,ut fetís horrenteafpexit;au fueiffe.Sedenim hocleoni haud 
quaquam accídit ob naturae diísidentiam ut elephanto, fed ob horrificam Suis 
indignati fpeciem,quam cogatur exhorreícere. 
E: ut, quod ínítío dícere cccperamus , profequaz SOPHIST AE. 
mur, facerdotes illi cüm nihil eque abhorrerent 
quàm inanes fophi(tarum nugas, &cauillofas uerbo EE 
rumargutías argumentorumqp decipulas in naturae 
uiribus índagandis, eiufmodi notae homine per fuis 
hieroglyphicu fignificabant. Eodem intellectu apud 
Hebraeos fuillà ab(tinere praeceptuaíit Philo, admo: 
nitosd; nos ea diuina lege ut fophi(tas euitaremus, 
pereuítabilem huíufmodi animalis impuritatem:illi 
enim acutiísimís tantiim accuratifsimiscg rerum di(tínctionibus, quod per bifi 
damanimalís ungulam interpretatur, quafi luto inhzfitantes, ita illis adhacrez 
Ícunt,ut índe nunquam auclli pofsint,fed ad extremam uícp fenectutem ibidem 
c computrefcunt:nam & porci nihil illu(tre,nihil purum, nihil lím pidumamant, 
fed turbida tantüm,fpi(Ta X fordida & £xculenta fectantur: incphis praecipuam 
ftatuunt uoluptatem. Ἢ 
[Eperum itacginhacfitantem luto,uel,ut Crate. ^. 5o ΝΟ 
.L. tis intellectum fequar,rofas conculcantem difper VH: 
gentemq, à bonís hone(tisdg moribusalienum ho 
mínem índícabàt. Nam cüm díuinz pafsim litere ro 
fas X odorata omnía ponant pro uítz morum fyn: 
cerítate, fuscp ita rofas aípernetur, ut de ijs qui fini 
ftro, prauo, maleficodj funt ingenio dicatur, aptifsi 
mum excogiítatu eft hieroglyphicum,ic 2J2 ῥόδων. quo 
prouerbioCrateté ufum aiunt opufculo quod γάτονας 
uocauit, Quín uiuere ín Arabia fuillum genus ullo 
genere poffe negant: quippe cim ea τεσίο fit odoramentorum altríx, à boni cu^ 


V E 2 , ᾿ ΄ 
iuíqsodorís hofte merító declinatur, & ut luculentifsime Lucretius, 


ZDeniq, amaracinum fugitat fus ei timet omne 


k 4 


Dierii Val.Porcus. 


Uguentum:nam fetigeris Jubus acre venenum est, 
Quod nos interdum tanquam vecreare videtur. 
Lt contr nobis enum teterrima cim [it 
Spurcitieseadem (μι haectam munda videtur, 
Infatiabiliter toti vt voluantur ibidem. 
Eódemfpectat quod Affertor nofter, Nolite;inquit,marearita ucítraante por^ 
cos proijcere:eos qui fcelerü tantüm fcetoribus illuuíedp delectantur, porcos in^ 
telligens, putorem quíppe omnem tanquam odorem fuauifsimu expcetentes, 
INam quodad lutü pertinet Ciceronis Ícomma e(t, actioneín V errem v r,|'Nam 
nos quidem quid facimus ín V erre, quem inluto uolutatü totíus corporis ue 
ftigijs inuenimus? 
D.I.S T ΓΓΝΙΘ ΕΟ: 
D hzcfciendum,ungulam bifidam ín facris literís electionis & diftinctio 
nis fymbolum effe : quod apertius dícunt, ciim oporterefacerdotem mo 
nent, utlepramànon lepra fciat internofcere : fcelerum quippe differentias, iu^ 
ftumab iniufto,& à curuo rectum,Horatíus poéta díceret, 
CIO Dn ATEPEUO 
Ε--- autem,utín Ceruo dictum,memoríam &cogitationem indicat, 
A. V trocpatit hori opus eft;(i recto € fapienti iudicio effe uolumus:praftan 
dum quippe difcernendiacumine: unde aureum illud P ythagorz preceptum, 
DE REBVS DIVINIS ABSQVE LVMINE NE LOQVARE,hoceít,dan 
dam efle ορετᾷ diíciplinis,que ueritatis lumen fubmíni(tret,fi acra tractare uo 
luerís,Sed parum íd profuerit,nifi & memoría, & iudicium,bonaecg mentis ac 
ccíIerítexamínatío. Fínc exploditur fus, quilícetungula fit fiffa, minime rame 
ruminat. Tales ij íunt, quanto hodíe numero dij boni;qui licet recti prauícds co^ 
enítione optime callere uídeantur,cceno τὰ πη uolutati cüm doctrínà ipfifuam 
adrectam uiuendi rationem mínime dirigant, optime, ut Menander aít, perítí 
praua fectantur, Diuinaru enim literaru doctrina, ut cum Origene loquamur, 
non folüm facramentorü debet fcientiam cütinere, uerüimm etíam mores oeftaq 
informare difcentiu.Pleríqs alij quoq; dixerunt, ruminare effe deuouerc fe adle 
gis meditatíonem:fiffam uero ungulam habere, ínter mundum & immundum 
di(tinguere: hoc quídemlíterarum & praceptionu perítíam habere, illud ucró 
meditationem effe, & diuinze prouidentíz, qua recte omnía difpenfat, ín omni, 
bus cogítationem,quam ueteres Prophetz eructatíonem, ut no(tri reddunt;ap 
pellauere:ut,Eructauit cor meum uerbum bonum:quancunq; ením uirtutem à 
uitio Íclegerímus imitandam,eam contínua repetitíone mandere,& in habítum 
afTuefacere debemus. Seligere uero eft diuidere literam fpiritu, & quadam fe 
cundum hiftoríam folam edocere,quadam fecundum contemplationem,quae 
dam ueró fecundum utrungy intelligere, Nam qui prze(tare hoc idoneus eft, il 
[e mundus : qui ueró uníus tantüm partís e(t particeps, ímmundus., Hac He 
Íychius . Negsdifsimulanda e(t Irenzci meditatio fuper hocloco, quí ciim pro^ 
xime fuerítad Apoftolorum tempora, multa diuinz illius fyncerítatis inter^ 
pretamenta percepit: cuíufmodi hoc pofito ex lege: Q'uzcunggex anímalibus 
duplicem ungulam habent & ruminant,munda efTe: quecunq; autem aut neu. 
trum, autalterum tantum horum habent, ut immunda fegregari. per mundos 
is eos íntellíoít, quí ea quae de Patre & Filio tradita funtab ecclefia, firmiter cre^ 
dunt, & ín utrogi requiefcunt,utpote que fit eoru firmitas quae duplici funt unz 
gula, 


Liber nonus. e$ 


A gula, & infuper Deitraditiones die noctucg meditantur, cogitationes fuas bo» 
nis operibus accommodantes, que quidem przcipua eft ruminantíum uirtus, 
Immunda autem,qua neq in Deum fidem habenaneqy traditiones eius media 
tantur, cuíufmodi funt quí uocantur Ethnici, idololatrize abominationibusdg 
dedití;nil (yncerum, nil laudabile fapientes.Ex eorum autem n umero,qui qui^ 
dem ruminant, ungulam ueró duplicem non habent, ludzifunt inpr mis,quí 
bus quídem mandata Dei plurimüm in ore (unt,fed neq; Patre &Filium agno 
fcunt, neg; fenfum àlitera diftinguere funt idonei. Alij demum duplicem un^ 
gulam habent, non tamen ruminant: quo ín numero funt haretici, qui facras 
Íemper líteras euoluunt, argutasdprerum finitíones perue(tígant, & quicquid 
uel inepte uel impie fentiut, aliquo (emper diuinarum fcripturarum dicto cor 
roborare contendunt, ea tamen neícíunt, aut noluntad ueri fenfus examinatio 
nem conuertere,ad iu(titiam,ad bonos mores dirigere quae legerunt. Nam bo; 
naeorum pars & Patrem & Filium agnofcere,colere,& toto mentis affectu ue 
nerari profitentur, quid tamenaut Pateraut Filius (tatuerít, ne míinímüm qui^ 

5 dem memíinifTe uolunt. Et nelongé exempla repetamus, cuí nam hominü gene 
rímagisinore eft 1ESVS$ CHRISTVS, quàm tjs quí hodie concordiam una 
nimitatemq; totíus Chri(tianifmi, quam unam δ] [εἴτις Chrí(tus Dei filiusà 
nobis omnibus depoícít, auerfantur,& admittere cane peíus X angue uitant? 
Hinctotpíorum cedes, templorum profanatíones,inceftus, adultería promi 
Ícua, (acrorum cenfuum direptiones, conciliandi fe Deo contumacia,promiffz 

diuinitus expíationis abnegatío, facrorum fere omnium irri(io , & omnium 

quzcungqg dictu factud; abominanda funt, profligatifsíma expeditio. Quod 
non noftri modo Prophete przuidere,fed Mlaro ipfe, non noftri generis uates; 
diuíinafTe uidetur,cim hzc fcribít oracula: 

Hinc mouet Euphrates illinc Germania bellum, 

CAcine VHptS inter fe l egibus vyrbet 

eirma ferunt. [eut toto Gars "ptus orbe: 

Ur ciem carceribus fefe efudere quadriga, 

vAddunt fé in ffatia, c fruftra retinacula tendens 


Fertur equis AHriga, nec audit currus habenas. 
Ὁ PURUCO'UETUAUNCSVSS 


TN S ioitur per porcí fimulachrum /Egyptij profanum intelligebant, 
Susi tante apud A gyptios abominationis erat, ut (i quis eum uel in 
curia tetigiíTet, cum ipfis (tatíim ueftibus ad fluuium lotum abíret, fubulcidg 
nullum omníno templum ingrederentur,connubiody aliorum prohiberentur. 
Scythe quoq fues adeó cótemnebant, ut nealere quidem eos in regione fua uel 
lent. Apud Romanos Flamen Dialís porcum tangere fine píaculo non pote 
rat. Quid, quód religioni, píetatís etiam noftra fuit pontificibus, ne de fue co. 
gnomentum profiterentur?atqy ob eam caufam ínftitutum ut Romanus Pon; 
tifex,quamprímum defignatus e(t, honeftumaliquod fibi nomen aflumat, mo 
rc hocáSergio coepto, cuí ciim nomen àrictu porci effet incuría parentís indi 
tum, ne uox ea cederet ín religionis ludibríum, Sergium fe uocarí iufsit. INeqg 
ucró fum neícius, ex A oyptiorü cognatione folos Panfelenos fuilla ín cibum 
uíos, propterea quodaiunt Typhona cim fuem infectaretur, ligneum fepuL 
chrum apud Panfelenon offendiffe, ín quo Ofiridis cadauer uítro condítum, 
uti gentis mos eíus erat, afferuabatur, atq; eo prouectum odío,quod illi aduer^ 


Pierii Val.Porcus. 


fus Ofirím peculiare fuitmembraeruta difcerpfifTe,mox ín rei tam nefande me; p 


moríam Panfelenos populos ex fue conuiuia inftituifle, quafi liceret iam fepul 
chro co tam fccde profanato, in profligatifsímu quodqs praeuaricationís &con 


tumacia genus prorumpere, 
NA AGB, Ὁ ΗΘ. ΘΟ τ ΘΕ: 


ΤῊ: in diuinis literis Nabuchodonafora,quem γαυοκοδϑόσορον geographus 
Strabo appellat,Suís nomine uocitatu pfalmo L X x x, Va(tauit uineam tuam 
Domine fus fylue(tris : idc ea de caufa, quod in uoluptatüluto uolutaretur, & 
quía omni fpurcitiz genere immundus effet.quanquam loco hoc nonnulli Sal 
manafarem potíus íntellioiuolunt,  INosautem perfuem,utifuperius ex Hez 
fychio dicti, eum accipimus, qui quidem habet fcientíam diuinoru, fed ca non 
recte utitur, utpote quam íncongruis polluat facinoribus, uítze turpi atcp im^ 
mundz deditus : de quo Petrus, Pra'(taret hís iuítitíz uiam non cognouifle, 
quàm ea cognita retro reuerti, fancta fibí tradíta difciplina ignauiter derelicta: 
quandoquidem hís uere accidit prouerbium, Canís ad uomitu fuum reueríus: 
&.Suslota ín uolutabro ccení. Omnes deniq; quí uel ímmunditig,uel eulzc,uel 
rcliqua incuríae femetipfos dedunt, porcorum & canum uitam defumpfiffe lex 
Íntellieit, ínquítIrenzus, quín & idipfum nomen ὗς, opprobrij cuiufdam indi. 
cium:nam uocalem ipfam v Caius Iulius Romanus ubi de propotitionibus dif 
Ícrit, ad uituperationis pathos exprimendum idoncam efle dícitex Hermetis 
οὐ GJ κρυφίῳ λόγῳ, teftimonio :additam poftea fuiffe F literam, noftrosq; Fu di^ 
xifTe, mox Fue, hodie pafsim Fy,cüm putorisaliquid perhorrefcimus. Racitad 
hocpíalmographi teftímonium,Saturati funt porcína: quam lectionem Euche 
rius itaagnouit,uthieroglyphicum etíam eíus ínterpretaretur: ludacos quippe 
arcanís diuinae legís prius in(tructos ab(tínuiffe profanis, porcina mox fua, id 
e(t, priuatorii dogmatu immunditia, quam eís € Chriftus obiectat, faturatos, 
dumd negant Chri(tum,eandem impietatem,dicit, etíaad fuos po(teros trant 
mifi(Te.GlofTa illa ínteríinearís uulgo dicta, mínime quidem contemnenda, im^ 
munditie hancattíngít,& pro relíquijs quas reliquerut paruulis fuís,addit: Di 
xerütenim, fanguis eius fuper nos,& fuper filios noftros. Anímaduerte tamen 
in Hebraico fcriptum effe Beni, quod filios fignificat, non porcínam. Sedením 
neà hieroglyphicis noftris auocemur, argumentu hocde humanis ho(tijs à lu^ 
daíco populo íimmolatis,comodiori loco,in ipfo calce operís,ubi multa huiufce 
modi repetentur,(ine ullíus forte moleftía percurremus, 
ÍoND:jO 4G E; o fobaASX 


V'erunt fane pleríq; ueterum, quí per híeroglyphicum Suis, indocilítatem 
intellígi uoluere: nam apud Phyfiognomos Suilla frons, breuís quippe & 
hifpida,capillís furfum uerfus erectis, indocilitatis indícium e(t manife(tifsimu: 
eítenimaniímal maximebrutum Sus, nullumq; animaliu magis indocile, cum 
το Πα’ omnes pecudes aliquid habeant;in quibus dum uíuunt,ufus,ucl indu^ 
(tría, uel frugalitas profit: fuillum autem pecus nihil afferat utilitatís ni(i mor^ 
tuum tantüm. quanquam Spartanorü inuentum fuerit porcos ín pugnam ín^ 
(truere, X ad bellandum idoneos reddere: porcoru ením maríum ludicra certaz 
mína,perindeacetíam coturnicum, in eorum Phocbeo pueri faciebanr, illis ad 
hunc more educatis inftructiscj,magno rei bene gerenda augurío tjs przefum^ 
pto,quorum porci uícifTent, Eius tamen indocilitatis ero Mlarfias, qui Apol 
linem in Mufice certamen prouocauit, fuillam fertur caudam poftmodum E 
buifie, 


—— ny muirte .—À— 


Liber nonus. 66 
A buiffe,quippe quod temerarius eíus conatus turpiter {ΠῚ ob imperitiam cefleríc. 
Et Philoftratus Arcadas rudes appellat, & fuibus fimiles, tum ob alía multa; 
tum quód arborü fructibus uti fues plurimüu turgeant, (intds, ut aít Horatius, 
fruges confumere nati, Eadem ratíone ex hara productu,non fchola;ait VI. Tul 
lius in Pifonem, indoctu & illíteratu fignificare uolens, quod allatum fuerat. 
Quin & Hippocratis Coi, Vledici illius clarifsimi filij, ob índocilitate & incom 
ptos moresà Comícís profciísi, fuem fapere ferebantur: nó fecus ac Varronem 
ipfum,tantz uirum eruditionis, Palamon V icentinus grammaticorum díca^ 
ciísimus,literarum porcum uocítabat: ipfe ením hunclíteratum quidem, fed (i 
ne delectu,intelliei uoluít, quód omnía dum fcirí expediret, ín faícem cóijceret 
maíore curíofitate, quàm iudicio, nihil fatis penfi aut conftituti habens, quid, 
aut quanti diceret. uanquá, ut inítio diximus, Palaemonís dictum ín Varro; 
nis laudem,ob doctríne copiam & uaríetate,qui lautifsíimus ac fuauifsímus fue 
ritanimoru paítus, mode(tíz caufa propofuerímus íntelligendu.Cefsit deníqa 
res ín prouerbíü,ut ciim ímperitifsimu queri eruditifsimo cuíipia fefe conferre 
8 uideríimus,Sus IVlíneruá dicamus: quod ita 1 heocrítus exprefsit, Urt ἀϑίωαίαν 
ἐφιν διαθ. Et eodem fere intellectu quo afinus ad lyram, σάλπιγν Θ᾽ ὗς is. Subijciaz 
mus & illud , Vc ἐκώμασον, de ijs qui faciut quid incpttadmodum & imperíte:znam 
illud,Sus Mineruam,;Fefítus Pompeíus exponit, ciim 15 id docet alterum,cuius 
iple e(tinfcíus. Atqg utínam,mi Fabi,prouerbíum ín menon retorqueatur,qui 
de his ad te fcribere fim agereffus, & pleraq etíam alía argumenti huiuícemodí 
comentaría adalíorum ín(títutione elucubrarím. quid enim (dicent nafutí ple 
ric uiri) fibi uult aulicus uír í(te cum comentarijs de facris Αἱ eyptiort literís? 
quafi non fatis fitad multarum rerum elegantem declarationem 1 ullíus,ad eru 
ditione Plínius & Plutarchus;ad fcientia Plato uel Ariftoteles,totdj alij Circi 
atcp Latini fcriptores, quí nihil íntactum reliquerur, quibus legendís zetas nul 
la,quantumuis longa, fufficíat. Sed quid agerem, fi quando míhí temporís ali^ 
quidab officijs uacuü relínquebatur? luderémne alea? autlatrunculís? autalío 
quopíam infaniendi modo? At nunquam ita otíiofus fuí;ut ullum mihí ludi ge^ 
nus placere potuerit. uenaretur, confabularetur, aut quíd aliud cíuile faceret, 
c quo ipfe fibi no inuifus effet, & nulli moleftus uíueret,negg nos nugis obtunde 
re cogitaret. Atqui hec mihi alea cordí femper & pila fuit;hzec uenatío, haec con 
fabulatio mea:inuítum nemínem ad lectionem traho,mihi ipfelufi,inuidía nu^ 
la fit, fi unufquifcg fua nouerit ire uia, 
Aricum Arcadibusratione Boeotios,quóduen —— STVPIDI TARDIVE. 
trí & gulze fupra modum dediti effent, cra(Iacg E E M 
hínc mínerua praediti mentis tarditate laborarent, 


ita cognomínatos aíunt autores non ignobiles , A; 


chzus,Eubulus, M nefimachus,& Alexís: unde ada 
gium ὗς βοιώπα, Erapad Pindarum € Cratinum con 
ítat Bceotios fues aliquando nuncupatos,propterea 
quód Hyantes, quí expul(i fueruntà Cadmo, eam 
olím regionem íncoluerínt, fumpta índe cauillandi EL ie 
caufa,utpro Hyantibus, Hyas,hocef(t;fues eos populos appellarent. Sed & alíj 
quoq; gentem cam uoracitati dedítam atte(tantur, Porro Pindarus Olympijs, 
fugerefeaít íuem Beeotium,probrum fcilícet (tupidi & (tolidi, quod ínflictum 
erat fui generís hominibus. 


— 


Pierii Val.Porcus. 


litiz. 


Dou autem fuitapud hieroglyphicos | rvxvniosar pr. . D 


A eyptifacerdotes,delitias,uictus luxum, & la 
Íciuíam, ex porci fimulacro fignificare, Argumen: I 
to e(t columna inzde Thebis Αἰσγρεήβ olim ere: ἢ 
éta, inqua plurímze in Mlenin rege execrationes de; | 
Ícripte erant,qui primus omnium. A gyptios à parfi | 
moniaad luxuríam,à modeftía ad intemperantíam, | 
auíirtute ad effceminationem illexit : quapropter fi, | 
mulacrum eius Porcum efle uoluerüt.Vleríto itaq 
Rhadamanthus apud Claudianum huiufmodi ge | 
nushominum petulans, ingluuiofum, & uorax, ín | 
fues condendos damnat eoloco: 

At qui defidia femper mod grauatus, 

Indulgens veneri, voluit torpe[cere luxu, 

Huncfiis immunde pingues détrudit in artus. 
At Xenophon Socratem ait ín conuiutjs,ad quae nó nifi coactusaccedebat,tem x 
perate femperatcp parcifsime cibum cepiffe, iocoq dicerefolitum,Circen mul 
τίς huiufmodi appofitis homines in fues conuerti(Íe: VIyflem uero mutari mi 
níme potuifle, quód Mercurij memor effet, qui confilium ei dederat, tum fua 
met parfimonia & abftinentía uteretur. T'alealíiquidapud Mufoniumlibro de 
uíctulegas. Plotínus quoqgcüm animal hoc maxíme uoluptaríum agnofceret, 
ubi dífIerit de Palingenefia, in id eos reuerti dicit qui uitam omnem iin libidi, 
nibus € uoluptatibus egerint. Epicurus, qui felicitatem in huiufmodi uita po^ 
fuit, fcitenotaturab Horatío,qui fectatores eius cognomento Porcorum nomí 
nauit,Epiftolís: 

JMepinguem c nitidum lene curata cute vifes, 

Gum videre uoles Epicuri de grege porcum. 

Ο Δ ΝΕ ΕΖ. 

Ant quantum ad eius animalis carnem pertinet,delicatam ccenam apud Ar^ 
Pyadis IHHecatzus, utapud Athenzum legere eft; ex maza & (uilla carne de^ 
fcribit. V errius aítà Suilla uefci carnibus cceptum, quódanimalídnullíuseffet r 
utilítatís,'Nam ut Varroanimam illi pro fale datam afTerebat ne putrefceret: aic 
Chryfippus;nihil porro fus habet praeter eícam,nullumdj animal pluribus &di 
ueríioribus condimentís idoneum, utnó temere T. Quintius Romanorü Im 
perator(funt qui T. Flaminium ponant)dum apud Chalcidenfem hofpítem di 
uertifTet,uaríacj fibiappofita fercula obferuaffet;admiratus fuerit unde ei folfti 
tíali tempore tam uaría & tam multa uenatio contigiffet: Atqui, inquit hofpes, 
omncs i(tiufmodi dapes ex fue domeftico fuerunt. Tum (quod addidiffe non 
pigeat) prompte Qyuíntíus, G acute: Talis eft, inquit, edepol Antiochi exerci^ 
tus, cataphracii alij,alij uelites, alij haftatiautlegionart phalange compofiti,ue 
rum omnes Syri funt, Porro nihil,uti íuprà dicebamus,ea carne parabilíus,&o^ 
mníum epularü ufuí magís expofitum: nam quinquagínta prope fapores ex eo, 
teíte Plínio, excogitatos fuprà memorauímus, necpalio ex anímali numerofio 
rem ganec materíam fuppeditari.Hincapud Comicos, lurconcs,parafiti,ganeo 
nescp.ferui;fuillam femper fibi depofcunt, pernam, elandem,fumen, callum,pe 
nitam offulam, & (imilía, Et feruus ille Plautínus cim fe folum domiac finear 
bítro relictum íri peraret: Quanta, inquit, pernís pe(tís erít, quanta lumbis. Gia 

lenus 


Liber nonus. 47 


^ [enus porro fuillam carnem czterís laudabiliorem facit, Δ ποσγοῦς quoq porci 
nam carnem,ex Auícennz placitis,ceterís preferendam affeuerat,ueluti homi 
nibus natura cognatiorem : X humanum fuillumdg fanguinem ín omnibus ex 
actam habere fimilítudine,perínde ac etiam carnís eandem efTe rationem, opti^ 
mi quícp medici fcriptis prodidere. | 
CIBORVM VARIETATE SATVR, 
oS udalíquos inuenío,hominem ciborü uarietati dediti per pafcenté (uem 
Genificarí:facile enim is unícuicp affuefcit cibo,neg; fuis parcit fcetibus,ne 
queab humane carnís efu refugit:os enim porci uulgus prouerbío appellat qua 
firotundum,& quod nullo εἴτα genere abítineat,omnía uoret,omnia auiditate 
deelutiat, nihil quantumuís putreatcpimpurum horrefcat:íta denicganimalía 
haccgaudet pabuli mutatione, & copía,implen turcp carne, & obefiores facti mi 
rífice opimant ípía cibi uarietate, cuíufmodi menfam Plato Syracufanam uo» 
Cat, καὶ σικωλικίω ποικιλίαν ops, epiftola quadá ad Dionis amicos nominauit, Vnde 
etià Horatius ínter delítías eas quas Ode prímalibri tertij recenfet, Sículas etí& 
2 dapes ponit, cuíufmodi diftentu ingluuie Díonyfiu mínoré Arí(toteles refert 
Politía, quem nónunqu&ad nonagefimü u(que díem ebrium perfeuerafTc tra 
dunt. Neg; abfimilem huic Helíogabalum Lampridius íncefsit,qui nunquam 
mínorís quàm centü feftertijs ccenarít. V nde centenarías ccenas Septimius Flo 
rens, Apologetíco, uituperat, cüm alioqui centenaríze cene à centu afsibus ex 
ere dictz fint,jut erammatici ueteres interpretantur.Sed de feftertijs alibi, 
SALACITAS-ET AESTAS 
I falacitatis fignum ipfa Sus, qua pecude,ait Cícero, nihil eenuitnatura 
Ícecundius:necgalíam eius improbitatis caufam afferunt,quàm & multipli 
cem & afsiduam uoracitatem,cim longe aliter euenire in agrefübus uideamus, 
quippe qui femel,& eodem fert omnes die, ut Plutarchus ait, oeftate fcilicet ín» 
cipiente,fcetum edant: unde uulgatu eft dicteríum, non expectandum ulteríus 
pluuíam cim fus pepererít, [tag nonulli fuem hanc pro z(tate ponunt, de quo 
quídem uerfus uuleatus à Plutarcho recitatur; 
μκκωτι νυκτὸς UV ἥκων TEX ἀγριοτίρα οὖς. 
Domefticz uero & (pius, & quocunq; tempore paríunt, propter eam quam 
€ diximus pabuloru ubertate,que geníturz redundantià plantis etià, nedum ani 
malibus affatim fubmíniftrat. Bandem in homíne falacitatis caufam tradít Em 
pedocles.Hiínc aitetiam Euripides,& πλασμονῆτοι κύπρις, os πεινῶντι δ᾽ e,uult crapulatü 
Cyprís,haud famelicum:quod ab Achzo fumptum qui multó anté dixerat, 
πενῶσι γαβ ἡ κύπρις mxet,amara Cyprís eft efurientibus.INo(tri dixerunt,Sine Cere 
re & Bacchofriget Venus. Sanequídem Αἰ gyptij mortuorüuentres exímere, 
& infole díícindere foliti íunt, ut quí fcelerum omnium caufa effent, atque ita 
uel expiarent, uel uti de ímpulíore pcenas fumere uiderentur, Huicueró fala 
citati congruere uidetur illud quod χοιροηρλᾶν uerbumà porco finxere,quod cor 
pus proftítuere,qua'ftuidp exponere fignificaret, Apud Ariftophanem xoci», id 
e(t, porcum, pro muliebri natura pofitum inueníes : acnoftri ídentídem porcü 
uirgineum ínguen blando &íocofo uocabulo appellauere.lidem fubare dícunt 
nequitíz uerbum, quo Epodis utitur Horatius ad rem íimpudícam translatu, 
quod eft perdite impudentercs & brutorum more commifceri, 
ANNORVM CERTVS NVMERVS. 
Iw portentis uero porcellos fupra mammari numerum editos, totannorum 


! 


Pierii Val.Porcus. 


effc fignificatores uolunt, quot numero natífunt: ídeod; porcam eam qux La P 


uinij tríginta capitum fcetum peperit, portendiffe uolunt, x Xx, annos illos 
exigendos fuiffe priufquam Lauinienfes oppidum Albam códerent : párere ez 
ním oportet porcas quot mammas habent, ut obíeruat Varro: (i minus paríát, 
fructuaría idoneam non effe:fi plures, portentu. Eius aute Suis quz fuerit A, 
nez portento, ac porcoru ueftigía;fuís adhuc temporibus apparuifle affirmat 
Varro.ldem,quód coru fimulacraahena ín publíco loco ftatuta erát, & corpus 
matrís à facerdotíbus quafi in fal(ura fuerit oftentabat, Ita nullo unquá tempo 
re defuerüt, qui fub diuíni cultus uelamento, huíufmodi aliquo inuento rudes 
infipientiu mentes per fuperftitioné modo hanc modo illá deludere cogitarint, 
L A.;T R.O. 
Εφ quidem practereunda Sus e(t totantíquis fcriptoribus celebrata, quá 
Cromyoniá nuncupatam,ut przdictü eft, T hefeus dícitur futtuliffe:cuíus 
rci meminit Plutarchus & Strabo . Sunt qui fabulofe, ut eiufmodi pleracp, cer^ 
tamen íd à Girecís confictum putent:fuiffe uero hanc mulierem quz latrocínijs 
regionem omnem infeftaret, nonnulli prodídere.Sunt quí Aprum pfalmo 79. 
Extermínauít eum aper de fylua,pro cacodaemone intelligant. Sunt qui V efpa 
fianum przmonftratumuelint,qui ludzos belloafflixit. quoddg fequitur,Sínz 
gularís ferus depaftus eft eam, T itum hunceffe aiunt eíus flíum,quiaffumpto 
ad imperium patre;profectoc5 Romam folus remanfit, Hierofolymamcp oppu 
enatione confumpfit.& íta Eucheríus accipiendum cenfet, 
I.M PIE; ΤῊ δ 
Vid uero illud, quod omnium poétarum confenfu, impetus & bellíca fero» 
(o per íuem,uerüm eum agre(tem, indicatur? Ferocem ením bellator fi 
uclínt infignioríalíquo uocabulo honeftare, Apro eum fimilem dicunt. Apud 
Ariftophane Lyfiftrate, mulíeru chorus,(i per Deas,inquit,hodie me comoue 
rís,folu& ego fuem meum, Eteadem comcedía Laconü chorus minatur fe cum 
Leonida tanquáapros irruturu , Nam pugnacitas ufqueadeo illi propría e(t,ut 
prouocatus à uenatore minime fugíat, fed ultro pugna capeflat, & in oftentata 
tela nihil ueritus irruat: unde ín prouerbiu cefsit, cüm de audacibus aut nímiu 
promptis loquimur, ad nos uenire per haíti ut fylueftre íuem, Romani noftri, 
ut faepius anímaduerti,uenatores eos ignominía notant, quí feruente íam uena 
tione Apro confpecto, illum nonillicó prouocauerit: atcp hínc de eo qui fibi ri 
xas contentíonés ue quaeritat, ὗν ὀρίνψν dicitur. Harum rerum caufa extremae Ger 
manort gentes A (tyi appellate,pro armis formas aprorum olím geftare folíte, 
unà cum lVlatrís deoru infigni, qua fuperftitione etíà inter hoftes fefe tutos ar^ 
bitrabantur. Apri porro uim,& fulmineu illud robur admírat Oppianus:quan 
doquidé ín uenatíone oppreflus, tandem cim occuberit dentes ufqueadeo igni 
tos pra feferat,utfete de collo adhuc trepidantib, auulfze, dentibusq;admotz, 
quafi prunis ardentibus applícitze concrífpentur, fic propius adhaerefcant con 
crementur.Sane canes fi tunc temporis eius dentes attigerínt, attactí cutem per 
petuís (tígmatibus inuruntur. Tantam hanctamen bellueí(tíus ferocítatem & 
impetuü(ut Κ᾽ πάρεργον hoc dícá facile declinari poffe docet Democrítus,qui eos 
abApris impeti negat qui cancrí ungulas ac pedes allígatos geftarínt. Quod ue 
roaprum hunc uniteftem Homerus dixit, haudquad huiufmodi coítus raríta 
tem,utaliquí putant,indicat;fed híftoríam ipfam,quam uerifsimà efe dícít Arí 
ftoteles : pleruncg ením ínter pafcendum eo quo defertur ímpetu truncís € fti- 
1 pitibus 


Liber nonus. 68 


A. pitibusacutis te(tesatterere,ut uix unus interdum relinquatur incolumis, 
ZXEISSEASSSGESTLAELYCE NUS: 
MA tieem perfectà fuem fignificari tam ex hi(toria,quàm ex uulgato dicte 
rio docuimus.INunccur Aperhyemale tempus hieroglyphíca imagine fi 
enificaret,referendum.H yemis uticp facies hifpida eft, αἴ pera & horrida: hifpi 
dus;aíper &horridus eft Aper. Humida,lutofa;pruinofadg hyems e(t:humidis, 
lutofis pruínofiscp locis Aper delectatur, quibus dum fruitur, oblaíciuire fibi 
maxime omníu uidetur. Adde quód hyemali fructu, quippe elande, pafcitur, 
Adoninab Apro confectum mythologi prodidere, quem V enus luget infola 
bilíter:id quid Gbruelit,operz precium fuerit explicare. A donin my(terioru inz 
terpretes folem εἴς autumat, Hemifpheria duo (tatuunt A(tronomi,lucis unir, 
tenebrarumalterum, Fínes defcribuntin ZLodiíaco hemifphzrij fuperioris ab 
Arietis puncto prímoad Virginem υἱῷ permeatá, inferioris à Libraad extre 
mos uícs Piífces.In fuperioribus autem hís fignis maíor lucis participatio,in in 
. ferioribus longiores tenebras. Incolit elegans Venus fuperius hemifpharíum, 
s lutulenta fus inferius . Cüm igitur fol nobis excipi uidetur à tenebris, Adonis 
ipfe conficitur: hínc reliquum eft ut Venus luctu & moerore contabefcat, quae 
luce quam amabat piíuata, lugubré quodámodo palli induere cogatur.Hinc 
idc apud A:gyptios longe quelitus Ofiris,&Cereris tandé inuentus diligentía. 
νὰ ἘΌΝ Ὁ; 
Ds uero apud Ptolemzü cognomento Affertorem difputatü feruntà peri 
ufsimis uiris de Plutone,declaratumdg demü eft eundem effe & Ofirim & 
Plutoné,Cererem autem candem ac V enerem haberi:cui cüm nitor & mundi? 
tía (it cordi, merito (ibi proponitfuem femper abominabilem, animal,utí mani 
fetum e(t,fpurcifsimu,quod in Adonis elegantia ufqueadeo fxuire ec(tat . Saz 
neapud Sícyonios, cüm uictimaru omnii femora V eneri adoleri folit : efTent; 
unius tantüm Suis ob huíus facti memoria femora nó6adurcbantur, Quoníà 
ucro Venere hiceam ponimus quà Coclite appellat Plato;quz pura,;nítida,lu^ 
cis & fplendoris ftudio(a e(t,non humilem uulearemqp, quz fue (ibi conícía tur 
pitudinis inantro fecubat, fornicibus & arborum umbris fepta, minime abfur 
dum eftquod ex ueterib.nonulli tradidere, fuilli eenus adeó inuifum V eneri, 
c quod ímmudifsimi funt fues ex omni manfueto pecore,uti fuperius oftenfum, 
A -DUO UN2I-S 
Vademum effigie oftentaretur Adonis ifte ín hyemalis temporis híerogly 
ον πεββύδιτο: non pigeat.Símulacrum ením eius ín Libano monte olím 
tali habitu uifebatur,obnupto fcilicet capite, fpecie trifti, faciem manu laeua,de^ 
xtraamictu (u(tínente,ín quem lachrymz cófluere uidebantur: qua omnia fpe 
ciem hyemis deícribunt, 


C.H. A.0. S 

Ei quonià íta funt mortalium ingenía, ut quodab unoaliquo fcriptorc (t 

excogítatu,aut memoria mandatu,nunquaalij defint qui príoru induftriá 
labefactare conentur, funt quí tradant Αἰ gyptíos non ea de caufa fuillo generi 
pepercifIe quod impurum id effe decreui(lent, fed uenerationis ergo, quód aní 
malídtenebrarum fymbolum haberetur:cumdqp illi tenebras longe antiquiores 
luce predícaret, cuíufmodi quippe erat illud quod dixere Chaos, inanis, bruta, 
& ftupens matcría, formz expers, actenebrarü omníü conceptaculum, eadj de 
caufa porcum tenebrarü & cacitatís fimulacru efTe profiterentur, quid oculos 

2. 


Pierii Val.Porcus. 


ita fupernt obumbratos fupercilij prominentía fortítus eft, ut cccfum totTumi^ Ὁ 
nibus infigne,totlampadibus illu(tre, nunquáà íntueatur,cernuus uero femper 
humüdefpicíat,terram inquam ipfam, & noctis & totíus obícuritatis parentem 
unice contempletur: congrua admodum uíía eft (imilítudo, & uera fympathia, 
ut quitanto cultu tenebras profequerent, animal auerfum àluceidentidem ad 
mirarentur ; nam ea quoq de caufa Crocodilum, ut loco fuo dictum, pro Deo 
coluerunt, Porro Alexander Aphrodifieus fuem ait pronum adeó ciboc5 dedi 
tum,utf(i forte furfum afpicerecogatur, protínus ftupore perculíus fileat ob in^ 
folentíam. Addunt hepar eius imminui caua Luna, atqj cofenfum cum ea quen 
dam habere, Lunz ueró funt pulla omnía dedícata, 
DXQ ROG ΟΝ ΤΟ ΟΝ. ἢν, 

V inimó adijciunt,nó Αἰ σγρείος tantüm id honorís porco παδίτα uoluiffe, 
QOL alias etiam gentes porcum ínter numina collocafle, In Creta ením fa 
cra erat fus, quod creditum fit animal hocnafcenti loui mammam fummififle, 
puerídy uagitum, neaudireturà quopíam,grunnitu peruicifTe:licet hoc Amal^ E 
thez caprz afsignent plurimi,ufqueadeo nullum apud uetu(tatem illam totius 
imperítam ueritatis, tam impudens mendacium erat, quod uanítas corum tem 
porum nonadmiítteret,& relioiofifsimcapprobaret. 

ἈΠ ΤΡ AR ECTS Θ᾽ 557097 

Orcum fant Romani inter figna militaria no funt admittere dedígnatí,quae 

quintum obtinebant locum, & inftructz acíci rationem figurámue quanz 
dam,porciínam frontem appellabant. 

τ ΘΟ SE 

Τ᾽ geftaminibus ucro militaribus Romanorü quarfierit forte aliquis, quíd 

(ibi uelít íus colorís rufi, habítu quodam fedentis, pofitís quippe clunibus, 
acreliquo corpore furrecto, qua Ípectatur in ceruleo clypeo, cuius marginem 
ruber ambitcirculus.In(igne hocerateorum ordínum quí 1 o v 11 appellaban 
tur, Diocletiani príncipatu, & fub {Πα τί uiro Magi(tro peditum nuncupa 
to militabant, 

H, ON OR: I A. N-—L 


IN eadem igitur Romana milítía preferebatur & albus clypeus,cuiusaureus r 
T1 umbilicus àluteo círculo círcunfcriptus , Circulo innitebantur dimidia; 
ti porcí duo colorís pra(ini;alter alteru infpectantes.Infigne hocerateorum mi^ 
litum qui Honoríani uocatí íuntab Honorio príncipe inftituti;hic (ub Magi 
(tro equitum (tipendia faciebant. 
Δεν Στ Loc OL 


SH utad X eyptios redeamus, funt quialiam etiiaffirment caufam curaní, 
mal hoc Αἰ σγρτῆ uoluerint ínuiolabile:znempe quód apud eos porci agríco^ 
lationis ufum prze(tarent, frumentaríamqp rem alicubi folis eorum operis adíu 
uarét.Nam quí,ut Eudoxus aít;propinquiore Nilo regione accolunt, que fatís 
mollis & írrigua eft,nullo aratrí,ra(tríue aut farculi ufu fretí,fuillibus tantu ue 
ftigtjs terrà fubigut, exundante fcilicet INilo remollefcit terra, camp redierit ín 
alueü femente faciunt,inde porcos abigentes occulunt& terre mandant,dum il 
Ii & rictu terrà (ubuertüt,& fparía peragrix femina pedibus occulcát.Sant Lati 
niutilifsimu fatis fulcu porca appellauere, rar eum fcilicet,qui deducitur aque 
deríuande gratía,quippe utaquá frumentis nocere prohibeat, Inde ueteres por 

care 


Liber nonus. 69 


A carepro prohibere ufurpauerut,quamuís Varro elati terram inter duos fulcos 
ideo porcà uocari dicit, quod ca feges frumentu porricit, Sic cm díjsexta da^ 
bant,porrícere dicebant. (yuoniàautem mirífice inter fe congruut híeroglyphi 
cacum facrificiorum rítibus, quód utrag ijfdem caufis plurimüm ínniti Bidcan 
tur (nam τί paulo ante pofitum efthieroglyphícum uaniloquentíz per porci, 
quem elephantus auerfetur: ín facrificijs identidem immolatur porcus ab labo» 
rantibus delírío uerborum, atcp etíam infanía, & quod terrenis pracipue fenfiz 
bus addictus applícítuscp eft;fpontedg & uoluptuofe admodum inhafitat luto 
laíciuíze, turpitudinumcj fimulacrum habetur, Idem in facríficijs Vlaize, & dís 
terrenís offertur: & ita demum ín pleríícg alijs hieroglyphicis, idem confenfus 
e(t) non íncongruam rem mefacturum exi(timaui, fide porcorum immolatío 
ne pleníus quzdam appofuiffem : ab eo autem quod delírío fuper nuper attíge: 
ramus,incipiam, 

Teen fiquidem porcum ab laborantibus infa. DELIRII PIACVLVM. 
nía uerborum delirío,multi(ciusPlautus indicat 

5 IVlenzchmis: P 

Nunc tpfi naturae Deo mili ve[ondeas 
v"olefcens,quibus hic precis Porci ueneunt, 
óacres')nceriznummum unum en ἃ me accipe, 
{κειὸ part de mea pecunta, 
Nam ego quidem manum e[Je te cerro fcio. 
Ineandem fententiam Horatius Sermonibus: 
Immolet ecquis bic porcum Laribus. j 
quód is infanía mínímt laborare uideretur qui diues, neqp periurus neqg ford, 
dus haberetur. 
Sum multis porro myfterijs Porcus facrificari MOLD ΣΙ ΕΥ ΝΥ 
folitus,utanimaliüfoli fues ϑύται axe τῷ ϑύψ, quod 
immolare eft, merueríntappellari:Iatinefacres, tene 
ríadhuc,G ín ueterí comcedía fues myfteríci nuncu. 
pantur, eacplaudatifsima erat hoftía, fi quis inuenz 
. tus eflet porcus,qui folidas ungulas non díuifas ha 
€ beret, Quod necuí mírum uideatur, fciendum eft 
ex Arí(totele,in Vlacedonía Aimatheolicas fues un: 


ouibus effe folidis, 


S"A;C R AMEN T VM, 


τ porcum fant iurare Agamemnonemapud Homeruüleoimus.Et pugiles 
certam inituros iuxta Horcíj louis ftatuam ín Elide mactato porco íurare 
folitos,fine fraude fefe comparaffe,tradit Paufanías. Quín etiam iudices pracfe^ 
&oscdp certamínu eodem facro, X apud eandem flatuá íurafle tradit. INulli uero 
porcum illum per quem illi íuraffentedere icuifIe : quare T'althibius Homeri 
cus porci quem Agamemnon pro iuramento ftatuerat, arreptu ín mare praeci, 
pítem dedít, Addemus & illud,cenfores Romanos cópleto quinquennio luftra 
rifolitos,facrificía de fue;oue,tauro facientes, qua unícadictione s or 1T A V 
RILI A uocabantur;utobirerapud Paedíanü in Diuinationem corríoas; quod 
duabus locutionibus dífsítum legitur ín uulgatís codicibus,Solí taurílía, Ce 
rcríautem porcus, uti dicti, ín prímis mactabatur, fiue quod paftu (coctum & 
diísipatione,magnasaruísínferatcladesutapud Ouídíum, ^^ —Zrimaputatur 


13 


Pierii Val.Porcus. 


Hofhia fus meruiffe mori, quia femina ostro 
Eruerit pando Jpemá, interceperit anm. 

fiue concilíandae fcecunditatís eratía, cüm animal fit (ut id identidem repetaz 

mus )fceturz admodum prolifica. Adhiberi fane facrificío Cereali porcam au^ 

rcam &argenteam nuncupatam,ait Atteíus Capito, qua etíi numero ho(tiarü 

non fint, nomen tamen carum habere, alteram ex auro, alteram ex argento fa^ 
ctam, Propudíatus uero porcus dictus eft, ut ídem afferít Capito,qui facrificío 

gentís Claudiz uelut pulpamentum, & exolutío omnís recontractz religionis 

eft, Sed utad fccdus reuertamur, porco etíam carfo facra fieri folita quotiens in^ 
ter populos confecto bello,uel pax fieret, uel fcedera confirmarentur.Sed quod 
Viireilius fceminíno genere, Cara iungebat fcedera porca, dixerit, C)uintilia^ 
nus quzdáait,non tam ratíone quam fenfu iudicantur:ut illud, Caefa iungebat 
fcedera porca.fecit elegás fictio nomínis:quod fi feciffet, porco, uile erat.Quuod 
uero Seruíus ait falfo dictumà V irgilio,porca,quód ad hoc facrificij genus por 
cus adhiberetur, Tranquillus uita Claudij, cum R egib.fcedus ín foro icit; por: 
ca cafa, inquit : tametfi Liuius quoq; porcum ftatuit, Sedením apud Feítum 
inuenies, hzec porcus, ín facrorum Pontificalium libris fcriptum effe. Porcam 
autem dicit V eranius, quz familíae purganda caufa Cereri itidem folíta eft ím^ 
molarí , quod pars quedam eíus facrificij fieretin confpectu eíus mortuí, cu^ 
ius funus in(tituebatur. Extant autem etíam hodie facrificiorum huiufmodi ue 
{ποία Romanofolo : nam ueterí quodam ín(títuto ín defuncti memoríam cor^ 
bes fuillae carnis atcp etíam bubulzín frufta conciíz oftíatim círcunferunt, fin- 
culisczedibus fru(tum carnís unum impendunt:quíclautiorem hanc faciunt 
uifcerationem,panem & uini fextarium adijciunt., 

ΝΥ ΡΟ oL [4 


V inetiam nuptiaru ἐπί τῆς, antiquis regibus porcum mactare mos erat. Et 

Q potentiores quicp uiri ín Hetruría nuptíalibus conuiutjs,nouze nuptae ma^ 
τίς Dis tutelaribus porcum ímmolabant, quod etíam prifci Latíni & Graeci 
in Iralía factitabát. V ndeis qui ponfam ducturus cüm omníaapparaflet,& fpe 
fponíz fruítratus effet,exclamauit: 

ἀπώλολων y Uc καὶ τάλαγῶν͵, καὶ γάμθ᾽, 

Ῥεγὴι quidem fuse talentum ec nuptiae. 
Hyfteriafane feíta erant quibus fus Veneri mactabatur Argis inftítuta, cuius 
rei memínit Callimachus:quanquá apud Sícyonios omne anímalíi genus V ez 
neri,utalibi dixímus,praeter unum fuem facrificari folítum ínuenías, Ariftoph, 
Sed Veneri porcus non facrificatur. Caufam fuperius expofuimus. 

TE) B IROUSC Ἐς 3 IO DABE: 


Actabatur etiam δία, τ przgnás,quae omnino terra eft, & utaít Cor^ 
ja eri Labeo, nomen illià magnitudine inditum: quae etiam ín facrís Ma 
gna mater, & Opis uocabatur: cui íceptrum etiam ín finiftra manu addeba^ 
tur, quod eam lunonís potentíam habere putabant. Quanquam funt qui Maz 
íam eandem & Proferpínam ínterpretantur :ideocp illi porca fierí, fuemdg mo 
ri meruífTe, quía femína, uti dictum eft, pando eruerit roftro, Proferpínam ue 
τὸ efTc uim fegetum & frugum omníum per hyemem terrz abditam,per mítíus 
uero tempus ín fuperioriapertacg regione commorantem, mythologí docue^ 
re, Maíz autem porcus facer erat;quo illi cumalio quopía nullo quàm cum te^ 

raquic/ 


Liber nonus. 7G 


A raquicquam cómunce effe manife(tius intelligamus, fits deniqs,ut Flaccus ait, 
amicaluto fus:uictímae ením numinibus aut per fimilítudinem,aut percontra^ 
rictatem immolabantur: qua ín fententía V írgilíus dixit, 

Et in uerubus torrebimus exta colurnis. 


iínantipharmacum fcilícet,ut hoftía nocens eo itidem uíreulto coquatur,quod 

uitibus nocet: nam ea de cauía preceptum ab eodem fucrat,ne inter uítes cory: 

lus fereretur. quancj Fe(tus colurnu haftile ex corno arbore mauult effe,quàm 

ex corylo: contrà uero Sofipater Carifius colurnum barbarifmum efTe literaru 

tranímutatione dicit,cüm fit Corylus arbor:íta ením apud eum fcribitur, 
HVMANA HOSTIA. 


Eliquum eftutde humanis ho(tijs loquamur, quando conftat porcos id 
Ieiscn humano generi contuliffe, ut pro nobis in huiufmodi facrum ip^ 
fifuccederent.INam fcelera illa mactandorum hominum ubiqs fere locorum ad 
miíTa,míníme fabulofum : manife(tum fiquidem e(t eiufmodi fuiffe (acrificium 

B Taurice Dianz, quod receptorum autorum fide te(tatifsimum,.INeqs quidem 
Scytha folüm haec perpetrauere facínora, quos propter íngenità barbaris ipfis 
feritatem íd feciffe minime mirum uidetur.Sed € Αἱ gyptij antíquitus tales Iuz 
noní hoítías ímmolarunt. R omaní quocp ipfi louem quem Latíalem uoca; 
bant, humanís ho(tijs coluere.Iam Sicinius Dentatus multis certamínibus illu 
(trís,prímus apud Romanos hocfacrum Mlarti fecít.Sedením alios quoq fui 
(ς dícít Athanafius,qui poftquam à bello uictores redijffent,captíuos per centu 
rias diuíderent, dedg fingulis unum defumentes, eum Martí iugularent, Hínc 
V irgilíanus Aneas Pallantis fatis manibus facturus, 

Sulmone creatos : 
Quattuor hic iuuenes,totidem quos educat Cfens 
CAuentesrapit, mferias quos ummolet umbris, 
Capttuod, yogt perfundat [angume flammas. 
Díodorusaheneum Saturni coloffum apud Carthaginem fuiffe memotat,cu: 
ius brachía porrecta ín gyrum erant, quíd; ad eum perueníre adolefcentes fa 

c crificandi cau(a cogebantur, ín foucam ignís íncídebant; hacds facríficij crude 
litate díuti(sime prolem íp(i fuam illí mactauerunt Deo, qui & filios fuos dez 
uoraífe perhibetur : mox cüm aliquando fcelus abhorruiflent, feruítía ín hunc 
ufum emere in(tituerüt.Subfecuta inde peítís eft, mox obfidio grauífsima,qua 
reilli Saturnü fibi fucceníere rati, trecentos impuberes íngenuos facrificarunt: 
quáuis,utín Lucerne hieroglyphícis meminimus, nonulli ducentos tantu po. 
nunt. Galli etía more hunc facrificandoru tuuenu ín Saturni culta D. Augufti 
no teíte (ufceperüt. Phoeníces quocpatcp Cretenfes eo & ipfi prouectí funt ínía 
nie, ut filiorü facríficijs Saturnu (ibi placaríarbitrarent, ne inhumanitatis i(tíus 
nota uni Heliogabalo inuratur, qui humanas ho(tiías libenter immolauít,lectís 
ad hocpuerís nobilibus & decoris peromnem Italíam,patrímis & matrímís,ut 
maior effet utrícs parenti dolor. Neque temere Appion & Iulianus Apoftata 
& alij Hebraeos carpunt, quód humanis oftijsabufi fint, cüm in ore omníum 
uerfetur lephtze Gialaaditarum príncipis dete(tabile facinus, quí contra Ammo 
nitas profecturus uouit, (i uictor reuerteretur, illum Deo fe ímmolaturum, 
quicunque primus de fuze domus foribus egreffus occurrifTet (ibi :accidítue^ 
ro utre ex uoto confecta reuertenti filía fua unígenita cum tympanis & chorís 


4 


Pierii Val.Porcus. 


eratulabunda occurreret príma,qua confpecta fcifsis fibi ueftimentis infelicita Ὁ 
tem fuam & luctuofam filíz calamitatem miferabilíter deplorauit : necp tamen 
impio abftinuit facríficio, cüm egenerofa uirgo uiriliter inftaret, ne pater uoti 
rcus fraudaret Deu,duüm tantu menfiu implorata mora,qua in montibus uir^ 
einitatem fuam defleret:quo clapfo tempore ad patre magno anímoredijt, fecg 
obtulit facrificandam.Sed id impíc Iulianus & Appion,quod Iudgos omnes in 
unum eundemdj ordínem redígunt, atqueadeo Chriftianoru quoq inftituta, 
detortís prepoftere horum exemplís,maligneadmodum infectantur,cotuma^ 
cium & à diuino precepto prauarícantiu moribus innixi,quos neq; nos unquà 
imitati fumus,necab ullo unquá pio fufcepti:ídes difsímulant illi quodà regio 
Píalmographo tamacríter ímprobatur, ubi pfalmo fexto fupra centefimu οἷα» 
mat, praeuaricatores quofdáà uera pietate abalienatos eo dementize prolapíos, 
utet filios & filias (uas cacodaemonibus mactare nó exhorruerint: & ut rem ma 
eis exacerbarct, indígnationemqy fuam exaggeraret, eiufdem ftatím rei repeti^ 
tione facta,innoxiumaitfilioru fuorum faneuinemab εἰς effufum,& Cananeo 
rum fimulacris oblatum, terra fcedifsime polluta, quaefcelus tantum,& ufque; Ε 
adeo impiti,execrari uíderetur,C)uin & Chryfoftomus, oratione cotra ludaeos 
tertia obijciteis,quod filios &filías fuas daemonijs immolarínt.Negat hoc Ada 
mantius contra lulíanu,fed de facrificio piorum, & Deo rite facientiu loquitur, 
nó efle cos ludzos íntelligens,quiàleoitímis Iudacoru facris recefferunt.Chry^ 
foftomus prauarícatores taxat, quía daemoníjs ea faciebát, Et tame hodie funt 

Iudeosctian inter Iudaeos quí citm non pofsint Chriftiang feuerítatis metu homines ímmo^ 

bodie hum4- are, quaratíone tamen humano fanguine facra facíant excogitarunt, co quippe 

Bis [o à thermis,à cucurbítularijs quouís precío promercatí:ita eo in uitreum aliquod 
uas ínfufo, & ad ardentes carbones admoto,exciendís daemonibus abutuntur, 
quos appellarínt, quoad fanguís ille deferbuerit, ad mandataadfiftentibus, δ 
ad omnía quz íjs fcifcitati fuerint refpondentibus.Sed uthzcnonàludaís Do 
mini, fed à malís & rebellibus factitata praetereamus, Porcumds noftrum iam 
rude donaturi honeftactíà mifsione pro merítis ornemus, quidab eo beneficij 
confecuti fuerimus confitendum , Siquidem Díophantes Lacedaemoníus, quí 
defacrís D'eoriropusadmodum curíiofum elucubrauit;porcüaít loco homínís 
immolari cceptum ab Athenienfibus:nam príus,uti dictum, qui centum homí 
nes cxcidiffet, Martí homínem faciebat, Magna igitur fuillo pecorí gratia debe 
tur,cuius immolationc uita fit humano generi condonata. 


PIERIVS VALERIANVS AD LACTAN- 
TIVM PTOLEM/E€£VM NOB. SENEN. DE IIS QV € 
PER GREGALIA QVAEDAM SIGNIFI- 

ΟΝ VR ἘΠ ΧΡ ΒΊΑ ἘΞ S AEG YDP:JIO 
rum literis. 


£3 Regalium monnullorufignificationes ex eg yptiorum adytis erutas, füper qui- 
beet bus multa, literatifsme Latlanti,apud egregie probum virt Hieronymu Jxtan 
^ dolum Picolomineum cenantes in amumifstmis etus hortis, locuti feramus, ut 
2r17 3| 77 commentarium. redigerem feafifit quod argumentivaritas leihonem hanc fe 
ceret no Iiuctndam. Gut addebasetiam optabilem: quod faper his Cradipauca admodum 


dixilfent, 


Liber decimus. σι 


A drxiffent,Latim uero pene omnes huiufmodi fcientiam propémodum rmora[fent,minime qui- 
dem hi ata illi taciturt, velvem adeo dottam in tenebris c fitu computre[cere permiffari, "n 0 
difciplina tunc cognita βεήγρηι. Quota enim ed portio et, quam vel Tacitus, νεῖ. fmmianus, 
vel Ztacrobius, c [i qui alij talia euravunt, vix primis libatam labis attgerunt?Suafnu igt- 
tHT IRCHLALUS L0, H4 CHI, CE hic eo illic compert[]em, eg ex veterum pracipue nummis po- 
tius quam ex libris didicilfeman vlum tantum afferuabam meum, qud Principes, quos coli- 
mus, puiufrodi antiquitatum cognitione dele&kari plurimum animaduerteram,vt fcilicet pro 
reque nafapo[et, interdum haberem quod fuper his non. znepte neq imperite dici videretur: 

uedam enim omnino buius generis el]e mihi perfaadebam. Poflea vero quam Cue Dr- 
tholomeaus Carolus Picolomineus, neq non JYarius Bandinus fadales tutam emuntla navis 
yiri, quid, vna cenabant, egregie ipfi quoa, literati, industriam fiudinma, hoc qualecunque 
eeu comendare caepiflas, tuq, preclara tot,que [citu mucunda m veterum nummus obferua- 
A5, explicafJes, effent, Omnes eo 1n Avgimento facti attentiores facile impetrash, 171, ὙΣ YCY ΤΣ 
loquar, perpuliiiz, ne ithiufmodi vet curam, que omnium literatorum tmgenia videretur oble- 
B Gatura, defererem.. Aiebas enim Latinos hac fcilicet im ve Cracis inferures effe, quid prater 
αν οι illum C'arronem,ce noftrum Plinium, γέχή, alterum ab eoyneglexi[]e quodammo- 
do vifi fuerint eruditione, quam Graci tam veteres quam itntores tanto fHudio amplexi [mt,vt 
ne leuifüma quidem contemp[erint, & ita ves tam publicas quam pritiatas minutilsime per- 
quiferimt, €45á, memoria commendare nequaquam erubuerint, vt nibil in protritis, curtis, 
etiam fcrutis praterierint,cuius aliquam non habuerint rationem : hinc magnam antiquita- 
tis tamin yerba quam rebus cognitione, ad nostram γῇ, etatem perueml]e. Fuiffe nostros feue 
viores,cfablimum tantum materiart amatores: acciderea, binc,vt eorum multa que ad vi- 
tus, ad mores, ad vem domeflicam, ad negoti] quotidiani vfum faciunt,per nofhyoru incuriam 
incognita mobs [mmt: per Gracorum yero diligentiam, quitam. Latinorum quam [nortm ves 
perquirentes noftrae obutam erint negligentia, plurima notterimus, quori neminem eor qui 
nunc eruditi habentur, ponitere pofar:c que plurima in banc fententiam dilferuisit.. Ia boc 
situr ffudmzm cium,quantum per occupationes meas licebat,auidius incubuillem,multa con- 
Jeripfi commentaria qua tapien emendare non potui,quód principum virorum, quibus addr- 
us eram, negotia qua tractabamymceptum opus [apius mterrupere, COgItAt0R6A, meas alio 
omnes auertere. Et quiate primis impulforefattum hoc eft, necef]e quoq, ulifuerit horum 
€ partem vecognofceve, polive,cadiravea ne velegotibi {γα paruerim, vel tu yir admodum 
grauis vem nihili confaluil]e videaris. Qua tibiobuenerunt eafunt,de quibus fermo tuncnofler 
αι οὶ vir rarifsumus Francifcus Bandinus rchiepifcopus vefter numifmata 1m agro fuo 
nuper ynuenta magno numero 172 men|am nostram ΤΩ effundin quorum bonaparte lir 
ci ones,artetes rgnati erant:traxere bac reliquum gregemyvt vna viderentur catila phe COmi- 
mode coerceri. 


DE CAPRA. 


Y|sTO ieiturprimade Capra confideratio, quoniam eauagola^ 
jl Íciuocpadmodü ingenio przdita,& uorandiauiditate bac illac 
* Bl curfitans, locodj ftare nefcía,e erege príma omníum prodijt. 
—Ó AVDIENDI PROMPTITVDO. 
"s PI audítu praepollentem eyptij hieroglyphi 
: ct fignificare fi uellent, Capram ponere folíti funt, quam 
peraures períndeatque pernares fpirítum & emittere & uicifsim recipere unà 
cum Αἰ σγρτῆς tam Archelaus quàm Alemaconautorcs grauifsimi prodiderez 


Pierii Val.Capra. 


quamuís opinionem hanc maxime reprobat Ariftoteles, humanamd diligen 
tíam id nulla adhucdiffectione deprehendiffe, aut fenfu aliquo euidétiore córj 
ccre potuifle,firmiter affeuerat : A eyptijs tamen commentum placet, 

V ntquí multitudine uniufcuiulqs cafucon(ter» ^ coNsTERNATIO 


multitudinis. 


πατᾷ obítupefactamq indicare uolentes, capram 
uilloà mento dependente comprehenfam piíngant, 
Accidit ením ut íi carum unam ex grege arunco eo 
apprehenderis , czcterz (tent ueluti (tupidz, fuos ín 
íllam unam oculos conijcientes, Sunt uero quiloco 
hoc modó eryngíum, modó moly, ucl origanum e 
tíam quarant, quem caulem fi ouís capelláue paícen 
doauulferít,& in fublími confpicuum erexerit, orex 
relíiquusabiecta pabulí curaattonitus reddatur, ne 
que príus pabulí memor fiat,quàm caulis illeà paftoribus ab ore pecudis abítra 
ctus abíjciatur. Cuíus fabula autores etíam cítant Ari(totelem & Plutarchum. 
INos hieroglyphicum deapprehenfa capro barba, quam Opilius Aurelius fpi 
rillum uocari dicit, aruncum Plíníus,ex naturali hiftoría defumpfimus. 
BIROQOOWICT-BRB:VOSSNSUCR VM: 
V idautem fibi uellet hieroglyphicum aheneze caprz inauratze,quam Phlia 
(ἡ tanto cultu profequebantur utilli etíá preces allegarent, Paufanias decla 
rat. Quíppe ciim manifettum fit, (idus, quam Caprá appellant;exortu fuo uiti 
bus nocere,íd honorís εἰ habitum uoluere,quód,ne id accideret,ea potifsímum 
ratione cauerí poffe íudicarut, Animal porró íd cüm fit ex domeftícis omnibus 
damnofifsimum,legein Acropolín Athenís adíre prohibitum,;morfu noxio u^ 
níuería germína abrodens, & ut more lurifconfultorum, ac practoríj edicti lo^ 
quar, pauperiem faciens, Alij BacchoCaprum ob hoc mactare maluerunt,utbe 
(τα que morfu pe(tilenti uítibus maxime nocet,íimmolata,D eum uitibus concí 
liaret. Nam & Afcolia facra,de quibus Virgilius, V nctos faliere per utres, ea de 
cauía Baccho funt ínftituta, quía utres ex hircínis caprínísc pellibus fierí con^ 
fucrunt.Quoníam ueró caper uítem abrodens cam ucluti ueneficío uítíat, exco 
oítatum e(t ín Dacchí gratiam id in utres ludibrium, ut ícilicet cos flatu tumefa 
ctos per humum difponerent, fuperdg eos faltationibus lafciuírent, unde lubri- 
citate pellís fuopte pínguí delibutae pedes identidem fallerentur, przcipitesds 
faltatores,fine ullo tamen íncommodo, conciderent, cffufumd; omnium rifum 
excitarent, Eadem antípathize caufa dictumà V irgilioautumant, : 
Et imverubus torrebimus exta colurnis. 
Corylos ením uítibus uícinitate fua nocere experimento compertum eft:quam^ 
uís Feftus colurna ha(tilía ex corno arbore facta potíus, quàm ex corylo uclit, 
Contrà ueró inuentum eftex tam pe(tilente in uites anímali maximam capere 
utilitatem, ciuscg beneficio augeri uindemíam : fiquidem apud Afrícanulegas 
cornua caprarum numero triacírcum arborem cuíuitís maritata fit,ín terram 
affigi, acumine deorfum immiffo, ore cornuum fupra terram paululum extan^ 
te, ut pluuía uelut ín uas ínfluere pofsit, id fa£tum uberrimze fertilítatis ín uiti 
busauxilium efTe, INihilo fecíus, utídem Afrícanusautor,non morfus tantüm 
uitem lzdiít,uerüm pulmo etíam eíus contra uíni uím arma capit, fi affetur,& e^ 
bríofo cuipiam ín cibum detur:efficitenim ut uapor ille quí temulentíam índu^ 
cit;retundatur, ínaniterdg diffletur & euanefcat, C)uin età hírcínus adeps, cm: 
alx 


Liber decimus. 72 
A falx putatoria obuncta fuerit, ne pediculi ín uite generentur, prohibet, ab cov 


dem prodítum Africano. 
] leroglyphicum erat & Panís fignum,exquoto — VNIVERSA MVNDI 


machina. 


ta mundi machina intelligebat : caprípes enim 

erat, humana relíquum effigie . Inferior ea pars ter: 
ram hírtam & hiípidam oftendebat : humana uero 
lz'uítas atq; mollities, tranquillum & defzecatum ae 
thera,mundi ipfius duce, Huic infuper illa ín INym- 
phas procacítas attributa, & nunquá fatíata libido: 
mundus fiquidem aísidue reru fpecies progenerat, 
& humore plurímu utitur, matería quippe genera 
tioni in prímis & apta & comoda. Quare fimulacrü ἘΞ — 
Panos tam fyluis & agris, quam hortís & fontibus & puteís uttutelaris appo: 
nebatur, Comentítium uero eft quod Pana nónulli ita dictt arbitrantur,quía 
Penelopes & totíus turbae procoru filius fuerít,qua ín fentétía T heocrítiana eft 
Β apoftrophead Penelopen, Syringe, 39»vrixés ἰϑωτῆρα. qué quidem Epimenides 
ex loue & Calli(tone genitum aíferitpoématibus:eemellos enim fuiffe Pana& 
Arcada, Sed Ariftíppus, Arcadíco, Iouís & INympha Aineídos prolem agno 
Ícit.Sed qui ueterum fabulas fpeciem quandam effe philofophiae autumát, deli 
teícentem ín illís doctrinam íta folent explicare, ut Pana ideo dici uelint,quód, 
utí monueramus, fimulacru eíus uniuer(i naturam exprimat : formaením eíus 
rebus quaícunq; tuemur accómodata e(t. Cornua fiquidem € Solis & Lune 
fimilitudinem effe perhibent.Namalibicim de Mofeloqueremur,radiatá cíus 
faciem pro cornutaà nonnullis acceptam ea de caufa docuímus, quód apud He 
brzos radius & cornu fint equíuoca.Pantherz pellem,(tellarum,ut Probusar 
bitratur, ut quídam alij, fimulacru effe terrzc, quae mira fit uarietate confpicua: 
inferioris partís uillos omnium terra nafcentiu imaginem haberi.Fiftulam fpi 
rantíum ín orbe toto uentorü imitationem, Caprinam faciem repentínas pro» 
cellaru turbatíones, quaes toto aére funt mutationes, índicare, lam per femora 
hírta,fyluofaloca:per crurum exilitatem,montiu abrupta figurari.Sunt qui fa 
cem etíam manu przetenti illiattribuunt,quod dubio procul labores,quos ope 
ς ribus mortales impendunt, indicaret. De hírco autem qui Alexandri Macedo^ 
nisapud Danielem indícíum fuerit, alio loco dictum, Hícillud potíus ponam 
quod Eucherius tradit, ex Capra fymbolo iuftos intelliei ex Gientibus praeci 
pueuenientes, cod ípectare Solomonis díctu, Capillatura tua (icut grex capra; 
rum quz reuclatz funt ex Cxalaa: íumpta fcilicet inde fimilitudine, quód caprae 
de fublímí cibum petunt,uelutí ρή que íuperne funtad animi cibu inueftigant, 

L; DoEBE5-B.OQ: 
fecero ad hecgenus in Chímaera:capra enim & Chimzra idem:quippe 


5 — , , , ΄ 
ín nequitia Bellerophontís uírtute domita,mediu tenet:quod libidinis affe 


cum notat,ca uidelicet de caufa,quód huius generís anímal in libidint & proca 
citatem fitímmodicum, hcedosq petulcos eadem ratione díctosà Virgilio le^ 
gímus. Ded Satyris identidem capripedibus eadem omniu confenfu feruntur, 
» ^ aur IC , » ΝΞ 4 ^ » 
non poffe quidem eos libidine fatiari. Minime uero fabulofum effe de Satyrís 
comentum oftendit Plinius;qui illos in Subfolanis Indorum montibus ínueni 
ri tradit, humana effigie animal pernicifsímir, ut propter uelocitatem nifi fenes 
auccegri capi nequeat, Sed & Paufanias haec de illis audiffe fe profitetur, Euphe 


Pierii Val.Capra. 


mum quendam probatz fidei uirum aliquando fibi narraffe,cirm in Hifpaniam Ὁ 
nauigaret;aduerfa tempeftate fe in exteriorem Oceanum effe delatum, poftdg 
multorum díerum nauigationem,ad infulas quafdam defertas perueniffe,quas 
homínes ferino trucícg afpectu fylueftres inhabitabant, corporibus hirtís, pi 
lorum colore fubrufo, caudis equína pene maioribus pradití; qui poíteaquam 
nautas illucaduectos infpexiffent,ocyus omnes ad extremüu littus accurrére, uo 
cem quídem nullam,fed ftrídorem quendam informem & ínarticulatit emitten 
tes :in foeminas autem quz naui illa cafu uectabantur, eos adeó furíofos inua 
fiffe, ut core ab iniuria etíà ceefi flagris abigi, fummouerid, potuerínt. V erítos 
uero nautas nequid índíignum paterentur, ínhibita naui procul ín anchorís fte 
ες; barbaram ueró quandam mulíerem, quam fecum habebant,inlíttus expo 
fuiffe: ín quam omnes poftea petulantifsime debacchantes per omnía corporís 
caua libídinem exercuerínt: easdg Satyroru infulas à nauigantibus appellari Eu 
phemus idem afferebat. 
FEBRIS - 

ς Vnt qui febrem ex Caprz fimulacro (ignificent, propterea quod animalid 

eo femper íncómodo laboret: híncanima illi femperardentior,ita ut attacta 
paftu exurere uideatur, V ehementem ueró ín quocuncpanimali calore, febrem 
eíIe,tum Ari(toteles,tum alij prodidere.Ea aute de caufa in eius uenditione do^ 
mínus fanítatem przeítare minime cogitur: tantüm uero fufficere, fi eam eo die 
bibiffe comedifIecp profiteatur. Florentinus autor admodum celebris,qui inrer 
multa quz relíquit literarum monumenta,etíam de re ruítíca nó incuriofe con^ 
Ícripfit,ita femper febricitare capras ait;ut fi quando deficiat febris, intereat, 

AVGVSTI GENESIS. 


I2 nummis quibufdam argenteis Caprícorni cccleftis fignum hieroglyphice 
cufum afpicías:indicat id,ut ex Tranquillo didici, Augufti genefin.INam cüm 
Theogenes mathematícus,ad quem in feceffu Apolloníze unà cum Agrippa co 
mite accefferat,genituram eius infpexiflet, exilijfIerc5 8t adoraffet eum, tantam 
mox fiduciam fati Auguftus habuit, ut fchema fuum uulgauerít,nummumdg 
&uguftinum illumargenteum nota fiderís Caprícorni,quo natus eft;percuflerít.Nummum 
mu, huncattrectaui,in quo Capricorni fignu eft ín pifcem definens, quod fphaeram Ε 


intra príores pedes pofitam euoluere uídetur:ab altera parte Augufti caput, 
M-ESRCECTyORGBUXS 


hid uero redeamus ad Caprá, ea cum pe(tilentí morfu praecipue noceat, in^ 
geníj meretrícij,conuenienti admodu hieroglyphico,fymbolum habetur, 
abore quippe cuius damna tot mortalibus inferuntur:nam ueluti germína prae 
cipue Capra perue(tiegat, quae depaícitur auidifsime: íta meretrix cupida eft ín 
prímis adolefcentíoris zetatisutpote quae ob imperitiam magis idonea fit ut fa 
cillime decipíatur, V nde non illepide INíco Attica meretrix «£ id eft, Capra co 
gnominata eft, quoníam mercatorem adolefcentem Thallum, quíín Attícam 
carícas X mel Hymettíum empturus aduenerat, abliguriflet, ϑαλλὸς autem 9erz 
men e(t.quem lufum haud íniucundé Machon íta ex plícat; 

ἐπικαλᾶτο δ᾽ αἴξ, OTI ὃν μέγαν 

κατίφαγ ἐρασίω ποτε ϑαλλό, — quodnositareddidímus: 

"Nico oltm meretrix [uerat, mox (apra vocata 

Est,quod amatorem eximium cognomine 7 hallum 

Fortter abfumpfit, — INeqgaliam ob caufam caprze lumbi facrificijs 

offerri 


Liber decimus. 73 


A offerriapud Hebreos prohibebantur,ni(i quía neceffe erat lumbi effe immacu 
latum,ucl utalij,íntegrum;ut alij, perfectum,Capra uero cüm pro delinquente 
ponatur,ímmaculatos lumbos habere non pote(t, 

4 NEQVITIAE FACINOROSITAS. 
NIS itaque uírílibidinofi probra & impudica facinora notare ἢ uellent 
A oyptij facerdotes;hírcum potíus quàm taurum pro hieroglyphico fin^ 
gere in(tituerunt. Taurus ením licet ínguince fit precipue ualidus, & in re uene 
ra perpetranda promptiísimus,non tamen ínícendit quoad anniculus fiat:ne 
quidem íuuenca recentior quàm annícula uenerem patítur, nifi oítento : hir, 
cus uero feptíma pofteaquàm natus e(t die,utapud Alianum, alij feptíma dixe 
runt hebdomada, rem uenercam agoreditur, improle tamen & infcccundü fe 
men efjciens,ucluti taurí πος uíqy ad bimatum, lícet alioqui non nifi quadri 
mos eos generatione implere nonulli contendant. Sedením hircus celerius por 
τὸ quàm quoduis alíud anímal infcendit,rectec ab Horatio libidinofus appel 
latur: cutus fcecunditatis gratía inter Deos ínfipienti feculo annumeratus ali 

8. quando eft;perinde ac Panes acSatyri, Is quippeapud Αἰ gyptios Mendefio ci 
uitate multaru € formofaru puellaru collegio curabatur, facro íncluíus fano, 
cuifelectiores capras non índiligenter educabát.autor Plutarchus, Et Veneris 
fimulacru, quz hírco infideret, Paufanías obíeruauit, nonalía de caufa puto, d 
ob huiufmodi petulantíam,Et Mathematici mulierem nudam, que hircum hu 
mero 9reítet, uigefimofecundo gradui Virginis adícripfere, ex co impudicitia 
cíus fienificaturi, qui eradu eo oriente natus effet, Huicgeneri brutoru fimilis 
fuit Heliogabalus, qui mulieres nunquam íterauít practer uxorem:ille,ut Ale 
xander Seuerus aít,nó folüm bipedum, fed etíam quadrupedum fpurciísimus. 
Iam uero facrz líterze dum hírcos hcedosqjímmolandos monent,nequitià om^ 
nemdplibídineiueulandam índicant,ut interpretatur Adamantíus:cuiufmodi 
ctíam interpretamentu habes apud Cyrillum, perínde acetíam reliqua Leuiti 
co contenta;ut facile ijs accedam,qui opus 14 adícribunt Adamantio.H cedi aut 
fere pafsim ín diuinis líterís hieroglyphice pro perdítís & nequam homínibus, 
libidinis & aliorum fcelerum facinoribus ínquinatís defignantur: idc manife 
ftifsime cognoíciturex eo, quod Dominus nofterconfummationem feculi, ut 

€ aitHefychius,narraturus,ouibus à dextera (tatutís pollicitus eft εἰς iuftoru be 
nedictioné:in hos autéà fini(tra feoregatos,díra illa omnia,quz in profligatifsi 
mum quencp decernunt,cómínatus e(t, Ita uero pro fceleribus hircus ponitur, 
ut in diuinis líteris (tatuaturante aras hircus uiuens,facerdoscj utraqy manu fu 
per caputeíus impofita confiteatur uniuerías populi íníquitates,delicta admit? 
facp prauc X ímpotenter,omniaqj ín eius caput increpans oggerat : mox per ho 
minem certü ín ínuíam defertamdg folítudine emifTum deportarí iubeat. Illud 
etia addunt ad caufam,quód afperu gerit piloru indumentu : aperum interpre 
tantur peccato refertü:atq; ita mortale genus omne myftíce per hírcuaccipitur, 
quía nihil eft peccato afperíus,díceretHefychius.Sedenim quod de capro emit 
farío tetipímus,funtquí eum fignum effe uelint profugarüu legionu quac à Deo 
defecerunt, quaj ín fceditate € horrore damnatg ín omne feculum,ceciderut, 

D. E. ALMBUOLnLOV.S 
p.c us itaque hírcum ait diaboli fymbolum effe, ubi íta ínterpretan^ 
tur:Cüm ueró ad martyriu ducerís hírcum obtulifti,quía (cilicet autorem 
peccati diabolum íugulafti, Hinc uulgó receptum ut malo daemoni cornua 
ι in 


Pierii Val.Capra. 
paísim attribuantur  INequitia porro perdaemonem íntelliei,in humanicipite D ' 
ferpente loco fuo declaratu eft , lam hirfutos apud Efaíam inuenías genera dae 
monumxhos nonnulli etía doctifsimoru Incubones uel Satyros, aut quofdam 
fylueftres homines putauerunt. Mlaxímus Tyrius, ubi Mid fabulam fcribit, 
quíiSatyrum per infidias ceperít,à quo omnía fieri aurea impetraffet, Satyrum, 
inquit,ebriofum daeémonem,infufo in frontem mero captum, 
PETVLANTIA DOMITA, 

gu autem poétze caprum ab Hercule domítum ea de caufa finxerunt, 

quód ís cm procaci lafciuia homínes ipfosantecelleret, domítusà uirtuz 
te,impofitü petulantíize modum, extínctosd libidinis zeftus, fupprefToscg pro^ 
cacitatis impetus demonítraret, INam eíus nequitize uir fuit; ut triginta unano 
cte mulieres aliquando feratur inijffe: etutapud Athenaeum,idem feptem díe 
bus quinquaginta filiabus T heftij uirginitate imminuit, Illud de Proculo, qui 
Probi tempore tyrannidem íinuafit;ucel ex epiftola fua manifeftu eft, qua feno; 
€te una captíüas decem ex Sarmatia conftupraffe gloriatur, fedj inter fortes an; 
numerari affectat, dum mollitiem fuam maxíme commemorando manife(tat. E 
Quód ueró Iunoni capras ímmolare prímus Hercules inftituerit;id ea de caufa 
factum, quódalteríus ho(tix fibi facta copía non fuerit, ciim εἰ Deze facríficare 
uellet, propterea quód fibi aduerfus Hippocoonta pugnantiaduerfata non εἰν 
fet:queres tangíturà Paufanía libro tertío. At Lacedemonij Díanze cognomen 
to Corythalize facrum ín agris facientes, non nifi caprarum carnes ín obfoníum 
adhibebant, neqpaliud anímal practer íd ín huiufmodi facris immolari fas erat, 
Apud Xenophontem legas Athenienfes, quo tempore Perfe cum ingentibus 
copíjs Athenas deleturiin eorum fines inuaferant, Díanze uotum fccille,tot illi 
ἔς Capras immolaturos,quot hoftes occidifTent. 

ADVLTERAE CONIVGIS MARITVS, 

NL illud ínuentu adeo nouum eft,utnullam (ρίας antíquítatem,quódho 

die uulgo caprum eum appellamus, quí coniugem habeatadulteram:erat 
enim & hocapud ueteres híeroglyphicu : atcp illud infuper adagium ferebatur 
in fpuríos,(i de patre quífpíà quarítaret, ut αὐ μετέρ Θ᾽ ὃς αἴξ refponderent, Matris 
quippe;uti capra itídem;utpote quí de patre incertü ferret, propterea quód ca 
pellis nullum ducem paítores con(títuunt, τ αἷς Arí(toteles, ucluti fuos oui, r 
bus arietes,fuos bubus tauros, ita plerifcqp alijs. Caprarü fiquidem natura ín» 
ftabilís, lubrica,atcg mobilis admodum eft: quare hcedus in caprilibusà matre 
tantüm dignofcí poteft, Merito itaq; uir, de cuius liberis uxor tantüm pofsit 
internofcere, hircus appellabatur,& ἱερογλυφικῶς per hircu figurabatur. Nam & 
Catullus in hanc fententíam,P utare caeteros hircos,dixit.(QQuód ueró funt non 
illiterati uírí, quí dicteriu inde fümptum putant, quód hirci fuas fcemellas iniri 
facile patiuntur, etíá fi coràm fpectauerint, ut quem notat Iuuenalis cüm dixit, 

IDotlus e ad calices uigilanti flertere naf. 
aliter traditum ab &líanolegimus,qui fentire hírcos ríualitatisaffectum tefta; 
turexemplo Crathis paftoris Calabrí,cuius dormiétís cerebrü caper cornibus 
in eum íncítatis eliferít, propterea quod deprehenfus effetab eo cu capelfa quà 
amabat uenerea copula mífceri,de quoProbusGeorgicón prímo:fed uti dictu, 
copiofius /líanus. Rufticum ením & imperitum id venus hominum,hac plu. 
rimum nequítía famofum inuenias: unde iocus apud Theocritum, 
ὧτολθ᾽ δκκ' ἐσυρῇ τὸς μηκαίθας οἷα βατϑῆντοι, 
Tk To 


Liber decimus. 74 

Ἰάχωται ὀφθαλμὼς. ὅτι Too y 9" αὐτὸς ἔγοντο. : 

vAepolus in[cendi uideat fiquando capellas, 

Liquitur obtuti, quod non caper tpfe creatus. 
Quódueró uulgo Becchu eiufmodi note hominc appellant,quippe cui coiunx 
fitadultera, atc etíamnu anímal hocita uocitent, antiquiísimà effe dictionem. 
inGracorum habetur commentarijs . Apud hiftorícos enim legere c(t, Pfam, 
metíchum ZEgypti Regem Phrygioruantiquitatem,de qua magna ínter Phry 
gas &LEgyptios contentio fuerat,in /Eeyptíacís puerís humano omni cófortío 
inhibíto educatis,eo areumeto deprehendifTe,quód ex fuapte natura Bech pro; 
nuncíarent,quz uox proprie capraru & hircoru e(t, eod; uocabulo Phryoes pa 
nem appellarent. R'oftrum ueró auium plerífqg nunc Italízelocís,olím uero to^ 
ta Giallía becchu nuncupabatur: € Beccare pafsim pro mordere decerperéuc dí 
citur. Quafi uero fuerint prímitus homínes à Caprís en utríti,naturaqg ipfa uo^ 
cem enuncíare docuerit, quac ad alimoniam magis necefTaría uideretur, id ho» 
norís Phrygibus adíudicatu, utantíquifsimi omníü haberentur. Quadj ratío^ 
nc balátes oues, & latrátes canes appellamus,eade illi becchos hírcos uocauere, 


DEVO: GE 


3 INter minores Αἰ σγριῆ ereges Oryx eft,quem nonnulli Capraruni 
adícribunt generí, Hunc ex omnibus animalibus folum auerío pilo 


2^ 1 effeautores tradunt, 
: MATHEMATICVS 


EE. 

] ése hocanímal píctuaut fculptu,mathematicu homine hieroelyphice intellí 
gebát:(iquide A eyptij,cumSothenaftrü illud füuum,quàá nos Canículà ap^ 
pellamus,magno cultu profequerentur,deds die,quo praecipue oriretur foliciti 
admodum eflent, anímaduerterut Orygem fiderís eíus ortum fentíre, atcg etía 
clamore edito fignificare,quafi uel ortum nuncict, uel faluere iubeat; Sedením 
eo tempore quo a(trum illud orítur, aiunt capras omnes, quotquot A eyptus 
habet, conuerías ad ortum profpectare, peractam ítareuolutíonem cum fide 
fieri exploratam: confentirecp ín id Mathematicoru fupputatíones, Quín etia, 
utnoónullíalij tradunt;oryx ftat contra, cotueturdy (tell, acueluti nume adefTe 
fentíat, procumbít adorabundus : quare primas illi partes ín huiufmodi figni 
ficato tribuere, cüm συμποίθφα. tam infignis cum eo fidere anímal moueret, & ea 
uíderent ab eo deprehenía, qua longa mortaliu (tudía non nifi multarum zeta^ 
tum fucceffu & obferuationibus per manus tradítís,cofequí potuere, ccelí mo 

tu pracfertím afsidue uaríante,quadamqg ueluti trepidatione uacillante, 

SQ O'! ΒΒ ΜΕΤΑ NS 
H^? & id temperatura cum Sírio,quod uclutille fitim femper affert mor 
talibus ( ut Maro dixit)xgrís, hícafsiduam,imó perpetuam fitím perfert, 
& ex natura locí potu omníno caret. Quare uirum perpetuo fitientem, ímó di^ 
xeríim ego maxime fobrium,per huíus animalis effigiem fienificabant: quín δέ 
remedia fitientibus ex eo comparabanrt,liquore quodam 
incíus corpore hauftus faluberrími 
reperto, 


Pierii Val.Ouis. 
DE OowE 


SxWT v 1 s nunc perfequar fignificata, ueriim ea non tam ab A 'ayptijs 
ΔῊ quàamab Hebrazis & Graecis autoribus defumpta:quibus nonnulla 


-i onum fimul &arictem, 


I5 prímís autem fignificatum illud fuperouecom STVLTITIA. 
perí, ut ex eius fimulacro ftultitía fionificaretur; 
nam ufurpatíone uuloi, ouis copnomento infipien: 
tes appellantur, ín quos adagium etíam fertur, 7e 
&xrís βίον Qi. D'e focordía uero ftolídítated; animalis 
illud in ore omnium, προβάτων ἅθος, inftar ouís Latíni 
dicunt, quod moreouíum Graci, Et. Aríftopha; 
nes, V efpis ,ad huiufmodi ftoliditatem refpiciens, 
confidere ait ouillum pecus ín concilío, Quare Ac 
cius infomnijs ponítouilem foetum ínTarquínium 
concítatum , tanto uero impetuarietantem , ut Regem folo profternat: quod 
Brutum indicabat, quem Tarquinius hebetem zqueac pecus efTe putabat, no^ 
máíneetíam ex requz fimulabatur indito, cum tamen is pectus egregie fapien: 
tia munitum gereret, Sed & Fabius Maximus, quód ab ineunte aetate ali^ 
quanto hebetíor uideretur, quietem & taciturnitatem adamaret, neque ad 
capefTendas difciplinas promptitudíneaut docilitate ulla praeditus effe iudica 
retur, magnamcp de fe torporís & infipientiae fufpicionem apud domefticos 
concítaffct , Ouiculae cognomento appellatus eft, Porró autem in facrís cüm 
ouem offerre Deo admonentur, expertes rationis motus,infipientesdg cogita- 
tiones, & quzcunqp per imprudentiam peccauimus, corrigere iubemur, ut ad; 
monet Cyrillus, fed longc plenius Origenes. Hine χρυσόμαλον appellauit Dioge^ 
nes uirum quendam indoctum, fed fplendidé ueftitum. Nam & prouerbium 
illud, utí fuperius, Ouiles mores, de ijs quí mínímüm íngenio ualent, dictum 
inuenías, Diuinz etiamlíterz plerifqglocís homines díuíinz in(titutionis ex^ 
pertes indocilescp, nunc oues , nunc pecora nuncupant , quod in contempla. 
tionís fublimítatem fufpicere nequeunt: fed cim foli (intuoluptati dediti, ea 
imitantur anímalia, quz, ut Graci eft nominis etymologia, natura prona at^ 
que uentrí obedientia finxit. De huiufmodi genere hominum quód recit o 
lim inftituendum effet, dictum aiunt, Homines & pecora faluabís Domine, 
Nam quód Dominus pracipit,eum qui uoluntaria dona offert, de bubus, uel 
de ouibus offerre, ex utroque iumento fimilem defignans hominem, qui nihil 
acuminis nequead uirtutem, neqpad malitiam haberet, fed traheretur ab alio, 
uti & boues & oues, quz anímaliía funt infigniter maníueta, eos qui manu tra 
hunt facile fequentia; ideoc; non omníum hzecmunera, fed Iudacorum tantum 
efTc uidcbantur.propterea quód illis;tamet(i uirtutis nihil operarentur,fuflicie 
battamen nihil iniqueagere, Ατο huc Dauidicum íllud cítat Hefychius, Ho 
mínes & iumenta faluos facies Domine. INegsfum neícius paftores ouium az 
pud Αἰ σγρτίος ignomínie cuiufdam nota & pene profanos habitos,quo nomi 
ne Appion,utapudlofephu eft, IHraéliticos populos appellitabat, πες ipfi hoc 
inhi(toria facra di(simulant, Sed ut fimplicitatem illam uiuendií, quz colligi 
tut 


3| etiam addemusà Romanis accepta:trahet uero fecum haec dictio ἃν 


F 


Liber decimus. | 7$ 


A turtam ex noftra,quàm exantíqua gentíu pene omnít memoria,praetereamus 
(certatím enim fcriptores omnes prímu hoc humanz uite inftíitutum laudibus 
omníbus ad cceluferunt)eft & myf(tíca ínterpretatío, qua A eyptij pofteríores 
ij,quià priícis illis longe deíciuerant,non paftores ipfos, (ed pa(torum fienifica 
tumodio profecutí deprehendunt, Nam qui corporís íncítationibus eiusd; uo 
luptatíbus indulgere fibi permiíerít,dubio procul hos,quirecta moncant,quaz 
dam ueluti execratione declínabit, Atque id denicp erat in caufa,utabolitís iam 
antiquioribus illis prií(corum facerdotum inftítutionibus, qui papyro uictíta 
bant, qui caftímoníam & fynceram animi puritatem amplectebantur , recen; 
tiores mox ex otío X opulentíaad delítías X illecebras prolapfi, ín quas curfu 
effufifsimo ferebátur,cceperínt paftores huiufmodi pariter afpernarí 8Cabomi 
nationietíà habere,utpote quí,utait Horatíus, nil uellentab ijs audire, nil difce 
re quod zeros leuare poffet,fidis offenderent medicís,amicis irafcerent,(i quan 
docosà funefta ueterní fuffocatione arcere properaret. Sic & Caínus paítore fra 
trem,homínem quippe pietati addictum,ferre non potuit,clim ipfe terrenis tan 

5 tümaffectibus emancipatus eflet, Sic pafsím etíam nunc probi modeftidguíríà 
potentíoribus ignomíníoseaccipiuntur:fcelefti,íimpo(tores, parafití,& ambu. 
baíarum collegia ín honore funt,& queecunqpappetíerínt comoda confequun^ 
tur,atqp ita demum, 

Cotores bibuli;mediade nocle Falerni 
Oderunt porretfa pezantem pocula, quamus 
Nothurnos tures teformidareuapores. 
DOCTOR VIRTVTIS 
A UE ueró ad paftores no(tros rcuertamur, paítorem ouium Ambrofius in» 
terpretari uidetur diífceptatorem ratíonís, doctorem uirtutis, Et ubi fcri 
ptum,filios aríctum Domino afferendos , príncipes ecclefiarum exponit Eu 
cheríus : & oues íntelligiteos, qui fimplici, uera, purad; fide pietatem hancno- 
ftramamplectuntur:de quibus Chriftus, Oues mee uocé meam audíunt,& ad 
Petrum;Pafce agnos meos.Qyuo fuper exclamat Salomon:Paíce anímas peco^ 
rum tuorum, de quibus fcriptum eft; Aríetes duos in prímitíarum facríficio ad 
€ feptemagnos ímmaculatos annículos, & uitulum unum de armento adíjci de; 
bere.Praeclara quippe mandata, diceret Hefychíus, & uírtutes quas fcqui;alías 
uelut oucs oportet, ad prímá illam oblationt applicandas . Quod uero Aaron 
pontificalibus iam ornamentis inftructus aríeté obtulítín holocauftu,peraríe^ 
tem theologí,ut ídem Hefychius, Chriftum intelligunt immolatü:ille enim du 
catum przebere ouibus euntibus ín pafcua, & ad egreffum ingreflumdà caulis 
&in caulas folet:ficut &Chrí(tus dux perfecte couerfationis εἴς, ἃ quo uídelícet 
ea (umpfit exordíum, atqj ídeo intrare per fe & exire ouibus praccipíebat, 
I..N'N;;OGGGE NT. Ina 
PAD alía aut£tam ouís quàm agnus hieroglyphici eft innocentize, Híne 
illudapud Cypríanum fapíentilsimt fcriptum libro deliuore: Mlemíniffe 
debemus quo uocabulo Chriítus plebem fuam appellet, quo título grege fui 
nuncupet, Oues nomínat, ut ínnocentía Chríftiana ouibus eequetur. Agnos 
uocat,utaenorum naturam fimplícem,fimplícitas mentis imitetur, 
3 M A.N S4V. EOS V D O. 
T imbellem;purum,fimplícem,acegregie manfuctü hominem, eundemd 
immaculatum,ac pecore candidifsimo przdítum híeroglyphict fignífica/ 
m 3 


Pierii Val.Ouis. 


re quí uolunt,agnum pingere confuerunt: idením manfuetifsimum eíus in^ Ὁ 
geníum expofcere uídetur.Nam & ipfo uocabulo £y/9 puritatem caftitatemqy 
fignificat.Etantiqui facrificuli augures; maximam oftiam ouilli pecorís appel 
labant,nonab amplitudine corporis, fed ab animo placidiore. Comprobant e^ 
tíam hocfacrz liter, & noflri Seruatoris infigne, Aenus,ab omní Chríftíanoz 
rum antíquítate fumma exceptus ueneratíone : de quo fertur illud à prífcís ua 
tibus dictíitatum, TA NQ VAM Αα ΝΥ s, INamutagnum coram tondente ob; 
mutuiffe, agnum patibulo applícítum, anniuerfaría nobís commiferatío & plo 
ratus redintegrat, Et prazccurfor ílle Deo plenus, agnum hunc intento digito 
cómonftrauit. Hocueró pí&urz genus cm fynodo fexta iam antíquatum effe 
percepiffem,necp fatis míhi faceret Latína trad uctío, ad Girzeca me οὔτι! exem» 
plaría, in quibus rem ita tradítam inueni, Ev τισι PI. σετηῶν ἀκόνων 0 «Φαῖς ἀμνὸς 
δακτύλῳ Τῷ προδόρμν δφινύμαν Θ᾽ Cy xao fer, ὃς ἐς τύπον “Ἰρελέφθη 23 xaterr "Toy ἀλαθινὸν, ἡ μὴν 2]3. vo 
qus πϑοὺποφαίνων ἀμνὸν χριδὸν “ὃν θεὸν ἡμῶν. Τὸς ὃν παλαιὸς τύπος καὶ τὰς σκιὰς ὡς απ ἀληθέα σύμζολάτε 
χαὶ πϑοχαράγματα τῇ ἐκκλησίᾳ “ρα δὲ d buo, μα τοι aot φόμϑνοι aT χάφιν “πϑοΐζε «ὦ uu καὶ πἰὼ ἀλήθειαν à 
πλήρωμα vápas παύτίω ὑποδεξαμδνοι. ὡς αὖ ὃν ὁ τέλφον xou ταῖς χρωμαῤ[εργίαις οὐ ταῖς ἁπταύτων ὄψεσι Veo 
γράφητοιι ὧν T8 αἵροντ()" τί ἁμαρτίαν Τῷ woo us ἀμνὸν Ars S T8 θεᾷ Ἡμῶν KC δ' αὐθρώπινον “χαρακτῆρα. κ o 
quic ἀκόοι aC Τῷ νυῦ αὐτὶ T παλαιδ Gays αὐασηλϑαϑ» δοξφομῆν, δὶ αὐτὸν “δ᾽ aS ταππφνώσεως ΤΌ ORE Ao ys κῷ 
ποινοϑντόϊν Ὁ πρὸς μνήμίω “οὐ σαρκὶ γρλιτείας T8 T mro Use αὐτῷ καὶ TR o'i [weis Buren s χάραγογόμϑνοι η) «13 
εὐ τϑῦθον γυνομδύης 9)" κόσμῳ ἀπολυζφώσεως, Id eft: In quibufdam uenerandaru imaginum 
picturis agnus digito praecurforís indícatus delíneatur, qui receptus eft ín effi 
giem doni illius optatiísimi, quo egenus humanum Deus opt.max.honeftauit, 
cui gratiae nomen ab excellentia quadam indidiímus. llle enim fub eo uclamen: 
to uerum agnum, ad quem dictata noftrorü ueterum refpexere, CHR 18 TVM 
Deum noftrum oftentat, INos ueró figuras,& defcriptiones ueteru, prout funt 
ucritatis ποῖα, prafigurationesd; Ecclefiz coceffz, honorifice atqplibenteram 
plectentes,gratiísimu tamen donum illud à Deo nobis liberaliter erogatu prae 
ferímus,ipfam rei ueritate, ut quz illa ueterum dictata íam adímpleuerít, admit 
tentes, Vtieiturquod perfectum atcpabíolutum eft in picturationibus ctíam, 
qua: omníum oculis obíjcíuntur,defcribatur, agnum quí peccata munditollit 
cH RISTV A Deumnoftrü humana pofthaceffigie, proantiquo illo agno pín 
cendum efle decernimus : quippe qui per huiufmodi figura humilitate uerbi il 
lius quod à Deo procefsit;intellieamus, memoresdy (imus eum noftri corporís 
exuuias fufcepifTe;ac perinde cruciatibus affectum morte nobis falutifera decefz 
fifIeomundumd; índe redemptum effe manu quafi przuia doceamur, Quuíd ue 
ro fuperhis Latínus interpres, quid Doctores afferant, alij uiderínt, Decr. de 
confccratione, dift.3.cap. fextam fanctam Synodum. T raducere ením mihi reli, 
cio fuit, cim illa íam fint ab ecclefia recepta, Quin & ouem pro manfuetudíne 
poni pafsím uideas,pracipue uero in Euangelica;uti dictu, difciplina, ubi oues 
ab hcedis fegreganda predicuntur. V itam fiquidem illi peraguntintaminatà, 
qui manfuetudinem amplectuntur:& ab eo qui mítis e(t, && humilis corde, fufci 
piuntmorum rationem,paratícj funt tanquá oues ad iugulationem, fi fit opus, 
trahí,ut Domínum ímítentur, Sanc ouem Hefychius hominem prz fe ferre tra 
dit ín diuínís líterís, qui (implexadmodum fit, neminids noceat, & à perperàm 
factis abítíneat:de quo pluraalibi.Hcedi ueró petulci funtatcp erratici,quí pre^ 
rupta quz rupíum;& loca pracipitijs expofita confectantur, 
OX P/5V: 2E ΕΝ ΩΓ; 
AP udalios hiftoriz facra fcriptores, ouis eft prouentus etíam & feracitatís 
indícíum 


Liber decimus. 7€ 


A indícium,cui grzcz dictionis uox ipía etíam fauere uidetur.INam ut plerícgín^ 
terpretantur, a$/6x6y quafi πϑῤξασις appellatur, quod rerum earum opulentiam 
fignificat,quead uictum faciunt.Sed ut ín ouibus perfiftamus (latum ením eft 
4& m96xrs uocabulum ) ubi Hefiodus ait, uacrapséee μάλων efex οἰδυπόδαο, interpre 
tes aíunt μήλων δέκα de imperío & opibus debere íntellíoí, propterea quód prin; 
cipes olím paftoralem uitam agere folíti funt. Sane ueteres ín tanto oucs hono» 
rc habuere,ut ex 1js tantüm opes fieri exiftímarent:& pecuníam & peculium ín^ 
de dícta Iurifcofulti tradunt: ideods fictum oueslanam olím auream habuiffe, 
Hinccüm Hercules ex Africana uictoria nihil prater oues abegiffet, aurea ma; Herculis as- 
Ja fecum afportaffe dictus eft: μῆλον enim dicitur ouis, &Cea locutione pomum "€ mala. 
ufurpatur, Suntenim qui fcribant in illis hortís, quí Hefperídum fuiffe dicun^ 
tur,oleaftros tantiim progermínarí:alij autem cotonea ibi lztí(sime prouenire 
tradunt,eadpà coloreaurea nuncupata , INam qua ín manu Herculis poma tría 
(tatuuntur inantíquiísimis ex are (tatuis,cotonea funt, de quoru fignificationi 
busloco fuo inter arbores differuimus. 

B ECE D GE TUACS 
I Hetrufca difciplina obferuatum inuenio felicitatem ex oue portendi, prae 
fertím fi ouis infolito colre fueritxoquod mihi Virgilius optime tetigiffe uide 

tur,ubi,Pollione,dicit: 

lpfe fed im pratis ries iam faawe rubenti 

AYturicejam croceo mutabit vellera fucco. 
Dequo legiturapud Hetrufcos : Purpureo aureóue colore ouis fiafperfa fue; 
rit, Principi ordinis & generis fümmacum felícítate largitatem auget: genus, 
progeníem propagatin clarítate, lzetioremdj efficit, Ex quo nata inter greges 
Atrcíaurcaagna, principium dífcordiaru illi ac T hyefti fuit, fratre fcilicet inui» 
día fraternz felicitatis exulcerato. V nde illa cítanturà Cicerone ex antiqua tra» 
gccdía Atreo,de INat. Deorum 111, 

"Addo buc quod mili portento celefium pater 

Prodiium mifit regm Sabilimen met, 


ωζΖ 


inum inter pecudes aurea clarum cómá. 


Auream enimagnam Thyefíti puero natam, & Paufanias & Plato meminere: 
c nimalqgíd ex lapideimpofitum eíus tumulo,eiufdem rei monumentum, Paufa 
nías idematte(tatur.E(to autem hocapud hiftorícos.Sed felicia illa portendi ex 
euentís comprobatum, tuncprzcipue, cim agnus natus eflet ucllereín fronte 
purpureo , Ínuílla Antonini cuiufdam pleberj uiri, eo die atqp hora, qua Ge 
ta, Antonínus inde nuncupatus, IVlediolani natus eft. V erum 15 ín cuius ρα, 
busagnus editus fuerat, cüm imperium Antonino ex hoc portendíaudiffetab 
aruípice , de fe dí&tum putans, ne fatum propalaretur , agnum (tatím occidit: 
quod omen fuit Gietam, qui € Antoninus uocabatur, utfubfecutu eft, ab An^ 
toníno fratre necandum effe,quod apud Alium Spartíanum, &alíos habetur, 
uíqueadeoautores ea etíam quz nihil attinent, ín ufum afciícut fuum. Ezxcdem 
oues Diadumeno nafcenti ímperíü portendere, ciim in agris patrís oues purpu 
rez duodecim natz effent,quaru una tanti uaria fuerat. Et Mathematíci,quos 
tamen hic ridet Ambrofius, eum ad eroganda multa ídoneu, atcp ítídem adac 
quírendu dícunt,qui inuadente ín horoícopü Ariete fuerit ín luce editus.|Nam 
hocanimal& uellus abfq ullo dolore moleftiáue deponit, & à natura facile rur 
fum eodem ue(ti, In eande ferc fententía Ambrofius interpretat díuínà legem, 


m 4 


Pierii Val.Quis. 


ubiafini oue mutandi ín facrificijs inftituta Dei iubent. Afina quidem animal Ὁ 


laboriofum,;ouis ueró frugi,&nó parui prouentus, Fructu igitur mutandu effe 
laboré dicit Dominus,id fub hoc uerboru uelamento fubíinnuens,quód uníut 
cuiufcylaboriofi operis finis ad fructu refpicere debeat. INeqg tamen ignoro effe 
qui Gimpliciter intelligi uelint praeceptu hoc,ea de caufa, quod afina (itíimmun 
da,ideocp in ouem,que munda eft comutandam,Sunt qui hocuerborum ínuo 
lucro dicant,labore & índuftríà omnem affectu fimplici comendandam, per o^ 
uem fimplicitaté tantàm, ut etíà fuperius dictum eft,accipientes,Q)ui uero pro 
fundius rem exquirere fibi uidentur,liberandam aíuntanímáab ἤ5 quae fructu 
nó habet,cuiufmodi ea funt quefolo fenfu percipiuntur, cüm fructus per ouem 
omníno exprimatur, per afinam uero fenfus ipfi materíz fimpliciter appliciti. 
MVLIEBRE OFFICIVM. 

Vódueró nouam nuptam ucteres ín pellelanata confidere iubebant, uetu 

ftum referre morem uidetur,quód id ueftímenti olim ufui fuerit, Sed illud 
maoiís uerifimile,quod hoc geftu adducias fead przeftandam lanificij opera ma 
rito pollíceri uidentur , INam ad hzc uíq; tempora pleriícy Italíze locís, poftero 
quàm noua nupta mariti domu íngreffa eft die, illi € ?eniali thalamo mane pro 
deunti obuíam propinqui fiunt, colum,fufum GC lanam,acum & forficem, ruta 
bulum,penículum, quodcy cuícpín promptu fuerít ínftrumentu, omnedj uas 
domefticum offerentes, quó ea muliebris haud ignara officij,fe non ad delítías 
& uoluptates,íed ad faciendam lanam, & alia quz frugi (int curanda ueniílere^ 


miniícatur, 
ENGEXNXGONVUSNSDOIDALA-S: 


S Ant quidem Iunoni regnorum &opulentig prafidi,partuumep fofpitatrici, 
oucs ambíeuz, hoc eft,ut Bebíus Macerait, cum duobus agnís altrinfecus 
alligatís facrificabant à matronis quae gemellos peperiffent, At Sicyonij era; 
ues oues dís beneuolís & fortunatis,quas ipfi &u$/«c, Athenienfes esa uoca 
bant,felícitande reí domeftícze caufa immolare confueuerunt. Herculi quoc dí 
uitíarum & prouentus deo,ouís ramís quatuor impofita pro boue, qui fe facris 
furripuerat,litafTe perhibetur:unde ipfe Vlelon,& Melius appellatus,quod latí 


πὲ diceretur ouilíus, In Pomi uero commentario plura fuper hoc narrabuntur, 
PECVNIA 


D hzclicet Ouidius &alij non imperite dixerint pecuniam à pecudibus 

appellatam, quód peculium,uti fuperíus oftenfum, olim omneà gregum 
numcro cenfebatur, eadj de cauía Maroníanus Corydon díuitias oftentaturus 
fuas dixerit, 

JAXüllemee Siculis errantin montibus agna: 

illud tamen fatís conítat;zs príus nota pecudum fignatum à Seruio Romano: 
rum rege:unde Varro etíam, utapud Vlarcellum eftjunum ouem multá dict 
aít,cirm citatus necp refpondit, necy excitatus eft, Vnum ucró uírili genere di^ 
xit, fiue quod nummüintelligeret,fiuead imitationem Homeri, Ab hoc Marz 
celli loco fragmenti eftetià in antiquifsíimo, que Rome uidi, codíce.In cómenz 
taríjs tamefacrorü Pontificalium crebró lectum aíunt, híc ouís, & hzec agnus, 
ac porcus:que,ínquit Feftus,non utuitía,fed utantiqu& confuetudinem teftan 
tia debemus accipere.Ex quibus omnibus liquídó apparet,nó inepte pecudem 


pro díuitíarum híeroglyphico accipiendam, 
PHTHLIRIASIS 
Vntquihominem pediculofitate confectum fignificare fi uelint, ouillam illi 
pellem 


E 


Liber decimus. 77 


& pellem inducant,quam lupi caput ímpactís dentibus dilaceret:fiquidem ouium 
quas lupus occiderit pelles acucllera, & facta ex hís ueftis, longe quàm caetera. 
aptiora funtad pedículos procreandos . Quod cüm fit tum ab Ari(totele, tum 
abalíjs receptum,quafiere multi caufam,illudd cupedínariorum experimento 
deprehenderunt, carnes huiufmodi quz lupínis dentibus laceratz fuerint, duL 
ciores efTe:quod tactum ab Horatio uolunt, ubi inter ea qug iucundiora delítijs 
regijs enumerat, hoedum etíam ereptum lupo receníet:quod ego tamen ad fruz 
ealítatem potíus retulerim, utpote quí eo loco parfimoníam in prímís laudet, 
híscs tantu carnibus fruatur,quae aut ínempte fint;aut,nifi abfumant,períture, 
V'elex eo magís iucundum,quía qui femel amiffus erat,fit receptus.Sed utcuqg 
illi/fane dulcedinis huius caufam efTe dicunt caliditate, X igneà prop? uim, quae 
fit ínaníma lupi, utpote quz ofla uel durifsima ín utero liquefacíat, aríditate 
permollita: euenirecp inde utcarnes facilius atque celeríus putrefcant, fi morfu 
fuerint huiufmodi uitíatee : lanasq ídentidem contamínatas, contagione illam 
etíam in ueftibus pertinaciter perferuare.Ceteru funt qui íudicent hocnonà co 

5 loreucl putredine proueníre,íed ab afperítate potíus, & ut M edicorürutar uaca 
bulo, uellicatiua quadam ui,qua carnem fcabritie interterat, prurítucp fufcitet, 
unde poftmoduhumanz cutis humore corrupto, pediículi (üboríantur: abfur^ 
dumdq effe dicuntaflerere uim illamàlupifpiritu morfáue ufqueadeo in uellera 
diffundi, qua totiens abluant, folentur, depurgentur,inungant,defecentur,ac 
propémodiü excoquantur.R eferut ueró uenatores, & caupones, anímalía quae 
icu uno procubucrint,uno,ut íta dic, fpirítu fuffocata, folídiora, minuscp pu^ 
trefactioni obnoxía reddi, Quare Homerus reru omníü doctrina infignis, fiue 
coría, fiuelora cómendet, bouís ca dícít effe ἰφικταμῆύοιο, ictu quippe ualido ma^ 
étatí, Itaqseorum quz neqg morbo,necp fenecta pereunt, fed iugulatione, coría 
ualidíora funtjneruofiorad. At quz pluribus conficíantur plagis, difticulterqg 
autcontanter exagítata delaffatadg perímantur, praefertim (i ferro faucientur, 
facile putreícere, neq in alterum diem afferuari poffe. Eorum autem qua tam 
lenta exanímentur morte, contamínatam uím & in pelles, & ín uellera, quin & 
in ungues penetrare, przcipue autem fi mordenturà ferís : ungues etíam ipfos 
obnierefcere, fanguíne, humore, & medullís etíam ípíis prae tímore & cruciatu 

€ contaminatis,indiciumdj id tabís efTe.) uare mínime mirum fi contagio huiuf? 
. modietíà ín uellera diffluat,coríacj tentet, & omnía deniqs computrefcere com 
pellat. Atqg híncpediculofitatis fignificatum., 
Ifcordiam uero & mores maxime difsimiles AL 
oyptíj Poétzcd omnes fignificare cüm uolunt 
híeroglyphíce,lupum & agnum, aut ouem ponunt, 
V ndeapud Horat. legas, 
Lupis & agnis quanta tfortito obrigit, 
Técum mili difcordia eff. 
Etde maxíme ínter fe difcrepantibus Ouidius ait, 
Nat lupus inter oues. — Aiuntueró eam effeanti | 
pathíze uim, ut plerunqsagni recenter nati, neqguL “τ 
lius animalis extra caulas efEigiem intuítí,audíto repenteluporü ululatu exan/ 
maícant, fubitaríocs eo perculfi metu mortui concidant.Q)uín etía períti rerum 
przdicant horum anímalíum ínaníma etíam ín eadem naturze diffenfione perfe 
ucrare , Ouillas ením fides filijs ex lupíno inte(tino factis fidibus affocíentur, 


ID TS CO RYDELTAS 


Pierii να]. Aries. 


δι abfonas & prae metu mutas permancre.Idem de tympanis & ouilfa pelle&tlu. Ὁ 
pína factis accidere tradit Oppíanus:fimulac ením pulfantur,ouillum mutu εἰ, 
íc,lupinum folum exaudiri, 


D'EAEREIEII 


] Ed quantü ín agno manfuetudi^ 
nís fuperíusaenofcebamus,tantu 
ínaríete ferocitatis experimur : fi 
3i mulenimaccornua accreuerunt, 
pugnaciísimi fiunt, neq; fe tantüm ín fuo ge: 
nere laceffunt, íncurfantescp inuicem aríetát, 
uerüm & homínes impetut,in bellum; pro» 
uocant. Vnde etíam dicterium celebratur, 
κακὸς ἀσελγοκέρως. qua forte de caufa IMlarti cele 
ftis Aries dedicatus : & fi qua Planetis ín hu; 
mano corpore uis, fel à Marte regí díciturzin 
«o uero fedes íiracundíae,& bilis, Et Adaman 
tíus immolatos apud Hebreos Aríetes,apud 
nos íracundíam iugularí debere;putat intelligendum, 
ἘΞ ἘΠ ΝΥΝ: 

Su. icitur pugnacitas hecin caufa fuerit,(iue fanctíus inftituti homines,ciim 

alíqua affecti effent iniuria, ultionis procurationem nonà fe, utpote qui ex 
maníueto &ínnocuo cíIent genere procreati; proficiici,fed ab hoftium improbi 
tate atcp íniuftítia, indicare teftatumd facere uellent, índicturí cuipià bellum, 
arietem per fcccíalem przemíttebant, quem in hoftíü fines immitteret,uel honez 
ftam ita caufam fuam oftenfurí,quód non nifi prouocati bellum gerere cogeren 
tur,ucl,quodalij malunt,ut hoftilem agrum fuzeíam przedze expofitum indicaz 
rent, V tcunqs, Aríes,utait Hefychíus, uexilli noftri, hoc eft, Crucís híerogly^ 
phicum e(t, Crux uero redemptíonís:Aríes illeinquam,qui pro I(aache ín holá 
cau(tum oblatus eft, ín uirgulto Sabech, ut Septua SULATE ETE SI 
ointa edíderut, à cornibus relieatus,Sabech ueró re; 
míísio interpretatur, quia Crucem, qua remiísionis 
uirgultum fuit, przmon(trabat. 


er quiríualítate híeroglyphice perarietes duos 
cornibus fe inuicem laceffentes fignificari dicant: [ 
quandoquídem ín eiufmodi certationt amorís cau; 
fa ferri eos perhibent: quíppe qui offenfionem intel |. 
ligant fibi fieri, fi quas amant oucs, ab alijs falíri con. ἢ 
fpexerint: quod hírcí plurímüm negligentes, fuícg 
deg; ferre folent. 
IS huiufmodi ueró uenerci affectus hieroglyphi, 
cum,aries multís eftueterum monumentis impo 
fitus. INam quí ante Corínthi urbem íntra príores 
pedes lezenzs, quae Laidis tumulo ímpofita erat,uife 
batur,libidínem nimírum eíus meretricis indicabat. 
Erat & apud Eleos in templo V enerís fimulacrum 
cius infidens aríeti, Scopo, ut Paufanias ait, opus, E- 


FEROCITAS. 


m 


Liber decimus. 78 


2 


A cicgcognomen erat τρανδέήμιον, quodarietinz procacítati uidetur conuenire. 
VETVLIPETA PROCVS;5 
INS quantum adarietís libidinem attínet, per eum ita in nequitiam conci» 
tatum,homínem qui uetularu concubitu afTectaretur, nónulli notandum 
ceníuere, quod is prímüm uetu(tíores fcemínas ínire confuerit, quarum facta 
copía nouellas mínimé perfequatur. 
TU autemaiunt apud Tanagrzoscum — 5^LV PRITAS. 
Arícte humerís infidentefolítü effingi, eumdg Ξ 
καιοφόρον Pauíanias aít appellatum, Erat íd partae ἃ, 
lubritatís hieroglyphicum : quandoquidem Mercu 
rius expíatione arietis, quem circum urbem eeftaue 
rit;peftilentià quae Tanagras inuaferat, fu (tuliffe di 
citurzín cuius facti memoriam die eíus fe(to pulcher 
rimus quifpiam ex Tanagrza iuuentute delectus, a 
rictem humerís ímpofitum frequentiísima totíus ci 
5 uitatís pompa circum mcenia ge(tare confucuerat, 
ΟΝ Ὁ "DP X, 
Pud Corinthios uetó zneum Mlercuríj fimulacrum uifebatur, cuí aries 
Automotor Caufam fuiffe Paufànías dicit, quod Mercurium maxime om^ 
níum deorum cuf(todire ereges, prouentusdj ex eis augere perfuafum fit. Sed 
enim cüm íta Mercurío facundie Deo przfidi arícs apponatur,maximumdg hu 
manz uitz praefidium fit oratío, ut Comíci Girxci dicteríum e(t, minime miz 
rum fi Ifocratis R'hetoris fepulchro aríes triginta cubitorum adículptus fuit, in 
quo Siren cubitorum feptem ínfideret: nam ea quoq orationis fuauitatem indi 
cabat.Et ferunta(trologi, Mercurium in Ariete collocatum,oratíonis prompti 
tudinem,& ex tempore dicendi facultate dare.Sed neab lfocratis (epulchro dit 
cedamus, prop? etiá menfa appofita, qua Poétas haberet;ac eiu(dem praecepto 
res,in quibus € Ciorgías a(tronomicam fpharam infpectabat, & lfocrates ipfe 
omnifaríz doctrínz hauriendz cupidus adfi(tebat, 
HIC ASUMOOMEOCN. 
hes Saloninz nummoaries eft cu infcriptione, HA MMONI CONS ἂν ἃ, 
Animalením hoc in ueterum fculpturis frequentifsímü habetur, pracipuedg 
Hammonem Deum, fpecie illa fua reciprocicorní,ut Laberíj dictum ufurpem, 
fienificabat, Huncuulgus Iouem, Αἰ eyptij Solem effe contendebant, cornuaqg 
radíos oftentare:de quibus alibi locupletíus. Spectare tame eft ín Gallieni num | catieni 
moartietem ínícriptione addita, 10v1 co Ν 8. ΑΥ̓͂ ἃ. Hammonem ueró uete munus, 
rcs falutís Deum;utí Latíni louemà iuuando dictum ínterpretabantur,excj a^ 
rietino capitecundem Deum qui omnium fàluti profpicerct,iZoyAvoixór intellí 
gebant. Hecatzeus Abderíta A oyptíos ait Hammonis uoce ufos,cüm fe inuíce 
falute pra pofita compellarent;allocutoríamqg efTe uocem,qua boni omínis cau 
fa Deum in primis ita uenerarentur. Iscg mos ín plerifcg noftra pietatis colle? 
σἥς obferuatur, ut quicunq; pultauerít, non prius ad colloquium admittatur, 
quàm ad V irginis Deíparzefalurationem refponderit.Cumdj ueteru mos cflet 
in mortuorum conditorijs bene defunctis ominari, cos dis manibus cómenda 
bant:alij columnas quz fepulchris erigebantur, infcriptionis huiufmodiloco, 
arietínis capitibus hinc inde adículptis infignibant, corymbis intermedio pro» 
pendentibus, qui foliorum & fructuü uarietate lafciuirent, Scd quod ad Ham 


Pierii Val.Aries.- 


monem attinet, fcriptores rerum paruula quaedam cornua inutroque tempore Ὁ 
eum habuiffe ferunt.Quui ueró penítíorem doctrínà perfcrutati íunt,proprium 
id louís nomen apud Aegyptios fuiffe tradunt, Alij dícunt arietícu caput ideo 
Hammoniís effc ignum,quod is /gypti rex, praeclarís admodum rebus àfe ge 
ftis, in ealea ufus (itaríetíni capitis infigni, Aiunt & cüm Herculi illi uetuftit 
fimoad eum uifendí ftudio profecto feolím oftentaret, aríctíno capite, quem 
mactauerat, uertíci fuo impofito, X pelle ea uillofa circundatum, alía pelle ami^ 
ctum heroénadmififfe, EcSaporis Regis geftamen celebrat Ammíanus aureo 
capitis aríctíni figmento elaboratum, (Quod & ínfigne militize,& quafi fodalita 
τίς cuiufdam fuze, recentifsima memoría Carolus fortifsimus Burgundíonum 
Dux,Caroli v.Imperatorís auus adíciuít,aureum Arietis caput fingulis pro ge 
ftamine imponendo,& Aretini capítís cognomento fodalítatem uocando:eam 
TTottionis aurcí uulgó appellarunt,quód ealocutio caputaríctinum lingua pa 


tría defignaret, i 
DECVSSATIO. 


e ut hzec,quamuís ad uetuftatis imagine ufum facta, miffa faciamus, ap^ s 
pellat nos Aries ille toto ccelo cofpicuus, quireru temporumdp diuifionem, 
zquasdgutrorungs portiones oftentat, uniformem toto anno diei noctíscp par 
tin'onem,auctum € decrementu equilibrio femper appenfum.Cur uero Aries 
huic fit difpenfationi praefectus, eaaffertur caufa, quód proprium illi efTeaiunt 
ab zquinoctío uerno fuper dexterulatus íncubare,ueluti Sol quoqgad Septem 
tríonales, quippe dexteras,ut Αἰ eyptij (tatuut,mundi regiones deflectitab auz 
tumnali uero equinoctio finiftro íncubatlateri, ueluti etíam Sol inlaeuam dez 
clinare € auftralia figna occupare confpicitur, Pari propémodum ratione malo 
rum femínaipfis fructibus incluía, brumali die fpontino motu conuerti in con^ 
trarías partes obíeruatum, quíppe quz peracto íam omni maturítatis numero, 
natura opifice,que rerum omníum altrix eft,retro cedere, & ad radicem,ad pro; 
paginem,ad fpecierum earundem progenerationem tendere uideantur, 
PRINCIPIVM ANNI, 
LAE Aftronomos Aríes proanníipríncipío capitur,Seo notatur híerogly 
phíco: uaríacpeft ingeniorum fedulítas iftius rei rationem afferre conan; 

tíum, Hebrzis prafertím nónullis Libram potíus caputafferentibus,quód par. Ε 
fuerit omnía perfecta, & feminibus fceta, fummo ab opifice creari, co ueró tem 
pore fruges omnes maxime maturuiffe. Οὐδ ueró Aríes inde locum occupa 
ucrit,ex lege factum ad illíus temporis folennitatem celebrandam, quo liberati 
funtex ZEgypto.Sed quodaiunttunctemporis nónulli, quo mundus eft σεηΐ» 
tus, Aríetem cceli mediu tenuiffe;ín mundi quippe uertice conftitiffe, quifnam 
id potuerit coníectare non uídeo, cim ín fpharica cceli fioura neqguertex, neqg 
imum, nec ortus,neqp occafus,quí eodem temporis artículo fint ijdem,eodem 
mometo gentibus omnibus dari potuerit.|Nam nifi omnibus earatío gentibus 
inferuiat,admíttenda π e(t.Solem ueró qui dícat in hocucel illo figno fuiffe,ne^ 
mo nó intelligat, A(tronomi quídem in Aríete uolunt,& V irgilij doctrína non 
paruam hís autorítate adiungiít,dum íta fuper uernitemporís amcenitate canít; 

Non. alios prima cre[Centis origine mundi 

μαι Jus alim ue habuilfe tenorem. 

Grediderim:ver illud erat ver Agnus habebat 

Orbis byberuis parcebant flaubus Euri, 


| 
| 


Liber decimus. 79 


Gum primitm lucem pecudes haufere, virum, 

Térrea progentes duris caput extulit aruis, 

Ipmi[]ed, fera fylui,e [idera calo, 

NNecres hunctenerepo[Jent perferre laborem, 

δὲ non tanta quies mret,frigusa, calorem, 

Inter e exciperet celi indulgentia teras. 
Quód ueró commentarij huíus finem V írgiliani carmínis amcenitate condire 
quzcfierim, optíme Lactanti, non inepte me feciffe arbitror, qui te fortc 9rega 
lium rufticitate, ftylocs modocp paítorali,uirum tam elegante,offenfum & de; 
laffatum fufpicabar. Tu quicquid id fueritjut omnia amicorum foles,boni con» 
fule,& Pieríum uirtuti doctrinzecp tuze deditifsimum,ut facís,ama, 


PIERIVS VALERIANVS AD PROSPE 
RVM SANCTACRVTIVM NOBILEM ROMANVM, DE IIS 
QV.£ PER LVPVM, HY NAM, LYNCEM, VRSVM, PAN 


THERAM, TIGRIM, ET VRVM SIGNIFI- 
ΛΝ ΝΕ EX'SAGRIS AEGYP PLO 
RVM LITERIS. 


Seen Fco quo tuo fato acciderit,optime lepidifsmes, Proffer,vt quimortalium estu- 
SD cundifsimus, m. truculentifsmas ommum feras inaderis Tii enim ludis mes 
DONNE. der yptiacis, quos propediem ilic Patauij fem commul]urus, duthi farte obtige- 
EXLUSE Tre 7 upus, Hyena, Lynx, Cus, Panthera, T iris, ey demum Crus, cum qui- 
bus tibi fit, quantum animis viribusq, valeas, congrediendum . Has omnes vel captiuas facias 
vel cicures, vel conficias, vel forte etiam deuores nece[]e esl, lege ita fodalitia, Cofmmogevis comi- 
tijs decernente mandantes, exceptione, quacund, pofstt excogitart, Jimmota penutus.Scio, ad 
bac, firmifsimi licet animi wuttemis, totus es comotus, qui ἃ besliarum venatione pafua, femper 
abhorruerz. Nolim tamen putes ediéluin te facluacerbi quicquayaut quu ufiumue mmus 
continere : quod ea potius de cau[a decretum est, quia noua mdomites, fera aouranda cim 
effent nemine habuimus quem 1m huiufmodi negotto tibi praeferendum exiimaremus.Tanta 
enim est vultus,animiq, alacritas tui, vt facile [peremus fimulac im theatrum de[cenderis,llag 
TM E on Jeuitiam qued, [βαρ in te concitarint, futurum vt tt fola Ge- 
lafini tui hilaritate omnes a&iutiem man[nefacias, co fmulac femel avriferzs, adblanditusue 
μεν, ad pedes tibi omnes eueshigio procubituras adimus enim [pius homines quauis bel- 
lua ferocioves, quos tuyyti tuus ef mos, dicfo aliquofalfo, aut libeviore aliqua admonitione ta- 
éfos caffigatosq, contra te imritaras fimulac furore perciti e» impotentes irruerent inte mma- 
bundi,ad folam vultus tut tucundiate,veluti aliqua incantationepercul[is Jabshitilfe, conáter- 
natosq, animi omnem latim indignationem. amififfe, fponte, tibi fefe dedere, c quibufcuna, 
vebus ratificart po[[emt ob[equium polliceri. Quare cim. velut Orpheus lyramaduliso , tu fola 
illa comitate fretus tita fero citatem omniu mitiges furorema, delinias, age nullazam contatio- 
neexhibitas ἃ me[eras ag gredere,vitforia ex illis omnino veportaturus : quia in «deg optorie 
fanis alita atq, educata literas mili videntur didiaiffe. Proinde facile erit iuueni literatifama 
eas quoquo volueris trabere, cz ad omne obféquium pavatifsimas efficere: id quod 
sam in lupo,quiprodut promus, experiri potes. 


Pierii Val.Lupus. 


DE LV PO 


" ERINIQVE mihí facere uídentur, qui A eyptíos folos debru 
ἦν torum cultu derifui habent, atqs conuícijs &cauillationibus e^ 
; 3 tíam perfequuntur,cüm nationes ferc omnes eadem fucrínt fu 
"d perftítionealiquando contaminate, praefertim terra Giracía, 
$8 qua maximt omniu fapientiam ipfam aluiffe praedicatur: R o^ 
*3 manadq refpublíca, apud quam czeremonize prímas femper par 
rzcienim lupum ín honorem Apollinis uenerabantur: ín Mar 
tísatqueadeo Romuli Remídg ueneratione Romani, Alias etía belluas afferre 
poffem,quaeapud hos & alíos, díuínos fibi honores a(ciuere.Sed quonià de lu^ 


po dícere propofitum e(t,quod ad eumattínet precipue profequemur, 
A.P OUD IDEO 


Tx autem,uti dictum, fera hzc pleriíqglocis Apollinis memoriae dedicata: 
ciuscs fimulacri eaaíTerítur caufa,quoód oculorum acie potens adeo fitjut no 
&tís tenebras euíncat;acutifsimo quippe polleat uifu, intempeftadg nocte,etíà (i 
Luna fileat,clarifsime tame intueatur,& in predis inuadendis poft nocturnà fa 
memantelucanu tempus obferuet,à Sole aut totum eft lucis beneficiu, V trac 
uero de caufa,& quód potens lumine effet, & quódantelucem prodiretad prz 
dam,L ycopolítana Thebaidos in A eypto ciuitas hieroglyphicum lupi forma 
Apollini dedícauit, εἰή inlupi fpecie facra faciebant, tantocpapud eos cíues cul 
tu habitus e(t,utcim lupum tanquá Deum uenetarentur, foli ex A gyptíjs ouí 
bus uefcerentur.Híncipfum Solem Homerus λυκηρονέτίω uocat,non ca quídem 
caufa, quód in Lycía genítus credatur:nam fabula hzec, ut Heraclides Pontícus 
afTeuerat,recens admodum e(t, neq; temporibus Homeriadhuccuíquam inno 
tuerat : fed ueluti diem àezo/4w, propterea quód ἧρ, πος εἴ, diluculu generet: ita 
Solem avevi dixít,quod matutíni fplendorís autor ipfe (it;uel potius quodL.y 
cabanta prog eneret,hoc eftjannum, cui nomen, ut nonnullis placet,àluporum 
fimilítudíne quadam inditum : illi &qui : ———————I 
quidem auctos imbribus fluuios trana 
turi, caudas mordicus ínuice apprehen 
dunt, longodj ordine feríatím aquís im. 
merguntur, tutods tranímeant, id quod 
Sol ipfe ín animalibus Signiferi przete; 
rcundis facere uidetur, dum contínuata 
quada feríe finem uníus, alteríus princi 
pium facit, Sane aliquot in (ignis Apolli 
nis lupos adículptos uídeas, de quo dixi 
mus in Ancilibus.Colebatur & apud A; 
thenienfes ín Apollinis gratíam lupus, 
quidp forteanímalid ínterfecifTet,leoe da 
mnationís promuleata parare iubebat, : 

que εἰ funerando forent neceffaría,ut ita magiftratus quod fui íurís effet officiu 
executi uiderentur,& religione refpub. folueretur. Eam huíufce cultus nónulli 
caufam memorát, quod Latona przgnans per duodecím díes ín lupu tranímu 
tata, Delum fe contulerít, ubi illi facultas paríundi fuít: quapropter lupa certa 
annídímenfione omnes intra díerum X 11.fpatium pariunt, quod Philoftepha 
nus tradidit commentarijs de quo ínferíus latíus, 


Γ᾿ 


Mars 


Liber undecimus. 80 


M A R S 

Artiidem dedicatus, fiue, ut eft ínfabulis, propter R omuli Remid edu 

cati quod deridet Feftus, qui uelit πὸ ἃ ruma, fedà uirtutü maonítudine 
utríc; fratrum inditum nomen, quód ῥώμε, notum apud Grecos uocabulu m, 
fortitudine fignificet,ut indefcílicet ij nomen adepti fint;ueluti ἀπὸ 4 ἀλκὴς Alcí 
des: (iue propteríipíam uoracitate , quae in bello crudíuora eft:inde ín facrís etía 
literís legas, Ciladíus meus deuorabit carnes.Hinc &Vlauorti nomen,ut nónul 
liarbitrati funt,quafi mares uoranté dicere uoluiffent;bellatores ením mares εἰν 
fc debere, & mares dici;alibi oftenfum.lVlartíos porró lupos Virgilius, Martía^ 
les Horatius uocát. Etapud Plautu eos ín tutela Martis cognoícít Strabax ado 
leíces,íta profatus:Fuit edepol Mars mco iratus patrí:nam oues illíus haud pro 
culabíuntà lupis, Girzeci fane Poéte λυκόφρονας uocat ftrenuos bellatores: ualidi 
enim omnino funt lupi, & infallendis hoftibusaftutifsimi, Robur uero cori 
plurímüm ín armis eft,utapud eundem Plautum: 

ΜΆ lupus ab arzais ualeo,clunes infratlos fero. 
Obaftutii uero Pindarus adueríus inimicos coparare fe unumquenq; monct 
λύκοιο δίκαν, more upi;ad id fcilicet refpiciés, quod lupus tortuofis ambagibus ue 
(tigiaperplexa ponít,modo hac,modo illac procurrens,ut non facile qua te par^ 
te litínuaífurus;afpícías, 
RUM Pad uo. R. 

Ellicofis uero uirís plerifq; omnib. is natura mos infitus,ut couectareiuuet 
B predas & uiuere rapto,íd quod etíá ínter przecípua uirtutü fuarü praeconia, 
magnificeatgg gloríofa admodu recenfere folent. V nde furacé & raptort homi, 
nem per lupu oftendí,multi aptu & congrues exíftímarut hieroglyphícu:quod 
quidem mínime alíenu εἰς ἃ ucterü difciplina, eorum maxime Philofophorum 
confenfu, quí palingenefià pofuere, utremotíore docirínà illam, quà ab Αἰ ογ, 
ptijsacceperát, nouo comento huíufmodi fabulari inuolucrís occultarent. {ΠῚ 
enim hominem quí femper promptus & paratus fuiflet ad rapínas, poftobiti 
in lupi abíre tradíderüt,ut ínPhzedone Socrates:que tame dictata Porphyríus 
&lamblichus nó funt paísí díutius ín tenebris latitare:fed quid ea fibi uellent,la 
tifsimc omnía pandere curz preciu habuere. Hos fecutus Poéta Claudianus, 
praedones aitab Rhadamantho lupis obíjci folítos:ridiculeds,utaffolet, Arífto 
phanes Simonem bonorü publicoru depeculatoré exprími per lupumàINebu 
lis iocatur.Etlupi nomen ín díuinislíterís,ut obferuarunttheologi,nó fecus ac 
uulpecule, femper ín mali cuiufpià fienificatu accipit. At cacodzemon eftinter, 
dum lupus,plerungs tame raptor, Euangelio: Intrinfecus aut funt lupi rapaces, 
Quód ueró Iacobait, Beniíamínlupus rapax, mane capiet przdam,uefpereau; 
tem reddet,de Pauli conuerfione díictum,& Bucheríus & alij pleríqs putant. 


T qui meretríciam ímprobítaté perlupzefimula IMPROPITAS MERE 
b. fienificari cotendunt,híeroglyphícu ními 
rum idàrapacitate defumptuautumát. INotu enim 
mceretríces lupas appellari, dinde Lupanaria dici.Ea | 
de caufa Meffalina,flagitiofum imperatoríae maíefta 
tís dedecus, L ycifcae nomen mentiri delectabatur, de | 
qua Satyricus Poéta: 
Tuncnudapapillas 
Constitit auratis nomen mentita Lycifce. 


Pierii Val.Lupus. 


Cicero Miloniana:Clodiíus femper fecum fcorta,femper lupas ducebat. 
FORMIDATOR INA- 


nium. 


Tqshoctam bellicofum, tam noctíuagum ani 

mal,míníma quadam re, lapidis quippe alicu 
íus audíto tantüm (trepitu,terreri folet, V nde facer; 
dotes Aieyptij, (i quem uanís rumoribus, & inanís 
rci formidine con(ternatü indicare uellent, hierogly^ 
phícum ex lupo & faxi telo aliquo prope afsíto face^ 
re confuerunt: ítaenim e(teorum íngenium, ut quí 
necpferrum euitent, nec fuftem tremefcant, lapide 
tantüm impendio perhorrefcant, cuius ictum adeó TES 
pernicíofum fentíürt, ut qua parte tactí fuerínt, computrefcát, uermibus quam 
ocysíme redditis . Quínetíam reperti funt quí uel duorum concuffu lapidum 
ftrepítum cientes, ferocifsimos à fe lupos abegerínt,INobís puerís narrare fole; 
bat Laurentíus pater,homo mínímé uanus aut fabulofus,ci ís ex INorícis Alpí 
bus ín Bellunenfem agrum defcenderet uía plurímu fcrupulofa,fibi nocte pra 
uento ad quíntü ab urbelapidem repente trís lupos uífendae magnitudinis ap^ 
paruíffe,quos ciim qua ratione fümmoueret, fecu agítaret, íd fibi diuinitus in 
cidifTe mentí,ut deíecto ín terram retínaculo, quo per noctem equus ad praefe; 
perelígabatur;altero capíte manu comprehenfo,íd cceperít pone trahere:quod 
quídem annulis fibulíscj aliquot ferreis predítu cim íngenté per uíam ftrepitu 
cicret,faxeoscp fcrupulos quotquot incuríando offendiffet excitaret, perterrefa 
éti repentelupi,quafi uís magna canü íncubuiffet, przepropere fugam arripue; 
runt. Non praztermíttam fuper haclupi trepidatione, hominem àlupo pracui 
. fum fubito confternari &uocem amíttere,quod non ex Víreilío tantiim,fed && 
ex Platone Poliítijs habetur :atqpíta uice uerfa, fihomo príus lupum uíderit, 


eum cadem pati, 


7n 


INDEMNIS FVGA. 


Ominemin hoftesillapíum, qui parua admodum íactura facta euafiffet, 
oftendere fi con(tituiflent, lupum extrema cauda glabrum facere confuez 
rant:ís enim agitatus à uenatoribus, quafi conícius (ibí amatoríum uirus exi^ 
guo cíus ineffe uillo,ne captus humanz omnino fatísfacíat uoluntatí,cum abij^ 


cít:aíunt ením non ídem pollere;nífi ufuenti díreptum. 


Vm ueró qui uel praedatum, uel in acíem pro» — TVTV$ RECEPTVS 

ereffus, maiore íncumbente uí quàm fuftinere 
Íc pofle confideret, fe nulla accepta cladein tutum 
recepifTet,indícare fi uellent,currentem lupum, cauz 
dapracipuefub uterum ímmifla reductacs propo; 
nebant.Summa ením lupo callídítas ín periculis de. 
clinandis, prímumdqillí ftudíum fuga fibi cofulere, 
fecg fofpitem fyluís reddere : unde. λύκθ᾽ πὸ 4* βοῖς 
«x60, habetur in adagtjs. Reducere ueró caudá fub * 
uterum,przecipuum eft fienum pauítantís,C)uod cüm Maro nofter non igno; 
raret,ingeníum eíus defcrípfit hís uerfibus,quos recitare non pigeat: 


vc uelut illepriufquam tela ;mimica fequantur, 
Continuo in montes fefe auius abdidit altos 


Occifà paflore Iupusmagnod, "HEDCO, 


Confctus 


Liber undecimus. el 


Con[cius audacis fati caudam, remulcens 
Subiecit pamitantem utero f yluasá petiuit. 
ADIBISODFRS 5: V3 
x e ijdem Αἰ eyptij (i mulierem abortiente indicare ucllent,picturari 
eam ín(títuerat, qua Lupus ab equa calcibus ímpeteretur, uel aliquo modo 
calcaretur, propterea quód perfuafum habebatur,íta ea inter fe natura di(sidere 
animalía,ut praegnans equa ἢ Lupum tetigiíTet, ftatím abortü faceret:neq; hoc 
effici detactu folu, uerüm etíam fi ueftigium tantu illius preísiffet, tantam ín^ 
efie Lupo ueneficij uím, utomníno abortiret. 
AB INFORTVNIIS POTENTIOR, 
E uero díueríum íllud, quod hominem ex ínfortunijs calamitatibus; 
beatioré potentíoremdp factu fignificare fi uellent, equü in cuíus clunes Lu 
pus moríum infixiffet, effingere confuerunt: ferunt ením equos quibus dímica 
tío cum Lupis fuerit, pra(tantiores reddi. Bos Cirzecí Avisaos/«c, nos uolfilupos 
dicere poffumus, nó ea quide de caufa quam nonnullí cómenti funt,íta eos à fre 
natíslupís utpoteanimofis & ferocibus appellatos, fed quía multorum experi^ 
mento compertu e(t;pullos quí cum Lupo certarínt,euaferíntcg,in bonos &ue 
locipedes mox euadere : huiu(modi ením euentus equos & anímofiores € perz 
niciores reddít:imó quía & animofi & agiles fuerint effugerut : factodp τα ín fe^ 
ris perículo folemus eos approbare,iddg omniu confenfu receptu. ()uí taméab 
iniuria ita ferox cuadit,longt ignauior fit natura fecreto quodi, fi, ut Pamphiz 
lus lib, Reru naturaliu tradit, Lupi ue(tígiu calcarít: τὰς ením aít eum cruribus 
obtorpefcere.QOuín etíam tanta eft illi cum equo naturz diflenfio,ut eum quan 
tumlibetferocem € generofum,uel mortuus & terra codítus ab(terreat : inuen 
tid; funthodie quí omníiuolam príncíipum quorundam ímpotentíam clufuri, 
cum equi haberent in(igniorem,quem locí dominus (ibi depoícebat,admoniti 
funtlupínu inteftinu ín uía, qua producédus erat equus, clanculü fepelire,eadj 
mox equus ín principis confpectu eductus, fimulacinteftini odore fenfit,nulla 
unquáagitatione,nullíscs (timulís impelli potuit ut eà tranfiret;atqp ita uel (ter 
nacis, uel índomiti;uel renitentís accepta nota,repudíatusà principe,prioríi do^ 
míno fuo relictus eft, Addam & hocnature miraculu:equís tormínu doloribus 
crucíatís nullum praefentíus effe remedium, quàm inteftíni lupini cinctus, que 
Romzínufum huíuímodi afleruari apud plerofqg coperí, Quod uero de con^ 
fternatíone dicebamus,nó funt noua hec coómenta,ut terrículamenta infodi fo^ 
leant,que uel hoc uel illud animal infigniter abhorreat.|Nam apud ueteres quo; 
que uíguít hzc fuperftitío, ut eo loco, quà iteracturí funtequi, infoffa aliqua 
hís terroré íncutíant, & ab ínccepto curfu aliorfum auertant, uel cofternati ulte 
ríus progredírecufent, Porro Amphíonem Thebanü memorant Pelopi que 
dam tradidiffe,ut ob iter (epelírentur, quibus non Oenomai modo equí perter 
refacti (intjuerüm omnes quotquot illacín pofterum curfum arripuere: extitit 
Íedgloco nomen taraxíppo,de re inditum, 
IMPATIENS FAMIS, 

bw homine famís impatient exprímere (icuraffent, Lupiruel híanté ore, 

ucl terrà mordícus apprehendenté híeroglyphíce figurabant. Lupus ením cit 
przedee inhíat, rictu late diducto currítzalioqui fi prede copia nó fuerit, peculía^ 
rc habet efuríens terr deuorare. Sunt tamen qui non hoc ad faturítattà Lupo 


fierí contendant, (ed utíumentü aliquod ínuafurus grauior & ponderofior fa 
íí-..3 


Pierii Val.Lupus. 


&us przdam citius defatiget, cui (latim, quí mos eft illi, fe dentibus appende^ Ὁ 
rit, que quídé eft Alberti opinio.Sed quonia íta ín Luporü ingeniu incídímus, 
noníniucundum relatu fuerit quod apud eundem autorem delupí cuiufdam 
induftría pro comperto ponítur: hunc fcilicet cm anímaduertiflet fylue(trera 
quandam fuem ci numerofo fcctu ad loci auena fatü ítare pabuli gratía, offenz 
diffetcs proftratü arboris trunci ramís etíamnu proftantibus, arrepto ín os li^ 
cenolibrarum circiter XL, fuper truncu fleri faltu affueuifTe, ac ín ramos repe^ 
re,mox adueniente cum prole porca unu curfu rapído de porcellís arrípit,in ar^ 
borem fe(tínanter fcandit, ibid tutó confiftens rapto potitur, & ín matrís con» 
fpectu fru(traadgrunnientís & (uientís filium depafcítur, ἡ 
P^ R' O P'EUR A UN.'T. IA 

ii eia quid maturatu perlupíi catulum fignificari femel tantürreperi : Lu. 

pam ením íntra X 11. párere díes fabulantur E gyptíj.Sedenim Philoftepha 
ni fuper hocuerba, utlocu fuperius tactuampliemus,quantü mihi uidetur, nó 
recte accepta funt, qui libro,cui Comentaría nome fecit, dicere uídetur,x 11. e£. gp 
fc certos anni dies,quibus lupzc omnes paríát. Ariftoteles fane,quód foecu x 11. 
tantüm geftent dies, effe ínexploratu fibi profitetur: perinde ac illud etia quod 
aiunt eas femel tantüm in uita párere, 
MEE autem & adagijs & híeroglyphicisi — ^ANCEPS CONSILII 
lud e(t,hominem qui Lupum auribus teneat, 
fienificare quempiam in co ftatu, quo negotium ali, 
quod negj relinquere, necy exequi tutó pofsit. Nam 
rcs prouerbio cofirmata, & fert in primis, T'iberijcg | 


przcipue ufurpatione diciu repetitum. EcPhormio E——— 
en 


ne Terentius, Antíiphonem dicere cófingit, auribus E— 
fe tenereLupum,neqi quo modo dimitteret eum à fe Ez — 
inueníre poffe,necg qua ratione retineret fcire.Et cau 
fa cíus ambiguitaris fponte fatis manife(ta eft, quam hic repetere mihí minime 
neceffarium uidetur. 
VENEFICIORVM AMVLETVM, 

Líud potius referam, homine tutum à ueneficijs per lupi roftrum fignificari, 
lass perfuafum eft 14 (i portís prefixum fuerit,ueneficia ei n6 obeffe familie, y 
quz zedes illas inhabítet.Haecueró ueneficíorum comemoratio adducit in me^ 
morii mihi homínesin Lupos transformari minime olim fabulofum habitu. 
De Demarcho enimOlympionica,qui demutatus ín Lupu,decímo poftanno 
ruríum faciem receperit humanam, apud Paufaníam legere eft, SC apud Pliniu: 
peculiaredj id Arcadibus fuiffe, ut trans paludem quandam prouccti, ínlupos 
abirent, & fi per nouenniti humanas carnes ab(tinuiffent, decimo poft anno εὖ 
dem reuerti,unde tranfuecti fuerant, acín homines redire, decem annorum ad; 
dito fenio. D.etíam Auguftinus; 'Ciuitate Dei, Varronem ait μας ἄς Arcadi 
bus memoríz tradidifTe. 

P.E'RAE GURT'EJNT)VI S. 
Iu ex boue;animali quippe domeftico,nobifcu alíto atq; educato,fienifica 
ríloco fuo dixímus. Ex lupo aut peregrini intellioi,hi(toría cadé oftendit, 
Danaus ením cü ín Argíuos mouiffet peteretds Geelanore expelli, quí tunc Ar^ 
ois imperabat,lupu & tauru pugnátes cófpicatus,fe lupi uíce (tatuens,quiná fo 
ret pugna exítus operiebat, Lupo ueró uictoría potito,zdem Apolloni L ycio 
uouit, 


Liber undecimus. 82 


A uouit;atqpíta reru potítus eft;cüm facile ciuibus perfuafum effet deos uictorem 
Danai per portentü eiufmodi defignare,quód Gielanor inter cos educatus effet 
hícueroó peregrínus foris adueniflet : ítacp ín imperi afcitus expulfo Gelanore: 
ead de caufa in Argiuo foro Lupi & Taurí ínuícem pugnantiu effigies ex are 
quamdiíutifsíme permanferut,quasP yrrhusEpirotaru rex infpectas exhorruit, 
dome(ticiadmonítus oraculi, tunc inftare fibi fatalem diem, cim Lupi & Tau 
rum pugnantes afpexifIet. Cuuantum uero pertínetad portentum, eadem fer 
tiunt Paufanías & Plutarchus, Gelanorem perbouem, Danaü per Lupum acce 
ptos : fed ín re geíta referenda id diuerfiabeunt, quod Plutarchus Danao porz 
tentum oblatum fcribit, Paufanias ciuibus anímadueríum, ciuilicg contentío^ 
ne de imperio certatum, dilatíscj in alterum diem comítijs, mane mon(trum íd 
accidiffe,populidg iudicium fuiffe ut Danaus ín regnum admitteretur, Gielanor 
profugus folum uerteret, 

M ÀA C E D. O. 
Acedonem Herculis comite,qui fub O (iride militauit, ea de cauía per Iu; 
B pumículptum intelligi Diodorus afferít, quod 15 lupi ec(tamine delecta; 
rctur.lam & Romani ueteres lupum ínter milítaría figna ftatuere, 
$/:A Epl 
INrecentiori uero Impp. Theodofrj, Honorij, & quorundam aliorum dome 
loc canone, quo legiones ordínesqs totíus corum militiz recenfentur, Salio 
rum quodp habetur infigne,qui co appellati nomíne fub milítu Prefentiali nun 
cupato militabant:parma quippe cuíus aureus erat umbilicus,quem ruberam: 
bibat círculus,huncalíus latior uiolacei coloris admodum diluti,in fummo cu 
ius rofa erat:à medio lupi híncinde dímidij duo, quí ad florem fupernt pofi 
tum fpectabát, mox parma rubro margine claudebatur, Vliínimé ueró mirum, 
fi quiSalíorum fibi nomen adfumpferant, Martis etíam anímalía in ge(tamini, 
bus habere uoluerunt, 
AVGVRIVM MORTIÍIS 


D arufpicína fane inuenías Lupum mortis aufpicía feciffe : Maximino enim 
Imperatori,uiro & T hraci & bellícofifsimo,exitium portenderunt lupi circi 
ter quingenti fimul ingreísi urbem ín quam ipfe fe receperat, cüm in Italíam ad^ 
t ueríus Maximum & Dalbínum profectus eft. Et coloníam quam C. Gracchus 
in(taurata Carthagine, quam lunoniá appellauerat, deduxi(fe fertur, infelicem 
futuri arufpices dixere,propterea quód lupibís metas ibí pofitas fubito incur^ 
fu í(ubuerterant,infauftum huiufmodi oftentum efTe affeuerantes.Et ea Iudzco 
rum clade quam fub Hadriano pafsí funt, lupi X hyzenae per urbes pafsim ir^ 
ruentes ululabant, PESTILENTIA 
va dip Philoftratu lupus futurzepe(tilentize E : | 
(ignieít, ubi Palamedes, propterea quod Pe: 
lupiex Ida frequentesin pueros quí ca(trís mini fe ^ 
(trabant impetum fecerant, fuadet Apollini L y; | 
cio facrificandum, qui feras eas fuís met fagittís 
interficeret,ac (imulimmiínentis pe(tilenti cala Ez, 
mítas fummoueretur, Apud Sícyoníios templu E——— 
eratolim Apollini L'yczco dicatum ea de caufa, 
quód ferunt aliquando lupos itaeorum gregi 
bus infe(tos ,ut nullum poffent ex re pecuaría E 


Pierii Val.Hyzna. 


fructum percipere:quare confultoDeo refponfum acceperüt,exligno quodam |. 
arido quod humi iacebat corticem detrahendum, eumqg admixtum carnibus fe 
ris exponendu:quas cumilli eu(ta(Tent, internícione periere, Sed & apud T roc; 
zenios Díanze Lycez templum fuítab Hippolyto dicatum, inde, ut Paufanías 
putat,expulfis lupis, 
PROSPERITAS. 

B uero aufpicijs lupa geminos IMarte fatos educat. Trogo enim 

commentum placet, ca de caufa Romulum & Remum Martis filios dictos, 
quód nutrícem lupam habuerínt, propterea quodlupa in Martis tutela effer, 
hincantiqua Romz tot extant monumenta,ín quibus Romulus & Remus par 
ui atcplactentes lupinis uberibus inhíant. Eadé ín omnis uberibus fuís Seuerü 
alit in imperij futuri prafagium, INeq; praetereundum quód Geloni Syracufaz 
noadhuc puero,& ín fcholis erudimenta príma difcenti, lupus auxilio fucrit,ut 
imminenti uitz periculo fubduceretur, INam cim & praeceptor eíus & frequen 
tes difcipuli ín ludo literario efTent, uifendae magnitudinis lupus irrupit, (πε! ον 
niscg rabulis moríuarreptis ireforas properabat. Gielon haudquaquá terrítus, E 
netabellis príuaretur eas manu non fegnitertenens lupum fequebatur: po(tea 
uero quàm foras proceffere, gymnafium repente corruit, magi(trud; & condi 
Ícipulos opprefsit,Gelo incolumis euafit, 


EX AT INA 


Ef RAM pene Hyznam prateríturus, autorum offenfus perplexitate, 
3j tam diuerfa fuper ea tradentíum, ut parum cognita e(fe animalia fu^ 
ΝᾺ fpicarer: fed quoniam non eilegi addictus (um, utanímalium hi(to^ 
S RI riam perícribam, fed quae tantüm ad A: gyptiorum comenta faciant 
perquiram,cuiuímodi ea fint,ex ijs quz collegímus,intelliges, 
NS GSISVOSSGHIQISAEES. 
leroglyphicum Hyznz praecipuum erat contentione, utapud Zgypríos 
Hi reperi, ienificare, Q uod (iuíctum hoftem intelligi uoluiffenr, 
eumà dextero latere (tatuebant,quódaaiunt,;fiad dexteram conuería cum uenaz 
tore pugnam íníerít,cam femper effe potíiorem.INam cüm flecti nifi círcumactu 
totíus corporís nequeat, fpína continua per collum & dorfum totum porrecta, Ε 
pregrefsi hominis ue(tígia occupare conatur: quod (i fucceflerit, quafi magíca 
quadam uí,que ín eius tantüm dextera corporis parte pollet, alienari mente cir^ 
cumuentu homine, & fi equo ínfideat,decidere;atqg ita omníno uíctu interfici, 
ΝΟ ΘΙ ΠΗ ΘΙ: 
In uictoré Ποίξεπι (ignificare uellent,animal idem cum uenatore ab Izeua con 
ereífum effingebant, quód díuulgatum eft Hyznam fi non ab Ixua hoftem 
occuparit;nihil ea magíca uí pollere;ipfam uero quafi attonitam deficere;ac nul 
lo pene negotío capi . Sedenim quzeieritaliquis, (i pingenda fit Hyainaanimal 
orbi noftro íncogenítum, qua figura (it. Tradunt eam magnitudine & colore lu 
pi prditam,hírlutiorem tamen,acie in utrag orís parte perpetua, oculo uario, 
& colores mutante, nullis οἰ ποίας, dente contínuo, equína iuba per collum & 
dorfum totum fetis durioribus inhorrefcenti;neqs imaginarium effe animal, ut 
plerígs fufpicantur, de quo grauifsíimi totautores permulta quamdiligentifsi^ 
me dilferuerint,quz ni(i ex uifu tjs cognita fuiffenz, haudquaquam puto eos in 
rc uanaatcp mendaci ufqueadeo laboraturos, 
Mo^ 


Liber undecimus. 82 


ΠΥ GR MORVM INSTABILITAS 
Níftabilem ueró quempia;nihil quippe ín codem uitze tenore ac modo, queni 
(ibi propofuiíTet, perfeuerante,fed alias quidem probum, fortem,audacemds 
tamanimi quam corporis fuí domítorem,alíàs uero improbum, ínualidum,mí 
ferum, X ad cupiditates omnes ímpotente, (ienificare fi uellent, Hyznam {τίν 
dem hieroglyphiíce proponere coníuerunt : huic fiquidem anímali utrancpinef^ 
Íc naturam, alternís annís effe marem,alternis fcemínam fieri, Αἰ ογρτῆ praccí 
puc prodiderunt, & A gyptíos fecuti plerícpalij.Caeterüm Ariftoteles cómen^ 
títíum hoceffe profitetur,uuleocj períuaíum eas annua uice fexum permutare: 
quía captae alíquot (perquá raro autem capiunt, praefertim feemínge)tenellae ad^ 
huc (ine genítalibus fuerínt, Mares ením impendio tímentlibidinis emulos,& 
idco erauídas cuftodíut, morfuds prolem maículam ubí detur occafio ca(trant, 
Licet nó fum nefcíus tradítumà erauifsimíis autoribus, habere quíd Hyanam 
fub cauda pofitum figura fimile genitalis fceminze, fed fine ullo meatu, fub quo 
meatus excrementorum fit:uirile uero fimiliteratqg in lupís &canibus habetur, 
Fcemina etíam preter fuum illud,fimile ut mas habet fub cauda fine ullo meatu, 
àquoexcrementorü meatus eft: fub eo genitale uerum habet, Id ita effe conten 
dit Ari(toteles, qui difficulter unicuiq; Naturze míraculo uidetur affentiri,Sed 
miror ín hoctam ueteres quàm recentiores autores díuerfos ab Ari(totele tam 
con(tanter ire,quodab ijs temere fieri haudquaquam adduci poffum,ciim prae 
Íertím /Elíanus hí(toríze huiufmodi (criptor diligentifsimus tradat, ὑαῖναν rine 
XU ἄῤῥονγα  θεάσαιο, τἰιὼ αὐτί ἐς veo T 2-4 θύλίω,ἀ δὲ 3 UA us vu μετὰ ero ot ἄῤῥογα.κϑινονδσι 3 ἀφροδίτας 
ἕκῳ τόδας, καὶ γαμϑσι Te Ko. yo Tou. αὐὰ er ^ παῦ ἀμάξϑσαι ὁ γον Θ᾽’, Hyanam fiquando quis 
marem ínfpexerit, eandem mox fcemina uidebit: (in modó foeminam : poftea 
marem afpicict, Promiícue ueró coitu alterutrze coniunguntur, ineunt; & 
ineuntur, perannum unum fexus uícifsitudinem alternantes. Qui quídem au^ 
tor cüm Arif:otele long? pofteríor fuerit,íd fcriptis credere minimc aufus effer, 
niífiautcompertum ípfe,aut fide dienorum te(tíimonio certum habuiffet, Acce; 
dic & Tertullíani (criptorís & doctifsimi & diligentifsimi autorítas,qui ita fcri 
bit:Hyznam fi obferues,fexus annalís c(t,marem & fcemínam alternat, 
ADVERSAE FORTVNAE DOMITOR, 
3. onore uero calamitates & infortunía toto uitze curfu intrepid fuperan 
À.tem hominem ínfiegnire fi uellent, Hyznze coríum índutum cum pínge 
τε folebant:quippe quód ex Magorum fuperftitíonibus perfuafum eft, qui co^ 
rium id induerít, autaliquid ex eo fecum habuerít,quaqua eum uel per medíos 
hoftes penetraturum, neq; futurum quenquam qui illi íníuríam inferreaufit, 
ufqueadeo hinceius incolumitati cautu efle : ut am credí pofsit, eos quilingu& 
Hyznz fub pede habeant, quod idem Magi perhibent, à canibus minime tan2 
quam Scípioncs alteros latrarí, 
LARVARVM LACESSITOR. 
HE ab Zeyptijs facerdotibus fuper Hyzena tradita funt, Vnum addide; 
. Are Latíni;ac pulcherrímu quidem hieroglyphicu: ut fihomínemlaruas,ut 
τὰ dicam, inceflente, neq; defunctoru manes quiefcere permittente, maledicta 
quippe & accufatíones in mortuos ingerenté cominiícentemq, notare uellent, 
Hysnam in fepulchretís monumentualiquod effodíentem facíát, cim fatís ex^ 
plorati (itab uno hocanímalí fepulchra eruí inquífitione cadauer, quod fit hu 
manz carnís auidi(sima, Iulius Capitolinus eas Belbosappellatas aít in uíta 


Pierii Val.Panthera. 


Gordiani tertij,decemd tunctemporis fuiffe in urbe Roma profitetur, V ifaue Ὁ 


τὸ tunc eft illa dentis uníus perpetua feries, qua przdíta eft Hyaena : id quod ne 
mírum adeo fit, ín quibufdam etíam hominibus aliquando fpectatum , [Nam 
Prufizregis filius unum tantàm os habuit dentium loco,obdgíd Monodos ap 
pellatus. lta & Pyrrhus rex Epirotarum , Porphyríus eo comentario quod de 
ab(tínendoab ufu carníum confcrípfit, ab Indisait Hyzenam hanc Crocutà uo 
citarí:fed Crocutamautores díueríam ab Hyana ponunt. Reliquum eft de antí 
pathía quz intercedít Hyzenze cum Panthera,dícere,qualed; índe factum fit hie 
roglyphícum:quocírca & hoc & alía cíus fignificata memorabímus, 


DE PANTHERA. 


SPECIOSIOR ATQVE VALIDIOR A DETE- 
RIORE SVPERATVS 
NUI] Vàm tetrum animal Hyzna fit,quamdpafpectu foedum, ex ijs quz 
fuperius allata funt coftare unicuícg poteft, Longe uero diuerfa eft 
Panthera,qua nulla pene fera eft uillorum uarietate fpeciofior,uehe 
mentior nulla,nulla impetuofior:uís tamen occulta quzdam Hyze 
nz, Pantheram exuperat.Qyuare cim facerdotes Αἰ σγρτῆ fuperatum ab inferío 
ribus uel à deteríoribus hominem intellioí uellent, duo tergora, Pantherze u^ 
num, Hyznzalterum comittebant;affuebantdg: (iquídem compertum eft tan; 
ta interferepugnantía ca diffentire, ut fi fimulaffuantur, uel etíam contraría fu^ 
fpendantur,Panthere pilí decidant, Hysznz ueró nullo detrimento afficiantur: 
qua quídem tanto effe Pantherís metu dicitur, ut occupatzeab ea,tanta animu 
confternatione defpondeant,utnerefi(tere quidem conentur. Hínc autem com 
mentum putarim,pilos cuíufcuncg generís & inutiles,maxime palpebras,aufer 
ri medícamento quodam ex Hyaenz corde ín cínerem concremato, & cerebro 
eíus illíto, Pracftanthocetíam, quod Hyznztergus in Pantherz pilos efficit, 
Aquilarum pennzequz admíxtas reliquarum alituum pennas deuorant, 
! IMPROBITAS, 

Natiabilem autem hominem, &omnium appetítorem, per Pantheram fioni 
d: ea de caufa fertur,quód nullum non animal ea uenatur;unde {ΠῚ ἤδη: 
nam Panthera graecum omníno uocabulum agnofcít Varro, quodab omnifa 
ría (critatejadde etíam uenatione, deducitur: (iue quod omnium pent ferarü co 
loribus uaríceata fpectetur : nam & hzeatq; Tigres maximc omniüranímalium 
uarictate infignes perhibentur.Sant ínter pantheras,pardalin fcemina, pardum 
marem plerícgaenofcut. Ariftophanes huius nonímmemor improbiítatís;par^ 
dali notam ínurít impudentize, cüm neqsignem neq; pardalin eque ímpuden^ 
tcs aítatq; fcmina eft,quippe qua omnía corrípíatatq; confumat, 

DISSIMVLATOR INGENIL 

D τῶ homine Zieyptij fuorum uitiorudifsimulatorem, quic; prauum, 

quo praeditus effet, ingenium ita occultaret, ne ucl à domeftícis deprehendi 
poffet, panthere fimulacro notabant.Ferüt enim eius odore mírt folicitari qua^ 
drupedes , fed capitís toruitate terreri: quod ipfa docente natura fatís intelli 
cens, occultato eo, ac odoris tantüm facia copía inuítatas corripit: atcp haec eft 
eius ín uenando folertía,quamuis Plíníus anímalium nullum odoratum putat, 
nifi credamus;ait, de pantherís quicquid dicium e(t,Sentiunt tamen cum AE gy^ 


ptijs 


ZA o 


F 


Liber undecimus. D. ἐδ 


A ptijs Ariftoteles & Plutarchus,qui plurima dícunt anímalia maeno ftudio pan 
theram fectari odore eíus delectata:quod;nifi Plinius odorem pro fuaucolentía 
capit,nonnihil admirationis afferre poteft;cim ferarum & omnium dubío pro^ 
cul animantium odor quotídíana mortalíum experientia canibus innoteícat. 
Quin equi odoretantüm Camcelí percepto, ín fugam auertí perhibentur. R ecí^ 
tata eftloco fuo hi(toría, quemadmodum Cyrus adueríus numerofifsimü Crce 
fiequítatum dímícaturus, Camcelos contrà inftruxerit, quorum odore confter, 
nati equi,fugam ruptis ordinibus corripuerint,Crcefi conatum íta fru (tratí, 

EBRIOSITA sS, 

Vódauté odore ufqueadeo intenfo Panthera polleat,cam Philofophi cau, 
Qs arbitrantur, quod maxíma przdíta fit caliditate, indecg odorem illum 
excítarí; cumdjíta cum uino cofenfum quendam habere uideatur, Baccho ca o^ 
lim fertur dedicata.Sed quoníam funt quí per eam ebríofitatem íntelligant,hie. 
roglyphicum àre ipfa defumptum ego credíderím:; funt enim Panthere uíní ad 
modum δια, S à uenatoribus ebriz pleruncy capíuntur, fontibus quo pota 

B tumeunt, fuauifsimo, perueterí potentídy uino medicatis , tanta copía, ut fon 
tículíaquula longe fuperetur: exilíores ením ad hoc fontes dedita opera perue 
ftigant, Interdum ne rem perdítum eant, & fimul operam εἰ πάλης, fi latebrarit 
commoditatem íuxta fontem nactifuerint, perforatas arundines intra terram 
modicum defoffas ín fontem uno immiíttunt capite, altero in locum ubi delite^ 
fcunt, adducto, obferuatocp animalís aduentu, per utrem ad hoc paratü ftatim 
tubo uinum infundunr, quod uina ueluti uena de fonte profiliens, meracitate 
fua magis illectat, remdjceleríus maturat,illis plerunqsanteaquàm fitím exple^ 
ucrínt, procidentibus . Vidimus fanténummumantiquiísimum ex ere quod 
apud MafEros habetur,in quoLiberi caput iuuenile hedera redímitum,ab alte 
ra uero facie Panthera & Thyrfus pulcherrimo opere σῇ funt, Et in Gallieni 
plerifqgPantherenotaeftcüinfciptione L1BERO P. ΟΝ, AvG, Sunt 
qui Tierín effe contendant,de qua pauló ínfra dícemus, 


MORVM VARIETAS 

V'oniam ueró Panthcera uarijs eft maculis colorata, pleriq; morum uarícta 
us per eius pellem oftendere ínftítuerunt. INam & earum genus uaricab 
autoribus appellatum, proc5 Pantheris Variarum nomen apud Latínos rece; 
ptum. Quareanímaduertendus eftapud Padíanülocus V bí Vercias pro Va 
rías hactenus fere pafsim lectum eft: de Pantheris enim illic loquitur. Bzedem 
& Africanz fimpliciter uocabantur, quód ín Afríca frequens admodum eft ez 
rum genus: fuítdj; uetus fenatuíconfultum,ne liceret Africanas in Italíam adue^ 
here, Gn.Aufdij tribuni plebis rogatione mox derogatum.Sane Claudius Cz 
farin fpectaculis, utapud Tranquillum eft, exhibuit Afrícanas,conficiente tur 
maequitum Pratorianorum.Q)uantum ueró pertínetad colorum uaríetatem, 
iocofe dictum apud Plautum, Epidico, ubi T hefprío uarie fe ualuiffe dícit: cuí 
refpondet Epidicus, Capríigenum & Pantherinum genus fibi non placere, ín 
quo quídem non coloris tantum uaríetate fenfus eft;ut ínterpretu bona pars o7 
pínatur, fed ab ipfius Caprzenatura fumptu, quac fere femper febricitat, C'uod 
uero fpectatad Pantheram,uarietas morum nó ex uario cíus colore tantüm in^ 
tellioitur, fed quod & uehemens e(t, & ad impetus propenía, & perníx, corpo» 
recpadagitatíonem perquam idoneo, V nde per eam ín díuinis literis uarij ani 
morum motus índícantur.de cua Hieremias; Nunquid Athiops pellem fuam 


Pierii Val.Lupus. 
immutauit, & fuam Pardus uaríietatem ? quod π folum,inquit Ambrofius,de. Ὁ 
figura,fed etíam de mobilitate furorís accipitur, có quod Indorum populus, & 
atrihomínes ZJithíopum genus,ad fidei pietatíscg candorem íuuitati, tenebro; 
fis terrae cauernís ínfuetí,ínquíetisqoac mobilibus mentis atqzanimi mutationi 
bus decoloratí,boni propofiti gratíam tenere non pofsínt,necpad emendatione 
correctíonémue ullà remeare,qui ferínà femel índuerit immanitate, Eucherius 
pro daemone accipit,qui fubdolus & uaríus fit in humano genere peruertendo, 


DE TIGRIDE. 


ἘΠ Pud A'gyptios tigridem non inueni, apud Graecos & Latinos fre 
πὶ quentifsime:de qua fignificata illa praecipue celebrantur, quz ad im 
«4| manítatem, ad faeuítíam, ad ultionem, ad pernícítatem, ad amorem 
52:99. eroa filios pertinent: quín etíam apudaliquot gentes diuini cultus 
particeps íudicata, 


SEO. E E 
ΦΟΙΣ enim fimulacrum effe perhibebatur.Sed 50] & Bacchus idem numen 


habitum, ut uetus Gracorum habet theología, ead;apud Indos ín honore 
Solis culta.Indí fiquídem clunes eius tantüm menfis inferebant, czterís partib. 
ob Solís reuerentiam abftinebant.Iddj ea de caufa,quód hocanímal fímulacor 
tum e(t, príores pedes attollere fertur uerfus exoriente Solem:quem Solís ado» 
randi morem Maro uidetur exprefsi(Te cim X 1 τ, A neidos fcripfit: 


Tli ad fürgentem conuev[i lumina Solem. 
Dant fruges manibus[alas. | itaán ueteríbus habetur exemplaribus. 
V'odueró pertínct ad ferocia, per anímalis ifti FEROCIA EMOL. 
C) iioi effigie delcriptà;íindomitos & efferatos no 
anímos indícamus, Et Poétze cüm homínis cuiu 
piam immanitatem egregie notare uolunt, H yrca; 
nas illas tígrides his ubera praedicant admouiffe. Et 
qua Bacchícurruí iunguntur, ut pleríqueautores 
funt,;indicant moderatum uíní ufum ferocientis ani 
mi fxuitíam demulcere, Ita Polyphemus apud Ho. |— 2o XR 
merum,omnem exuperans crudelitatem, Vlaroneo | ————— 
delínitus uíno, V1yfsi mollius adblandit. Et heroés ἘΞ unns 
illi Troianiapud Homerü eundem,qui laudibus arguitur uíní uinofus, feroci^ 
tatem (zpe,zftuantisqp bile cordís acerbitatem uino deliniere : homínid ualde 
irato apud Plautum propinandum edicitur, ut ille uino bilem diluat, INaturae 
enim confentaneum,cibo potudpríeato corpore,ab eo diícuti tríftitíiam.Q)uare 
Zeno Cittíeus interrogatus, cur, cum Philofophus effet, & natura feuerus, in 
conuiuío tamen hilaríor uideretur: Atqui, inquít ille, Lupinum fuapte e(t na 
turaamarum, dulceícít tamen aqua maceratum. Atq hocillud eft,quoód Arme 
nías curru fubíungere tigres, Bacchi Orgrjs inftitutum, 
VUES IO: 
L'tíonem fignificare qui uolunt, tígrídem & equumab ea dilaceratum pin 
eunt.INota c(thi(toriaequemadmodum eíus uenator,fcetus recens editos 
obferuat:ad quos,cüm mater pabulatuabierit,auferendos pernicifsimo fertur 


equo,furreptíscg catulis, quifunt femper numerofi,ín curfum fertur quanto E 
τε 


Liber undecimus. ὃς 


A teítcitatifsimum:reuerfa Τ Ίστίς ubi nidum uacuum 
reperit, uelocifsimo curfu totam círculu(trat regio^ 
nem,donecfugientem uenatorem deprehenderit,ín 
quem omnem conuertit impetum: ille (tatím unum 
€catulís protjcít,fufcipit hunctigrís mordícus, S re: 
trouería ín nidum refert:alacrí mox curfu eadem ue; E: 
{σία repetit, exiouodp teporís interuallo uenatore 
agereditur : ille rurfus catulum alterum abíjcít, cur. j^ —— 
(μόν nunquá& intermiffo naue uerfus prouolat, Sufci —————— ———— 
píturhíc quocp, & rapidifsima uelocitate reportatur: iddp & tertio & interdum 

uarto fit, donecuenacor conícenía naui uix duobus & nonnunquá uno tanti 
catulo ablato aufugíat, equo relicto : ín quem illa pofteaquàm fru(tra toto lit 
torefrendens defuit, omnem conuertit ultionis fzuitiam, totum; dífcerpit, 
& miferabiles foctj furti pcenas péndere compellit. Apad Iobem, ut ín Hebrao 
*effedicit Eucherius, tigris períjt; eó quod non fuerít praedam affecuta, de femi 
8 neaarrogantíadíctum uolunt. 
PERNICITAS 


T pernicitatis fienificatum ex ijs quz fuprà dicta funt defumitur, ciim cita 
tíísimum equum ter & pluríes affequatur,curíu retrorfum repetito, 
AMOR IN FILIOS 


1: etiam charitas pictas, & affectus in filios fummus ex eadem hi(toría 
confideratur ; mox & ultíonís ftudium, cüm ín relictum equum tanta fero^ 
citate fzuíat. 
her qui Mufis auerfum ingenium, omnemdg — MVSICAE HOSTIS. 
Mluficzelepiditatem odio profequentem, per ti^ ij Ky: 
grím & tympanu píngant, Aiunt ením eam íta tym» 
panifoni exhorreícere, ut eo audito mirabiliter ín 
faníat, codpfurorís prouehatur, ut femetipfam den; 
tibus impetat, uifceradg ipía fua fcede dilaceret at^ | 
que diícerpat, 


DE LYNCE 


ACVTISSIMVS OBTVTVS 


Nose igitur cim lyncem omniu quadrupedum clarifsime cernere con^ 


fideraffent,hominem qui uifu maxime polleret fienificaturi,animal íd híe^ 
o 


Dierii Val. Vríus. 


roglyphicum pofuere, Sane multíeas affirmant conuexa etiam montium uifu Ὁ 


penctrarc.neqp defuere philofophi,qui fierí poffe hoc cómentati funt ex ímagt^ 
ne quz certoab terra fpatio fummo ín aére pendeat,quam Lynx, utpote que fit 
oculo admodum defzcato, intucatur.Cuíus reí exemplum experimur deíecto 
in cau aliquod uas nummo, quem,tametfi longe recefTerimus, fimulac uasa: 
qua expletu fuerit, intuemur,fundo ctía ipfius uafis in aquae fuperficie fe often» 
tante;quíippe rerum earum radíjs ín aquaefummum (efe exporrigentibus ca ibí 
fpecies reddítur,quzcaqua inde fubducta,uaículi curuitate intercipítur,acne αἱ 
deri posit prepeditur. Ab hac L ynce;Lynceos oculos appellatos, quibus cer^ 
nendi uís acutíísima fit;pleriq; putant. Vnde magna uir eruditionis Fran, Pez 
trarcha,petos illos oculos quos lyricis totiens laudibus extollít,ceruaríos appel 
lauit, ad íd fcilicecalludens,quód lyncem aetas noftra lupum ceruaríum arbitra 
tur, Alij oculoslynceosà Lynceo ldz fratre Argonauta dictos autumat, quí ca 
quodpquz fub terra condita effent fpectare ferebatur. Poétze fane plerícp pene^ 
trabilem huíus acíem celebrarüt, maxime ueró Pindarus, quí Caftora in querz 
cu abditü, penetrante perlignum acieab eo ínfpectum, atqj ita coníecto in arbo 
rem pilo cofoffum interfectudy (cribit. Fuit & alter Lynceus,qui Carthaginen. 
fium claffem à Lilybgo Sicilie promontorío portu Carthaginis exeunté profpe 
care, & numerum cum fide recenfere folitus,(criptorum teftimonio fertur, De 
quo Horatíus;INon pofsis oculo quantum contendere L ynceus. 


DE VRSO. 


Ed íam nos appellat urfus,non iníucunda fortafTe,nifi oculi iam de: 
| feísifunt, fpectacula prebiturus. 
tz PROFECTVS. CVM AETATE. 
y Hi orígínis principio deformem,mox formofum effeciu, 
fiue cuíus uíta íneunte cetate di(lolutior fuerit, nullacp ratione 
moderata,cum zetate tamen modus & difciplina fanctior accreuerit, E oyptij fa 
cerdotes intelligere cüm uellent, urfam fcctá pro hieroglyphico ponere confue^ 
runt, Compertu fiquidem e(t urfam fcetü edere fine oculis, (ine pilis,cruribufcg 
propémodu & membris alíjs índifcretu, informe deniqg carnem catto minore, 
maiore mure,de qua ungues tantüm promineát,cztera (anguis cóocretus effe ui 
deatur, qué poftea pectori femoribus apprimendo fouet eodem incubitu quo 
uolucres oua, paulatim íta conformar, € lingua fubinde lambendo perfecti 
reddit. V títurhocexemplo Ambrofius ad nos cohortádos, ne prolem noftra, 
quanti ad aními ratíonem pertínet,ín(tar urfini partus initio edítam,ita infor 
mem coalefcere patiamur, fed diíciplinaru línguis lambendo curemus, utad hu 
manam,quippe rationis partícípem effigiem conformetur, INam delíngua qug 
fignificet eloquentíam,alío diífleruimus commentario, 
EX INEDIA MACIES. MORES 
OCCVLTI. 
45 cien hominé inedia cofectu intelligi perurfam in fpeculatitante, & ore 
pedes lambentem : cuius quidem pigerrima eft natura, folitaría,latebrofa, 
comerciíj focietatiscg cuiuslibet euitatrix: quod effe mores eos fienificat, qui fo^ 
leant inímo mentis receffu deliteícere; atqj itídem corpus fimile fortíta e(t; στα, 
ue, 


Liber undecimus. 96 


A ue,compactu,indiftinctu, pregelidoe ferae, quae fpelzeís ín prímis eaudet,accom 
modatu:unde φωλάϑες ἄρκτοι dícunturà T heocríto.INam,ut Theophraftus & So 
ftratus aíunt,urfi prímuantra habitationibus cómoda o(tenderüt : hi fiquidem 
tempore díerum circiter X L.lícet longe plures alíj ponant, quibus ín receffu ali^ 
quo delítefcunt,priorum pedum fuctu uiuere;ac nihil edere perhibentur:cui reí 
documentum habetur captum per íd tempus inteftino inani effe, atqj ita íd con 
niuere,utadductü prope cohzreat. Id ueró libenterab eo fierí tradit Alianus, 
cim fe przpínguem fenferit;ac pleniore corpore grauatü,quó pinguedine con^ 
cocia fiatagilior. Apud Euftathiumlegas Athenienfes aliquando famis ultio- 
ne multatos indignata Díana, quod urfam, qua in Munychio εἴτις facello nata 
efTet,interfeciffent,ut ita perínediam afflioerentur,quí anímal ínedíae patienti 
fimum fuftuliffent, 

XV. EUR LAWG.. O. 
Mem praftantem animis, non molli;fed uírili uieore praedita, pleríqg 
fignificare dum uolunt,urfam píngut,Pantherá alij: (unt ením hae ex om 

p nibus animalibus maribus ferociores animofiorescs, cim in ceteris foemínze 
fint omníno mollíores.Plutarchus tamen non urfam,(cd Leznam ponitín hoc 
albo cum Pan:hera,ubirationem íneffe brutis difputat, Caeterum ín eodem ge 
nere fceminas omnes aequa cum maribus fortítudíne pollere contendit, Quare 
Menzechmus etíam apud Plautum,uxorem quam tímet Lezsnam uocat, dum 
leonínu cauum íntelligit edes, ín quibus illa habitabat, Vrforum autem ἔριν 
tía nobilitate funtregiones, Lucania, V mbria, Brítannía, INam ex Britannia 
uclut ex altero terrarum orbe, longa & perículofa nauieatione, ut tunc uídeba. 
tur teporís,aduecii urfi ad populi Ro. fpe&tacula/maxima fuerütadmirationi, 

PVELLARIS AETAS, 

Vía uero fuapte natura urfz cohibet fe intra frutices uel fpelaa;nifi quantü 
ΟΣ oos gratía prodire coguntur, ísc5 mos plurímü in recte iníftítutis 
ciuitatibus obferuat,ut innupte puellae domi claufz cuftodíantur,non abfurde 
nónulli cómenti funt puellas ur(z fimulacro referreznam & hoc quoqy ρίξη, 
tíquítate,Síquídem apud Euripidem Hypfipyle,& apud Ariíftoph.Lemníjs ac 
L y(i(trate, puellas apud Athenienfes olim urías uocari folítasleoímus:& apud 

c Polluce àpi9«$ uerbi inuenías,quod latíne fonat ín urfas abíre.ld uero erat cà 
puella;anteacp nuptíarü tépus appeteret;pudicitize caufa Díanze confecrabant, 

PROVIDENTIA. 
INED difsimulandum, licetab JC eyptíjs minime traditum, quód per 
recedentem in cauum uríam,nonulli prouídentíam fieníficari uolunt. Vr 
faenim ,utapud Alíanum legas, ita prouída eft, ut falutiiuze confultura, ciim 
Íc ín cauum recipítad peculíarem inedia;ne per ueftígía deprehendi pofsit, tan 
tum illi natura callíditatis indulfit, auerfis ueftieijs irrepatretro, eo fcilicet mo^ 
doquo traxít Auentínas Cacus ínantraboues,atque ca fpecie uenatorcs fallat, 
cüm egreífa inde uideatur,non autem ingreffa, 
I R A 
NE defuere qui per urfi (imulacrüt iram ímmane intellioi uoluerint, quod 
ídanimal ímmodicis foleatanímís excitari,& in omnem truculentíam e£ 
ferrí:undeapud Claudíanumlegas, Rhadamanthum folere ur(is ingerere tru; 
culentos, Sane Mathematici íracundum eum futurum dicentes qui fub prímo 
& uigefimo Tauri gradu nafcitur,urfum ibi ftratuunt retro f] pectantem,hoc eft, 
o 12 


Pierii Val. Vríus. 
ad ca quz facta funt indienantem.Hínc Martialis lib. vr. 
Rabido nec perditus ore, 

Fumantem na[um uiui tentaueris urfi, 

Sitplacidus licet c lambat digitos, manuss.. [τὰ enim,ut Theocritus, v3 
ῥινὶ καίθατοι, Quin ab irrítatione nomen olim urfis impofitum ; Vr enim hebraica 
língua íncítationem ad iram fignificat: & Vr Mladianitarum Rexab Ifraélitís 
occidione cafus, fignificat, ut Adamantius interpretatur, affectum huiufmodi 
ab ijs qui Deum fequuntur debere protínus abícíndí. Alij nequaquam abfcin; 
dendum cenfent, fed ueluti fubfidio paratum diligenter afferuandum, ut cüm 
res poftularit, aduerfus nofmetipíos, pro js quz inutiliter turpitérue gefferi 
mus,irafcamur,quam folam anímí perturbationem etíam Epictetus fapienti ce 
dit.Hacením íufta & neceffaría iracundia e(t,ut noftri cenfent, qua unufquiíqs 
in ijs quibus errauit, aut perperam gefsit,indignatur,X femetipfum incufat.Ex 
qua quidem índignatione ignis quidam ín nobis accenditur, quí uelut ín agru 
fterilem immiffus, confumptis excoctísqg uoluptatis pefsimaeradicibus,bono 
diuinarum inftitutionum femini glebam przparatfcecundiorem , Atcg hicille 
ignis eft, quem fe Affertor nofter profitetur in terram immiffurum, atqp ut fuc 
cendatur, non indilígentem operam daturum. Alibi ueró indignatio ferocíadg 
ur(ina ín díuinis líteris indicíum fuit Hierofolymitani excidij,ut Eucherius inz 
terpretatur 4.Regum, INam cüm Elifzus afcenderet ín Bethel, fcandenti íemt 
tam obuiam facti funt pueri paruuli de ciuitate egrefsi, qui illudebant ei dicen^ 
tes , Afcende Calue, afcende Calue.Quos Eliífzus indignitate rei commotus,in 
Dei nomíne deuouít,cotínuodpur(i duo de faltu proximo prodierut,qui ex εἰς 
duos & quadraginta pueros lacerauerunt.ld fub figura tunc geftum,Imperato 
res duos praemonítrabat V efpafianu & Titum Romanoru Principes, qui poft 
duos € quadragínta annos ab afcenfu Domini, captis Híerofolymis, tantam 


ludzorum defolationem fecere,ut deletum penitus (iteorum regnum, 
IMBECILLVS PRINCEPS 


Co ἐπ imbecillo rectam principe fignificare qui uolunt, urficaput pín^ 
eunt;inualidifsimum ením eft urío caput,quod contrà leonifortifsimum. 
Aiuntd urfos aluearía non mellis pabuliue ullíus gratía inceffere, apescg írríta^ 
re, fed falutis ergo, ut fcilícet apum aculeis ora uulnerati, fanguínedy íta emiffo, 
erauedíni qua plurímüm laborant,remedium comparent. V enatores no(tría; 
iunt,fi maioraliqua uís,quam fuperare defperet, ατίο íncubuerít, eum fibi con; 
fícium imbecillitatis, qua caput eius laborat, fifueiens ad preruptamalíquam 
rupem peruenerít,manus fupra caputtollere, íjscp pectinatím firmiter coplícaz 
tís,rcliquo conglobato corpore praecipitem fe dare;atqp íta capturam euadere, 


DE VROCO. 


On innotuit A gyptíjs V rus bos Germanica, fedante feras alias e^ 

| eregie fylueftrís. 

CAPTIVITATIS IMPATIENS 

D quem,eum qui fibí mortem confciícat, nein manus hoftíum 
concídat, noónullí congruenter híeroglyphícum propofuerunt. 

Eftením urus eiufmodi,qui propter ferocítatem uel nunqu&;uel difficulter ca 

pi poteft. quód fi εὸ ínciderít unde defperet pofTe euadere, femetipfum prz ira 

fuffocat, uíqueadeo fe genítum ad libertatem putat, qua deníq; nihil unícuigg 

animantium generi optabilius effe uideatur, 


PIE^ 


Liber duodecimus. 87 
& PIERIVS VALERIANVS AD PETRVM CVR- 


SIVM, ROM. CIVEM, DE IIS QV&€ PER ASINVM, 


MVLVM ET CAMELVM SIGNIFICANTVR 
EX SACRIS AEGYPTIORVM 
LITERIS. 


3 éforte commentitia ea putes, Petre C rfi lepidifsime, qua multa adeo nudiufler 
JD3 trus Cyrorto im 1g0 tuo, vb bona pars "Academia cenabamus, à veteribus tam 
-teryptis,quam Gyacisyatq, etta Latinis, fuper dimi [irmificationibus tradita 
3 cümemorateram, cure precium. fore duxt, quantu folcitudime praftare potui, 
primo quoq, tempore plemiori obféquio tibi fatisjacere. Uidebaris enim illa, quod facile animad 
uerti,attentioribus admodum auribus haurirec& auidiufcule,vt ita dicam deglutire : fed vix 
adduci poteras feriptores illos veteres in Amo perferutando fiafje «deo curiofos:ee quonia vna 
braetiam eius in yanifimi negotij prouerbium cel]evat, veliquum etiam corpus pauipeuden- 
dum exifimalas. Cillegi IILUY LATI C4, qU e LT) POT EE d eruevam,quam qua alias [ar 
fm à me fuerant ea ve [aper adnotatayeorum citatis tefimonus, quitalia memoria prodidere, 
»hitantum ves depo[cere videbatur:nam mimus omnia tuncex tempore dicere 4g gre[]o HCCHY 
rebant. Quare tunc non pauca pratermiffa tfant,quevecitata longe matori tibi admratiomi fre 
turafuerant: que quidem nunc, qualitercunq, ame confcripta (fimt benigne accipias velim. Ex 
fi mimus tibi lucubratto ipa fatirfecerit,;vt que nimium properatanon t4 omnia complets po- 
tiueritvoluntatem tamen anmumá, meum exitimes, quantum. mme fuit, tibi amico tam ye 
teritam probojfatis plurimum facere Suduifje non enim vecens mea erga doctrinam c mnge- 
nium tuum beneuolen ta firmas, 4:4, con[lans amicitia que ab tpfa primum dieqio Romans 
diu patria cariturus applicur, cepta, mirificum 1n. dies accepit Ipcrementum : acce[sit ce tam. 
Ynantme concorsa, contubernium, couiclusq, per annos aliquot ucundifamus. Ia egopluribus 
atq, is non leuibus de caufis ubi femper conmifsmus, Jertpta cogitati onesa, "meas comunicare 
tecum maxime conueniens exitimaui:quod optimi Integerrimia, amict,quala es ti vt melto- 
reseuadamus in ΧΩ fant fi quid admoneant: yel;vt alacriores ad lucubrandum accedamus 


ef cunt proben t. Sedenum quid ΣΝ gerat ms infpiciamus. 


e 


c IGNARVS$ HOMINVMQVE LOCO- 
RVMQVE. 


EATSLUUNVMPRIMISautemrerum 
$-9«39 omnium ignari per afelli/ 
EAS Qu cipítem hominem ab & gy, 
o» Ὡς ptijs facerdotibus fignifica^ 

EN ri, & Horus & plerique alij 
Lm 53) prodídere: eam imperitia 
in eo przcipue notari uolebant, que pluri 
mum ex folítaría accidít educatione, quippe 
cum quís tanquam Aglaus alter ,íntra prí: 
uatos parietes femper altus & educatus, pe: 
dem edomo,uel e patría nunquam tulifTet fo 
ras,oporterefcilicet huncparu experíentem {εξ 

effe, & officioru hofpitalium ínfcíum.Ifrael ítacp diu apud A eyptíos educatus, 

& hieroglyphicón optímz perítus,cüm I(acharem filium fuum afinum appellat? (ον... 

9o 3 


Pierii Val. Afinus. 


fct;intra terminos eum occubíturü dixit, [Non enim longius percerínari folent Ὁ 


a(ini, ut equi, & muli;fed intra prouincíam, ín qua nati funt, plurimi contíneri, 


Addidere etíam prouerbii ín ímperítos, Afinusadlyram:quod nó admodum 


abíimile eftab Horatiano illo, ut qui narraret afello fabellam furdo, hoceít;ob^ 
ftupefacto,quídg nullum ex eare fenfum perciperet. Ideocg Cicero in Pífonem: 
Quid nunc te afinelíteras doceam? nó opus eítuerbis,fed fuftibus,Adeó ením 
fubiecti addictiqg fu(tibus funtafini, ut uulgus paísim uerbera plagascg flagris 
inflictas, A iníatas uocitet. Hanc fane mentis tardítate Scipio apud Numantià 
ita C, Metello exprobrauit, ut diceret, fi quíntü páreret mater cíus, afinu fuiffe 
paritura, Quin &luníus Baffus homo dicacifsímus,uulgo afinus appellatus ob 
(tuporé rídiculoscs mores.Ob huíufmodiludibriu,S& ignauize contemptü,qui 
pilz ludo uíctus effetafinus appellabatur: qui uero uiciffet,rex.quem more tan 
oít Plato, Thezxteto, & lib.nono Pollux. Ad hocrefpexit etiam Horatius,cim 
epitolaad Meccenatem fcribit: At pueri ludentes,R ex erís aiunt,(i rect? facies. 
Contràueró quodad peregínatione attinet, Vlyxem,quem Homerus ea praeci 
pué de caufa fapientem effectum putat, quod ís 
“πολλῶν αὐθρώπων ἴδὲν ἄσεα. καὶ γόον ἔγνω. 
quidputait Horatíus, Ὁ υἹ4 uirtus € quid fapientia pofsít, utile ποδίς propofi 
tum e(texemplar: nomen ípfum inquam V lyxem etymologice quídam haud^ 
quaquá ignobiles fcriptores interpretantur ὅλων ξφνὸν, omniu quippe hofpitem: 
nam ZLoles,quod alij uerterüt vote, ^ litera quam amant incolumem retínue 
runt, eosqp Latíni fecuti íunt, Vlyxem enunciantes. INeqg tamen fum nefcius, 
Icariu eius patrem alíam nominis afferre caufam, Odyffea, quz nihil quiccg eft 
nuncad comemorandum neceffaría, A finus porró in fabulis pro imperitífsima 
perfona ponitur, & ínargumento fatuitatis atq; dementize femper habetur: ín 
quem demumy,uti Plotínus innuere uidetur, ille redit,qui fenfus expers, bruta; 
lem & (tolidam uítam uíxerit Quocirca Vlyxesapud CGiryllum Plutarcheum, 
cim bruta relíqua ratione alíqua uti fateatur, Afinu tantu ac pecudem ab omni 
rationis uíu femotos reperit. INeqg quidem ínficiatur Grryllus, fed plures inter 
homínes eiufmodi ingenio preditos confidenteraffeuerat, Huius non imme 
mor (toliditatis Ouidius, Miidam, quód fententía fua rufticam Panos cantile; 
nam diuine Apollinis modulationi pracferendam íudicauerit,ea poena multatü 
à Deo finxit,ut quz iudicio peccauerant humangeaures, in a(ini aurículas demu 
tarentur.Interpres tame Ariftophanis,Pluto;ut hzc quoqj repetamus,tres mez 
moratcaufas cur Midas afininis auribus fuiffe przdicetur: fiue quód acutiísi 
mí effet audítus, cuiuímodi funt Afini, quos practer mures, czcterís animanti^ 
busauditu pracftare tradunt : ta enim interpres ille, quifquis is e(t fcribit: à &rà 
ὄν’ μᾶλλον “ἦν ἄλλων ζώων od 209 μύθ᾽, Hinc Apuleianus afinus defeait:Recreabar 
quód auribus grandiísimis przdítus cuncta longule etiam difsíta fentiebam: 
fiue quod Phrygíz pagum íncoleret, cuí nomen dv, Aurículzafininae:fiue 
quód exploratoribus accuratifsime fit ufus, delatoribuscg plurímum delecta; 
retur:unde illud de príncipibus fertur,Regumaures innumerz, 
PETVLANTIA 


MImodicam ueró petulantium luxuríam peranimal hoc in diuinis literís no^ 
la indicio eft quod celeber ille propheta aít : Quorum carnes funt, ut carnes 
a(inorum.Et Plato dumantiquorum figmenta fequitur, ne facratioris illius do 
&rínz,quam apud Αἰ eyptíos perceperat,arcana propalaret, heec non ur o 

tracta» 


E 


Liber duodecimus. 28 


A tractauít, ac de alijs quidem animalibus paísim multa, deafino uero hoc praeci; 
pue díxit difputante apud Phaedonem Socrate: Homínes qui fcedis cocupifcen 
tijs manus dediífent,uentridj dediti per inertíam atqj laícíuíam ingloriam inu 
tilemd eoiffent uítam, necp quicquá pen(i pudorisue habuiflent,in a(inos poít 


obitum deijcí, | 
fIMPVDENTIA. 


Vntenim qui per Afinum impudentíam ca de caufa fignificari uelint, quod 
ὌΝ (ua tantum comoda deftinatifsímo quodá animo profequatur,& mo 
dó fug morem gerat uoluntati,nihíl pen(i habeat,ca(tígationes contemnat,ucrz 
bera ctíá níhili facíat.Id in afino uítíu íta notatXenophon,ut de fe v.de τατον 
rum reditu dícat:Eo inquà tempore, ἢ quem iníuríz ullo generelacefsiuí, non 
poffum non confiteri,uelafinis me,qui effe dicuntur omniu quadrupedum ín; 
uerecundifsimi,inuerecundiorem fuifTe. Quod ueró Iofippus corafini & canís 
impudentíam obijcíit Appioni,hac eadem fententía in uno (tolidítatem &impe 
ritiam,inaltero maledicentíam íncefísit. 

2 POPVLVS IVDAICVS 
T populus Iudaícus;utpote qui fublimiorís doctrínze, quz in diuinis coru 
| zii delítefcit, intelletu minime percipiut, fimplícitatemdg fcripteru tan 
tüm profequuntur,ob huiufmodi (tupore & imperitíam afinze afsimilat,quam 
Chri(tus po(thabuerit infcenfo eius pullo, qui factus eítea doctrina dignus, 
quà ille nos docuit, ἃ πα ením illa,ut Graeci theologi deprehedere;populi prio 
ris fymbolum fuít,que fcripti onus pertulerít: eftením animalad onera tantüm 
& labores genítü;ut Eucherius dicit: fuper qua Apoftoli ueftímentafua iníece^ 
τε, πος εἴς, ueterem hominem exuere, Pullus ueró,de quo Zacharías, Ecce Rex ces 
tuus ueniet tibi íuftus,X faluator ipfe pauper, fedens fuper pulluafine;propter 
pri(tína imperitia, iuniorem indicabat populiafine quidem filium, ut Euange 
liftae cum plerifqgalijs reddidere:nónulli filiu fubiugalis pofuere,anímalis quip 
pe quod operibus & officijs feruilibus omnibus fubrjcitur: plerígg Gientilíu πα, 
tionem appellarunt;qua Chriftum in(identem tulit, promiffamdjà prophetis 
& lege faluté minime defpexit: Agnouit enim a(inus prafepe Domini fuí . Hoc 
porró cítato loco Eucheríus,per afellum,ait,quem ínfedít domínus,(implícitas 
c fidelium exprimitur, plebs fcilícet quae Dei notitiam non habebat,quam Chri 
ftusregendo € pracfidendo;ad Hicrufalem,hoc eft;ad pacis confpectu adducit. 


puis porro /Eeyptij adeo ímpuru exí A DEO ET SACRIS 
ftimabant, utanimal etiam damoniacu siengi- 

arbitrarentur, propter quandam cum eo fimí 
litudinem.QQuoó ueró oftenderenteum admo 
ueri facrís minimedebere, hominem cum fe 
cefpita pofitis in terram genibus effingebant, 
cum eníc ad mactationem parato , ed mani 
bus po(t tergareligatum : indeafinum appo: 
nebant, euentum rei nímirum fore írritum 
indicantes.Oderantauté id animal X gyptij, 
non propter imperitíam & ineptías tantum, 
& contumeliofam eius naturam, uerüm pro: 
pter colorem etíam ex albo nigrod confuca 
tum,quem aDeorum facrificijs alienum abo; 


Pierii Val. Afinus. 


miínabantur,Erat ueró apud eos mos,utafinum ludibrijs omnibus incefferent, D 
luto ccípítibuscp pafsim impetitü,contis etíam ftimularent,quadj fe locus offer 
rctopportunus,przcípítem agerent, Vnde prouerbíum in contemptibiles de^ 
A[inus Ag» fpicatifsimoscs homínes emanarit, A(inus Z/gyptíus. Apud Hyperborcos ta 
in men ín(títutas dícit Pindarus κλφτας ὄνων ἑκοτόμεας, illienim Apolliniafinos ma^ 
étabant,Nam utapud Callimachumlegere eft, 
T6 01 λνπαραὶ Φοῖξον ὀνουφαγίωι. 
Exhilarant pingues Phabum epula ex a[mo. 
Cítat Apollodortt etíam Clemens Stromatis, de huiufmodi facrificio. Gaude; 
re ucro Apollinem uitz arbitrum eorum íugulatione dicunt, propter affultus, 
quos índício uíuacíte*ís ín caede facíut,difficulterdp occidi foleant magnis quan 
tumlibet ictibus percufsí, Cuuantum ueró pertínet ad íimpuritatem,apudalios 
uni Príapo facer habeba£,ob uerendifcilícet enormitaté,qua fupra modü predi 
ti funtafini;atqy inde funtad generandü admodum fegnes: copertumd; e(t om; 
ncs alíos ea genitalis productione cofpicuos,ad generatione ineptos effe, quod 
in einifsione peream longitudine femen tranfmeans & hebetetur, & fríoidius Ε 
fiat, Neq; ueró noftro tantüm tempore αὐτί huiufmodi a(inorum ínftar haben 
tur fed olim etíam, utgrati(símus ille Imperatorí Comodo,;qui de pene ultra az 
nimalíu modum promínente Onos appellatus e(t,eads de caufa ditatus, & Her 
culis facerdotío praepofitus, Tacebo Helioeabali emiffarios, ín huiufmodi ge 
nus monf(troru conquifitionem: tacebo noftrorum etíam temporü opprobria, 
EGREGIVM PRINCIPIVM CITO DE 
, STITVTVM, 
NES abíurdum eft ignificatuillud, quod exuulgí prouerbío defumptum 
eft,cüm przclare uenu(tedj aliquid inchoatum citó deferitur,currentem a 
finum pingere.In ore enim omnium eft;a(ini fuccuffationem parum admodum 
procedere.Sane legas apud Alíanum, afinos ecs praecipue qui funt ín Mauríta 
nía cítatifsimo gradu curfum ínchoare,paruodg cofecto itinere cito deficere,un. 
de neceíTe (it eos ad equos allígatos reftiattrahere. Hínc Trigzeus Aríftophani 
cus fuum illum fcarabeum afinum appellat, monens fcilicet ne curfu nimii per^ 
nici uíam aufpicet,fed paulatim & fenfim uolet, ut labori fufficere pofsit. quod 
longe fecius accidit in Indicis, qui quidem, utidem Alíanus autor eft, cim íter. Ε 
arripiunt,tardíus íncedunt,paulatimqg progrediendo feruntur incítatíus,ra pi 
difsimeqp gradíuntur. 
STOLIDITATIS LVDIBRIV M. 
M autem ea funt qua deafinorum ftoliditate traduntur, ut fubinde fitad 
eam redeundu:quam (iapertíus Αἰ eyptij defcribereuoluiffent, animalom 
níum maxime docile deligebant,(imíaru quippe gregem, ínter quas afinum uel 
faltare, uel tibijs canere, ucl etíam difceptare fingebant, rem quidem tam dictu 
quàm fpectatu rídiculam,fed qua ín feceffu pondus habeat. 
ΓΝ Ὁ ΘΟ ΗΟ AS: 
A Íraenatum afinum in huiufmodi fienificatum proponebant,quippe 
quódaniímal fit minus idoneum ad dicendum. Vnde etíam Vlathematici 
eum qui ortu fuo fextumdecímum Leonis eradum fortítus fit;índocilem futu: 
rum pra'facientes, frzenatum a(inum tuncoriri fingunt;irrítam eo modo ínítiz 
tutíonem futura índicantes; E(tapud Platonem Legum 111, íuxta finem pro 
uerbíü, Ab a(ino excuti,de ijs qui grauía & magna ucl difficilia profefsi,ab incce 
ptoturz 


Liber duodecimus. 89 
A ptoturpiter defiftunt, Sedenim miror unde Girammatícus quidam adductus 
fitut Platonis prouerbiu hocita fit ínterpretatus,ut de ijs díctum uoluerit, qui 
relictis uoluptatibus & ínquínametís quibuslibet uoluptificís & belluínís(haec 
enim eíus uerba funt) ad meliore mentem regredíuntur, cuí quídalíud ref pon^ 
deam,quàm ut ipfius Platonis uerba fubíjcíamz? τίν Θ΄ δὴ καὶ ταῦϑ᾽ ἡμῖν αὖ oen ἐλέχθα, 
δᾶν φαίνεται ἔμοιγε, οἷόν πόρ ἵππτον V A9 yov ἑμκοίσοτε ouo Aou Codi, καὶ μὴ κα ϑάπόν ἀχάλινον κεκτήμϑνον δὶ 
σύμα, βίᾳ ὑπὸ 8 λόγο cé dp ov KZ rb) “ἥροιμίαν, ἀπότιν OY" ὄνε πτεσᾶν. C uius uero rei gratía haec 
dixerimus,mihi oftendendu e(t, oratiocj ipfa tanquá equus hinc atcpínde coér 
cenda,ne effrznum ueluti os nactajipfocp dicendi ím petu prouecta, uti prouer^ 
bíum eft,;ab afino quopíam excídat, Sed ciim ís & hic & alibi (epe cadatab αἴ, 
no,inluto homínem hafitare permíttamus,necy tollere rurfum fractü crure pla 
num procuremus , Id ueró eo magis indíene ferendum, quód teftímonium ἢν 
biaccerfit ex Euangelícalectione quam fuprà citauíimus,ubi Seruator nofter afi 
nz pullum obequitat : neqpíntellioít longealíud effe, ínucctarí afello ín urbem 
Hierofolymij;alíud ab afino excuti, uel mentealíienarí; nam & iocus ex locutío^ 
2 nisenuncíatzes ambiguo refultat,cum ἀπ᾽ às, ctíam &i$ fonare uideatur, 
Vi uero relíqua profequamur, eft & írrifionis ἐστ 
/ indiciumafinus,propterea quód rí&u Ια ἤβή; 
late díductis, dentibusdp deformiter denudatis irri 
dere uideatur. Quin € quíalique deludüt;appreífa 
ad aures manu af(ininas aurículas imitantur: unde 
Perfianu illud ín huiufmodi derífionem, Auriculas 
afini quis n6 habet? Sane Diogenes ciim ei quidam 
díceret;multi te derident : & illos;ínquit;fortafsís a 
fini, Altero fubtjciente, fed illínon curantafinos ; at 
necp ego illos,ínquit. 


SOPHISTARVM NVGAE. 


ἰς [κοιίο praeterire non poffum Sophiftas noftros, cum afino illo (uo tam fce; 
do,tam fpurco,tam abominabili,que íta ín delicijs habent,ut fine afino nihil 
meditentur, nihil molíantur, níhil aggrediantur.INulla unquá tam grauis,necg 
tam feríares in confultatione ponitur, ut no ipfi aíino fuper acendum cenfeant: 
€ fedenim ijs optime res cumafino, quí τοδὸὶ ὄνε σκιᾶς, di(ciplinam omnem fuam o^ 
ftentant,acomníum ignarí,quodd peíus eft;indociles,de re nihili femperalter^ 
cantur, Ad horum porro fimilítudiínem Democritus Iudzos ponit, quíiín ordí 
naríjs,ut infcriptio eft, híftorijs, cos traditaureum afini caputadorare cófueffe, 
fingulis feptenníj fpatíjs alienígenam femper hominem infidijs exceptum ín 
couentibus fuís membratim difcerpfifle: quod & Plutarchus Cheronzus Sym 
pofiacis quacftíonibus,SCornelíus Tacitus hi(toríjs memoriz prodidere:qua 
uti manife(tifsimam calumníam,ab Appione olim excogítata,& lofephus con^ 


ftantifsime refellit,& Adamantíus contra Celfum ádtiter redarguit, INoftra ta^ 
inentempora Symeoneé puerulü Tridenti uidere, quem blanditijs íillectu,& ín 
Íynagogam perductü, ludzi focíalíter eo facrificij genere trucidarunt, (tylis per 
uniucríum corpus ínfixis, unde fanguinis quifqg euttam uíuís artubus exhauri 
rent, T'e(tis ara facti, qua quotannís ibidem à pijs inuifitur, 
ADVLATORVM ILLECEBRAE 

nes uero illud ad bonos morcs excogitatum híeroelyphicum, quód ueluti 

maiores noftri feruos ebrios,língua pedibusdj títubantes in líberorü cofpe 


Pierii ν 41. ΑἤΠηας. 


étum,ad uitij ludibriu, producebant,quo ipfi dilieentius cauerent,nein huiu ᾽ 
modi turpitudine inciderent: íta facerdotes A eyptij a(inum inter flores & un 
cuenta (tatuebant, quorum níhil ad fenfum eius pertíneret, ex hocfcilicet per^ 
níciem, quz potentioribus praecipue affentatorum machinis infidiatur, indi 
cantes, cüm inde rifui & ludibrijs omníum exponantur, qui enormes adulato 
rum affentatíones aucupantur, Plericg enim magni alioqui uiri à Mlufis & Gira 
tíjs alienifsimi, omnid turpitudinis genere fpurcifsimi, coràm tamen & digni 
tatis, & eruditionis, & temperantíz: non folüm commendari patiuntur, uerum 
etíam,nifi facías,índignantur. 
ΤΟΝ ΑΝ ΔΙ 
Pud multos afini fienificatum eft ignauia, quz quidem cüm fit omnibus 

Ἃ ποία, fuperHluum e(t eam latius explícare.Ex hactamen nota Palze(tíni afi 
ni excipiendi funt,qui equos ipfos pernícítate prouocare dicütur,tradítu ab A^ 
damátío.Et apud BuphratemXenophon prímo de Cyri mínorís exped.inuen^ 
tos aítafinos,qui equos curíu facile fuperarent , [Nam cum ad eos equites proxi 
meaccefsiffent,curlum illi arripiebát, cumd; longius prouectieffentínteríimre E 
ftitabantatq; ita fzepius iterata fuga equites fallebant, Et Saracoras legi a(inos 
nonadonera comportanda, fed ad eerendum bellum adornare, Apud Polluce 
fane legas per ὄνον inter alía (ignificata inferiorem dici molam,íta à tarditate ceffa 
tíonéue quzafino propria eft; appellatam. Et populos quofdam memorat Xe 
nophon, quí non alía uictítant indu(tría uclarte, quàm fodiendis τοῖς ὄνοις, hoc 
c(t,lapidibus ijs,qui ad onos fabricandos idonei funt. Etin facris noftrorum liz 
terís, ubí uuleata interpretatio habet, opus effeut mola afinaría fufpendatur, 
ὄνῳ tantüm apud Gracos legitur, Deníqgne rem tam apertá multis infercíamus 
ambagibus, Catullus id iplum intelligit cu fuper Aimilio quodàimpurifsimo 
dicit,Etnon píítrino tradituratqpafino?INe legamus,atqgafinus, hoc eft;perín 
de acafinus,ut erudituli quídam putant:néue interpretemurlectíonem,A tque 
afino, ad concitandum fclícet círca molam afinum,ut nonnulli ex commentato 
ribus exponunt, Sedut ad afinínam ignauíam reuertamur, hanc intelligebat 
Antifthenes, cüm Athenienfium iudicium ín creandís magiftratibus notatu: 
rus, fuadebat εἰς, ut afinos adagrículturam deligerent : quos cümiilli negarent 
idoneos ad arationem, Atqui, ínquitillejnon fatis uobis eft Vlagiftratum ele/ Ε 
οἱ, (iuc aptus,fiue ineptus uir ille fitad gerendum? 

ETSRSESUMSISMSA 


S quoníam de onagro factaeít fuperius mentío, minime practereundum 
e(t quód díuíinz literae per onagrum eremitas intelligunt, qui à populari - 
bus turbis fecedentes, in folitudínarijs & ab hominu ueftieio femotis locís ui^ 
tam degunt,uni Deo tantu dedíti,quod tradít Eucheríus: de quibus díxeritIo^ 
bes, Quis dimittet onaerum liberum?fed quia fequitur, Et uincula eius quis fol 
uit? deludais quida dictum uolunt, quorum pracepta uinculís comparantur, 


MVLIER MALE MORIGER A. 


qu qui mulierem conceptum euitantem, aut uirum admittere nolentem, 
peraíinamn,& fuftem inherentem tergo,defignent:ca enim femenà coitu retj 
cit, nifiinterpellerur,quamobrem ftatim poft coitum neceffe e(t eam uerberarí 
agitaríds,& ienauíam qua predita eft folítudine ca(tigarí, Yuin etíam mares ip 
fos fu(tibus falire cogunt; unde uulgó mos eft uiros minimc officiofos, Afinos 


appel 


Liber duodecimus. 90 
A appellare Quid uero illud, quod huiufmodi | 


pertínacía demortui etíam fpolijs ínhereícit? 
ungulz fiquidem afinínze uíuentem partum | 
enecant, miríficecs maturant: quare Medíci 
abortibus euocandis, necaliter,cas ín fuffítu 
adhibere confuerunt, 


PRAEGNANTIAE DISSIMV- 
LATRIX. 


ΝΜ ad hzc praeenantiá occultanz 
tem notare cim uolunt, parientem afi, 
nam pingunt. Obferuatum enim eft, id eam 
impendio cauerc, neuel ín confpectu homi 
num, uel ín luce paríat : quare ducenda eft ín 
tenebras,cüm excludendi tempus aduenerit, 
SOLSTITIVM VEL TEMPVS ANNVVM. 
B pw uero Á(inz nuncíol(titium,nunctempus annuum índícat, quód eo 
tempore plurímüm & paríant, & admittantur, ut eorum feminis frígiditas 
cceli calore adíuuetur, & frígorís impatiens anímal co nafcatur tempore, quod 
eius imbecillitati fitidoneum:annum enim integrum omníno geítant, 
pdppcescnea eft illud, quodin(i VIR FERYGIL VXOR 
enit pictor & fculptoru etiam opere prodiga. 
nobilitatum εἰ τ cum uirum in re cumulan 
da folicítum, neqgafsíduos quantumlibet la 
bores declinante,uxorem ucro prodigam, & 
adomnía perdenda diísipandadp íntentá hie 
roglyphice fignificare uellent, hominem ἔραν 
ti funiculum torquentée,illam uero Afclli effi 
gieaísidentéà tergo, & opus quantumcuncg 
fieretabrodentem effingebát.Sunt qui Poly | 
enoti opus id fuifTe dicant:meminere uero & 
Paufanias & Plinius,acmox Roma tum in 
c Capítolío, tum in Vaticanis hortís infculptu 
marmore obíeruatu. Hinc quid (ibi uelit Pro 
pertíanus uerfus,admonemur: 
JDigniór obliquo funem qui tovqueat ocno, 
eternum tuam pafcat afellefamem. 
lllud πορόλγον addam quod Paufanías ponit, afellarn, nó afellum marem ín pictu 
ra fpectatam,que funem abroderet, Plutarchus cómentaríjs a 4! &/éviías, apud 
inferos aroumentum pictum ait,fed Afinum non nominat. 
PATERFAM. PARCV$S$ FAMILIA PRODIGA. 
Ius afinorum imaginem i(tiufmodiapud Aegyptios oftentari tradit, 
afinum quippeunum longioris funis nodos cóplicare;acaliosà tergo clan 
culum di(Ioluere,uno porro codemdpargumento cum fuperiori, quod nónullí 
Ionicum figmentum putant, ceterum pictorum & fculptorum ingenio uaría2 
tum.Alteru tamen hoc patremfamiliàs frugi, familiam uero prodigam & perdi 
tam oftendit: nímirü ením nodum plícare,(ienificat cogerere, accumulare,rem 
facere : diffoluere uero, de(truere,difperdere;atcp prodigere.Sant apud Pliníu, 


Pierii Val. Afinus. 


ubi opera Ari(tolai Paufiz filij recenfentur, interalía eft piger qui appellatur. Ὁ 
Ocnos, (partum torquens, quodafellus abrodit: quanquam hoceo fignificato 
accipi poteít,ut ignauorum opera excipi à pernicie íntelligamus, 

BONVM OMEN. 

Vóodueró fimulacrum & afini &afinarij eneum eftab Augufto dícatum, 
0^ nomen ín caufa fuit, quodab his ipfe uictoriae praefagium cepít, 
ciim apud Actium εἰ ἐπ aciem defcendenti facti obuiam effent , agafonics no- 
men Eutycho effe, beftíz uero INíconí intellexiffet: quid enim non bene omiz 
naretur uíctorize nomen bonz fortunz íunctum?Sed habuit augurium hoc a^ 
liquíd quod mouere poffet, ciim tam fpeciofa effent nomina: quid autem ín il^ 
lo fuerit mírum eft, quod C. Maríoapud Fanniam Minturnis cuftodiz credi 
- to;afinus qui rudítu quodam íngentíuociferatus fuerat,ín domum eiusà fonte 
curíu rapido profectus,fperandze falutís maritímo itinere augurium dedit. lam 
& inaugurali fi quís zegrotet, uidiffe afin quià lapfu fe fuftulerit, indicat cum 
conualiturum,in omínibus dicente quopiam, V iden'utafinus fefe erexeritzde^ 
cumbentem indicat furrecturum, E 

VINITOR 

ΝΕ tamen animalis iftius (tuporem, feenitíem & ruditatem ufquequacj de; 

ludamus, gratí animi opus fecerímus, fi qua nos parte íuuerít, expofueri 
mus, & illi pro merito gratías habuerimus , Síquidem uíneas colere nó alío nos 
doctore didíciffe nonnullí tradunt, quàmafino, quando hís putandaru uitium 
& autor € premonítrator fuerit, INam abrofo ab eo uítís palmite, uíndemíam 
inde feraciorem proueniffe obferuatum eft: idc fumma fecuti diligentia morta 
Ics, laetíorem fibi quotannis prouentum compararunt, Eius reí monumenti 
INauplie fpectabatur,ubilapideus afinus grata pofterítatís memoría dedicatus 
fuerat. Huc illudaddam,quód is neq; mortuus quidem officium facere defiftit: 
fiquidem Vadímoníus compertum ait, caluaríam eíus in hortorum medío de: 
pofitam,;ad loci fertilitatem facere. 

ον ΣΈΘΕΝ: 

Εν autem Perfarum regem ἱδδογλυφικὼς per afini fimulacrum in primis 

A eyptíj notauere, quí cum maxíma íntercedebant odía, ut fieri (olet ínter 
eos qui de imperío,dedp libertate dímícant. Hic e(t Ochusilleauaritíain prímís r 
famofus,adeó ut urbem eandem intrare nunquá uoluerit,ne aureos,qui finguli 
fingulis mulieribus ex lege Cyri debebantur,erogaret. Vnum míror, apud T'er 
tullianu Cyrum eundem & Ochum dici:huncinquam AZ gyptij fceleratu pollu 
tumdj Afinum cognomento uocítabant : ín quos ille, ut Dinon fcripfit, haec eft 
retorquere folitus, Afinus profecto uc(tru deuouebitboue, Apindjita poftmo 
dum mactauit;afinidj eos imaginem auream compulitadorare,quo nihil illi un 
quam ignomíniofius accepere, Falíum uero illud eft,& ab omni ueritate alíenu, 
quod Cornelius Tacítus tradit de a(iníno capite, quo de fuperius, à ludeís loco 
numínís habíto,in quo impudentiísime mentítur,&ea de caufa mendacíorulo^ 
quacifsimus à T'ertullíano appellatur: ac perínde uanus eft ín Iudacoru oríoíne 
repetenda,dum eos modó Creta, modo Liibya oriundos ícribit, modo A:thío^ 
pum prolem commínifcitur:& in omnibus quae de Mofeloquitur,deliría mera 
ponit. A&eyptiori auté exemplo, Cli(thenes cim infe(tifsimo Sicyonios odío 
profequeretur,eorum tribus ín ridicula cognomenta comutauit,eas tum ius, 
tum ὀγετας, τ Π| χοιριώτος appellando,Suaríos quippe, A(inios,& Porcarios. 


Labor 


Liber duodecimus. 91 


: LABOR INDEFESSVS ATQVE SERVILIS. 
| Jadübd & illud e(t;feruilem laborem per a(inum clítella in(tratum fignifi 
care:cuíus rei caufa magis uulgo nota eft; quam uerbis explicari necefle fit, 
quippe quod animal indefefsi fit laborís,unicj & perpetuae onerum ucctationi, 
uexationibusd alijs damnatu effe uideat, Porró legas Eccefiaftico:Cibus,uir 
ga& onus afino,ut panis & difciplina & opus feruo. A fini etíá cutis poft obitir, 
nequid eius unquam requiefcat, foraminibus dilacerata;alsiduze cribrorum in^ 
feruiatagitationi, C'uod porró laboris fignificatuetiàad fomnía progreditur; 
fi quis ením,utalibi díximus,afini feaures habere ímaginatus fuerit per quiete, 
ingruere homíni feruitute & aerumnas, coniectores autumant. Ita etíà fi quis a 
fininum fe caput habere fomniauerit , Sed quodad hancfententíà facit, nequco 
illud di(simulare, quod íocofe factum e(tà Ptolemzo, qui Heraclídis Lycij de 
laboris laudibus lucubrationem fe(tiuiter illufit, INam cüm is librum σαί títu^ 
lum fecerat πόνο ἐγκώμιον, Regi fibi obuiam facto, quid prae manibus haberet ín 
terroganti, obtuliffet, R ex acceptolibro,z prímum títuli elementü ftatím ab^ 
| rafit, atque ita pro laboris laudatione, a(ini cómendationem legendum often; 
dít,quippe ὄνε ἐγκώμιον, labores fcilicetillos, quos totilleIaudibus in ccelum extu 
lerat;adafinum potíus quàm ad hominem fpecare, Ita enim deliciofum ac mol 
le potentíorum oenus,ingenuís etíam laboribus;induftrizd; generofze, lauda^ 
bilibusd; uieilijs illudunt,cüm fruges cofumere nati,tantillu hocetíam oloriz, 
quod per eeníj fraudationé quzrimus, iniquifsime inuident., Sed illud in Pto; 
lemziícoómafacete Lucianus Menippo, decretu recitat apud inferos ex Calua^ 
rij dícto,ut diuitu anímz qua rurfus in uitam remíttende effent;ín afinos demi 
eraret,donecin tali rerü ftatu, ad multaannoru millia afini ex huiufmodi afinis 
renati onera ferrét,atqp infuperà pauperibusagitarentur, Mlemini(tiaute, do 
ctilsime Curfi, areumentü hocfermoni noftro anfam prebuifle, cim ín medio 
conuiuio in magnorü quorundà homini ínfolentiaacríter excandeíceres, quí 
otío & lafciuía diffluentes,& omni nequitie genere contaminati,literatos uiros 
omnes laborü caufaafinos appellauerát:fuerint, aiebas, qui (tupidos,quí profa 
nos,quiridículos, quí animalía maxime omniübtruta a(inos exiítímarínt : lon^ 
gediuerfum illud e(t,quod apud Hebreos;pracipue Cabalifticos, a(inus eft fa^ 
pientie fymbolü,cuíus quippe idea coftituut $ APHIRO TH,eamafferétes ratio 
nem,quód eum qui fapientiz fit operá daturus,uictu admodu tenui, &eo pluri 
müm plebeo contentü effe oporteat,cuiufmodi parfimonia preditu effe a(inum 
ignorat nemo:ad hec, penuriálabore,plagas,& fame patietifsime tolerare,necg 
adullà excandefcere cotumelía, undecugg illata fuerit:animo effe paruu,inope, 
atcp implice, ut qui nullü inter carduos & lactuca difcrímé habeat:corde fit mi 
nime uafro,míníme cupiditatib.cotaminato: bile ita careat;ut cu omni anímarniz 
τί genere pace fibí perpetua có(títuerit: necullu fit onus quod detrectet,quod 
nonobíequiofe fuícipiat, & (i (it opus, pro boueterram proícindat;plauftru tra 
hat,precipue uero machíng maxime omniu neceffariz pi(trino zeternu feruiíat, 
ligna,poma,olera, frugü genus omne cóportet,fit denicp totius humana cómo 
ditatis a(siduus & infatigabilís mínifter,ut eti, quodaiut, myftería portare co^ 
pellatur, Merito itaq; Ammoníus Alexádrinus magno Origene & Porphyrío 
diícipulís clarus;afinu hís codi(ci pulü fert adhibuifle, INeq; uerecudatus Clean 
thes appellatione huíufmodií,cofidentifsime refpondit, afinus quidem fum, fed 
quí portare poffum (arcina Z.enonís , Valebit igitur Ariftoteles, qui opere de 


P 


Dierii Val.Mulus. 


Moribus n6 quemcungrforte effe exiftímat,qui quamcunggtoferet ucl ignomi » 
níam ucl calamitate uel incómodum, uirtutédg ullam negat ín patientía fità effe, 
homo mollís & delicatus,qui tamen líquídó perfpiciebat, fi fortitudo parté ha^ 
beret ín patientía;futuru dubio procul ut afinus animaliu fortifsimus haberet. 
Hacatqealía multa in A(iní cómendationem declamaf(ti . Atcg ego acerbíorem 
tuá íram illam hoc fermone comitigaueri, qui labores quidem aenofceremus, 


o 
omné uero ignauiiad eos haud grauaté relegaremus,;qui cautu eoe ueteri Ícire 


mus,utilítatís que ex frugi adeó animalí percipitur ratione habita;ut honore cit 
homínibus parídignaret. Nam cim primogenita facrificari praeceptu fitehomo 
tantü atcpa(inus excepti, ut ille fcilicet certo precío redimatur,hoc oue, anímali 
iumentorü omníum preciofifsimo innocentifsímodg coómutari pofsit.Sed ne ul 
lum officiofifsimz feruitutís genus huícbrutorü generídefit, noftris etía mor: 
bis nos leuare;ac cos ad fe recipere perferrecp, natura ipfius ui quadá occulta,mi 
níme detrectarüt. Nam ut A puleíus libro de reR u(ticaait,(i quisa fcorpio ictus 
fuper afinuaffederítad caudam conueríus,tran(ibit in afiná dolor, & ís pro per^ 
cuíTo torquebitur. Addit & Democritus fabellam fua, quiait;percuffumàícor g 
pio fi ftatim adafinum quempíam accedens ín aurem cius dixerit, Ícorpíus me 
percufsit,no dolíturramplíus, dolore (cilicet in afinum tranfeunte,qui mox pe 
dendo emorítur,ut Z:oroa(tres addit. Facetíores quidam, morbos fuos phrato 
ribus,quos ex ítínere cafu obuiam habuerint,commendare folent, fidj illi addi 
xerint,tranfire ad eos incoómodum, donatorem liberari , Sed przftat id potius, 
quamuis i£ ποίρεργον, referre, quod híc morborü tranfitus ín rebus etía ínanímis 
inuenitur, Nam apud Quuintilíos preceptis de re ruftícalegímus , filactens ad^ 
hucinfans febre uexetur, cucumeres parís longitudinis duos dormienti, hinc 
unum,índealteri admouendos, utcutem contingant, feruorem omnem ín cu^ 
cumeres tranfire, infantem incolume fieri, Sed iam tempus eftut Afinoru fuc 
cuffatione delaffati, ín mulum infcendamus, 


23 


DE MVLO. | : 


— V'onii uero progenerata(inus mulum, par e(t ut mulüafino fubíj/ 
|cíamus,mox àlaborum focíetate camelum mulo fubíungamus. r 
ΝΟΣ 10H55 V ΣΝ 
B eo ueró incipià fignificato quod uulgo magis protrítum eft, 
^ Spuríum ením homíné cognomento mulí nemo nonappeL 
lat:atqueolím ea decaufa mulos Lunguehiculo adhibuerut: quía ueluti mulus 
non fuogenere,fed alieno creatur,(ic ea Solis,non fua fulgore lucet. quod & Ca 
tullus no(teragnofcit,ubi, Siue notho eslumine Luna,dicit, Nam quodalij fa 
ctum hocob fterilítatis fimilítudiínem dicunt, quód fcilicet Luna perínde fte; 
rilis (itatqs mulus, dicere no aufim,quiacceperim à Cabaliftícis, Planetaru,ftef 
larum, atqueadeo ccelí totíus uires,rerum omnium formas inunumlunare cor 
pus,tanquá in matricem infundere,eamdp poftmodi parturíentíu ín morem αἱ 
fua fpecies nouatusd; omnes coformare,;factasd; &adultas omniu oculis often; 
tare, Quod fires ítafe habeat;ea fitne fterilis appellanda,uiderintalij.|Nothu ue 
ro,qui (ine patre fithominénuncupare, non tam feculi noftri mos eft, quàm re^ 
motioris etia actatis,ob adulteríniu, qui nulli non innotuit, conceptu. Cyrus ta 
menlegítímo quiuis matrimonio generatus, mulus eft dictus,propterea quod 
gene 


Liber duodecimus. 92 


A generofiorematre natus effet, A(Lyagis quippeR ceis filia,ciim paterVledorum 
imperio fubiectus effet: de quo uerfus feruntur huiufmodi ab oraculo edítí, 
quibus fuga L ydís indicitur fimulac mulus Medorum inuaferít reenum: 

ἄλλ᾽ ὅταν ἡμίον θ᾽ βασιλϑῦς μηϑοῖσι oii, 
χαὶ τότε λυδὲ πελαυρὲ τολυψηφίδα TP. ἕοβοίυ 
QU ydi μυδὲ éd, und" oid Deu. καινὸς rv. 
Quamuisalij per mulum bellícas tempeftates intelliout, propterea quód pluri 
mus fit bellitempore mulorum ufus, Ferunt uero Mledum a(inum prímü eque 
uim íntuliffe,cacp inde rauida facta,mortales id feminij parare didiciffe, 
ALIENVS AB AMORE. 


S Vntpreterea qui homine alienu ab amore,mul fimulacro notari uelint,pro 
pterea quodea (it tante cotraamorc efficacize,ut puluere ín quo fe mula uolu 
tauerít,corpori infperfum,mitigare amoris ardoré tradat Mlagi.Sed quanti bo» 
ne Deus e(t &oucrxdx C αὐτιποίθφα 4 φύσεως, cocordía fcilícet repugnantiaq; rerum, 
inhocquocgsanímalium genere fuper(titíofa magorum fedulítate deprehenfa. 
5 Nam quz ipfaadeo (terilia funt; diuerfifsimi tamen generis fcecunditati confe^ 
runt;(iquídem fetas aiunt ex cauda mule,(i iunctis euellantur,ínter fe colligatas 
in coitu,mulieres cogere ut etiam ínuitze concipíant, 
STERILITAS, 
Ed praecipuum apud Aegyptios eft mulz fignificatum,fterilitatem indica 
re:cuius partum prodieiofum eflead expíationem ufque;ueteres credídere, 
Eas ueró ad progencrandum íneptas ob idautores tradunt, quódanímalía que 
cunque tertij funt generís, díuer(is quippe generibus prognata,non oignar.t, 
Quas ueró Theophra(tus in Cappadocia & Syria uulgo párere exiftíimauit, A, 
riftoteles díueríum ponit genus, quos hinnos appellant : fert hos praeci pue ter^ 
ra Syría fupra Phoenice, qui fimilitudíne quadam nomen mularu acceperunt, 
ciim genus omníno díueríum fit, Coéut hzcanímalía,& mutua ínter fe ratione 
progenerant. Alcmazcon ín mularum genere mares ideo fteriles cíTe dicit, quód 
tenuem admodum geníturam habeant, ac perínde frigidíufculam: fcemínas ue 
ro propter locos minime adapertiles, quod & Horus nofter & Empedocles tra 
didere:breues ením illi funt, pumilescp & reftricti, uenericp auerfe coaliti,ut ne 
c quegenitura recta ín illos labi, necp fi illabatur percipi pofsit, id quod ín diffe; 
ctionibus Diocles optíme fe obíeruafle confirmat. Eandem porro (terilítatem 
per mulum exprimunt & diuina litere, INam pfalmo x X X 1, mulo fierí fimiles 
prohibemur, propterea quod animal id intellectu careat; perínde ac cquus etía, 
Hociíníuper (terile e(t animal, quippe nulla uirtutís femina concipit, nec fru. 
ctum ullu producít;atq; hoc partím male affectze naturze caufa,qua praedítü e(t, 
partim propter ínertía, qua fit ad aliquid agiliteragendum ignauifsímü. Non 
praetermíttam loco hoc, Eleum agrü ita equorü generofitati confecratü effe, ut 
muloriu genus non ferat : íntraregionem etíam fiadmittatur afinus & rem per; 
aeat,equam non concipere,quod plurímum admiratur Paufanías, V tcunq ue 
ro hechabeant,nemo ignorat fterilitatem,quae mularum propria eft,fuifTe cau 
fam cur partus huíufmodi in annalibus alíquando obferuati, habiti (int oftenté 
loco:boni uero an malum portenderent, ín ambiguo efle facit euentori uaríe 
tas.Síquide C. Valerio, & M. Herennío Coff. ciim mula ín Apulía peperiffet, 
totu annu domi foríscs tranquilli fuiffe coperimus, finiftra tame queda obnun 
cíata,Sed quod omniu perníciofifsimu Rom, Rei p. fuit;inter Caefare & Pom 


P2 


Pierii Val.V ríus. 


peium exorta belfa mula partu edíto;L' Paulo, Ml, Marcello Cofs.multi prodi, P 
derunt.Cumdqalía Romz ad x 11. portas peperifTet M, L'epido, Munatío Plan 
co Cofs.fub(equuta funt nonnullz fociorum direptiones,dum bella per Brutü 
& Cafsium ín prouincijs gererentur. Atnihil quícquá tale euenit L, Scipione, 
C.L lio Cofs,cim ídentídem mula Reate peperiffet, 
MATRONARVM IMPVDICITIA. 

Tos & apud quofdam matronarum notam ín partubus,ex mulz paríenz 

τίς ργοάίσίο (ignificari, quod earum pilenta mulis iunctis trahi folita fint,ut 
nummis aliquot fpectare licet. 

INEXPECT ATI EVENTYS. 
Afi maena rerum molímína, mularum partus oftendére, in ijs prefer; 
tím rebus, quz prater pem € expectationem omníum accidere ; ut Da; 

rio Babylonem εἰ αἴ totiens opera oppugnantí, quam tunc demu cepít,utuul 
gariísima e(t hiítoria,cirm ex peruulgato per hoftes ipfos omíne,mula Z'opyrí, 
cuius confilio,opera,íngenio & fide ufus eftín eo negotío peragendo,fcetu edi 
diílet.Símile & illud fuit, quod Gialbà ad res nouas anímofius tentandas confir. E 
mauit, apud qué mula pepererat. INam Z:opyrus índeanimu fumpferat, quod 
Babylonios couíciabundos e propugnaculís audíerat ínclamare, Dariíu nó ante 
urbe potiturum quam mula peperiílet, euentumdprei apud fe compererat. (ταί 
baaui fuí omen exceperat, qui arufpicibus rerum íummam puero promíttenti^ 
bus reíponderat, ciim mula pepererít. Habet enim mularegíü nefcio quid ετίᾷ 
in diuinisliterís:ut Reeum 111. Dauid, Ponite filium meum Solomone ín mu^ 
Iam meam: dicens meam, oftendit quód & ipfe ín mulam (edebat, INobís ueró, 
mi Petre;quid fperandiü, quidue tímendum eft, qui mulae foctum domí nuper 
inípeximus ? Anno ením hocfalutís noftrae duodeuige(imo fupra millefimu & 
quingentefimü,L eonis x.fexto,quarto INon.A prilís,quí dies de Affertorís no 
firi necepublico luctu nefaftus fuit, apudamplifsimu dominum meum ulíum 
Card. Medicen,hora lucis tertía, mulg,uti nofti, partus edítus.Q)uód fi quis,ut 
Gaalbz, portendi huícaliquando íummam rerum amplitudinem dixerit, ut e^ 
ueníatnon erít hoc preter expectationem & fpem hominum, quí uulgó illí ta^ 
liaominantur, quí de homínís prudentía, de morum íntegritate, rerumdp peri^ 
tia,omnía fibi pollícentur. Id unum precibusà Deo depofcendum,ne, quod fa, x 
&um eft Pauli € Marcelli confulatu, Iulij Pompetjd difcordie;in magnam ur^ 
bis perniciem fufcitentur:ne, quod Lepidi Plancidg confulatu accídit;ínteftina 
bella miferabiles focíorum díreptiones inuehant:ne prater expectatum, ma^ 
gnumaliquod € inexcogítabile malum oboríatur,maximarumqy in Italía ur^ 
bium capturas, populationes,incendía,ua(títatem inducat,cüm prafertím tam 
dira ea fint,quae fidera, quz fatídici uates,uctufta etíam de noftris temporibus 
oracula, nocturna díurnzedg faepius exaudita uoces,breui futura mínitantur: 
quibus confentíre uidetur pravfaga mali tacíta quaedam ín mortalium omnium 
cordibus trepidatio . Sedením nos interím Deo freti, quicquid euenturum eft 
fortianimo tolerandum nobis proponamus,incceptumcdplaborum íngenuori 
iter,dum lícetalacriter peragamus.Sed illud non omiíerim,mulas non fui gene 
τίς tantüm aníimalía párere alíquando uifas,uerüm etíam equos,utanno circiter 
MCCCCLX11.ÍnArenateBrutiorüagro mula equu peperit pilo flauo,crínibus 
rutilis,oculís rufissquem poft Loifius Arenas apud Brutios longc prínceps;ad 
Ferdinandum INeapolitanorum regem mífit, 


Volu 


Liber duodecimus. 93 


VOLVPTARIA VENVS ᾿ 
Tetilitatis demum, quam fuperius pofuimus, ergo, qui lafciaum homine, 
uenere quippe non ad prolem, fed ad uoluptatem tantüm atcpfpurcítiem u^ 
tentem fignificaffent, uel mulum quí equam falíret, uel mulam furrecta cauda 
pruríentem pingere confuerunt, Huicením generí, quamuis ad progenerandi 
Ínepto,genítalía tamen ad uoluptatem natura conceísit Quod illis di&um ue 
lim, qui anímalía rationis expertía,nullo neqs uoluptatís, neqy irafcentize, negg 
cupiditatis feníu affici contendunt, moucríd;ad huiufmodi incitatíones natu; 
rx quodam impulífu,ut uelfe fofpitent, uel fpecies propagentur. INeq; quídem 
dicendum afferunt, leonem audentem anímofumdp effe, nec; quídem ceruum 
pauidum,fed quodammodo pauidu, illumd; quodammodoanimofum:perin; 
deacfi dicerent, anímalia haec neqg cernere, neqsaudire, fed quodammodo cerz 
nere,audired5 quodámodo: neq; uociferarí, fed quodammodo uociferati :atqg 
ut femel dícam,ea non omníno uíuere,fed quodammodo uiuere. 
MVTVÀ OFFICIA. 
O ueró modo quo prouerbijs argumentum datum, hieroglyphica fzepíus 
excogitata, & huíufmodi picturationum fpecies adinuentze: ut,(i quís mu^ 
los duos mutuo fe fcabentes piínxerít,mutuam operam fignificari conrjciemus 
ex co, quod huiufmodi utímur adagío, id ipfum innuentes, cüm fcilicet díci 
mus,Vlutuó muli fcabunt, Quamuis funt qui prouerbium hocnon nífi ad fm 
probos & imperitos fete ínuicem efferentes fpectare putent. Scripfit uero Μ], 
Varro librum eo título,cuíus teftímonium cítat INoníus, Recte uero accomo 
darí poterít pictura hzecad id quod Horatius ridet Epiftolís; 
Frater erat Roma Con[ulti Rhetor ut alter 
"alterius fermone meros audiret honores, 
| Gracchus ut bic illiforet,hic ut Axcutius tlli. 
Et de Poétís pauló poft: 
2Difceda dlceeus pumtto tius llle meo quis? 
Quism[t ( allimachustfrplus depofceve uifra, 


Fit JYümnermus,c optitto cognomine crefcit. 


DE CAMELO. 


F a Píaquidem munerum laborumq,utií dicebamus,focietas,quae Ca 
Ὧν} melo cumafinis & mulis coníuncta eft,exigere uídetur,utad eunde 


SI 


; 1 gregem rcuocentur, Θποηίᾷ uero cum Porci figníficata recenfere^ 
i235. mus;incidimus ín Camelum, quem profanum períndeac fuem de 
prehenderamus,índe uídetur exordiendum,ut qua de caufa ueteres íd exiítíma 
rint,explicemus, Porc ením ideo profanum oftenderamus,quía non rumína^ 
ret, ungula tamen effet bífida: alterum hoc longe diuerfum animal, profanu & 
ipfum tamen,propterea quód ungula (itfolída,tametfi ruminat, 
IMPERITVS DISCEPTATOR. 
INdefitut per Camelum myftico fenfu illí notentur, qui diftinguendi feli 
cendidg ratíone mínime praediti funt, qui fcilicet facra profanis, humana 
díiuinis,nullo difcrimine commifcent,ruminantesutic; ucluti & cameli faciunt, 
argumentorü fcilicet formas aliquot concipientes, fententía modó hanc, modo 
illananimo agitantes, Sedenimfolipedes qui funt;hoc e(t.ímperiti,)neqg rerum 


P? 


Pierii Val.Camelus. 


neq; uerborüdifcrimina difcernentes, itaomníacon ———— — — 
fundunt, ut curuumà dírecto nequeát internofcere, | —— c— IE 
. - s Ὁ Ν “Ὁ " , : mE e í ΞΞΞ 
Quocirca nó íimmerító apud Chri(tíane pietatis pro [253 — 
ceres legeadmodum feuera cautum eft, ne quís líte; [574-7 Νὰ DRE 
rarü imperitus;acutifsimo quamuis ingenio polleat, | cA. 7 “ἡ ν᾽ wj 
3 


E: ue — qim TJ ἘΞΞΞ 


de diuínís quicquam difTerere confidentíus audeat, F-——— —& 


——— 


SS, 


MES 


Neq: porró ad theologicam fpeculatíonem dabatur g——————&—. " 
acceífus, ni(i de dífceptatortjs & naturalibus difícipli ἐς ΞΘ ----- 
nis exactíísima fuiffet quacftio practentata, V erum omnía íamíam 

Jn peiusvuere,acvetro fablapfa referri. 


ufqueadeó quz fríuola funt,nullíuscg momenti, ftudíofius cofectamur:qua ue 
τὸ pondus habent, quz locupletem uerz difciplina redundantíam ex toto, ut 
aiunt;calatho elargíri poffunt,uíx attingímus.lure igitur cos reprehendit A(Ter 
tor nofter, qui culicem líquant, Camelum uero tanquam potabilem deglutíut. 
Culícem enim líquát,hoc eft,mínutifsime mandunt illi, qui mínima tantüm ín 
lege perueftigant, quibus (tudíofius infiftant, ubí omnes ingenij uires inten^ 
dant: Camelum uero, hoc e(t, perueríorum actuum tortuofitate, aut quz alio: 
quí magni funt momentí,deglutíunt;hoc e(t, paruípendunt,nullo quippe man 
fu,ruminationéue deuorant:quafi nihil ad rem pertineat,facra habereludibrio, 
& Íceleratifsimis quibufqy facinoribus inquinari.Cacterüim cüm plurima fint fu 
per Camelo adnotatu dígna, miror /Éeyptios tam parce eíus ufos hieroglyphi^ 
co, ciim praefertim animal effet illis admodü familiare, Sedením illi dubio pro^ 
cul,utetíam in equo feceruntjà facris alienum anímal feduló auerfabantur, 
CRVRAÀ FEMORAQVE CONCIDVA, 
INI uix illudab eís proditum con(tat, ut hominem cui inter gradiendum" 
femora incuruarí uíderentur;eacp de caufa fegníus inerederetur,per Came 
li (imulacrum exprímerent,propterea quód, ut ipfiafferut, folus ex animalibus 
femora etiam incuruet, unde illi cameli cognomentu,afpera ín lenem litera com 
mutata,quafi Camerusantea diceretur 7542 κάμήω, quod incuruo fignificat, RC 
9 μερὸν, femur.Camelus ením;ut preter A eyptios autor eft Herodotus,quatuor 
ín pofteríoribus cruribus femora gerit, € genua totidem, id quod omnino ne. 
gat Ari(toteles,genua fingula ín fingulis cruribus effe cotendens,totídemdpar; 
tuum flexus: ut uero plures effe uídeantur,euenire propteralui interuallum,la^ 
tamdj femorü diuarícationem. V tcung; ueró Philofophi de re difputent, ey 
ptij per huíuímodií picturam, hominem qui fub pondere deficere quodammo- 
do uideretur, greffucg admodum uacíllantí progrederetur, innuebant. Huiut 
modi mihi fuiffe uidetur Claudius Caefar,quem ingredientem deftituebant po 
plítes mínus firmi, 
EUSQ ΠΣ 
EZ tamen in Camelo mirus dorfi uíigor,& onerum gerendorum roburinde, 
feíTum, ut fame etiam ac fiti pertínacifsime tolerata,in plures fub onere per^ 
feuerent dies. Vnde Mlathematici figuram eius x v 11. Leonis,librae X v 1, Scor 
pionís X X. gradibus intulerint,fortem & ualídum uirum eum pollicentes, qui 
unohorum gradu fupra finitorem emergente, natus eflet, 
OPVLENTVS 
Voniíam ueró funt qui Affertorís noftri fententiam in opulentos dictam, 
Spes fcilicet Camelum peracus foramen íntrare, quam diíuite ín i 
ci, 


Liber duodecimus. 94 


A Dei, itaaccipiant,ut non de Camelo anímali it intelligendum, fed de grandiori 
quodam reftium genere: ciendum ex Orígenis fententia, de anímali potíus ac 
cípiendum: eadg de cauía diuitem Camelo comparatum, quód Camelus om 
niumanímantium,(i formam fpectes, tortuofifsimum fit,ut (uelutí fuperius dí 
ctum)ea de caufa plura femora, pluradp genua habere uideatur: ita plura díuiti 
negotía, pluresd; atq uaríze funt auocatíones, cupiditatescp, quibus implicari 
eos,di(trahi rapiqg neceffe e(t, Anguftius uero acus foramem, arctíorem arguit 
uiam que ducit ad uítà, ut idem ait Adamantius, Deniq: Camelus rumínat qui 
dem, fed folída e(t ungula : uelutí plerícg díuítu cogitant quidem agnofcuntdg 
quíidagendu, fed propter peccandi facilitate occafionemdj fxpíus oblata, ciim 
cruribus fint infirmiorib.tj(d perplexis,longe proclíuíus in libidines &reliqua 
uitia dilabutur.Nam,ut príma ad T ímoth.epi(tola Paulus aít,radíx e(tomníu 
malorü cupiditas,rarodj diuitíz ni(i cu iniu(títia congerunt:talí,ínquit Euche; 
ríus,admini(tratione res {{{ capit,tali cu(tode feruatur,adeó quedá focietas e(t 
pene etíà nomínís duabus hís rebus, uítijs &díuitijs:unde olím nos ítalufimus; 

B e uitis quod druttia cumulentur apertum eff, 

"Nomen idem uitijs diuisa, datum. 
Opereprecium uero mihi uidetur hocloco, quod fuperíus di(simulauimus,in^ 
terpretationem Euchertj piam admodum fubrexere dicti illius, L'íquantes culi 
cem, Camelum aute deglutíentes. Culex, inquitille, fufurrando uulnerat, Ca 
melusautem fponte fead (ufcipiendaonera inclinat. Liquauerunt ergo Iudaei 
culicem, cüóm una omníü fucclamatione feditiofum latronem dímitti petíerüt: 
Camelumautem elutíerunt, cum eum quí ad fufcipienda nofirze mortalitatis 


onera fponte defcenderat,ut extíngueretur clamando peruicerunt, 
ZELEOTJYPIA 
per qui per Camelü zelotypia fignificent;propterea quod animalia reliqua 
tempore quo reí uencrez cupidine, uel rabíe potíus íncitata geftíunt, in fui 
tantu genus ferocíuntac feuíunt,camelus aute in homínem etía,atqpín unum 
quodg;aliud animal efferafcit& uíqueadeo fibi tíimetab omnib.ut folítudines 
petat, & id temporis ab omníu cófortío diffeparatus, (olam fcemina affectetur, 
REVERENTIA IN MATRES 
c |o etíam tam ad eruditionem , quam ad bonos mores plurimüm facit, 
quód nonnulli per camelum reucrentíam ín matres fignificari tradunt :ís e^ 
nim nunquam matrem fuperuenitfuam:quin etíam fi quis cogat,ipfe non patí^ 
tur. [am cüm aliquando admiflarius non haberetur,curator pullum matri oper 
teadmifit,qui dum coíret delapfo operímento agnouit matrem,& quamuis coi 
tumabíoluerit,memor tamen commifsi celeris,pauló poft ubi data eft occafio, 
camelarium morfu defixo interemit, quac quidem pientiísima modeftía cüm (it 
camelis admodum familiaris, inde factum facile crediderím, quod olím nuptu^ 
rz: camelis uirginibus fupplicabant, πα ueró de Cameli erga matrem reuez 
rentia diximus,ex Arí(totele fumpta funt,qua Auicennz etíam affenfu confit^ 
mantur.Simile quoddam adueríus matrem accidit equo cuidam regís Scytha» 
rum;qui ut facinus expíaret, femetipfum praecipitem ex editifsimo loco dedít, 
atque ita animam efflauit. Caeterum non ita faciunt equi omnes. Quín Ari 
ftoteles tunc perfectum effe armentum dicít, ciim parentes íuam ineunt pro» 
lem, quod par crimen eft cum eo, quí matre tentat, ad quod Ouidiana Mlyrrha 
refpexiffe uidetur, cum dixit, Fit equo fua filía coniux. 


p 4 


Pierii Val.Camelus. 
Sc& illud interhieroglyphíca reponendü, quód | TRACTABILITAS.: 
E per Camelüà puerulo rectu, manfuetudine mz; : — 
ximcetractabilem apte fignificarunt, Síquidem man: 
fuctíadeó funt Cameli, atcp bilis tam expertes, ut ua: 
fta illa moles mínimi cuíuíqs pueruliarbitrio guber. 
netur.Contrà ueró equus, cüm generofo fitanímo ac 
pracferocí, maenaaduerfus Cameli afficitur antipa: 
thía, negrafpectum odorémue cíus ferre poteft. INo. | 
tum eft, quod fuperíusattioímus, quíd egerít Cyrus E | 
aduerfus ualíidum Lydorum equitatum, cuí fuas copias impares fufpicabatur: 
ingentem ením ís camelorum gregem ante pedites ínacíe prima ftatuit, factodg 
Lydorum equitum ímpetu,fimulac equí cameloru odorem haufere,fubíto con 
fternati non folirm ínfidentes przcípítauerunt,fed peditum quoq; ordínes pro» 


triuerunt :atqp ita pars illa,cui Croefus pluriz CIBI POTVSQVE ΑΒ. 
mum fidebat,elufa. ftinentia. 
| ngaautem íeíunia, & diuturnze fitis to | 

lerantíam per idem animal fignificari, ex 


co manifeftum eft,quód nullum animal tan. 
taínfione magnítudíne,tam exigua cibí pau 
citate nutrítur, neq; díes plures (itím tolerat, 
cüm fatís conftet in duodecimu ufcg diem ca 
melos fine potu perdurare,undeà Poetis efi 
tientes appellantur. Habes iam Petre Curfi, | 
aíini, muli, atq; camelílaborioforum anima: 
lium fignificata, quantum memoría comple: 
&i potui : relíqua tu, fiareumentu placuerit, 
& doctrina & iudicio tuo fupplere poteris. 


PIERIVS VALERIANVS AD IOAN. ANTO 
NIVM EGREGIVM NEPOTEM, DE IIS QV PER LE 
POREM, VVLPEM, ET ALIA MINORIS GENE- 

RIS QVDAM ANIMALIA SIGNIFI. 

GQAUNT VR OCEXUSAQCRTUS' AEGYPDP;UDLO 
RVM LITERIS. 


Ucundifémus frater tuus Cendrandus, quem prater cognationem,ob Jfümmun 
ingenitum e bonarum literarum fiudittm nice diligo,proximis hifce diebus,vt 
nostis, Roman patriam fe contulerat, paucifsimosa, dies híc moratus, de digre /" 
23 XJ capit illico cogitare : conatus [um iunenem dies aliquot detinere, ille tamen cium 
omnino C'enetias [ibi quamprimum redeundum repeteret,non bic temporis conditione mo loce 
amuenitate, ee tranquilla anni temperievemoraturus,vt in. officio effet Dllustrifsimo Cardinali 
JXtediceo JXtecenati noflro,qui eum fatis egre εἰμὴ δ εἴμ fidifsimo & eque gratifsimo ferus 
eo tanti[Der caviturus,exolut properantem,acne eum vlterius morari pergeremyfuaft etiam vt 
enagis propevaret,qui Patroni ngentum ἃ teneris nouerim,quem. aluerim, queformauerma, 
quem.f[ilicet, ornauerim, mox coluerim, cz colam [emper vita hos dum veget artus,ob [umma 


animi pralantiam,c optima vtrim[q lingua cognitionem, bonarumq, artium er difcplina- 
TAL 


9 


ΤΠ 8 ΠΤ mi 9$ 


A vum omnium [Iudium vt vere oculus [fummi Antistitum ordinis cenfeatur ttm ob [imgularia 
e afidua propen[rore animo in me meost, officia, et amplifsima eius munificentia largitione, 
quibus iugiter fuos fouet,amplexatur. Quoniam vero paucis abhinc diebus caueam nonnulla- 
rum auium,tum cicurum,tum [yluestrium c externorum, Nicolao Cordato Invifconfilto mo 
fio dono dederam, equum vifum. fut pev fratrem, qui te ex tinere conuenturus fucrat, ali- 

uid e&ad te mittere: opportune, Lepuftulum alueram,educaueram 4 ablatlatum à paruu- 
iba, non vulpeculam, e ipfam cieurem: nec nostri eenerisfelem, [éd . eg yptiacam diuer- 
Jim, à noftris murem, eum autem ob mouitatem Pontici forte ipfs minime potbabendum: 
fibrum etiam ex Pannonia, mustelam, e talpam ex dtalia:quos mynam omnes inclufos ca- 
seam ad te perfevendos eidem U'endrando cómendaut. Que dona [i quam tibi voluptate att 
lerint,gaudebo-fsm vero tu tam [éuevus es, vt mullis neq, nugis,neq, delicijs moueare, de conflan- 
tia c fupercilio tuo tibi gratulatus latabor tamen identidem mea erga te beneuolentie fani, 


qualecun, fitspro loco ζ' tempore aliquod exhibuilfe. 
DE ULEPOR'E. 


Z8 R AECIP Y A funt Leporis fienificata, uieilantia, auditus, e£ 
»3 Fcemínatio, pauor, uenu(tas, fcccunditas, folítudo, conatuscg 
3 fummus : quorum caufz quantum per otium lícebít, noftra 
* 45 haccommentatione commemorabuntur, 
| A Lever fanefacerdotesperLe |^ vrGinANTIA 
WM. DEW porís híeroglyphícum uigilan^ 
tíam ín primis intelligebant, Caufam ponit Horus, 
quod lepus oculos inter dormíendum patefactos o^ 
ftentet, unde etíam ín adagíu ceflerit, leporínus fo^ 
mnus,quotíens uigilantid eíus quí dormítare uíidea, 
tur, intelligendá proponimus, cum tamen perípica; 
cifsimís oculis omnía, quae ufu ueníant, in agendis 
rebus perlu(trare non ceíTet. Xenophonad hzc fcri, E 
bítleporem palpebris claufis uigilare, adapertis dor 
míre: utnon temere forfitan nonnulli leporem ex Acti, quod afpicere eft, di^ 
C. ctum exiítimarínt, 


A V.BIIVS 

pies uero totíus antíquitatís indagator curiofifsimus, difciplinarud 

omníum quantumuís abdítaru explorator accuratifsimus,à quo longe plu 
raquamab alio quopiam ad matería haric facíentía decerpi poffunt,ex leporíno 
fimulacro auditum hieroglyphiczs intelligi apud Αἰ σγρείος affirmat. Lepus 
enim aures proportíone reliqui corporís maximas omnium anímaliüu habet, au 
rítícpídeo ob excellentia uocanturà Poétís.Quin & ipfalocutio λαγὼς, utnon» 
nullí ex Cirzcís ínterpretant, ab auríü magnitudine conformata eft : fiquidem 
ὃς ὀὴς,αε Ícis,auris apud Dores:que tamenlocutío iam apud omnes recepta e(t: 
& λα particula ampliatíonis eft,augetdj fignificatü,ut perauritus latine fonet, 

EFFOEMINATIO. 

PB przeterealepus eneruata cuiufdam effceminationis fignum, huiufmodi 

hieroolyphíco iam pafsím ínuulgato:iddg tum propter pilorum mollítíem; 
quam Heliogabalus in lafcíuioribus delícijs unà cum perdícum plumulís fuba» 
laribus habuit, quácjlepidifsimus adnotat Catullus in fcedae mollítudínis (τος 


Pierii Val.Lepus. 


to:tum ctiam propter pulpamenti uím,de quo Líuij Andronicidicterium per^ n 
uuleatüu, quod "Terentíus, ut Flauíus V opifcus atteftatur,abeo mutuatus eft, 
'Tutelepus es & pulpamentü quarís:à Graecis uero Liuius acceperat, ita dicen 
tibus, Jacimse κρεῶν ἀϑιθυμᾶ, Addunt ad caufas eximia etíam tímiditatem,qua ma^ 
ximelaborant,quodaut mollium homíntaut mulíiercularum propriu eft. Le; 
pus ítaq; ín diuinis literís ímpurus εἴς, πὶ quídem Iícet rumínet,ungulá tamen 
bifíidam non habet,fed pedes diuaricationibus pluribus,ijífdemd;admodu infir 
Prouerb. 30. mis difsitos.CQ)uoníam uero delicatae admodum eft imbecillitatis,Iudaicu figni 
ficat populum, aít Hefychius, de quo Solomon : Lepuículus plebs inualída;po 
fuit ín petra cubile fibi, T'imidus etia eftlepus, qui cubile habet ín corde formi 
dolofi ludai,quod ita notat uox diuina: V ze cordibus trepidis,&manib.remif? 
fis. Lafciuíain lepore plus quàm delicata,quem gentes,ut fuo loco dictu, V ene 
ri dedícarüt.Eadem in Iudas ímprobitas,E(aiz teftimonio, dicentis:CQuomo^ 
do facta e(t meretrix ciuitas fidelis plena iudicij ? Sed delaíciuía eentís huius at^ 
que procacitate,multa pafsim teftímonía fuís loco & tempore dicentur. 
TREPIDATIO. ' : x 


Vd ueró formidinis & trepidi pauorís hieroglyphicumlepus habeatur,fa 
Qi id (upreme tímídum eíus ingenium, cuí pauor fupraunumquodque az 
líud animal peculíarís, à quo, uti Pollux ait, etíam 7E appellatur: 7/254; ením 
formídare e(t. Vnde Demofthenes ín A fchíinem inuectus,ait, λάγῳ (βίον ἔφας δεδιὼς 
καὶ Φέμων, καὶ atá τολεγήσειϑαι m89cdoxc, Lepori (imilem uiuis uitam, pauitans & tre 
mens,impendentia femper flagra profpectans. Hinc Cornificij poétze dicti me^ 
morat cíuili bello,qui milítes fuos fepe fugientes,galeatos lepores in opprobriü 
appellitabat. Apud Hebraos Saphan occultationem,utita dícam, fignificat: & 
locutio ca per Ὁ fcriptalepufculum fignificat,quod infitam huicanimali pauíta 
tionem, fi dícere concedatur, notet, qui fcilicet ín cubilibus libentifsime delíte: 
Ícat. Atq hincfactum utleporís occuríum augures omínofum, improfperü & 
inaufpicatu dixerint, quod quidem non noftri tantüm temporis uulgus credit, 
fcd ueteribus etiam períuafum fuiffe teftatur fenaríolus, 

φανὲϊς ὁ λαγὼς d 'vsvx ác vxoi& τρίθος. 

dpaupicatum dat iter oblatus lepus. 
Axrchidamus autem Z:euxidamiSpartiata, quamuis alij Lyfandrü ponunt,Co Ε 
rinthiorum urbem aggreffus cm leporem ex loco murís uícíno excitatum aniz 
maduertiíTet, omíne in hoftes conuerfo, futurüraítad milites ut hoftes facile ca 
perentur:eíus quippe cafu ufus ad incendendos eorum animos, & taxandam ho 
ftium ignauíam,quoód urbs ea mínimé bellícofa uideretur, quam tutí adeo lepo 
rcs inhabitaret. Pari propémodum euentu Arnulpho rege,qui Berenearío aw 
xilium tulerat, Romam oppugnante, excitus e latebris clamore tumultu mili 
tum,lepus urbe uerfus curíumarripuit: hunc milites toto temere agmine conci 
to infequi ciim ccepiflent, curfucg ὃς clamoribus acrius deterreret, Romani qui 
pro propugnaculís f(tabant urbe eo impetu peti ueriti,cui fe longe impares pro^ 
pter defendentíum inopiamarbitrabantur, pari confenfu defertís mcenibus ad 
terram fe fummifere. Barbari occafione freti; fellis equorü GC ueterínoru ad πιοῦν 
níaín cumulum aggeftis,per eas nullo reluctante in mcenía euafere,leoninamdg 
urbem(prímaría nunc Romanz urbis eft regio hec) nullo negotío ceperunt, 

VENVSTAS 
E St & uenuftatis fymbolum epus, V ἐπεί fcecunditatis ergo charifsimus 
omnium 


A 


c 


Liber X IIT. 96 
omnium exi(timatur, cui non fine religione facer eft, & inter eius delicias adnu 
meratur, Opereprecium uero eftapud Philo(tratü in picturis uidere leporem 
huncíub arbore málo inter Amores otianté,quem decidentía terre poma depaz 
fcente,multadj femefa pretereunte,& modó hec modó illa c6ómordentem ubi illi 
deprehenderunt, ibitumalíus coplofis manibus, clamore alíus,alius chlamyde 
uentilata iactatadj perterrefaciut: fuperuolitantalij ferà uociferatione illam excí 
tantes, & modó huc modo ílluccuríu percita agitant: pedeftres alij ue(tioia cofe 
étantur,alíus tanquáalíquíd iaculaturus impetu ín eam facit, alióqueauertit;az 
lius lepufculi cruribus infidias molitur ; ille ubi ín ulnas íamià apprehenfus eft, 
molliísima pilorulubrícitate fretus,mínimo fe negotio expedit,fublimid; fubla 
tus faltu captura euadit, R ifu itaqg Amores diffluut, collabentescg prae laíciuía, 
& nimia cachinnorü agitatione;alius ín latus, alíus Íupinus, refupinus alius,per 
herbas paísím ftratí prouoluutur. Sagittà ueró nemo unus intorquet,(cd uiui 
capere contendunt, gratiísimá V enerí matri uíctimam oblaturi. Argi italepus 
precipue V enerí debetur. Accedít huc& Valerij Martíalís teftimonium, qui 
períuafum mortalibus ait, ex leporínze carnís efu formofiores uenu(tioresqg fie 
rihomines,falío & mordaci eius Epigrammatis oco: 

Siquando leporem mittis mili Gelliaymandas 

Formofus feptem Jtavce diebus eris: 
St mon deridesft verum Gellia mandas, 
Edif nunquam Gellatu leporem. 

Etquod fuper Alexandro Seucro dictitatum e(t, quem & formofum & huma 
num &cultu & uenuftum &affabilem ex afsidua lepufculorü efitatíone factum 
afferebant, V nde ueríus ilií círcunferebantur ex Epigrammate: 

C'enatusfacit e lepus comefus, 

ZDe quo continutrà capit leporem. : 
Tum Plinius ubi ex Catonis fententía fctibit, leporis affumpto cibo fieri fom» 
niofos,ucl fieri,utinonnullilegunt fomnos,aut, quod magis placet, formofos: 
(tatim enim fubíungit, tum uulgo etíam períuafum coricilíarí ex eo corpori ra 
tiam,Sed quod ad (omniofos pertinet, Medici dícuntleporínam carnem melan 
choliam alcre,& fenfus fpiritales obftupefacere,quia craffum generat fanguine, 
utlibello de V íctus ratíone Pfellus aít:nam caro ea fibfrígida omníno e(t, & hu 
morís plurímim habet, quaj eiufmodi funt efcze, fomnos nimirum cícre com 
períuntur. Praetereo de indu(tria quod ímpuri faciuntamatores, ope leporís a 
morem fibi conciliantes, quod etia libenter e(tà Philoftrato difsimulatu, quan 
do fpurcifsimu id genus hominum perníciofum eft,neqsdígnum utà quopiam 
xedametur, cum inamore conciliando candor Íynceritasc5 mentís, non magiícae 
uiolentía conquírenda (int. 

FOEG VN.DITT:.A $; 
Deum uero fcecunditatis híeroglyphiícu eftlepus, animal utpote rei ue: 
nereze deditifsímu.INam fcemina dum interím qua peperit lactat, ídentí 

dem fuperfcctat;necp ullü unquá parturiendi facit interuallü . Mas ueró praeter 
idquod more maríum progenerat, fcetüt ipfe quocp concipit & excludit, paríq 
cum fcemína modo educat , [De quo fcribit Archelaus, benigná fuiffe naturam, 
qua innocua&€ efculentis tantiim nata anímalia, fcecunda feceritquibus etíam 
utrangpuim tradiderít,ac mafculofceminas effe omnes,;ac (inemare eque gígne 
rc uoluerit. Ari(toteles tamen hocomnino pernegat, marem ín ijs & foeminà 


«oq m" 
Pierii Val.Lepus. 
fcparatím agnofcittquia uero fcemina faepenumero marem fuperueniat,factum Ὁ 
utrcrum ignari mutuo eos impleri coitu credíderínt, Caeteri Archelao Philo; 
ftratus, Plutarchus,& pleríqgalij íubfcrípfere,qui cüm longo poft Aríftotelem 
tépore fuerínt, neq; quid ille tradidffet ignorauerínt, haudquaquá credibile eft 
cos rem de qua tam perfpecta effet apud omnes obferuatio, temereaufos affeue 
rare.NNam Philoftratus ferre quidem omnes in utero partü ait, fceminas tamen 
non ní(iad conceptu idoneas agnofcit. Democritus huiufmodi fexus mutatio» 
nem per uarías uices fieri dubio proculaffirmat,quodalij uiderint. | 
SOLITVDINARIVS, 
11" imperite nonnulli homínem folitudinarium & reliquorum contuber; 
nia declinantem,per leporem in cauü fe proripientem deícripfere : nunquá 
ením duos plurésue in codem cubiliuerfari comperías, fed quí maxime uicini 
funt,unius uel circa iugeris interuallo fecubant, cumdpfe recipiunt cubitum,ne 
deprehendi pofsint, multü prius hac& illac difcurrunt;ueftioiacj uarijs ambae 
cibus obturbant,poftremó magno fublati faltu in cauu quieturi profiliunt.au^ 
tor Plutarchus. Sane Salomon Parabolis, lepufculü fapientibus fapientiorem Β 
dicít, qui cüm optime fuam íntellíeat imbecillitate, ad cauernofas lapidum late 
bras confugiat,infirmitatemdp τὰ fuam tueatur. 
VIcherríimu uero mihicomentuüillud interhie/ | — €9 NIEN TIO 
roglyphícas líteras uidet, quo ueteres Z'gyptij ; 
cótentionis illius (tudiu,quam aemulatione appella 
mus, ab Hefiodo maximo opere cómendatam, cum 
iurgiofam & inuídam illam alterà uítuperet, perexa ἢ 
nimatum leporem & canem {είς cohibente effinge: 
bant:cuíus picture caufam Plutarchus idem pulcher 
rime deliníauit,canes dicens qui lepores infequátur, 
fi cotigeritut eos ui necet,di(cerpere & fanguine fefe 
proluere inquínared; mirifice gaudér:quód fianimu 
lepus deíponderit, neqyullu íam effugiolocu fupereffe uiderit, quod pleruncg 
accidit, quantumcunqg fpiritu habet in inten(ifsímo confumit curfu, ut íta de^ 
ficíatexanimeturcp: tunc compertü eft canes (imulacita exanime confpexerint, 
omníno nonattingere,fed conliftere ΠΟ (9 temperare, motarecaudas,argumen t 
tumd manife(tu omníno przbere,fe non carnium,fed uictorie cantu gratía de^ 
certaíTe : atcp hoc fepifsime & paísim euenire unà uenatoru omniu afleueratio: 
ne cófirmatur. Quod ueró de leporis curfu dícebamus, id in memoria adducit 
quód reprehenditur à Quintiliano M, Varro, qui dixerit (c à praeceptore audi 
uifTe lepore quafi leuipedem díci. Sedenim apud Varronélegas leporem gra 
cum efTe uocabuliSiculosd; quondam € Girzecis Aémen dícere, ciim tamen non 
neget facilt euenire potuifTe, ut cm à Roma Siculi fint orti, quod in ueteribus 
annalibus habebatur, híncuocabulu illuc tulerínt, eodem apud nos relicto no^ 
míne, Q'uoníam ueró controuer(ia nunc magna eft, utrum dafypus & lepus uz 
num idem«qp (it anímalan diuería, loco Plutarchi fuperius citato manifefte fcri» 
ptum, Canes qui dafypodas infequátur. Mox de eodem anímalí;C)uód fi λαγωὸς 
animu deíponderit. V terqgautem omnino hírtipes : íd (ibi uult ϑασύπερ, Iam & 
antiquüdictum oftendimus, δασύπες κρεῶν, que Liuius Andronicus Lepus uerz 
tít.Plinius tamen dafypu diftinguitàlepore,utcoloco : Pili acute exeut dafypo 
diin buccis intus,& in pedibus,qug utrag; Trogus & inlepore deprehendit. p 
| alibi: 


Liber XIIL.- ^ 97 


A alibi:Coagulum inutileleporis,hoedilaudatum,przcipuum tamen dafypodis. 
Alibi;Lepus omnii prae nafcens;folus preter da(ypodem fuperfcetat. Alibi: 
Superfcetát & dafypus € lepus tantum, Alibi; Dafypodes omní menfe pariunt 
& fuperfoetant,ueluti lepores : quí quidem loci;ut cogruant, Delio indigent na 
tatore,ita confufa omnia, Sedenim que Plinius de pilis loco primo pofuit,mera 
funt Ari(totelis uerba.Suntautem ex peritis qui dafypodem Plinio pofitu pro 
cuniculo arbitrant, qué nufquà nominat Ariftoteles, Sane Varro tria ponit le^ 
porü genera:unum ltalícu,prímis pedibus humilibus;po(teríoribus altis, fupe 
riore parte pulla,uentre albo, auribus longís. Secundum genus Gallicum,iddg 
plurímim candídü,quales pafsím Alpes etiam INoríce progígnüt. tertiü quos 
Hifpanía producit, fimiles noftratibus ex parte quadam : hos cuniculos uocat. 
Siquisaute unumatq; idem animal efTe contenderit ex Plutarcho aut alijs,idcj 


liquido docuerit;gratiz illi merito debebuntur, 
HISPANIA. 


Name autem genus hoc, omníno Hifpanize efthieroglyphicu, ut cernere 
eft in quibufdam Hadrianinummiís . Et Catullus ab hocanímalíu genere 
Hifpania inGeniuit,ubi dixit epigrammatibus: Cuniculofz Celtiberiz hli. Lie 
porem ueró &currum Rheginorufuiffe monetam apud Pcllucem legas, Nam 
Anaxilas Rheginus ciim Olympia uiciffet, R heginoru nummis &leporem & 
currü imprefsit, de quo etí Ariftoteles lib, Rhetorícoru tertío. Aíunt uero le; 
pores ín Sícilia olim nó fuiffe, importatos uero per hunc Anaxilà, bancillí me^ 
moríam coparafTe;aduectioné ením ex curru fignificari,nifi quís uictorià malit, 
TERIVNGI MILITE S. 

τὰ Bferues autem alicubi lepores duos dímidios coloris lutei in punícea par^ 
63 cuíus medíum rubra occupat columella,fupra quam pílalutea,facie in 
fignis humana,colorís identidem lutei fu (tínet.Gieftamen id erat ordinís TER £ 


VNGORVM fub magi(tro militum przefentiali merentíum, 
VALEN TIANENSES. 


IN eadem ueterí milítíaIutea erat parma uiridi círculo circunfcripta, in cuius 
medío columella puníceaab ímo marginead centrum ufcg porrígebat: inde 
duzlunulz coloris eiufdem fefe ἐπ adueríum incuruabant,inferíori parte colu^ 
c mellz applícitze, fuperíorealiquantulü difsidentes:à medio uero columnglepo 
res duo dímidij, colore & ipfi puníceo, fed denfiore, ín diuerfa profiliebant. In^ 
figne hocerat,utuetuíta índícant monumenta,v A LE N TI AN ENSIV M,à Va 
lene Príncipe dele&orum,qui fub illu(tri uiro magi(tro militu per T hracas mi 
litabant, 


DE VVLPE. 


23 V'Ipemlepori fubiungere non incongruu uidet, quare eíus quoq fi 
J eníficata fufcipia explicanda, quanqu& apud AZ: gyptíos fupercani 
hílaut mínímum quíd traditum reperías, T ota uero uulpes Girzeco 


rum & Latínorum eft, 
CALLIDIT ASvXDOLOS4ZA. 


boe eam utiqg; uafrum, callidum; aftutumeg hominem, ac dolis omnibus in^ 
ftructum fignificari tradunt,de qua Horatius: 

Nunquam te f«llant animi fub uulpe latentes. 
Huicdolosà natura datos Lucretíusatteftat, Et apud Varrone infignis adeo 
e(tanímalís huíus calliditas, ut uulpinari inde uerbü confictü fucrit,quod &Ae- 


4 


Pierii να! Vulpes. 


mx dixere Citzeci, ciim aftute dolofeg fieri aliquid,exprimere fienificantius Ὁ 
uoluerínt; atque etíam pro decipere ἀλωπεκῴω; hanc dioi. Píndarus Olympijs 
Agefidamo nuncupat, id διάπυρον, quippe promptitudínem , & fagacitatem 
morü fignificare δίς Demetríus Tricliníus eius ínterpres, V erba Pindari funt: 
πὸ yap ἐμφνὶς T^ αἴϑων tA ME ST. δ εἰξρομοι λέοντες διαλλάξαιντο 4C", hoc e(t;necp callida uul, 
pes,neque late rugientes leones quem à natura acceperint morem immutarint, 
V ulpem fane Siculi ob uerfutíam facillimamdy in deludendis canibus motatío 
nem,dolíd; promptitudinem, Cínzedum appellauere, Denícg hec,ubi quid ua 
fre fcitedj dictum factümue fuerit, ín /Efopijs fabulis príncipatum obtinet, ue^ 
' Jutí Dauus ín Comcedijs:atq: apud Philoftratum fabularum choream círca 
Afopumlafciuientem ductat: € uulpibus apud Claudianu Rhadamanthi fen 
tentía fallacium hominum animz immittuntur, Affertor nofter fuper Hero» 
de loquens, Dicite;ait;,huicuulpi: fubdolam nímirum & uafram eíus aftutíam 
notans: de qua Plutarchus Moralibus ait, Pardum uulpem olím contemnere 
folitum, quod ipfe tot colorum lepóre pellem uaríegatam haberet: cuí uulpes 
reípondit,ín animo fibi effe eam colorum uaríetatem, quam ille haberetín ter^ E 
gore.Ideo autem uulpem fenem laqueo capi non pofle dictitatum, Et ut femel 
dicam,uelà Prophetís,utaít Adamantius, necuulpis neclupinomen unquam 
fuitad bonumaliquod ufurpatum . Quod uero in diuinis literís legitur, Par^ 
tes uulpium erunt, tradentur índícat ín manus doloforum & fallacium uerfu 
torumd hominum, diceret Euthymíus, cuiufmodi feruntur effe Pala(tini, à 
quibus Saul unà cum exercítu in ín(idias tractus, occidione occifus eft.C)uam 
uís Adamantius dici de ijs interpretatur, qui extremo iudicio daemonibus ma^ 
lisaddicentur Sunt ením hz uulpes illa quae uineas Domini corrumpunt, ut 
apud Theocrítum puerulo fcecundam uitem cu(tedienti uulpes duz infidian: 
tur, quarum una maturefcentes uuas populatur, altera panarium properat ex^ 
haurire.Et quodad Theocritíanum hocfacit, Arí(tophanes Equitibus,milites 
uulpibus aísímilauit, quód racemos cefitent peragros,difsipatiscg uitibus non 
exiguam,quaqua íncubuerínt, pauperíem faciant, 


MALA COGITATIO. 


Tre uero ( utad (acra redeamus ) quae Canticorum cantico fponfi iuffu capi x 
iubentur, quía noua teneraqg uítíu germína corrodunt, praua cogitationes 
funt, & intelligentía peruería, qua à genío malo fuggeritur, INouellas porro 
uulpes occupari iubet, príus fcilicet quàm adolefcant & altíus ínfideant,fiantg 
adueríus recte uiuendí rationem pugnaciores, Dum enim mala cogitatio ín ini 
tijs eft, de corde facile poteft exturbari : quz fi frequenter itceretur,diutiuscp in^ 
fueícat permanere,quodam quafi ufucapionis iurejanimam facillime ad confen 
fum adducit:confirmato autem intra cor confenfu, proclíuis inde e(Lad peccanz 
dum effectus, Hincilla INafonís admonitio: 


Opprime dum noua [unt [abiti mala femina morbi, 
Ex tuus incipiensire vefiflat equus. 
ANam mora dat utres,teneras mora percoquit uas, 
Et ualidas fegetes,quo fuit herba, facit. 
Queprebet latas arbor fpatiantibus umbras, 
Quo pofita efl primum tempore uirga fuit. 
. Jünc poterat manibus fumma tellure reuellt, 
Nunc 


A 


Liber XIII. 98 


Nunc flat inimmenfum uiribus auctafuis. — Yragg 
Principis οὐ Πα, fero medicina paratur, 
€um mala per longas conualuere moras. 
MAGNVS CONATVS CVM DOLO, 
S quidautem omni conatu, omnidjarte dolodg factu, hieroelyphice ueteres 
oftendere uoluiffent, leonínze pelli uulpinam affuebant , quarum altera ui^ 
res, altera fraudes indicaret, íd quod, ut inquit Plutarchus, adagíj loco ίωρειιν 
furpatum eftà Lyfandro, Dicere nanqy folebat is,L'eonis fpolio uulpecula pel 
lemaffuendam:quippe ubi per uires fufficere non pofles, &aftum & dolos adij 
ciendos, Omnem enims íngenij uim ad hoftes dolo fraudeds decipíendos con 
uerterat, Qyuam fententíam fecutus Maro , Dolusan uirtus quis ín hofte re^ 
quíratzait. Dixerat uero longe príus Pindarus ín hancfententíam, τόλμα γα ione 
θυμὸν ἐρεξρεμεθαὺ θεραΐ λεόντων οὐ ππόνῳ μῆτιν δ᾽ ἀλώπηξ. Leonibus uaftüm ru9ientibusauda 
cíaanimum miní(trat ad inuadendum, confilíum ueró uulpes. 
R ATIOCINATIO. 


ADS haec nónulli adiungunt;homine difcurfu mentis & ratiocinatione uten 
tem, per uulpem fienificarí,qua aurem ad terram apprímat: ea ením palu^ 
dofam alíquam regionem peragratura, fi de foli firmitate dubitauerit, aure ad, 
mota terrz contatur, an (trepíitum fentíat exploratura: quem ubi percepit)non 
effc (oli firmítudinem coniectat,fed infirmu & uoragínofum locum,ídeoc; non 
progreditur : nullo ueró audito fonitu,omni femota contatione ire pereít auda 
Cer, V ideturautem índe uti ratiocínatione,ut obferuat Plutarchus,períndeac 
fi quod (trepít moueri cognofcat, quod mouetur infirmum effe, quod uero in^ 
firmum,ínaccefsibile. Tradit idem autor, T hracas in paludibus explorandis hu 
iufmodíuulpíum indagine plurimüm utí,quas ín obíequium affuetas alunt, & 
adhuiufmodi negotia przemittunt, 
MVNIMENTVHM. 

Vd fi munímentum ab infidijs alibi per platani folium à ciconia gefta, 
oos. nídod illatum fuo, & per rutae ramufculum adalam gallínze fummifz 
fum fignificari diximus, non erit incongruum ídem hoc híeroglyphicum per 
uulpem quz fcillam σείει exprimere: illa enim fcillam latebris apponit fuis, 
utàluporum iniuría tuta fit. Nam lupum conuclli aiunt fcíllae contactu, 


DE FIBRO. 


lEEIS Ibri fienificata dicturus , id prímim ambigi uideo, nunquid ís ca; 

E77.) ftor fit, quo deapud Horum mentionem factam inuenimus . [Nam 
qui caftorís ingenium, mores & faciem defcribunt, eadem ipfa pín^ 
gunt, quzcueteres noftri de fibro retulere: cundemd5 & fibrum &ly 
tram Varro ponit, fibrosis eos appellari quafi fimbrios dícas, ab extremis flu^ 
mínum oris ín quibus maxime uerfantur.Succidunt ením arborum radices per 
fluuiorum margínes,ubí cubilía fibi parant. Vnde Plautus : δίς me fubes quo^ 
tídie quafi fiber falicem. Sunt qui extremas fluminum oras lytras olím dictas 
autument, &antíquos fibrum pro extremo pofuiffe , V.ndein fagulis fimbrize, 
& iniecinore extremum fibra, híncFiber dictus. Sunt tamen qui lutram díuerz 
fam à fibrouclint, & fibrumà caftore, caftoremd à lutra alíud effe anímal con» 


q 2 


Ü 


LI 


ΚΖ 5228 


Pierii Val. Fiber. 
tendant. Sedenim tris eiufdem generís fpecies obíeruarunt Scythae, rufticum, Ὁ 
nobilem, & regem, quos àuillorum mollitie & colore, necg non magnítudine, 
di(tinxere, delícatifsimum omnino lutram appellantes , Accolere ueró omnes 
fluuíorum ripas, foramina díuería facere , mutare domicilia pridie quàm flu: 
men crefcar,ín conuectandís ín cauum pomis, mírz efTe folertize. Florum por 
τὸ teftes cafítorea nuncupari, uíimc5 maximam efle ijs qui nafcuntur in Ponto, 
ínalijs regionibus non zque pollere. 
PETVLANTIAE SVPPLICIVM. 


Eranimal hoc AK gyptij (acerdotes eum quí poena fit affectus ob nequitiam, 
P qua fuerit in muliere alíqua petulans, fignificabant. Proditum enim eft f 
brum in uenatíone deprehenfum fuos fibiteftes abícindere, atqp eos protjcere, 
gnarum fe eorum praeci pueaffequendorum caufa peti, INam & adulteri eadem 
afici poena folent, ut deprehenfi prefectís teftibus dimittantur. Omnibus uero 
animalibus natura duce oítenfum, ut & commoda fua norínt, & nocentía con^ 
traríadg fcíant declinare. Hincillud epiftola Saporís regís ad Con(tantíium Im 
peratorem,cui fuadere conabatur,utbona A (iatici regni dí miffa parte,quieti & x 
incolumítati fuze confuleret, hoc beftias factitare dicens, quae cum aduertant 
cur maximo opere capiantur, illud propría fponte amittant, ut uiuere deinde 
pofsint ímpauidz, Amputari tamen hosab eo animali cüm capitur, negat Se^ 
ftius diligentifsimus medicina, quinimo paruos efle fub(trictoscg & adhaerenz 
tes Ípinz, necadimi fine uitaanimalis poffe: adulterari autem renibus eiufdem, 
qui funt erandes,cüm ueri teítes exigui admodum reperíantur,ammoníaci co^ 
loris circundati liquore,ueluti mellis cerofi,odorís grauis, guítu amaro & acri, 
ut (ternutamenta olfactu moueant. V tcunqy uero,(iue fponte fiue ui teftes aufe 
rantur, cüm fatis con(tet eos ea praecipue de caufa conquiri, non ínepte datus 
hieroglyphico locus,ut per id anímal,id fupplicij genus oftenderetur, quo mce 
chorum laíciuía puniri confueuit;atqp ita male tractari. 


ATRI FESTIQVE DIES 
RO: quiatros feftosdj dies per fibros ítadiftinguant, ut ciim feftum fignifi 


carí uelint;anteriora eíus píngant,propterea quod populi plerícs qui noftrae 
píetatís rítu uiuunt,à Ponto & à Septentrione ín Pannoníam ufcp porrecti,an; Ἑ 
teríoribus membris pro carne uefcuntur,pof(terioribus piícis loco:caudam ue 
τὸ eius anímalís, quae prpínguis praerandisqp e(t, falitam plurimüm condi 
tam pro taríco pifculento habent;eacpíeiuniorum tempore,quo nobis ex con 
ftitutione Pontificía carnibus interdictum e(t,menfis inferunt: eiufmodi enim 
díes pleraqpnatíoncs atros uocat, quibus carne ueíci ex lege noftra nó lícet, Ea 
uero illi ratione fe tuent,quod pofteríores fibri partes aquis femper innatantes, 
píícem dicant, € effe arbitrentur, quía fcilícetanimalíd tam aquaticu eft quam 
terre(tre, ciim inextremoriparum femper degat:partem quae caput uerfus ten^ 
dit,terrz dedícarunt,& carnem efTe uoluerunt. 


DE TALPA. 


VONIAM ucro Talpanonnihil habet (imilitudinis cum fibro,quód 


ipía quoque ín terra cauís habitat, ut de ea poft fibrum dicamus, ad^ 
monemur. 


Caci; 


Liber X III. 99 


' C. ΔΕ ΟΣ T A.S 

Vleatifsimi eft talpa pro cecítate poni, uulgatiusqs prouerbiu, τυφλότερος 

ἀασάλανος, propterea quod anímal id perpetuz caecítatis tenebrís damnatur 
e(t,lucemdy ita habeat aduerfariam,ut fimulacad díurnà clarítatem educta fue: 
rit, emoríat, Atqghocillud e(tquod Academicis qua(tíonib.ait Cicero: Quid 
talpam?num defiderare lumen putas?Nihil ea proríus uídet,necg quidem ocuz 
los habet,ut ueteres tradidere : ut uero obferuaruntalij, habet utiqg partes eat 
dem omnes quibus oculi integri conftant;nigricantem quippe illum orbiculu, 
& quod intra eum continetur,quam pupillam uocant;atq; etíam portionis albí 
dz ambitione,fed non tam liquidó quàm oculi confpecti € eminentes , INec ín 
parte exteriore apparere hzc poflunt; propter cutis,qug crafsiufcula circumob^ 
ducta eft, corpulentíam, utpote cüm natura inter generandum Iz datur,atqj íta 
opus inchoatu relinquatur, V tcunqp, apud Hefychíum talpa huiufcemodi cae 
citatís εγοὺ hieroglyphicum εἰς & ignorantize,cüm oculus fua pollens ui, cogni 
tionis et intelligentie fignum habeatur.Eucheríus haretíces per talpam ín díui 
B nis literis accipit, utpote qui,lícetaliquid cernere uideantur, ipfum líquídae ue 
ritatis lumen minime difcernunt, 

AVDITVSC^EJEONGINO:V Ὁ. 

Ni uero defunt qui auditum ex quantumuis remoto loco per talpam fi 

enificari tradant:liquidius fiquidem audiunt talpa obrutze terra,tam den; 
foatque furdo natura elemento , Quín etíam exploratoribus mos e(t caputín 
Ícrobem aliquam fummittere,cim procul aduentantes turmas, ucl equítatum 
pracfentire uoluerint, 


A 


PRAESAGIVM, 
'"Verunt& qui per hocanímal przfagium intelligi affeuerarent, Explora. 
runt fiquídem Magií,ut Proclus tradit,cor talpze ad prefagíum mírifice con 
ferre, INam,ut Porphyrius etíam atte(tatur, ueteres illi díuinatores fimulactal 
parum corda deglutiffent, accipicbant fubinde pracfentem animam [εἰ τίσι ua 
tícinantem, quod fimilitudinem quandam habet cum auditu illo promptifsi 
mo:fiquide qua pracfagimus mínim£ cernentes,fentire uídemurtamen. Fuiffe 
ucro talpam ín cultu apud imperítam rerum uctu(tatem, didícímus ex Efaía,u^ 
c bidicit;:Simulacra qua fecerat fibi,ut adoraret talpam & uefpertiliones. 


DE MVSTELA. 


Dem ueró uaticinium Muftelam huc accerfit, quód perfuafum fit 
quandam eius diíciplinze uim in ea confiftere, 
* A Rufpicem ením, uel eum qui quo^ i ARVSDPEX. 
: quo modo futura przdiceret, per e : 
fus imaginem fienificari dixerunt:ead; ob idipíum F— (IE. 
'Thrafybuli (imulacro,quod ín Olympía dicatu erat, E—£27 2) 
Y ymp E— L3, 


adículpta fuít, ut meminit Paufanías : illi enim prae E—»r- 
ter diffectum canem,qui iecinoribus patefactis adía EZ J 


TT 


E A » 

- SS 2i 
cebar, muf(tela quoq; dexterü humerum obrepebat, Y Lk iet 
fingula diuinationis hieroglyphica. € —— eem 

INFORTVNIV M. VD EP 2 
Ereandem picta, infortuniü etíam intelligebant: 


animal ením inaufpicatum infauftumdj efTe perhibetur ijs, quoru habitet do^ 


q. 


Pierii Val.Mus. 


mos: ínfidíatur fiquidem domefticis animalibus, prefertimdgauibus tam altili, D 
bus quàm nidum fub tecto facientibus, eascpad internecíone ufcqg perfequitur. 
Occuríus cius pleriícqgreligiofus habetur. Alij etíáin negotijs obeundis uel no^ 
men ipfum horreícunt,utpote contraríum efficaciz, 

VOLOROOR 670. 


Hes A eyptíacusautorait,peranimal hocmulíerem uirilia facinora per. 
tentantem o(tendí,propterea quod offeo (it genítali praedita, Impediorau 
tem uerccüdia, ne fignificatu hocapertíus explicem, quamqp inter fefe mulieres 
turpitudinem, abfq uiris exercere nonnunquá deprehenífz fint, Id potíus po^ 
nam, fingulare (tranguriz remediu effe genitale id, (i rafum tritumdj detur, ut 
Ari(toteles de hí(t, animalíü te(tatur.Nam & Strophilus fcribitmuftelae geni 
tale effe folidum inftar ofsis,cuius ramenta fi ín potu dentur, fingulare remediu 
ficurinz ftillicidio, Eamà Thebanis colí fcribit &líanus, quód Alcemenz Her 
culí paríundo laboranti opem tulerít haud contemnendam, 


DE MVRKRE » 


7] V rem affociari (ibi depofcit mu(telze nomen, ciim praefertím in om^ 
ἡ £j ni familíari fupellectile corrumpenda, non mínorem mus iniuriam 
V/A bi & detrimentum afferre foleat quàm mu(tela, 
e DETRIMENTVM, 
P zcipuum enim eius eft fignificatu, ut hieroglyphicum detrimenti fit atgs 
perditionis:ís fiquidem, utapud Cícerone eft,dies ac noctes alíquíd femper 
rodít,acomnía que roditinquinat,& inutílía reddit, Quare in oftentís quog,fi 
murcs aliquid corro(iflent, perníciofa portendi aiebant fjs, quoru in(trumentu 
autopus eífet, quod ita corruptu erat:ueluti ante Marficum bellum, quod cly^ 
peos Lanuufj abrofi effent, maxímu id portentum arufpiíces díxerunt, & eoru 
quz fubfecuta funtíincómodorum índícium.Iam & Carboni Imperatori mures 
exitíu abrofis fafcijs,quibus ín calceatu utebatur, portendere. Sed falfe rifit hec 
Cato, ciim eum quidam confuleret, quid oftenti efTet, quod foríces noctu cali 
gas adrofiíTent:refpondit ením ís,non effe oftentum fi foríces calígas abrodant 
fed fi calíoc foríces ipfos abrofiffent, Sedenim Cicero quamuis id € ipferidere κα 
uideatur,cim íam refpub.titubare ccepiffet, Platonis politia corrofam turpiter 
àmuribus apud fe deprehendit.Etfi parualícet coferre cum magnís, nos quogg 
portenta hactetigére, Nam quamprímu Romam applicuí, fedemdibí fixi, ne 
miíferrímas ínceníz, deuaftatzeac pene dirutz patríze calamitates fcedífsímasqg 
clades ante oculos ín dies mihi atrociores fpectando fieri fentírem, mihi accidit 
ut pulcherrímü Horatij opufculum,quod in delicijs habebá, mures àlicijs,qui^ 
bus coglutínatus cerat;protínus abroderét, omnibuscj paginis ita difcifsís inu^ 
tílem codícem efficerent : mox & Pindarüraggrefsi,eum quoqgab eadem parte, 
qua plícatus conglutinatuscy erat, ínquínarut: quod oftentiloco fuiffe euentus 
poftea comprobauit,nó effe Roma locum Mufis,& amceaioribus his díícipli 
nis,Iulio r1,thefauros omnes ad mutuas Chriftianorü fere omnii cedes effunz 
dente: id; magna & (tudíorü meorum & díuturni temporís iactura compertü 
habuí,donecuícefimo poftanno, ex quo huc migrauera; Hi ppolyti Meedicei dí 
fcipuli meiliberalítate atcp beneficentia fuí tandem fubleuatus, uíu reru ad uitae 
necefsitatem,quod fatís efTe duxi,fuffe&turo. 


Optío 


Lie X III. IOO 


QUPEST.L Ὁ 

E Odem utebantur hieroelyphico facerdotes Αἰ eyptij, (i optíonematqp iudi 

cium fienificare uoluiffent. Vlus quippe plures diuerfoscg panesaut poma 
nactus,purifsimum optímumd ex omnibus quo uefcatur deligit.C)uapropter 
ín panificijs emundis optionem ex huiufmodi murum indicio facere, folítu e(t 
multís.Idem ín fructibus alijs,praefertimq melopeponibus, (umma nepotü cu 
riofitate obíeruari uidemus, cu eos meliores effe conftet, quos mures cceperínt 
abrodere. Pliníus ubi de Ponticís muribus loquitur,mirarí uidetur quonà mo 
doautorcs íntellexerínt eorum palatum ín guítu fagaciísimum effe, 

IMBECILLITAS 
ς΄ Vntqui per murem exanímatum, imbecillitatem intelliei poffe tradant: ís 
quidem minímo quoq? íncómodo exanímafícit, plerunq; uero fponte mo^ 
rítur effluentibus ínteftinis : hínc X? μνὸς ὄλεθρον dici folet, qua fimilitudine Me 
nander ufus eft,ut cítat /Elíanus lib.2, cap.1o. cüm ualetudínaríus quifpíam ip^ 
fa fuerit naturze imbecillitate confumptus . Muribus enim ín uniuerfum uita 
breuiísima: unde mufculus apud Horatíum alteri aít, Viue memor quàm fis 
zuibreuis.Sunt qui putentforícem ea de caufa dictum,quía ec apud Girzecos 
putrídum fignificet, quod huic qua deloquimur imbecillítatí cogrueret. Sede^ 
ním multó magís placet eorum fententía,qui quemadmodu fuem ix ὑὸς à nobis 
factum conftat, íta ὀκὕρακος forícem deductum affeuerant , INícander fane ὕρακας 
mures appellauit Αἰ τοι ἢ líingua,apud quos $c, hoc eft;fus, ὕραξ dicitur, IVlurea 
uero, quod roftri habeat fuilli perquàm fimile, Suis etía cognomento dicunt; 
quod interpres INicandri obferuauit. Sus ueró forexds tanta concordía naturae 
confentiüt,ut, quod Magi tradunt,(i quís muris íecurín ficu porco uorandum 
dederit,animal id eum quí dederit, nullo edíto grunnítu ultro deínceps adfecte 
tur quoquo ferit:quod ego Patauij factum memíní nonnulloru iuuenumaftu, 
qui ganez potíus quàm di(ciplínis dediti erant, nó fine totíus uiciniz querelis, 
quz (ibi porcos íncertís autoribus abduci lamentabatur. 
AMATORIAE DELICIAE. 

poe uero díuerfum illud, quód illecebras amatorías, petulciorescs lafci^ 

uías peralbum murem fignificare non /gyptiorum modó cómentum,;ue^ 
rüm & Grecorum fuit, Nam de muris falacitate multa funtà plerifcg prodita: 
fed praecipue míhi uídetur Plautus rem exprefsifle, ubi Phronefiu Dinarcho 
Ífuadere conatur,ut multiuolus (it ín re uenerea: (ic enim aít:Sed tamen cogitato 
mus pufillus quàm fit fapiens beftía, aetatem quí uni cubilinunquam cómittít 
fuam, qua (i unum obfideatur,aliunde profugiu quzrit. Morís uero fuiffe mu^ 
rís nomíne amatoribus adblandiri,ex Epigrammatarij ueríu noícitur: 

Nam cum memurem,cum me tua lumina dicas. 
Obnotiísimam ueró muris falacítatem,mulíerem quandam portentofzlibidi 
nis,qualem noftri Meffalinà fuiffe memorant,ab Epicrate M yoníam,quafi nos 
murinam dícamus,appellatam aít &lianus. 
INTAMINATA MVNDITIA, 


Vemueró intelligat A&líanus & Philemon peralbum muré,nemo ex no^ 
(trís,quod hactenus legerim,explícauit:fi tamen ad Plinium & alios proba 
tíísimos autores afpexerís, eum εἴς contjcies,quem Armenium uocamus,uilli 
pelliumdg mollitie delicatum, Franciíci Petrarchae uerfibus pro caítítatis híero 
slyphíco nobilitati, utpote qui delícatioris cuiuídà munditiae exemplar haud^ 


q 4 


Pierii Val. Felis. 
quaquá í enobile effet,cui fcilicet fpurcitia tantae (itabominationi, utlíimo ante Ὁ 
oftiu caui illito, capi potíus à uenatoribus, quàm eo fcedari patiatur:quod cum 


fanctiorís fitamorís proprii, intemeratz caftitatis fymbolu,que diuina tantum 


flamma fuccendatur,à periítifsímis rerum ponitur. 
A R ΛΟ ΤΙΝ P 


IB s & ín nummís murís fignum: eam uero Argiuorü precipue mone 
tam fuiíIe Plutarchusait,apud quos fuiffet morís, ut nummu imagine muris | 
infignitum cuderent, 


D'E: FELDE 


mali, quod Albertus modo cattum, modó murileguappellat,congruere maní, 
fc(tum eft, Sunt & qui mufioné uocent, Felem autem alij, qua uulgo felína,alij 
qui Mlartes appellatur,effe uolunt,eocg & Varronis & Columellaautoritatem 
trahunt, INam quz illi unà cum INicandro de uenatu auíü clandeftino nocturz 
nod tradunt, martem id facere fatís exploratu eft. Sed quoníam de haru nomi 
ne pleríq; certant,ne temere uni magis quàm alteri faueamus,zluri uocabulum 
interim ufurpabímus, de quo inantíquo Feftí Pompetj codice haecadinueni, 
Eftzlurus anímalleoní ciim procreatur perfimile,olím fylueftre: maxime muri 
bus adueríatur,falax,oculi cuíus acie flammea,ad imitatione lune crefcunt &de 
crefcunt.INam uelutí Luna pro folarís luminis participatione facíé quotidie ua 
ríat, itazelurus parí cum luna conditioneafficitur, nuncaucta, nunc ímmínuta 
pupilla, prout Lunz orbís nunc fe pleni, nunc dímidiatu, nunc cauiz, nunctu^ 
berofum o(tentat, Lícínius V mbrei in Nerea:Mlurü (trages eelurorum oculi ut 
mínuti Lunamariolantur. Qyuibus quidem uerbis nefcio an explícatíus cattus 
nofter domeftícusà quopiam defcribi pofsit, Sed quoniá de eluro fatís conftat, F 
delatínalocutíone nondum per hos liquet,quamuis totíens Cícero felem &ca- 
nem inter A'eyptinumina focíalíterenumeret, dubío procul cattü intelligens. 
Aluríipfius,(icattí nomen íta abhorrent, fignificata referamus, 
IMPLORATIO. 
MESE cim homine ín manus hoftium illapfum, qui miferabiliter auxilíu 
ímploret,índicare uellent,forícem pingebantab zcluro coprehenfum:exau 
ditur ením ftatím miferabilis eíulatus, & uox ucluti auxilium implorantis,ubi 
mus ín dentes íncídít eíu(modi:unde prouerbíü, Sorex Hecaten, Caufam Sím? 
níus Capíto fic interpretatur, quód is quiin manus hoftíum incidit, illoru du 
cem implorat.Eft uero zcluros, ut V erríus aít,fub tutela Hecates. Apud mytho 
logos ínuenías louem ludicro certamine Apolliné cum Hecate tenella adhucaez 
tate comififfejaareumento propofito,ut ipfi quoq; certatím anímalía conforma; 
rentatq; producerent, terre theatrum implere procurarent: tum Apollinem 
(tatím homíné protuliffe, aduerfus quem Hecate Síimíam oppofuerità fe factá: 
exceptamrifu rem Apollo Icone terribili producto interturbauit. At Hecatelu 


do etíam indignata uinci,zlurum genuit, Maiore hínc Apollo effufus rifumu: 
rem 


Liber XIII. IOI 


4 rem ín Hecates ludibriu protulit: illa magis indignata cm ui non poffet uince^ 
rc,adartes conuería,(imíam ín leonem,zlurum in murem acriter incítauit, Leo 
díuà (imia natibus eius affixa, tota e(t arena ad furorem ufque exagitatus : mus 
aufugiens ad Apollinis pedes procubuit, atqp ita feruatus. V Iturus aute leonis 
iniuriam D'eus,uím medicam in fimíz fanguínem iímmif(it, qualeo febre corre 
ptus fanaretur;atqp íta factüutleo femper (imíe paftum appetierít: eluri autem 
genitale femen ita reddídít igneum, ut eius generis fcemína,de re omníaniman 
tium generí uolu ptuo(a, & angi & cruciaríad miferabilem uíqg uociferationem 
copellatur. Alij rem tametfi manife(te fabulofam,íta geftam memorant:Solem 
& Lunáínítío rerum ín certamen deueniíle ut terrà animalibus replerent, cura 
ciufmodiíllísà ummo opifice demandata: ftatímdj leonem ea,qua infignis eft, 
fpecieà Sole conformatü : Lunam ueró aemulatione concità cüm [Deos omnes 
in nouz belluae adiniratione detentos aniímaduertiffet, necp opus íd aequaturá 
fc cofideret, aeluron protuliffe,animal quippeleoni perquá fimile, fed & animis 
& fpecie tanto inferioribus, quanto lunai pía Sole deterior e(t. Oborto ínterím 

3 inter Deosriíu,índígnatu Solem cam fuifIe Lunze temeritate, ut feci aufa effet 
contendere, muré eueftigió procreaffe,ut ecluri contentione eluderet: tum Lu 
nam maioribus ingenij uiribus conuocatís, quantacuncp potuit arte conatu, 
quantodg maxime ftudio proficere potuít,Gimiíam progenuifleiíd quocp animal 
cim ridiculum adeó apparuiffet, elufusc5 omnii cachinnatíone Lune conatus 
fuiffet, adeó íd indigne Luna tulit, ut fempiternas inter fimiíam & Ieonem,necp 
noninter zluron X murem,comiferít inimicitías, 

ΤΟΝ ΝΟΥΑ͂; 

ΤΩ ud Αἰ ογρείος fane uri praecipuu hieroglyphicum erat, ut ex cius ima 
- X gíne Luna íntellieeretur,in cuius cultum magna zluron ueneratione pro^ 
Ícquebantur.Satíscs conftat eum qui animal eiufmodi uel incuría occidifletpo 
pulari tumultu uarijs fupplicijs male tractarí,& enecari folitu:cuiufmodi fuper^ 
(titionis exemplaín Romanü ciuem edita funt Ptolemziillius tempore, qui à 
Romanis in focietatem & amicitiá receptus eft, Porro nullumapud Αἰ gyptios 
Itide numé maíus,neqp uenerabilius fuit. Iis uero quamuis & A(trocyona € cce 
leftibus (ignis addictu habeat,ín prímis tamen accipitur pro luna.Q)uícquid ue 
€ rocum Lunaconfenfumaliqué haberet;id apud eos honori habebatur.Ex quo 
uero Soli Luna maxime dicitur aduería,zcluros lunare animal fympathize ui ani 
malía Soli notabiliter fubiecta genuino quodam odio profequitur, utputa fori^ 
cem, qui totus eft Solís, adeó ut etíam,uti dictu fuperius, illi Smynthei cogno 

mentum índiderit, 


ORTVS ET OBITV$ RERVM, 

Vidueró fibi uelletacluros ille ín fummo Si(triapice,fub quo forma illa or^ 
οὐ enlstis cui quatuor ueluti tíntinnabula mobilia zquis inter fe interuallís 
applícata erant,ex Plutarcho declaratü eft:fignificabat enim haec fpecíes,omnía 
quz generationi corruptionid; obnoxía funt,Iunari globo fubijci;infra que om 
nia mouentur X alternant, quippe qua (int ex quatuor illis prínciptjs, quae εἰς» 
menta placuit appellari,conflata;igne quippe,terra;aqua,X aére, Curueró aní^ 
malhoc Lunz fimulacrit excogítaffent, ea affertur caufa, quód tum uaríum eft 
colore δί aítu, tum noctu magis quàm ínterdíu exercitio dedítu. Eft praterea 
fcccundae admodum falacitatís temperaturaecg,cum Luna perquá fimile, INam. 
uni prímo párere fcrtur, inde duos, inde trís, índe quatuor, atcp íta uicifsím ad 


Pierii Val.Mus. 


feptíimum το peruenire, ibid; (iftere, ita uttoto uítze curfu octo & uiginti na, Ὁ 
tos edat, quotítidem luces ín Luna dínumerantur in Zodiaci tranfcurfu pera 
eendo. Ad hec eius facies àfeptimo quoq die;in alíam fpecícabit, V erm qua 
de animali traduritur fabulofa forfan aliquando deprehendi poffunt, illud mi^ 
níme confictum quod de pupillis eius fertur, quae non tantüm ad Solís curfum 
quotídie comutentur, uerumetíam ab incremento decrementodj lunaris elobi 
quotídie uarient, quod tum ín alijs, tum ín ijs quos Syríanos uocamus liquídó 
apparet, Nam quí zcluron defcribunt;& uaríjs eum maculis infiene memorant, 
eam fibi ípeciem uidentur propofuiffe, 
MVLIEBRIS SALACITAS, 
V od ueró falacifsimàa fcemínà per zluri fcemínze fimulacrü nonnulli figni: 
Q cri dixerint, noneatantüm caufa fuít,quód plurímu Lunz fcecunditate, 
que humoris ab ea manantiís beneficio tota terra maricj luxuríat,admírarentur, 
quàm etíam quód ipfius anímalis ingenium itaaffectu animaduerterant:fcemi2 
nz enim ineo genere natura admodum líbidinofz funt & falaces, tametfi ínítiüt 
uix pati poffunt, in quo propter ignitam geníture uím plurimü,uti dictum eft, Ε 
cruciantur : mares tamen ad coitum ipíx frequenter alliciunt,inuitant, cogunt, 
puniuntetiam nifi pareant. Vnde uulgo nunc homínes qui operam nequitiae 
dant incontinentius, δ pudore proftítuto lafciuiunt, Cattorum coómercia fre 
quentare díctítamus, 
DISSIMVLATOR TVRPITVDINIS, 
NE difsimulatorem per mícturientem fimiam fuo loco fignificari dixi» 
mus, quoníam íta ín Hori codicibus imprefísis inueneramus: poftea uero 
quàm & manu fcriptos codíces X antíquos nacti íumus, non πίθακον eo loco, fed 
eiAsevinuenímus,quod quídem uero propíus ui(um eft,cim eo omnes ingenio 
catti fint, ut quanto poffunt ftudío uentris excrementa, uelattracto, fi copía fit; 
puluere fepeliant;uelaliare quapía omníno occulant. AZ eyptij fane cüm in pro 
patulo acuijs ipfis cibum caperent, cattorü tamen exemplo uentrem domi exo^ 
nerare, atcpid quidem clanculi,affuerant. Vlunditiem hanc Hebrzi quoq íuz 
bentur obíeruare, ut Deut. 23, Locum habebís extra ca(traad quem egredíaris 
ad requifita naturzoerens paxillum ín baltheo,cumdj federis fodies per círcui 
tum, X egeíta humo cooperies quo releuatus es,Q)uí mos X apud Períastantze Ε 
fuit religionis,ut quialio quopiam infpíciente non modó quícquá non euome 
rent, fed nelotíu quidem emitterent: quid palàm id facere aocreffus εἴτε, [είν 
norofa notabatur ignominia, Quid uero quodad hancuíq; diem aiunt Alexan 
ἀτία: urbe Aegypti, totius orbis emporio frequentifsimo celebrata, indigenas 
expuentem quempià non aliterabhorrere,quam apud nos ludibrio &reprehe 
fioni (itobnoxíus, qui palàm uentrís crepíitum emiferit? 
AVGVSTEL. 
EI quoniam noftra omnis dictío ad (culpturas picturascg & geftamina con; 
tendit,minime diísimulanda funtlegionuatq; ordinum ínfignía,que fe pro 
re obtulerínt:nam plerícg hominu cim in huiufmodi figna picturásue incidut, 
quid ea fibi uelint;anxit admodum percontarifolent, Ab A'eyptijs enim ea pri 
mordia fumpferunt,uel haudquaquá difsimilía funtab eorum ínuentis.Cattus 
igiturin huiu(modi geítamínibus infigne fuit, ut uetufte indicat infcriptiones, 
ciusordinis qui Av αν 5Τ 1 uocabantur:hi fub magiftro peditum ftipendia 
faciebant, Erat uero cattus is prafini colorís ín alba parma,quam ruber nn us 
ambibat, 


Liber XIII. 102 


- & ambibat, latt marginem circumplexus : geftus eíus ut currentis, reexo in dor^ 


fum capite, 
FELICES SENIORES, 


A Libi dimidius cattus rubrí colorís in parma punícea dilutiore fpectabaz 

tur,qui à margínerubro furrectus,pedibus ad lufum cópofitis,adblandiri 

uidebatur.In(igne hocerat,quantum ex uetu (tis ipfius reliquis colligere potui 
mus,FELICiVM SENIORV Mquifub eodem magi(tro peditu militabant, 

A cb PUuLuN.L 
Vbeodem Duce fignü etíam militare fuit, ín quo cattus colorís punicei di 
ie recta facie progrediens habebatur ín parma uirídi, cuíus maroíné albus 
circulus ambibat. Gieítamen hoc erat militum quí A L P 1 N 1 uocabantur. 

Sed ííam, Io. Antoni chariísime, nolim otium tuum curíofitate aliqua mea 
interturbare,dum morofa & leui forfan dictione ftudioru tuorü curíum íntercí 
pio. Hzc igitur pro qualicungy munufculo íta ex improuifo cóparato fatis fue" 
rint;de reliquis,(iargumentü minime difplícuerít, alías plura corà conferemus, 


PIERIVS VALERIANVS AD CLARISS 
CARD. BERNARDINVM MAFFEVM, DE IIS QV& 


PER SERPENTEM IN GENERE SIGNIFI- 
CANTVR, EX SACRIS AEGYPTIO- 
RVM LITERIS. 


Ucundifima illa amicitie faauttas tue, meusq ΕΥ̓ Τά te cultus eim peruetus admá 
dum ob[eruantia,qua Rome primu, vel prima laudatifme adolefcentia tuse 
eme inflitutamox Pataui, quo adigeni cultum cape]]endu concelJeras,cla- 
5j rifamarum virtuti t ATH, "gentia, Janchifsimi cognitione auctaest, co tuoin 
omnibus rebusmeis patrocinio confirmata, efficiunt vt ntllo vnquam tempore, ned, lon gifimo 
quantum loco emotusymmemor tui e[Je pofsim. Quarelicet aliquot abhinc anna te nom vi- 
derim,nunci, maxime longe ab[rs, eim ( Jardimalatus [lendorem a[]umptus nece|Je et tema 
. gnüommimonegutis & occupationibus detineri, tam mil tamen ocu li mberefcis, «c frteco- 
c ram continuo conSpicerem. Hinc factum efl, vt cium domi aliquantulum otij nattus lucubra- 
tiones illas, quas tantopere yidere cocupi[cus, recogno[cerem, C454, 12 libellos vnamquana, fuos ἀξ 
rigerem,eari partem ad te mittere cogutarim : idopportune nec ne fecerim non fat fcto:at cerre 
amanter & ex officio ἃ me faclum hoc certo (cto, vt fcilicet haberes islic, 1m ifla qua fulges am- 
plitudine fibi tantulii bora vel ἃ publicis curis, vel à tuis [anttiaribus [ludas vacun velinque- 
retur,quod cum Pierio tuo loquerere,qui te [emper vnice [antea coluit ac obferuaiit Neq ta- 
men tanquam [umma eruditionis tua ne[cus, arbitratus [am noui me quicqua Allaturum ti- 
bi:verum quia nullum vnquam abs te fermonem vberiorem,dum vnà fuimus, haurire me [olz 
tummeminerim,quam de literis co diféiplinis id dedi operam; vt de literis ce difciplinis nofter 
bicper libellum,quem ad temfi,congre[]ns e[Jet. Erit vero fermo de s qua per ferpentisimagi- 
nem apud veteres framificabantur, quibus c Aegypti] Jacerdotes, c plertq, aluypro literis vfi 
Junt:qua quamum forte haud Imcognita fmt tibi, decies tamen vepetita placere emper poterut, 
qua de doctrina femel placuere: quare te advemrecorno(cendam;vli primu per- 
etium licuerit, [bero non inuito ammo 
acce[Turum. 


Pierii Val.Serpens I. 


ΤΈΣΣ, NGVIS atqueadeoreptilium aliquot (ignificata dicturus,cüm Ὁ 
(PEZ prouaría eorum pictura,diuer(iscy fpeciebus uaria identidem 
s ££ Gignificata fint, curz precium effe exiltimaui genus eiufmodi 
S príus tractare, cuíus effigies excogitata eít aulpicatioraugu^ 
«& (tors, magno apud ueteres ín cultu habíta:czerulea quippe fa 
E 5-7cie,colore nitido,fquamis pellucentibus, capite minime formi 
dolofo,à quo noftra erítdí&ionis initíu. Cum hís Bafilifcu enumerant, tametfi 
eius animalís uiolentíam mortales reliqui longe aliter interprétantur. Poft bafi 
li(cum afpis eft, ac mox uipera; à quibus Αἰ gyptij multa hieroglyphicón argu: 
menta defumpfere,& diuine noftrorum litere horum faepe ment;onem faciunt, 
fed Dana illum fuum religiofe przferunt, qui opem omnibus praíentanea pol 


líceatur:quare quaenam (intea quz hinc fignificentur,dicere iam incipiamus. 
MVNDI MACHINA, 


V ndum uniuerfum Αἰ gypti facerdotes fcribere uolentes,angué qui cau. 
NL. propria depalceretur, eumd uaríjs in&gnem maculis pingebant; de 
quo Claudíanus: E 

Perpetuumqa, virens fquamis, caudam, redutto 
Ore vorans tacito relegens exordia lapfu. 
Quod dubio procul ignificat omnia, quz díuína prouidentia ín mundo gene 
rantur,ab eodem cüm folui coeperint, fiue paulatim imminui atcp deficere,in fe^ 
fe recipi; fierics illud propémodu, quod apud quofdam Athiopiz populos afsí 
duo e(tin ufu,qui cm nulloalio nutriantur cibo quàm pifcium, humana deínz 
ceps cadauera pifcibus obiectant;uictum quemab eis acceperát ex feipfis repen 
dentes.Haecueró caudaab fuo animali corrofa, recepta autoritatis affumptum 
illud (ignificat, quod uno omnium confeníu fertur, decrementum uniufcuiut 
píam reialteríus íncrementu εἴς, Aiunt uero Phocnicu hoc fuiffe hieroglyphiz 
cum,per draconem in orbem redactum, caudam fuam deuoranté,id exprime 
re, utappareat mundum ex feipfoali, & in fe reuolui, [Nam cim aeterna (intele^ 
menta,necp corruptione nedqs uariatione per ἔς ullaimmutentur, corruptioni ta 
men ac uaríationí fubiecta uidentur, ea parte qua fpecierum informationi ad; 
mifcentur, ui tamen ipía incolumi permanente : quippe ueluti ex literis nihil fe^ 
paratím fignificantibus apud Chalcographos (iue impreffores librarios dícere x 
malímus, nomína componuntur quzaliquid copulata fignificát, mox utilitate 
ipía;imprelTo notatoqp libro,quantum ufui uenerit recepta,nomína ipfa dictio; 
nesdj omnes corrumpuntur,.folutz literze incolumitati pri(tínze generic fuo re 
ftituuntur,& ín alterius formz ufum afleruantur:ita corpora que Grrzeci evyxexa 
μϑία, iuniores Philofophi confufa;hoc eft, in unum conflata dicunt,cum aduene 
rít exitus, díiminuics cceperínt, fieillatim in eadem ipfa refoluuntur elementa;a; 
líarum itidem fpecieru compofitioni obnoxia, ac (emper expofita : quod ex no 
ftris optime Pacuuíus íntellexit,ad hoc luculentiísimis hís uerfibus alludens; 
ul cquid efl boc.omnia ammat format alit, 
«“Ζηρεῖ, creat .fepel "t,recipita m [efe omma, 
Omnium idem esi pater, indidem, eadem 
Quaerunt d eIntegro,ata, eüdem occidunt. 
Eódem refpexit Lucretius cum dixit: 
ZDeniq iam ruere boc circum füperad, quod omne 
Continet amplexu terrai procreat ex fe 


Omni4 


Liber XIIII. 103 


A Omnia,quod quidam memorant, recipita, perempta, 
Totumnatiuum mortali corpore constat: 
Nam quodcunq, alias ex fe ves ἀπο alita, 
Diminui debet,recreari cium recipit ves. 

Sed ne multaadeó cogererent Αἰ gyptij facerdotes, néue longis difcere uolentes 

ambagibus implicarent,ciim omnem illi natura obfcuritate manifeftt adco fibi 

cognitam profiterentur, X quafi per manus prodítam hazredítarià diíciplinam 
pofsiderent,uno contenti hieroglyphico,mundi condítíone omnem expreílam 
efTe uoluerunt.Serpens igitur caudam depaícitur fuam,ut generü immortalita 
tem, qua rerum naturá Deus ínfigniuit, oftentet: ut príncipiu ad finem dírectu 
efTe, finemdpad príncipium reflecti doceat. INam ut hocapertíus explicetur, ex 
plantis fructus, uelutex príncipio finis :ex fructibus uero femen,in quo planta 
ipía delitefcit:atcpita principium ex fine, Sic nihil deníqs intra uiuum mundum 
perítfed eorum quz nobis interire uidentur,folae mutantur fpecies : de quibus 
V írgilius,nec morti efTe locum dixit. Idem peratomos fuos Democritus intel 
Β lexit quamuis uocabulum nonnulli contendunt improprie efTe dí&um:índiuiz 

dua tamen corpora ea effe uoluít,qua difiuncta cüm fuerínt,necg legantur,necg 
internicíone recipiant, necfectionibus diuidantur,fed omne per uu infinità in 
fe retíneant folíditatem. Hocillud idem fiementu eft, quod Saturnu, quem pro 
tempore figurat, aiunt filios deuorare (ΟἹ τα, Iouem ucró ínterceptü,lapide fup^ 
pofito,quem Saturnus deelutierit , l'erre(tria porro huie uarietatí cómutatio^ 
nídreru plurímüm obnoxía effe,per huiufmodi figmenti índicabát:animà ue 
ro,que per lou£,ut Plotinus interpretat,fingítur,immortalem effe, Sant Hefio^ 
dus poftead proleà Saturno & Rhea fufceptà enumerauit, illud ftatím adiecit; 

Καὶ εν pj κατέπινε κρόν )" μέγας, ὅσις ἔκα 5)’ 

Ni" 2 i£ ματρὸς πθὸς γόνατ᾽ ἵκοιζ, 

"tq hos deglutit Saturnus,vt ille vel ille 

ZDiuino ex ytevo genua ad materna veniret. 
Quod ita accipiunt interpretes:INafcuntur € terra rerum fpecies,& in terrá mox 
recidunt;nam Rhea defluxus e(t,& corruptio mundi. Qyuecunq igítur tempus 
protulit, eadem tempus abfumit : unde facris quibufdam apud nos dicitur,pul 

c uerem eíle hominem, & mox ín puluerem reueríurum. 

INon omittenda uero funt que de figura anguis, Munduipfum mira fimilítu 
dine referetís,ueteresPhilofophi quafi ludentes cofcripfere,ipfam reru fpecie u^ 
niuerfam nó temere oculis omniu fubijcietes. Siquide pro corpore quod habet, 
erauiísimu eftanimal,perínde ac terra,que ponderib.librata fuísob grauítatem 
infità ín centru undecuncp cecidit , Praeterea uero toto diftentus humi corpore, 
per terrà repit,unde etíà eenus id nomtaccipit,modó ferpés, modo reptile nun 
cupatu. Sed quonia huiufmodi terrae híeroglyphiculoco fuo copíofius tractabi 
tur,ne nunc ftylo uniuer(i fpecie percurrentí mora aliqua interpona;omiíttetur, 
E(t preterea lubricifsimu, quemadmodü aqua, atqj ínter fcrpendü pandos acre 
pandos undaru flexus imitat:&apud fabularu fcriptores draco euripus erat,quí 
Hefperidu hortis in infula pofitís tutelarís effingebatur:& amnes quofdà fpiras 
circu terraru orbé replicare inftaranguíü Socrates aít,P haedone. Quin etíà He 
fiodus Echídnàá ait dimidia fui parte INymphá, dimidioaltero immanrcangue: 
pro qua interpretes uapores accipiut exhalantes à mari, neqgno omné humorís 
uím,INymphaueroó eftob id,quód (ubmini(trat nutrímeritu,Serpés propterea, 

r 


Pierii Val.Serpens I. 
quód flumina tortuofis ambaeibus ferunt, perinde ac ferpentíir,uti dicebamus, Ὁ 
corpora finuofis plurimu flexibus obrepüt. Sed quod facít ad Nymphá,qua lo 
ci omnino geníus eft,occulta quippe uis illa que gramínibus & plantis uità fo^ 
uet,auctuqs fubminiftrat, ignarus nó fum quofdá alíos draconé hortorü cuíto 
dem pro radicibus arborüaccepifTe,quód tortuofz (int uti lerpentes, & in terrà 
adacte,períndeacanguiü genus in terre uifceribus plurimum delitefcit: ita uero 
draconis fpeciem hanc pomís operà preftare ut afferuent, radicibus ením aut cae 
fis,aut exiccatís,poma etíam auferri neceffe e(t. Aeriu ueró fpiritu, de quo latius 
in Bafilifci fignificationib.dicet inferíus,per fibilaque uel ad audíentiu horrore 
nonulli cori excitare folent;intelligimus, Squamz uero, ftellari mundum am 
bientii uarietate, quicg ignes ín fupremo mícát orbe hieroglyphice fignificant: 
nam &hínulee pellís uarietate, quà Pan geftare fert, ftellas ex maculis imitari aít 
Probus.Eandeé Libero patri attributa; ide (ienificare tradit Eufebíus lib.de pre 
par. Euang. prímo,ubi Offirím,Siriu, Liberu Sole, & Phaneta, ex Homeri, Eu 
molpi & Orphei uerfibus eunde efle differit,de quoloco fuo plura erüt inferius 
repetenda, E(t& alia fuper hoc cofideratio,quod anguis hyberno fitu membra,» 
na corporí,przcípuc aütoculís,obducta obczcatur,uerno uero tepore foenicuz 
lum pa(tus, id grace μάραθρον eft,eiusci fucco oculos ínungens, ímpedimentu il 
lud exuit, X acutiísíimo quo polletuifui reftituit, fenectutemdy íta fingulis depo 
nitannis,nudusdj propémodü uernat,X glabro corpore iuuenís,ut Maro ait, 
Lubrica füblato conuoluit petove terga. 
Leberida ueró,membraná fcilicet quá deponit,ita exuit,utà capite orfus ad cau 
dam replícet, interiore parte ín exteríor&,exteriore in interiore uerfa,cute intus 
altera fubnaícente, At mundus quoqj(de inferiori hoc modo loquímur)hyema 
li tempore pruínofo, quodam non modo obczcatus,fed undecuc; obductus fi 
tu, annuo peracto fpatio, Z;ephyris flare incipientibus, fqualore abijcít, queedg 
reru femina intus fuerat fuperioris defectu calorís obftrufa occultatacg,extrà a 
períunt excludunturdg,ac fenectute depofita per uíces iteri iuuenefcunt. (αἱ 
etia quaecuncp de anguís renouatíone traduntur,cu hac ipfa mundi noftri reno 
uatione cofenfum habent:ferunt ením colubrü cüm exuere incipit;ab oculís prí 
müm detrahí,íta ut obcecarí uideatur,tum caput exuitur,glabrumd; hoc omní 
noante quam relíquu corpus,apparet. Arbores quoqgoculos prímum exerüt, Ἑ 
cemmas alij uocant, germen alij:fed inoculatío inde;infitíonís genus:mox exfi, 
nuant flores, paulatimdj fructuum foetus aperiunt. INeq; uere tantüm exuitan 
guís,uerumetíam autumno, pro locoru temporum conditione:aftlate εἰ, 
Ari(totele hocafferente,licet id abneget Plinius. Atqui mundum etíam non ue 
retantüm hzcfacere,fed acftateautumnodj omnií,tot fpecies,tantosdp ortus,ua 
ríoscg nouatus aperíre;pro regionum fitu acrerum natura,confpícimus. 
LV VOEANGEW T1 RO νος 

Vntueró qui perangueé &leberída híeroglyphicós homine oftendát íuuenz 

tuti redditu, fiuel de morbo, autalíaalíqua lue aut calamitate;fquallorem at^ 
que maciem depofuerit, fit; demum habitior atq ualidiorfactus . Libet uero 
fabellà fuper huiufmodi renouatione,ex INicandro &eíus interpretibus recita; 
rc, Mortales ením aíuntímpetrafle olim à díjs multis precibus,ut perpetuo iu^ 
uentutís munere donarentur,atqpita nunquá ín pofteru fenio cotabefceret, fed 
quandíu unicuiqs uiuere permifsujeffet, integris uiribus & florenti femper aeta 
te uegeti períeuerarct, Hanc igit (imulac benignitate Iouís accepifset,im s 

adco 


Liber XIII. Ic4 


A adeo rerum fuifTe, uteam afino uectandam cómendarint: huncueró fiti confe; 
ctumad fontem quendam peruenifle, in quo ferpens Ioci cu(tos (tatiuam habe 
bat cuítodíam,cumdj inde bibere tentafletà (erpente prohibítum,neqalia con 
ditione bibendi facultatem illi factam,quàm ut id omne quod uehebat onus az 
gui mercedís nomine cocefsiflet:ex eo inde temporeomnes angues fenectute (in 
eulís annís abíecta iuuenefícere, homines ucró fenio cofectos emarcefcere;ac fto^ 
liditatís pcenas luere, quod íuuentutem tanto expetità (tudio negligenter cufto 
difIent, Hinc illa Tibulli querimonia: 

LInguibus exultur tenui cum pelle vetttslas, 
Cur nos angusta conditione fimus? 
Sed quonià in fabularu higmentís πατή admodum Greci funt,cascj; unufqui(as 
fuo ex commodo & ut adlibuerit cominifcitur,feruntalij Promethea cim ccele 
(tem ignem furatus effet, eumds mortalibus cómunicaflet, nullam illos accepti 
muneris στατίᾷ Prometheo retuliffe : quod cm Iupiter approbaffet, pharmacu 
hominibus quo fenectuté amolirent, claroitus eft, quod donuafino uectandu 

5 illideftínarintatqpilla mox fubíecuta,de afiniimprudentía,de ferpentís aftutía, 
de cómutatíone;que fuperíus enarrata funt, Vleminit huíus fabulae Sophocles, 
κωφοῖς, C'uoníam uero afinus ille & fitím eó contulerat, factum eft ut ex pacto fer 
peas eam quoq (ibi uendícaret,hínc fupra modum illos fitículofitate plericg eo^ 
rumpertentare folent,quos momorderint; de quo tamen plura loco fuo dicun; 
tur,ubi Dipíadis fignificata recenfemus. 

"BIE-:MS; PLVS; 
' Ratautemalíud hieroglyphicum ferpentís, caudam fuam fub gutturattra; 
Ctam occultantís,eacp (pecies in Saturni dextera manu ftatuebatur, qué pro 
annuo circuitu, pro tempore, pro tate, pro immortalitate poniex multorum 
fcriptis accepámus. Deannoapertifsime Vlaro: 
La im fé fna per veftigia voluitur annus. 
Quod ueró ferpens temporis fienu effet,caufam Cyrillus hancfubíjcítquód ín 
longitudine porrígit, & multis coplicatur fpiris,que funt multe díerü annorudqs 
feries,tacitecg prolerpit,nullo edíto ftrepitu:unde Poéta non incelebrís dixit, 
Labitur occulte faliita, volulili «tas. 

€ Verüm eaquoqp cauía effe poteft íuppre(T2e caudze,quód tempus autà przcteri 
to, auta praefentí, autà futuro con(ideratur, quac omnía íncerta nobís omníno 
funt:preterítu fiquidem íntuerí miníme poffumus,&cüm príncipio careat,neqs 
mente quídem concipitur:futurum longe mínus,quía nondum e(t,& finis eius 
prorfus incoeníta,qua de Horatius tertio Carminum: 

Prudens futuri tempori exitum. 
Caliginofa nocte premit Deus. 
Prefens uero cum (itin(tabile,uelocifsimed; tráfcurrat,uix percipi poteft:ueluti 
fi dioit ín defluentéaquá intingamus, di(cernere nó poffumus utri ín preterí2 
ta,an ín futura,an ín praefenti: quía praeterita iam elapfa, futura nondu adhafit, 
prefens puncto ipío (tatím elabit:que cüm omnia cognitioni noftre íubducant, 
A gyptij forfitan pro hieroglyphíco huiufmodi cauda ita reduci occultaricj uoz 
luerunt, CALAMIT A S. 
Hess uocabulu ipfum, T'emporis, hieroelyphici omnino fienificatio 
nem,ut hocobiterattíngamus;& à pernicioía Saturní uí nonadmodualie: 
nam,INam Poéte tempus edax rerü εἴς dicunt. INecp Latíni tantiim, ucerüm etíà 
cs 


Pierii Val.Serpens I. 


Syri & Hebrei dictione Tempus,pro calamitofo rerü (tatu ponere cófueucrüt. Ὁ 
INam,Eteríttempuseorü ín feculü,prímo &octogefimo pfalmo legas, & huíut 
modi pafsim multa, (δ ueróhicin feculitlegit, interpretes de calamitatibus 
dictu uolunt,qua poítneglectu Chriftum perpetuo erant ludaeos oppreffurae, 

MVNDI MOLES, 
uU qui aliam etiam picturam fimulacrámue mundi fuiffe dicant, ut fcili^ 
cet intra círculum zereum ferpentis effieiem accipitríno capite ínfienem cír^ 
cunducerent ad Θ propémodum literz fimilitudinem : ere quippe ígnem refe^ 
rente, círculo magnítudínem & formam orbis indicante,ferpente boni daemo 
nem, cuíus merito acbeneficío omniaalantur, uiecant;ac perennent, Sed nó ele 
mentalem huncorbem tanti ex híeroglyphico huiufmodi collieímus, uerum 
etíam € ccelum ípfum,quod fub Iani hemento fabularü inuolucris occultatur: 
lanum ením ab eundo dictum perítiores afferunt, Mundus ítaqg ínitíis ex fc faz 
cíens,cüm ín fe reuertat,figurz ipfius,qua pofita eft,ratione oftendere uidetur, 
ANNVS. 

΄- quialanus ubiqganni dominus decantatur, quéà círcuítu uocatü E 
dicebamus, eundemd; ac Apolline intellieunt,ueluti Díana lanam olím ap 
pellatá affirmant, quos utríufcp anni arbítros effe teftat antíquitas,praccipue ue 
τὸ Vergil, ciim dícit, C550 clarifstmasmundi: Lumina,labente celo que ducitis ammi, 

Liber & abna( eres... Nam & Lucretius ferpere folem dixitutannum ftruat: 
nna Solin quo contundit temporaférpens. (δά uerb Maro Liberum & 
Cererem hucinculcarit,do&ifsime fa&tum,utpote quí apud Orpheum legerat, 
ἥλιον ὃν διόνυσον ἔπίκλποιν xoc Aso ty, 

& apud Euripidem & Aríftotelet eundé Solem & Bacchi effe, de quo nos aper; 
tius alibi. Díony(iu eunde & Baccha &Liberi & Solem,autiencá folís uíim,nó 
ex Orpheo tanti, fed € Euripide, Aríftotele & Eufebio Macrobiodgciítatís in 
dicauimus, ubi apud eundem V íreiliü ex antiquis codicibus legendu oftendi 


- DE " ^ " o , ΄ 
mus, Qui ducitis annu,fcilicet Liber & alma Ceres:;lícet, quz lumina, idem fit, 


TT OEVISS 


Pfaautem macular uaríetas, & anni fignificatü ín ferpente detectü, id in me; 

moríà adducit, quód A'olum eiufdem uarietatis gratía uetutas tepeftatibus 
prapofitu effinxit;per quem annu ipfum intelligebant,eacs de caufa Hippotefi Ε 
fium dixere, quod celeri curfu tempus elabatur.Equís ením hocà natura tribu; 
tum,ut nafcanturad curfum, quodloco fuo difputatu eft.Habere uero A:olü fi 
lios Xri.ait Homerus,mares fex,feeminas totíde,IVlenfes ἥ funtait Phurnutus, 
quori quifcecundifruges omnii: ufui reponut,fcemine dicant:qui uero fleriles 
funt, mares habeant, Apud alíos longe fecus ínuenío,ex religione quippe ueteri 
menfes fingulos ita dis fingulis adfcriptos,ut Ianuario Iuno preficiat, Februario 
INeptunus, Martío Minerua, Aprili Venus, Maio Apollo,Iunio Vlercurius,Iu 
lio lupiter, Augu(to Ceres, Septembri Vulcanus, Octobri Mars, Nouembri 
Diana, V e(ta Decembri, Apud celeberrímu Cardinalem Hippolytu Medicem 
cippum Romz uidi marmoreu obrotundü,ín quo duodecim hzec numina pul 
cherrímo opere círcufculpta funt: qui quide cippus indicans Augufti Octauía; 
ni menfam illam, qua de Suetonius mentíone facit,cofueffe eum & fodales ami: 
cioresad duodenariu ufqg numerü deoru habítu ccenitare,&& δυοδεκαθεῶν couiuft 
celebrare;ad cíus certe re areumentum mirifice conformatus eft:nam & figura 
que pro Apolline fculpta e(t, Augufti ipfius facie τοτᾶ refert &excribit, quod & 


inple: 


ΠΗ. SOLITI: M 


A in pleriícsalijs εἴτις Dei ftatuís factum obferuauimus.Sed nos ad angué noftrü 
rcuertamur, quo fuperanimaduerti;plerofq; figurá eíus ín orbem circundudtí, 
&caudà nuncoccultantis,nuncadmordentis,nunc depaícétís,có fundere:quod 
itadiltinguendu eft, Quaecunq; de mundi annid uarietate reciprocationedgdi 
Cia funt, ea per caudí morfum intelligunt, Sedením cüm zternítaté fiue ut nó» 
nulli malunt, zu feculümue fignificabant, ferpenté píngebát cauda tantü fub 
corpus,ita ut delítefceret,reducia:fic ením círcuítus ille perpetuus intelligebat, 


DOUSTEISC VS 


8 INeuis aute huíus fpecies eaerat,qué v R AE o N A eyptij,Bafilifcu 
S E Graeci uocat, Anímalid duodecim no amplius dioítoru magnitudi 
à X4| ne,utautores noftri prodídere,candida in capite macula, & quodam 
x3 diademate,unde regiu illi nomé,infigni:fiue Bafilifcus ea de caufa dí 
fuerit, quód eíus afpectu relíqua ferpentiu genera uereantur, Hic (anz flexu 
haudquaq multiplíci corpus impellít,quod reliqua faciunt f. erpentes,fed celfus 
&erectus à medio incedit,que omnia cu Nicandri uerfibus hís optime quadrát: 
B Textes δ΄ ὀλίγον μῶν, ἀτὰρ “πθοφερέσικζον ἄλλον 
Ée7r usa βασιλῆα, δ᾽ μὴν δέμας ὀξνκάρίωθ»", 
καρνϑὸς δὴ τρία δῶρα Φόῥων μῆκός τε,καὶ ἰϑωὺ 
οὐκ otpot δὴ κένε «σαραχθέα κνώδαλα γαίας 
Ivyli) μιμδσιν ὅτ᾽ 60' νομὸν, ᾿ξ καὶ ὕλίω, 
Surrectum ueró pectus in animali huiuímodi, ín o^ 
beliícis & alijs Αἰ eyptioru monumentis animaduer: 
tas,przcipue uero in numo quodam qui Fabatio cuz 
fus et, in cuíus altera facie caput eft cum fpolio ca; 
prezsab occipítio uafculti ín modij formulà, quale ea 
tíaín Antonini Aug. X alioru quorundà numis cer; 
nere eft, nuíquà ucro frequentius, quàm in Αἱ eypti 
ca Bembi tabula ex zre, ubi Bafilifci huíus forma (2e 
pe confpicit, capite alias accipitrino, alias humano;a^ 
lias uchic fieurauímus.Q)uod uero Albertusde ouo 
calli gallinacei fímo obruto tradit,quoddj inde Bafili 
c Ícus enafcatur,(itc figura eius omníno gallo fimilis, 


cauda tame ferpentína,fabulofum iudicát peritiores, 
ALCTIERONIET.A S. 


Nene cur A eyptij per hoc potíus colubrí genus, quàm per aliud quod; 
quam, feculu ternitatémue fignificarent,caufa erat;quod inter (erpentiu ge 
nera hoc unu interfici ui non poteft, (i Horo INilíaco híeroglyphicón nónullo^ 
rumautori fides adhibenda eft : quinímóo tanta huic uni uis eft, utanímalia reli, 
qua folo fibilo fuget, quo audito fert omnes auium cantus coércerí, fruticess 
& herbas nó ullo morfu, fed olfactu afpecttíue folo enecarí, Archelaus tradít,ut 
apud A&líanu habetur, ueterínum olím íumentü ín Afríca folitudíne quadam 
defecifTe,ad cuius cadauer ferpentes plurímze uentítarínt ut eius uifcera depafce 
rentur,interím Bafilifci audito fibilo omnes profugifTe,aut in fabulum fefe abdi 
diffe:proereffum ueró Bafilifcüper otíu fine cuiuíquá tumultu quantü appcetie 
rat efitaffe, cumds fatur íam abiret,iterü edídifTe (ibilu, quod índicíu fecerat fer^ 


pentíbus alíjs ad efcam tuti patére redítü, atqy íta eas oblatá praedam repetijfle, 
CALVMNIIS AFFLICTV S. 


| | Zcigitur Bafilifci uis quae fine morfu pernícíofa fitaareumentum hierogly 
E 3 


Pierii Val.Bafilifcus. 


phíci dedít Αἰ σγρτῆς facerdotibus, ut fihominem à calumníatoríbus male acce Ὁ 


ptum, & mortiferís delationibus afflictatum fignificare uellent, Bafilifcum ap^ 

onerent:non ením alía ratione calumníatores homines conficiunt,quàm faciat 
Bafilifcus: clam fiquidem illi principum auribus infufurrat, nullo palàm morfu 
infixo,quoó diluendianfa praripíaturzatcp íta pleríqy falfo delati, extrema queqg 
pertulere.Sed ne talem ac tantam Bafilifco uím ineffe quífpíam admiretur, The 
biorum natio peftíferaadeo fuit, ut uel folus orís eoru halitus exceptus, interí 
mendi uím habuerit, illorum pracfentía nó anímalibus tantüm, uerumetíam 
fatis noxiam fuiffe: de quibus haec &alía fecundo Sympofiorum Didymus. 
[o ea tamen religione Bafiliícus habítus OCVLI DIVVM. 

apud /gyptíos, ut exauro dedicaretur. 
Caputautem illi accipitrínu faciebant, ocu; 
loscgeoartificío cocinnabant,ut &claudi & 
aperiri poffent , Hunc fimulatqy oculís ada; 
pertís proferebant,uniuer(ía A eyptus lati 
tíaatcp hilaritate perfundebatur, perinde ac 
fi deorum oculí eos afpicerent, opem pre: 
fenté omnibus pollícerentur : ín luce igitur 
& in propatulo omnes effe, & rífuí & iocis 
atcy conuíuijs dare operam. Quod fi dlaufis 
eum oculis extuliffent, ibi tum omnía mce | 
rore luctud confundi, aueríos & iratos et; 
fc deos exiítimari, abdere fe omnes ín tene, LL εὐ δε τοῖς τς II 
bras, & obfcura penetralia, miferabilicj deploratione pro fe quencpniíti;ut deo^ 
rum indignationem “πάσης poffent ratione mítigarent .INon fuit horu igna; 
rus Philon: & Epies quídam diuínorü ínterpresapud A eyptios nominatifsi, 
mus, rem memoríz prodidit.Figura autem μος τα habetur ín Bembzca tabula, 
Vtueró haec magís ínnotefcant, louem A eyptij, autore Plutarcho, fpírítu εἴς 
dicunt:fpiritus nullíanimaliu uehementior quàm Bafilífco, ideo nulli magis 


diuinitatis fymbolum quadrat. 
SPIRITVS. 


Des anguís apud eos hieroglyphicum cft fpiritus illius qui per uniuerfam 
mundi molem difflatur, Anaxagoras quoq; quatuor elementis conftítutis, 
queperanguem Gienificari ftatim initio diximus, rectore adiungit, fiuc fpiritu, 
fiue Deum,fiue mente, ut Probus interpretatur, per quem haec quatuor reganz 
tur:quod V írgilíus etíam nullíus ienarus dííciplinae affirmat dicens; 
Principio caelum ac terras camposd, liquentes, 
Lucentema, globum Lune, Titantao, {γώ 
Spiritus intus alit totam 4, ΧΩ per artus 
Atens agitat molem,e magno fe corpore mifcet. 
Qyuem ením Anaxagoras νοῦν, ís fpiritum & mentem dixit. VI, Tullius Platonis 
fententíam, quz ín libro de anima eft; fecutus, príncipió terram ait Πεᾶ in medía 
mundi parte,círcunfufam efTe hac animabili fpirabilicg natura, cui nomen aer, 
A&orLIPIL/s 
ΝΕ imperite íoitur qui Zolipilas cauant, folent illis ín couexo dracone fu^ 
perínducere,ex cuíus ore circa medium fito fpirítalis illa fiftula promíneat, 
quz uentum proflet,Sunt uero pilae huiufmodi zereae,cauze qj, in quas perangu 
ftifsimum 


Liber XIIII. 106 


A (tifsimum puncti humore inftillato, ubiad ignem admota concalefcere cccpe 
rint & efferucícere, fpiritum uchementem admodum efflant : humor fiquidem 
calorís αἱ rarefactus, magnáaérís copíam generat, cuíus ciim mínime capax fit 
ea concauitas, uehementi co impetu cogítur erumpere : cui fitantíllum argentí 
uíui ínfundatur, ex difcordía quam matería haec habet cum calore, inquietata 


magis aqua uchementíus expirabit. 
SVCCESSVSCVO-TIl. 


Antá uero affinitatis cum Dis exi(tíimatione Bafilifcus affecutus eft,ut au 
li olim fint mortales fanguinem eius difficillime conquifitü curíofius afer^ 
uare,Saturni eum fanguine appellantes:quem fi penes fe haberent, exiftíimabát 
& (ucceffus petítionuà Pote(tatibus, € à Dijs etíam precu, morborü remedía, 
beneficiorumq; munera laroíus impetrari, A(trologi quoqj Dafilífco tantü trí^ 
buunt, ut ftellam in corde Leonis fitam, Bafilifcu appellent, quá ΟΠ! “αἱ rerü 
cceleftium reginam & domínam exi(tímarunt, quod in Arati cómentarijs tra 
dit Theon,ubi deleoneagitur, necp dífsíimulat INicephorus ín A(trolabij ταν 

2 tura. Quanquá ín uniuerfum πες anguibus uím magica ad gratíá fibí com^ 
parandam,Vlagi tradidere,quibus perfuafum c(t primum uniuícuiufcs Draco: 
nis fpondylum mulcere aditus Pote(tatum,príncipumcq eratíam conciliare, 

SACERDOTIVM SACROSANCTVM. 


Viuero ferpens facerdotum infigne oblongo obuolutus pileo eeftabatur, 
B o erat,ut fi quís cotra Reges(penes ením facerdotes A gyptioruü 
erat ímperíum auderet ínfurgere,íciret fe in uenenatos morfus íncurfurum, 

ORIS,.VIS. 
Acautem de caufa orís uim defcribere (i uoluiffent, colubri fignu protuli 

. Alent:nam coluber nullis alíjs corporis partibus ualídior quàm ore ípfo.Ce^ 
lebratum eft illud ad horrorem incutiendum, δῆγμα ἀασίφ C", οὐ τα uirulentum & 
immedícabile uuinus alíquod intelligi uolumus . Afpidü íctuí uel nullit, uel ra 
rum admodu remedium inueniri tradít AIíanus : compertücj e(t plerungy ictu 
Izfos huiufmodi, uix horís quatuor fuperfuiffe.Et Mofes cantíco uenenüuafpi^ 
dum ait infanabile.Euftathíus, eam moríu letiferum fomntü fuperínducere : Pli 
nius,ca percufTos torpore € fomno necari ἐγ τόρ de caufa (omniculofa dicit 

ς à Sifenna.Colorafpídís plurímü niger, quibufda & cíneritius:quandocg ετί ἃ, 
fpis fulua deprehenfa eft,quam ego ín aero Bellunenfi uidifTe olim reminifcor, 

FVROR IMPLACABILIS. 

Tuch furorem diuínz líterze per ferpenté uoluminibus implicatu,& 

quilinguís mícet ore trifulcis(ita enim deícribit irrítatus)expreffere. Pfalmo 

L v irrlegas;Furor eorum ferpentini furorís inftar,& (icutafpis,& qua fequun 

tur.Incomparabilís porró eftin angue furor,quí fimulacfe lavfum fenfit,ita uefa 

ne furit, ut nunquam abfi(tat donec uenenum intulerit, aut pra rabíe exanime; 

tur,ut ait Euthymius. Et quoniá ferítate,uti dictum, reliquas colubras afpídes 

antecedut, pofito eenere ad íftíus accedit fpeciem quae maximt fit intractabilis, 

CONTVMACIA. 

INdealiud defumitur hieroglyphicum : (unt ením quí contumacem homíné, 
Liu quippelegum imperío, uel magiftratuum edicto,potentíortmue iufsis 
parere deftinatum, per afpídem aurem obturantem apte fignificarí tradant: ea 
fiquidem ubife excantationibus accerfirí (enferit, ftatim una in terram aure dez 
foíla,alterá cauda obturat,ne carmini uocem exaudiat;atqp íta lVlagoru conatu 


Y 4 


Pierii Val. Vipera. 


εἴτε, V eráautem effe ferpentium excantatione, manifeftifsimt coftat pfalmo 1 
L v r1 ubí Dauid ita canit;Furor eorü par eft anguiu furori, ficut Afpidis furdae, 
& obturantis aures fuas, quae uocem rite quantulibet excantantíu nó exaudiat, 


DE VFPEPPERA. 

VXOR INIMICA MARITO. 
D hzcuipera fuo quodam ingenio przdita, extra ordine fua habet 
hieroglyphíca, quorum illud praecipuum, quód mulierem quz ui 
rum oderit fuum, cui mortem etíà intentet, necp nifi coitus tantum 
j gratía blandíatur, per pictam uiperam facerdotes illi intelligebant: 
ea fiquídem, utapud Horu eft, cm mari copulatur, caput eíus ori infertat fuo, 
atcpín concubitus coflictu nimia uoluptatis ui fuperata, capite marís mordicus 
amputato, maritum extinguit.Id cüm Plínius,Nicander,Gialenus,tum plerícg 
alij autores grauifsími tradunt, míror Albertum unum noftris conatu eos re^ 
darguere, quí dícant uiperam ín coitu mariti caput amputare . Sed miíTa faciam 
qua Gialenus & alij fcripfere ín hanc fententia, INicandrí ueró carmina tam puL 
chra minime praetermíttenda fuerint: 

Μὰ σύγ᾽ jl T6408 0101 τύχοις, ὅτε δῆγμα πεφυφὼς 

Πόβκνὸς ἔχις ϑύησι τυπίω ψόλθον τ Θ᾽" ἐχίδνας, 

Ἡνίκα ϑορνυμᾶνε exi ϑολερῷ καυόδοίζε 

Θερὰς ἀμνξἐμφῦσα κάρίω ἀπέκθψον Ouf, 

Οἶδε πατρὸς λώξίω͵ μετεκίαθον αὐτίμα, τυτθοὶ 

Τανόμϑνοι ἐχίκόν' ἃ δὲ Ἅ{ μητρὸς paulo 

Γαςέῤ αὐαξρώσαντοϊν» dui Goóts tto oV, 

Oft yap βαρύθᾳ ὑπαοκύμαζι τοίδε καθ᾿ ὕλίω 

Ωοτόνϑι Ὀφιδῦ' λεπυρίω θάλπεσι 960A lo, 
Qua ficlatine traduci poffent: 

2Di meliora velint,ne tunc incautus apertis 

Tn triutjs, cim forte acres mas luridus atra 

Coptugis euafit dentes,e fulminis hum, 

C/ipereo occurras generi, nana, illain apertas 

Excipiens [emen fauces,caput inde mariti 

Complexuim dulci ab(cindit:mox damna parentis 

Extinthi fera progentes vleiaitur,aluo 

JKaterna abrofa,e catuliftne matre oriuntur: 

Sola etenim hac antmant fetum ,relique oua colubre 

Per fyluam excludunta, fouenta, in cortice prolem. 
Neq; me praterít,effe quialia quedam ferpentiu genera animal párere tradant, 
qua fuper híftoría multum diudsannis proximeelapfis decertatum eft inter líte 
ratos uíros, líte adhucfub iudice deftituta, cüm etíam fuerintactate nofira, qui 
has quas putamus uiperas utríuíc fexus electas uiuarijs inclufere,eascpaliorü 
in(tar animalium coniungi,concipere, párere,educaredg fcetus fuos experíimen 
to compercerínt, nullo parentum defiderato , Quod fi quís ín hoc negotio plura 
depoícat;ab edítís iam eorum libris defumendum fuerit. Sane alía etíà e(t uípez 
ra generatío:fiquídem Ariftoteles, utapud interprete Theocriti legitur,lacerz 


tam exíccatam aítín uiperam mutari, 
FILII CONSPIRANTES TN.MAT'REM. 


X 7 Tueró reliqua profequamur,filíos aduerfus matrem cofpirantes, JE: eypttj 
facerdotes per cíufdem uiperg hieroglyphicum notabant. Quod fi quis ho 
minum 


Liber XIITI. 107 


A minum tanti fceleris admififfet, articulatím eum acutis calamis czefum iubebat 


uíuum fuper fpinarum aceruos comburi, merito maxímum omnium fcelus iu^ 
dicantes εἰ mortem ínferre,à quo uitam quis accepiffet, Hacucró de caufa di 
cunt uiperas ín parricida culeum includi folítas: nam Simia, quam luuenalís 
ἱπποχίᾷ appellauit,filíos,ut ín Cynocephalo dixímus,fuos necare ipía folet.Ca^ 
nís ucro & Gallus nonalía de cauía creditur cum his idem fubire fuppliciu, nifi 
quía & ipfi impit facere uident, quód & forores &matres ipfas falíàt. Sed quod 
ad parricidíum attínet,non id tantüm animantíu genus eo Ícelere cotaminatur, 
ucrumetíá phalangia, ut & polypos & fluuíales equos taceam, eadem prorfus 
impietate notata funt:haecením fcetu numerofo,quippe fupra triginta interdu, 
edita, matrem quam prímu orta fuerint ínterimunt, nonn unquá& patrem, co 
uiperis ímmaniora, quo illae naícendi necefsitate, hacc íam nata, nulla cogente 
caufa, nullo inuitante comodo, fponte fe parrícidio polluunt.INon prateribo 
quód T heophraftus negat uiperaru uterum à catulis fuis exedi : nanqp autor ib 
le fumma inter Girzcos diligentiz;aliam ín hís maternae mortís cauíam commí 
niícitur,difrumpi quidem fponte uterum, utpote qui angu(tus adeó fit, uttam 
numerofzx prolis multitudinem & incrementum capere non pofsit. Idem mari; 
nis acubus euenire, quas admodum tenues prolis multítudo difrumpi cogat. 
Quod ueró Dominus Phari(xos uiperarumfobolem uocat, ad Dauidícum iL 
lud (pe&are dícit Irenzeus, Alienati íunt peccatores ab utero, ira eís fecundum 
fimilitudinem ferpentis, fiue quia uenenum femper fub lingua promptiísímu 
habcbant,fiue quia erga patrem ingrati abdicaticp funt;nullam haereditatis par; 
tcm aífecuti,fiue ob perplexas uías,quasarecto {τίποτε declinantes occupabant, 
perambages & deuía progredíentes, 
AL Bi. OL RES VIS: 

| Lor hacc (unte iunioribus, qui abortíiuum incommodum per uiperam 

mulíerís pedi (uppofitam (ignificare commenti fint, quodapud ueteres nut 
quam memini me legere , Fígmenti tamen huius caufam minus explodendá a; 
pud Pliniu olfeciffe uideor: (iquidem is traditum aítà ueteribus, muliere prae 
gnantem fi uiperà (iue ftudio (iue incuria tranícenderit, abortum facere, ufque: 
adco uiperz uenenum ucl afflatu folo in humani generís perniciem oraffatur, 
Bitipita ferpens ea humanorum partuum fafcinatrix,quod illi rite párere nonli 
ceat:ut mínus íam míremur uenenu illud quo Scytha fagittas fuas inficere con; 
fuerunt irremediabili fcelere, non alijs libentius rebus confici folitum quàm ui 
perína fanie,& humano admixto fanguine. 

VVLNVS AMATORIVM. 

Vc ueró demorfu uiperz ponunturà Platone Sympofio, cíus fcilicet ictu 
Q tactos aperire nolle quid patíantur nifi ijs qui fimiliter zerotát,myftice, uti 
fuus c(t mos, pofita funt. Sed cur Platoni ueritatis difcipulo innítamur, cim li 
ceat homini Chri(tíano Platonis ipfius praeceptores, Prophetas quippe & fa 
píentes alios legere, qui de mundo, & ijs quz fupra mundum funt, accuratifsi^ 
mé differuere,ccele(tiscs numinis afflatu cognita,mortalíü ingenijs cognofcen^ 
da propofuere;perdj cos ad eam,qua ucra & fola eft,fapientià peruenirezIn hoc 
aute ferpente, facratioribus interím interpretationibus omifsis, noftre nobis 
imbecillitatis confcij;humaniora quzedá profequemur, quz fi non ad díuinoru 
intellioentíam, ad morcs certe, & uitae noftrae conditionem facere uidebuntur, 
camcpingrediemur uíam, quam admírandus Philon prímus omnium uidetur 


Parricidé 


fvppliium. 


Pal. s7. 


Pierii Val. Vipera. 


aperuiffe. Dicemus igitur uiperínum hunc morfum fpectare nimirum adiíllud Ὁ 
amatori: mollitudinis hieroglyphicum, quod apud nos ín diuinísliteris per 
Ííerpentem quí Adamu decepit, probatifsimorum autorum opinione defigna 
tur;ínillo enim,uthi tradiderunt,uoluptatis,nequitize, mollitieíq; fomes delíte 
ícít. Picturata fiquíde cutís, ut cum ipfo Philone & alijs fuper hoc latius philo» 
fophemur,uarias delícatasc; rerum omníum illecebras prac fe ferre uidetur. Et 
mortale genus nulla re magís affícit,quam rerum uarietate.cuius rei experimen 
tum e(t in pictura, in fictili fabriliqparte qualibet, alíqua ratione digeíta. Quin 
& natura ipfa uarietate ad lafciuiam ufq; delectari uidetur. Plantarum enim di 
ucrficolores Hores, uaría germina, fpeciofi fructus, & alía atqpalía forma, hisdp 
atcpillis coloribus intincti,ac multiformes animaliu facies,uifum oblectát;qui^ 
bus fi fupramodum delectemur,ín corum admirationem nímium illecti,íinhze 
fitare uidemurluto,pronidj in faciem procumbere, totocj uentre ferpere:terre: 
noením ueícímur cibo,po(thabito cceleftí:nam ut optime aít Horatíus, 

In[ami fapiens nomen ferat equus iniqui, 

Ultrà quam fatis efl;virtutem [rpetat ipfam. n 
Illo príusapte propofito fubfequitur: 

uid cen[es muneraterra, 

Quo fpettanda modo,quo  fenfra credis e& ore? 
Adhzccomeffationes & ebríetates, gulae miniftrze, non minus quàm mordax 
ferpens miferos artus anímze depafcuntur, R eptatus autemnihilalíud fionifi^ 
cat, quàm anímum quíattollí nequeat in fublime,femperdj deíectus ad fola ter^ 
rz commoda prorepat.Spiírae coglobatacg uolumína, mille quibus afsidue deci 
pímur,laqueos intento ueluti digito demonftrant, Latebrís eaudet coluber,la^ 
tebrís & uoluptas impura,que ucluti in fcrobibus & híatibus,in humanis quip 
pe fenfibus;occultatur. Híncapud Cirecos Mycheze Veneris facra,quz in fpecu 
bus & abditiísimis penetralibus celebrabantur: μυχὸς ením feceffus eft. Et ícite 
L y(itetes Plautínusadoleícens 1 ríinummo;amorem lafciuum latebrícolari ho 
mínum corruptorem uocat: fuper hoc T'ertullíanus íta declamat: Abícondat 
ítacpfe ferpens quantum poteft, totamcj prudentia ín latebrarum ambagibus 
torqueat, alte habítet, ín caeca detrudatur, per anfractus feriem fuam euoluat, Ε 
tortuofe procedat,nec femel totus lucifuga beftía.hzec ille, V enenofa uero fibila 
ucluti furrepentis ipfius mali blandímenta quaedam funt:nam boni fpecie deci 
pímur, Ad hzecfuturum dicit Deus, ut homo ferpentís caput obferuet, ille ho^ 
mínis calcem ageredíatur : malorum illud affectuum príncipiu contagionemdg 
mentís ex multiplícís uoluptatís ufu indicat,cüm eíus praecipua uís noftra infi 
deat cooítationi, Per calcem uero animae pedem intelligimus quz illa eft portío 
defpicatiísíma, qua materíae utí folo ínnítimur, altríx inquá & cibaría poteftas, 
libidinis irritamentum,& uoluptaríz totíus lafciuíze magi(tra.Eft haeecínquam 
Philonís fententía, cuí D, Ambrofius e noftrís libenter accedit, & ex ferpentís 
fpecie figuram delectationis intelligi affeuerat Hexaémero, & ad Sabinu epifto 
la. Nam & Origenes reptile uenenatum ín nobis effe dicit, cüm mulierem aípe^ 
ximus ad concupifcendu eam,atqy ut ín ea penetralía & facra adyta fubeamus, 
unde fublimiora quedamad purioré aérem patefactis híulce terr foribus pro» 
feramus.INónne idem Origenes de immaculato V irginís utero,& ortus uitedg 
cíus integritate perpetua loquens, eam ait necy ferpentis períuafione deceptam, 
neqp uenenofis eius flatibus infectam? Cyprianus deferpente eodem contra No 

uatíanum 


Liber XIIIT. Ἢ 108 


A uatianum:;Pf[us metuendus eft, inquit, & cauendus inimicus cim latenter obre 
pit, ciim per pacís imagíne fallens occultis accefsibus ferpit, unde & nomen fer^ 
pentís accepit: ea eius eft femperaftutía, ca e(t circumueníendi homínís ceca & 
latebrofa fallacia:ficà principio ftatím mudiffefellit,& uerbis mendacibus blan; 
díens rudes animas incauta credulitate decepit. 


DE SOROR BO VIS CAUONSOGREVIPEDTSB VS; 
| nuls Libycá ponít Dion Chryfoftomus oratíone quinta, ab if(tiufcemo 


di commento nonadmodum alíenam. Effe quidem ín Libya ferarü genus 
ex promiícuo beftíarum plurium, € díuerforum generum coitu progenitumz 
idautem immaneadmodum íxuumd & ferocifsimum circa Syrtes plurímüm 
ueríarí:cibi gratia tum feras reliquas uenatu,tum humanum paítum conquire^ 
re quamauidifsime, Eius uero mon(iríi naturam faciemdj forma effe huíufmo- 
di confpícuam:corpus quídem mulicbre, ídcpadmodum formofum,laícíue tu^ 
mentes papille,totumqy pectus ac ceruix pulcherríma,colore cutis nítídi(simo:z 

8 miraab cíus oculís pro(iliebat hilarítas, quae íntuentem quemlibet ínamorem 
procliuíter alliceret: reliquum autem corporís horrídum,& fquamarum fcabri^ 
tíeafperum & intractabile: inferne demum ín longum anguem definebat, cu^ 
ius caput in extrema parte pofitum acreadmodum eflet & mordaci(simum:alís 
non eífe przediti, fed fphyngeis inftar factum, neq; tamen eloquí,ut illae faciunt, 
fcd draconum ín morem (ibilum tantum zdere acutifsíimum, Feras has tota Lii 
bya plurimas,atqgomniu quz quot € qualibufcung; pedibus ingrediantur ue 
locifsimas,ut nemo eflet tam alacer,qui earum íníultus effugifIe eloriari poflet, 
Animalia itacgreliqua quotquot nactz fuerint, pernícitate fua freta ac robore, 
per uim affequuntur & opprimunt, fed uuum hominem dolo tantüm blandi; 
tijscpadoriuntur,& fuperát, utpote que pectoribus tam amabilibus o(tentatis, 
Ípectatores utí praeítíeijs implicant, fallacifsimosq; amoris laqueos intentant, 
concilíandis cogreísibus admodum ídoneze:ín hos quippe ciim inciderint, nuL 
ium cient tumultum, nihil hoftile minantur,íimmotz ueró manent oculís inte 
rimad terram magna cum modeftia deicctis, inftar (pecioíz lepida:cg foeminae 
ad colloquij congrefTum ínuitant,lenocínijsds omnibus alliciunt: (imulac ueró 

c quis, utuoluptuoforum hominum imprudentia eft,comínus accefferit, extem 
plo eumarripíunt, íniectis quas aduncís unguibus praedítas habent manibus, 
tandíu príus occultatís, quoad praedae capiundze oblata fit occafio : infurgit ex^ 
templo ferpensà tergo agereílus, apprehenfumdpletali morfu transfigit, uene^ 
nocp immíffo necat eue(tigio, mox cadauer miferabile ferpens & ferae ípfae Io; 
tantes unà focíaliter depafcuntur. Ad hzcaddit, Herculem Libycum iter cà faz 
cíente in eas incidiffe, quas ubi primum elongínquo profpexiffet, curfum arri 
puerit pernícifsimum:illae autem cüm díu nec ignauiter fubfecutze, praedam taz 
men eam nanciíci minime potuiffent,indignatione fuccenfa omnem in fe crude 
litatem conuertere, ora pectoraq; unaquaqp fua fcedifsime dilacerata difcerpen 
tes. Ita monitos effe nos debere,ut more Herculis,improbitatem atcp lafcíiuíam 
tantumodo fugiendo fuperemus . Q)uod quide figmentu ex aurea illa Ecclefia^ 
(tici fententia mihi defumptu uidetur, Peccatum tanquam colubrü fugiendum: 
paratum íd ením effe unumquenqpad feaccedentem haud grauat fufcipere, 


FAVNVS ANGVIS. 
Hv perquàm fimile eft quod apud antiquiores Cirzecos fuper Hecate pro^ 


Pierii Val. Vipera. 


ditum,eam alij Semelem uocant,que tandiu Fauni patris nequitic reftitit ob^ Ὁ 
luctata eft,etiam uirea myrteauerberata,X uino opprefla,donecille ín anguem 
transformatus, filíam fpiris undiq; colligatam ímprobitati fuae parére compule 
rit. Cuius fabulz apud ueteres indícía fuerínt,ab Hecates templolongéfummo 
ta myrtus:uitis fupra caput figni eius extenfa:suínumdyj, quod proprio nuncupa 
re nomíne non licebat, fub lactís uocabulo inferri folitum,quicg ibidem pafsím 
obrepuntínnoxij ferpentes: quze quidem fabula facile oftenditeandem diuina 
rum humanarum rerum diíciplínam uniuerfo mortalium generi diuínítus ín 
ufu habitam,fed ab alijs nullo uerborum aut rerum ínuolucro,ab alíjs (enfu my 
ftíco,ab alijs perfymbola, ab alijs per fimilitudines, per fabulas ab alijs memo^ 
ríz Ícriptorum diligentíacommendatam, autà patribus acceptam, pofterís per 
manus proditam :lacefsit enim afsídue humanum genus, quod & Apoftolus 
Paulus apud Deum querítur,Faunus pater nature (tímulís importunus,íd eft, 
orioínis ipfius copages coagmentatioq,,& modo myrto, hoceft;imaginatione 
Veneris, modó uino, hoceít, [Ια εἰτία & hilaritate, modo fpirís ingentibus, hoc 
eft, multiplici uoluptatis ipfius uarietate fuggefta, nos oppugnat, perd; eam E 
demum exuperat. Atque haecílla patrís domus, cuius oblíuiíci nos debere ad^ 
monct Propheta. 
ΘΕ ΝΘ 5. ASAOV'/OJE. VP T. A.I-E, ὙΜΈΝΙ AS .S-E Ν ΘΝ, 
DUE C EPI A, 
Vllierís porro figuraapud diuinarum literarum interpretes pro fenfu acci 
pitur, uíriuero pro mente: unde quidam Adam terrenam mentem inter 
pretati funt. Hicigitur fiue Faunus,(iue;ut noftri rectius,ferpens;accingit fe pri 
müm ad expugnandam mentem, fubuertendumdpintellectum , Hic fua uirtute 
opibufcj fretus,hoftem repellít acerríme,uti Adamum decet. Quid ille uafer & 
malienus?Eam adorítur, fenfus ipfius obiectat comoda, delicías proponit om 
nes, uoluptatu explícat illecebras, quarum guftu ucl minimo expugnatur Euze 
imbecillitas: illaíncautum opprímiít Adamum, mendaciumq; comenta, lenocí 
nio fuoatqj blanditíjs eum cogit aberrare, Athanafius fant cüm puritatem ani 
mí, qua ín Adamo prímitus fuit, in fpiritualiu rerum contemplatione tantum 
occupato, methaphoríce Paradifum à Mofe nominatu oftendiffet, ibidem ad^ 
iecit quo pacto fenfus mentem à fpiritalíum rerum meditatione ferpentís confi, r 
lio ad corporis uoluptates auerterit ab(traxeritdg. Diuus Auguftinus in 48, 
pfalmü,fingulis,inquit, noftrüm ineft mulier hzc: quippe caro noftra, Eua eft, 
quz feducit uirüideft;ratíonem:per quam carnem labitur homo,quem lapfum 
calcanci nomine quod à ferpente fuerit impetitu, Propheta appellauerut. Hinc 
Menander Samaríta occafionem fumpfit fcelefti perníciofid; dogmatis,quí nu^ 
ptias € generandi ftudiumà uiperinz natura fatana mentíebatur emanaffe, 
SENSIVS QV IN QVE 
NN Euangelica lectione uiroines quinqp fatuze totídemds prudentes cum lam 
padibus producuntur,que,ut Ambrofius putat,fenfus quinq; ín fapientibus 
fuoluminelucidos, cofdemd ín infipientibus erroris tenebrís obfufcatos indi^ 
carent, Quareuidenduman Fulgentius recteex Apollophanis Epico, ut ipfe 
dicit,carmine commentus fit Saturnum fatum v& appellarí,quód νὸς erecefen 
fus dicatur, quem pro mente & intellectu poni pafsim inuenimus: nifi ea de cau 
fauocabulum ufurpemus, quód per fenfum,ut Ariftotelíci,ad rerum cognitio: 
nem deuenímus;à vo ením νοῦς, Quod tamenalicubi νύ’ fignificatu ufurparit 
pro 


Liber XIIII. 109 


A pro fenfu, id in Aonibus Valentinianis habetur: nam is Ari(totelem fecutus, 
λόγον à Ni emifTum praedicabat, ratíonem quippe à fenfu proficifci, de quo Ire. 
nzeus líb.u.cap.39.& 4o,nam hzec nunc noftri non funt negotij. Duo uero funt, 
fi credimus Arí(toteli, quae noftríad unamquanq; rem motus caufa funt:ucl ip^ 
fa (cilicet cogitatio, fi nuncíntellectum uereamur appellare, uel fenfus : rerum ez 
nimaututilium,aut comodarum,aut quas quoquo modo bonas exiftímamus, 
imaginatio,uelab ipía cogitatione procedit, quia tales fore exiftimamus, uel ab 
co quod fenfu experti fumus . Ipfa igitur uel cogitatio uel fenfus, imaginatione 
creat, imagínatío ftatím excitat appetitíonem, appetitio afTectum,affectus mo^ 
tum, ut adaffecutionem perueniatur , INo(tri igitur primi parentes duo, intel 
lectus & fenfus. Intelle&tum ueró hicaccipio cogitationem qua certo fit curíu 
peracta , Senfus ubi intellectui paret;perpetua utitur tranquillitate, ipfocp deli 
ciarum paradiío perfruítur: ubi uero intellectus fefe fenfui manciparit, tota ab^ 
errat uia, X à priore illa amcenítate quietecg ad labores, & inuifas rerum om 
níum turbas efjcítur, 


B MALVS DA&MON. 


V od ueró malum dzemonem per uiperínam figuram índicamus, multo^ 

C) s confenfus accedít. Nam & apud D. Hieronymum draco ínter díaboli 
cognomenta numeratur; & díabolus locutíone Mali (pe ponitur, ut ín prece 
quotídiana diceret Cyprianus, Sed libera nos à malo, quod tamen ípfe, libera 
nosàa malígno, protulit. Sed praecipue Ecclefiaftici X. eoloco, Sí momorderit 
ferpens ín filentio : fi quem,aít is, ferpens díabolus occulte momorderit,&,nuL 
lo conícío, eum peccati ueneno ínfecerit, & quz fuper pcenitentía fequuntur, 
Et caufam addidere nonnulli linguae motationem, quae tam multiplex appa^ 
reat,ex quo multiplícía eíus íncítamenta interpretantur, Nam qui eius mini(ter 
c(t, aliud porro língua loquitur, aliud corde meditatur: hís Domínus ait, Ge 
neratío uíiperarum, quomodo poteftís bona loqui, cim fitís mali? Et ín diuinis 
literis alibi factum filentíum ín ccelo legas,dum committeret bellum draco cum 
Michaélearchangelo:alibí contritum ab Affertore noftro caput draconis in Ior 
dane fluuio, atq; itanos ab eíus dominatione liberatos : & huiufmodi pleraque 
alia, Nam & Pythones genus demonum eft, & Pytho ferpens apud gentiles 
c effingitur, quem Apollo fagittis confecerít: quod quid fibi uelit;alibi diximus, 
DePythonibus habemus in ge(tís Pauli, quí unum ex hís exire iufferit é mu^ 
liere,quam is occupauerat, propterea quód clamitabat ílla,& Paulum & eius co 
mites elTe feruos íummi Deí,qui uíam falutís annuncíaret. Id ueró dolebat Pau 
lus, inquít Orígenes, quod indignum iudicaret (ermoni fuo à P ythonis fpiritu 
te(timonium exhiberi, Et Regum prímo Saul mulierem, quae Pythonem haz 
beat, fibi (i(ti mandat, ut per íncantationes,Samuelís anímá euocaret, Sunt qui 
dicant (ut hoc £ z&yoxs admoneamus) Samuelis nonanímam,fed ímaginem 
Pythoni(Iz oggeftam : funt qui Dei permiffu ueram anímam afferant,ut ex ca^ 
lamítatis,quae Sauli totiens praedicta fuerat;affeueratione, acríus cruciaretur:az 
lioquin ut Deut.x v r11,maximeé eum abominatur Deus qui P ythones cófular, 


DOE DLSESSSITC ACIE TO» 
(yup uero pertínet ad delectationem, audímus Deum Opt. lax. íta 
illum execrantem deuouentemqp, ut fuper pectus (aum, & utero íncum^ 
bens (uo, (it femper ínceffurus (erpens ; quod, ut diximus, Philoni, Ambrofio, 
s 


Pierii Val.Serpens I. 


Athanafio & alijs fubfcribentibus,de terrenis delectationibus intelligitur: qua^ n 
rein íd quoq; deuouitíerpentem Deus,utterra perpetuó uefceretur. Acne Me 
níppeam fabulam ab alijs recítatà ferijs his admifceam, adagium illud ex ea tan 
tüm attíngam, quod de Lamia fertur, qua libídínís appetitu percita, Menippi 
admodum iuuenis fanguínem deglutíre cupiebat ,ab Apollonio Tyaneo, ut 
memorat Philoftratus, dictum, ὄφιν ϑάλπς, καὶ σὲ ὄφις, anguem concupiífcis, τες 
anguis, quod ís fcilicet mulíeres appeteret, & ab eifdem identidem expeteretur. 
Quid Platocnónne Mofaicam fecutus hi(toriàait Phedro,da monem aliquem 
in ipfo ftatím principio rebus humanis uoluptatem ímmifcuiffe, ueluti oblecta 
mentum aliquod non ínconcinnum, adulatorí grauíísimae beftizc, maxima dg 
calamitatí,natura inferuerit? 
LTYPBIDINIS-  ANTIDOTVM.: 

bo ce uero eftnaturam oftendifTe nobis, ieíuni hominis fpu 

À.to ferpentem necari poffe: ex quo tacite fübmonuit, V enereas uoluptates 
libidinísd; ardorem, íeiunio identidem extingui:nam hzc fine Cerere & Bac 
cho,utait illejomníno frígent.Et Matth.o.adolefcens ab impuro oppreffus da Ἑ 
mone,nó nifi oratíone & ieiunio curari poteft,ut Affertor noíter admonuit.Et 
quoníam funt quibus comentítium hocuídetur, aferit id Cialenus 61 κρούσεως 
tertio,afferunt ídem Alexander Aphrodifeus autor minime contemptibilis,& 
Plinius,& pleríqgalij rerum naturalium fcriptores,qui rem íta tradunt:Si faliua 
ieiunii hominis ín os ucl uulnus Scorpionis, ucl Ícrpentis, uelalterius uenenati 
animalís ínciderít,& ad ínteríora penetrauerit, exitialem eís effe.quod & Lucre 
tius hís uerfibus tangit: 


EShitaq, vt ferpens bominis qua tata falium 

ifberit,ac fefe mandendo conficit ipfa. 
Caufam Philofophi perfcrutant, aiunt fierí hocob magná inter utrung; ani 
mal cótraríetatem: ferpens fiquidem frigida & ficca eft corporatura, homo aute 
calida & humída : híncalteru alterius uifu tactudp exhorrefcere, humanodj fpuz 
totactumanguem zque fugere, ac fi feruentem ín aquam incidiffet , id (i pene; 
trarit ín fauces,etíam extirgui. C) uod ueró aiunt polleread hocícíuniorís homi 
nis faliuam,fciendum & ab ieíuno quoq; morfum effe pe(tilentem., F 

PECEOVLANCODUR C EENOYS. 


INS ab(imile eftà facris inuentís, quod de Chímzra dícitur,cuius extrema 
pars ín draconem defierít. Amorem ením lafciuum per figmentum illud 
fignificarí raduntautores optímí:cuíus fins quinam alius effe poteft, nifi uolu 
ptuofa procacítas?quaz tamen utex uoto facta tranfactacj omnía fint,uenenum 
demum interneciua aními exulceratione relinquit : qua latius in Leone, ubi de 
Chímzra agitur, funt explicata, ubi & quid fuper hoc Hefiodi interpretes affe; 
runt, addidimus, Talís dubio procul (erpens incautam Eurydicen afflixifle fin^ 
oíturà Poétis, 
VOLWVPTAS'.MATVWRECSJSEXTIN CCEJÀA. 


Hie ucró, quem uetuf(tas illa pro uírtutum omnium tam animi quàm 
corporis ídea propofuít, angues etiamnum ín cunabulis clífiffe canunt: 
quippe eum íinnuentes, quí ad magna praclaradg negotia (it natus, debere ucl 
àtenerís unguiculís extinguere uoluptates . Vleritó igitur ínfigne facinus hoc 
utili omnibus exemplo futurum, tot ín marmoribus fculptum uídeas, atque ín 

nuin 


Liber Χ {111 IIo 


A nummís etíam : cuiuímodi ille eft, cuíus altera facies infcriptionem habet x » o 
eoNi Literz uero relique innummo, quem attrectauíimus , detritae funt. 
Quód ἢ qui figuram huiufmodi autumant ínftitutam, ut fortitudinem, inco^ 
lumítatem, ac membrorum robur, quo Crotoníatz uulgo przdiíti ferebantur, 
Herculí commendarent, non laboro: quippe quí non ignorem bonz ualetuz 
dinis laudem fcriptorum omnium confenfu Crotoniatis attributam , adcó ut 
in uno certamine Olympico feptem uiri, qui reliquos uirtute prcefTerant, pa^ 
riter Crotoníatze omnes (int reperti : quod latíus apud Strabonem libro Geo; 
graphiz fexto. Vnde etíam dictum illud emanarít, κρότων ὑγιέσόλον. Ded op; 
tima ualetudíne Plautus ait, pugilice;atqs athletíce: nam membra fortía πεσε, 
ταί; magis omnino ca funt, qua mínus [εἰς uoluptatibus & nequitize ἀεήτϊάς, 
runt. Sed utad anguem reuertamur, ne adeó mírum fit eum uoluptatís & libi 
dinis habere fignificatu,legímus apud Plutarchum eos puellarum amafios ali 
quando deprehenfos eíTe,omniadgamoris & nequitíe figna praebuifTe: ueluti ís 
quí Atolíz cuiufdam amore captus, noctu eam adire fuetus,puellae corpori cirz 

5 cunfufus, hacatqp illac illabens, illam nunquam neq; ultro neqj ínuítus lade: 
bat,opportunecp ub diluculum recedebat: quod cüm ij quibus puella curz fue 
rat intellexiffenr,eam alio migrare compulerunt:ferpens pertriduum & quatri 
duum non adeffe, (ed diligenter accurateqp circuíire;illam quaeritans : quam ubi 
mox inuenit, cafu illi obuiam factus, non uti folitus erat mitís X blandus,fed az 
fper & horridus ín eam infilijt, manibusqp primüm fpiraad corpus ad(trictis, 
cauda refiduo femora flagellabat,leuem quidem iram prz fe ferens;que licet in 
dulgentia aliqua permixta effet,caftigationem tamen aperte demonítraret, 

. Ax, I Αι Α΄ 
INS quídem difsimulandum, quód Scytha huius falacitatis ergo, quae per 
(erpentem fymbolíct fingitur, Araxam famofz libidinis fceminam, cuíus 
Diodorus tertío memínitfemiuiperam figurabant: humana quippe forma um 
bilico tenus,reliqua uiperina. Ferunt hanc cum Hercule copulatà filios treís ee 
μας, Agathyrfum, Gelonum,& Scytham iuniorem,qui totidem gentíü mox 
autores fuiíIe perhibentur. 
(X) ONSSILESNDES NET: 15A: 

ς IS facris Hebraeorum liters Dana ferpentem aereum Mofeos admonitu fa; 
&umlegas, quiaduerfantem uoluptatibus uirtute pre fe ferebat,homínemdg 
à peítifero quouís ueneno fofpitem reddebat:ca e(t contínentía;atqg con(tantía, 
atq ideo ex zre;hoce(t,fortíori perennioriq; matería conformat;s ením ualde 
folidum eft, neg;ulliobnoxium rubigini : quare nexas are trabes apud Virgi 
liumlegas ad perennítatem catenarum:& monumentü zre perenníus apud Ho 
ratíum eodem fenfu. Idem & uiuentíum falubrítati aduerfus putrefcentia effica 
cifsimo eft remedío, Acuti quoqs mucrones zrei cadaueribus ínfixí,cane putre 

Ícant,uel ut díutifsime faltem afTeruentur,efficiunt. 

ΑΙ ΕΓ A'S: 
i necp callídítas praetereunda eft, quae per ferpentis imaginem indicatur, 
Et Mofes prudentifsímum ínter bruta ferpentem dixít, Animal praeterea 
motu uarium eft, atqgad (ub(idium defenfionemds precipue paratum,quoddg 
hoftem ulciíci prob£ pofsit & norít. Draconi uero (imilís eft uirtus indagatrix, 
qua diligenter omnia perícrutetur , rimeturd (tudiofifsime: ideod ab acuto 
uifu nomen illi factum, Et quoníam in prímis uoluptatem ex eo fignificari dixi 
8$. - 


Pierii Val.Serpens I. 


mus, ut quod ínftat agamus, ea demum uera uoluptas eft,quz ex intellectu de^ D 
purgato,& fano fenfu perfectifsima redditur,unde abfolutum orítur iudicium, 
quofretí poffumus nofmetipfos prudéter tuerí,atcg fapienter coferuare. Quod 
ioitur uite perículum amatoríae morfiunculz, & uoluptatu uulnera, intortiqz 
delícíarum laquei intentare uídebuntur,id omne temperantía depellat, longecg 
fummoueat: illa enim una íncontinentize opponituradueríaría: equi hzc, ut 
pote ferocientís improbitatís & αἰτίοία cupidinis (imulacrum,mordeat,;atqy ita 
uítio proftrato,íefIorem ín uirtutís aequa planitie fanum incolumem fiftat, 


PIERIVS VALERIANVS AD ACHILLEM 
MAFF£EVM PATRITIVM ROM. DE SERPENTE IN ALI 
QVOT SIGNIS MILITARIBVS, DEQVE 
CADVCEO AD REM IPSAM, EX S A- 

CERSI SUAE? GCYSP ESSI" Θ᾽ ἘΝ 
LI'ZPETR'LS. 


3 ἢ UI vero opufculum boc alter de quibu[dam Jerpentis famificatiomibusan fignis 
Eee cp precipue militaribus, dei, caduceo, nuncupem potius, quam tibi, C larif. Atchil- 
7h. les?qui prater abfolutam Legum peritiam, totius etiam. es antiquitatis mom inct 
2l riofns af]ectatar: cuia, hec domi nafcuntur tam patris tui viri eleganzifetrmt cura, 
quam accuratifsima aut illius tui clarifsimm diligentia, qui cim ἃ fecretis Pauli C'eneti 1 Ῥ. 
AC e[fet, quantulumcunq, οἵ publicis à negotis arripere poterat,totum idverum haru cognt- 
{1021 Fudiod, tradebat: mei, fateor ἃ volui mutuo accepi[e plurima in t^t loc negotio meo, 
ue tibi reddere, pofl vem arbitrio meo digestam, ilum «equum, exiitimaum. Aceipies mgt- 
tur amevedhibitionis, fed libera e ingenue nomine, multarum verum expre[]a figntficata, 
quarit figura imaginesa, apud yos laudabili cura custoditur: illuda, pracipue familiaribus 
nobilium domorum in[ignibus argumentum contraiumiorum quorundam eruditorum. opi- 
monem [criptum oslendislz, quod ex ipfa vetustate defamptum, c? apertifstmte comprobatum 
perlegifn. BSubiect,me quaq, [entire tecum,ep im boc comprobando non parum allabora[Je Impe 
vatorum veteru atqueadeo milituimfigmia , e 1n parmulis eo im. finis morenostro itla feal]e 
multaenumerauiprafertim eorum qui ferpentem pro tulil[ent : mam circa caduceum folicitus 
plurimim efe videbariser qua de principatus hieroglyphicismulta dilferur. lufüsli mox vt e& 
omnia con[criberem, quod per otium ea recognofcere confituiles. Quaprimu igitur mili quoq, 
pe otium licuit, quod optare te tantopere contenderas efficere procurant, 1426 [pria 
me,qui quanti tn lucris ponerem non 1morabam: fmmula, mili famulus addebatur ad studia 
hacveluti poflliminio veuifenda, qua im multaru occupatuomis quafi concurfusdiutius fuerant 
mtermi[Ja. Tue praterea humanitatis operamulta in melius refarami phlje videbam vt tta m& 
nime forte peritura efje lucubratto mea, que talem tantum, [ibi argumenti huius 
non lectorem modo,verum etiam adiutorem compara]]et : cenfu 
ram enim dotfrinamq, tuam [pero mili pluri- 
mim profuturam. 
7... E- 


Liber XV. UI 


LMPER ATOKR. 


8 RIMVM igíturhieroglyphicum ín hocgenere illud erit,quod 
| X23 ad rerum fummá pertínet,Sacerdotes enim A eyptij fi uellent 
j b. d Imperatore, aut potentifsimu quempíà Regem per in(títutas 
d ab eis ímagines indícarejaanguem,ut apud Niliaca Horum eft, 
Li in Ípiram collectu faciebant, palatij cuiufdam fpecie ín uolumíi 
725 num medio ftatuta: fiquidem domus regía in imperij totíus 
centro fita effe debet,ut omníum aeque cómodis cófulatur. Nam Plato Leeum 
quinto,Reip.íue urbem iubet in medio regionis,quoad fieri poteft; poni. Ec Ge 
neíeos 23.cüim dicendum eflet;Erat autt Ephron longe princeps Hethzoruü:ícrí 
ptum inuenías ad huius in(tar híeroglyphici, Habitabat autem Ephron in me 
dio liorum Hethios. Hinc rerum fcriptores memorie nó temere prodiderunt, 
Antoninu Píum ín urbe femper (ediíTe,ut ita medius nuncios undi; citius accí 
pere poflet:ideocpne longius abeffet,nullas unquà expeditiones obiuit,pracdia 
{μι tantüm in Campanía nonundj uifere contentus : quamuis effe fcío qui factu 
hocab eo dicant, quód grauem effe prouíncialibus comitatu Principis etiam ni 
mís parci exiftimaret, D'iodorus autem lícet alia quoqj ferpentis fienificata com 
memoret, quín tamen & imperíu ex eiufdem animantis pictura intellioi pofsit, 
nequaqua inficiatur. (Yuidam homínem regni potítum hieroglyphice ita defcrí 
bunt, uteum manu ferpentem comprimere indicent, cuíufmodi fimulacru et 
ín nummo Aurclij Caf. Aug.P'j filij,in quo figillum eft,ferpentem à medio ma 
nu tenens,admouentem caput dexterz cibum porríigenti, 
(Sa: VES 
BI A eyptiusautor,quiíquis ille fuit;ait Ofcum,qui T yrrhenis ím 
perauit, infigne ferpentis habuile : Ofcoscp,ait Seruius, populos dici ubi 
plurimü ferpentes abundant,in Campania quippe : nam Ofcum huncaiunt co 
lonia eó tranfmififfe,Hetru(cis tunc Italie fere totíus rerü potientibus: urbemds 
in ea regione longe príncipem,ab accipitris augurío, quem Hetruícalíngua Ca 
pym appellabant, nomínaffe, ut fcriptores quidam uetuftiores memoriz pro» 
diderunt: licet tempore fuccedente creditu fit,eam ita à campe(tribus locís nun» 
cupatam, Poétz uero Hecatzum fecuti, eofdem Hecatzeus, Capyn Troiani 
uirum urbís autorem fuiffe tradunt,& ab co nomen,Sed hecutcunq; fidem fa; 
ciant (ín nullaením re magis autores diuerfi abeunt, quàm in urbíu originibus 
repetendis, dum Cirzci fibi omnía adícribunt, Latini fua pofsidere cótendunt, 
nationes pleracqgalíz non ignobiles efTe uolunt)fatís conftat Ofcum, X eyptio 
rum principi more,ferpentis infigne geftaffe, & Ofcos eius colonos inde nur 
cupatos. Ofcus dubío procul Hetrufcu nomen eft, & apud eos ad hxc ufq; tem 
pora uipere Ofcorzones appellant, fi modó uipera ferpens ille fit; qui tota V ene 
tía uulgoMaraffus dicit. Et (acre apud nos litere ferpenté principis elogio nomi 
narüt,dum aít Aíertor nofter, fore ut huiufmodi princeps foras eijcíat,cim de 
diabololoqueretur,qui per ferpenté multis in locis utriufgg inftítutionis noftre 
Reuratur, Hanc interpretatíone D, Ambrofius noftris nequaquáafpernatur, 
ISVON'! OUSED'OYVP INA. 
Based domíntj caufa,in lunonis quoq; dextera ferpentis caput ftatue: 
batur,in lzua ueró lapideum Íceptrum,cum lunoipía domini prefes apud 
gentes haberetur, incederetc, ut ipía de feapud Virelliudicit, Diuüm regina, 
louiscg& foror € coniunx, 


Nummus Áu 
relij Cefaris. 


julie Ma- 
mee nun- 
tus. 


Pierii Val.Serpens IT. 


I V'N'O—-G ONSER^VATR FEX. 

Am inluliz Mlamzz Aug. nummo fimulacrü eft,(inus fluentes collecti, 

laeua haftae adníxa,dextera anguem ín fpiras conuolutum porrígente : ubí 
anguís omníno imperíum,ha(ta defenfionem indicat: quod ut coníjcià facit in^ 
Ícríptio,qua ín huncmodumlegitur, IVNO CONSERVATRIX. 

ORBIS DOMINIVM. 
Sue quog;leonibus, qui Opis dez fimulacro apponebantur,adíiuncti, 
terrarum orbem ucl orbis ipfius domíniu fignificabant, Argutum uero di 
ctum apud Girzcos contra potentiores ciuili quadam libertate iactari folitum, 
ὄφις, μὴ φάγᾳ Gps efexxov καὶ )0viov. Anguis,nifianguem comedar,nó fiet draco.Nam 
inter ferpentum genera, D'racones fj uocantur qui corpore funt immaniore, 
ua(tioreq; magnitudine, tamet(i pro quocung; angui plerunqg nomenautores 
ufurpant.(yuem igítur Imperatorem (tatuas,eo adagio aicbantilli, ei necefTe εἰν 
fc Reges & Principes multos deglutire, ut ta Rex regum fieret, € dominare 
tíum domínus, 
IN PP. Divo. 
[5 Cirzecori etíam nummis domíníum per ferpentü cftigiem fignificari obfer 
uauimus : nam ínnummo quodam uideas ferpentes duos ad femicirculi curz 
uaturá inuícem fpectantes, caudis introrfum incuruatis, cuíus infcriptio domi^ 
nium penes duos efTe demon(trabat: itaenim habebat, AY NAPX. Ez ὙΠΑΤ, B. 
Quod ítaapertíus exprimitur, dtwasxía 2 ὑπάτων δύο, 
ΡΈ ΘΝ GIC PREN GE'PS. 

Vd firegem A eyptij prouincie tantàm alicui iuralegesc dantem pinge 
CX ucluiflent, dimidiatu, utapud Horum eft, anguem figurabant,per ani; 
mal quidem Regem, per fegmentum ucró,quód non uníuerío imperaret orbi, 
fubindicantes: omnipotente (iquídem ex integro dracone intelligi, fuperius o^ 
(teníum eft. Saneanguís ille qui Tarquinij Superbi animu perculit anxiumqg 
reddidit, cüm à columnalignea repente elapfus omnes ucrtiífet in ἔπ σᾶ, τοῖα reí 
míraculo curía confternata, nimirum fignificabat nouum & ínexpectatu princi 
pem eundemdp iuuenem L..Brutum,de columna lignea;hoc eft,de (tupore,qué 
díu Gimulauerat,prodituru, Lapis enim & caudex, pro ftupido & alienatae men 
τίς homine,apud Comicos ponitur. 

REX |.OPiT LMAVS; 


S. uero Regem optímum fignificare procuraffent (κάλλιστον enim, non autem 
καάχισον, in emendatis Hori codicibus habetur) anguem utíq; ín orbem colle 
ctum efTingebant,cauda mordicus apprehenfa, fed regis nomen in fpírae medio 
deícribebant. Q)uín etíam certam anguis fpeciem uci cognominata, huicfigni, 
ficato adhibebant. Cur ueró anguem fingerent fibi caudam admordentem, au^ 
tores quos fequimur nuífquá tradunt: fed (i ariolari lícet,indicabat, omnia ufqg 
ad mínima ultimadg cura efTe regi, qui bonítatís nomen fit adepturus, cüm ca 
pracipue de caufa Sardanapalus & pleríqg alij infames habiti fint,quód fimulac 
ad principatum peruenere, omni abiecta cura fibimet tantüm uacare, fecg unos 
curare in(tituerunt, 


REX,. LWLELRARIES. 


ΟΣ fi Regem Αἰ σνρτῇ fuum uelalium quempiam in obelifcis aut monu 
mentis alijs curam populi fui gefsifle regíam atte(tarentur, eumg tutela^ 
rem 


Liber XV. ΠΣ 


A remfuiffe cómonerent,anguem uigilem,uertice quippe furrecto, elatod; pecto 
re Ículpebant, cuíufmodi fpecíes adhuc pleríícglocís infpicitur : hic uero pro rez 
gionomine CVST OS infcribebatur, utpote quód aqu uigilabundü effe 
deceatR egé,cui gentíu regnicp tutela fit cure credíta.quare apud Homerü Som 
nus INe(toris períonam indutus,hís uerbís compellat Agamemnonem; 

ὁ χρὴ παννύχιον δ᾽ δᾷν βαλκφόρον ἄνδρα, 
ᾧ λαοὶ ἐπιτεῴαάφαται καὶ τόσσα μέμελε, 
Quam fententíam ita reddamus: 
"Non decet tgnauum tota producere fomnum 
"Nocle virum, fub confilo fub numine cuius 
τῇ orpopuli degunt,cut rerum cura fides 
(reditafumaru..— Quod P. Scipio,uiralioquíi rebus tot praeclare geftis 
omni laude maior, ciim minime pra(taret, fomnolentíae taxatíone male apud 
Romanum populum audíebat.autor Plutarchus libro ad Traíanum Imper.de 
ciuili ínftítutíone. Sane ueró draconesà uifu, quem acutifsímum habent, no- 

s menapud Gracos habuere . Palladiautem eadem de caufa dedicatur, quía no» 
men id παρὰ ὁ ποαῖντα ἀϑρᾶν, καὶ BACT Q1, x90. περὶ ποίντων νοῦν, factum nónulli trad untipru 
dentíamdg hinc interpretantur, quz: omnía perípicíat, & ante omnes intellíeat, 
Carpít Horatius quendà, quí ín amicoriuitijs tam acute cerneret quàm aquí 
laiaut (erpens Epidauríus,puto prouerbiíu fecutus, ὄφεως ὄμμα, INecp temere Ario 
(tophanes finxirangues duos Pluti oculos in & fculapij lambere,cuíus rei bene 
ficio ille ex caeco cernere cocpiffet, 

LFIBEPRE(SES: 

V'odautem heroibus in uniuerfum draco facer habeatur, ea de caufa Plu 
cocus Aside fati putat, quód ex medulla hominís ferpens gigni foleat: 
quod nó ignorauit Virgil.ciim ad Anchifze tumulum hecaccidiffe memorauit; 

-Adytis cim lubricus anguis ab imis 

Septem ingens gyros feptena volumina traxit 

v"Emplexus plaade tumulum, lapfesa, per aras: 

Cerulee cui terga note,maculofus ce auro 

c Squamam incendebat fulgor ceu nubibus arcus 

JXülle tralit uarios aduerfa fole colores. 

Obflupuit vifu  IMeneas,ille agmine longa ; 

Tandem interpateras eo leuta pocula ferpens, 

Libautta dapes, rur [asa imnoxiusimo 

Succefstt tumtulo,eo depafta altaria liquit. 
Quod quídem non temere fictum à Poeta, fed ex hiftoría defumptum . Athe^ 
nienfibus enim contra Medos apud Salamina naualem pugná initurís, ferpens 
draco in nauídicitur apparuifTe, fecundifsimo rerum, quz profpere fubfecutae 
funt, prodigio : cuius rei monumentü ín Salamine templum fuit Cychreo,uta^ 
pud Paufanià eft,dicatum,quód Apollo refponderít ferpentem illum Cychreü 
heroém fuiffe,quiauxilium allaturus adueniffet, 

ESPOASMUIUN!S OZNUD'A*S; 
E Paminondas autem Imp. ille clarífsímus, quiad Mantineá tam fortiter oc^ 
cubuit,draconis ge(tamine infignis fuít.Eo ueró loco ubi przclíu comiffum 
cft,columnam erexítantiquitas cum clypeo draconem ín eius memoríá fculptüs 
8. 4 


Pierii Val. Serpens TIT. 


oftentante, Q'uod Paufanias ideo factum arbitratur, quód ís ex Spartiatarü co^ 1 
gnatíone,que Thebis eratantiquifsima,progenitus diceretur,quorum id genti 
le efTet infigne, quippe quoódà feminio anguinceorum dentium, quos Cadmus 
Ícucrít, oriundi effent : Spartanosqp ipfos in Laconía inde origine duxiffe non; 
nulli credídere,quos olím à9i?éec nuncupatos alía de caufa hiftorici tradíderut: 
cüm ením annonz caritate laborarent,compulfi unt (erpentes, quorum uis ma 
enaín Laconía multiplicauerat;in humani cibi ufum conuertere, Sed quoniam 
de clypeis & ge(taminibus mílítum atqs cohortium multa dicturi fumus, quia 
id precipue contendebas, ut aduerfus eruditorum quorundam fententíam ue 
terum exempla tibi fugoererentur, quó non efle nouum in(titutum familías ua 
rijs geftaminibus tum colorum, tum difIectionum, atqs etíam infculptarum ín 
illis animantium, figurarum,plantartr, inftrumenttuc alicuius adiectione difcer 
ni,comprobare poles, priuíquàá ad horum explicationem agerediar, alía quae 
dam ad principatum & nominis clarítatem peranguem cómonítrata dicere nez 
ceffarium e(t. Sed príus aliqua de oftentis. 
ἌΡ Τὰ Ὁ Ὁ  INSOSNVISIONDIESS Ε 

ΤᾺ oftentiís enim íummam nominis amplítudínem portendere anguis fertur, 
A non ijs tantüm quaead imperíiu autalium quemcuncp príncipatum attínent, 
fed ad ea quoq; quz uel ingenio ucl arte celebrítatem fibi aliquà comparauere: 
ut in hí(tríone R ofcío;artís fuac oloríam praemon(trauit:ciim ením puerumanz 

uís dormientem noctu complícafTet, pater ad arufpíces detulit,refponderunt, 
nihil illo puero claríus;nihil nobilius fore, 

DOMINIVM. 

V relíano uero, quamuís modicís parentibus ortus efTet, fummum tamen 
JEN anguis portendi(le fertur, cim eius pueri peluim plerunq; cínz 
xiffet, neg; unquam ocadi potui(Iet: po(tremó matrem eius, qua templi Solis 
facerdos erat, & arufpicinae non ignara, cim hoc uidifTet, ferpentem quafi famiz 
liarem occíderenoluiffe, ^ Pari praefagío Seuero imperium praemonftratum 
e(t, cui dormienti, utSpartíanus aít, in (tabulo, ferpens caput cinxit,& (ine no^ 
xa, expergefactís ac acclamantibus familiaribus, abijt. Quin & Maximini 
iunioris, quem pater fecum Imperatorem appellauit, caput dormientis ferpens 
circundedit, futurz dignitatis areumento, Quidautem fomnia ? nónne r 
ipía quoque uel ín conceptu uclín partu quotiens draconem obtulifTent, eiut? 
dem amplitudínís przenuncia fuerunt? Mama Alexandri Seueri mater,pridie 

uàm puerum eum páreret, íomniauít fe dracunculum enixam edidiffe, Nam 
& Alexandro Macedoni draco domínij clarítatem praefagiuit, qui matri Olym 
pie cogreflus in fomnís, Hocidem de Pomponia Africani Scipionis matre tra; 
dítum e(t, & ipfi draco circunfufus nihil attulit nocumentí, Dedít & Augufto 
Imperij pracfagium oftento fimili. Nam cüm Actía mater eius ad folenne Apol 
linis facrum medía nocte ueniflet, pofita ín templo lectica,dum czeterz quoqg 
matronz dormirent, obdormiflet,uifus e(t draco repente ad eam irrepere;pau^ 
loc poft digreffus : illaueró expergefacta quafi à concubitu mariti (e purificaz 
uit, (tatíim ín corpore eíus extítit macula ueluti picti draconis,quae nunquam 
eximi potuit,adeó ut publicis inde balneis perpetuo abítinuerit. Sedenim 
facile fuíto(tenta quz principibus uirís aut nobilitate aut opibus clarís accidit 
fent,ad futuram eorum amplitudinem accómodare, quid de feruís dicemus in^ 
fima fortuna genítís ? Spartacus uenalís cum R.omá delatus effet, deprchenfus 


c(t 


Liber X V. 112 


A eftdum quiefceret,habere (ub capite dracone ín fpirà complicatü : quem T hraz 
cia itidem mulier confpicata uatícinandi perítiísima, fionum effe dixit magnae 
cuiu(dam & formidabilis potentíze,quae tamen infauftum effet exitum habitu^ 
ra. Idem ferpens ubi defectus cafu aliquo fuerit, ímpertj adeffe finem identidem 
o(tendít.INam Tiberius Cefar ferpenté draconem ín delícijs habere folítus,eidg 
manu fua cibu míniftrarezquem cüm (5 corrofum à formicis reperifIet,monitus 
cítcauendam fibi effe uím multitudínis:formicas enim populi fignificatum ha^ 

À : : 2 
bere,nó fabula tantàüm Pelei Theflalize Regis, uerüm & portenta € prodiciofa 
íomníadeclarant. Nam & INero paulo ante quàm extíngueretur, uiíus eft fibi 
per fomníum pennatarüt formícaru multitudine oppleri . Sedením de formica 
loco fuo plura.Quodadferpentem pertínet;idem INero quiferpentis (polum à 
matre proamuleto comendatum, brachio alligatum aliquandiu ge(tauerat, in^ 
de memoria maternz taedio abíiecerat;tuncid perqui(iuit incaffum,cüm omnía 
contra fe fremere comperifTet,maternae erga fe pietatis (cro memor, 

Ω ; jsts 22m SHIDAS: 
B^ ^A NNteaueró quàm militaria figna promoueam, fcrupulus ille mihi uidetur 
eximendus,quod nonnulli per fcrpentes trís, Afiam prouíncíam fignifica^ 
ri putant; non fecus acibes A gyprum; elephanti Africam,cuniculus Hifpania, 
equus Italíam, qua fieillatím fuo quac commentario declarata funt. ld ea de 
cauía (ufpicari uidentur, quod nummi plericqg argentei confpiciuntur,quorum 
inícriptioeít C & SA αὶ 1M P. VII. abaltero latere angues tris, quoru 
duo pectoribus hincinde (inuofe furrectís attolluntur, tertíus iacens capíte cau 
dam uníus,caudaueró caudam itidem alteríus implicat.Hos inter V ictoría fur 
rigitur calathiíco infiítens, quippe ad íp(ius terrae A fiaticae feracifsimam uber? 
tatem fignificandam . Infcríptio uero el, ASIA RECEP T A. Sedeniím 
cgoangues eos trís indicare credíderim,Imperíum Romani trís iam orbis par^ 
tes occupafTe: Europá ením díu poflederant, Afrícam paulo ante fubíugarant, 
nunc Afiarecepta, & ad reliquas applícata, tertiá quoqg parte adepti uidebant, 
P;RSASEEICOEK V SLOM.DEX VM; 
V od ueró pertínet ad in(ignía militum, nummus e(t Caefaris Dict.111, in. Cefaris nim 
Q quo V ictoriz caput eít,;alatum quippe,& capillis ín nodum collectís,ab aL ΤΡ: 
c teracuíus facie R-oma eradiens, (tola ad pedes demiffa, capite,uti mos, ealeato, 
ancile finiftra geftans, laeua trophzzum, quod humero inhzret, fuftentans: à la 
tere uero ferpens Draco prorepít capite furrecto, magnis uoluminibus terga tra 
hens, cuiusinfcriptio eft; C. C L O. VI. PR € F. M, Caíus Clodius v r, 
prefectus militum.In facris líterís lepas draconum capita inaquis à Deo contri 
ta,quod Píalmo quarto fupra L x X. habetur:quod milites,centuriones & due 
ces eos fignificat, qui fuerantà Pharaone immifsi,ut líraéliticum populum per, 
fequerentur:ij aquarum mox inundatione fuffocati funtatqp ita cotríti. quoddg 
mox fequitur phrafilonge infigniori, Tu cofreeifti caput Draconis, Pharaone 
ipfum intelligit.C)ui myttícum fequuntur fenfum,hacad Chriftu referunt, qui 
daemonis uím omnem íuftulerit. 
JU €50:rH50! ΕἸΠῚ ἘΠ S; 
Vín & cohortíu erant infignia, perds fingulas earum, ut Flauius V'egctius 
lcribit;ferebanturad prelíuà Draconartjs,quo nomíne κατ᾽ ἐξοχίω figniferos 
omnes appellitabant. (Quo uero pacto geftarentur, uidere e(t apud Ammian 
Marcelling, ubi pompam defcribit quam Conftantius Imp. urbem ingrediens 


Pierii Val. SerpensIT. 


duxit:erant enim;utis inquít,GC dracones haftarum aureis gemmatisco fummi, D 
tatibus illigati, hiatu uafto perflabiles,& ideo uelut íra perciti fibilantes, cauda; 
rumd Gli relinquentes í ín uentum.De ἥς Claudianus: 
Avanfüefcunt varij vento ce[Jante dracones. 
Erat uero ignum draconís purpureum, utídem Ammíanus atteflatur, Atqui 
nó ín fignis rantüm ferpentes militibus ufui fuere;fed uiui etia pugnatoribus fo 
cijs auxiliu non contemptibile prae(titere . Leeímus éním-Annibale monftra 
ίς Antiocho nauali przlío pugnaturo, ut in hoftiu claffem uafcula iacularentur 
uiperis plena, quarum metu perterriti ho(les à dimicatione & nautícis- mínifte 
rijsimpedírentur.Idem cüm Prufias íam cedente claffe fua feci(Tet;uictor euafit, 
Antiqua uero illíus militie ueftigía quaedam habenturapud uos Maffzos Ro 
mz ín Canone quodi círca Theodofij τέροτα & aliquanto etíá príus cofecto,in 
quo πα! τ omnes ordines recenfent, geftaminaqs ipfa fuis etià coloribus picta 
confpiciunt,queg ας manipulus turmaqs;ex quadrupedibus,uel alítibus;uel 
ex coloru uarietate (igna fibí defump(ifTent:ex quib.qug facerentad angue,quo 
niam id operis ordo ibi depofcere uidebat, fubrjcerenonímportunu iudicaui, E 
S;:ENIORES:/:M!EN/ABPB/E S; 
X his enim feniores Menapes dicti, angue luteu proinfigni habebátin par; 
ma uiridí,cuius marginem rubor límbus ambibar, V mbilicus argenteus e 
rat; circa quem luteus circunducebatur circulus.Hiícautem ferpens terga infer: 
ne habebat,caput & caudam furfum uerfus inflectebat. 
C:O?*R T:OzN.A'C!IEN S^E S. 
Viueró colorisalbi dracone pracferebant in rubra parma, cuius umbilicus 
(A nm argenteus, ín margine ucro circuli duo, quoru ínteríor prafinus, albus 
exterior,ij Cortonacenfes appellabantur, & cum: luperioribus utrícp fub Magi; 
(tro peditum ftipendía faciebant. 
TEE AHISBSSCATLGE 
INS. qui fub equítum Magiftro militabant Thaipfalinifi codex in damno 
e(t,& Theflali forte ca(tíor lectio fit, nuncupati, caeruleu geftabant angue, 
tergala uam uerfus porrigentem, ín dexteram ueró caput & caudam íncuruan 
tem:qui gefítus ín Cortonacenfibus diuerfus erat. Horum uero parmaalba,um 
bilicus identidem argenreus, círcu quem rubor ducebaturcirculus . Inter caput . * 
& caudam colubri,uiolaceus erat orbiculus, 
P RECOGE OE:C (TI 2REOA?OB!'ROI CIA. 
[5 geftamina uero Fabrice prafectorum,que fex numero erant, dímidia: 
tus ferpens luteus ín horum uno confpiciebatur, parma caerulea, aureus um 
bilicus,margo ruber, intra quem à laua parte onyx paruus cum Zthiopis figiL 
lo.Sequebantur íj uirum illuftrem,Vlagi(trum officiorum appellatum. 
SAGVNNENSES. 
Edangues duoín huiufmodi militu geftaminibus colore rubro, fiue uti ex 
Ammiano díximus, purpureo, ad fimilitudínem X eracczlitera ín tranfuer 
fum fití, ín caerulea parma, cuius marginem ruberlimbus circundaret,corum e 
ratinfiene qui (ub Magi(tro peditum: merentes,Sagunnenfes we v 
BI AUNJESNOSUESSA 
Tani pítis autem ferpentis effigies in caerulea parma ipfe quoq; unico^ 
lor, fpiris duabus círca umbilicumaureum datis, capite eo humano fuper: 
arrecto,& ín auerfum refpiciente, caudaaliquantulü infernefummiffa propen: 
den 


Liber X V. 14 


A dentedj, geftabaturà militibus qui fub Magiftro militum per Illyricum mere: 
bant,Bíanenfes nuncupati, 
HONORIANI IVNIORES. 

Ratínterhos quoq; mutilati ferpentís infigne, cuiufmodi corum habebaz 
Es qui Honoríani iuniores uocabantur.Serpentís íd fru(tum luteum, totà 
fere parmam circumplexum . Inter caput & fegmentum quadra erat & ípfa luz 
tea, angulís in os & in czíurá uerfis, in qua teflella confpiciebatur purpurei co^ 
lorís. Intraanguem parma omnís rubra, extra tergu círculus albus ducebatur, 

umbilicus eratargenteus, Erant ij fub illu(tri uiro equítum Magiftro. 
MARCOMANI. 
Vb eodem praefecto merebant € Marcomani,qui dímidium ipfi quocp fer; 
pentem pracferebant colorís identide lutei ín alba parma, cuius aureus erat 
umbilicus.Inter fermentum & caputlutea etíam lunula cernebatur adpicta, 
CVRATII IVNIORE S. 
Ontrà ueró innígra parma luteus erat ferpens eodem círcunductus modo, 
B Cos ipfe curtus,orbículo quodam caeruleo ínter caput & íncifionem collocaz 
to:umbilícus ad angulos rectos decuffatus,partes duas aduerfis angulis oppofi 
tas albas, duas cruleas habebat, Gieftabant hoc Curatij iuniores fub eode Ma, 
giítro equitum militantes. 
M.AVRIALTTES. 


T dimidij duo fed inuicem infpectantes albí coloris in parma uiridi, quà 
margo ruber ambibat, eorü erat ge(tamen quifub codem Mlagiftro equi^ 
tum Mauriíalítes appellabantur.Huius quoq; parme umbilicus decuffatus erat 
tranfuerfis lineis,cuius dua oppofitz partes albac,aduerfz czerulez, 
FABRICX. 

Raeter fex illa infienía, quorum fuperius mentionem fecimus,pravfectus Fa 
Po feptem alios ordines ducebat totídem ge(taminibus infignes, ín quo; 
rum uno ferpens luteus dimidia fui parte confpicuus, capite truncicp parte caefa 
in lzeuam uerfis : parma czrulea. Inter ferpentis caputatqpfegmentum orbicu: 
lus eratluteus:umbilícus quoq ín oblíquu decuffatus, partim aureus, partim 
argenteus erat, 

c DEEENS.O;RE;S. 


Lo uero angues in caducei fpeciem implicatos, capitibus ad ofculi coe 
untibus,ín parma czrulea,quam ruber ambitus late círcuibat iuxta margi 
nem, illí σείζατε foliti funt qui Defenfores uocabantur. Horu pracfectus erat il 
luttris uir militum Prafentialis nuncupatus. 

S-ESG T AGUOPOASRST HE ΤΑΙ. 


o etià caduceus, hoc eft,totis exprefsis anguibus, ijs unà cum baculo, 
luteis,in parma czrulea, cuíus margine purpureus círculus ambibat, infigne 
eratlegionis eius que SextaParthica uocabatur.Militabat (ub Magiftro milítu 
per Orientem, 

ANGLEVARII. 


Mie militum autem Prefentíali Angleuarij erant,quorum infigne fuit «απ» 
ceus ruber,ín baculi cuius fummitate pila eratunde angues prorum pebant, 
& ad ofculum iuxta parmae medium adflectebantur.Parma erat fapphirei colo» 
rís,at dilutiorís,quam purpureus ambitus círcuibat, 


Pierii Val. Serpens IT. 


CIO RN: VHEH. 

T fub Magi(tro militu pracfentíali (alia haec erat praefectura) Cornuti me: 
JAisbatib on m ge(tamen erat parma tota lutea, fed nigro circulo aliquan^ 
tulum ínteríus circunducto,ín medio cuius angues rubri duo non é baculo, fed 
uclut&cippo quodam identidem rubro emifsi ad ofculü incuruabantur. In cip; 
pi medioancile paruum eratcolore perpictum luteo, duabus ín medio nigris 
lineísà dexteraad lauam in parallelum diffecantibus, in íuperíore cuius parte 
T.centuríonis fignum notatum erat,de quo alibi díxímus. 

FAC ONIARILI. 
TS eadem Magiftri militum Prafentialis militia geftamen eratín parma tota 
purpureaangues duo czruleí,colore tamen dilutíore,bíne utríq; aures acute, 
longedp furrectze. ΗΠ nó baculo, fedlato cuídà pedamento comíttebantur (líceat 
ita columellà appellare,qua fuftínebat angues ) unde mox ín fuperíore caducei 
partem curuabantur.fulcrum illud lato fatis fpatio binas hinc inde plícas acutís 
angulis porrigebat, mediu huíus fpatíj umbilicus aureus occupabat.qui id pre^ 
ferebant, milites Falconarij nuncupabantur. 
ΝΟ ΕΘ. 
ie proximi erant& ordíne & praefectura uocati V indices, qui cxruleas Mori 
inftar colubras ín caducei morc flexas pro infigni habebant in parma tota lu^ 
tea,ubiangues pedamétocóomiíttebant appliciti coalitidj.aureus erat umbilicus, 
SA ΟὟ ST, A-R ΤΥ 5 UNSE;RosV Ws 

V cebat & Magi(ter peditu ordines aliquot caduceis infignes, ex quibus 
T3 us erant fagittarí INeruí,qui dimidio utebantur caduceo, quorü (ci 
licet parma colorís erat prafini,rubro círcunducto limbo, Parme medium occu 
pabat orbis luteus,ín quo angues purpurez rubro coalitz fulcimento;ad ofcu^ 
lum ín círculi c formam íncuruabant. 

B. ACTA: VT. 

Orum focij erant quí ceruleos geftabant angues in caducei more flexos, 
H.; n parma tota rubra:anguíum ueró pedamentü album erat ueluti fquamis 
acutís quatuor altera fuperalteram fcandentibus, quarum apices inferne fum 
mittebantur, Batauiautem erat eorum nomen, 

MUACRSGCZO) ΜΆ ΝΗ, ΕἸΘΝΥΝΕΙΙ ΘΕΒ ΕΘ 
E additi erant Marcomani iuniores, qui & ipfi caducei formam przeferebant: 
albas quíppeangues ín clypeo rubro,cuíus margo albo circumplectebatur cir 
culo,qui fundamentum ad angues ufq; colorís eiufdem proferebat, 
MARC OMIANI SEWNQSR E.S. 
NES quidem hincaberàt feniores Marcomani, quí hunceunde fecuti prafe 
cu, prafinas habebant caducei colubras ín alba parma, quá luteus ambibat 
circulus:rubra uero erat fedes pro fulcro fuppofita, cui applícitze erant colubrze, 
AUIUBIG OR NES WT NEEBGDRAE:S. 
dn) E dien hísadnumerabanturilli quoqsz,quorum geftamen erant angues 
ex caduceo lutee, cum rubro pedamento ín czrulea parma dilutíore,quam 
margo ruber ambibat : íntraambítum anguium figura cordis erat colorís pur^ 
purei, Hi uero Atecotti iuniores appellabantur, 
EX 4G V TLAESAGITUOHNRUE: S; 
NES us etíamnum ordo caduceatus eundem Magiftru peditum fequebatur, 
quibus nomen erat Excultatoribus , Cie(tabant ij caduceü ex luteis angui^ 
bus 


Liber X V. ΠΣ 


A busauritis, quorum terga crifpis acutioribus ínhorrefcebant, Alba erat parma, 
quam margo ruber amplectebatur. 
BRACHIAT: I. 
Viueroó fub Vlagiftro equitu caducei ge(tamen ufurpabant, albas pracfere; 
Q bantcolubras cum pedamento identídem albo ín parma prafina, quá ruber 
ambibat límbus,híicj Brachiati uocabantur, Reliqua ueró infignia,queínnu^ 
mera pent funt;per cómentaría cecteroruanímalíum,ut loco quaj cógruebant 
fingula difpofita funt, partím ín arma & figna reliqua milítaría congefta, INunc 
quiares nobís cum angue cít, € ín caduceum incidimus, fatis habituri fumus fi 
reliqua caducei fignificata comentario hocexplicuerímus. 


DE CADVCEO. 
LES Aducei fpecies tota proríus Αἰ ογρείας e(t, quà Mercurio przecipue 
i3 ueteres confecrarut,draconibus duobus, mare fcilicet & fcemina,par 
/m te medía uolumínis fui inuíctéinnodum,quem Herculis uocant, ob^ 
? ligatis, quorü primze partes reflexae in circulum prefsis oculis am 
B bítum círculi iungunt,caude ueró ad Caducei capulum reuocantur,ornanturcg 
alís ex eadem capulí parte nafcentibus. 
C BSNTTEUCSTES: 
e με huius híeroglyphíci cómentiad geníturi hominis, qua gene, 
fis appella£, A gyptij protendunt,deos pracfides hómini nafcenti quatuor 
e(Te memorantes, δαίμονα, τύχίω, po κὶ αὐάγκίω, A c priores duos Solem & Lunam 
intelligut,quod Solautor pirítus,calorís & luminis;humane uitae oenítor ὄζοι 
ftos eft;ideoqg nafcentís daemon credit. Luna τύχα, quia corpori praefes eft;que 
fortuítorü uarietate íactantur. Amor ofculo fignificat, INecefsitas nodo: pinnze 
mentis uclocitate indícant, qua pernicius nihil, Inuolucru ueró draconiriter uz 
triufgsflexuofum oftendit.quae omnía & pleraq;alía Macrobius diligentet exa 
mínauít;à quo,quz diffufius quis exponi quaffierit,petendu. Occultam fant re 
rum oríeíne per ferpentis effigiem Valentiniani cómonftrabant, pofitíone ínte 
ftinorum noftrorü per quz eíca infertur,in exempli adducentes, quz ferpenti^ 
nz fpirz inftar ín utero delítefcens, occultatae ín nobís genitricis fubftantiz fpe 
cimen habeat. MIN£€ PAXQVE. 
ς ς Vntautores haudquaquá afpernandi,qui ferpentes illos mutuis nexibus im 
. XO plicítos, mínas & pace fimul oftentare putét,cuiufmodi fimulacrü Ciephyrei 
armato exercitui praetuliffe ferunt cüm Eumolpus Atheníenfes profligauit:illí 
enim Caduceu praetendentes, & pace quietis, & minas infultantib. offerre uifi, 
1135 πο Ὁ ΕΚ ΤῸ A 
ED τὶ μὲ μων eam “πο Caduccü ad genefeos fignificatu trahit, /Eeyptíaca 
À efTe no negarim,fed alia quadà ratíoneà Macrobíano comento feciore.Síqui^ 
dem Agyptij cüm maxime omníu humani genus ex cceno genítü profiterent, 
colubros terre filios effe no ignari, prout etíá in oftentís aliquotaccipiuntur;fin 
gentes colubros [τὰ mutuo complexu ad ofculü tendere, omnem índicát huma 
nitatem,fi falua effe uelit,oportere in eíufmodi concordía conuenire. Caduceato 
rcs itaqsferpentes eo complexu coniunctos pracferunt, ut eos qui alijs íníuriam 
facere moliuntur, humanítatís admoneant,C)uód ueró terre fignum fit anguís, 
plerifcg hi(toríarü locis, fed eo praciput reperías,ubi Crocfus aduerfus Cyrum 
bellum fufcepit:eo enim tempore uís colubrorü ingens ín fuburbanís Sardium 
locis repente coorta eft,quos equi in pafcua dimisi paísim deuorarunt: refpon: 
t 


Pierii Val.Caduceus 


deruntdíuinationum períti;futurum ut externz gentes indigenas cofumerent: D 
indigenam enim effe colubrum,terrzedj filium: equum uero € aduenam & beL 
licofum hoftem,de quo fuo fatís dí&tum commentario, 
C: O0 N2C-OI!RODHI A: 

b s fiquid inlonga huiufmodi reru indagineariolarilicet, putarim ego 

pícturation£ hancín pacís &cóocordie fignificat inde fumpta,quód ferpen 
tis effigies plerifqslocís pro bello & odio, funeftadpalía quauis clade poni folita 
e(t:ofculuaut,X pacís & concordiz (ignu effe negarit nemo.Q)uín & facre pieta 
τίς no(trz litere pacis ofculu ídentídem atteftant. V irpa,ut loco fuo latius often 
diítur,tum diíciplina,tum eloquentíz uim índicat. Sí quis igit pietate grauis, &C 
eloquentía potens,altercátes agereffus, nullam bello falute effe docuerit,dubiu 
belloru omniu euentu dixerit, funefta perniciofacs demu effe bella comon(traz 
rít,& quacuqnalíaad huiufmodi rem pro loco,tépore, perfoníscp facientía exco 
gítare &eloqui potuerit, perfacile is difcordes anímos in cocordià trahet,duoscp 
angues,hoc e(t,odía mutua doctrine fue uirga in unu obligabít, quibus ad ofcu 
lum coéuntibus, couenireanimos & ad concordíà coueríos effe meridianaluce E 
daríus apparebit. Neq; me fugit, effe ouorum genus in magna Galliaru fama, 
quodanguineuappellant Druide,quód ex numero fuoru ouoru faciat angues, 
couoluentes ea,& faliuis fauciu corporumd; (pumís cóglomerantes, ut tandem 
fiat ex multís unu,(iueangues ea (int oua fpiris ita conglobati, artificic5 coplexu 
ad(iricti,faliuarucg profluentiu humore cócreto cru(ta fuperinducat. V tcungp, 
id ane con(tat,ouu hoc quodcunq (it,ad uictorías litium, acad cóciliandos fibi 
Regu aditus míre laudari, perínde ac etià pinguenanguis in pelle dorcadü (ne 
draconir,ut in corruptis Plinij codicibus habetur,dicamus)neruis ceruinis allí^ 
gatum in lacerto, conferre ad iudicioru uictoriam perhibetur,cuiufmodi rebus 
magica fuper(titio mortaliu plurímos eludit.C)uód ἢ hoc credibile uideat, Phi 
loftrato etía,practer ínnumeras quas confinxit fabulas, fides adhibenda eft, qui 
Gyegís annulum habuifle lapidem fcribit,qui montanis Indiz locis criftatorum 
quorundam draconu capitibus ínfit. [ὃς quo quidem annulo multa Plato libro 
de lu(to, &ab eo Tullius Officiis, quodis qui eum ge(taret, pala in uolam con^ 
ποτία,ἃ nemine fpectaretur quandiu pars illa palam attingeret, F 


] ; ΒΔ δ 
pysess fane locis uidere eftanguit huiufmodi elobos in una quafi maffam 

ad(tríctos,de iugoru uerticibusad ima peruolui.Et ín &thíopíiaaiunt tantá 
anguiu uím conuenire,couoluiq; in gyru inuicem,ut montis fpecie proculafpi^ 
cientibus reddant:cuiufmodí quidem cóplexus anguiu, & frugifera coru cócor 
día,caufa,ut Plínius ínquit;uidet effe, quare extere gentes caduceit ín pacis argu 
mentum círcundata effigie anguiu fecerínt : neqp enim criftatos effe ín caduceo 
mos e(t. Ad hzc numiímata tot caduceis infienita,pacís infcriptione praeferunt, 
ut ín numo Caf. Vefp, Aug. P. M. TR. P. COS. VIII. figillueftcum ca 
duceo,& ramo oliue;infcriptioneadiecta,P A X A V G VS T. Vidimus & numi 
aureu Bononíz apud Achillinos,in quo fimulacrualatü eft cum caduceo & ferz 
pente quodáà pedibus abeüte,cuíus infcriptio e(t, PA ΟἹ A v G vs &. Illius 
fane ferpentis abítus ablegatualio bellu oftendit. Alia ín hoc nümo literz funt, 
TI. CLAVD. C&S. AVG. P. M. TR. P.lNam ínaltero ex ere eiufde ΤΙ, 
Claudij numo alatü figillu e(t,dextera ueftimentuà pectore ad facie tolles,Iacua 
caduceu exporrigít,pedibus ferpentem finuofum calcat,quod bello oppreffo pa 
«em codonatam omníno fignificat, FELI^ 


Liber X V. II6 


EE J4gA;GIbHA-S: 
m uero fi cornu copiz adijcíatur, felicitatis indici eft, quod ín eiu 
dem V efpafiani &alioru nummís obferuauimus,.INam & Hadríani num. Batrinirra 
mus eíteodem fignificato atcp infcriptione,que ín Traiani habetur,quippe F E lanid; Impp. 
LICITAS AVGVST.Vidimus etíiin Antonini Pij nummo caduceu,& oli 75,,;.;; 
uz ramü fructibus & folijs onuftü, cuius eftinfcriptío, FELICITAS AVG. suci xia ; 
In Seueri uero Macríni Augufti nummo;non olíug,fed ha(ta in laua eft manu; civi 
caduceus dextera praetenditur:infcríiptio, FELICITAS TEMPORVM. S, 
C. Haftamaut inter alía fignificata humane etíam ctatís índicíü effe alibi often 
dímus;acperinde temporis.In Iulia Mameg nummo dea lzuo cubito columel, utie a- 
Iaaffurgentís capitulo ínnitit,dextera caduceu tenet:ínfcri ptío, FELICITAS Τς: 
PVBLICA. 5. C. Colünaením habet nefcio quid in fignificato quod ad pub- 
licum pertíneat,de qua loco fuo plura,Ex hís dubío procul coftat,quid Gbi uelit 
caduceus ille, qui fitus e(tín medio cornuum duorum ín nummo Drufi:quidq «4f. 
folus illein nummo cuíus infcriptioeft, M. PLET ORI CEST. EX S. C. 
ELOQVENT IA. 

Edquiferpentem pro aftu poní docti (umus ex Ariftotele dicente, anímalía 

quaedà effe a(tuta per fe,ficuti funt lerpétes:magis uero ex lectione facra; que 
prudentià huic ín prímís anímali tribuit: ea etíam de caufa angues caduceo com 
plícari putamus,quód oftendere uoluerínt,& callidítatem & prudentià neceffa, 
rias eloquentíz quz per uirgam fignificatur , quippe qua regat dictis animos, 
Neq defunt qui uírgam aureà in Mercurij manibus;à qua Deus ipfe χρυσόῤῥαπις 
appellatur, dignitatis & excellentíz, qua illum ornant quí & Ícite & opportune 
norit orationem contexere,fignum ες contendunt. 
ΔΤ ρος uero Palladí totíus fapientia SAPIENTIA 

dec,ab Homero paísim accomoda 
tur, Vly(Iis quoqj focíj uno uírgae capi 
te;falía quippe perfuafione ac in(ipietia, 
in brutoru fpecies transformantur:alte: 
ro uirgz capite, uera quippe difciplina 
acrerum perítía, in humanam reftítuun 
tur effigie Reliqua ueró taceo,qua Mo 
fes ubiqg uirga fretus munere ícribitur 
cffeciffe: nam alibi fuper hoc fuus erítlo 
cus , Quam ueró nunctractamus, ea eít 
diuina uirgula,de qua M.Tullius in cal 
ce primi libri Officioru aít: Quod (i om 
nianobis, qua ad uíctu cultumqp perti 
nent,quafi uíirgula diuina, ut aíunt;fup^ ——E : : 
peditarentur. Atqy hanc dicendi formam apudalios etíam autores inuenies,qui 
ex hoceffufifsimà eam Dei Opt. Max.munificentià íntelligunt, que omnía fe^ 
cundat;fortunat;atqy felícitat. 
VOEORSA. oSESESOGODP T: N-À. 

Tee hunc (cípíonem noftri fic figurant, ut ad omníum fere templo^ 


E Aj ie 


ἱ 3 | Ἷ 5 


3E3 
E 
E 
E 
ΕΞ 
ΓΞ 
ἘΞ 


Em 


/,, 
/ 


΄ ΄ ΄ ΄ 2 ΄ ΄ ΄ d -— LI 
rum facíes iuxta límina,colofTeze magnitudinis figuram humaná pingant, 


qua Chriftum puerulum ín humeros fuftulerit : quod,ut mea fert opinio,nam 
hi(toría omnino apocrypha e(t, ea de caufa fit, ut (i Chriftum geftare humeris, 
t 2 


Pierii Val.Serpens 11 


δος εξ, ueram fapientíam enancifci uolumus, dandam effe operam impenfifsi, D 
mam difciplina admoneamur, robori cuíus innixi, rapidos quorumcundqy am: 
nium curfus profunditatem, ac torrentíü ímpetus facile íuperemus.Et quod 
Iacobait,In uirga noftra lordanem pertranfeamus: fane lordanís uel quoduísa^ 
liud lume,fluxos aními motus, & uoluptarize mollitudinis affectus indícat:uír 
ga,diíciplinà,Gine qua non effe progrediendu Gireco monemur adagío,qua qui 
firmiter ínnítuntur, nullis perturbatíonü occurfibus deturbantur, nullís undaz 
rum quantumlibet ínturgentíu fluctibus ímmereguntur: pedibus ueró períma 
uel ipfius pelagi demer(is uíx crure genüue tenus alluímur: capita aute;ut ait il^ 
le,condimus intra fidera, Deumdp ipfum fuftinere humeris uidemur,acueri de 
mum euadímus ^94», in quos ubi fagitta fuerínt immífTze,ezedem ín íacula 
tores fuos fponte retorquentur,ut ín uulgata habetur hí(toría.C)uíd ením ín u^ 
níuerfaliterarum perítia facilíus,quàm eorum calumnías repellere;ac fuifmet u^ 
numquengy íaculís cóficere, qui fanctifsima noftra pietatis ínftituta uel incefe 
re uel cóuellere agerediatur,qua certo Dei (it pracfidio firmata;ac magni uerídg 
numínís munimento quamualidiísimo roborata? Ε 


PIERIVS VALERIANVS AD MAGNIFICVM 
MARIVM MAFFEVM ROM. PATRITIVM,DE IIS QV € PER . 
&SCVLAPIVM, GORGONAS, HYDRAS, ET ID GE 

NVS ALIA SIGNIFICANTVR, EX SACRIS 
AEGYPTIORVM LITERIS 

eg /27 vero, elegantifüme AKari,tertium de Jerpentium famificatiomibus comen- 

do tarium dedicandum iudicaui, vt vniuer[a hac materia qua t vobis honoratifa- 
dS LZ fratribus magna fui parte profecta est,ad vos identidem rediret:laudafhq ea 
: u& ad Reuerendifi. Cardinalem, quad, ad Achillem fratres tuos miferam, [igna 
ficatia, libellos illos pro humanitate tua libenter ἃ te leftos, 1m 1llis tamen defidera[Je quadam 
alia;vt opus abfolutu vndecunq, videretur, prater deeulapiu fabulofa fcilicet illa, Gorgonae, 
Hhydras e id genus alia:tum quadam venenatorum genera Dip[adem,Scorpium, Salaman- 
dram,quod 1p illis quod, 1566 debere hieroglyphica auguraris:promde curas yt hacmibimo- 
mine tuoper Florum nosiru figmficarentur, ne contentus s e[je vellem,que duobus illis comen. € 
taris collegiJem. Refpondi,dilecifssme tari, agere me gratias incomparalil humanitati tue, 

uod tta me admonuert mearum, nupgaru qualecunq, e[fent curam [nfcipere dignarerts :fed 
quodin prioribusillis non omnia [rm complexus,minime per negligentia e[]e factum [Gtas : inr 
quia veritus [um vos fratres viros tam praflantes, magnis &r innumeris Chriffttane Reipub.ne- 
gotigs oppre[]os,dittione mea tam leui diutius occupare fummumda, fuf breuitatis fludtum,ne 
172 publica peccarem cómoda, i tempora eorum longo morari fermone volui[Jen. Quomia vera 
(t4 te cupere declarafhi vt illa ad argumentum hoc adderentur, dedi operdm yt e4 quoq, collige 
Yem:qui cium longe plura e[fent quam fr corollario fubsei γον, eadem impeditus verecun- 
dia, ne nimia nugarum congerie importunus fierem, longetolerabilius ele sudicaus fi vefidua 
hac in vnu ida iuslum adsiruerem comentarium, ac veluti ferpens linguis micat ore trifulcis, 
tribus itidem. ΐ bell; loqueretur Nam [r alituum pleraq, quadrupedum multa,bumam tanti 
corporis aliquot multa de plantis, de pibus e alis rebus non admodum paucascur no C tria 
detanta  Jerpentium varietate con[cribi po[Jent? Sedemim. boc tertium nulli comuemientius dedi 
cari debuit quam tibi,qui autor impulforq, fueris vt ea coquirerentur, egoq importumi notam 
pertele declimanero cim tu ipfe crabrones in te [ponte tua concitarss. Cale. 


E $CU- 


Liber XVI. I7 


AESCVLAPIVS. 


GE NGVIS fignificatumapud Romanos, perindeacapud Grze 
ΤῊ cos X /Egyptios, fanctum femper fuit, per quem nímirum ip^ 
7 4 fum falubritatis deum A: ículapium intelligebant, quod nu^ 
Τ᾽ mifmata,quod marmora, quod Grace Latinzd; omnes hito 
5&3 riz teítantur, plurímaedg pafsim (tatuzs,per quarü crura & ee 
Eee" S7 ^7) nuaferpens flexuofis uocluminibus implícatur,locorum ubig; 
Romzsacin toto terraru orbe confpicíuntur.InefTe quidem anguí remedia mul 
tà,experimento compertum e(t;necgullum efTe aíuntapud Medicos uolumen, 
quod anguíum ín zeritudinibus bencficía non latifsime demon(tret:ut minus 
miremur Íerpentis effigiem ex are ín contum furrectam à Vlofe, in quam popu 
lus oculos intendens, ab íncómodis, qua fe ín itínere tam longo ogoerere po» 
tuiffent,diuino afpirate pracfidio liberarentur:de quo, loco fuo plura dixímus. 
Quiínetiam,utad remedía reuertamur, ínuentü e(tab Antonio Mufa Augufti 
medico, in ulceribus infanabilibus uiperas edendas dare, miraqp íta celeritate 
perfanare , Et quamuis perniciofa multa fintex anguibus exempla, non íta ta; 
menalíenumà ratione eft corum genus,fi modó que bruta hone(teatqp pruden 
ter facere uidentur,ratione ea fieri concedamus,ut nonalíquando magna & amí 
citi & fide documenta prae(titerint,& eam íu(titiz partem exercuerínt,que in 
homineraro admodum inuenta perhibetur. 
EDIOSSUP DAE EAUEITEUACT ΘΟ 10D VURCA- 
Cribit Plutarchus;afpidem ab Aieyptiaco uiro quodam patríz relioionis fu 
S per(titione tam familiariteralíta, utad menfam aísidu£ uentítaret : qua cüm 
catulos enixa efTet,quoru unus hofpitis filiu enecauit,reereffa parens,intellecto 
facinore,filíu & ipfa fuum morte multauít;ac uoluntaríü exilíu (ibi in perpetuu 
delegit. Apud Philo(tratulegere eft, Aíaci Locren(i dracone manfuetü in deli 
cijs fuifle,cui cibum de menfa comuni míniftrabat,quemdj perinde ac cane fecu 
comítem adducebat:addit,eum quínq; cubítorü magnitudinem expleffe. INeqg 
illud practermíttendu, quantum ad falutis fignificatu pertinet;publícatum efle, 
INeron£ à percufforibus,quos in eum Mlefallina immiferat, ferpentís ope feruaz 
tum,cüm e puluíno,ubi ipfe quiefcebat,fe proferens,eos abí(terruiflet,fiue ea fa^ 
bula fuerit,fiue ferpentís exuuie,quas ex uoluntate matrís dextero brachio adal 
ligatas aliquandiu geftauit;ac tedio tandem materng memorie abiecit,rurfusd; 
utialío comentarío diximus, extremis fuis rebus fru(tra requifiuit, quippe qui 
[perareradueríus infortunia, quz undic íam pertime(cebat, amuletum íd fibi 
profuturum. SQEGRIWSA" ΤΊ ORU 
Vin etiá ferunt Heleos aduerfus Arcadas dimicaturos,ferpentís ope uictoz 
D confecutos,oblato fibi puero,dum ín acíem defcenderent,que nudum 
ante omnes ordines ftatuerut, Arcadibusdp irruentibus puer ís ín dracone mu; 
tari uifus,cuius horrenda fpecie perturbati Arcades,difruptis ordinibus fugam 
turpiterarripuere:ín cuíus reí monumentu ΕΓ εἰ εἰ facello ibi erecto ubi condi fer 
pens uifus fuerat,Sofipolin inde Deum relígiofifsime coluerunt. 
SAID VS. 
ΝΜ: uero falutis fignificatu ferpens fibi uíndicaffe uidetur, à quo, ut ini 
tío dicebamus, multa ín humanum genus remedia procedunt. Apud La; 
cantium legas ictui uiperíno prafens admodum efle remediu uiperam ipíam 
exuftam & in cínerem redactam, Citat hancartís medíce perítiam Adamantius, 


do. 


. Pierii Val. Aefculapius. 


ubi homilía X v rr. fuper Numeros, facrificiorum daemonicorum uirus per (a^ D 
crificia,quze olím Deo offerebantur,depcelli dicit,ueluti lerpentium uenena me 
dicamentís nihilomínus ex ferpentibus confectis depelluntur,ut perhibent. A^ 
pud Cebetem obferues, uiperz dente femel tactum quempià;nulla deinceps ue 
nena formidare, Tradunt alij, quí uiperze iecur conditum femel hauferit, nuL 
lius inde ferpentis ictum pertimeícere debere. Quid ueró illud quodà Diofco^ 
ride tradítum e(t,homines quí uíperís conditís in cibum utí confuerínt,longío^ 
ra uita fpatia producere, & ad íummá fenectutem incolumes peruenirecIfigo^ 
nus Círnos memorat Indorum genus, qui centenis quadragenis annis uiuant, 
quía uiperínis carnibus alantur:ad hzc, neq; capiti necp ueftibus ecrum,noxía 
corpori ine(fe animalia, eamdj caufam uidetur Tertullianus afferre,cur tanta fit 
ceruo uíuacitas, quippe quód ipfe aetatís (uze arbiter ferpente pa(tus,uenenoau 
oeícitíniuuentutem : uel, ueneno languído exít ín iuuentutem, ut uulgata haz 
bentexemplaría, Et Nazianzenus, ubi Bafilij rudimenta cómendans, philoío^ 
phíam & politiores alías literas à Chriftiano homine minime contemnendas et 

fe differit, uiperam ín exemplum adducit, ex carne cuíus fingulareremeditgra/ Β 
uioribus morbis excogitatu εἰς: ad hancuícg díem à maxime fera perníciofadg 
be(tía κατ᾽ xà "T heríacum uocamus. Sunt quí tradant uíiperas ín Arabía,ubi 
balíamucolligítur,innoxias ictu, quod uenenu balíami leniatur fucco, quo illae 
dícunturalí, Addam & illud,tamet(i & πωῤόλγον, quod apud Theophraftulegas, 
uiperaru morfibus tibicíinem qui moduletur adhibiti, cfficacitatem habere me 
Numifmat dicinzc, quae quidem cómemorare libuit, ut non immerito numifmata tot cufa 
plurimacum. exi(timemus, qug ferpentem habent cum inícriptione falutís:ueluti ille eft in fpi 
Wess x ram collectus cuius infcriptio,s AL VS AN TONINI AVG.Inalioeciuídem 
9 ᾿Π nummo ferpens eft tractu (inuofo,tortilícs obrepens uirge,quam fignu ibídem 
adíectu dextera humi applicat, Atqp ínalio Dea ipfa laeua uirgam gerit, dextera 
poculi angui porrígít:infcriptio, SAL VS AVG. COS. III. Inalijs ipfefcl, 
la fedens paterá porrigitangui fuo de loculo exeunti,caputd paterz admouenz 
ti:infcriptio, SALVS AVG. Innummoueró M, Aurclij Seueri Alex. fedentí 
fimulacro pateráqp porrigentiaffurgitanguis,cum infcriptione, SAL VS PV» 
BLIC A, Sednefingula cómemorem, quz quidem funt innumera, Cómodi, 

Crifpinze,& alíori, per angues deníqs omnes falutem íntellexere, Quódautem τ 
ferunt A: (culapium fub anguis fpecie R omanilegati nauem fponté ingreffum, 
cum ipfi Epidauru aduerfus peftilentíam opem imploraturíi adnauigaflent, fcri 
bunt Graeci talealiquid fibi etíam obtigiffe, ciim ipfe idem Deus draconis effi- 
οἱεὰ INicagora Echetimi uxoread Sicyoníos mulorum bigis inuectus eft.INeqs 
defunt qui fuper A fculapio cómínifcantur hiftoríam: educatum quippe draco^ 
nemab eo,in Pelei montísloco,qui Pelethronius à florü ubertate nuncupatur: 
Thronaenim flores uocantlíngua Theffala. Adduntanguem eum fuifle nigru, 
utero fubuiridi, figura pulchra, triplici dentium ordíne, fronte & fupercilío ad; 
modum pingui, cui prz pinguedine torulí uelutí quidam fub mentum redu 
Ci, barbx fpeciem reddebant,quz lurído fellis colore intíncia uideretur. Ictus 
eius innocuus, illí quem foríces infigunt perquàm fimilis, etíam cim uehemen^ 
terlzdere conabatur, Genus hoc ferpentum afsídué cum aquila bellum oere^ 
re aiunt, fzpedpin eíus nidum prorepere, ouadj depaíci, ac illi femper infidias 
ftruere, cim prafertim ad praedam abuolarít, quafi louem ulcifci uelit, qui do^ 
minum fuum fulmine futtuliffet.Horu autem conflictum operepreciü eft apud 
INican^ 


Liber XVI. na 


A Nicandrü legere, Sed utapud Paufaniá e(t, dracones qui A (culapío adpingez 
bantur, colore erant (ubflauo, quales ín Epidauría tellure tantu inueniri tradít. 
Cüm πετὸ E fculapíus Apollinis, hoc eft,falubritatis filius fingat, ideo nónulli 
dixere,ferpentis eum infignia ge(tare, quod homines cüm in zgrítudinibus, ut 
Homerus ínquít,neqs non Hefiodus, cito feneícát, falubritate adueniente íterü 
iuuene(cere uideantur, Spectatur hoc idem in fole, dum ab hyemali fenectaad 
ucrnam fefe proripit iuuentutem. 

P/ROVOD WEU'NITTLA.; 
Vód fi medicina rationem habeamus, ferpens hic prudentià indicare uide 
bitur: nam & Affertoris noftridictum e(t,nos efTe debere prudentes,admo 
nentis,f(icuti funt ferpentes. Ideo ex Valentinianis quidam fophiam illam fuam 
Íerpentem factam dicunt, quapropter & contraríam extitiíIe factorí Ade, & re^ 
rum cognitionem hominibus infudi(le, eap de caufa ferpentem omniu fapien^ 
tiorem habitum;de quo latius apud Irenzzum,INam cirm prudentíanon praíen 
tíatantüm examínet, uerüm & lapía & futura meditetur, & tanquam fpecula 

Β profpectet,medicum excribere uidetur, quem oportet,ínquit Hippocrates,pen 

[itare diligenter, 
Ος τ᾽ ἤδη τα τ᾽ toy Tec, Tw T ἐασόμϑνα, 893" voy, 
we funt,que fuerint, qua mox ventura trabantur. 
quod quidem hieroglyphict per tricipitíum in Apollinis etíam fimulacro factu 
inuenies, cuíus pedibus ingentis ua(titatis ferpens triceps fubijciebatur. Capita 
ea,canís unum,lupi alterum,tertium leoníis:de quo alibi differuimus,& pruden 
tiz fignum id efTe demon(trauimus. 
PeEL BINH G!DE:S: 

A um in Delphis apud oraculü ferpens, qui fingulari certamine 

uideretur Apollinem prouocare.obferuatum à Plutarcho. pernícíes ením 
faluti femperaduerfatur. Inter agalmata Pontificia, que Roma ín Pulchre fpe 
culz receffu,ob ueterum quippe artificum admiratione,uifuntur,lulius 11.ad^ 
mirandz illud uetufteartís & ingenij (ignum reftituit, Apollinem ἱκαταβιλέτίω, 
ubíuipera ferpítab imo lauríni trunci, cuí dextero innititur femore. INon teme 
rt illa facta,fed tum hec qua modó retulimus,tum P ythonís,hoc e(t, gritudi^ 

€ narij uenení cadem índicat,que Apollo, ut Ouidius, 
JYülle quidem fodit telis e pluribus hydrum. 
Statuz ueró huius facies oscg ipfum Octauíani Augufti uidetur effe, eiusdj iu 
niorís lineamenta quz fpectantur ín nummís,repracfentat.Suntauté Pythones 
& daemonum genus, cui,utfcribit Adamantius,dracones alíjcp ferpentes míni 
(rare perhibentur.Sed de ijs alio commentario plura differuimus, 
GIG'A'N'E:ES. 

Em quoq; per ferpentem uoluminibus implicatum,malum ínterpre^ 

tatur, przcipueds Gígantum genus qui terrarum orbem olím oppreflere. 

Et Cómodus Imperator,uti legere eftapud Lampridiu,homínes obtortís pedi 

bus,utpotedraconteís, Gigantas appellare folitus,eoscj fagíttis ex libidine co^ 

figere . Et (Tatuas eiganteas pent omnes obtortis cruribus uideas, ut anguipe^ 
des illos Terrz filios oftentent: nam & INafo anguineos habuiffe pedes ait Gi 
gantes,quí centum qui(q, brachijs ccclum capere conati funt,co ueríu: 
um centum quifa parabat 
Jngcere anguipedum captiuo brachia celo. Et tna Maro: 


Pierii Val. Serpens ITI. 


Hisnatura fuae aluo tenusima pe orbes 
Squammens intortos rmuat ve[higia ferpens. 
ΗΘ ΕΚ ΕΘ ΙΝ: 

Vas uero colubras Eumenidü crinibus obuolutasaiunt, ab  ἰςἢγίο poe; 
Qa trapíco primüm excogítatü Paufanias atteflatur, cüm antea nihil neq; in 
his, neq;in alio quopíam ex infernis deis quicquá effe horrificu exiftimaretur, 
Mlanifeftifsimu efteníim totum hocterroris argumento confictü,loca tamen ea 
terribilia e(Ie ex AfTertore no(tro totiens audimus, ubi fit fletus & (tridor den 
tíum,X quz pafsim facrz líterze de gehenna ponunt. V t uero adanguium terri 
ficum hieroglyphícureuertamur,nó temere Tib. Gracchus tímuiffe uídet,cum 
in fpatíoía galea,qua ín bellis uti confueuerat, angues offendit oua peperifTe,fce 
tuícpíam formatos,pauló antequá multitudine Qyuiritu oppreffus interficeret, 

V A'S/T-ET. AS. 

Am draconem,quem mali fignificatum habere dícunt,Crocodili nónulli fpe: 
j eii efTe putant, fortaíTe quia uaftiore pingeretur corpore,nam alicubi mirifi 
ce crefcut, Maximus ením T yrius tradít, apud Indos Alexandrí tempore draco 
nem fuiffe quinqgíugerum magnitudine, cuiboues & oues ín cibum Indí mi 
ní(trarent. Alij omne ferpentum genus índifferenteraccipiunt,cuiufmodi mon 
(trum Annibalà tergo fubíequi profpexiffe fertur, belluam quippe ua(táà 8t im 
manem círcumplicatam ferpentibus, quae quacuncp incederet, omnía arbufta, 
uirgulta & tecta peruerrebat,quod uaftitatem Italiae portendere diuinitus intel 
lexit.|Neqg temere Fauftina uifa (ibi in fomnis ferpentes párere, (ed ex his unu fe 
rocíoré,cim Antonínu & Commodu ín utero ge(taretquod uíta deinde Com? 
modi uoluptuofa (imulac perníciofa, re ipfa comprobauit, non hominé,fed im 
manem hydrum ad humani generis internicioné emiffum.Argiphonte Paufa^ 
nías dictum ait Mercurium, quía àguxró" fuerit, ferpentem quippe fuftulerit, 
quem nónullí ἀργίω uocant, uel quafi ἀργὰὴς ἀπὸ τῷ Qoi, quod czede abftíneat: pa 
εἰς enim Deus e(t Mercurius.quàuis Leutychidas Lacedemoníus Ariftone pa 
tre nobilis, neg fua obícurus uirtute, portenta hzcatgp alía eludere confuerit: 
nam cim propinquiorís portz claui Draco círcumuolutus effet, monftrumdg 
id efTe uates denunciaret, Minime mihi quidem uidetur,inquit,fed (i clauis dra 
coni círcumuoluta efTet,monftrum efTe affeuerarem. 

VOLVMEN. 

Libi cur dracones Cereri uectande adhiberentur,explicuímus:fed quonia 
WW. praetereundum exiítímaui quod in fignificationum argumentum a^ 
pud fcriptores ueteres coperiffem, addendu quoq fuit, fcripta lucubrationesdg 
ínanguiu nomen deuenire : (iquidé Z:ezes Hefiodi interpres, dracones quibus 
uecta Ceres Proferpina quarítabat;fignificareait uolumina quae Tríptolemus 
de agricultura confcrip(it,coq; loco δήμητραν, "'erram matrem interpretatur; con 
fuefTe enim Dores y ín ? uertere,ita quae γα μάταρ,δήματρα mox dicta, 

TROPHONIVS. 

t Mo quaedam íuxta Ercynam fluuium in fpecu quodam fuiffe memorat 
Paufíanías, quz dícata erant cum fceptrís,círca quae dracones obuolutí com; 
plícabantur, quz nonnullí antíiquarü rerum ignari, JH (culapij & Hygizfimu: 
lacra exiftimabát,cim tame € Ercynze & Trophoníj effenthieroelyphica,qui^ 
bus etíam antiquitas dracones confecrauit,(iue ob oraculorum prudentiam, fi 
uc obrei quz in promptu erat (imilíitudine, quod oracula Trophoniana fubter 
ranco 


Liber XV I. [19 


A raneoinfpecu reddi folita, in (pecuauteet fubterraneis cauernis angues libetifsi 
melatítare ignorat nemo, De T'rophonio pleni funt doctorü atatís noftre libri, 
BUOURUEUA S, 
Orcam quoq; uentum aiunt híeroglyphíce uiperínís caudis, pedum oco, 
DB przedítü ligurarí:qua quidem fpecie infignis cum Oríthyiz raptu in Olym 
pia uífebatur in donario à Cy píelidis dícato. 


DE SCORPIO. 


N T E R ferpentíaScorpius non habetlocum, fed quia uenenofum 
25] eftanimal,hic míníme pratereundus fuit: íuper co tamen parte eam 
iis DUM tractare príus ínftituimus, quae cum crocodilo negotium habet. 
egt HOSTIVM CA&DES MVTVA. 
Oftes enim duos parí conditione ínter (e dimicantes, uicifsimdgin dam» 
namutua concurrentes, oftendere fi uellent Aegypti) facerdotes, Scorpíü 
s & Crocodilum pingebant:nà ij eenuíno quodam inter fe odio flagrantes,fimul 
atqpalteralterum infpexerit, in mutua funera fponte rapiuntur, ambocdp eadem 
dimicatione perimunt.Q)uía ueró & terreftrís & marinus Scorpius inuenitur, 
de marino hic dubio procul íntelligendum.Q)uód ἢ rem eueftigió peractam in^ 
dicare uoluiffent, crocodilu fcorpio fubiectur pingere mos erat:ictus enim fcorz 
pij quamprímuüm interimit crocodilum : fin díftractam diutius pugnam, diffi 
culter; in necem deuentu oftenderent, fuperatum à crocodilo fcorpíum facie» 
bant: ís ením motu feonis longe diutius laboratantequam hoftem affequatur, 
& interficere pofsit, 


DOLI FALEACIXEOQSYÉ. 
4I Erreftris uero fcorpíus doli atcp fallacie fignu habetur ín primis:eftigapud 
Sophoclem, Captíuis, prouerbíum ín hanc fententiam, οὐ παντὶ γα τεσκορπίθΘ᾽ 
φρερᾶ Aia, quippe fub omnílapide fcorpíum infidiari.Sic & T heríacis INicander, 
exopmiG" ἀππϑοϊδὰς ὀλίγῳ ὑπὸ Ad λοχήσας, E 
Scorpius infidias parua fab caute tetendit. 

Apuleiusaccrbítatem morum per Ícorpiumnotat,ubi illa: Noftí quendam bar 
c barum noftrz ciuítatis Decurionem, quem Scorpionem pra morüacrítudíne 
uulgus appellat. De infidijs uero quz po(talíquam felicitate fubfecutae fuerint, 
Sidoníus de fortuna loquens δἰ uirum,ut fcorpius, ultima fui parte per^ 
cuísit. Cuin & mathematici,uel Ambrofio tefte;percuflorem,& ad inuadendü 

ex infidijs promptu eum futurum dícunt,quem Scorpius nafcente exceperit. 

: INNOCVA PRAVITAS,., 
Τ' in aqua merfus fi fieuretur, innocuam fignificat prauitatem : quandoquide 
& iple & ferpentesalij qui pracualent in ficco,fi precípitenturinaquam, ut Cy 
príanus aít,pracualerenó poffunt,innoxridp efficiuntur. Díuinze uerólitere per 
Ícorpium indicit & diabolum & cius fectatores,de quibus Euang. Dedi uobis 
poteftatem caleandi fuper ferpentes & fcorpiones.D'eferpenteautem, quod ad 
hancrem facit,fatís fupercg fuperius dictum eft. 
LIBID O. 

c hzclibidine & nequitia fcorpius pictus oftendit, eic ex humani corpo 
ris partibus pudenda funt dedicata.L i igno Mars dominatur,adulterioru 
Íemper infamia notatus.Et milites omes mulierofos ait Aríftoteles.Et fupra fini 


Pierii Val. Salamandra. 


torem prodeunte Scorpio ortos, Mathematicilafcíuos effe dicut.quare hucfor. Ὁ 
tt fpectat illud diuí Hieronymi díctu de uírgíne ad Auítum : Cauendum near; 
cuato uulnere fcorpij uuIneretur,Cccleftem ueró Scorpiuob aculeu,qui eft in^ 
(tar teli, íunt quí uelínt humani generis perditionem fignificari, ciim Libra Ve 
neri dícata,ínter Scorpij chelas pofita,matrímonij concordíam oftendat. 

J^"ER RA. 
AE ciídem Mathematicis defumptum crediderim id Scorpij fignificatum, 

utproterranonnunquá figuretur:zaiunt fiquidem illí necemà terreftribus 

animalibus ijs obuentura, quibus Mars in Scorpio certo quoda loco repertus 
fuerit. Ad hzc nummus quídam eft,ín quo quadriga (unt cum Victoria & his 
literis, Q. EL. IVLI BVRSIO, abcuiusaltera facie caput e(t cumlaurca 
& alís,ab occipitio cuius fuícína e(t X Scorpius, quod uictoria terra marídj par 
tam fignificare uideatur. 

ἉἋ ἘΝ ΤΟ ΑΣ 


Trumueró doli fallaciz dg Peenorum, qua tot bellís uniuerfo terrarü or^ 
WV si per totannos ínnotuere, an corporum color fufcus,an quid aliudargu^ & 
mentum dederitut Scorpius Africae terrz fymbolu haberetur,diu multi qua 
fiuere.Id fane conftat;in Hadriani quibufdam nummis Scorpiu nonaliter Afrí 
cam fignificare, quàm cuniculus Hifpania,equus Italiam oftentet.In quà fenten 
tíam utadducar, facitíngens atqueadeo perniciofa Scorpionu multitudo, quà 
ca rcgio gigniít,aduerfus quos Strabo aít remedía ab indigenis excogitata, cum 
dormiítu eunt pedes allio atcp etíam lectos ípíos illinere. Anímaduertendu ue 
ro,(iScorpium píngere contingat,ne quis INicandri ueríu decipiatur,ubi autor 
ille dicit,à cufpide nouem compagibus fpondylos contínerí; τοιῷ δ᾽ ἐπὶ κύτρῳ 
σφόνδυλοι οὐνεάϑεσμοι ὑπερτέρε σικερέης. ἐννεάδεσμοι non eft ibi fimpliciter 
pronoue nodis pofitit, ut Antigonus € Demetrius arbitrati funz,fed pro mul 
tis,ait ínterpres:fepte ením tantu copages habere caudá fcorpij manifeftu e(t:(a 
peueroó nouem pro multitudinis numero ponítur.Q)uin etíam INicanderídem 
ἐννεάκεντρον dixit, de eo qui duos tantum aculeos haberet ; quz quidem opínio eft 
Apollodori.Et de nodis numero fepté; unicuigg cernere uolenti facile coftabit, 


DE SALAMANDR A. F 


3&3 Alamandra quoq; inter malefica uenenofacj anímalia recenfetur, 
&! quare illà “πος quanta poterímus dexterítate tractabimus.E(t heec 
3223 5j crocodilo terreítri facie perquam fimilis,lícet non (it (tellione maior, 
x 25.-] maioris quippe lacertae magnitudíne,quales ego ín Bellunenfis agrí 
faltibus Ca(talioneo feceffu meo magnis imbribus excitatas afpexi: & ín fon: 
tís mei cuíuídam aquzeductu,quem maceríe atqj cefpitibus ftruxeram,feptímo 
poítanno cüm eum reficerem, multas inueni ipfum fluuentis aqua marginem 
accolentes, paruo ínter fe diftantes interuallo, ea ipfa fieura coloribusdp praedi 
tas,qua píngitur ab autoribus. 
AB IGNE CIRCVMFVSO NON OFFENSVS, 
Tine undicp ignibus impetítum,fiue cladibus ijs quz períenem figni 


—-— LI D - LES . ᾽ν o 
ficantur, obiectu, minime tame ulla ex rjs parte lacfum fignificare fi uellent 
o 


A eypttj facerdotes, Salamandram píngere confuerunt:ea fiquidem per arden: 
tes carbones ínambulans, nulloab his afficitur nocumento ; tantus enim illi ri^ 


gor 


Liber XVI. 120 


A gor,utionem tactu extínguat,non alío modo,quàm glacies. 
i CONSTANTIA. 

Azianzenus pro conftantía Salamandrá ponit, dum anímal id ín igni me 
INaioqu omnía domat,nó folim lztarí dicít ac uiuere,fed cum omnino ctia 
extinguere.lta fe cu Bafilio, Athenis ín igne perfidiae Deu uerü colendo íncolu 
mes ucríatos gloríat,quin etíà eum profefsione fua atcp co(tantía fupprefsiffe, 

AMAT OR. 

Vntqui per huíuímodi fpeciem,per Salamandram quippe in igne pofitam, 
h μεν a o(tentent, quodamorem ex ione fignificariapud omnes uulgatu 
fit,utin Facibuslatiusà nobis dictu, & ardere fe amantes omnes profiteantur: 
cumd íta uitam ín ze(tu trahant, erudite fefecifIe putant, (i figuram huiu(mo 
diardoris fui (imulacrum pretulerínt, Sedenim hoc haudquaquá mihí proba^ 
tur:quía fi Salamandra ignem rigore extínguit fuo, ea utícp nó zítuat, quod ín 
prímis amatorfentire fe clamat, utpote qui uel intímís medullis exuratur, uel 
lentis penitus ignibus maceretur ; hunc uratamor, hunc urat proteruitas, cüm 
8 feruidus fit puer Veneris, Cupidody femper ardentes acuat fagittas, Ardeat A 
trides medio ín tríumpho uirgine rapta, & qua plurímain hunc modu Poétz 
Ícribere confueuerunt: utí etíam apud Maronem, Caco carpitur igni Dído, A^ 
gnoícitdj eadem ueteris ueftigía flammze: V ritur infelix, ardetamens, traxitcj 
per offa farorem,ac totam incenía per urbem debacchatur. Mitto quód fabulan 
turalij Salamandram igne pafci,atqgideo amantem referre,quod ille fit huic ue; 

luti cibus,quo fe oblectet afsidue, 

AMORIS NVTRIMENTVM. 
horses ením hocexprími potuiffet,fi beftiola illa pofita effet pauló mu» 
Íca erandí maior, qua ín medio nata igne, per ignem falit atqzinambular, id 
quod in Cypro íníula uideri autores tradunt xrarijs fornacibus;ubi chalcites la 
pís íngeftus diebus compluribus crematur:de qua quidem illud fpectandu ma^ 
xime,quod quamprimum longiore pauló uolatuà flammiís abícefferit, eniori^ 
tur. Hancalij P yralin;alij Pyrauftà uocát.Z:enodotus ín eíus cognomine uide; 
tur hallucínari, cui de lampade id attribuit, quod mínutulo cuidam papilioni 
c generí inefTe uidemus, ze(tíuís temporibus, uefpertíno crepuículo ftatím inci. 
píente,quam Apuleíus nouo,uti fuus eft mos,uocabulo Flammidem appellat, 
multi Nitedulam,certe Girzcí Lampyrídem uocitarunt. V erm hzc qua delo 
quimur Cypría,longealía eft, Quod ueró dictum e(t Salamandram inambula 
tione fuaignem extinguere,autores grauifsimi funt qui contrà unà cum Sextio 
fentíunt,ignemcp ab ealzdi omnino negant, idc Plíníanis adhuc temporibus 
Romeincompertum erat,necp adhucaliquis fe uídiffe teftabatur:nos uero eam 
non modo ardentes prunas non extinguere, uerüm etíam eucítíoió emori expe 
rimento comperimus, animali eo à Bernardino Pollano nobili Tarui(ino, ho^ 
Ípite tunc meo;ab eodem fonte meoallato ín domü.Alíj ueró qui rem utexplo^ 
ratam & ip(i fcribunt;caufam etíam inueftigarunt cur íd efficiat Salamandra : a 
nimal ením fine íquamis & cute effe, corpus habere frigidu, & maxime humi 
dum, quo fingula quzcung; contigerít humectet multo magis, quàm limaces 
faciantthumoremdp illum à corpore tam longe diffluentem, uim cam habere;ut 
ignem extinguat quem attigerit: λιποῤΡῥινὸν ca de caufa Nicander cam appellat, (i4 
uc quod cute careat,quze ῥινὸς dicit, fiue quod à cute humor 
illelareíus emanet, 


Pierii Val. Salamandra. 


HIR P I. 

INI uero adeó alienum à fideuideatur,Salamandram &aliquodalíud animal 
poffe per medium ignem incolume tranfire, íÍcíimus familias quafdam in a 
oro Falifcorum fuiffe,qui fuperambuftam igni ftruem ambulantes non adure 
rentur,Hirpos illos uocauere;& ob id perpetuo 5. C.milítís omnium«p alioru 
munerum uacationem habuifle, Sedenim aetate noftra uidimus Romae Benedi 
ctum quendam T'eutonicum arte fpeculorum fabrum, qui non temere profi, 
tebatur fe per flammas medias inceflurü citra ullum uel capilli unius detrimen? 
tum,quem & plurímu, & T'eutonicorítu ualde promiffum habebat. V idi ego 
homínem manus inliquefactu plumbum immittere, idc ex candenti patella ín 
uolam accipere, eque ac fi argentu uiuumaut tepida fuifleraqua, introductus 
olímad hocfpectaculum ab ampliísímo uiro Bernardo V ibíenio, qui mox ma 
eni nominis facerdos Cardinalis fuit, ín cubiculum Ioannis Medicei tunc Carz 
dinalis, in confpectu cuíus hzc fiebant, cüm ego tantí pracíulis manum ofcula; 
turus accefsiffem, quadriennio ante quam is ad fummum Pontificatum afcen; 
difÍet.Cyuód ueró aiebat Benedictus hocfe arte magi(tra facere, quippe qui un 
euento quodam partes eas oblíneret, quas ab íene faluas uellet, íd in memoria 
adducit quod Varro ait, Hirpínos eos,de quibus pauló ante dicebamus,folítos 
medicamento quodam pedum plantas tínguere,atqpita perjignem ambulantes 
multa,ut Virgilius, premereue(tígia pruna, | Inueniueró, quod ad hancrem 
facit,apud Andream graecae nationis medicum,cui multüm interpretes INícan: 
dri tribuunt, hoc de Salamandra traditu, ut fi quis eius fanguíne uel manus uel 
ueftem obunxerit,quod oblitum fuerít,ab igne nihil quicquam lzdi: quamuis 
Plinius hocnon facile credat, Bíufmodi medicamini admifcent alij albumen o^ 
ui. Atíam mínus admíremur quod ín Q)uadrigarij annalibus legitur, oblítà a^ 
lumine materiam fuccendi nó poffe,idcg effe uerum, Sylla ín Archelaum bellan 
te comprobatü.Sane larícem interarbores neq; flammam emittere,necp nifi lon 
ga & uehementi exuftioneín carbones abire manifeftu eft, quod in fornacibus 
exploratum, rcliquis lienis admíxtu longo temporis interuallo confumi. Hoc 
& Caari in expugnatione caftelli cuiufdam, quod L'arignu nomine dixerunt, 
quíalaríce prasmunitum fuit,círca Alpes, non cítrafummá admiratione cogni 
tum,Liíno ueró,quod nonnulli Carpafium appellant;de quo Paufanías, ardere 
id perpetuóante Mineruzillius fimulacru, quod ccelo,ut fama fuit, delapfum, 
in Acropoli uifebatur,Patautj ego pro ellychnijs ín lucernís alíquádo ufus fum: 
matería enim integra & íncolumí perdurante, tandíu ardet, quandiu oleo ínz 
tinctum fuerit, INaícitur (4 ínter uenas aluminis, ac ueluti denfior quaedam car 

tilaeo ínterfpergitur,cuiuímodi funt granatorum malorum ínteríepimenta, 

CORRVPTOR OMNIVM. | 

Sid utad Salamandram redeamus, nunquid eorü quoq; nobis arriferit figni 
ficatum,qui damnofum hominem,omnes quibufcum uerfetur;alíqua perni 
εἰς aut iíníuríalabefactantem,& quacungp íncefferít calamitatis aliquid inuehen 
tem, per Salamandram oftendi uolueruntzquippe cui fit pernicioía adeó uis,ut 
arborís quam irrepferit poma omnia ínficíat ueneno, & eos quí ederínt, necet, 
frigida ui nihil aconito diftans, aít Plinius, atcp hís quzedà magis exítialia;quae 
apudautort ipfum late recenfentur.lllud fane admiratione dignum quod tradí 
turab Alíano,(ues Salamandra impune uefci,uerü ubi quis eíus fuis, qui Sala 
mandram deuorarit,carnem ederít, prafentaneo eo ueneno correptü ínterimí. 
- ΠΕ 


Liber XVI. [21 


IYE ΘΒ ΘΑ ) Ὲ- 
Eme Frigidifsimo animali ad ardentifsimü accedere,ad hiftoriz nonund 
/A ΞΕ uenuftaté pertinet : quare incomodis recitatis, quz de Salamandre 
SN. ἡ gelu procedunt,íam quz de Dipfíadis ardore proueniitmemorabi 
cza)|mus, Animalid repuliu perníciofifsimu,corpore modico,ac uiperí 
no perquá (imili,fed ad i&tu uiolentifsimo:de quo íta INicander, T heríacis ubi 
Nai μι δ... ἀφ᾽ C ὁμώσετ, οὐ 2009 ἐχίδυκ 
IIxugoTóPA 3awatrs δὲ 3oo 6p" Ier; PH 
OlciKs cix. | βλοσυρὸν δακ Ὁ’, 
Zipadis hanc speciem turet quim mimor mft 
C'ipereo generi yis rnortis,at ocyor ijs qui 
Afix fuerint truculenti fulmine dentis. 
Figurá eius So(tratus àrelíquis colubrís íta diftinguit, ut eam dicat habere cau 
dam duabus lineis nigricantibus diftintam,corpore reliquo albicante, 
SIDE ΤΟ ΕΟ τα X. ἧς. 
Ernere olím erat ínlítore quod ἃ regione maioris Sirtís ínter Libyam & A 
gyptu porrigítur, columnà quandam ín qua uir moribundus czelatus erat, 
cuíus pedes ferpens impactís dentibus affligebar, fpirisci uolubilíter implica 
bat.Eranr& mulieres aliquot,quarum alíz aquatum ibant;alíae aquam decum^ 
benti propinabant: adíacebant paísím & (truthiorum oua hincinde (trata teme 
re. Quz quidem fpecies tota prorfus híeroglyphica hominem fignificabat biba 
cisimum, uelardentifsíma confectum fiti, ut Lucianus interpretatur: id quod 
ctiam ad totius illius regionis naturam indícandam accómodari poteít, nam ca 
fitilaboratin prímíis.Serpens aero ille círca pedem obuolutus & mordicus inhe 
rens, Dipfas erat. Veneno ueró hece(ít plurimo &immedicabili,quosc; momor 
derít ufqueadeo inflàmat, ut propémodum exardefcere uideantur, ac igne uelu 
| ticíircumfufo concremarí.Supreme uero fitiunt,quods magis potant,eó potan; 
diauidiores fiunt,ut fitís eanullaaquaruui fedarí poffe uideatur, ueriim eo ma^ 
gis cuire quo magis alluitur & irrigatur, perinde acfi quís ignem oleo fu perfu 
lo extinguere conaretur, Híncnon infacete nomen confinxit Ouídíus, cüm le: 
nam quandam temulentam, Dí píadem appellauit; 
Efl quedam nomine ipfas anus, 
Exrenomen babetnigri non illa parentem 
JAemnoni imvofeis fobrta vd equa. 
Neqsforté importunum fuerit, Epigramma quod olim ín Framarianum face 
tíísimu auo noftro fcurrà lufimus, Οὐ απο αἰαὶ fubijcere.Id eft huiufmodi; 
Narrabat quidam vim Zip[ados exitialem, 
Perpetuam infundat qua pede fixa fiim, 
Nempe fiim,tria quam nequeant extmguere Nili 
Oftta,vel magnis fagna perhausta cada, 
Ipteriove loca Libye, Garamantas ad ipfis, 
Qua fouet aventi Struthius oua folo, 
Quippe vbi quis mifera [battatus forte per arua, 
In pede fulminei vulnera dentis habet. 
ire dua dextera famulestotidemá, [mistra 
Heec gerit pec pleno vafe propinat aquas, 
lila propinatis alias vJfperingerit illa 


Pierii Val. Medufa. 


Nec mora,necrequies,pocula mille parat. 
Frammarianus ad hac,hanc à mili quarite amit, 
Figat vt illa meos officiofa pedes. | 
Sapíienter itaqg,ut reliqua, Mofes Deuteronomio inter maxíme perniciofaani 
malium genera Dipfadem pofuit, ubi terríficà illam defcribit folitudine, ín qua 
erat (erpens flatu adures, quippe Dafilifcus, & fcorpio animal infidíofifsimu om 
nium:mox adíecit,& Dipfas:quod utatrocíus redderet,fubiecit, & nulle omni 
noaquz,quz fcilicet opem effentaliquam allature, Eadem de caufa Apolloníus 
poéta terram aridam Dípfadem uocat, Admíratur autem Aphrodi(ieus, cur illi 
quos animal hoc momorderit, fitím illam intolerabilem T heríaca epota fedent, 
cum genus íd medicaminís ex ficcis & calidis rebus conficiatur: neqp adduci po^ 
teft id alia ratione fieri,nifi mutuo cofenfu quodam, uiperaru,que admifcentur, 
carnes antipathiíam habere aduerfus quoduis animal uenenofum., 
ἌΡ ΡΘΕ SIUE ONGSISPINAS 

NLIS uero fitis ipfa fimpliciter paísim intelligenda, fed nonnunquá pro effre 

nata reí cuiufpiam appetentia capitur : nam & fitibundu pro maxime cupi 
dumautores ponunt;& fitim Oníirocrite níihilaliud pra fe ferreautumát,quàm 
auidifsimà cupiditatem.Ipfa porro fitis hieroglyphice fxpe ponitur in díuinís li 
teris,ut Ambrofius fuper hydropíco in domo Pharifzi curato diflerit:nam fiti 
reiímpiu dicit,dum huius mundi bona cócupifcit.Iam & fitireauri, in huiufmo 
difienificatione paísim inuenías,nó aliter quam & auri facra fames,Poéta dixit, 
Delitefcitautem, utad Dipfadem reuertamur, aneuís id genus in infidijs inter 
Struthíorum oua, quz Giaramantes non ad cibum tantüm perquirunt, uerum; 
etiam ad uafculorum & poculorum ufum,quippe qui propter folum arenídum 
& exuftum argilla carent,qua nos uafa no(tra fictilia coformamus. (yuín etíam 
eiufmodi ouís, quz aliquanto grandiora fuerínt,diffectis,elegantifsímos fibi pí 
Icos faciunt,ex ouís fingulís bínos,quibus capita obtegant,eod; geftamine plu^ 
rimum delectantur, 


DE MEDVSA. 


z|Edufa quoq; figmentülícet fabulofum,aliqua fubminiftrauit híero^ 
|glyphica. TERROR. b 
I5 enim horrificíisanguium híatibus tremenda,terroris fignificatu 
habuit, Praefectü uero caput id à Perfeo,terrorem íummotüab eo 
patría procul indícat uírtute duce,qua perfalcatum enfem & interpofitu fpecu 
lum effingitur. PRVDENTIA. 
12 hiftorijs Theoenctiantiquitatüu fcriptoris (nam alium poétam Comícum 
memorat Athenzus) Mledufa legitur ex tribus Phorci filijs magís aftu poL 
lens,qua regnuà patre derelictum ín magnáauxerít opulentiam, atqj eíus pru^ 
dentíze caufa (erpentinü caput illi confictuà poétís, Caeterim Apolloníus Rho; 
dius οὐ τῇ af ἀλεξανοβεας xri, omnía quz morfu laedunt genita dícítex guttis eius 
fanguínís quiab obtruncato Giorgonis capite de(tillauít, quauís Acufilaus na 
ta ας εχ T yphonís fanguíneaffeueret. At Nicander Hefiodi teftimonio visio» 
ἀφ᾽ dip T S^, quippe Títanum à fanguíne nata haec mauult, quod tamenapud He 
fiodum,iín ijs que extantoperibus,non inuenitur.quare nonulli Ícribunt Hefio 
dum à INícandro falfo cítatuqui poétari morem & licentíà non examinát, cium 
ctii Oratoríbus ín declamandi genere tam nomína d hí(torías pro comodo fuo 
comu 


Liber XVI. 122 


A comutare,atqp etiam prater fas quaedam in ufum fuum extorquere concedatur. 
STYVPORUEIE ΑΜ ΕΑ ΘΕ 
Vamueró ΜίεάΔιυήαπι Domitianus Imperator pro pectore eft geftare foli, Donitiaii 
iu NES ín pulcherrimo cíus figillo fpectauímus, omníno ftupore quem defe /lvo. 
omnibus ín negotijs quaecuq; tractaret concitatu uolebat, fienificafle tradunt: 
quamuís nonnulli nonalía caufa factum putant;nifi ut patrís geftamen ufurpaz 
rct;nam ín pulcherrímo V efpafiani (ignoapud Melinos RomzCGrorgoné huic vepafari 
pro pectore adpofitá afpexi. Alij fa&um à Domitiano in honorem Mineruc uo f£ 
lunt,quód numen id fibi colendum przcipue fufceperat: nam clypeus huíufmo 
di ferpentu horrore praemunitus, ín prímís Palladi dedícatus erat, Eam Eufta 
thíus ídeo Gilaucopin appellatà cenferi fcribit,quód ex Poetis nónulli dracones 
Glaucopas uocitarint: quamuis & à formidolofo afpectu dici poffe non inficia; 
tur, quód leones illi qui precipue Regi] nuncupantur, quos; loco fuo inter a 
lia fienificata fymbolum terroris efle oftendímus, olauci à colore nominentur, 
PRVDENT IA. 
2 NIS tamen defunt qui Giorgonís caput pro Mineruz pectore ftatutu, pri 
dentizs,uti id fuperius,fignum efle contendant,quelocum habeat in pecto 
re,qua qui prediti funt;facile alios cofundere;uel ímperítíe redareguere,faxeoscg 
quodammodo reddere;ubi adlibueritpofsint, Apud Poétas tamen Pallas Me 
duíz caput ad íncitandum, uel ad terrorem incutiendum przctendit, ut tradit 
Ouidiíusloquente Perfeo: 
Nunc quoq, vt attonitos formidine terreat boffes, 
PPetlore in aduerfo,quos fecit. [ashinet angues. 
Idég precipue cernere eft ín fcuto Herculis apud Hefiodum: quamuisnon fum 
neícius,cfle multos qui opus id Hefiodi illius celeberrími,quippe ut INafo, Ser; 
uantís pecudes uallibus Afcra tuís, efIe negent :alios qui ad C CL, tantüm car 
mína Hefiodi,reliqua fubiunctaab Ariftophane grammatico contendant.Sane 
Meeades Athenienfis legíitímum agnofcít opus, fed Hefiodo fuccenfet, quod 
V ulcanü finxerít matrís inimicis arma fabricaffe . Apollonius Rhodius & Ste: 
fichorus Hefiodi omnino efle uolunt:aitigitur, 
ς οὐ yxp σφιν pO" ἅκε ϑεὰ γλαυκῶπις 3 lon 
αἴγιδ᾽ αἰασέσαισι. — QyuemStatiusitafecutus eft; 
Secle pratendens colla 2vtedufa 
Ceu famulis accendit equum. 


DE HYDRA 


E Ram meiam de hís anguium uoluminibus explicaturus,cum maio; 
jM rimeobuolutum negotio confpexi: fupererat enim Hydra, quac me 
A| ultíimoloco agerefla moraretur: quare ope Herculis implorata, ip^ 
ἢ fam quoqp ita confecimus. 

SOPHIST . 


Η fienificatum, cuíus uno przcifo anguíneo capíte;alia atqpalia eucfti^ 
gio repullularent,multialijs atcpalijs modis interpretati funt: nos ca con 
tentíefle poffumus expofitione quà Plato,Euthydemo,pofuit,ubi per eam per 
inde ac per cancrum fophífticas aít nugas fignificari, Flydram Paufaniasuno 
tantum capite przeditam fcribit: fedenim Pifander Camíreus multa illi capita 
ua 


Dierii Val.Hydra. 


tribuit. Alcaeus οὐνεχκέφαλοκυ cam uocat, πυτακοῆακέφαλον Simonides,quem Ma, Ὁ 
ro nofter fequitur, ubi dicít: 
Quinquaginta atris immanis biatibus hydra. 
Sedenim hí numero ufi funt multitudine fignificante, more poético : numerus 
ením nouenaríus, necp non quinquagenarius, ex ijs funt quí multa fignificant: 
utilludapud eundem Maronem,quinquagínta intus famulz;pro plurimze.ITta 
sita yugx κορώνα in. Aratí carmíne, pro multae uiuacitatís, quod fuperius in cauda 
Scorpij tetigpimus, & in Digiti cómentarío, ubí de numeris agítur,latius expli^ 
cuímus, ubi pafsim numeri illí recenfentur, qui tamapud Girzcos quàm apud 
Latinos pro multitudine ufurpantur. 
INVIDIA. 

INISSE ex perítioribus inuidiam per Hydrz fpeciem fignificari tradunt, 

ideodgínnulloalio monftro domítando Herculem magis laboraffe, quà, 
ut Horatíus aít, füpremo tandem fine domari comperit. Ea ueró palu(trís fingi 
tur, & tfordido cceno pullulare, quód nonnifi in abiecto uilidg animo reperia 
tur:qua de caufa Ouidius inuidiam ín imis uallibus latitare cofinxít: ita reliqua € 
qua fuper ea cófcribit,ad hydra fignificatum omnía quadrare comperies, INam 
& Erichthoniu,quem alij pedes anguíneos habuiffe,alij (erpentem illi ad cufto 
diam datum fcribunt, ínuídíam fignificare nonnulliarbitrati funt: ea ením poft 
rcs przclare geítas fuboriri folet, & in cordis penetralibus occultarí, uírulento 
ad cuftodíam adiecto fpiritu, Atcy hocillud odium eft, quod Diodorus ex Íet^ 
pente picto fignificari tradit. 

EDOMITVM A VIRTVTE VITIVM. 

His pietas noftra heroas fuos, quorü t numero fortifsimu illum ccelo 

intulit, qui fatalem draconem ex urbi fubíecto lacu quotidie profilientem, 
nunclongo uolumínum tractu fpatiofa per arua late proferpentem, nuncípiris 
iímplícatu collectumqp, in infidijs per frutices & florulenta gramina latitantem, 
horrenda interdum letíferads die noctudf (ibila difpergente, immani uenenofa^ 
rum fauciu híatu letum omnibus intentantem, nullocg non die mortalíu alíque 
deuorare folitu,interfecerít. INO temere hecliteraru monumentistradita,tametf(i 
rem uti geftam Concilia maiorü no(trorüactis inferendam uetuerüt. V ídetur 
ením haec picture fpecies unuquenqp admonere uirtutis, cuíus telo fretus illece Ε 
bras amatorías,que dubio procul per ferpente exprimi confuerut;fcedasdj; uolu 
ptates ex lacuhoc e(tex infirma fluxadj mollitie mentís emergentes,finuofis uo 
luminibus,hoc e(t, uarijs dele&tamentorülaqueis manusq; pedesqphominu im 
plicantes, arctífsimíscy uínculoru nexibus obftringentes, nullo timore percul/ 
fus fummouere cótendat, (imulqpodíu & e(tuantía indignati cordís incítamen 
ta,underixz,cótumelig,calumniz,pefsimaed perfuafiones orta, magna femper 
reri humanarü pernicie, uti fibila teterdj halitus per cogitatus aurescg noftras il 
labétes extínguere aggredíat:malos denícp affectus,prauofcdg mores omnes,quí 
eraffatorís uelutí quodam infultu anímu incautu adoríunt, cuíus purítaté,quae 
per uirgunculà intelligit, uirulenta cótagione turpiter labefactát,letalicg morfu 
ín pedes affixo,uniuerfum corpus cóotactu uitiát; proferpented; in dies magis pe 
ftilenti morbo fcedifsime interficiut, firmo coftantid propofito perdomitet,ani 
mumcepincolumitati nítoridp fuo affertü reftituat patri. Operzpreciu eft uidere, 
quéadmodü uirgunculà puellam expofità adapertis faucib.ríctucjlatédídudto, 
in parenti ac totius urbís confpectu íamià inuadere tentaret ingluuiofus draco, 


utcp 


Liber XVI. 122 


A υἱόρταπὶ praeftans animi iuuenís intrepide eum agereffus;uibrato pilo, ferroc; 
peros medíum adacto, pertranfitaqg ceruíce terga illa ímmaniía transfoderít, at 
tollentemcp ínterím iras & caerula colla tumefactum, harena moribundum fira 
uerít, fru(tracp uolumina illa terrífica quatíentem replicantemcp, pluribus tanz 

.dem ictibusad faxumallifo capite cofecerit, atcpíta uere fortítudinis coronam, 


& deorum illatus numero coníecrationem etiam fuerit afIecutus. 


PIERIVS VALERIANVS AEGIDIO VI- 
TERBIENSI, CARD. S. P. D. 


gu CP ILE me fatlurum exifhimo, nr fudiorum meorumsqualiacuna, e[e po[- 
βρη, rationem omnem ad te deferam, quem humanifsimum femper corundem. 
moderatorem habui. (Nam du vifsimis etiam temporibus, Cum ea omni4 deelJent 
E qua vniufeuim[a, Imgeniu ad labores imuttare folent, rebusq, fapius defheratus n6n 
Komam tantum, verum etiam tp[a literarum Fludia defereve folcitarer, ciem praferum e[Jem 
non femel τη, officij foctetatem a Banmifro,qui de AyCaximtliano fuo tam multa tam honorifice 
pradicabat, Unitatis ynd tAmen autoritas tVATo απ ἃ fuit,cur non v[queadeo amimu de[pon 
derem:tu enim nunc bortando, nunc monendo, nunc opem auxilium tuum pollicendo,bono 
me[emper animo e[Je wufsisli. Nea, per te feetit, dummodo equiora fuil]ent tempora, quin ali- 
quod Fndus meis otium aliquando compararetur : quo vno ego grauitatis e beneuolentia tue 
prefidio  futentatusangusia illa omnia ea constantia pertulit, quam n tot annos firmifsimam 
perdurare; amici dubio proculomnes admirabantur. Quem. yero non confirmal]ent frequen- 
ame ille adhortationes tue,cum tanta me charitate compledlerere ? cim me non. priuatim. 
znodo, fed publice etiam comendares? Poteró ne ego vnquam dememinil]e praclarifsma ilius 
CODCIOBIs te Ham  frequentifsima totutsne Corbis,an orbis dicam, confe[]u, tanta vtr autorita. 
tis habuift;vbi ciem e ve nata quadam etatis noflra lumina laudibusin celum extulifes, qua 
tua deme quoq, pecula, qua pradicatio fuerit, Roma ([Gimus quanta buic nomini vis ) tunc 
mouit vniuer[a-im quo licet illa pietati erga te mea permi[eris,ma quud merita poftulavent mea, 
1d tamen de me iudicium tefiimonium, tuum multarum inde vigiliarum incitamentum. 
fiac. Hinc fatlum ve lucubrationes aliquot alias,tum im primis / eg yptiaca illa commenta- 
ria dererum fignificatiomibus, tot apnorum vigilias, tot dierum atq, nothium fudores, tot im 
reconditifsimi rebus eruendis lucia, dandis conatus, in cam demum Seciem imformarim, vt 
conipiai nullo iam meo, quamuis maxime verecundi rubore pull confidam. Quod uerà in bu- 
iu[modi negotio abfoluendo reliqui efl cum vmuer[um opus inf ignire nunc [peaofis iteratorz 
bominum. nominibus consiituevim , argumenta, ipfa parturi, ne yno continenter libro com- 
plexa, odtofüm. ob verum multitudinem volumen efuiant, amicos mihi quofdam defrgnaui, 
uorum hortatu modo hoc, zaodo illud 4me con(criptum. effec nofhi boc πλετωρχικὸν) td enim. 
anaxime comodum vifum eft quod amlitioni pratexerem, amicorum  ferlicet impulfi me tam. 
multa elabora[Je : quando hodie τά ploimum vuto verti video, quid labortofa quis aut dif- 
fictlta ag gredi aufus fit, quud boneslam industriam {ΉΥΡῚ otio pratulevit . Inter bos autem eo- 
rum 17, primis vationem mili habendam propofu, qua mili talia meditanti fiffragati funt: 
cumá, tuomnium maximenon modo album .adieceris calculum, fed autor pene fueris ne1n- 
choatum boc opus olim abuyceretur mihi preaipue deletlus es, cutus nomini lucubrationum bu 
iu[modi partem nuncuparem . Quod f meum hocinflitutum non ajpernatus fueras, {πε exte 
faam, quod aris animal tibi velisinferibi. Putes vero inuitatum te ad (oritianas cenas, 
172 quibus difcumbent tecum Bembus, Sadoletus, Sanaxarius e ple, alij, quos te fummo 


" 4 


Pierii Val. Ciconia. 


opere diligi, &» à quibus te plurimi feri non ignora : vbi tamenid tantum honoris extra ordi- 
aem tili up. ft;vt euis animalis,quod tibi apponi {γος ferculum accipias. Obfecrove- 
và te projummo meo ergate cultu co» incoparabili obferuantia, ne aliter luc defcendere dedi- 
gnerisquam vocatus olm ad Élegiacam Amorum meorum cenam conferre tenon erubuifu, 
(meam banc qualemcunq, grati animi declarationem co vultu /Jufcipias,quo me ad exhiben 
dum butufmodi munus totiens accendere ΠΩ 


AEGIDIVS CARDINALIS PIE- 
RTO- ΝΑΙ ΑΝ Θ ον 
Sep. Ν 

ULantium me commouerimt litera tue faautfsime mortalium Pieri, vt fme incre 
δὴ dibili voluptate cogitare, 1ta verbis 'Jatis al]equi nunquam po[Jem Nam tametfi 
| Antiq illa amicitia no[ffrayomnia qua ab amicifamo expetlari po[[unt,ab bu- 
S3] panifimo 170 ingenio tuo mili expetlanda 6 pol'icebatur, non erat tamen yt 
vnquam aut precipue boctempore, dumis tls tuis lucubrationibus, tot huius etatis lumini- 
bus,po[Je me bominem admodum tenuem c ob(curu inferi, [erare auderem. Sed vt mililin- 
felicius quám in mala ingenia incidere,ta mililfelicius quam im bona. AYtentis enim ifBus bon 
tas fecityvt nec butus temporis ab[entia diuturna obfuerit, nec mea [eperioru tempor negligen. 
tia,ne culpam forte aptius dixerim e peccatin. Dicisemm,cim laboraresvebus paru, (fecundis, 
minus arridentefortuna, per(ape te à mefuil]e im bona Spem ere, e ad melius erandum 
confirmati. Disperea [i quid vnqua occurrit mili in vmuer[a vita, vnde plus angarserubefca, 
doleam,quam quod folis verbis fla tunc officio funétus fum, cuius ego vei ciem recordor (recor- 
dor autem frequentifume)non modo faéht, aut infe£i potius me peenitetverumetia met füpra- 
qua cogitare quis pol]et e μίσει c pudet. Quod uere e bomi cofüluevis, e benemerentifsimis 
sU clarifsimisq, vuris anmumerari me [azueris facis,vt cum iure ill quidem hec à tereciptat, 
ynus egoscul mullo ifla ture tribuantur, graufimo ob[lrimgar eve alieno, quo quide non fum in. 
cotrabendo promptior quam futurus [m.ft vnqua dabitur,imfüluendo.. nimalmihi peculia 
re efl cenis Imepti Gconia,vbra, no obfeuri exemplum pietatis no ab “1 Ἴοτεῖο e fenfilin fiu. 
diofis modo memoria prodim, verum ἃ theologia arcana Hebraoru tum culta, tuya diuinis ho 


. * ὸ * 5 . D 5 “ LI 
noribus venerata. In arcanis enim eum babet locu ea auis, vt nibil pofsit aut reperiri [acratius, 
δ - 


aut ditmius excogitari. Doteris fs videbitur, auem vt in hominibus pafcendis meptaita imn alen 
dis parentibus laudata comendare. Quod [rid minus ad rem qua tibi propofunfhi facit, dici po[- 
fet quando (icomiam ad dapes ferre non efl columbam [mmilem afferri licere. Sed tam [us no vl- 
terius JXnerua. Ego non ad Coryttanas cernas,vbi quandoq, quafi digladiatu pugna plufqua 
(entarea, fed velut i2 arcani Corytit AJ[pecum,qui;vt Pomponiy verbis vtar, mirificus e? pat- 
cher,acpatlo pofl totus augu[Tuset vere [acer, es ἃ Dis et dignus c creditus Nam [ida 
tores ἔζων Duy, quis neget antri JYtu ez tua à dis mnbabitart, qui eodem tempore eg pt glo- 
viam [lauras, quo Turca euertit? femuls, illa fenfit indemalum dmonem militiam delen- 
tem,tyrannide prementem,[rgna,flatuas, marmora, cg quicquid antiqui [Hendori erat, di- 
vipientem. Hincte Dus comitibus non cementa non faxa non vanas pyramides, Je Japientie 
veteris fed diuina eruditionis fed arcanarum Jacraruma, literarum epulta monumenta vepo 
nere, ignota mortalibus arcana inflauvare, lucem cana doctrine, qua ἃ Gracts abel]e audiuit 
Solon, pofl tot fecula ab imferisremocare.O felicem. Aeryptum:longe quidem illa felicior ἃ te fa 
“4 εἰ cium ceaidit,quam cum [laret : la emm bum [ta à Selym Turcarum principe occupa- 
vt pottut pac vr (apiens Cicoma altum in celo ndum [Iruens, m auum tuta viuet fempiternu. 
Cale. ome, AC D. X XC. UI Moralia. 
PIERIVS 


Liber XVII. D4 


APIERIVS VALERIANVS BELLVNENSIS AD 
AK GIDIVM VITERBIEN. CARD. DE IIS QvwVE- PE'RVGNGO- 


NIAM, MEROPEM, CVCVPHAM, IBIN ET GRVEM 
SIGNIFICANTVR, EX SACRIS AEGYPTIO- 


RVM LITERIS. 


S93] C C E tibi, Pra-ftantifsimeuir, Ciconíailla tua pictaticultrix, 
ἘΞ Sacerdoti omníum pientifsímo dedicata, quam tu (cilicet non 
Éireliquis tantüm uolucribus, uerüm & uníuerfo anímantiü ge: 
J neri folitus esanteponere, quippe quód adco peculíaris & inge 
E nita fit illi píetas,ut ipfum humanum genus,in huiufmodi ca 
E pienda adorea,longo poft fe interuallo relíquiffe uideat. Hinc 
non in A: eyptíacis tantum híieroglyphicis fculpta, uerüm ctiam in Romanorü 
principum nummis fummo cultu cufa reperitur, 
ῬΈΕΙ AMSE 
]dere ením efteam pafsim in Hadriani nummis, infcriptione etiam adíe^ 
Β Xa, PIETAS AVGVST A. δίρπιβοαρας hzchomínem erga parentes 
pium,& uerz charitatis offícijs infignem,quippe quz parentes nunquam defe, 
rat, fenectutem eorum curans, non modo feneícentium, fed quotíefcunqs opus 
e(t utalantur operaliberorum. Alítes ením hae necpatrem neq; matrem errare 
hucilluccibi caufa patíuntur,íed operam dant ut ín cubili maneant,& eorü labo 
re pafcantur, quos ipi genuerüt, educaruntdj. Vnde pientifsimü illud αὐτιπελαρ 
γᾶν, ufurpatum ín adagrjs. Etantiquifsimalex Pelargica,honore nominis hísa; 
uibus habito,de parentibus,ut ita dicamus, renutricandis, Sed quas nos,rogo, 
mortalium aut natura ipfius leges curiofius ueftigemus, cüm in facris líterís, 
poft tríailla de diuino cultu praecepta ín decalogo contenta, prímum rerum hu 
manarum decretum àfummo Deo fit, Parentes uenerari * quz docirina apud 
Hebrzos príimüm popularibus literis mandata eft, ut omnibus effet ín prom 
ptu fugiendorü expetendorumdqj notitia , Identíidem ueró nos admonent diui 
nzliterz, ut fi díuturniore uíta frui cupimus,& patrem, & matrem cumprimís 
honore profequamur. V nde fenaríolus ille dictitatus in fcholis, 
ἱκανῶς Κβιώσᾳς γαροξοσκ ὧν «ὃν yorác, 
ς Diu viues,feneftam fiparentum nutrias. 
Quam ífententíam Homerus ítafibifurripuit: ὠ 9 rods 
θρεπα φίλοις ἀπέδωκε μιναυθάδιος δὲ οἵ αἰών. 
Et quoniam chari nunquam genitoribus equum 
Reddidit offium,immatura eft morte peremptus. 
Caterüm Athenienfes eos tantum filios huíclegiaddictos uoluerunt, qui ucl 
diíciplinis,uel honeftis artibus fuiffentà parentibus inftituti:qui uero negligen 
ter educati effent;nihil eos parentibus debere. In hanc fententiam Boétíus hifto 
riam recítat mínime contemnendam, libro de Inftítutione fcholaftica, de co qui 
male à patre ínftítutus, cüm poft multa & enormía fcelera per patrís índuloen» 
tíam perpetrata traheretur ad crucem,accerfito ad fe patre, quafi pictatís officio, 
ueni actz per flagitía uítze petíturus, dum ofculü fe ferre fimulat,ci nafum deri 
tibus amputauit, memorabili nímírum omnibus exemplo futurus, educatío^ 
nem eíle,qua uniufcuiufgsuitam inftítuat,& fiue boni,fiue malí cuaferím Us, 
ni illi acceptum ferre nos debere, Neq; obíjciat quis, ingeníü unícuics fuum ín 
utero matris ipfius attributum, càm ucl ín brutís anímalibus Lycurgus, con^ 


u 4 


Pierii Val.Ciconia. 
cione fuperliberorum ínftitutione,rationedg legum ferendarü habita, oftende7 p 
rit ex duobus catulís, quosab eiuídem matrís uberibus fubductos, in fyluis al^ 
terum, in culinaalterum educandos curauerat, ubi aliquantulum adoleuiflent, 
ín medía concione fimul emiíIos,ad patíinam hunc ín medío pofitam, ad lepore 
illum, qui ftatim emiflus erat, ínfequendum accurriffe, Atc hocillud eft quod 
apud Horatíum legimus: 
C'enaticus ex quo 

Témpore cerumam pellem latraui in aula, 

AYalitat in fyluis catulus. 
At quanto magis honorandum eft íngeniu Ciconie, eo magis damnandum eft 
humanum genus,cüm fatís olím celebres ciuitates có impietatis ferantur irru^ 
piíTe, ut fenes quicung fexagefimuztatís annum excefsiffent, de ponte in fub- 
iectum profluenté deijcerentur : aut fi fabula eft, tam perdito fuiffe quenquam 
iíngenio,quí rem ufqueadeo abomínandam comentari fitaufus. V tcuncp, fabu 
la inde anfam cepit, quodaliquando fenes eíus zetatis Romae ín Senatum ad fe; 
renda fuffragía non admitterentur, In Comitía uero per pontem,quicollículos Ἑ 
duos iungeret, tran(itus erat: quí ueró prohiberentur có accedere, D'epontani 
appellabant. Sed ut manifeftas fabulas, bona Fefti & Erafmiuenia omittamus, 
alij lege longe íníquíore fanxerunt,ea zetate Íenes mortis ínter fe certamen íníre, 
ut ínutilís, quod illi cenfebant, atas facefferet, uictuscs neceffaría & iuuenibus 
& adultis uiris laroius fuppeterent: quod moris in lulide Co infula urbe IVle; 
nander fuiffe notat, utapud Stephanum legitur, Menandri ueró uerfus qui fu^ 
perant,ita legí debent; 

κοιλὸν τὸ κήων νομιμὸν ὅδ) φανία, 

€ δυυάμϑν S QUO wA die y Qii wa. xo. 

Lex pulchra (ee ciuitatis Phania, 

Gua leta non e[l vita,ne tristis fret, 

Férro itnbentur pra[ecare incommoda. 
Vltimum hocquz legis fanctío eft,apud Stephanum non habetur,fed ex hifto 
ríaomnino fubíungendum. IMPIETATI)PRAELA- 
e pifcíum coómentarío cum Hippopotami figni ta pietas. 

ficata recenferemus, memorabile illud Αἱ eyptio; 

rum documentu recitauímus, quo illí fceptra regia | 
in fumma parte Ciconiz capitibus infienita facie 
bant,fluuíalís equí ungulís ín ímum appenfis:ex eo 
innuere uolentes, amplexandam, colendam, fufpi, 
ciendamqp εἴς pietatem, eratum animum ποτα, 
to preferendu: impietatem ueró,cuíus híeroglyphi 
cum eft Hippopotamus, peffundandam. Amphi 
bium ením anímal hoc patrem folet de matris coi 
tu, quem affectat,male multare.ld fceptri in ahenea 
Bembi tabula ita habetur. 


DiE ;,.: :EXRIOB. E: TL 
|Vntqui Meropem etíam ín hoc ftatuant fienificato, cui pietate ean^ 
dem in parentes Ariftoteles attribuerit.Eam A lianus omníno ín Ci 
3| coniaru genere pofuit, effec ín parentes ea nutrícandi pietate,ut eo^ 

rum fenium haudquaquá opperíatur,quibus pientifsimam educan» 
dicu^ 


EA EE 


2» 


Liber X V I. 125 


A dicuriimpendat,fed quamprimü uolare cceperit,fponte animü ad necefTaría pa 
rentibus fubmini(tranda conuertat: quapropter eam auíum iuftifsima appella 
uit. Fíguram eius apud Simeonem quendam Antiochenu,qui multa deanima 
lium uí medica conícripfit, ita traditam inueni. Meropi animali uolatilí pectus 
cíIc accipitrínu, uentrem albícare, tereum & apicem auro (imilem,genas candi- 
das,roftrum magni, índed; nomen confecutá,quód procliuis admodum fitad 
contrahendam cum humano genere amícitia , Fl'omínes enim μέροπας appellare 
pracipue Homericüeft. Sunt qui gangraená eam uocent . d ucró infigne c(t ín 
eius ingenío,ut parítura huc& illuc tranfmigret identide,ut íta fallat,necy facile 
partus eíus deprehendi pofsit. V erüenimuero diuerfum hoc Merops habet à 
Ciconía,quód cunabula in terra facit, corporis grauítate fublime petere prohibi 
ta:in pecu ítaggnidificat,fex pedu defoffa altitudine, quod & de Cafsita fabulo 
Íc perhibetur. At Ciconia nidum ínaltifsimaruabictum uerticibus ponere com 
perítur,quamuís quonáe loco uenirét,quóue fe referrent, Plíníanís adhuctem^ 
poribus incompertiü erat. Sed quantu ad regium illud (ceptrü pertinet, Plutar: 

» chushocdegrue entire uidetur opufculo cui titulus, (Quaenam fint prudentio^ 
ra animalia, terreftría an aquatíca , Giruem enim facit fluuiali equo oppofitam, 
ca qua de fuperius caufa dictum eft, 


DE CVCVPHA. 


5 Hilippus ille, qui fragmenta quzdam ex híeroglyphíco líteraru E, 
) 45 gyptiarum interprete , cuí Horapollinem nomen faciunt, fatís cu 

«11 riofe collegit, € graeco fermone fcripta po(teritati comendauit, Cu; 
£) cupham quandam nominat in huíuímodi pietatis Gienificatum, INo 


S Bd utcunqz,gratum animus pereius alitís híe 
roglyphicum lienificarí dícít apud A'eyptíos, 
propterea quod unum hocanímal(ita enim illícha 
betur)ante aliaomnía genitorib.fenio confectis eo 
c dem modo gratíam rependít,quo ales ipía fuerit e 
ducata:in eodem ením loco ubi fuerít à parentibus 
enutrita, eis nidum parat, pennas ucllícat inutiles, 
eod; cibum importat(^é?«« enim in manu fcriptis 
codicibus antiquis, nO τρύφας, legitur) idcp quoad 
refumptis pennis ipfi (ibi fufficere queant. Atque 
haec eft,quá ait in facris fceptris prerogatiuá habe: 
re. Apud Sudà ín Reciconíandi prouerbíio,ut nouo uocabulo uerbi grzecí pro^ 
príetatem explícemus, nímirü legere e(t, ín eiufmodi fceptris πέλαργον adfculpi, 
quz dubío procul Ciconia eft. Atqs ego animaduerti quibufdam ín nummis 
huiufmodi (ceptri fpeciem Ciíconiz capite infignem effe, 
VERNVM  TEMPVS,; 
Hie & tepidí t&porís hieroglyphicu Ciconia, quippe qux adueniente 
M. ín tepídiores regiones tràmigrat, uerno uero tempore nos ínuifitz 
quare Petroníus eam Élíci copofitíone exulyemé uocauit. Hinc ín ae(tatis pictu 


ra Cíconiá nonulliaddídere,quandó con(tat eam ex crratícís auibus ací(tatís ad^ 
uenam efle, 


Pierii Val.Ciconia. 

Nuenio & munimentüab infidijs atcp ue MVNIMENTVM AB 

neficijs per Ciconíam platani foliugeftan^ ieó dijs: 
tem fignificari: ea fiquidem huiufmodi folio πες τ τ 
nidis impofito, edítis ouís eaab noctuaru ín 
iuría defendit . Compertum enim eft, fi no 
€tuaca cótígerit,fafcinari: incubatione quip 
peomnem,ac fi oua effent íubuentanea, irri 
tam fieri, quod obferuauit Alíanus , INouít 
ueró Cíconía amuletum id, ut eó nó accedat | 
noctua, ubi Platani foliü fuerit. Quid enim 
comune effe potef(talitiletali cum arbore ge i— 
niali? Vel eam íneffe folio uím dicemus, ut 
. abeiufmodi fafcinatione ualeat oua liberare. 

MEDI CIN A. 

V dfi Ciconiioretenentem oríoani ramufculum quis fieurarit, hierooly 
Q phíco co medicinam fibi comparata indícabit;nam eius herbae paftíone Ciz 
coníz ftomachi faftidium leuant. 

VIGILIA&:SPECVLA'TLONESQUVE, 

ἡ hi aueurali difciplina Ciconiz uigiliarum cuftodumdp urbium figna perhi, 

bentur,propterea quod zdiu faftigía & acrotería plurímüm inhabitat, Hinc 
auguríum Attila dederunt, futuri ut Aquileíam,quam per triennium obíedez 
ratmultiscg oppugnationibus attriuerat,expugnaturus effet: uifze fiquide Ci 
coniz uno ímpetu ex urbe migrare, fccetusdj fuos fublatos roftris per rura foras 
afportare, unde ille urbem cue(tigió perituram pravfagiuit;oftenfods militibus 
augurio, expugnatione perquampropere parata,uoti compos euafit, Et,(i par 
ua ponere cum magnis licet, Patauij fub Ezelini dura dominatione, cim iníe^ 
cta effet Iordano Bonzio uíro ftrenuo tyrannícidij cocepti calumnia, ob quam 
is damnatus eft,domusqp eíus difiecta, & à fundamentis euería, obferuatum eft 
paucísanté diebus Ciconíam, quz ín fumma illarü zedíum turri nidum ftruxe 
rat, paulatim nidum ipfumauellere ccepiffeymoxd; eum ín IVlanfredi Cuticellí 
turrim tranftuliffe;ibicgoua pofuiffexquod cafu factum credere difficillimu eft. 

St & militi hieroglyphicu Ciconia, MILITARIS DISCIPLINA. 
Ea ea fiquidem frequenterillud agita pem τς: 
tur, qua quís τατίοπε locum ponendis ca E 
ftris praecipiat : uel (i maior íngruat uis, 
quo pacto motis caftris hofte fallat.Com | 
pertum uero e(t huíus generis alítes ma, f 
eno numero certo cóogregariloco, ex om ἢ 
nid; prouíncía omnes ín uni cogi,utnuL | 
la fuí generis relinquatur cuiliberu fequi | 
fuerit;idcs praedicta ueluti díe:& fiue dit 
cedant, fiue adueníàt, etíam obferuantes | 
fallunt,quód nocturnis utrungstempori 
busaggredíuntur, Quid quod € conci ^ à 
lía inter fe ín cocíonis moremagítare eas E/727 77/1 Mee e N NN " 
obferuatum eft? ut ín Come Pithonis pa Sá auras 
tentibus A(iz campís congregate inter fe comurmurant, tam feuere difcipli/ 

nam 


Liber XV IIT. Dé 


A nam hancexercent, ut eam quz nouifsime aduenerit, lacerent, atque íta caeterís 
neglígentize ca(tígatae admoniítis, caftra fubíto uolatu mouent,& unanimi pro^ 
fectíone commeant. 

LhOSEIS | PROPFLUGAT'VS. 

R imüm uero illud optimi eftímperatorís munus, ut hoftes lonotà patrijs 

(cdibus fummoueat. Serpentem loco fuo belli & ingruentis calamitatis effe 
fignum, multis oftendimus argumentís: atqui nullum animal contra ferpentes 
acrius,necpafsidue magis dímicat, quàm Ciconia: quare honos illí ferpentium 
exitio habítus, capitalecj fuit pleriícp gentibus, (i quís Ciconià occidiffet; pcena 
cadem legibus ftatuta,quac homícidis: quod T heílalos religiofe admodu obfer 
uafTe tradit Pliníus,& pleriqgalij.Et apud Stephanum de urbibus legas,6exAís, 
οὐ ταύτι Ex tst πελαργὸς κτένφν, ὅν 39 1 χώρας ὄφεις ἀναιρϑσιν. ld quod notatu uoluíi,ne quis 
ταλαρὸς legeret,utin uulgatís habetur exemplaribus. V ndeforté factu, ut dum 
illi utili hac de caufa parcitur, prohíbitu fit eam menfis inferre, nonalíter quàm 
bouem olím occidereatqg ciuem, eidem fubijciebatur fupplicio.Sed ueluti negg 

5 bouiperpetua fuitímmunitas,ita Cíconíz ín culinà & ipferaptae:in quo tamen 
hocilliaccefsit honoris, ut ciim delicatí alij cibi plurimu ab hocuelillo oaneo^ 
ne príuatím conquifitilaudaticj fuerint, una Ciconía edicto Praetorío epulís ín 
ferrí meruerít: dequo Flaccus in Gallonij eulam,quíacipeníerem tantim ap^ 
probabat,ita fcripfit: 


Quid tum. Rhombos minus aquora alebant; 
Tütus erat Rhombus, tutod, (conia nido, 
Donec vos autor docuit Pratovius. 


Nam Ruffus quídam uir Prztoríus,utapud Porphyrionem legimus,quidam 
Aíellum dicunt, inftituit ut Cíconíarum pulli manderentur:ísqg mox repulfam 
in Prztura paflus;huiufmodi fcazonte profciffus eft: 


Gicontarum Rufus ifle conditar, Hic e duobus elegantior Planais, 
Suffragiorum punta non tulit feptem: 
i Gicomarum populus vltus eft mortem. 
Cornelius INepos,qui príncipatu Augufti obijt, cüm fcriberet de faginandis ali 
c tibus,turdosdj paulo ante cceptos faginari monuiflet;addidit, Ciconías magís 
placere quam Grues, quamuis longe fecus humanum mox palatum íudicauít: 
nam grues ínter primas,louij etíam noftri iudicio,comendantur. 
IRRISIO. 
Ratereundus nó eft Perfianus locus, per quem Cíconiam illufionis & πον 
gillatíonis fignum haberi dícímus,ubi dicit: 
O lanea tergo quem nulla (conta pfit. 
Ad id (cilicet refpiciens, quód petulciores homines cüm quempíam ludibríjs ín 
ce(Iere agoredíuntur, foleant digitis ín unum ad(tríctís exporrectíscp, quafi ci 
coníani roftrí fpeciem reddentes, identide pinfando abeuntes eludere: quí mos 
ín príncipum aulis frequenti(simus. 
: ΕΝ 9. 
Ddemus & illud,poffe etiam hieroglyphico Dei Cíconia ea ratione figu^ 
rari, quod his alitibus non ineflelinguam obferuatu,ideods earum uocem 
murmurationi potíus effe fimilem quàm clangori. INam & Crocodilum ea de 
cauía Dei (imulacrum Agyptij ftatuebant, de quo fuo dictum commentario: 


Picrii Val. Ciconia. 


elinguis enim omnino eft crocodilus:ídcqj tam fienificat Deum tacito omnía fi, Ὁ 
lentio perficere, quàm nó debere nos fuper coloqui, quem nulla queat humani 
uis ingenij fatis admirari. 
AANOOMINES? UD RVOENILS: ^ ENGEGCONHT V.S: 

NES uero mínori obferuatione dignum illud, quód purum animum,fupra 

terrenas fzeces elaaum,& diuinarum tantüm rerum meditationi deditum, 
per Ciconiá hieroglyphice fignificát facre etia noftroru litere. Fa(tíoía enim apí 
cescprerum femper quarítat Ciconia:quidj Hebraica fequunturlectione apud 
Pfalmographum,quod uulgo legitur, Herodij domus dux eft eoru,íj reddunt, 
Ciconie domicilium abies prbeat:uel, Ciconia nidum fuum ponit in abíete;ar 
bore fcilicet íupra reliquas uertícem attollente. Quod quidem ex Hebrzorum 
diíciplinis memíni te,Pater Amplifsime, pro concionibus declamitare, nidos 
Ícilicet eius alítís ín excelfi(simis abietibus pofitosoftendente, multa fuper ea ex 
undecimo Leuitici capite,octauo apud Hieremia,quinto apud Zacharia, & ter 
tío fupra centefimum Pfalmo memorantem, prxciput uero X X XIX. lobíslo 
cum declarantem, qui non intellectus longe alienum habeat fenfum, quàm ple; E 
rícp interpretes opinati funt.C)uzedam enim ibi enumerantur animantes, praecí 
pueéautem aues, in quibus multa, ín prímíscz manifefta atcp clarífsimaapparet 
prouidentía,inter quas Haísida ifta tua e(t, quam no(tram effe Cíconiam ( íd e 
nim recte memíni)contendebas,de qua dictum ab lobe:INum illa relinquit hu: 
míoua fua,ut quz puluis excalfaciat,pes opprimat,fera calcet? Quem locum ín 
terpres tuus enarrans,ait nequaquá íta effe, (ed Haísidam auem ut clementifsi 
mam,íta € prudentifsimam,eminentifsimis in fpeculis arboribusqp, montitim 
ucaut zdificioru apicibus nídificare, humo humilibüs ue locis minime crede: 
re, animalium acceffum, omnescpfortunz cafus inaccefTz altitudinis altifsimo 
confilio cauere:quamuis latinus interpres,oua eam humi relinquere tradiderit, 
Velle uero theologos, quos enumerabas, multa inefle Ciconiae díuina lumina, 
omníum fupremu,quo maxime dando clemens appareat Deus. INafci praeterea 
pleraícg, imó innumerabiles animas tantz lucis fa(tíoio íneptas, raras admodu 
aptas,propterea quod corpore mortali obtecie funt, cuius fi quando obliuifcan 
tur,gradum illum emínentifsimu, utaftrum proprium, femperante oculos ha^ r 
bitura funt, ita utniduillum antiquu agnofcant, quaeqp inferiora illo funt, con 
temnant X afpernentur., 

Abet& hoc Cíconía cómune cum fupe: OA Apis DNE 

ris, quod, uti dicebamus, bellum illi af 
Πάω cum ferpentibus e(t: quod quidem ani, 
mantíu genus íta prorfus terre(tre e(t, ut hu: 
mi repat, humifemper ucl adhzrefcar, uel ín 
abditifsimas fe terrae latebras occultet. Ita aní 
mus qui mortalium delicias auerfetur, terre 
noscpaffectus humi propémodum obuolu 
tos longe íummoueat, & penitus amolíatur, 
per hieroglyphicum huiusalitis,quze ferpen: 
tem dilaceret, apte fignificabitur. Serpentem 
ucro interalía (ignificata petulcíorum uoluptati, molliumdj illecebrarum fym 

bolum effe, plerifcglocís toto hoc opere declaratum eft, (uo 
ucro commentario plenifsime, 


ANI 


Liber XVII. 127 


A AWIMIMS *"ABD-IIVMILIA -DETECTY S. 
D huncítacg modum Ciconíz nidulantur: fed (i fuperea unquam mentio 

A aiquod humi oua deponat,alteríus fignificat oratía confictum,quafi rem 
ab ingenio fuo alienifsimam agoeredíatur : eríti5 Ciconíae humi oua deponentis 
híeroglyphicuanimus ad humiílía deíectus, Aliqua eft omníno anima talis,atqp 
utínam non innumerabiles huiufmodi reperirentur,quz,licet toto in res díui^ 
nas ueroant,totae afTurgant,totze humanas res coótemnant,tote diuinis afpirent, 
quadam tamen uulgarium anímarum labe contagionedg fit, ut cum alíjs morta^ 
libus uerfentur, eorumqp curas inanifsimas in neceffaríjs parandis, in periculís 
uitandís,ín familia, domo,agris,honoribus,alijsd; id genus fexcentis procuran 
dís imitétur. Atcy ita auís cceli gratía nata,dum ad humana ferpit,humi oua coL 
locare dicta fit,& à fanctifsímis naturae fuz inftítutíis aberrare, | | Memini uero 
& illud difputaffe te, Latinorum aliquot per Hafsidam Cafsitam ínterpretatos, 
fabulofecj Gellíu fabulam cómentum de nidificatione in agris & in fegetibus: 
fed eum apologu, non híftoríam fcripfifle:dicebascg Latinos noftros, unà cum 

5 Cirzcis, quippe qui fintad díuinos fonos foli barbari, ciim facris líterís careant, 
aípirationem grauem ín C líterà mutarefolítos, X pro filio Noa, Ham,fcriptita 
τε Cham:pro Ahab, Achab:pro Ohozía, Ochozía, Et Blondü ín afportando dí 
ui Vlarci corpore fuum tergís operto, exclamatum fcribere, Cancir Cancir, ab 
ijs quí Alexandríz cu(todes erant, cim Hazir Arabum língua enunciaffent, 
qua uox fuem fonat:efTe uero Arabum línguam Hebrzorum linguz nonabfi 
milem, & hos & illos que fuíllam abominari manifeftum eft. Qui quidem er^ 
rorà quodam noítrí temporis nouo ínterprete,omnibus díuinarum in(titutío^ 
num ex hiítorize tam ueteris quàm nouz libris,fupraquá díci pofsítauctus eft. 
Sed hzcalij uiderínt, INos qua ada alítís fignificata fpectare uidebant, quaecpad 
rem ipíam attínerent,íta ut uídes,qua potuimus cura collegimus, 

'Ne tta dilla age nequicquam credita ventis, 
Effluxile meo forte putes animo. 

Hacdemum eít illa Cíconía quam perlíteras apponi tibi iufferas,Pater fapienz 
tifsime, infipidailla quidem futura, nifi aromatibus ex Arabía illa tua petítís, 

c largedy fuperfufis, cómendationem aliquam acquifierít, Sed iam reliqua huius 
generís agoredíamur, 


DE IBI 


E Ibi nuncdicere confentaneum εἴς, πα: quidem omnino eft Cíco^ 
AÀ V| níze fpecies;excelía ea quidem, rígidis cruribus,procero roftro,mul 
7 4. to tamenaliía quàm noftra, Atq; ezdem in Aegypto duplici genere 
diftinguunt:funt enimalíze candidae, alie nigrae. Candídae apud Pe 
lufiu tantüm non funt,cüm in reliqua tota JL eypto habeant:ídeo ueró candídae 
appellatze, quía capíte íunt & collo pené candido, reliquo tamen corpore nigri 
cante.INiera contrà apud Pelufium tantü,ín caetera A oypto nullae, Sunt uero 
hz nigra tot cruribus gruínís,roftro maxima ex parte adunco. Sed que candí 
dae dicuntur,;pedibus funt humanís prope fimilibus,& eraciliori capite. 
AK Y,P, TV.:S. 


CYME quídem gemínze fpecies ín JE eypto tantüm repertze, areumentum de 
dere, ut bes gemínz pro Zgypto ipa &gurarentur, utpote quz eitantüm 
x 


Pierii Val.Ibis. 


recioni familiares & propriz effent. Eas ín huiufmodi fienificati pafsiminobe D 
liícis uídeas. In numis uero Q). C. Mari, obíeruauimus Ibes elephanto adhibi 
to,caru quíppe reeionu híeroglyphíca, quas ipfi ditioni Romana fubicciffent, 
aut ín quibus zternze memorizaliquid dienu effeci(fent.Sunt ueró aues ha íta 
A gypti propriz, ut extra cam regiont uiuere nó pofsint,afportatzecg ocyfsime 
moriantur. E(t&aliaratio cur /eyptühieroglyplice fienificarent Ibes:nem 
pecum earegio Delton;à δ graeccliterz figura nuncuparetur,eam cum Ibibus 
fimilitudinem habet, quodalites hac literam eam inceffu pedum, interftitio ad 
aequales tríanguli lineas diducto,figurare uídeantur;idemdp ro(tru patefactum 
Íignat: sod yap τῇ TI a3 Ds ais d πος ἀλλήλες, καὶ πθὸς ὁ ῥίγκ Θ' ἰσέπλένρον gl yvonss, 
C .0O:;R. 

V oníam uero Ibis Mercurio in prímís dedicata erat,qui totíus cordís & fer 
m lins domínus habebatur;ales ea cordís hieroglyphicum propone 
batur:nam & alibícor in thuribulo pofitu, Αἰ eypti habere fienificatum oftendi 
mus, V erümalia ibi ratío. Quod uero ad Ibín pertínet;auís ea f(imulac nata eft, 
fi perpendatur,duas aeque drachmas ponderat,Plutarcho referente,quod uticg Ἑ 
pondus e(t par cordi nuper natí puerulí; 402a? (Gus Φασὶν ἐκκολαφθέσαν ϑὐϑὺς ἕλκφν δύο 
οὔοαχ μὰς, ὅσον ἀβτι ar aud i γεγονότ S" καρδίαν, INYediciueró caufam aliam adducunt, quía 
Ícilicet fuapte natura Ibes cordi mirifice conferat, de quo apud eos Iocupletíus, 
Bedenim fuper πος πη Accipitre plura. i 
pee quia medicamenti genus quod in maxi SALVERLTAS 

mo ad falubrítatem ufu eft,cómon(trauit,roftrí : 
aduncitate per eam partem fe proluens, qua reddí cí 
borum onera maxime falubre, & in prímis neceffa; 
rium eft: eo illa oeítu figurata,falubrítatís apud AL 
gyptíos híeroelyphicu fuit. Eo autem pracfentaneo 
remedío cim uulgo uterentur Zeyptíj, euenit, ut 
poftquam eíus utilitas uniuerfo terrarum orbi com |- 
municata eít, dictítatum fit, ín /&eypto omnes efTe | 
Medicos : quod ab Homero fumptu multí poftea rc IQ 
ufurparunt, Acceísit huc ciboruab(tinentía, fucco; CSDETOHIS QUERI OE 
rum herbarum non íncuríofa cognitio,de quibus lícetalij multa, pluríma taz 
men A eyptij deprehendeére:in (titutumdpapud eos,ut fingulorum morborum 
finguli effent Medici,unde Medicorum illíc coaluerít multítudo, Alij eam affe- 
runt caufam cur Ibes falutis fimulacrum εἰν 
fent, quód ex Arabiain /gyptum uolenta 
latze ferpentes, quibufcum Ibes certamen inz 
eunt, A eyptíoscpab earüiniuría defendunt, 
Earum uero ferpentíum alae míníme pennate 
perhibentur, fed uefpertilionü alis perquàm 
fimiles, elabra fubrilid membrana quada in 
fienes , [Nota eft hiftoria, quemadmodü Mo 
fes lorenteíam tate, ut lofephus memoríae 
prodidit, Αἰ eyptioru copijsaduerfus ZEthío; lis bs : 
pas ho(tes ínfeftifsimos profecturis, dux ἃ Pharaone, ita oraculo praemonen^ 
te, electus : quíaís perloca magna ui ferpentü occupata ducturus erat, uím Ibi, 
dum íngentem papyraceis ínftrumentis inarcarum fpeciem contextis inclufe 

rit, 


Liber XV II. 8 


A ritíncolumemdqy ita exercitu earum alítum ope prefidiod; ad ho(tes traduxerit. 
prose aliquam ex inftítutísoptimísífa ^ MALvMrx ONIS INL. 


tijs fubfecutum. 


nod confilio fubfecutam A gyptij figni 
ficare fi uoluiffent, Ibin & Bafiliícum facere 
confucucrunt: fiquidem ex Ibidís ouo Bafil, 
Ícum nafci, pleríqs ueterum tradiderunt. Cau 
fam infuper éam philofophi afferunt, quod 
auís ca multíuora fit, € (erpentum uenenato: 
rumdgenus omneabliguriat,quorü uírulen 
ta putredine oua ipfa przedíta,animal id perní 
ciofum efficiant . Αἰ eyptij fané cüm Ibín alio^ 
quín egregie colant, oua ramen eíus, ne quid 
tale progeneretur,inuenta frangunt, 
EBfidemacadeó eneruatum hominem,ut 
nulla in re fibi fufficere pofsit, fru(traqg 
P omniatentet € aggrediatur, neque ullius rei ΓΞ 
compos per íummam ignauíam cuadat, híe; 
roglyphice fignificare ἢ uellent, Crocodilum 
Ibidis pennam ín capite geftante cflingebant: 
compertum ením e(t animal id ad rapinam & 
impetum alioqui promptifsimu,fi penna Ibi: 
dis demulceatur, ita obtorpefcere ac debilita |.- 
ri,utimmobilis reddatur, omnem priftinzra || — 
pacitatís uiolentia obliuifcatur, tanquam ali [-— 
qua fafcinatione fit repente demutatus, Quin 
etíam ferpentum genus omne reddi immobile penna huiufmodi ip(is iniecta,ex 
Democrito tradít Florentinus libro de re ruftica, 
VO CATLTIESUPRUM-A: 


E Rat & Ibís auís prímze literz fymbolum : fiquidem Plutarchus aít Mercu 
rium, qui primus literas A'eyptijs cómunicauit, Ibím primam cfTelíteram 
uoluiffe. Sedenim ipfa quoqpliterarum elementa non apud A gyptios tantüm 
€ fedetíamapud Graecos Romanosd hieroglyphicu aliquid habuere ut, A ndi 
cium eratabfolutionis, C condemnatíonis, N uero & L,comperendinationis, 
per quam nóliquere fignificabant. V niuerfi enim iudices, ut Pedíanus ait,in ci 
ftam tabellas fimul conijciebant fuas, fingularibus líterís fionatas , Interdum e 
tíam fententia fuà cur quis damnaret, aut cur abfolueret, perícribere confuerat, 


uoti, 


DE DAGNIDE 


QE INter A oypti aues celebris e(t Dagnis, ab infefta mordacitate ita 
| nuncupata;éé&xie enim mordeo eft. 

d EBRIETA S. 

lecce Pag eam fupra coronam aliquá (tatutam, ebrietas fj enificabatur: 
eas enim uolucres Αἱ eyptij in fympoftjs, quibus redimiti c(fent coronis aduinz 


- Lu s ry E : x / 
cire foliti funt, ueafsidue morfiunculis uellicando cantítandc Gp, petantes dorz 
mire non permitterent, 


X ὩΣ 


Pierii Val. τας. 


DE GRVE. zi 


zx Ruum fignificata in poftremis minime habenda funt, quibus mul 
ἢ ta cum humana diligentía, rectecg regendae familize ratione, com^ 
| munía funt. 
Ed illud ín prímis refer, quo CVSTODIA. 
CARNE ducemab hoftíu in^ 
fidijs fe cuftodientem fignificabant, Propo: 
nebant quippe Gruemuigilem, hoc eft, lapil 
Ium pede fu(tínentem: ille enim excubías or 
díne fuo totanocte difponut, lapíllumdj ideo 
prenfant,ut laffatis fomno decidens indilígen 
tíam coarguat. Cartera dormiunt capite fubz 
ter alam condiíto,alternís pedibus ínfi(tentes. 
Philippus ille, quí breuífsima Horí Apoll, 
nís lemmata in Graecam línguam traduxit, El 5 
loco hoc γριγορδσαι wr 59? woxs Romano uocabulo tuncà Girzecía cum imperio rez 
cepto, ufus eft. Harum alitum uigilantía imitatus Alexander Macedo, (i quan 
do peruigilandum effet, ne fomni uiolentía opprimeretur , uas aheneum pro: 
petorum adfiftebat, fupra quod brachíum exporrigebat, pilam, ut Ammianus 
IVlarcellinus aít, argenteam manu complexus, quz fi quando ipfe fomno uince 
retur, clapfa,fonoro ftrepitu fomnum abrumperet , Sedenim idem autor lulia; 
num Cafíarem abfq; pila, uel ín(trumentoalío, quotiens & quantum uoluiffet, 
euigilaffe profitetur, 
τ X co ueró collegio quod Girues cele; DEMOCRATIA. 

brant inter fe, nonnulli dicunt demo 
cratíá hieroglyphíce (ignificari : cü pluri 
bus enim cofultandi, fi quíd recte fecifTe 
uoluerimus, & felicem rebus noftrís fuc 
ceffum optauerimus , Αἰ fymnio Mega; 
reníi honeftifsimo loco nato,dum fuper 
hocconíulta pofceret, refpondiffe ApoL 
linem Delphicum aít Paufanias , refer 
ret ad multos, (i gerere quid feliciter uel, 
let: plurímorum ením fententijs auditis, 
facile eft quod optímum fit difcernere. 
Ea de caufa Megarenfes, ne ullam inter: 
pretandi oraculi occafionem amítterent, 
uel quidpià quod íntelligi potuerít prae 
terirent,comitíaad herou fepulchra habere deinceps decreuere: nam plures effe 
mortuos manifeftum. Sane quidem apud noftros confenfus uniod partíum ín 
eandem fententiam aut rem,latíno uocabulo formam ab ipfis Giruibus uidetur 
accepillejutínde C ON GRVERE pro conuenire dicamus. 


PRVDENTELA, 


S. aütuolantemGruem cum lapillo pínxiffent,hieroglyphicu id prudentia fi 
gnificare dicebat, Ex probatifsimís ením autoribus didicimus, Girues, dum 
in fublime uolant,lapillu ideo ge(tare,ut lapfu illius explorent,fupra terrà nean 

mare 


Liber XVII. 129 


^ mare uolitent, quod intelliguntex fono, ac 
proinde cófidendü'ne, an ulteríus proceden 
dum (it, Maximus T yríus caufam aliam me: 
morat lapilli affumendi , Nam quonia in uo: 
latu fluítare uident inftar nauis, quà agitent 
impellantd;undze,fuz fibi confcia imbecilli, 
tatis,anteaquàm uolatuife credant, lapillum 
ro(tro fufcipere,quo unaquacpearum ueluti | 
firmamentouacillaturi uolatus utatur,camdp 
habeat falutis fuze cu(todíam . Atque hoce(t - 
quodapud Solínulegas, Girues harenam deuorare, fublatiscg lapillis ad mode; 
ratam grauitatem faburrari.(Quarum prudentíam cüm Deucalion non ienora 
ret,cum ἃ diluutj clade feruatum aiunt Giruum beneficío : hunc enim Pauf(anias 
aitad fuperuolantíum gruum clangorem enata(le, atcpideo montem, ín quem 
demum euafiffet,Cieranium,in harum alitum honorem,appellafTe, 
B SVBLIMIVM RERVM INDAGATOR, 

Vd fiabíg;lapillo uolantem Gruem figurafTent, hominem fublímiu inda 
ὦ i & eorum quz terra procul, & à matería remota funt ftudiofum, 
fignificari uolebant.Ipfa enim przpes altifsime uolat;ut longe lated fpeculetur. 
Quod fi (ubfidere nubes infrà defpexerít)nunquá ad terram fe demittit, ufque; 
adeo tempeftates € uentoru procellarumqs motus fummo ftudio declínat, ut^ 
pote qua fit quietis amantifsíma . Si uero acciderit ut ín tempeftate aliqua dez 
prenía fit;confe(tím ad terrà fe confert,atq; humi potíus quiefcit.Cyuód fi quam 
inalítem Plotínus hominé tranfmutari dixerit, qui abfq fapientia fublímia tra^ 
ctauerit improbíus, cim nullam ille fpecie ponat fublímis huíus uolatus, nem 
pe Giruem ipfam ex Plotíni fententía comode pínxerimus. 

PERSEVERANTISSIMI MORES. 

VIcherríimum & illud e(t, quód alij excogiítarunt hominem quí cum aetate 
T cs minime comutaucerit, fed codem Íemper ingenio períeuerauerit, per 
(ταῖς pennas índícare, R eliquarum enim auíum pinna per «tates fert omnes 


c mutantur, nigreícerecp ín fenecta perípiciuntur, (ed Gruum eodem femper co; 
lore períeuerant, 


ORDINIS OBSERVATOR. 

Vin etiam ín moribus eadem propofiti conftantía cófideratur, ciim Girues 
Qi, uolatu ordínem pertínaciísime feruent. C)uare Palamedes apud Philo 
ftratu V lyfsi obijcientiliteras,nonab eo,fedà Gruibus ínuentas : refpondet is, 
Grues quídem, quod ad literas attíneat, nihil adinueniffe, uerüm ad ordinem, 
quem nunquam V γος feruare didiciffet,earum curam referri. V1yffem ením 
aiunt quotiens ín belloaut Hectori;aut Sarpedoni.aut Zi nez obuíam fieret, or 

dinem deferere folitum, & ad imbecilliora declínaffe. 

IECOABORIUDS ΘΙ ΘΕ ΙΑ ΙΝ ΤΑῚ 
τ ucró laboribus hominem fignificantes,alas uel pedes Gruum 
in manibus eíus (tatuebant: ferunt fiquidem non laffefcere ullo labore, quí 
| neruos ex alis aut cruribus Giruis habeat. 
EIE VRICTIGTE T2A:S; 

| ers oftentis Cirus bíceps feracitatis indici eft. Appion enim tradit, Oenxo ín 
Nlenide rerü domino bícipitem Giruem apparuifTe, uberrímádg eo anno an^ 


Χ 2 


Pierii Val. Grus. 


nonam in /eypto fuiffe, Ad hzc, auem fub 
alio Rege confpectam quatuor capitibus in; 
fignem, lzetífsimumcp frugum omnium pro 
uentum fubíecutum. 
IVOESROOECTAOEIO Y: SE SMUSE 

S quí peruenientem Ciruem, tempus 

uernum, per abeuntem, hyemem (ignifL 
carítradant: quandoquidem eaales omníno 
e(tuerís & hyemis nuncius, modó ueniens, 
modo recedens, propterea quód calorem & Ξ 
τίσιιβ peregregie pracfentíat. Itaq cüm frieus ingruit, alte (ublata uaftum quid 
inclamat ; cüm ueró clementíus eft nacta ccelum, per ínterualla uocem emittit, 
& tacíturna propémodüallabitur. atcp ita uel ex acceffu,uel recefIu,& ex earum 
uoce,nuncuerís, nunchyemís admonemur, 


DE MILVIO 
(SEE ueró picture defint, ex quibus temporum qualitates indicentur, 
$11 cum zeftatem cicada,autumnalem uindemiam epops, brumale tem 
NE: pus alcyone, uer cuculus, lufcinía, & aliquot aliae; aduolat huc ML 
uíus, ín huiufmodi ipfe quocp hieroglyphicoru caucà includendus. 
VERNVM TEMPVS. 
ἘΠ enim Mliluius ipfe quoq; uerni teporís hieroglyphicit, propterea quod 
ales ea uerno príimüm tempore incípitapparere, certiísimumqy fiteius nun 
cium, V nde etiam prouerbium emanarit, Milutjs procumbere:quía fcilicet pau 
perum fit mos, hyeme íam defauíente,qua male femper afficiuntur, aduentantí 
bus Milutjs procumbere cogenuum cultu,quo Reges coli folent, utapud Sui2 
daml1egas. Ariftophanes aít,eo apparente contrarium autumno tempus ingrue 
re, adeffeds condendi opportunitatem . INomen autem illi ive apud Girzecos, 
ab aduentu, quód tanto fcilicet defiderío expectatus accedat . Hancautemloci . 
temporíscz cognitionem facra etíam noftrze líterze per Miluíum oftendunt, in 
quibus habetur: Miluíus ín ccelo non ignorat tempus fuum ; Turdus & hirun 
do & cíconía,tempus ipfze quoqp aduentus fui obferuauere;populus autc meus 
iudícium Domininon cognouit. 
L O.C,V.P:L ES. 
M: quilocupletem hominem,latiscj agrorum poflefsionibus ditiísimum, 
per Miluij uolantis hieroglyphicu fignificari tradant: fiquídem is dum prz 
dam enanciícitur, fpatiofifsima aérís ínterualla uno oberrat impetu, quafi lati 
fundía defcrípturus.In huiufmodi fignificatum Iuuenalís Satyra nona: 
Tot Jxüluis intra tua pa[cna lafsis. 
Et Perfius príus díxerat: 
2Diues arat Geribus quantum non JYüluus oberret. 
ROAUPSADGIEDEDAUS? 
S Edenim Philofophiantiquiores illi qui doctrínà ab Αἰ eyptijs magna ex par 
te mutuati funt, dec; hominum moribus per palingenefia: figmenta diffe: 
ruere,cuiuímodi eft Plato,quiq; eum fecuti funtPlotínus &Harpocration;Boé 
thus & INumeníus, rapacitatem per alitem huiufmodi intelligi tradidere, homí 


nesdg 


Liber XVII. 20 


A πεβήξεοβ qui auaritíze ftuduiffent, promptids femper ac parati ad imbecilliorü 
expilationes,S rapínas,& uiolentas tyranniídces fuiffent, in Miluios aclupes có 
uertí,ut Socrates, Phadone, difputat , abiredg omnía in ea genera opinati funt, 
quorü ín uita moribus fimiles fuiffent.In diuinís quoqy literis Miluus pro grat 
fatore praedonéue ponitur, Pfalmo, ubi fecundum Hebraeos haberi ait Euchez 
rius, Milui abies domus eft. Arí(tophanes ad hancalludens rapacítate,ixci« di» 
xit παντόφθαλμον ἅρπαγα τρέφων, aliturus omnituum ac rapacem Mliluu. Admiratur 
Plínius rapacifsimam & famelícam femperauem, nihil rapere unquam ex fune 
rum ferculís, quae ueteres erantad fepulchra afferre (ΟἹ τί: perfuafi fcilicet defun 
ctorumanímas eundem tenere (enfum,& ij(dem affici uoluptatibus,queg unícuá 
que,dum uiueret,placuiffent. Addunt & aram Olympíe,quam alites huiuímo; 
dinunquam ínfeftarint.]dem facri funt apud Brítannos,non ením Miluium ijs 
occidere licebat. 

NAVIG AT I O. 
M qui nauigationem, funt qui gubernandi ratione ex Miluij uolantis hie 
Β |Oroglyphico figni ficari tradant, propterea quód multorum fit opinío,ait Pli 
níus, didíciffe homínes ex Milutjs temonem nauibus immittere, quippe cüm 
obíferuaffent Mliluíum cauda modó hac, modó illac flexa,uíce claui uolatus fui 
curfum dírigere,natura fcilicet in líquido ccelo monftrante,quod opus facto eC 
fetin humido profundo. 


AD CORNELIVM MVSAEVM PRAESVLEM 
BITONTINVM, DE IIS QV£ PER VVLTVREM SI 


GNIFICANTVR, EX SACRIS /£GY»s 
PTILORV-M. LITERIS. 


Ἐσξει- τῇ Nrerrogaftt mePreful honoratifime, quana illa fit Uultur mea, qua libris edi- 
Jus Germani quidam ex Horo Niliaco 4 me latinam factam diutilarunt . Sede- 
v nm [aas me olim £oma dediJe eam videndam clarifstmo Alberto Pio Carport 
Ee eC principi eruditifsimo, verum ex eius fcrinio,yna cum aliquot alis huius note fcri 
ptis ánefao quo laborum alienorum figpre]fore allatam, coin Germania a[portatam. (: "ulus 
Κῶ; indicium }, 4: 4 docs quidam virt,cum opu/culum id legilJent, Hort e[Je arbitrati, feri- 
pts prodidere, Horum Apollinem de facris —Aegyptioru literis ἃ fo. Petro C'alertano latinum. 
Jaclum . Ioannis autem Petri mihi efl peculiare nomen(cur enim id inficiar? )priufquam 2c. 
vit. Sabellicus preceptor meus id Uenetis in Piertum wmmuta[]et . Sed Horus "pollo 4me 
non eft conuev[us, frequenter yero 1n. feripas huiufmodi citatus: argumenti enim. huius alios 
etiam autores εὐτή͵ multos γαίῃ. ζυ ομρηή 64 deperdita lucubratione,alteram veparaui:ablati 
enim illius reliquis avchetypi toto pluteo difapatis, hanc priori tlli non. abfimilem informaut, 
quam tibi dono darem, qui aliquid ex hoc meo argumento le&urute libenter [ignificafht, quod. 
quin fumma tue erga me humanitati potius, quam vlt fludirum. meorum merito attri- 
Werim,c tamen is aliquid efl vnde buiufce generis lucubrationes tibi forte minim digi 
citiuras mihi confimgam:[iquidem ego libemtifüme,hinc occa[rone qualibet arrepta vt hac par- 
te videre poteris.ad noflro pietatis A diuinarum, literarum intevpretes me conferre 
ίεο. Ex ts vero tam multa excerp[r,vt profiteri valeam, autorem altum neminem meo huic 
argumento, quod multis tam commentaris auctum eft, plura (füppeditafe. Neq, entm ego un- 
quam mmpurum nonnullorum Ingenium approbaut, qui dum poliiores haberi volunt, acras 


x 4 


Dierii Val. αϊτατ. 


noftrorum literas, vtpote fquallorem,quod vnum obiciunt, quendam prafe ferentes, attingere D 
perumefcum : fedemim in ea femper fententia fui, nullam e[Je le&ionem qua plus afferre po[- 
ft eriudittonis, quam [anélorum bominum qui diuina trattantym[htutiones Nam [t artium 
fet ommum liberalium fnis deniq, eff vt veram edothi ratuumem, bene boneftei, viuere adla- 
boremus, fateor me,quantulumcuna, boc fludiorum genere a[]equi licuit, non plura, ned, ad- 
girabiliora ex quibufuis difzaplimarum quarumcunq, magifiris exbaufil]e,quam ex myflerio 
rum,que ad pietatem mostram faciunt imterpretibus fiue rerumnaturam [nte morum fynce- 
ritatem.fiue que ad veritatem, c Dei Opt. JYCax.cognitionem pertinent,im[pexerimus. Sed 
ego myprudens,qui hec tibi commemorem,qui tandiu tam diligenter tam afadue m omnium 
do£hrinarum lectione ver[atus es, qui, altos becper doclifstmas conciones tuas,tam doche, tam 
eleganter,tam copiofe doceas potius, quam ἃ quoqua doceri pofis. Idcirco bis omifsis,ad rem γ- 
fam,quam qualifcuna, fit,recognofcere cupis,accedamus. 


DE WVVESTVRSLE: 


SESVOLVCRVM generenullà omnino Vulture magis admiran | E 
.dam ínuenias, fiue peculiares in eius uita, X ab omni uulgo fe; 
; Eimotos morces,fiue conceptum,partum,educationemqp alius, (i 
iue excellentes quaídam ingenij dotes, fiue fignificata uaria per 
cam in picturis,in portenus,in dicterijs pofita cofideres . Neg; 

: 3} illa quide plebiobuia & unicuiq expofita, fed magnis regibus 
atqpdíjs accommodara, ipfis etíam philofophis, ac peritifsimis theologis explo 
rata:per huíus nanqj (imulacrum hieroglyphicüm ue, annum, matre, (iue, uta; 
pud Ammiíanu e(t, naturx uocabulum,mundum, intuitu aut fpeculatione,ter^ 
mínum,hzredipetam, ftragem,pravíagituram, miferationem,iu(titiam,liuore, 
Pallada,Iunonem,& quadam alía,ueteres fignificabant, 

A NSN. V.S. 

V'oniam uero exea przcipuum erat anni fienificatum, qua ratione (itid 
BR WERE PITE Deed V ultur,utapud X gyptios ha 
betur, trecentos eos quincp & fexaginta dies,quibusannuü conficitur tcmpus, 
ordine mirifico dipartitur. Nam cüm annum A gyptij pertristantàüm qualita^ F 
tes metirentur, uer quippe,aftatem,& hyemem, quz fingula tempora centum 
uiginti díebus conftare uoluerunt;acuti Theopompus ait,hyemeSaturnu,gíta 
tem Venere, uer ueró Proferpini appellabant: quinq; infuper dies addiderant, 
quos íntercalares uocitabant; V ultur ucro ad eíufmodi partítionem anni δες, 
modata,cumprímüm concitata fueritad conceptum,qui fità uento,quincp con 
tínuos díes fine cibo & potu confumit in eiufmodi initu,natura in uentum ada 
perta: mox centum & uigínti dies przsgnans manet,totídemd; diebus pullos e^ 
ducat:reliquos C X X. díes immunis eft,fuarumdptantum rerum fatagít,necg 
pragnationí, necp educationi intenta. Summotis itaq intercalaribus, ad anti 
quiorem íllam rationem trahere poffumus fupputationem illam Xenophontis 
libro qui πόδὶ “ππϑοσόδων incribitur, ubi fex mancipiorum millía,(i (inguli fingulis 
diebus obolü lucrifacíantjunoquoqp annchos fexaginta talenta uectigalís 4118. 
turos:(icením C C C L X.díes inuniusanni tempus uidetur enumeraíle.Sed ne 
quíd,quod ucl utile ucl delectabile efTe pofsit, practereamus,fuper horu quinqg 
dierum,quíianno fuperant, argumento fabella fertur, quemadmodu Rhea cum 
Saturno clanculum rem habuerit;idqg ubi Sol exploraffet;imprecationibus de^ 
uouerit 


Liber X V III. 121 


A uouerít,néue menfe,néucanno páreret.Vlercurium ueró dez amore captu hoc 
inifTe confilium, ut opem laborantiferret : Lucinam quippe Deam talorum luz 
do ille&am detinuiffe,atq; itaab fexagefimo quoq; díe lucem unam interuertif/ 
fe, donec díes fibi quings coparaflet, quos anno uertente certis illis temporibus 
elap(is, immunes, liberos, exemptosdp, cum nufquà nomina dediflent, ad anni 
fupplementum accoómodarcet, factum íta eft ut per huiuímodí dics R heze fa; 
cultas paríundi fuerit. Hos intercalares A eypij habent, Deorum fuorum ad 
fcribunt genethlíaco , Ferunt ueró die primo Of firim,rerum dominü futurum, 
editum: fecundo Aruerin, quem Apollona,& feniorem Horum nonnulli uo 
cant; tertio Typhona , uerum hunc íntempeftiue, necp proprío meatu egre 
(απ, τ ex difrupto latere:quarto I(im:quinto INephthen,quam nonnulli fine, 
uel potíus interítujalij Venerem, alij V ictoriàappellarüt, Satis haec ad ínterca 
lares dies quincg. Quid uero fibi de dijs quinq; cómentum uelítapud Plutar: 
chum,quzrere licebit.[Neqs uero hic Maec chen CCCL X V.ccclorü,cuius 
principem Abraxan Da(ilídis deliramenta con(tituerunt, curiofius profequar, 

B neremtam feriam inanibus & ridiculis fabulis infarcia.Illud addam,quantu ad 
anni ratione pertinet,quod V mbricio tefte Plinius fcribit, Vulture oua X I11. 
párere,quodadinftar totidem Lune coítionuaccipio,que per uniuerfum annu 
potiísimum obferuantur.Porró annus etíam apud Perías indies C C CL Xx v. 
deícribebatur,eacg de caua igni illi fuo,quem facru & eternu uocabant, totide 
facerdotes iuuenes in(tituerát,qui canentes,ignem quaqua geftaret,(equerent, 

ANNORVM CENTENA, 

INnum itaq; per Vulturemapud A gyptios fignificari nonleui de caufa, 
manifeftum e(t, Ab hocaliud fequitur híeroglyphicum,ut per eandem alí 

tem uel fenio confectam,ucl demortui, centum annos íntelligamus : cam enim 
augures magna femperreligione funt obíeruare (ΟἹ τί, Ἂς perfingulas uultures 
annorü centena totidem portendi tradiderut:duodecimqp illas quas Romulus 
obíeruauitimperii R omanüad M C C.annos duraturü oftendifTe:quod obíer 
πατῇ à V ectío tradít Varro: exceptü mox à Cenforíno, qui circiter millefimo 
ab urbe códita anno claruit: quod ita poftmodu euenifle, fceda ac miferabili to^ 
tíus Italie clade, quod«pacerbius eft;totius literatura interítu,fatis coftat.NNam 
ς quo tépore capta e(turbs Roma,& in ciues omnes occidione aut mifíera captiui 
tate (αὐτὰ à Gienferíco,qui dolofe feruis ímpofitís eam occupauit, anni circiter 
MCCViIII.abeacóditanumerant,ut Paulus Díaconus ín ijs quz addidit Eu^ 
tropío, neg; non Orofius receníent, penedj tuncpertjt Romanu nomen. quare 
V ectij quadrat interpretatio, tametíi hanc Romani impertj ruina nónulli pro» 
* perantíusannis aliquot accípiut.Sub Athalaríco tame (íta in numís nome eius 
inícribit,nó Halaricus ) qui Vrbe quatuor & X L.annis antea ínuaferat, Impe 
ratore Romano íncolumí, nó extínctü,fed ualde attrítu Imperiu eft.|INeq; fum 
nefcius,Imperij pecie quac ab Augufto inceperat,in Augu(tulo finita, quí me^ 
tu Odoacris,qui totam Italià fibiarmorü ui fubdiderat, perterrefactus,purpuz 
ram Imperatoríam fponteabiecit,maie(tatemdp illam depofuit, barbaro tyran: 
nototarerü concefTa pote(tate, quod fuítanno ab Vrbe condita circiter M C C 
XXIX.à C. Cafare D XvVi11.à falute no(tra C C C CL X X V. Sane dignitas 
hac apud noftros, occidentales fcilicet,ad C C C X X X. annos non refumpfit 
purpuram, quam omniu prímus Carolus Vlagnusab interítu propémodum 
uendicauit . Eo uero tunc mifería redacta e(t Ro, maie(tas, ut Odoacer ípíe de 


Pierii Val. V ultur. 


Roma Odoacría uocanda cogítarít, quo nominis εὐ Romani memoríaabo^ P 
lerctur:factumd; omníno fuitfec;nifi quí melius aut pí& magis fentiebát, períua 
fiffent Regi, maiorem illi apud omnes gloría futuram, Romam domità, quàm 
Odoacríam íin(tauratam , INecp ueró praetereundum eft, ín no(trarü etíam mi 
Ícríiarum memoria, quod rerum fcriptores prodidere, Octauíano etiam primo 
Confulatu augurium captanti duodecim fe Vultures, ut Romulo o(tendiffe: 
atqpíam ex eo tempore, anno quippeuitae X X. ad monarchíam afpirabat,quae 
longaannorum feríe ad nos τς permanauit;finon Imperij uiribus,faltem títu 
lo tenus,& licet aliquando interrupta; in eundem tamen títulum pofimodu re^ 
(títuta, prout temporum uicifsitudines permifere. QC'uorum quidem temporu 
hiftorías fi perpenderimus, ad annos circíter M C C. ab Augufto, inueniíemus 
Pontifici totíuscg Senatus decretis magnu id Imperij nomenabolitum, perdg 
annos multos adulterína fuiffe Imperatorís nuncupatíonem. Qyuanquá ne tam 
ucnerabilí título defraudaremur, aliquot poft annís, fanctifsimo Gregorij v . 
Pont. Max.decreto;noua quadam rationeanfa prebita e(t,ut ea maieftas per E^ 
lectores certos conferuaretur, cuíuímodi fuffragiorum ratione poft Othonem, E 
Othonís fecundi filium,primus omníu Henricus Imperator declaratus . Quo 
rum clectío ítaaliquando defpicatui habita,ut Othocarus Bohemize Rex uoc; 
tus ab ijsad Imperium capeffendum, ultro contempferit, qui pluris Bohemize 
Regem effe exiltimaret,quam R omze Imperatorem:atqp illi tandem ad RodoL 
phum Habsburgi Comítem, qui Mlagi(ter curíac Othocari erat, deuenere,Sed 
ne longíus ab ínftítuto noftro recedamus, qualíacunq; hzc fuerint, illud inter 
hacobferuationedignum mihiuidetur, teríam hancannorum M C C.fuppu 
tationem, tribus in maximís imperijs, equo propémodum temporis fui curri- 
culo, infignes admodum rerum mutationes adduxifle. Prímam à Romulo ad 
Genfericum,(iue quís ad Odoacrem maluerit,fecundam ab Octauiano Augu; 
fto ad Fridericos,tertíam Conftantinopolítana;à Fl. Conftantino ad Conftanz 
tínum eum;,quí oppreffus ab Othomano T urcarü duce, uitam & imperium f 
niuít, quí etíam eiufdem nominis matrem habuit cum imperij conditore.|Nam 
inter duos hos Byzantíj príncipesanní mille centum fupra unu & nonagínta 
decurrerát. Neq; ob(tat quodà Valente mathematico infpecto urbis horofco: 
poprzdictum fit,ímperíu id ad annos D C X C v 1.duraturü,quía pofteamans r 
norum fummdá qualefcuncy fuerint Príncipes fiue uiri (iue fccminze, à Maximi 
tamé Conftantini in(títutis pendére uidebantur, Sub Turca ueró longe alíaim 
perij forma, longealiz leges, longz alij rítus fuperinducti. Itacg curannorü cen 
tena perfingulas Vultures fignificarent, inde fumptu, quód eas ad centu ufcg 
annos uíuere copertu eftapud antiquiores, ^— MATER SIVE NATVRAE 
quibus aftípulat Ambrofius , Nunc relíqua — 
buíus imaginis hieroglyphícaageredíamur, 
ise ergo ín genere Vulturum mas nu 
quam inueniatur, omnes autem fcemíne 
fint,utpoteque ex uento cocipiant,manifeftu 
c(t cur Αἰ gyptij facerdotes per eam Αἰ τ uro» 
pygio furrecto;atq; ad Aquilonem uerío, ma 
trem aut naturam ipfam intelligerent: mater 
fiquidem fcemineu eft anímal, V ultur enim, 
utí dictu, tempore coceptus appetente,quod 


Liber XVIII. oi 


A perquínqg dies illos quos fuprà memorauímus, producítur, natura in Aquilo; 
nem,ut Αἰ gyptíj tradunt,in Burü,ut Plutarchus,exporrecta adapertacp ab eo^ 
dem íinítur,non fecus ac plantae Ziephyrís geníalibusiniri traduntur, | Sede 
nim hicdifsimulare nó poffum nonnulloru imprudentiam,qui Horum ApoL 
línem cítant nouo uerbo ὀργύζω conficto, ultimodqs Hori capite appellato uerba 
etíam infarciunt,moigyiQy πϑὸς UN pi γὺψ, cum in codicibus manu fcriptis, tjsqp 
plerifqs quos euoluí,non àipystv, Íed àeyQ Ícriptu reperíatur:utí etíam aliquan 
to po (t de ceuente uacca,cap. πῶς dsl), ἐπι δ᾽ αὖ δὴ ἡ ϑήλεια ὀργῶσοι 59 c σύλλεψιν x. ὀργᾷ δὲ ὁ 
πλέον ἐφ᾽ ὥρας τρᾶρ. Quae porro de Vulture apud Horü habentur, undecimo ín 
imprefísis capite funt,non ultimo. Perdurat uero V ultur quincp eos díes perti 
naciísimo ieiunio macerata, tale eft eíus in concipienda prole ftudium atq cupi 
dítas. Neq; quidem negarím alía etiam e(feuolucrum genera ( ὀρνέων» enim,non 
γυπῶκσ,ἱπ caftigatis Horí codicibus legitur)qua uelínterfe,fi mas non adfit;fce 
mina eque faliant; & mutualibídinis imaginatione concipiant,uel ut nonnulli 
arbitrati funt, ipfo puluere in naturam uí pruritus attracto, cuiufmodi futt co^ 

B lumbz,eallínzsperdices,anferes;& uulpanferes, quarum tamen oia itríta, mi^ 
nímed; prolifica funt, ad cibí tantüm ufum facientia, minora relíquis;ac mínus 
iucundi (aporis,caeterüm magis humida. T ertullianus: Et eallína,ait;fortita e(t 
de fuo párere , fed V ultures fcemínas tantüm párereaiunt, Oua huiufmodi, 
quía ut pleríq; omnes afTerut, ex uento generantur, & zephyria, & hypenemiía, 
quafi íubuentanea dicere uclint;appellantur.Eos ucro non audíendos dicit Arí 
(toteles, qui dicunt, uere tantüm haec fierí, íncubatione derelicta, cüm & tuuen 
cz expertes adhuccoitus ea paríant.Caeterüm ídemautor,qui fubuentanea om 
nía ínfcecunda effe uult, ín quodam δι cenere exi(tere (imile pifcibus;fponti 
naouaad foccunditatem progenerantibus, nó inficíatur, quod nimirü de V ub 
turibus ín prímis fertur.Eas porró autoris quocp uolare uerfus Au(trü;atcp ita 
ab Aquilone íniri,pregnantesdy fieri tradit; perd tres annos párere:quod etíam 
apud agricultores Conftantini legimus. A pud Hefiodü οἰωνοὶ interpretes aiuntz 
V ultures,quarü oua fübuentanea funt, abícg maris copula, neqpalía earum ge- 
neratío reperitur , INeqg defunt interpretes etymologici, qui dicant οἰωνὸς quafi 

€ οἱωὸς, quód ci&" àv fibi (it,quippe qui fine maris auxilio ex uento cócipiat.In cu^ 
ius quidem fcecunditatis cómendationem illud addere nó incongruu e(t, quod 
non intra fuum tantüm genus ca felicitas continetur,fed proficua quadam αἱ δά 
aliorum etíam beneficium celebratur. Penna fiquidem uulturina fubiecta pedí 
bus,adiuuat parturientes.ld ueró quod de Vulturum huíufmodi conceptu fer 
tur, ne quis fabulofum putet, inter quadrupedes etíam equasaliquotex uento 
cocipere Probus ex comperto refert,quod & D. Auguf(tinus,diuiínarum huma 
narumdq reru perítifsimus, affirmat: & uelociísímos ex eo genere iugalesapud 
Homerum comperies haudquaquá fabulofe dictum , Bafilius Vlagnus ex hoc 
omnibus animadueríum cupit, ut cum noftrum arcanum nonnullos homínes 
irridere confpexeriímus;quafi fines nature cancellosdj;egrediatur,quoód fieri no 
poffe contendant, ut uirgo paríat, uirginitate ip(ius íntegra, illafa atcpinteme^ 
rata per(i(tente:contemplari debere nos, D'eum exempla pleraqp íam índe ab ini 
tío preemififfe,ex ipfacp natura rerum femina quadam confperfiffe;unde poffet 
unufquiícp, ubi quod alta iam mente conceperat, effeciffet, talibus mirabilibus 
fidem adhibere;atcp íta ijs occurrere uoluiffe,quorü (tuporine dícam,an peruer 
fitati,nihil quícquaalíud perfuadere queas, quam quod uel manibus attingut; 


Pierii Val. Vultur. 


uel oculís affequuntur.Híncaít Ambrofius, nemine fubuentaneo Vulturisau Ὁ 
dito conceptu,rerum naturalium fcriptoribus refragari : cum ueró uirginem di 
uinoafflatam numine peperifTe audierint, rifum inceptare,Tangit hoc idem A 
damantíus, ubi Celío refpondet,duplex Alme fignificatum ex Hebraeorü inter 
pretatíone obíectantí,Sedenim de íntacta uirgine, non autem de adolefcentula 
(quod Theodotíon Ephefius & Aquila Ponticus íntellígendu fruftra conan 
perfuadere) prophetatü eft priuíquàm ín Babylona fieret populi tráfmigratio, 
hoceft,anteaquá Medi & Perfz príncipatu inuaderent, Reddita aute funt haec 
in fermone graccu ab ipfis Iudzeís multum ante tempora aduentus D'omini no 
(tri, utnulla relinquat fufpicio,inquit Irenzus, ne forte mort nobis gerentes Iu 
dei,hgcíta (int ínterpretati,qui quide fi cognouiffent nos futuros,Shís teftimo 
níjs ufuros qua funtex eoru fcriptis, nund & hzc & monumenta prophetaru 
relíqua comburere dubitaffent, V eneruntígitur in Latínoru manus greco fer 
mone translati Hebraorülibri multo antequa Romaniludzos in poteftatem 
redegifTent, Vlacedonibus quippe adhuc Ai pofsidentibus, Ptolemeus enim 
Lagicupiens bibliotheca;quá Alexandri ftruxeract;illuftrib. fcriptor omniu x 
monumentis implere, ab Hierofolymiítanis petijt fieri (ibi copiàut eorulibriin 
eracu fermone transferrentur.]lli,qui tunc Vlacedonibus parebant,Septuagin 
ta uíros ex prímoribus, & utríuícs linguae cognitione pra(tantibus , ad Ptole; 
mau miferut:qui ueritus ne,fi inuíce cofultarent,ueritate abíconderét,eos om^ 
nes ín fingula contubernía feparauit, iufsitd ut unufquifcg pro fe libri eunde 
transferret, eod in libris fingulis ordine feruato, opereds perfecto, omnibus 
mox conuocatís,X perlibros fingulos interpretatione {πᾶ unoquoq; eorü pro 
ferente, ita omníu fententia eande effe con(titit, ac (iab uno tantu traductiones 
omnes emanaflent, INeqj; tamé ignoro effe qui rem aliter σε narrent,& Per 
tateuchü tantum à L X X traductu cotendant,& nó feparatos,fed unanimi con^ 
cordia fententia unoquoqp uà proferente.Sed ego € Ireneo,& antíquis alíjs po 
tiorem adhibeo fidem. Quare non eft ut calumníatores, Almá, íam excogítent 
loco uirginis legitimi nominis, & à tot eruditis agniti, fubftituere contendant, 
Plurimum uere(utad V ulturem redeamus)indignatur Adamantius,plerofcg 
adhibere fidem hiftoricis philofophisdp haec de V ulture & alijs aliquotaníman 
tibus,quz fine maris coniunctione concipiunt,indubitató tradentibus,& Deu x 
negant qui hacc inaliquotalijs animalibus facit, poffe etiain hominibus idem, 
ubíadlibuerit,facere.Et Graecoru pleríqy credut homines primüm ex limo pro^ 
creatos:;nos nó credemus ex dimidia humanz fub(tátie parte;iuffu Dei,imó eo 
de fe íta (tatuete,fieri potuiffe,ut IE S V S ex eo filius παίςετεῖς Eftoigit V ultur 
documetonobis, ne my(teríuillud facrofanctu, unde uera falus, uerady felicitas 
nobis obtigit, fabulofum fuiffe uel minimum MISERATIO. 
quide fufpicari unqu& in animu índucamus. gem Ξ 
AND hec A. gyptij (acerdotes miferationem 
per Vulture femora fuaroftro profcin, 
denté exprimebant: íllaenim centu & uiginti 
diebus, quib. ín filioru educatione detinetur, 
nunquáad predà longius prouolat,uni illi cu 
ra intenta, ne pullos deferat, ded; propinquo 
tantüm quz fucrínt in promptu conuenatur, 
Qued nifialíud quicquam fuggeratur occur 


Liber XVI |. 122 


a rátue,quod filfjs in alimentu paret, ipfa fuis femoribus roftro uellicatis fangui^ 


nem ciet, quem filijs exugendu praebeat : tanta curat charitate, ne illi uictus cge 
ftate deficiant.Sane uero factum hínccredideriím,ut maiores no(tri,ciim íncom 
parabilem prorfus Affertoris noftri miferationem,qui pro falute noftra fan cui 
nem fuum profundere non dubitauit, alitem hanc,)non autem Pelecanem,ín fa 
crofanctae crucís apicem, ea femorum uellicatione fpectandam popularium om 
nium oculis erexerínt. Nam quamuis omníno per Pelecanem íncredibilís erga 
filios amorhieroglyphicolongealio fignificetur,nuíquá tamen apud antiquiísi 
mos rerum fcriptores,qui faxu hoceuoluerunt, legímus auem alia, quàm Vul 
turem,femorüfuoru uellicatu pullos fuos pafcere confucfIe, Pheenicem tamen 
& ipfum uellicare femora, fed,ut fuo loco diífputatur, non ut eo filios alat, quos 
nullos habet, fed ut ex eo fufo uermiculus ille oríatur,qui mox exeat in Pheeni 
cem, Alia uero ratíone mortem oppetere Pelecanem,ut filíos Íofpítet fuos, A oy 
ptij tradiderunt:de quo quid illi tradiderint,fuo diífferuimus commentario. 
τ ΘΕ ΕΕΙΣΑΣ 

Hi Eton V'ulturc ab Hercule pro iuftitize fymbolo habitam tradít,quod 

caíuftiísima omnium auíum,quz uolatilibus uefcantur,iudicetur:eacs de 
cauía femperapud eum magnz ze(tímationís fuifle, Ioetarícg folítum cim inter 
res agendas V ulturem afpexiffet, V ulturenim nihil quod uíuitattingítneca^ 
nimatum quicquá interficitquod accípiter & aquilae faciunt: cadaueribus ucro 
contenta,nullius unquáauís paftíone pollui uifa eft, ut &eyptíj obferuauere, 
Eade fructus nunquálzdit,nec ulla ín re animali cuíquá manfueto nocet, Qua; 
rc míru uidetur quod tradítu età Dionyfio, aquilaru pullos, quorü nídus erat 
in Palma que Tarquinij Superbiregie incumbebat,dum parentes abfunt incur 
fu fubitoà V ulturibus dífcerptos . Sed id uídetur ca przcipue de caufa díri pro 
dieij loco habítu, quod cedes eaab anímantis genere profccta fitque ín aníma, 
tumanimalíxuire minime cofuerit. V tcunqj,no immerító ínnocentes V ultu^ 
res ait Hermodorus Pontícus apud Plutarchu:nam &ab ijs quae maxímt πο, 
cere foleant anímantibus, mortale genus liberát: ex uolucribus ením ín auxilio 
contra ferpentes primam aiunt effe V ulturem: cords cíus alítís habentem, tutü 
effe nó folum à (erpentum impetu,fed etíam à feraru & latronum perículis:& ut 
aliquid omnino dícant,à regum etíam indignationibus incolumem euadere, 

D.E. S; EG NF ACE/T.O: 

AES quedá ex Vulture hieroglyphíca cómenti funt A& eyptij facerdotes,ex 

ijs quz ab ea plurímüm fieri obferuarut, INam τορι, πε locum quó quís 
tendere defignarít;per eam alíte alte uolantem expreflere;propterea quod V uL 
turem fupra relíqua omnía anímantía acutifsimo uifu przedítam affercbant: at^ 
que oriente Sole occafum ueríus afpicientem, decedente uerb ad oríentem fpa; 
tiofifsimis quantumlibet ínteruallis efculentu, quod ufuí fuo competit, profpe 
&um enanciící,unods ad id uolatu quafi fagittam ad fcopum ferri , Qyuín etíam, 
utD. Hieronymus atteftatur, tranfmarina cadauera fentiunt , Sunt autem qui 
uifuífunt qui odoratui,quo fagacifsime pollent;rem adícribat: fed utcungp hoc 
ab ingeníjs hominum dífputetur,illud fatis co(tat, Αἰ σγρείος íntuítü ealoci de^ 
fignatíone, ín remotíísimas quantumlibet partes, per V ulturís hieroglyphi 
cum fignificaffe. ; 

TERMIN V S. 

ὧν, etíam circumícriptu terminü per eiufdemalitís picturam intellioi uole 


y 


Ριδη ValiViulfr. 


bant,propterea quód,(i conflictus ufquam futurus e(t,locum ipfa ργα τ δίτ,αν Ὁ 
bi acies concuríurze funt, & pugnam iníturze quo Ξ 
feptem ante diebus, ut Αἰ σγρεῆ tradunt, utalij, tri {ἘΞ - : 
duotantüm przuolant., Hincillud apud Plautum, | 
'Truculento, de ccenipeta D ynarchusait:Iam quafi 
V ulturij tríduo príus prediuínàát quo die efuri fint, 
ΡΝ, ASSPASGUDTTVSRVAS | 
B hac ueró prafagiendi ui, quód tot ante dies |; 
A ubi ftraees futura fit pracfentíut, ijdem facerdo | 
tes A eyptij pracfagiturà ex V ulturis fimulacro fi 
onificabant:ijdedp afferunt,confuefle prífcos Reges. ἐξ 
belli tempore exploratores dímíttere,qui obferuarent ín quà nam exercitus par 
tem V ultures immincerent, inde coómonefacti (iragem ibi faturam,ubi earü ali^ 
tum grex frequentior incubuiffet, Quz quidem huiufmodi alítis prouidentía 
redigit in memoríà mihí, quód Hermesa(tronomus eum qui V ulturís ἐρεῖ εν 
ftis afflatu ab horofcopo fortítus fuerit, fapiente & prouidu ín negotijs obeun^ E 
dis futuru afferitimperiumdq; fuum,nam & Regem fore pollicetur, ualido muz 
nimine,animodj,confilio & prouidentía optímeualiturü. Quod fi príuate uitae 
fuerit,pecuniofum omnino futuru, multos eius aufpícijs beneres eefturos,ma; 
gnasc díuitías comparaturos. Prater hzcc etíam afferunt, futuri eum militum 
ductore, cuí Vultur uolans in horofcopo felíciteraffulferít,eundemcg magnís 
Íemper ncgotijs dedítum honoratifsima quzeqs modo in hancorbís partem,mo 
dó in illam appetíturü,quó nome ín longinquas regiones extendat,populesd, 
ciuitates & regna extera ditioni fuze fubijciat,cui libenter omnes, tanquam Indi 
Augufto,inferuiant, & ftudijs omnibus obfequantur. 
qune haeredipeti,mortuoru quippe bo HAEREDIPET A 
na captantem,per V ulturem fignificari tra 
dunt: unde mordax apud Senecá díctum : Si 
V ultur es cadauer expecta , Hucetíam allufit 
Martialis epigrammataríus: 
Guns Uulturis boc erit cadauer? 
In primis ueró díuinzeliterze necgaquilá neq 
V'ulturem menfis íinferrí uolunt , Hic Ada 
mantíus illos ín js nomínarí putat, qui alie 
nis mortibus íncumbüt, quiarte fraudéue te 
ftamenta fubijciunt, uelut mortuorü cadaue τες 
ribus inhíantes,propterea quód hís auibus femper mortuorü,aít,corporum cí^ 
bus eft, € ex cadaueribus nutriuntur & uiuunt, Ea ueró de caufa profanz funt 
in diuinis líterís,utait Híerofolymítanus Hefychius, quód per eas homínes ín- 
tellieuntur,quirixís & bellis vaudent,ut cadaueribus, uifceribus quippe mife^ 
rorum & atro fanguine depafcantur, cim minime oporteat hominem contem 
plationi deditum,;aliorum cafibus pafci & enutrirí. | 
F.V.N:Vi:S, 
S Vntqui Vlarti V ulture dedicatá afferant,quód díuerfoab alijs íngenio prae 
díta omnem uiuentíu confuetudine abhorreat, ftudiucg omne fuu circahu^ 
iufmodi cedes intédat, atqs demu funefta omnia hieroglyphice fignificet. Sane 
cum natura omnía in fefe recipiat, fitcp decidentíu omniu receptaculu, V ulturd; 
uti 


Liber XV II. " 


A^ utifxpedictum,naturam excribat;)non mirum fi quz fponte cadauera nanciíca; 
tur,tam pro naturae quàm funeris figno accepta eftà ueteribus , Olim autem a^ 
pud Iberos V ultures erant pro fepulchro;ficutapud Hyrcanos, Canes,ob 14 di 
cti fepulchrales. De Iberis itaSillius X 111. 

Tellure,vt perhibentys mos antiquus bera, 
Éxapima ob[cernus con[üimit corpora C'ultur. 
Dehis V irgilíus díxít: Alitibuslinquere feris, Dehis Homerus, οἰωνοῖοί τε nt, 
Dehís Octauíanus Philippenfi prelio cuidam fuppliciter fepulturam precanz 
tirefpondit,lam iftam in uolucrum poteftate fore. 
BSEORYEIGORCINI2VI'SX 
Sun quí peregrini homínem & ignotu omnibus, híeroglyphice per V uftu 
rem aptt fignificari dicant;propterea quód multae V ultures exercitü fequen 
tes repentcapparere foleant,uolatu femper ob rarítaté prodioiofo,& tamen unz 
de,co(tet nemíní; quapropter eos ex díuerío orbe nobis incoeníto aduolare ple 
rícg putant, areumento, quod nemo, ut Herodotus Bryfonis rhetorís patera 

B ferebat, nídum V ulturís uidiffet.Illae (anc ín excelfifsimís & inaccefsis rupibus 
nidificant;i& quanquam difficulter nidum aut pullos eíus alitis uideris, aliquan 
do tamenuifos tradít Ariftoteles, 

ΘΝ C. VIPUDSIGIE-N CEC3.A., 
Vódueró Poétzefingunt eam Tiityiiecurabrodentem, 

Q PPer tota nouem cuiiugera corpus, utapud Maronemlegere eft, 

Porrigitur,rostrog immanis UCultur obunco 

Immortale iecur tundens fecundas, penis 

U^ Cerarimatura, epulis, fera feb alto 

Peclore,nec fibris vequies datur vllavenatis, 
ab Aieyptíacis cómentis haudquaquá difsimile eft. Anima enim,ut Philofophi 
Poétzqj ueteres comentantur,in portíonem rationis partícipem unam,& ratio 
nis expertem alter dí(pertitur, Sedením qua rationi adolutinata eft portío,fu 
pra fenfum & fenfibilia fublata, quanto poteftluctamine, tanquà V ulcani con; 
ereffum effugiat Pallas,(emetipfam fibi afferere meditatur : quac πιοτὸ aliena eft 

c àratione brutis proxíma, temere omnia uel appetit,uel concítat, Appetentís au 

tem uim totam ín hepate Philofophi pleríq; conítítuunt. Quare quód concubi 
tus illegíitimos T'ityus appetierit, iecurabalíte rodi fingitur, fiue ca V ultur, fi 
ue,utalíj quidam,aquila fitque illud abrodat. V tcunqy,noctu aít Hefiodus tan 
tüm accreícere, quantüm die fueratabfumptiu, propterea quód mentis agitatio 
noctu przcipue uigefcít, cogítationescs & confilia noctu undiq; fugecruntur. 
Sedením quía díctu eft fuperius, Vulturem odoratu fagacifsimo ad putredíne 
deferrí,cogitationis inquiunt nonulli principiu,motuscz; omnís à corde profici 
fcitur,qui quide eft uoluntatis fons, ut ex Homero & poétis alijs tam Girzecís d 
Latinis accepimus. A corde íeitur eft quód male habet íccur: itacg Títyus ratío 
ne hacà V ulturelaceratur.Sedením T ríclínius apud Píndartuifcera T ítyià fer 
pentibus diícerpi depaícics dícit,que quidem eft Poétaru licentia nó ín his fabu 
lis tantüm,uerüm ctiá ín hiftoríjs, ex comodo fuo quzecungr uoluerínt uaríare, 
LIVOR. 
NIS liuorem ex hieroglyphico hocínterpretantur, eocj fpectare Ti 


tyanam V ulturem inappendicibus V íreilij, 
Qua [emper lacerat,comefla, mentem, 


y z 


Pierii Ν᾽] αἰταν. 


Chit peélove füb dolente vulnus, 
uod Chiromta mec manus leuarit, 
"Nec Phoebus fobolésue clara Phebr. 
In quam fententiam alítís huius figmentu Petronius Arbiter, Nicagoras,& Arí 
ftoxenus accepere. 
DIVINA PROVIDENTIA. 

Vóddeniq; Vulturem nonnulli Promethei etíam cordi abrodendo appli 
Coe A eyptíace eruditioni longe accómodatíus eft: V ulturé ením ín mun; 
di modum confiderant. Cui pictura illa etiam applícatur caufa, quód mundus 
celeri quadam uolubilitate uerfetur,& cadauerum nafcentíi occidentiumdy pe 
rennitate pafcatur: cum in corde fapientioe fedem ueteru plerícg pofuerínt,ali 
tís huius cor depafcentís hieroglyphicum, ali fu(tentaríd; mundum díuinze fa 
pientíe prouídentía, quae necipía finiri nouít,nec mundus ceffare ab eíus alímen 
τίς uel tantillum qucat,manifeftifsímo fignificat areumento, 

CONSVMMATIO. 
I parui momenti my(teríum eft,quód cüm perfe&um quid ín rer 

(natura Αἰ eyptij facerdotes indícare uellent, Vulturem & fcarabeum pone 
τε confuerunt, utpote qui ex duobus hís fimulacrís Palladem & V ulcanum,ut 
ipfiaiebant, íntelligerent, Comprehendebant autem pícturá hancuno tantüm 
argumento, ex quo. maículofcemineum, ut íta dícam, fexum fignificari profitez 
bantur.Ita tamen imagines difponebant,ut fi V ulcanu fignificare uellent;fcara 
beum primo ínceptarent, mox ín Vulturem definerent: (in Mineruam intclli- 
ci uellent, à V ulture principium fumentes,in (carabeum definebant.Caeterim 
quía prímo ftatím obtutu noua hzc forte uidebunt, ea latíus explicabímus pro 
eorum ín(lítutione,qui nondum rerum naturalium facris inítíati funt, 

P:AJETLAS)GEHnIÓbVNO; 


Im autem ín primis non ignorari uclim, ccelo in fuperíus & ínferíus hemi 
(phzeríum díuifo, & gyptios quod fupra finítore eft Palladi confecraffe,quod 
uero infraab oculis femper no(trís füummotum, lunoni dedicaffe . Et quoníam 
ccelum ipfum muliebri genere uraníam, non ὅρανὸν, quod praecipue etíam apud 
Arabes erat, uocitabant, utpote quae Solís, Lunz,ftellarumdg omniu mater ha 
beretur,& V ulturem,ut fxpe dictum,omnino foeminam intelligerent,utrungg 
itidem hemífphzeriu,quo ccelum conftat uniuerfum,per V ulturís hieroglyphíi 
cum exprímebant , atqp ita tam Pallada quàm Iunonem,(imulacro V ulturis fi, 
onificabant. Quinetia unícuiqg muliebri figno alítem hanc pro geftamíne addi 
dere,atqaíta demum unamquancp Deam uníus figuratione V ulturís intellige 
bant. Vtueroad Vulcanum & Palladareuertamur,mundum ín uníuerfum 
A eyptij ex mareatcg fcemina conftare profitebantur, folos ueró deoru V ulca 
num & Pallada mafculofoeminas afferebant,cüm tamen,uti ca(tigatiores Hori 
codíces habét,fupra V'ulcani caput fcarabeu,fupra uero Mineruze, Vulture fta 
tuere folíti εἴης, Atqui mundum ex fcarabeo,qui tantüm mas eft;ab eifdem ín 
tellioi (uo oftendimus cómentario:ex V ulture autem Pallada fignificari,que fu 
premiü eft hemifphaeriu, ac muliebri fexu perhibetur,ut pauló ante dícebamus: 
atcp íta fieríur Palladis & Vulcaniopera, quícquid ín reru natura cernere cft, 
formá cóofequatur, & ad abfolutàá fpeciem redigat. INam Pallas ingenio capaci 
fimo freta,nihil πὸ concipit;nihil no parturit: V ulcanus uero eo quo polletarti 


ficio optime perítus,ienis fui accedente beneficio, omnía qua fuerint díffoluen 
da I 


Liber XV IIT » 


A daliquat, contràuero alía cogit in duritiem, firmodf concretu peruincit, Atqg 
hocillud eft quod Vlaximus Tyríus príncipitartís Vulcanumab Homero di 
ctum autumat:nam &quem ignem Prometheus furatus dicitur, Hefiodiani ín; 
terpretes uitam uarijsartibus implícatam exponunt. INecpíecius in ijs quae ad 
fapientíam fpectant,de quo poftlatíus dicemus,;operatur, 

ARS ET INGENIVM. 

A ueró de caufa comenti funt /Eeyptij V ulturem adiungere Scarabeo,qua 
| ene fabula Pallada Vulcano matrímonío collocatá fingunt, V furpatir 
aütàueteribus maxíme, quod ín Orphicís etíam hymnís obferuatur, duas has 
uíres ín eadem fub(tantía meditari,quaru altera contemplatur,quod munus eft 
Palladis:altera praeeft corpori, quod ad V'ulcanu fpectat, easds coonominibus 
maris & fceminz nuncupare. Sedením alij omniü hanc cccleftíu anímorü prae^ 
τοσατί efTe dicunt,ututrunq; obeant munus,concipiendi quidem per cótem^ 
platíone, quzà fuperiori poteftate eoru infundit intelligenti: fimuld agendi 
in inferioru corporum cura,qua fibi credita regant;in(truantdj qua ratione per 

B afflatudatur;atqp etia c periculis exímant, & fofpite ualetudine tueantur, V nde 
etià Empedocles cim fe D'eum iam effectuaffeuerarct, pueri & puellam eflefe 
dictitabat,cuius haec circumferuntur carmina, quz rematte(tantur; 

Xoteer. ἐγὼ δ᾽ ὑμῖν 3 0c du Gpor G^ ὁκέτι ϑυνὸς 

Hdw 200p oT. ἐγὼ youójaluo κεράτε χϑρόςτε. 

Jnmortalis ego paudquaquam mortalis habendus, 
Sum4,valete omnes,puer ecce,puellaa, fct. 


Atqui etiam fi rem ulteríus fcrutari uoluerímus,homine,de quo apud Philofoz 
phos confideratio;utriufcp fexus effe coperimus:unde quantu pertínetad inteL/ 
lectum,nullu difcrime Socrates ínter marem & fceminà difcernebat, eandem dg 
uírtutematcp docilitatem ín utroqs deprehendebat:cceleftemf illum nos etíam 
talem agnofícímus,cuíus appellatione & angeli ipfi, & (pe mali daemones íntel 
liguntur ; cuí nuncupationi noftrz εἰ (acra líterze ad(tipulantur,frequentifsi^ 
mum hocapud Prophetas de bonis angelís,ac de malo etíá daemone,quií nihil 
natura differtab illis.In Euangelio fcríptu eft:Inímicus homo hzcfecit.Denígs 
c apudantiquos,quamuis duos hos tantu A eyptíj mafculofeemínas duceret, ín 
deos omnes utriuícp fexus teftímonia reperias.Q) uin etíá mínime comentítíum 
e(tutriufcg naturze homines inueniri, quí parte inter fe utrangs peragant, cuiu? 
modifunt populi fupra Nafamonas,cofinesqp illis laclias,Calliphanis teftímo 
nio fatís cogniti, acín reliqua etíà Europa deprehenfi, ne apud folos Lunenfes 
hermaphroditu exiítímet annalium cómentator Feneftella : feueracj admodi 
lege cautu,ut quem mauclíntfexü eligant,;altero fi abutant,capitali fupplício pu 
niendi, Qui uero hermaphroditi ex marmore facti pafsim reperiunt, facíe quip 
pe mulícbrí,mámísc notabiliter tumentibus,aluo coxendicibusds erandiorib. 
uirilids natura procacíus excitata, ad fuperiore intellectu referri debent, Huius 
imagínis fimulacru pulcherrímu Romz apud Petrum Melínu uidi. Sed utad 
deos,de quibus agebamus;reuertamur, Αἰ gyptij tum alia pleragy,tum precipue 
liberoru procreatíonem, fententíaà Girzecoru fabulisaliena, inuentu effe aíunt 
Palladis & Vulcani. Atquí Scarabeus natos ex materíà putida conformat, hu; 
mic fouendam condit; V ultur ex halítu fuperioris aérís prolem fufcipit:iuncta 
hachomiínem efficíüt, in cuius difpofità materiam animus immiíttitur ccclítus, 
dum ícilícetembryon ín matrís utero coalefcit, Porro quód V ultur & matris & 


9 


Pierii Val. Vultur. 
Palladis fymbolum eftapud A gyptios,íd ín memoría adducít,quod ín diuinis p 
literís mater fxpe hícroglyphict profapientía poniturutapudSolomonéPro^ — — 
uerbis : Filí mi audi doctrínam patris, id eft, Dei, & non diícedas à lege matris 
tuzid eft,fapientía. C uod uero πατᾶ ex louís capite Pallada cófinxere, íÍcíendu 
cam pro intellectu louisaccipi, in eiusd prouidentía confi(tere : quapropter in 
Mineruz oratíam antíqua fuper(títione Sapientíze templa, ead potifsimum in 
arcibus;dedíicabantur. De capíte autem ueteres precipuu anima regimen ema 
nare iudicarut,quod & alíj poítea multís experimentis cognitu prodidere; P rae 
terea ucluti caput fuperior pars humani corporis eft, ta aether, ín quo regimen 
rerum;& totíus prouídentíz cau(a,uertexdj deorum;ut apud Euripídem e(t: 
Lucidus hicterra qui circumfunditur ather. 

INullo praeterea matrís beneficio genita Minerua, quo magis cum fcarabeo fine 
compare geníto,comercium íníre pofsit. V irtutís fiquíde generatío diuerfa eft 
ab eiu(modirebus, que paríum cóocubitu fiunt. Hinc louem nónullí aiunt confi 
lium(itaením βελίω exponendu) dcglutiffe,&& mox Palladem edidiffe : quippe 
qui confultor& fapiens fit habendus, noalía quàm confilij uíaad prudentide^ g 
uenire poteft. Alij fabulam aliter contexuere, dum louís caputà V ulcano cómí 
nutum aíunt,fitd; ita de patrío uertíce nata dea.Tonis fiquidem quo ín operibus 
ad demonftrandá naturz purítatt utimur,humanz eft ín(trumentü induftria, 
lenís occulta omnía dat luci : quod uero quís exquirít, fi fuerit inuentu,íd is & 
párere,& tanquá fcetum edere uidetur, Sane uetuftas (id ením fxpe repetendu) 
Mineruá omnitroperu ínuentrícem fapientifsimá ponít:& omnia apud nos per 
Filíü facta funt. Orta illaex Iouís capite confingitur. V era Miínerua,(ine qua faz 
cum e(t nihilnofter quippe Ehích,hoceft;artifex,quod nome fecundo loco li^ 
terz facre ponunt,nutu cófiliocs intímo fummi Dei, non ínferíoru operum mo 
re;fed ex [ei capiteemanauit. De hoc;Prouerbíjs: Ec Ehieh fecundu feartifex, 
& Ehich delícize quotidíanze. Noftri: Cum eo eram cuncta coponens,& delecta 
bar per fingulos díes.Ita femper diuina dubio procul difpenfatione apud natío^ 
nésomnes aliquis femper ueritatis fuleor illuxit. [Nam ignis quem Hebrzi, ut 
Reuchlin obferuauít, E(thuocát, unu eftex primorib. Dei nominibus, Ab eo 
nomíne Giraci isi», Romani V eftam fecere,de qua Ouidius: ; 
| Nec tu aliud Ceslam quàm puram intellige flammam. 

Quare tríplex illa díiuíinorü nominum obferuatio;qua ad omnium fere genti, 
que difciplinis ufe funt,ufum faciunt;diligeteranímaduertenda, ita enim habt: 


Hebrai ! abeha ες Ehieh Etth. 
Graci Qc .ἀϑίώμ ὁ. ἀφροδίτη. 
Latini Ἐς lupiter Minerua Venus. 
Theo log Idem Ens lenis. 
Antiqui INox. Coclum A ther. 


Deniq; Deus,inquit Apoftolus;qui dixit in tenebris lucem fplendefcere, ipfe i 
luxit in cordibus no(trís, ad illuminatíonem notitiz claritatís Dei, in perfona 

IES V Chri(ti, IGNIS DVPLE*X. 
cou itacp Pallas translucídus & purus ignis intelligatur,ne Giraecorum fi 
ementa huiufmodi practereamus,meritó V ulcani nuptias aucrfat,ut ín uír 
oinitatis fug puritate perfiftat : necp quidem ea coniuge afpernat,fed ab eo cótín 
οἱ cotamínariue minime patitur:(iquíidem ís,quo utimur,ioníis, qui materíe ad^ 
haereícit,aére tamen comiítus, V ulcanus e(t. Affectat is nuptias Palladis, quan 
tog 


A 


Liber X VIII. 6 


tod; conatu poteft furfum ueríus erigit, acnifi perpetuis matería: uinculis prae^ 
pedítus quodammodo in erga(tulis detíneretur,nimiru fpon(z thalamu afcenz 
deret.louis híc & Iunonis filius ef&ngitur, Homero idaflerente:quorundam ue 
ro comento,lunonís tantüm,utapud He(iodum: 

end" peusorxAviv S φαλότηζε μιγῆσα Γάναζ, 

lluftrem [nno nulli comiunéla marito: U'ulcanum genuit, | propterea quod den 
fiori applicitus materíz,atqp utí pauíméto adglutinatus, ne ad fublimia fuftolli 
pofsit,coérceat. Inferiora aut hzc lunoni adíudicata efTe tunc o(tendimus, ciim 


Anfernü hemifphaeriü eam fortitam ες cómemorauimus.(Q)uare Varro dicere 


folebat, V ulcanu intelligi de uehementíore, utpote fabrilifornacalid; ione, Ve 
ftam ueró de domef(tíco. V tcucgautem, flamma nihil aliud e(t quàm aér craísiu 
Ículus incefus: inferior uero aer hicIuno,ficea V ulcanu generat. Claudus idem 
perhibetur, fiue quód ob denfum matería meatu, confenfum habet cum ijs que 
umbrá reddunt:umbrz ucró plerzqi omnes obliquz funt, neq; (ine folido cor 
pore efTe queunt, índe etiam conficta claudicitate,quód progredi nequeatabfcqg 


Β aliquo quafiligneo baculo : fiue quía fuperioris mucronis motum diuerfum & 


[9] 


inzequalem ab inferiori, ubi depaícitur,efficit,qui cüm fitomnino tardior,clauz 
dicare Deum ídeo dixere, Verüm apud Homerum utroq; pede claudicat, quía 
Ícilicet nuncin dextera, nuncín lauáagitatur, dumaérem perrumpere conten 
dit,cuius denfitas, ne afcendat ad Palladem,obf(ittere uideatur:inde cüm fit cor^ 
pori adalligatus,dum fe uinculís liberare nítitur, modo hunc,modoó illum pede 
tentat € compedibus extrahere,unde motari quoquouerfum,& undequaq; dit 
torqueri cogitur,atqpita fpecíé hominis utroq; pede claudicantis exhibet. Pro; 


Aectus ab Ioue de ccelo ín terram fertur Vulcanus idem,nempe quía;ut nonnul 


li tradunt,qui primi ignis ufum adinuenere, in ardentem materíà aliquá fulmiz 
ne tactam incidere, atq ta mox utilitate cogníta;ad igníaría deuentü; quam ín 
ter uarias opiniones,unde ignís datus mortalibus;prímam ita L ucretíus ponít; 

Illud in bis vebus,tacitus ne forte requiras, 

Fulmen detulit in terras mortalibus ignem 

Primitusgnde omis flammarum ἀπάτην ardor. 
Η:" igiturnotís /cgyptij tamin my(terjs .  DRACHMAE DVAE 
ἃ líuisedocendis,quàm in naturgfecretísa^ | — vo 
periendis, & cíuílium morum praceptís pro 
ponendis utebant. Sed & in relíquís diícipli, 
nis ab eodem Ícriptionis genere nó recedebàat: 
ut (ide mathematicis rebus locuturí,ín nume 
ris drachmas duas oftendere uoluifTent, V ul 
tutrc,ait Horus,ponebàát.Caufam nonnulli có 
mentí funt, quiaunitas apud Aegyptios dua 
rum drachmarü inftar z(timatur, V nitas ue- 
ro unicum binario, totíus e(t numerígenera^ && 
tío. Merito itaq; ἢ drachmas duas indicare uellent, Vulturem píngebant, quan 
doquidem & matrís & generationís proerogatíua polleat; períndeacuniítas ipía 
und cu binarío,numeros omnes generat. Quare cüm íta mater efTe uídeat, opti 
me V ulturí copetit. V tcugp, curta funt hzc ín exemplaribus Horí;quodealij ui 
derínt,(ica(ticatíora in exemplaría incíderínt.Cacterüm fi ariolandü fit in re ut 
queadeo perplexa,putarím ego cor hínc fignificari,qui lcgerim apud eofde facer 


MAI: 


Dierii Val.Vultur. 


dotes, uel qui do&trinam eorum interpretati funt, infantíum anniculorum cor Ὁ 
duabus drachmis ponderarí, augeri autem perannos fingulos drachmis itidé 
duabus adannos ufq; quínquaginta:inde per annos alíos eodé decrefcere aequi 
librío,quoad id ufcgtempus auctufuerit,hominédy tunc deficere cüm ad drach 
mas íam duas cor ipfum redactü fuerit: ita uitam humaná centur annis plurímir 
círcunfcribi,nifiaut neelíoenter, aut intemperanter acta,ipía (ibímet,utí turde^ 
la;íncoómoda cóopararit,fed parte alíqua fraudauerit: nam cor affectu iniuría, & 
tráquillítate fua defraudatu, pro moleftiaru portione properantius efflacceícít 
& deficit. uze quide cüm admodi infignia fintapud A eyptios,nó uno erunt 
loco repetenda. Id autem annoru fpatium cirm uulturinz cogruat uítzefitdj ui^ 
tx omnís uís ín corde fita,facile unicuicg coftare puto,cur drachmae duze ex V ul 
turis fimulacro fienificentur, Sant uero fiue nummus hicfuerit duabus drachz 
mis imputatus, quí V ulturís ímagine fignaretur,fiue alía fuerít eius nota,illud 
manifeftüu eft, didrachmá apud ueteres nummi pondus fuiffe, quem fuo nomi 
ne Síclum Hebrzi uocabant, qui quide X x, obolis imputabatur:frequentifsi^ 
musqp eft huius locutionis ufus ín díuinis líterís,utalij fidlum;alij díidrachmam x 
ponant, INam Leuitici cap. V 11. fuprauigefimu, ubilegíslator precium ponit 
quo feredímere pofsítís, quihonoré anima fuze Deo uouerit, legas, ἃ quínto 
annoaduigefimum quife Deo uoucrit,(iclís uiginti poffe redimi, Septuaginta 
interpretes,uicínti dídrachmís reddidere.]ta illud precíu mafculià uigefimo an 
no uícp ad fexagefimu, quinquaginta ficliargentíad menfum fanctuarij, idem 
Septuaginta tranftulerut,quínquagínta dídrachme. & multa pafsim huiufmo 
di. Adeo uero illís arridebat didrachmze uocabultrut fi drachma una effet enun 
cíandüu, didrachmz dimidiu potius, quam drachmá uns;aut ficli dímidii pone 
rent:cuíus facti ratione, € cur hoc pondus fanctuappellaretur,legas apud Hie^ 
rofolymitanu Hefychium,libro eíus feptímo ín Leuiticincap. X X V 11. Atqgut 
huíus monete pondus ad temporis noftriufum deducamus,fciendum obolum 
eíus precij efTe qui Romz nunclíterís aliquotimmutatis Balíocus,quafi oboli; 
cus dícere uclint;appellatur, Drachmaueró pondus eft eius nummi, qui Rome 
Iulius hodíe uocatur, V enetijs Marcellus areenteus,eíufdem fere ponderís eft: 
uti etíam Ferrarizeatq; Mantuz uulgo Buxoloti nomíne, Aureus quocp num Ἑ 
mus drachma fere pondus zquat:atque [τὰ ficlus argenti uel didrachma, uno 
Mloceníco V eneto imputatur,qui proximeacceditad Iulios duos:nó enim hec 
adunguem explanari poffunt propter locorü uaríetatem: quía lulij monete Ro 
manz precium, extra Romanz Pontíficiz'ue dítíonis loca, mínorís quam Ro 
mz zcítímatur : contrà Mocenicus moneta Veneta, extra V enetorü ditionem 
preciofior eft quàm apud ipfos, uel coru focíos, Aurei quoq; tam precio uaríát, 
quàm πατῇ funt quí eos cudunt domíni , Sed ponderis ín eodem genere parua 
admodum differentía, | Atqg hzecfunt, eruditifsime Praíul, quae doctrinam 
A eyptiorüfecutus fuper V ultureconícripferam : nefcío an plura ín co arche^ 
typo fuerint, quem furreptum ínítío coqueftus fum, puto tamen hzcad huiut 
modi myfterij cognitionem factura fatis. Multa uero de induftría przeterij, ue^ 
ritus ne nímía prolixitas delícatioribus faftidio effet : & otij,quod mihi exiguu 
concedebatur, habenda ratío fuit, cim multaalía, ac pene innumera fint ín huz 
ius generis commentaría,(i per otíum lícuerít,redicenda, ut amicis argument 
hoc, uixulli hactenus attentatum, depofcentibus, quantum pro tenuitate mea 


praeftare potero,fatisfaciam, 
AD 


Liber XI X. RET, 


AAD CLARISS. ABB. D. PAVLVM IVSTINIA 
NVM PIERIVS VALERIANVS, DE IIS QV PER AQVILAM 
SIGNIFICANTVR EX SACRIS £KGYPTIO- d 

RVM LITERIS. 


mW Ummum ingeni tui acumen fnamifsimi mores, incomparalilis benignitas et exi 


ἘΕῚ maie amicos omnes liberalitas effecerut Paule lushimanevir varifime, vt A- 
b quilam tibi ex autario meo . Aegyptiaco dedicare cogitauerim quippe quod tu ali 
e] tis Putus plerafg,, vt ita dicam, virtutes, aut excellentis natura dotes, prateferre 
eibi copertus es. Sed potior nimiru ctia fut, quod lusimanafamilie geflamen est «μία 
aurea, quia fcilicet progenie hanc ex Iuhimiam Imp.[anguine deduci omnibus eft exploratifi- 
yum, celeberrimi ilius inqua Imperatoris, qu Bysanti precipue claruit, co yniuerfo prefoit 
Ortenti: illi fiquidem Aquilam m fignis auream preferebant, qui Orienti praevant:qui yero 
Occidenti,quod mhancyfa, diem cotinuatur fujcarn: bicipite antem veran fed vno tantis (ΟΥ̓ 
pore con[picuam:quod bneroglyphicum erat,admimislratiomern atq, potentiam in duos dunifan, 
Β vnius tamen e[Je con[sly atq, voluntatis. Ex ea vos progente progrefst,im U'enetamá, nobilitate 
Cooptati,regtas virtutes ine|]e volisper atates [ngilas teslatifermu effecistis, Fabioruma, Roma 
norum exemplo bello Hierofolymitano pro {νη Πάρι pietate cotra barbaros fortiter dimican 
t£5n ACIE bs cafimox vno tantium,qui C'enetis [ripererat vitam / celibem 5Deoyoue- 
rat, rogatione Senatus ad maritalem copulam compul[o, vepavata familia, ex qua breui post 
tempore tot illutrium Senatorum affulere lumina, Jytarcus luflimianus fummavir probita- 
tis: Beatus ille Laurentius, [acra literatura feriptisq nobilis fandlitate vita infignis, ce primus 
Uenetiarum Patriarcha: Leonardus Dia Jytarei procurator, Grecis Latinis, literis orna- 
tus : adde Bernardos, Cr[atas, procuratores tpfos quoq , € bonoratifsimnis legationibus Jundfos, 
vlrimum huncinfüper vigilantifsimu clafsis C'eneta ymperatorem: etate vero nostra Sebasiia 
mum c d ntonium,luera c difaplimis eximins, qui legationibus mfi etiam ad [umnmos quof, 
principes felrafme adminisirati, patria charifami, gentis huis fplendorem ofjufcari mtni- 
mepermiferunt. Tuam autem baveditariam illam à maioribus tuis acceptam probitatem, e 
ate Fudrfifsime cultam appellarem, quam Cenetta pradicant, admirata eft Patauum, Gal 
c lianout γεν ἃ, co vbiuli literarum Fudia florent,omnes gefliunt celebrave:fed de ve omni- 
bus manifeWla, ne atum agam, neue modestiam offendam tuam, qui mauis probus efe, quam 
videri,longtor non ero.2De te vero quid fentiam,quid veliqui fammis laudibus efferant, nà tibi, 
Jed feculis [pero me aliquando in propatulo pofitturum ANunc ad Aquilam aggrediamur. 


DE A"Q7PTLA. 


2 Q VIL A,uthíncexordíar, non temere cognomento Romana 
Ἢ meruítappellari,cüm nulla fere fuerít ín uniuerfo terrari orbe 
2| pars,quà dareturacceíTus,quam aufpicatifsimo ductu R oma, 

| nzenon fubieceritautoritati, ()uamuís nó fum nefcius Perfas 
1 multo ante Romanos auream Aquilam pennas extendenti fi 
£775 milem facraffe. Huícautem uníalítíetatum & arufpicum om 
nium confenfu, id honoris datum,ut magnarü rerum, profperi femper euentus 
fignificatione, aufpicia faceret, Buteonem, Sanqualín, Immufculum ac V ultuz 
rium longeanteiret, reliquarum ueró uolucrü oftenta, quaecunqg oblata effent 
interuentu fuo aboleret, necp per aéríos tractus omnes,ulli cederet,quàm fulmi 


il 4 


Pierii Val. Aquila. 


ni, Cüm uero aufpicia portentad; omnia fere fimiles quafdam habeant fionifica/ Ὁ 
tiones cum Aegyptiorum hieroglyphicis,& manifefta inter fe germanitate con 
fentíant,nonab re fuerít ín aquila prímüm auguría, mox híeroglyphica percur^ 
rcre,uthoc honoris εἰ tribuatur cuíus eft ín augurijs praerogatiua. 
RERVM. PRSOSSOE RAE TAUS: 

poo itacp eius fienificatum eft, ut oblatam díuínitus profperitatem 

oftendat:quod iam inde initium fumpfit, quod Anacreonautor antíquifsi 
mus fcríbit,Iouem aduerfus T ítanas profecturu,facrificium Coclo feciffe, Aqui ἢ 
Izd uolatü profpero εἰ aufpicio uictoríà portendifTe: quae cium fubfecuta eflet, 
infiene bellicum auream índe Aquilam ge(taffe, In huiufmodi autem augurijs 
id ueteres obíeruabant, ut quo geftu Aquilá fpectafTent, magni dícerent interz 
e(Te, INam fi uolantem confpexiffent, fau(tifsimum & citra puluerem auguríu 
putabant;uti Arexion Parrha(ius indícauít Xenophonti expeditionem ín BL 
thynos agítantí, Sin uero fedentem animaducrti(Tent,magnum omnino efle au 
euríum, przclaredj rcíalicuíus índícíum,in qua tamen peragenda laborís pluri 
mum eífetadeundum,propterea quód fedenté Aquilam aues reliquae infeftare x 
confueffent: cuiufmodi auguríum eídem Xenophontí tuncoblatu eft, ciim E^ 
phefoad Cyrum iter arríperet : dexter enim Aquilae, quz fedebat,obuiam fa^ 
ctus,futurz celebrítatís,magno tamenlabore comparande,ut poftmodum pro 
bauíteuentus,omenaccepít, INímiruautemillud ín Aquila praecipua admi 
ratione dignum eft, quod una omniumaniímantium idem apud gentes natío^ 
nes; omnes femper índicarít, cüm pleracpalia íitauel populorum uel gentium 
certarum propría fuerínt,ut quanto huicuclillifeliciora portenderent, infaufta 
alíjs & zerumnofa magis mínitarentur, quelocís quaqp fuis toto opere cómonz 
ftrantur. Verum Aquila cuí non femper profpera felíxes fuit? Qua bellaunz 
quam homínum memoría depugnata funt,ín quíbus illa fuerit otíofa, fiue quís 
Affyriorum, fiue Medorum, fiue Perfarum hi(torías percurrat, fiue Grzecoru 
atqueadeo Macedonum monumenta, resq praeclare geftas memoraucrit, fiue 
Romanorum, qui mox omníum excepere oloríam, famam, celebrítatemd, &€ 
fubli mem fcelicítatís apicem, admíretur? Apud hos autem quid unquá Aquila 
frequentíus? quíd honoratíus? quid unquáfacratiusfuit? Sedutab externís r 
ordíamur,quanta illud admíratione dignum,quód Aquila currus Gordij pau; 
perís alioqui uiri iugo pertotum díem ínfedityunde Phryeiz regnum Mida e 
ius filiopremon(tratu, | Velillud potíus,quod cümapud Argiíuos Heraclida 
rum familia defeciflet, ex qua ege eligere mos illís antíquítus fuerat, quis rex 
creari deberet per oraculum fcifcitantes,refponfum acceperunt, Aquilà id often 
Íuram : paucísq;admodum poft diebus, Aquila fu; 
perne delapía fuper Aieonís domo coníedit;atqp ita 
omníum confenfu Αἰ σοι Rexcreatus. — Hieroni 
quoqj Sículo admodum adolefcenti, priuatze fortu 
nz homíni, Aquila, quz primo bello quod iníjt, ín 
eius clypeo refedit, R egemdj eum alíquando futu ἢ} 
rum índícauit, V ulgatifsima ea funt qug de Tarqui 
nio Prííco memorantur, cuí Romam migranti A, 
quila pileum ex ítínere ab (tulit, futurí,ut l'anaquil 
uxor interpretata e(tpríncipatusaugurio. Quín 
& Diadumeno Macríni filio ín agro ambulátí;aqui 

la pi 


Liber XIX. [28 


A lapileuab(tulit,que in capite συ regíz ftatuz depofuit,id honoris arufpici 
busadole(centi pollicentibus, Et quoniàín noftradeuenimus, C,Vlaríus cum 
nidi Aquile cum fepté pullís puer adhucín agro reperiffet, eum; eremío fufce 
ptum ad patre detuli(fet,is admiratione motus,coníultis arufpicibus, fepties pe 
ncs filii rei fummáfuturam accepit, quod ín tot,quos gefsit,confulatibus appa 
ruit,quos eo numero prímus omniu afílecutus eft.CQuauis Plutarchus, Roma 
narum quodámodo ho (tis hi(toríaru, rem ideo fabulofam exiftimat, quodau^ 
tores tradant Aquilá nó ultra duos párere,tametíi Mufzus dixeritab ea trís ex^ 
cludi,unü ali, duos abdicari. Cui refponderíi poteft; id oftento fecifle fide,quod 
& patri admiratione incuflerat,preter mort feptem genítos:illi enim portentofi 
partus Varroni noftro funt,quilonge more excedunt;uti porca que triginta ca 
pítum fcetus enixa, A.necauguriu dedit. Caeterü,quodad numerü facit huíut^ 
modi, Albino ctíà feptíma poftquá natus eft hora, couíuio quod eius celebríta 
ti deputabatur,cüm εἰ fierent nomína,fepte Aquilze paruulg de nídis allate funt, 
& quafiad locu círca cunas puerí coftitutaesquod ome pater co procliuíus admi 
fit,quod rarífsimu eft ín illis regionibus ubi FTadrumentu, huius natale folum, 
in Afríca,uidere Aquilas.. Inhuiuímodi oftenti accepit Octauíanus, quod ἢ 
biadquartülapídem Campanz uíae ín nemore prandenti, Aquila ex ímprouiz 
fo pané de manu rapuerit,cumdjaltifsime uola(fet, rurfus ex improuifo leníter 
delapfa reddiderit, Eade nunquá antea Rhodi cofpecta;ante paucos dics Tib 
beríus inde reuocarcetur, feliciadmoduaufpicio in culmíne domus eíus aflede^ 
rat. EcClaudij, quidíu inter ludibríaaulz fuerat, íub Caio demu fratris filio 
confulatu adepti,quamprímiü cum fafcibus ingreflus e(t foru,praeteruolás aqui 
la dexteríore cofedit humero,indicio futuriapud eum imperij manife(to. Acie 
aut Bebryacenfi,príufqua cocurfum effetà militibus, Aquilae dua in confpectu 
omníi conflixere, uicta altera tertía (ubuenità folís ortu,quz uictrice abegit. 
Ita duob. ínter (e decertantibus Imperatoribus, V efpa(ianus,qui Oríenti prece; 
rat,reru potítuseít, Quin & Maxímo,;quiturbulentifsimíis R eip.tem poribus 
Imperator electus eftà Senatu, ut Maximini obuíá iret crudelitati, quamuis hu 
millíimo genere nato, patre quippe plebeío homíne, arte ferrarío, ut alij dicunt, 
carpentarío,aufpiciu imperij dederat Aquila, cüm eo nato carné bubuli & qui^ 
dem multà ín eíus cell proiecifIet, quae angu(to patebat impluuio: eam deníqg 
cüm iaceret, nec quifquá auderet attínoere religionis tímore, iterü (u(tulit, in 
proxímu facellum, quod erat Iouis Pra'(titis,detulit, Eadem o(tento huiufmo 
di infanteadhuc Aurclíanu uinctum fafciola fine ulla noxa de cunis fuftulít, ἃς 
ínaram quz íuxta facellum forte fine ignibus erat,depofuit. V eriim hzecteme 
re fortc accidere potuerunt, cüm nulla nó die ignobiliísimis etíam uírís Aquile 
(εἰς oftentent, & hís etíam admirabiliora nonnunquá facíant, quorum tamen 
nemo ullam affequítur celebritatem , O (tenta ín illis obferuata, quód corum 
quíiad aliquá rerum amplítudínem euehuntur, dícta facta; omnía quantum 
libet leuia repetuntur, & oraculorum in(tar in acta referuntur, Sed demus hoc 
contentíofis.Illud puto non negabunt;alícuius effe momenti quód Aquila ge- 
rendís rebus tam fzepe fe duces exhibuerínt,& quafi diuinitus miffzs,uel quid a 
gendum o(tenderint,uel quó res euafurz effent praemonuerint. — Cm natus 
elfet Alexander Macedo, Aquilae duz tota ea die przpetes fupra culme domus 
infederunt, omen duplícís imperij, Europe A(izedp pra (e ferentes.Ea aute quae 
ἃ clalfe in continentem progreffa, ibid firmata, augurio fuit, Perías terra,non 


Pierii Val. Aquila. 


mari debellandos effe, Alexandri ipfius interpretatione, fecus quàm Parmeno Ὁ 
fentiret , Et difficillimo eo prxlío, quod cum Daríanis apud Arbellà cómiífum 
e(t,quo nullum unquá acrius inter eos fuit, Aquila paululum fupra caput Ale: 
xandrí placide uolitare uifa, nec armorum fonitu, nec gemitu clamorcue ullo 
moríentíum territa,díudj círca equum ipfius regis pendenti magis quàm uolan 
ti fimilis apparuit, praefagio,uel índicatione potíus, quo res euafura effet, manie 
feítifsima, Augurium huiufmodi legasapud Tacitum Fabio Valenti obla 
tum,Cüm 15 exercitu ín bellum ageret, ipfo profectionis die Aquilam lení mea 
tu, proutagmen incedebat, ueluti ducem uíz przeuolaffe,longum«j per fpatiu, 
nullo gaudentiu militum clamore,auguríu accipientii& alitem faluere iubenz 
tíum,terrefacti;ita iter contínuaffe, ut haud dubie magnae & profpere reí omen 
acciperetur, Eiufmodiaufpicij lzetitia Vitellio fuit,copias aduerfus Othonem 
praemíttenti : fiquídemà parte dextera repente Aquila aduolauit, lu(tratiscp fi^ 
gnís,ingreílos uiam fenfimantecefsit. Et memorabili ea pugna,qua Locroru 
X V.millía tantüm,ducenta & uiginti millia Crotonenfium profligarüt.qua pu 
gnabát parte Locri, Aquilaab acie nunquá recefsiffe fertur,eosc tandiu quoad. x 
uíncerent círcumuolaffe. | Quuíd,qua Deiotaro R egiauguriü dedit,ex itinere 
diuertendumccui ille obfecuturus cüm efTet,conclaue mox illud, ubi Rex man 
furus erat, (i ire perrexiílet; proxima noctecorruít, | Eadem Mario reditum 
cumfíumma gloría tríumphabundum pollicita eft, cium aneuem arreptü ungui 
bus dilaceraffet,& ín aquas abíeciffet,&occafum inde uerfus abuolaflet:quae (Οἱ 
cero luculentiísimis carminibus in Mario decantauit, 
IMPERATORIA MAIESTA S. 

Cy igitur nationibus & gentibus Aquilam in oftentis imperij magni 

tudinem portendife, multis exemplís apparuit.Caeterim cim multz fint 
Aquilarum fpecies,cam E gyptij facerdotes in regio hoc fienificato deligebant, 
qua à nigrícanti colore fuluia poteftappellari :huicenim Rex deorum lupiter, 
rconiü,ut Horatius aít, permífit ín aues uagas:ín ea regíze uirtutes omnes elucez 
fcunt, quippe quz uiribus omníu praeftantifsima, una fcctus fuos alítatq; edu 
cat,una pernix, cocínna,políta;apta,intrepida,(trenua,liberalis,mínime ínuída, 
minime petulans, ueriim quadam etíam modeftia przedíta : ea non clangít, non Β 
lippít)non murmurat, fed regíos denícg mores, regiam prorfus maícftate ín om 
nibus imitatur. Quínetià ínuenías homínes co naío praeditos, cuiufmodi Aquí 
Ic ro(trü e(bpro regíjs eftímari folítos,quod Plato tradit, & Plutarchus receptü 
afferuit:Perfzed5 homínum id genus mirum ín modum cómendabant: eiufmo^ 
dicpfuiffe Cyrum hí(toríarum autores tradunt, atqgea fe fpecie factum gloriari 
folitum,Sed quoníam roftrí 2 5evzs;illud eft quod ifti reeium exiftimant, aní 
maduertendü duplex effe τῷ γρυπϑ genus: unum,cuià fronte (tatím nafus ínfur^ 
cit,id impudentís anímí fionum ponit Ariftoreles , fimilitudinemds eam ad 
coruum propíus accedere:alterum,cuí nafi curuatura feparaturà fronte, circadjs 
medium intumelcit,& in unci fpeciem exít.HocefIe maenanimitatís índícíu, 8c 
ad Aquilam referri Philofophus idem tradit. Meritó itaq; Pyrrhus quoq; muL 
τίβ ἃ fe rebus magnifice przdaredj geftis, Aquilae copgnomento plurimi gaude: 
bat: quanquáca erat mode(tía, ut non omnem fibi rerum geftaru eloríam ufur 
paret,íed bonam eíus partem in milites transferret, Nam cüm aliquando rebus 
bene geftis domu redijífet, illum; milites Aquilam appellítarent, Per uos, in 
quit, Aquila fum,quiueftrís armis ueluti pennis fubleuor. V idimus eius num^ 

mum, 


Liber XIX. 139 


a mum,ín quo Aquila cü fulmine fub pedibus iacente, & ramis duobus quernís 
in coronam flexis,cum inícriptione Doríca, A n E 10 T A N. ab altera parte caput 
e(t,quodalij louis, alij Pyrrhi ipfius effe dicuntinam infcriptio Epirotarum ui 
deturad Regem fpectare. Querna ueró corona, quz apud Romanos híeroely; 
phícum eíus eft qui cíuem feruarít,ín hoc nummo glandes Chaonías & oracula 
louis Dodonzi fignificare poteít, Apud Pindarum legas Aquilam ita uolucrü 
reoínam ab Ioue declaratam, uclutí Delphinu pifcium, utríufcg pernícitate σε 
nus omnefuum exuperante,Hínc ídemait,Aquilà in fceptro louis ργωβοί foli 
tam, INeq;ueró mírum, Pindari ubi honorís tantum Aquila tribuifle,cüm 
Aquilaapud Thebanos non alíter ínter numína colerentur, quàm Cynocepha 
li, Crocodili, & alía quaedam bruta apud A gyptíos in cultu fuere, 8Gut íumus 
pafsim totís hís cómentaríjs oftenfurí, pro dijs habita. 
mos igitur Imperatorem atq;regem Aqui 

[a deícriberet, eoru etia iuftis dedícabatur, 
qui filijs fuper(títibus decedebant:eos ením in; 

Β terdíuos referre mos erat: cuiufmodi more He 
rodíanus inSeuerianis íu(tis latifsime profequi 
tur,ex quibus Aquila,fimulacíonís pyra fubie 
&us eflet, ex intimo fuggeftus tabernaculo e. 
mittebatur, quz Principis anímà ín ccclu refer 
re uideretur, eamdp ín numiímatís uidere eft, 
nonnunquacum fpolijs, nonnunqua cum faftí 
cio: ficenim fuggeftum illum, ín quo cadauera 
príncípum cremabantur, Cícero uídetur appel 
laíTe, cuíus formáapud Herodianum legímus, 
& ín plerifque nummís confpícímus . Víque. 
adeo uero funt Imperatoribus Aquilz dedica; 
tz,utneinextremo quidem uítz eos deferuerint,dedp ccelo, quibufcucg modis 
poflent figna dederínt,íi qua poffetad falutem uía premuníri, INam eidem Im 
peratori Seuero figna mortis attulerunt Aquile quatuor, à quibus (ibi uifus eft 

c per nocturnam ímagíne ín ccelum rapi. Et Octauíanu Auguftum, cüm lu(tri 
in Campo Martío magna populi frequentía conderet, Aquila f»pius círcumuo 
lauit,tranfgreffad in uicinam aedem, fuper nomen Agrippa ad primá líterà fe^ 
dit:undearufpices interpretati funt,eum pauló poft moriturum:quod haud ita 
multó pofteuentus coprobauit, V ídere auté eftín nummo, cuíus infcriptio eft 
DIVI AVGVSTI PATRIS,Aquiláignifubiecto, quod ego ad íu(ta εἴτι re 
tulerím,quamuís nonnulli facru efle putant, propterea quód Imperatoría,quae 
Graci Hecatombenappellant,ex centu leonibus &centü Aquilís celebrata fue^ 
rintab aliquot Imperatoribus, & à Girzcis etía, quod tradit Iulius Capitolinus 
in uíta Maximi & Balbíni.Sed nihil hocad Auguítum,de quo níhil tale memo 
ríz proditu. In nirmo cuíus infcriptioeít,D IV VS PERT. PIVS PATER, 
Aquila eft pilae infidens, quafi eum fupra coeli couexa fublatu effe uelit innuere: 
nàáalterainícriptio eft, C ONSE CR A T1 O. Atqghecindiui M, Antonini Ρῆ 
nummís multipliciter habetur,nónunquà cum fulmíne,nonnundQ etíà Antoni 
num ipfum ínter alas geftens, nonnunq uero cubícularem lectulü ín ccclum tol 
lens,cuminfcriptione, CO NSECRA T10.QuiBellunenfiinagro reperiunt 
argentei,ex uno latere pulcherríimu ipfius Antonini caput habent cu ínfcríptio^ 


^m 
a- 


APOTHEOSIS. 


Pierii Val. Aquila. 
neDIVVS ANTONINVS,exaltero Aquilamare rotundiambitus infiden Ὁ 
vepafiani. tem;lnícriptio, CONSECRA TIO. Verümetiamín V efpafianinummo A. 
quilaeft qua pilam ecftat, atq; ín eiufdem alís tabernaculum corymbís & fertís 
Hadrimi redimitu.In Hadrianinummis aliquot, Imperator ipfe fceptru ab Aquila recipe 
re uidetur,quafi illiab Ioue delatu effet Imperium, quod & infcriptio declarat, 
SdineAugy PROVIDENTIA DEORVM.IÍnnümodiuzSabínz Auguftze Aquila eft 
fie. cü fulmíne,& infcríptíone, C ONSE CRA TIO, quamuís ín foeminaru íuftís 
Pauo,nó Aquila,eft adhiberi folíta,de quo in Pauonís commentarío, 
RED PLVSUEGLE cMISERICORURS: 
Y Ed ííam nos appellant Aquilz uirtutes, illac; ín prímís, quod pium & miferi 
ΝΣ cordem Regem, qui fcilícet uíctum & neceílaría ínopibus eroget, oftendere 
quí uolunt, Aquilam eam proferunt, quam à uígore, quo egregie praedita eft, 
Ofsifraga appellant: ea enim pullos, quos fubaquila;uel montana cíconía,ínui 
daillaínquam & famelica,quà (ἀγαυοί γυπομετὸν, πο firialiquot uulturinam Aqui 
lam nuncupant, nído eiíjcít, parentís adhucoperam defiderantes, cüm uolandi 
facultatem nondum adepti fuerint, ad fc recipit, atcp educat, benignecp tuetur, E 
dum quantum fatis fitadoleuerínt. 
BENIGNITA S, 
ΟἿΣ quidé manfuetudo fecit,ut iuniores (nam apud ΑΞ σγρείος comentu hu 
iufímodí nó ínueni)(i benignitatecómodifsimo hieroelyphíco explícare ucl 


m H , E o - . - " «« £» ,-—- 
lent, Aquilà cualía quauis alíte ex eade olla cibu capiente fingerent.Sed quonia 


in Aquilz benignitate incidimus, mifTum illud facere nó poffum, quodadmira 
tione dignü apud Plutarchullegi, ut fi cuíareumentü placuerit, totíus hiftoríze 
fcenà fibi píngendam curet. Cüm peftis olim Lacedaemona exhauriret, oracula 
monuerunt mali uím ceflaturá,(i quotannis nobile aliqua uirgine immolaffent. 
Obfecutí Lacedzmonirj,oraculi fide approbauerunt. Forte ueró euenítut Hele 
nz fors obtigerít,que cüm mactanda duceretur, Aquila deuolans facrificulí ola 
díum abripuerit,& ad armenta delatu fuper iuuencá demíifit : cuius prodigi ar^ 
eumento παρθενοκτονία, ἰ senus facrificf fublatu eft,quod memorie prodidit Arí 
ftodemus. Ide olim euenifTe Romae ín Valeria Luperca, & eade de caufa, tradit 
Ari(tides Italicaru rerum uolumine decímonono,quem idem Plutarchus cítat. 
Rates uero Pergamenus, quod € ERLAdH nC TA F 
Cositsionis poéta poémate profecu 
tus c(t, hi(toria ab eiufmodi beneficentía 
no ab(íimilé recítat.INam cüm dece & fex 
meffores quendam € focijs aquatü mifi 
fent,reperít isapud fonte ferpentem,qui 
coplexus Aquilá arctifsimis eam fpirís 
implícitàfuffocabar.llle ut falce mefloría 
armatus erat, audacter progreffus, ferro 
ferpentem difTecuít, Aquilam liberá abí 
re permífit, cumcp hau(ta in urnà aqua 
redijfTet, focijs fingulis poculi míniftra 
uit:mox ciim & ipfe quocpbibere uellet, [τς 


Ξ  ΞΞΞΞΞΞ σ ξ " 


ρια τὸ adfuit Aquíla, qua poculum ab ll. ———————— Àj 

ore díípulit eíectu procul:dumd meffor fa&ti míratur, & Aquilam, quà pro 
N , ΄ ΄ ΄ Hu ᾿ ΄ ΄ L 

δὲ nouerat,íncrepat,camdj apud focíos ingratianimí ream agere meditatur, uiz 


det 


Liber XI X. I4O 


A deteos & hic& illic concidentes uitam exhalare,unde fimul & aquam,quam illi 
bíberant, ueneno infectam,& fe perículo fubductum intellexit,beneficiumqy in 
uolucrem optime collocatum,manifeftilsime cognouit. 

1 CONVICIORVM CONTEMPTOR. 

Vantum ucró illud eft, & uerc regium, quód Aquila eft conuiciorum con^ 
( cosprissy nde nonulli comenti funt Aquilá figurare ftatu immobili con» 
fidentem, nulla pennaru afperitate terribilem, neq; hiatu roftrí mínacem : iuxta 
hanccornícem fummiíttere, eo ge(tu, ut & laceffere, & conuícía facere uideatur, 
fi conuícíorum contemptorem hieroglyphice referre uoluerint, Corníce enim 
aiuntfolere Aquilà laceffere,& in certamen quodammodo prouocare:iíllà uero 
non plus cornícís conuícía & íimportunítatem facere, quàm elephas culícem, 

PATERNA DIFFICVLTAS. 

Edenim ab his díuería ponere uidentur A eypttj facerdotes, qui morofum 
S patrem, & difficilem admodü ín filíos, per eius generís Aquílà cuí Pysargo 
nomen ab albícantí cauda eft, figníficari uoluerint, fiue haec γυπαιεὸς fit, de qua 

5 fuperius: eaením maxime omniu anímalíum pullos faftídít fuos:ut non imme 
rito Plotinus eos quí fineratione modod cíuitates atqpgimpería eubernanda re 
cendad fufceperint, poft obítu per παλινγενεσίαν Aquilas fierí dixerit. D'amnat & 
Dafilius ín hocíngenium Aquíle,& ín educanda prole fua iniquifsima appellat. 

ΘΙ ΝΣ OC RCE: GIN? 

Vóodueró per Aquilam regnifolítudine íntelligimus, funt qui fa&uearaz 
ei di defendant,quód regíum effe dicant,unu € filíjs heredem ínftituere;u; 
nirerum habenas commendare,quandoquidem;utait Ouidius, 

"Non bene cum facis egna venusq, manent. 
Etapud rerumfcriptores quotidie legimus, potentifsimas urbes euerfas,clarif^ 
fima deleta regna,illuftres familías extínctas, & ín populos omnía malorü eene 
ra debacchari ccepta, fimulac poteftas regía pluribus fuerít cómunicata. Quin 
etíam Iíocrates, quamuís deregímíne multa quoquouerfum diíputet, & nunc 
huic,nuncilli rationi fauere, proloco quem tractandum fumpferít;uideatur,2e 
quabiliíorem tamen cíuibus monarchíam oftendit, propterea quód illa ambitio 

c nes, omníum popularium diffenfionum femen,extineuat:quod cüm Ariftote 
les quoqgmírum ín modum approbaret, Homeri fententia fecutus, quó dífpu^ 
tationibus fuis pondus adderet δί autoritatem, uerfum eíus cítauit: 

Ex ἀγαθὸν ππολυκοιρανίη, de κοίραν G^ so, ἧς βασιλεύς, 
JAxüsltos e[je duces haudquaquam proderit esto 
ex ynus,princeps vnus, qui publica tractet. 
Non índecenter igitur Aquila,ut uulgato per Ariftotelem Mlufzi uerfu fertur, 
Trisparit atq, duos mido eicit,educat vnum. 
Sed, uti fuperius oftendímus, fpecierü díuerfitas ín co genere efficit, ut contra; 
ría fupcralítis naturaautores fcribere uideantur. V tcuncp ueró,educatíonís hu 
iuímodi ratione habita;per Aquilz pullum folítudínem ínterpretabantur. 
PERNICIOSA POTENTIA. 
OE eti ijdem facerdotes Αἰ σγρτῆ ροτεπείᾷ cuiufpía, quae focijs & amicis 

omnibus perníciofa effet, per Aquilae pennas fienificabant , Huiufmodi ἢ, 
quide ea uís e(t;utalíari auiü plumas,fi comifceantur,interterere,& quodámo 
do deuorare uideantiquod & ín tergoribus pantherzatqy hyzenze identídé fieri 
copertu eft, Pantherínu quippe tereus hyaenz cedere fuo loco diximus, Eande 

2 


Pierii Val. Aquila. 


inter iuplandé & quercüantipathia efTe (cribit Plinius, tanto quidé nature difsi Ὁ 
dío, ut fi quercus iuxta nuce iuglande fata (it, prorfus emoríat, E(t& illud huic 
miraculo ρεγόβ fimile,quod de cardamo fert, Olus id apud Perfas u(itatifsimu, 
cuíus natura eft humoré omne terre ad fe ita attrahere, ut relíquae cíircupullulan 
tes herbe cogant exarefcere: de quo prouerbíu eft apud Aríftophane, Idalío uo 
cabulo Scaphon uocant, Iberis eft Diofcoridi, A eyptijs Semeth;nafturtiu Ro 
manís,Caufam uero fuper Aquilg pennís Philofophi cómentant, quod cüm az 
uis ipía (itomnibus alijs infenfa,deríuet uis ipíaanimalis ín res quoq; eius inani 
mes per fympathíz contagione. Alij peftiferà maleolentig uím quand ineffe ali 
ti deprehendére,propter quà tacta ab ea facilt coputrefcát:índício efle;reliquias 
eíus he(ternas neqgab ea ipfajneqpab alio quopia animaliu repeti, Permeare ue 
ro contagione cam etíá ín pennas,que alienas iuxta fe pofitas adurere propémo 
dum pro coperto tradunt , [ta eíus qui rerü íumma potíat maíeftas, fulgore fuo 
reliquos obícurat,& ueluti micantisimü Solís iubar,ubi exortü fucerít,luce om 
nibus (tells intercipit.Obrjciuntalij hocín multoru príncipu tyrannidem & ra 
pacítaté,quibus nó (ine rerü tuarü íactura pofsis adhzrefcere.CQuomodocungg 
autem quifpiam acceperít,natura hoc cóparatü,ut debilioraà ualidioribusabíu m 
mantur, ERVDITVSS-IMPNiIRVS; 
IN díuinisliterís,quae rem hancauf(terius traciát, Aquila;gryphs, halízetus & 
miluius rapacítat£ fignificant,& à facrís utímmundareijciuntur:per quas ali, 
tes,ut (ienat Hefychius;intelligimus eos,qui fublímía quide perícrutari uídean 
tur, cceli quippe motus & ratíone, ftellaru fitum atqp natura, qua fuperiori 
bus in clementis ígne & δότε fiunt uarietates, contemplationi uigilijscs non fua 
ταῦτα caufa, fedalioru etia inftítutíonib.dediti,uíta tame & impuri (int & male; 
Tefici, dum ucl ín(idías alijs íntendunt, uel fordida quaqp couenantur, fuaru ita 
rerü fatagentes, utad comoditates fuas omnia cotrahant, inexplebilics auarítía 
ac(tuantes,nó fuis tantü fruantur,fed imbecillioru quoqs bona diripiat,qualem 
Hieronymus notatlib. de uíuendi formaad Ru(ticu monachu, fuper eremita 
quodá,qui publicas priuatasqj cleemofynas ín fuum € fuorum tantu ufum uer 
terat, Itaením (cribit: Vidimus & planximus (το opes uníus morte depre; 
henfas, urbisc (tipes quafi in ufum pauperü congregatas, (tirpi δί pofteris dez 
relictas, MALVS DEMON. I 
NES imperite igit Aquila díuo Gregorio malignus eft fpiritus animaru ra^ 
pror. Vt uero ca quz de perníciofa domínatione dicta funt, quae omnía ad 
mundí huíus príncipe accomodari poffunt;íam pretereamus;habet & hoc pro^ 
prium Aquila,quód pifces ab alto aére confpícata, cos precipiti curfu delapía ra 
pit.Pííces uero animarum hieroglyphicum effe,dictum commentario fuo. 
PRINCEPS SIBI: TANTVM;STVDENS. 
g^ ae unguntad hzc A gyptij facerdotes, Regem reru tantu fuarü fatagente, 
neqpalioru incómmoda calamitatésue míferantem,per quà propofuiffent 
Aquilioftendi,eam quippe ín a(truendo nido folícità : illa fiquide in folís excel 
fis, arduís & przcipitibus locis nidulatur, & omníno longe fublimíus uolat, d 
uolatilia reliqua . Hinc fit utab alíariauiu confortío atq; confuetudinefefe ab; 
ducere uídeatur,qui quide plerifqg Regibus mos eft,qualem ín Hadríano fexto 
Pont. Max. uiro Batauo uidímus, qui humani omné confuetudine ita auería^ 
batur,utnó ni(i propría ucl utilitate uel necefsitate cogente,fui uídendi copiam 
faceret. Quod fi,quod raro admodü uidifles, ípatíatum in fubiectos Pontificio 
palatio 


Liber XI X. I4I 


A palatio campos obequitaret, nullis accítis comitib, nullo, ut Pontificii mos eft, 
zrís tínnuli (igno dato, iterarripicbat ; fimulac principes, antí(titescg & cohors 
reliqua ex officio affecuti effent,equu ipfe;nullius falutatíoné moratus,cítatiore 
ereffu perurgebat, conípectumd; omnem homínu,tanquá nihil ad fe corü ínoe 
níu pertíneret,effugere properabat fedj ín íntímas palatij latebras occultabat, 

PR£ FAME MORIENS. 

Vd fihomínteo mortís genere perituru, quod HomeroPlatoníd; omnii 
ΘᾺ miferrímtu, ἡ4επὶ fignificare uoluiffent, hieroelyphicü habebát Aquilz, 
cuíus roftru effet enormiter íncuruatüfenefcentibus enim Aquiílís roftrum fi 
pernum accreícít adeo, incuruaturdj fubinde magís ac magis, ut nulla demum 
aperíendí data copía, ínedía pleruncg deficiat & extíneuatur . Hínc illa ín bibaz 
ces, Aquila fenectus,exprobratio,quippe quac amiffa edendi facltate,humore 
aísidue forbillare cogitur, uitacg aliquandiu pertenui ea ope protrahere. Ac, ne 
uíquam defint Girzcorum fabulae, commenti illi funt fuiffe olim homínem,qui 
hofpítem afecífTet íniuría, proindecj deorum íraín Aquilam cómutatum,índg 

5 Ícelerís poenam eoaffectum malo;utfame confumeretur, 

IVVENTVS RENOVATA. 
S wien alía quaedam iuniores;ut illud ex Pfalmo ínterpretentur, R enoua 
bítur ut Aquilae fuuentus tua: quod nefcio cur nonnulli legunt, Reuoca; 
bítur,càm grace Πτ ἀνακαινιοϑήσετοα, Diuus Hieronymus Aquiláait;ubi confenue 
rít;pennís fupra modu grauarí,ideocs fontem ab ea quzrí,cuius afpergine pen^ 
nas egerat;quibus leuata calorem intra fe collioit, fanaric;tum prímim oculos, 
mox ab ímmerfatione ín íuuentam redire, Eucherius Aquilas aít ui nimiae fene^ 
Ca implumes fierí;& nído relatas à pullis fuis uicifsim míniftrantibus pafci,do 
nec deterío feníj ueterno,cum pennis uolandi etíam ufum recipiat. D, Augufti 
nus Aquílam aítfenío grauatà roftríímmodíce crefcentís aduncítate có redii, 
quod paulo ante dicebamus,ut nec os aperire, neccibür ullo pacto capere pofsit: 
impulíam itacs natura ui collidere roftru ad petra; cuius attrítu excuffa ea par^ 
teque redundabat,;ad cibum redire;atqy íta ex eo fenío repararí,ut omníno iuue 
neícere uideatur. Noftri petram loco hoc Chriftum intelligunt: proc roftro 
c obunco, prauítatís peruerfitatíscs opera, quod Phyfiognomicí eius figurze na^ 
fum,utí fuperius dictu, iracundig &rapacítatis indíci effe uolunt:huiufmodidg 
homínesauaros plurímualieni appetentes,&ultionís (tudíofos inueniri, V itia 
uero hzcnoalia excuti ratione, quàm per Chrifti diíciplinà queut, atcpita pro 
íuuentutís renouatione animi depuratíone intelligut.Corpus ením noftru ab 
adoleícentíà pergit ín feniu, ueru anima fapientis, pij probatic uiri, à fenecta in 
adolcícentía tranfmittit,atcp ita homo hícexterior flaccefcit &deficit indíes,inte 
riorucro eo magis uigefcitacrenouat,quo díutíus ín iuftí honefticg meditatio, 
ne exercitíog uit degit; Talealiquidapud Platone inuenías, dicente Socrate: 
Tunc íanz mentís oculus acute cernere incipit, ciim corporís oculus íncípit he 
beícere, oin APOSTOLTI. 
(S uerólegítur Euangelio Matthzi, Vbi fuerit cadauer, illic & Aquila 
cogregabuntur:per cadauer Adamantíus Dominica pafsionís myfteríu in 
terpretatur,perAquilas Apoftolos,de quibus etía dixerit E(aias; Affument pen 
nas ficut Aquilae, & current & nó laffabunt,& ibunt & nó efurient: fiue utalibi 
legitur,current € nó laborabunt,iterfaciet & no laffabunt.Huic interpretatio» 
niadftipulaturetíà Eucheríus,qui loco hoceuangelico pro Aquilís fanctas ani 
4 3 


Pierii Val. Aquila. 


mas accipi tradit; & Salomonict illud, V ia Aquila in ccelam, de Chri(tiafcen? Ὁ 
fu intelligi debere cotendit, (uod ἢ δά eruditionem hanc profana etíam adíun 
gerelíceat, Antipatri memorabile fertur epigráma,fiue illud Speufippi fuerit,ín 
Platonis fepulchrum,quem ut diuinum antiquitas uníuerfa uenerata eft, cuius 
illeanimam ad fepulchrum e ccelo allapfam in Aquila fpeciem agnofcit: 
Αἰδτὲ, τί πε βέξημας ὑπόν To pov, ζινὸς ἀπὲ 
Αισόδόογτα S&GKS οἶκον ἀποσκοπέεις: 
Ὑυχῆς ἐμὶ Πλάτων), ἀποήἠχμϑας 4G ὄλνμποκν 
Εἰκὼν, σὦμα 5 γῆ γιγὸν 6b ἀτϑὶς ἔχᾳ, 
Ger Aquila ad tumulum bunc voltas dic:numquid ab aftris 
Hic habitare PNE aliquem intuita es? 
Imo amma extnt£i fum diua Platonis, Olympum 
Que colo,fed corpus terrigenum . Attica babet. 
| INGENIVM. VELO X. 

Indarus & alijs plerifclocis,tum precipue INemeis;ingenij promptitudine 
Pz uclocítatem per Aquilam oftendit,fumptaab eo coparatione,quód prae^ E 
dam etíam ualde procul díftanté míra pernicitate nancifcatur, uifudj ita polleat, 
ut profundiísima quaecp profpectet: quac omnía íngenioru acumíini funt acco^ 
modata. Idem cüm Bacchilidis & aemuloru fuorü gloríà eleuat, coruos íllos, fe 
uni Aquilam íactat,quod promptifsimo ingenio níhil nó cocipíat quantumli^ 
betarduu, & à terra maríqg remotu,mox & (tylí uelocitate quaecunqs cóceperit 
affequatur, Ad huiufmodi reru amplitudine alludere mihi uidetur Aríftopha, 
nes, Auibus, cum Athenienfibus autadulaturus, aut eorü fpes inanes elufurus 
αἰτ,αἰεὸς οὐ νεφέλῃσι γενήσιαι. [Nimirum enim oraculum acceperant Athenienfes,fore 
uttantourbes relíquas poftfe interuallo relinquerent, quanto Aquila relíquas 
aues uolatu fuperat.Et Sofithei dictum illud celebre fuper ui eius impetuofa; 

ἅς μυρίας ὄρνιϑας ἀετὸς σοξέ. 

Uha Aquila mmmumeras exagitalit aues.. 

NILwVS, 
AIS Aquila hac quide de caufa INili luminis hieroglyphici in facris ey 
ptiorum literis habita: quonià ením INilu perniciter currere, tantaj pro» F 
funditate infurgere obíeruatü eft primum Promethei tempore,eam enim fuifTe 
Aquilam nonnulli tradunt,qua Promethei cor difcerperet;quippe citm caufas 
incrementi perue(tigare non poffet, ab Hercule demum Aquilam cohibíta,qui 
fluminís ímpetum partim aggeribus,partim foffar deríuío coércuerit, Prome 
theadj omnes exundationis caufas edocuerít.Interauté uetu(ta Nili copnomen 
ta AQVIL X nomen inuenías, quod nomenà colore nónullí dict putant,ut- 
pote qui,ut Maroait,uiridem A: gyptum nigra fcecundat harena: & xequora ab 
eo colorari Carullus inquít:nomendy; illi 3limo;quem trahit,factu aiunt erymo 
logici,nam mare in longa inficit fpacia,ead de caufa Mlelas olim,& mox Melon 
appellatus Ennio, Aufonío, &alijs:idc etymon in nomineà nigrore Feftus & 
Seruius agnoucre, 
ΑἸ ΤΑΣ ΡΟ Q;GIT AIO, 


je 55 defuere tamen quí Aquilam huiufmodi Promethei coradrodente,ad 
morcs trahere conarentur, ac profunda cogitationís principem fignificare 
contenderent.Sed ne diutius ín Prometheo hgfíitemus,que noftri fuper Aquila 
fenferint potíus aperíamus, 


DIVVS 


Liber X Ϊ X I4.2 


DIVVS IOANNES. 
Anthomines cüm folam auium omniu Aquilam effe diuinam autument, & 
S antiquitas eam loui tela ge(tare crediderit, inde perfuafi funt,quoód eam om; 
nium maxime oculo ualere conípexerant, longifsimod interuallo minutifsima 
quaqp diícernere, Homeriad hocaccedente te(tímonio,íta dicentis: 


Qe. αἰεὸς ὃν ῥάτε Qaeriks 
Οξύταζα» δόῤκεαϑ» ὑππεραγίων vos. 
Ut loui ales, 


T-. 9 


fubniger,ab aqua denomínatus, V tcungsaure, acuirifsimiuifus Aquila eft loan 


xerít, doctrínam nullo antea mortalíü íngenío conceptam ab alto detulit, cuius 
initium,In príncipio erat Verbum. 
STATVTA FIRMITER SEDES. 

Hz quoq; facerdotu Αἰ eyptiorum hieroglyphicü fuit, per Aquílam, quae 
1 L(axum ge(taret, hominem fignificare,qui hrmam ftabilemqp in cíuítate,lo^ 
céuealiquo, fedem fibi pofuiffet: illa ením fimulac nidum fibicomparauit, quo 
poísit firma & inconcuífa rem fuam procurare, lapídem quempiam exquirit, 
quem in nído pro libramento collocet: necp alíam huius rei caufam facerdotes il 
li tradidere, fatís habentes con(tru&ti nidi firmitatem per huiufmodi argumen 


z o4 


Pierii Val. Aquila. 


tum indícaffe,|NNam & firmandis nauibus,priufquam anchorz ufus repertus e. Ὁ 
{ει opis faxa contulere;íd quod Apollonius Argonautas feciffe fcribitsut mi 
níme mirum fit,faxum,etíam ín Aquila nido pofitiríinferuire ftabilitati,Cacte^ 
rum lapidem hunc eum efle credere poffumus,qui ἀετίτας appellatur, Aquilinu 
Latíni dicunt,ad multa remedía utilem : adcpid praecipue,quód partum contra 
omncs abortuum ínfidias cuítodit, Idem muliebribus femínibus adalligatus, 
quotídíano experímento mírifice prodeffe, paríundicp facilitate índucere com^ 
perítur, Eo íncenfo morbum Herculani, hoc eft, furorem quí plerungj extra 
bili accidít,qua potífsimu Herculem laboraffe tradunt;explorari putant. Inzedi 
ficari nido afferuntautores noftri, nihil σης deperdere, pregnante cfTe,alio ue 
lutín utero Íonante. Sed uim illam medica non nifi in nído direptis pollere, ma 
eorum tradit fuperítitio:nec tamen ín omniu generu nidis inueniri,fed in Me: 
lznaéti tantüm,Pyeargi; Morphni,(iue ut Homerus,;Perení;ateg Gnefij.D uas 
uero Aétitís fpecies aenofcit Zoroaftressunum denfum & folídum, alterum ra 
rum & ínanem:inefleqsfolído uim illam perficiendi fcettr,& ufq; ad partus debí 
tatempora contínendi,. Occurrebant hic multa fuperlapide fignificata, quan & 
doquidem ex eoab Aquila ín nidum collocato,rerum ftabilimentu Αἰ σγρτῆ ἢν 
enificare cómenti fuerant:eacp firmitas ad Capitolij immobile faxum referenda 
uidebatur : quaccp ueteres paísim de cultu lapidis fanxiffent:utcs uel nomen ip^ 
fum magni inftar numínís aliquando habítum:quad hic pietas noftra de petra 
fentíret:ed quoníam nobís cum Aquilares erat,quz lapidis effent;in cómenta; 
tario quod eft fuper zedíficiorum partibus, transferre, ibicg comodius de argu; 
mento huíuímodi di(Ierere conftítuímus, cüm multa adhuc ad Aquilam perti 
nentía fupercíTent, 
À TERRARVM DOMINATIO. 

T ut longo circumuecti circuítu rurfus ad imperij (ignificatit reuertamur, 

noftra ctiam facra líterz per Aquilam terrarü domínationem intellexerüt, 
ubi apud Ezechielemlegímus, Aquilam uifendae magnitudinis,quz late pafsis 
alís,immanidq? membrorü ductu, oppleta plumis, uarietate infignis, unguibus 
ferox & mínabunda, przpeti uolatuad L'ibanuapplícuerit, Cedridgínde me 
dullam, tenelloscjfurculos euulferit, tota altioru frondíu fummitate decerpta, Ε 
adhzc fuccifis etíamnu uítíum feminibus, quae omnia Babylona translata funt, 
ibicg fata. INeqp huicab(imilem alteram adiecere, quae uitium earit palmites de^ 
przdaretur,Perpríorem illam noftrí aiunt Nabuchodonofora Babyloniz Re: 
gem ínterpretari:peralteram hanc /eypti tyrannum, quorü prior Hierofoly^ 
mam cepít,& populum cum Rege ipfo Sedechía principibusqgalijs ín captiuita 
temabduxit: alter uero, ciim bellum aduerfus Affyrios mouiffet, Líraélíticu po 
pulum feruitutis affectum tzdío ad fe traduxit, In utroc; Rege Aquilae hiero^ 
glyphícum proponitur, fed longe latior interpretatío eft in ea quae INabuchoz 
donofora defcribit. Alae fiquidem diffufze, numerofos indícantexercitus, quos 
illefecum traxerat, Membrorum exporrecta longitudo, regni eius diuturnita 
tem, Plumznihilaliud fibi uolunt quam diuitias,quibus locupletifsimus effet. 
Vaaríetas plumarü, rerumab eo geftarum gloríam índícat. Armoru horrorem, 
ungues. Libanus ludez darítatem atcp celfitudínem longa annorum ferie con 
fpícuam, unde ille medullam Cedríiauulferít, quippe nobilitatem extirparit, & 
fummas “δίς frondes decerpferít,hoceft, ne tenerrimz quidem Regum pro 
li, zetati fcilicet infirmze, pepercerit , Sedením totam oraculi aenigmatíci feríem 

inter 


Liber XIX. 143 


— Ainterpretatur Adamantius in cundem Ezechielem homilia undecima, 
AQVILARVM INSIGNIA QVAEDAM. 

Vódueró initio dicebamus luftiníanam familiam aurea infienem Aquíla, 
m huctrahitex antiquis, quorum clarítas geftaminibus huiufmodi in^ 
notucrit. Sed illud príus dicam, quod diísimulandum ín huiufmodi narratío^ 
ne minime uideatur. 

VERRARVM VMBILICVS. 
Pud Delphos fcilicet duas fuifTe Aquilas ex auro, quod monumenti erat 
terrarum umbilicu apud eos effe, quem lupiter ea ratione explorauerit, ut 
Aquilas duas,unam ab Oriente,alteram ab Occidente dimiferít,que pernici uo 
latu ín aduerfum allapíz, fupra P ythona facta obuià funt: quo loco defignato, 
declaratum e(t ibi terrae habitabilis medium effe,íscg honos geminis Aquilis ha 
bitus,utin templo ibidem excitato,aurez conftituerentur. Atqy hincillud inno 
teícít,quod in Maronianis appendicibus legitur; 
2 allas Cecroptas tuetur arces, 
"Delphos Pythius orbis vmbilicum. 

8 Ab Apollineautera ad R efpub. & milites tranfire ipfo narrationis ordíne inui, 
tamur:ad eorü igitur ínfignía quaedam oftendenda calamü conuertemus : gen: 
tílem ením fcutoru ufum, uariasc in εἰς imagines, aut pícturas, qua familiaru 
indicant (temumata, cognationesqy, tametíi uiri haudquaquá contemnendií,cíle 
haec recentioris zetatís inuenta exi(timarint, nos antíquiísimi moris effe, & hic 
δ alibitoto opere difTeruimus. | 

DL A.GED €MONIIE. 

Ns Aquila,quz draconem arreptum geftet,L'acedamonioru rempubli 

cam o(tendit:huiufmodi ením figno literas illi publice obfignabat. Tradit 
hoclofephus,ubi literas Lacedamoniorürecitat Aríj eora Regis ad Hebraos 
Onía Pontifice datas, quarum fententia ea erat, ut profiterentur Lacedaemonij 
Íc per Abrahamü ludgoru effe confanguineos;proinde gentem ipfam hortaban 
tur, ut quz Lacedaemoniorü effent pro ueteri neceísitudine cómunía duceret, 
Epiftolam eam lofephus aít complicatà figura quadrangula fuifTe,cocs obfiena 
tamargumento, quod fuprà pofuímus, Quod uero defignarit epiftolam fuiffe 

c quadrangulam, alíos atcpalíos índícat complicandaru epiftolaru modos apud 
hos uclillos extitiffe : alij ením paginis, alij tabellisjuolumínibus alij ín umbili 
cos complicatis fcribere confuerunt. 

(ICSRDASREC?EIAVAS 
(rm autem Heraclienfium T yranno, qui louis fe lium dixit,in publi 
Acum prodeunti aurea Aquila uelut areumentum generis pracferebatur, 
LNE ον ΑΝ ST. VENCUE'OR^E-S, 
5 coloris Aquila, quíppe lutea, trunco infidens in parma luti fapphi 
reí, cuius margine eodem colore , fed admodu dilutíore, circulus ambibat, 
Herculíanorü iuniorü erat,qui íubMagiftro milítu Prefentíali militabát,quod 
inantiquis quibuídam eíus militíae comentarfjs iuueni apud Maffzos Romz. 
H.E:RSGSV E, Ic.A.NAE- «S EN; I; O-RSE 5. 
Q'Eniores uero Herculíani ceruleà Aquilam alis utrinqs pafsís habuere in ru; 
Sia parma, cuíus latus ambítus ín margine lutei coloris erat, que nigralinca 
circunducta ín partes duas zequidiftantes diíTecabat. Erant uero louiniani, fiue, 
utapud V ἐσετία eft; louíani, atq; Herculíani, Illyrícze legiones duae, qua fena 


Pierii Val. Aquila. 


millia mifit habebant,quos Diocletianus,qui fe louem atint uocitabat,8& Ma Ὁ 
xímíanus,qui pro Hercule fe eerebat,cm ad Imperíum perueniffent,pro meri 
to uírtutís itanomínibus à fe índítis, appellandos cenfuere, eoscp cunctis legio^ 
nibus prztulerunt, Tela uero illis erant plumbatze, quos Manobarbulos uoca 
bant,eoscs portabát fcutis infertos;ijsci opportune íactis,hoftes equosdj priu 
quàm n6 modó ad mani, fed ad ictum mifsilit peruenírent,oraui admodu per; 
cufsione cófauciabant,Imperatorescpilli horu opera bella pluríma confecerunt, 
IOVINIANI IVNIORES ET SENIORES. 

b ost uinianorüautem qui luniores uocabantur,ínfigne erat Aquile apotheofis, 

redímículo fupra caput impofito. Ales fpa natiui colorís ín parmalutea, quze 
rubro priímüm circulo claudebatur, índe altero fapphirei colorís toto margine 
cóplectebatur,E pectore autem Aquilz aureus extabat umbilícus.Seniores ue 
τὸ purpuream geftabant Aquilam ín parma czrulea, duod erant pro margine 
circuli,ruberinterior,exteriorluteus. 

QV AOR-T. O. DUETCTIEMLDASNISE, 
relin us coloris aliquanto diluti Aquilam geftabant Quartodecimani, qui x 
(ub Magi(tro militum per Thracas militabant. Ea ueró ales ín alba parma 

infidebatorbi czruleo denfioris lutí;íntra quem circulus ruber erat;à cuíus me 
díoaureus extabat umbilicus . V erüm haec fatis fueritattigiffe,ne opufculum 
uniueríum infignibus & geftaminibus farcíamus , Haecatqp alía pleraqg huíuf? 
modi fcriptores rerum memoríx prodiderunt, quz fi profequi uelim, nullus 
unquam futurus fit modus : quare manu de tabula, fitcp iam fuper Aquila fatís 
fuperds declamatum. 


PIERIVS VALERIANVS BOLZANIVS BEL- 
LVNEN. AD CLARISS. ACTIVM SYNCERVM, DE IIS QV.& 
PER PHOENICEM, PELECANVM, ET QVASDAM 
AJLAS.L AXES, SI ΟΝ ΕΣ ΙΑ N-T-V.R, EX. SACRIS 
AEGYPTIORVM LITERIS. 


pam 72 Ποὺ $7 NCERE ACT IHrarifime,Phenicem e Pelecanu,quiq, F 
52 Esp) τη qp[am lisorie fertem quibufdam veluti laquei detenti fefe inuicem wmplicue 
Z3 ES runt fo cati, n hunc locum aptifime conttenerunt, Nothua,'ormicem c ῬΑ: 
zoe lerem. dedicare confilium fuit. Ac P henicem quidem ea de caufa quod velutiil 
leadmirabili quadam fignis pulchritudine, vifu vavifetmus post longifsima temporis internal 
la con[|icitur ita Latine lingua more eloquentia cultus ornatusq per triafermt P hanicis 
fecula defidevati, atate demum moffra,beneficio,opera, e labore plurimu tuo fnlcutati, [pettan 
dos fefe theatris tam omnibus exlibuere.Pelecanum ob eam, qua precipue cümendaris, im Amt 
cos omnes charitatem atq, beneficentiam,vt nemo vnus bodie magis amico amicus,quam $yn- 
cerus aL eius effe praedicetur ANoCuam, quatuarum maium fit lucubrationu, quas Aüner- 
ua baudquaqua muita elegantiféimas elaborafli. Cormcem ob dituturmitatem, que fcriptis de- 
betur tuismnon modo vno plus feculo fed perpetuo frummaomnmium camendatione vidluris.af- 
Jerem ob orationis tte U'eneres (; upidiesa qua mhil faauius ned, iucundius excogitari poteft. 
Sedenim qua multa 414, praclaradeimgeni rua fablimitate dici po[fent, ea confulro praterea, 
quia tu longe matar es quam mea te caperepofsit comendatio:quis enim Soli lumen afferremfr 
fuus quifpnam,aggrediazur? [ritur cum mo ipfe rs [Blendore clarus, principatum huncim lire 
vatura 


e 


Liber X X. 144. 


rature candore tuum fuo fe prefido tuemtem mi[Jum. faciemus, quoda, nostrum eft infituim, 
ad animalium que interpretanda fufcepimus, figmficatuones couertemur: qua quidem quales 
eo cuiu [modi [mt,quamuis tu eas tum ex Graecis Latinisá, [fcriptoribus mo ignoras, tum ex ad« 
mirabiliilla venerabilis antiquitatis tabula anea, quam [mul apud Bembum infheximus,pa 
tes edoceri, qua omnem Aegyptiorum hiftoriam antiqutoremyargento 4tq, atro delineatam 
offentat. Quid tamen e nos fuper pis copererimus,ex tpfo P henice indicare iam moptemus. 


INSLAVRATIO. 


Q2 EGYPTII fane facerdotes, 
^Y cüm longa quíd annori ferie 
intermifsu, & íam antíquatu 
effet, quippe ludi, facra, care; ἢ 
1| monie,fupplícatíones,mores, 

E rítísue aliqui, triumphorum Li 
fplendores, uel quid huiuímodi, eueniffetdg E. 
poftmodü ut cadem ínftaurarí cótígiffet, Phoe 
nícem ín huíus reí fienificatum fculpere confue 
runt. Vnícum eum pleriqs omnes autores trà; 
duntorientales habitare folítudines,ab omni hominum c6mercio uífudj fepara 
tum, INomen illi Plíníus indítuaità pheeníce arbore, quae palma Romanis eft, 
ob id,quód ex Syagroru genere una quz ín Chora eft intermoritur, ἃς εχ feipfa 
renaícitur. Phoenix quocpnofterubí moriendi tempus ipfemetaduentare pr 
fenfit,poftannos,quos uiuere perhibetur,circíter quingentes,in A oyptum fer 
tur,ubi ad humu demiffus(ita enim A σγρτῆ rem memorie prodiderut) roftro 
Íemetipfum uellícat, acceptocpex eo uellícatu uulnere cruorem emittit, ex quo 
prímüm ceu uermículus naícítur, mox pullus fitalter, forma priori fimilis, qui 
quamprímiü pennas índeptus e(t,confert fe unà cum patre in Helíopolinque ín 
A gypto e(t, ubi primu Phoenicem ortum aít Athenzus, quó fimulac uenerit, 
oriente mox Sole moritur, nouo pullo in regna fua tranímigrante, Vnde mi 
nimemirum eft duos aliquando Phoenices fimul uifos proditumab hiftorijs. 
Alij (cribunt defunctum parentem à Phoenice pullo in eandem Soli dícatam ur 


bem geftari ímyrnea fphaera reconditu, quod non ínficíatur Adamantius : fed; 


ením cuius textorís manu obrotunda illa cíítula cótexatur, maxime uelím edo» 
cerí, Ouidius hoc príus díxerat x v.Metamorph.unam effe alitem quz fefe ipfa 
reparetatq refemínetinam ubíuítz fuz fecula compleuit, (tructo in palmae ali 
cuíus uertice, ex cafía, nardo, cínnamo & myrrha nído, fe fuperimponit, finitdg 
inodoribus zuum:índe Phoenicealterü renaíci de patrís corpore, qui cim fatis 
uiriü per aetatem indeptus fuerít,ut oneri ferundo fufficiat;nidum e ramis aueL 
lat, (τας incunabula & fepulchrum patris in Heliopolin deferat;atqg ut ipfe di 
cit,reponatante ipfius Solis fores :res quippe ingeníofifsimo quouis Poéta di^ 

na. Horus nihil amplius ait, quàm ab Αἰ σγρτῆς facerdotibus alterum defunz 
&um illum fummo cultu fuícipi,cui myf(tze iu(ta ea rite redderent, quescunq; ín 
relíquis alijs facrís animalibus facere mos erat. Que uero de nido eíus Manilius 
fenatortogatorüutaiut,diligentifsimus tradidit, quaecp inde nouis adiectis ad 
fabulam cómentis pofterilicentíofius ampliarunt, cim maxímís ille nobilís do 
&rinis,doctore,quodafferit Plinius,nullo fuerit;hi uero nullo ueterü autorum 


Pierii Val. Phoenix. 


teftimonio fabulentur, quz fit adhibenda fides,aliorum fuerit iudicium, Obij, n 
cict aliquis Lactantíum,fummü,non inficior,uirum:fed is,ut etía Ouidius,poé 
mafícribit, non hiftoriam. Ego fané fuper Phoenice atqg Pelecane,de quo pauló 
poft,fuperqznónullis alijs,maiorem hís adhibeo fidem,qui eadem in regionelo 
císcp ubi animalia haec reperíuntur,& geniti & educati funt;acea perinde confpi 
cere alíquando potuerunt, quàm ἤ5 quiauditu tantiim eorü naturas excepere, 
Quamuis uero de moriendi modo, dedi funerandiratione fuper Phoenice 
Ícríptores diuerfiabeant,in cam tamen omnes concordiá deueniuntatq; confen 
fum,ut Phoenícé nouü ex pramortui corpore fieri nequaquá inficientur: efledg 
hocplenifsimi atcp firmiísimum futurz refurrectionis fpecimen T'ertullíanus 
affeuerat, quippe qui de Pheeníceloquens ait: Ille femetipfum libenter funerás 
renouat,natali fine decedens;atcy fuccedens iterum Phoenix:ubi íam nemo,ite^ 
rum ipfe,qui non iam alíus idem. Quíd exprefsíus in hanc ícilicetrefurrectionis 
caufam^zaut cuialij rei tale documentu£(de refurrectione quippeloquitur.)Ad^ 
dít & hecetià fcriptis fuis:Etflorebis;inquit Deus,uelut Phoenix: id e(t, de mor 
te,de funere, uti credas de ignibus quocp íub(tantià corporis exigi pofle. Profe, Ε 
quítur mox rationes fuas, Multis pafleribus anteftare nos Dominus pronun 
cíauít,(i no & Phoenicibus:nihil magnu.Inde fubijcit ironiam: Sed homines fe^ 
mel interibunt, auibus Arabie de refurrectione fecuris.]ta ille paífsim acerrímus 
Chriftianinominís propugnator,labentem hancaciem reftítuere contendit,cui 
ueluti facre ínníxus anchorze,uxorem quocqpuna eius comemoratione ad uídua 
lís pudicitíze obferuatíonem adhortatur, Probt enim uxor,inquít, quae maritu 
in pace praemifit;pro aníma eíus orat;& refrigerium interim poftulat εἰ, δ in pri 
ma refurrectíone confortíum, offerti annuís diebus dormitionis cíus ; & quae 
plurímaomnium lectione digna profequitur, 
AB SENTIAJ:DIVTVRNA. 

V Tcunqjautem de morte Phoenicis traditu fit, Αἰ eyptij facerdotes tam diu; 

turnz migratíonis ergo,eum quí peregre profectus díutifsime domo pro. 
culabfuiílet,per hancalítem fignificabant;propter uíacítatem autem, animam 
hicdiuturno tempore uerfata,Namaními patríam non effe corpus, fed nos híc, 
quandíu uiuímus, percgrínari, non A: eyptij tantüm, fed Girecorum Latino; Ε 
rumdq autorcs praeftantifsímí,noftrad ín primis pietas,pafsim admonuere, 

V'm uero Phoaeníx unícus omníno effe SOL. 

perhibeatur, & pulchritudine uolatilium 
genus omne longo poftfe relinquat interuaL, 
lo, quíppe quí fitaureo círca colla fulgore rubi 
cundus, caetero corpore purpureo, ceruleam 
caudam rofeiís pennis diftinguentibus, criftís 
facie caputqp plumeo apice, ut Plinius diceret, 
honeftatus, fimulacru Solís ab &eyptijs fere: 
batur,cuí,quod folus fitjàraritatenomen:quo 
quide nihil admirabile magís intuemur, dum 
lumen ílle fuum ongelated per íma etíam pe^ 
netralíaexiouo quouís aditu ueluti fuprema quadá inundatione diffundit, cap 
de caufa Polys cognomínabatur: íd enim eftapud Philippi Aeyptij uocabuli 
fignificatum uoce eracaníca ínductum,à multarü fcilicet dotum opulentía ma^ 
gnitudinéue,quia omnía fibi collatalatifsime fuperat & excellit, 


PRX€&^ 


Liber X X. [45 


A PRASTARE. 
A Eye deníq; ciim Sole magis quàm reliqui homines eaudeant,ci usdpbe 
neficio perfruantur,quo maxime feruet tem pore,prouincijs relíquis quan 
tumlibet remotís & ín Sepentrioné declínantibus grauis, & eyptijs folis e(t co^ 
modus, Nilo tunc fcilicet exundante, Cüm ueró per Phoenice Solem intellige; 
rent,per eundem exundationem identidem fignificabant , INecp tamen fimplex 
erat apud eos exundatíonis uocabulü,fedid PR €STARE ET EXCELLE 
R E ctíam índícabat : atcp uti cuiufquam eflet in aliqua uel ingenij,uel corporis 
ucl opü dote clarítas, íta eum exundare dícebant.INos quoq rarifsimos doctri 
na uírtutecg uiros,quilonge relíquos antecellunt;Phoenices appellare confucui 
mus. Oppofito uero modo multitudo pro uilítate ponítur: ut,unus € multís,a 
pud Plíniu Epiftolis,ex uulgaribus quippe & ignobilibus hominibus.Etapud 
Cicerone, multi fzpe eode fenfu. In facris literis palmo L x x. Quafi prodigiu 
factus íum multis,hoce(t;imprudentibus,infipientibus & ignobilibus, 


B DE PELECANO. 


ἢ X eadem folitudíne Pelecanus occurrit, quà Latini plateam, ut pu^ 

i| tat Giaza,uocauere, INam funt qui plataleam eam apud Pliníum τιον 

(7A| candam exiítimet, uoce hac ex Ciceronis de natura Deoru lib.fecun 

z-2/| do defumpta. Idem nomen apud Hebrzos Quat; à nonnullis pele^ 
cas,ab alijs onocrotalus interpretatur. P elecanu fané auem paruam effe, qua fo^ 
lítudine delectetur, Eucherius fcribit. Effe tamen aliud Pelecanorum genus in 
Nilo non inficíatur, pafsimd in ftagnis & lacuftribus locis habitare, pene cy» 
enis fimile,nifi quód paulo maiores funt. Atq; hi forfan onocrotali,quos V ene 
ti fyllabis aliquotademptis crotos uocant, Deuoranthí cochas auidifsime,mul 
títudínemdj laxoadmodu íngeftam gutturí euomunt, atqj íta mox quod ἀρεῖς 
cibo quafi coctum abfumunt,;cruftas negligunt. Ded genere hoc dubío procul 
quz dicturi fumus hieroglyphíca defumuntur. 
y rbd πίστη homíne, quippe qui nullà reru INSIPIENTIA. 

rationem examinet, per Pelecani hierogly; 

c phícum fignificari tradunt A gyptij,propterea ἢ 
quód auis ea cim pofsitín ediítíoribus locis ni, [ 
dificare , ueluti prudentíora faciunt uolatilia, 
quz ita feà multorum iniuria fubducunt, ea fa 
tis cum imprudentía fpatiofas arcas perquirat, [3 
in quibus terra defoffa oua ibi edita deponat: [: 
quod (imulac anímadueríum eftà paftoribus, 
uelab ijs qui íd genus alítes aucupátur,ubi pri. 
müm pulli exclufi funt, có properant, & uelari 
dis boum excrementis;uel alío quopiam fomitelocum fepíunt,mox ionem intj 
εἰαπε:(ἐμξάλλεοι ením ín manu fcriptis codicibus,nó ios) Pelecanus autem 
quamprímüm confpexít fumum, ocyus aduolat, & lonoe maiore ímpruden^ 
tiaquàm nidificauerat, ignem alarum quaffatione quzrít extinguere, caeteriim 
ignis uentilatione agitatus, uehementius íncenditur: perftat illa nihílo fecius 
flammas alís uerberare, rata fe opem ita filijs allaturam : íedením contrà accidit 
quàm fperarat,quía pennís omnibus íta exuftis,euolandi facultate priuatur;at^ 


/ J)« 
y 


Jj 
) 


hy 


Pierii Val.Pelecanus. 


queíta minimo negotio capitur. Animaduerte ueró ínantíquís Horí codicibus Ὁ 
εἴτε, ὑφ᾽ ὃ και ταικαιόμϑν θ᾽ τὰ ἕχυτϑ fex, no utín ín uulgatis κα τακομόμνα, Hinc A σγρτῆ 
reliqui, qui facris initíati non erant, alíte hacnulla τε!σίοπε uefcebantur: pie 
tatemautem ín filíos huiufmodi, uítío dabant infipientiae. Dicebant enim Pele 
canum nó confultó,utí V ulpanferes faciunt;ad id certamen ferri,fed per impru 
dentíam,& mentis alíenationem quandam («onus enim,nO reus, in manu fcrí 
ptís Hori codícibus habetur) quare tanquam auem inaufpícató genítam ac ma 
léferíatam contemnebant, nullo eam honore profequentes , Hebraei nomen íd 
huíus alitís, quo de fuperius mentio facta e(t;punctis ijs prae(ignant,qua profa 
nam eam, & à menfis reiectam indicat. Sane Leuitico Pelecanum,quem Septua 
ginta interpretes cum ibíde, porphyrione, cygno, herodío, & charadrío nomi; 
nant, ideo cum hís omnibus profanu decreuere,quodlongiguttures funt, fino 
uum licet proferre uocabulum: quac autem alites funt huiufmodi, cibum nó ex 
aére, autex arboribus aucupantur, fed uelà terra,uel ex mari,flumínibüs ueaut 
ftagnis : ut ibis ferpentes uenatur, porphyríon uermes,pelecanus & cygnus pi 
Íces;ex earum figura homine fcilicet intelligentes, quí cibo pofthabito cccleflí, E 
terreno pafcatur, aut maríno, hoceft, mentem ad inferiora deíjcíat, diuinocp ne 
electo cultujhumana quzqp, atqz ea € fordída & parum utilía perquírat.Sordi^ 
dieniím uermes, fordida reptilia , Pifces uero parum conferunt ad nutrimenti, 
de quibus loco fuo difputabímus. 
PXET)ASC- SUE. oAMORIOUYJNODIEDDIQO:S. 

Acerdotes tamen /Eoyptij alitem hanccum prímís facrá uencrabantur, eicg 
S parcendum exi(timabant, & honoris caufa nullo pacto ut menfis inferretur, 
zquum arbitrabantur, cüm factum id , quód pro filiorum falute neci fe tam az 
troci dederet, nó imperitiz (tupori ue aut imprudentia imputarent, fed incom 
parabili paterní affectus charitati, fupremzec miferationi, qua erga filios maxí 
me omníum afficiatur. Fallere enim uenatores, eoscj tranfuerfos teducere,non 
finefpefugz, quod uulpanferagit, parui omnino momenti eft. Femora etíam, 
quod uultur facere perhibetur,uellícare, ut excufío fanguine filij pafcantur ali^ 
quandiu, non magni admodum eft cruciatus , Sedením in adeó penetrabiles 
furentis ienís ardores inijcere fe, eacp perfeuerantía tam cruciabílí tormento 
torrerí, fupraquàm excogitari pofsitadmirandum. Q)uodná ením anímaltam Ε 
fatuum, tam ftupefacto fenfu inueniemus, quodad unius prunz tactum non 
euc(tigió refiliat? quod adco robuftum atq impauídum, ut accenífam non ex^ 
paueícat lammam? Animofiatqyímperterrítiante omnía anímantía leoncs:illi 
tamen tam feroces, tam indomiti, tanto aními corporíscg uigore praediti , con^ 
fternantur (tatím ad uníus praetentaefaculz confpectu, praep tímore propémo^ 
dum exanímafcunt. V idet Pelecanus ignem,cuius non ignorat uehementíam, 
audacter accedit, ardorem ín membra fingula intolerabili cruciatu penetrante 
fentit,necgloco dímouetur:exuritur pene tota,neq; tantillum quídem conífterz 
natur, patíentifsimad con(tantía uigens, faluti filiorum intenta potíus, quam 
fuz mortís genere omníum atrocifsimo conficitur : tanta ín co charitas, tantus 
amor,tanta uís pietatís elucefcit: & quifpiam audebit eam (tuporís infímulare, 
& male feríatamauem appellare? Subitad hancfententíam Arfinoés recordaz 
tío,quaà Prolemzo fratre infidijs & fraude decepta, ciim percuflores ín duos 
filíos ímpuberes íimmiffos à fratre cofpicata effet, complexa eos ad fe fugientes, 
ea parte qua uulnera filijs intendebantur díu corpus fuum cedendum oppofuit, 

multisqg 


Liber X X. 146 


A multíscp ítauulneribus faucia, eorum tamen faluti confulere non potuit, illi e^ 
ním in matrís gremio inter ofcula ipfa truculentiísíme trucidati (unt. Quod fi 
Pelecanum fimili cafu fefe morti obrjcientem,infipientem appellaueriímus, lon. 
gcquidem infipientiorem Ar(inoém dicemus,qua íta pro filijs trucidari patere 
tur,cüm pracfertím ipfa nonad mortem, non ad uíncula, fed ad nuptias & regní 
fuccefsionem à Ptolemaeo depoíceretur.Sed tantu abeít ut uel Arfinoé, uel Pe 
lecanus (int imprudentia damnandi,ut omniu confeníu merita, hoc cít;íngenti 
laude,ob incomparabilem, quam omnes admirentur,charitatem,minime frau; 
dandi efTe iudicentur, 

RN noftrí quocp cum A gyptijs facerz MISERATIO. 
dotibus in hoc pingendi genere confentien 

tes, Pelecanu pro miferatione ponunt,& Affer 

torís noftri hieroglyphicu ín fumma cruce fta; 

tuunt,quínos fofpitaturus,atrocifsima torque 

ri morte uoluerít. Agno(cit & Eucherius Pele 

cani pro Chri(ti (ymbolo, quamuis Hierony: 

Β mus tradíteam pullos fuos τοί τί percuffu ín; 
terficere, poenítenté mox factum, nido ín ipfo 
per triduu lugere, poftremo feipfam grauiter 
uulnerare,X fanguine fuu fuper filios effunde 
re,quo illi perfufi reuiuifcant,quodalij uiderint, Sed quód eam alítem,utetíam 
alijs plerifqs perfuafum eft, ro(tro pectus diffecante pingunt, ut íta fufo fangui 
ne filios alat fuos, ab A'eyptiorum hiftoria ualdealienu e(t: illí enim uulturem 
tantum, uti fuo díxímus commentario, id facere tradíderunt, neq; non,ut pauz 
lo ante dícebamus,Phoenicem ; fed hunc non pietateadductum,uti uultur, fed 
fato ita coactum fuz confulere pofterítati, Sunt & mutua filiorum officía, qui 
parentibus uícem reddunt, & eícam famefcentibus fubmini(trant, uerüm ijs 
quz à parentibus in eos proficifcuntur,haudquaquá paría, Quod ueró Celfus 
períuafum facere nítítur,eos humanü cenus fuperare píetate, Adamantius hzec 
ab ijs gerí natura tantüm duce profitetur, 

S; OCE:I T V:D':O. 
c N?2 (trae autem facre litera per hieroglyphicum Pelecani, folitudiínem inter 
pretantur, cuíus factum fe efle (imilem Dauides canít, quia fcilicet errabun 
dus tunc per folítaría diffugiebatloca, qui Saulis Regís indignatione euítaret: 
quod ut apertíus explicaret,nycticoracís etiá fimilítudinem adiecit,qui quidem 
non luce,fed tenebris ín comparandis uíta fuze neceffarijs plurímim fruitur, 


DE VVEPANSER, 


£3 Ednelongius ab hac in filios charitate difcedamus,infigne illud quo 
" queexemplu íncoparabilís amoris eft, quodà V ulpanfere pracftat. 
hi FILIV S. 

REALM ΝᾺ ut inquit Horus, utalij, affectu ín filios, fcribere ἢ uellent 
A σγρτῆ facerdotes, V ulpanferís hieroglyphicum faciebat, Ales hzc ex anferü 
genere, qua lautíores epulas non norat olim Britannía, tanto filios amore pro^ 
fequítur, ut (i unquam accidat, ut cum filijs ín uenatores incidat, (imulatq con 
Ípecii funtilli, pater & mater fponte occurrunt, fecp ipfos uenatoribus dedunt; 


A&- 2 


Pierii Val. Noctua. 


utítacosà filijs aliorfumauertant:iszi enim,non διασωθῇ, in antiquis manu fcrí D 
ptís codicibus habetur, Cuíus píetatís ergo uifum eft ZEgyptijs animal huiut 
modí magna profequí ueneratione. In ijídem ením manu fcriptís exemplari, 
bus eft, αἰγνήϊοις ἔδοξε eed φεν (o^, non autem συμέχλλεικσ, ut habetur ín imprefsis, 
Porró Brítanní,quí,uti dicebamus, V ulpanferem in delicijs habebát,noftrum 
anferem religiofum opinabantur, eod;abítinebant. INam cim de moribus eo^ 
rum Czfarloqueretur, eos dixiítanferum cibo non ueíci, perinde acetíam necg 
eallina,neqglepore. V erüm olím í(tud,olim. 


DE TNOOCUHYVA 


zm Eliquum e(tut & Noctuz,& aliarum auium quas promífi,fienifica 
) E ta profequamur, quz cim noftrates (int, Latinis & Cirzecís pluri 
s|müm ínnotuere,quare de his longe certiora fumus allaturi, 
Rímaríum INoctuz fignifica un arogigr 
tum e(t, ut Minerua per híero: 
olyphici cíus intelligatur, de qua,ípfa Cilauco 
pidís etiam cognomentü fumpfit, fiue propter 
czc(ium oculi colore, quo qui przediti funt, prae 
ftantíorís & acutioris ingenij feruntur efle, ἢ, 
ue propter lucubrandi coremplandicg munus, 
quód aními uis nocturni potifsimu temporis 
filentío uegetatur.Q)ua de caufa dracones ctía, 
Gorgoneum quippe caput,zgidiadículpeban 
tur. Acutiísímu ením efTe draconi uifum ex eo 
potifsímu apparet, quodab íntuendo illi nomen,ut ín Serpentís commentario 
copiofius. Adduntalíj tertíam quandam caufam, quía nuíqua INoctuarum uís 
maíor quàm Athenís,übi dea ipfa przcipue colebatur, unde prouerbium illud 
emanariít, γλαῦκας Athenas ferre, (iue id ob INoctuarum copíam, fiueob num 
morum multítudine, qui INoctuz fignum habebant. Acerbe uero Demo(the 
ncs ín huiufmodi INoctuz cultum lufit, cum carcere populi Athenienfis ela 
píus fugeret:nam ad Palladis arcem fubínde refpectas,fublatis manibus,ó PaL Ε 
las,ínquit,urbíum domína,cur tribus infauftifsimis beftijs delectarís,Noctua, 
dracone, & populozex una forte czecítatem, ex dracone líuorem anímorum, ex 
populo ín(tabilitatem & inconftantíam intelligens, 
SPASPUE ΕΝ ΤΌΕΡΑΣ 

Antueró cum Vlínerua confilij prudentízeg Dea diceretur,aliquot in often 
S τίς Noctua fapientíz fignum fuit:ut que ín Hieronís priuatíadhuchomínis 
hafta confediffe confpecta eft prímo bello quod infjt: nam arufpíces hínceum 
cautum ín confilio futurum przdixere,id quod fapientifsimum totíus eíus uíte 
regímen comprobauít, 

VANE& SAPIENTIAE STVDIVM. 

S quantum pertínetad doctrínze (tudium lucubrationescp ipfas, interpre 

tationem eiufmodi non reípuit Bafilius, fed cos intellioi uult, quí uanze fa^ 
pientíz ftudijs incumbunt. Nam utillius aípectus noctu quidem ualet;Soleau 
tem illuceícente non mediocriter obfufcatur, ita iftorum homíni mens acutifsi 
ma quídemad ínaníum rerum cognitionem effe uidetur, hebetiísima ueró ca 


liginedg 


Liber X X. 147 


A ligined; oppletaad ueram lucem hallucínatur, πες líquido quicquam intueri 
poteft. In hancfere fententia Hierofolymítanus Hefychius INoctuam comedi 
prohibitum aít, quíalucís beneficio nocte polleat, interdíu cacutíat, ex quo iL 
li debeant intelligi, qui leeís contemplatione & fcientía plurimüm eloríantur, 
Euangelicam autem claritatem ferre non poffunt. 

NOCTVARVM NVMISMATA QVAEDAM, 

N nummísaliquot uídeas Palladis ipfius fimulacrum cum íngentí umbone, 
E ad oram umboniís adiccia, uírgaà pectore ad folum applicata, cui ui 
detur innítí:nam uírga, ut ín caduceo difputatum, difciplina oftendit.Sub um. 
bone noctuaeft:ínícriptío, B P E T T 1 o N. Abaltero latere caput galeatir, cum 
Pegafo ín plano galez., Sunt uero Brettij,quos nos Bruttíos uocamus,ut Her; 
molao Byzantio,qui Stephanum deflorauit,placet,à Bretto Tyrrhenorum cíui 
tate, quam Brettus Herculis filíus condidiffe fertur: quin & regio ipía Brettía 
nuncupata,neqg non & Língua. Arí(tophanes uias θενὰ γλώσσα βρεῆϊα moielio. A mz 
tíochus autem Italíam uocatam olím Bruttíam dícit,mox Oenotríam. Alibi ue 

Β τὸ uidere e(t ín nummis caput Palladis galeatum, ab cuíus altera parte noctua 
e(t proftrato innitens carchefio,íuxtadj; quadriga: cum V íctoría,laurea círcunz 
ducta cum baccís, Huíu(modi autem nummos argenteos magno numero com 
períes.Liítera ín nonnullís quaelegi pofsínt, A e E. àatergo caputipfius Palla 
dis galeatze,uarijdpadmodum funt hi Noctuarum nummí, 

MIC VRSOSRIIA: 
Orró Noctua Athenienfibus indícíum uictoriz fuit, cuius etíam uolatus 
in adagium cefsít, Γλαὺξηϊατο, cüm profligatos hoftes, & fubíecutam uícto^ 
riam innueret, Id ueró fibi proponebant; propterea quód auís hzc,uti dictum, 
Miinerue (acra crederetur,qua quídem dicta eft etíam male confulta Athenien 
fium fortunare. Atq; hacde caufa Demofthenes oratione a6) παραπρεσζέας, Solo 
nis uerfus citat: Y 
ἡμετέρα, ὃ πόλις KZ! py διὸς ὁ ποτ᾽ 0A, 
αἴσαν C μαμοίρων θεῶν φρένας ἀθανάτων 
Toíu 39 yov ἐπίσκοπ G ὀξδιμοποίτρα 
παλλὰς aio x eue Vrbs ἔχει. 

c Noftra quidem cíuítas nunquam fato Iouis necp Deorum immortalium arbi: 
trio perítura eft, Talis illi contígit cu(tos, magnanima fcilicet potentifsimo paz 
tre genita Pallas Athenza, quae manus fupra caput cíus habet , In adagíjs au^ 
tem,rebus quibuícungp feliciter &ex animi fententía fuccedentibus,dici confue 
uit u(itatifsíimum apud eos illud, Noctua uolat. 

P.EXGVONSTI A. 

pus eofdem INoctuz cefferuntin pecuníarum nomen: híncapud Plutar; 

chum ín uíta Lyfandrià Gylippi feruo dictu, multas fub domíni fuitegu 
lis Noctuas cubitare. Gylippus enim cum ex ingenti pecunía, quà Lacedaeemo 
nem aíportare íuffus erat, partem interuertiffet;cam fub zedíum fuarum tegulis 
occultauerat: cumdp feruorum teftímoniía contra domínos nonadmitterentur 
ex lege, & irritum facerent iudicium, callideadmodum ille commentus e(trem 
aperire fub eo uerborum ínuolucro, ut índício pecuníarum facto,negpilleaccuz 
fa(le dominum uideretur, necgíus ullum uiolafTe, Athenienfis tamen reipub. 
commodo confuluiffe, Alibi Noctuas Lauríoticas pro pecunijs appellatas in» 
uenias,no,ut nonnulli putant;à círcunducta in nümís laurea,qua admodu con 


A. 53 


Pierii Val. No&ua. 


fpicua eft; fed à Laurio Attice regione auríueni fera. Obferues tameninhuiut D 
modínummís nó modo laureas circa Noctuas,fed eas laureo etíá ramo ínfiden 
tes cudi, eius dubio procul hieroglyphico uictoríz, qua de fuperíus memíni^ 
mus.Inaliquot procumbentem leonem fuperuolat,cum ínícriptione, A N T I O 
X 0 Y,quod nimirum hoftis ferocítatem Athenienfium prudentiz fuccubuit 
c (ienificat , Suntaliquot nummíín quibus INoctua cum louis facíe cua eft, 


2 , . κ᾿ 
eos diobolares fuiffe tradunt;quibus uero [Noctug due imprefTz funt,quatuor 


obolis expendebantur. 
MOR S. 

ic aie Αἰογρείος uero INoctua mortis erat híeroelyphicum, uulgatifsimo 

íam etià apud nos & Oratorum & Poétarü te(tímonio, INoctuá letale ali^ 
quid, aut inaufpicatifsimu infortunium afferre. Caufam huiufmodi figniífica/ 
tionis duplícem inuenio: unam , quod cüm corníx uitzlongíorís fymbolum 
habeatur,compertum e(t Noctuam quadam nature difcordia,eius nidis magís 
quàm alíarum auíum infidiarí,repere eam clanculum,noctís tenebris fretam,& 
uel pullos, uel oua cornicis ínuadere atq deperdere . Nam & ín manu fcriptis E 
Hori codícibus legas,dqvo o erigxsroa τοῖς woorcic TW χορωνῶν. ας ultima locutíoin im 
preísis exemplaribus defideratur. Altera confideratio eft, quod mors furtim ír 
repit, & nox pro morte ponítur,ut illud: 

In eternam clauduntur lumina notlem. — &alibi: 
Sedmox atra caput tiff circumuolat vmbra. 

& fimilia paísim. Eucherius lume in diuinis líterís pro die, iuftitia,fide, profpe^ 
riscg cunctis poni autumat : contra tenebras pro nocte, iniquitate, infidelitate, 
aduer(iscp omnibus, ac perínde pro errore, & ignorationis caccítate, atc etíam 
mortís acerbitate, Denigs diuínz líterae mortem (xpe prouniuería calamítatu 
(true ponunt: ficuti etíam uiuificare, pro liberare à periculis & aerumnís : ítae^ 
nim interpretes exponuntillud pfalmo L x X 1. Et conueríus uíuificafti me. 
Demü Noctua noctís dominaperhibetur,unde ílliapud Latínos nome.C)yuod 
uero nocturno cantu fuo infortuni femperalíquod minitetur, Pyrrhi tantum 
Epirotarü R'egís exemplum ponam, qui cüm Argos expugnatum duceret, in^ 
felicifsima atcp ignomíniofifsimze mortis fignu accepiffe ferturà INoctua, quae r 
hafte illius ex itinere infediffer, Nam cüm is detracto infignià galea,ne ínterno^ 
Íceretur,ín Argíuos oppidanos cedem ínceptaffetanículae cuiufdam filíus eum 
haftaleuiter uulnerauit . At cüm Pyrrhus impetum in percuíTorem feciffet, Ar 
eiui mater, quz fuperne fpectabat, perículum intuita, tegulam ambabus mani^ 
bus arreptam fuper regís galeam effudit:quo ictu cum exanimatus concidiffet, 
ZLopyrus quidam, quifub Antígono milítabat, Rege cognito accurrit, detra 
ctas galea ferrum gutturí admouit, fed toruís Pyrrhi oculís attonítus, os & 
mentum eius pro iugulo recidit. Hocigitur mortis fignuillud effe crediderim, 
quodab lí&ore ferebaturad damnatü publico iudicio,prafertím apud Αἰ τη ον 
pas, àquibus A gyptiosaíunt multa rítuum id genus mutuatos: nam píos cos 
anteomnes extitille, familíaritates corum cómercíadp cum dijs, & ínuícem agi 
tata conuíuía, de quibus € Homerus &alij fcripferunt, facile indicant íta fuiffe 
tunchomínibus perfuafum.Eo ueró figno uifo reus fponte (ibí mortem conci 
Ícebat, magno & fibi € patríz dedecori futurus, nifi feciffet:adeó illi Recem 
fuum ut numen uenerabantur,uulgod adorabant. Atquiferunt quendam per 


hzc morti de(tínatum, cüm de fuga ccepiffet agitare, priufquam periculo fe 
abítra 


Liber. X X. 143 


A ab(traheret, zona à matte ftrangulatum : adeó perfuafum fuit oenti, non licere 
mortem magiítratuum pronuncíatíone decretam, exilio uel fubterfugio quo^ 
píam alio cómutare:ut íam feuera Laceenarum exempla ín defertores filios edi 
ta mirari de(inamus, Quamuis uero Regem illi fuum tanto cultu & obedientía 
profequerentur, fupra R.egem tamen, qui Mleroém incolebant Memphitici fa^ 
cerdotes,erant, quibus memoriz proditum íus olím fuifle mortís Regi per ín» 
ternuncíum ímperandz, alteríuscp ín demortui locum, cum libitum eflet, con^ 
ftituendí, Sed nos ad híeroglyphica, qua tractanda fuícepimus,reuertamur, 

MVTVA HOSTIVM DETRIMENTA, 

Iueró hoftes duos capitali odio detrímenta & infidias alterualteri íempiter: 
Mee indignatíonibus molientes, manusd; mutuari czdíum fanguine cóma; 
culantes, notare uellent Αἰ eyptij facerdotes, INoCtuam & cornicem proponere 
confuerunt, quarum ufqueadeo ímmortales funt inimícítíze, ut & hzc& illa ín 
mutua femper damna odíü exerceant: corníx ením ínterdíu oua INoctuz rapit, 
ab(urnitd, (ibi confcia INoctuam interdiu cecutíre. At Noctua contrà,uti díce 

8 bamus,nocu ín oua cornicís inuadit,quae fubfuretur ac edat: ficpaltera inter 
díu;altera noctu potentior. Quinetiam, quodad earum inter fe temperaturam 
nullo modo congruentem, facit, funt qui exploratu fe habere dicant, confufum 
utriufcp fanguinem coire non pofle, 

IACBSSUTAIESMI TOV) 5. 

Do falubrius eft fignificatum illud, quo hominem fibiab ebrietate cauen 

tem fignificare uolentes, Noctuam oua fua defugentem effingebant : quanz 
dó memorantoua Noctua ca ui pollere, ut fi per triduum ebríofis ín uíno den 
tur,tadium eius adducát,& ab(temios homínes reddant:quod etíam apud Phí 
loftratumaffertum comperij,quíabítemium fcribit íta reddi puerum, ut donec 
uíixerít uíni odío teneatur,fi príufquá ullum uíni guftum noucrit, INoctuína o^ 
ua leuiter cocta, illiforbillanda propínentur: uíni enim odiu inde fuboriri,quía 
temperatíor híc fiat naturalis calor, 

PATROCINIVM FRVSTRA IMPLORATVM. 

opem hís Horus,ut fihomínem adalicuius míferícordíam,patrocinij ucl (ἃ 

C lutís caufa euentu irríto confugientem fignificare uellent;pafIerem & INo^ 
cuam folíti effent figurare: fiquidem ille;uelalía quaepíam auicula;ubi aucupis 
infeftas artes declinare (tuduerit, ad INoctuam confugiat, cuíus patrocinio fpe 
rete periculum euitare pofle: fedením ibídem intercipiuntur, ubi fibi perfugiu 
adeffe propofuerant. 

DI quodamrnodo generis eft INy&ico; TYRANNVS 

rax,qua tyrannídem fignificat,ob occulta [—x— 

tionem fcilicet confilíorit, quz difsimulare po: 
tentiores pro magno habent negotío, Huic fj 
gnificato Callimachus anfam dedit, quí tyran, 
nos loqui ucluti σκῶπας αἰτισκῷῶποϊ' ucro at νυκζικό, 
guxs dictae quafi exíere,quod fcilicet eoru fer^ 
mones nocturni plurimi fint, & in arcanís ha | 
beantur, utí INycticoraces noctu plurimu ob P 
firepunt.Et quoníam ales haec mihi inter lucu F- 
brandu ob(trepuit, minime pratereunda fuit, ἡ 
utomen eius cluderemus, 


Dierii Val.Cornix. 


EMYUPLO ΟΕ Ἂς 

T díuinzelíterze inferri menfis non permíttunt,quoddam hominu genus 

hieroolyphiceinnuentes, quí palàm firepítu nullum, tumultu nullum,infi 
días nullas mouent,fed hypocrítz tríítes,omnem maníuetudinís,modef(tizbe 
nienitatisq; colorem pre fe ferunt,clàm uero fornícationes,immunditías,crapu 
las,ebrietates, & multahumani generis opprobria cofectantur: latet enim inter; 
díu INyctorax,noctu ueró prodit ad infaufta negotía,decj culmínibus ediuleta 
liaqua«qp medíta£,& inuifum quiefcentibus tumultu excitat inaufpícatifsíma, 

ΘῊΡ Θ᾽ IIS EIOVCMTDSIIVEUTTAVSE 

Adem ueró caufa, qua Chrifti humilitatem agnofcimus in humana forma 
E fufcipienda,quem fcilicetmodó uermem,modó (carabeum,modó quid hu: 
iu(modialíud in diuinis literis appellatum comperímus, INycticoracem quoq; 
nuncupatum Theologi ueteres obíeruauere,& ipfum ínquam,& unumquenqgg 
ex fjs quicum tempore hallucinatíonís fectabantur,nempe quód tam Chriftus, 
quàm Chriftíani,defpectui ludibrioq;fuerínt apud Gentes.unde Paulus: INos 
Chriftum pra dícamus crucifixu, Gentibus quidem ftultitíam, ludzís (canda 
lum, Eod fpectare aiunt Pfalmi dictum:Factus fum (icut INycticorax in domi 
cilio: de quo apud Eucheriu. Sunt qui INoCtuam & INycticoracem eandem ali 
tem putent, & quí hancbubonem efTe cótendant:neq; tamen defunt qui Oríenz 
talem e(Te auem autument, noftris parum cognita, apud quos nomínis tantum 
interpretatio manife(ta fitjnocturnus quippe coruus, 


D'EUG'OR'NTG'E: 


zi Ornicem ea potiísimu de caufa noctue fubiunximus, ut qui fummá 
/" ex utraqg diícordià íntelligi oftenderamus, ex altera tantüm,quippe 


coníugatorü uero fi alterum moriatur, marem cum nulla unquam alía Corníce 
copulari : neq;etíam femel uiduata foemína, marem unquá amplius quzrit uf 
quedum uíuit,fed,utapud Maronem eft,fola ín ficca (ecum fpatiaturarena, Vn 
de fitex A'eyptiorü difciplina, ut ín Cornicem unam tantüm incidentes, inauz 
Ípícatum effe mortales putent: quod AClianus etíam tradit, uiduato fcilicet ani? 
mali obuíam facti, ac perínde ccelibem folítariumep, hoc eft, triftem,ac neceffaz 
rijs de(titutài adminiculis, uítam degendam effe.Hincetíam Z:ezes apud Hefio 
dum,ubi poéta uxorem aufpicató ducendam monet,fi;ait interpres is, Cornices 
duas obferuaueris, Sunt quí auem hanc inaufpicatze omnino putent garrulita^ 
tisjà quibufdam autem impendio laudatur. 
MARI'T AXIDS5YGIOIRP VIA. 


EI eodem quidem argumento, íjídemds Cornicibus geminis, congreffum 
maritalís copulz legitímu índicabant, quodaiunt eas íta inuicem copulari, 
quemadmodu homínces naturali more coniunguntur. Hinc illud,quód ore eas 
coire uulgus arbítratur, Praeterea omnia que coruinam fpeciem habent, raro 
coire folent, identidemqpfacru matrímontj fcedus nulla labefactari petulantia, 

uel 


Liber X X. 149 


A ucl improbíoris lafciuize nequitia debet;uti multos legimus non nifi liberorum 
quacrendoru caufa coniungi folítos,à conceptu fibi temperafle: qui quídem mo 
dus & tenor fobriéachonetteferuatus in caufa fuit,ut per Cornices duas nuptía 
rum fieret hieroglyphícum. 

ΕΘΝ G O»R-D.LA. 

Aterim quíain nullo unquam uitz coloreac ftatu concordía magis expe 

titur quam ín maritali comercio, Cornix híncipfa concordi Íymbolum ha 
betur :ídeocguulgó Greci, ut Horí interpres Philippus obferuauit, nuptiali 
bus feftis ὠκκϑρηκορώνα clamitare cofuerant,cüm tamen ienorarent, ex inítítuto ue 
terí Cornícem in nuptijs omíneaufpicatifsimo nominari folítu. Animaduerten 
dum autem in graecaníca illa fucclamatíone aliquid defiderari, uidendumd a; 
pud A fchylum , Danaidibus , ita fcribi, eubxseoiem xod κόραις, xo G7 βίῳ ὠκκορᾶ, pro 
κόρας χϑρώνας, INonnulli uero dícunt hortandi modo enunciandü, ἐκκορᾶ κόρες κορώνας, 
quod nefcio quid effe uolebant,quod cantillatu uerecundiam ijs, qui líberís o^ 
peram dabant;auferret : quz fi quis uberius fibi declarari cupíat,ad cómentaría 

5 Pindari (e conferat, Pythijs, ode tertía. Sed utad concordiz hieroglyphicu re 
uertamur, alítís huíus (imulacru (epe uidimus in Fauftinz Augufta nummis, 
cum infcriptione, C ON CORDIA.Eod nimirum Iuuenalis refpexit,cüm ue 
terem concordíam dixit nido increpitare.quamuís fuperiore zetate fuerunt, qui 
ciconiam ad hoc fignari arbitrati funt: íedením quam ín nummis confpeximus, 
nihil habet quod ad cíconix effigiem referri pofsit. 

C30 ΕΟ ΝΑ V R.B.S. 
Orníx ueró ín manu Palladis, cuíus fimulacrum aheneum fub dío Corone 
uifebatur, ciuitatis ipfius & nome, & nomínis caufam fienificabat.ait enim 
Paufaniías, Coronem cíuítatem ídeo eo nomíne nuncupata fuiffe, quód ín funz 
damentís,dum urbs ea ín Peloponnefío conderetur, ahenca Corníx inuenta fue 
rit:ca uero xm graece nímírum eft, : 
CLASR-VUPITT AS. 
Ede(to fuerit Cornicis (imulacrüín manu Palladis in clara admodum Pelo, 
ponnefíi ciuítate,longe fecus Athenis, ubi Corníces ad arcem Palladis nó ad. 
uolabant,de quo Lucretij funt carmina in hunc modum: 

€ Efl eo LAthenam in montibus,arcis in ipfo 

Uertice Palladis ad templum Tritonidi alme, 

Quo nunquam pennis appellunt ey γάμο 

(Cormicesynon ciem fumant altaria donas. 

C/queadeo fugitantnon tas Palladis acres 

Peruigily caufa; Gramm vt cecinere poete, 

Sed natura loci hoc opus efficit tpfa faapte. 
Ex Gracori igitur ipforü fententía;abiecta repulfacs Cornix à Pallade eft;utpo 
te qua meditatíonu peruieilio infe(ta fit,& mentis agitatione interpellet obtur; 
betc5 earrulitate fua,cuíus eft híeroglyphicu.Inde autem &Cornicari uerbum, 
quo utitur Per(ius: 
: Neto quid tecum graue cornicarisinepte. 
Id grzce κρώζφι, de garrientibus. 

TABELLARII FIDES. 
e ΟΝ ea quead Crocodilorum urbem fupra fepulchrii quoddam Cornix 
in columna (ublata erat, fidelem operam in tabellarío munere praftità indi 


Pierii Val.Cornix. 
cabat:huiufmodi enim honos & fepulchri & columnze habitus eft olím Cornici 
à Marrhe A gyptiorum rege, quod munus 14 diligenter obiuiffet, quó uolanz 
dum,aut ubi (iftendum, fumma docilítate perdocta , Sepulchru id uifebatur ad 
paludem Myridis appellatum. 
PROSPER LTASC ΑΙ 
V (tum uite fpatíum ab homine feliciter decurfum (Αἰ σγρτῇ (acerdotes hiero 
elyphice tunc íntellíigendum proponebant,cim Cornicem uita functum figu 
raílent, V ἐμεῖς ením Cornices multos dicuntur in annos: € Lucretíus Corni 
cum fecla ποτα τὰ dixit, Compertum uero εἰ εχ alitís huius uiuacitate,carnes e^ 
tiam cíus in cibum fumptas, nó tantüm ad díuturníoré uitam conferre, uerum 
etíam in longifsimis morbís, & carnes efTe, X nidum contrítum illinere utiliísi^ 
mum,Quódautem tradiderunt A eyptíj centu eas annos fuperare,animaduer^ 
tendum cít, annos de quibus facerdotes illi mentionem faciut, quadriennes effe 
fingulos,rationeà Sotheos ortu fupputata, quatenus fcilicet fuperantibus uno^ 
quocpanno folari horis fex,integer demum dies unus,quíi apud nos íntercalarís 
habetur, apud illos integrum & perfectu annum abfoluit . Quare quí annos eas 
fert quingentos uiuere dixerunt, haud íta multüm díuer(i abeuntab A eypttjs. 
INecqg me praterít Ari(totelem arbitratu,nullum animal homine díutíus uíuere 
practer Blephantum:quod fi ad huius atatís fpatía referamus,breuifsima admo 
dum erít uiuaciorü anímalíum uíta. Caeterüm Αἱ eyptiorum traditioni fubfcri 
bunt plerícgautores minime contemnendií: acceptifsimumdp illud apud omnes 
dictum, Corníce uiuacior: ut non temere mihi uideatur Hefiodus fcripfiffe, 
οὐνέα τοι Q4 90e Aux v Qo χϑρώνᾳ 
αὐδξῶν ἱδώντωκσ. — Etreliqua deanimaliuzetatibus ex grauifsimis autoribus 
exploratifsima. Q)uem fecutus Plutarchus eo opufculo, quo bruta etíáratione 
utí dí(Terit, ὧν ind.sue quoi αὖ ἀποθαύᾳ ἀῤῥίωυ, ἐκ ὀλίγον χρόνον, ἀλλὰ οὐνέα xupfUo d γονεὰς αὐθρώπωκσ, 
quarum uniufcuíutq uir fi occubuerít, no breue temporis fpatium, fed nouem 
homínü tates uidua permaneat. Theon tamen in Aratí carmíne οὐνεώγαρα κορώνη, 
non pro nouem ztatíbus, fed pro multís accipiendum cenfet, effecs tantundem 
ac (i oA t ysecvocóm dixifTet:eam ením effe nouenarij numeri uim,ut pro multítu^ 
díneaccipíatur: de quo etíam in caudam Scorpij difputatuà nobis eft fuper INí^ 
candri uerfu.Qyuincg itidem aetates homínum Cornicem uíuerelegas apud Arí 
ftophanem. P (almographus autem intra octoginta annos plurimu aetatem ho 
minís conclufit,qua fumma in Cornice effet quadríngentoru annorum, Atquí 
receptu eft apud no(tros ex díuínís Hebraorulíterís,aliquos noningentos circi 
ter annos peruixifTe, qui ut etit ad ueterem Αἰ gyptioru rationem fupputentur, 
quadrímeftribus annís ad calculum reductis,ut nonnulli accipiunt,erunt omni 
noannirationis noftra multo plures, quàm nuncuíuitur.Sed ut facra miffa fa; 
cíamus,quorum fides à theologis δίς cotrouerfia eft accipienda, nónne Seras 
adhuc populos fupra € C C, annos uíuere praedicant? Quare fi fides rerum fcri 
ptoribus adhibeatur, nihil hic díuerfumab alijs allatu ab Ariftotele fatendum 
erit, i modo ís nullum anímal homíne díutius uiuere profeffus eft.Sed fuerit ua 
riaannorum ratio prolocorum & gentium inftitutís.dummodo uno autorum 
omníum confenfu Cornix uiuacifsima reperíatur, 
IVVENLELNSONSSASG AIGIURAISL S SENTEI EXPE 
RIENTI/AS PRADPOSITA; 
Lludadhanc materíam facit, quod huius uíuacitatis ereó prouerbíü factum 
aiunt, 


D 


Liber X X. 10 


A aiunt, Cornici oculos confiere, quo Cicero, Macrobius,& D.ctiam Híerony: 
mus ufi funt,uolentes antíquitati ucl fublatam,uel diminutáà autoritatem nouo 
iuniorum ínuento comon(trare. Porro Ciceroníanu illud pro L. Murzna, In; 
uentus eft ícriba quidam Gn. Flauius, qui Cornícum oculos confixerit, eó fpe: 
ctat,utadinuenifle eum ratione oftendat,qua legum facrorudj interpretibus au 
toritatem & exiftímationem immínueret, ciim eo pracipue nomíne colerentur 
àrudi populo, quod fafti diebus pene fingulis ab eis petendi efTent,ut ex eius ar 
cani perítía cognítionedp creícerent,fuamqg illam fcíentià magis ac magís popu^ 
lo uenditarét:ís uero cium fingulis diebus ediícendos faftos populo publicaffet, 
re iam díuulgata peruicit;ut in minori deínceps precio (acroru interpretes habe 
rentur, atqp ita confilia corum de tuenda exiftimatione proríus euertit, Corni 
cumd; demü oculos confixit,fama per magnam ínuídíam fibí comparata. ()uod 
uero ad mentis prauítaté pertinet, ibi Propertius tangit, ubi de lena cuiuídam 
ingenio & fagacitate difTerit, pluribuscj eius uaframentís & ímpofturis enarra/ 
tis,utuno omnía uerbo claudat,ait: 
B PPo[fet c attentos asiu cecaremaritos, 
Cornicum ymmerit as eruit yngue genas. 
Sumptum ex híítoría, quod Areopagitz pue; 
rum damnauerunt, propterea quod is Corni, 
cum oculos ftudiofius erueret, perniciofifsime 
mentis id fient effe iudicantes, quae multis ma 
lo futura eflec. adoleuiffet. 
INQVIETVDO. 
H9 homine in afsiduo motu mentiscp 
agitatione ita ucrfatu, utneqgdum cibum pP 
capit interquiefcat, per Cornicis pullos fignifi, E— 
cari tradít, Atrectius per Cornicem & duos il ' 
los pullos fuos dixerimus:hec ením uolans, uolantes identidem pullos aliquan 
diu paícit. Nihil uero magís negotiofum homínem indicat, quàm & rerum fata 
gere,& nihilo fecíus interím aliquid efitare. 
HDYSE.M:S. 
C ANS Hefiodum Cornix eft hyemis fymbolum,uteius interpres eouer: 
Íu tradit: 
μήτοι ἐφεζομϑίη κρώφη λακέρυζα κορώνη, — quodita Maro tranftulit: 
Tum Cirmix plena pluuiam vocat improba yoce, Ἐπὶ 
Ex fola im [ficca fecum [patiatur avena. 
Apertíus Euphoríon: ὑεζμαύτις ὅτε κρώζφε κορώνα. 


DE PASSERE. 


ἢ One diuerfum à cornice Pafferis eft ingeniu, ac perinde uite bre 
uítasanguftifsima:PafIeru ením mares anno diutius durare nó pot 
Íe compertu eft:cuíus rei caufa falacitas incotinentifsima, que tot ho 
2X| minu ctíam ante diem effoctos exhau(toscp uiribus tradit íenectuti, 
| ANNVVM VITA&&. TEMPV S. 

da & Zoyptij, & alia quoq nationes, tempus annuu per Pafferis híe 


roglyphicum intellexere, Nam & Calchas ín artificiofo augurandi genere ce 


Pierii Val.Paffer. 


leberrimus,ex Pafferii numero, quot ferpens deuoraffet, belli Troíanitempus Ὁ 
auguratus eft,qui pro Pafferibus annos,proangue tépus intelligeret, ut ín δ 
pente Saturnum fignificari ex huius animalis geftamíne demon(tratu. Solum 
ením Tempus edax reru, tuc inuidiofa uetuftas Omnia deftruítís, Quare iam 
taceat Epícurus, neq;amplíus portenta derideat, necp ulteríus affeueret Pafle; 
rem nihil (imile habere cum annís,cüm & Grzcorü difciplinze,& haec Αἰ gyptio 
rum oracula teftatifsimum relinquant, tempus annuum ex figura Pafferis non 
temercab Homero & alijs pofitum. 
PROLIFICA SALACITAS. 
| escis A ayptij facerdotes fi prolific hominem & petulantíz íntemperantius 
deditum fignificare uellent,Pafferem píngebant sve, fuluum quippe ec 
ris inftar rubícundum,non autem pyrgetem,quod nonulli turrícolam interpre 
tati funt, clim exemplaría Hori manu fcripta svedà legendum índicent. Paíler 
enim títillatione immodíca & feminis ubertate concitatus, ucl feptíes una hora 
fcemínam falít, nunquá egens genitura. Eiufmodi porro falacitatís obferuatio 
effecit, utadlangueícentem uenerem excitandam Pafleres ín cibo, ucl eoriroua E 
Medici propinarent: ideocs eos Veneris curru trahere mythologi confinxerut, 
Iam & T herficles ait Pafferum efitatíonem rem ueneream plurímüm adiuuare, 
S IRCE/N. E; S: 
Vin & Sirenas, qua fuauitate cantus & mollibus quibufdam illecebris ille^ 
Q ao. homínes apud fead mortem ufq feruntur detinuiffe, Pafferis cffigiem 
à pectore fuprà,fcemíneam uero íinfrà habuiffe tradunt quaedam Grecorum αν 
bulz,utínSudz Collectaneis habetur: quamuis alíj, aues eas fcemínea tantüm 
facie fuifle prodiderínt. Has ueró V eneris illiciu fignificare ufitatifsimo hícro: 
olyphico,negat nemo, 
PETCWL.AN ΠΙΆ 2POEGONUJO P OrS Ἂς 
pu & perniciem, qua fubfequitur ex nequitia, per Sírenís imaginem 
fignificari : eod trahunt nautas illos apud Homeru cantilenís illectos;exi^ 
εἴ (ibi caufam comparafle, Sapientifsimudp ideo V lyfIem fingut, quód focioru 
auribus cera oblítis, pereundi periculu fuftulerit, fibic cauerit, ne illi quícqua, 
quod imperaret, aut nutu fignificaret, faceret,ad malum fe uinculís alligari pat 
fus,neq; príus diffolui,quàm in tuta fuperato perículo euafiffent. 
ELOQVENTIA. 
S Apientiores tamen,Sirenas pro hieroglyphico eloquentie,felicifsimadj per^ 
fuadendi uí pofuerunt:unde dictum illud de Catone Girammatíco: 
(ato Grammaticus Latina Siren. 
Et Apollonius Tyaneus apud Philo(tratum, in Apollinis templo fufpenfas e^ 
tíam aureas Sirenum illecebras memorat, in huiufmodi fignificatu. Atcg utad 
Pafferem reuertamur, díuinze etíam literzealitis huius hieroglyphícu nonnun 
quam pro aníma ponunt;que uoluptatibus & fenfui dedita facile feducatur,ne^ 
quitized laqueis identidem irretiatur. V nde Pfalmoeraphus ille fatídícus pluri 
müm exultatanímam fuam ereptam effe, ueluti Pafler,de uenantiu laqueis , Et 
Pfalmo $2.Inuenit (ibi Paffer domu: quifcilicet prius erat erraticus & uagabun 
dus, modó hís modo illis illecebris auocatus . At ubi facras ccepit edes 
frequentare incolerecz,domum eft fibi uifus 
inueniffe, 
IOAN. 


Liber X XI. I51 


4 IO. PIERIVS VALERIANVS AD IACOBVM 
SADOLETVM VIRVM PRESTANTISS. DE IIS QV 


PER ACCIPITREM SIGNIFICANTVR, EX 
SA G R-I,S, ,AE-G Y;P T.I, O| R:.V.M 
LITERIS. 


r 

à 

SENS Ib δ᾽ ) ; i ie - 
Exe urtotaenim bac lucubrattio ad eoru fuit obfequium accomodata. Inter h«c tame 


cafiores mores, nulli manus ad promerendum promptiores, null ad amicorum ΤΗΣ 
70s patrie, do- 


DE ACCIPITRE. 


GESSXIA C CIPITRIS quide fignificata multa & admodi uaria funt; 
"4 3 cirmex eo uíctoría,celeritas;aer,facerdotíu, (ol, Deus,animus, 
! 3| Mars & Venus, & pleragpalía hieroeglyphico fchemate often; 
|| dani, quor caufas figillatím explícare noftri fuerit íinftituti. 
τ Ῥ ΒΟ Τὰ 
: Rae(tantifsima aute omniu apud A eyptios cofideratio fu 
per Accipitre fuít;utSoli eum zquipararet, folariscg uigoris fymbolü híerogly 
phícumd inter uolucres omnes có(tituerent; propterea quód anímal effet geni 


Pierii Val. Accipiter. 


ταῦ αὐτί compererant, fcccundifsimze,eacp de caufa in eo genere τριόρχίω recenfe? Ὁ 
bant,qu& Latini Butionem appellarunt;fiue quód re ipía trís habeat teftes, fiue 
quód duos cante falacitati fufficere nó pofTe crediderint. Ea nuncupatione Aga 
thoclem Sicilie T'yrannu à Tímzo hi(toríaru feriptore notatu obferuauimus, 
quem tota pueritía xeu πόρνον fuifTe tradit, nec minus petulanter reliqui zetatís 
tempus in nequítía percgifTe, Caeteru Accipiter prater id quod egregie eft pro» 
lifica ui przditus,id etíam commune habet cum Sole,quód &uiuaciísimus effe 
perhibetur, & iubaris íp(ius radios firmiter intuetur, V nde etíam ficut Medici 
adoculorum morbos Accípitrínze herbze utantur beneficio. (Qui quidem reru 
confenífus etíam tranfitad metalla:fiquidem ferunt offa ex eius tibijs admotaau 
ro,ita id attrahere, quemadmodu Magnes ferrum fibi cooítadhzrefcere : nimi 
rum enim Chymiciaurum folare metallum ponunt.Porró autem Accipitré A^ 
pollinis nuncium dícilegas apud Adamantíum. Plutarchus, quieundem Of 
rim € Solem interpretatur,omníno propter eximia uidendi facultate hocafTer^ 
tum putat.Habet & aliam cum Sole fimilitudine Accipiter, quód, ut perhibent 
trícelimo quogpdie foleat fcemíng confortiu appetere, utí Sol eo circitertempo x 
ris inceruallo fuperato, Lune coníungitur.Ea ueró fuit mortalium religío, Me; 
dicinz inuentum Apollini adí(cribentiu, ut in defperatisà clínica medícina mor 
bis, cuiuímodi quartanz funt, in quibus parum illa,aut nihil pollet;perfuafum 
fit,uel puluerem,ín quo fe uolutauerít Accipiter,lino rutilo ín línteolo adalliea 
ri decumbentis collo,remedio,ut aíunt,efficaciísimo, 
Ed cur ego difsímulem quod ab Eufebío re γεν 5. 
S fuper alitis huius prae(tantía , ut in^ 
quit illejà Zoroa(tre traditu, Deu accipitrís ha 
bere caput? quippe qui ínter omnía ea quaeTa 
bem nullaautcorruptione fentíant,primus in 
genitus, ΠΕ interiturus unquáa, partium ex- 
pers fibicp ipfe (imillimus,bonorum omníum f: 
auriga atcp autor, rerum pater omníum opti ἢ 
mus acprudentiísimus, facru iu(titiae lumen, 1— 
abíolutifsima naturz perfectio, eiusqj inuen: | P OMNE - 
tor, X fapientia: quas dotes cum Solipleríq; at 7 NEN F 
tribuant,quanto magiís cíus autori fummo cóueniunt,quí tabernaculum fuum 
inco,utiapud Ícrípcores díuínos leeitur,collocauit, 
SVBLIMIT A S. 

Mos ad hzc philofophantis cuíufpia, quirectà feratur in fublime, nuL 

la praueratíonis fallacia perplexitatéue labefactatus, fed quicquid híccon 
fpexerit, (tatím furrígatad Deum, rjdem ipfi facerdotes oftendere fi uellent, Ac 
cipitrem furfum ueríus aera captantem pingere confuerunt, Caetera ením uolaz 
tilía Gi curfum arripuerínt ín fublime,obliquo ferri tractu, curuatiscp fpatíjs agí 
coguntur,negj rectà curfum poffunt intendere, Solus autem Accipiter fublimi 
petarecto meatu uolat. 


HO VIMJIEISIASS. 
Ὄ ὧν uero fià fublimium con(ideratione fefe ad hzc inferiora demiferit, 
quafi ibi ideas cofpexeratin cétro hoc recognofcat;necgab recto ας δ. 
errarit itínere,uoletes indicare, Accipitre identide [εἰς δά terra demittente facie 
bát;nam uolucres relique ueluti furfum uerfus uolature,per circuitus afcendüt: 
ita 


Liber XXL 152 


A ítacim defcendunt,tranfuerfo tortuofodj uolatu íd facere cogunt, V erm Ac 
cipiter uti furfum uerfus efferendus rectà fertur, ita fi fuperne delapfus ad ter^ 
ram humipeta fiat,recto ad nos tramíte defertur, 

ANIM V S. 

(T itaqp potiores uolandi partes Accipitri datze fint, anímuscf fit Platoni 

alatus,(int uolatilía etíam ín Paradifum delíciarum,quippe in anímá ad ho 
minem adducta, quod uaríos ípíius cogitatus oftendit, no immerito Accipiter 
tam ob hoc,quàm etíam ob ea quz fuperíus dicta funt;animi (imulacrum habe 
tur apud /Egyptíos: híd; duo quos ponunt motus, totidem in animo affectus 
indicant,qui tunc Accipiter fublímípeta eft, cüm cogitationem in D'eum & in 
cccle(tía furrígit : humipeta uero , cüm fe ad ea qua terra beneficia funt, exami 
nandaapplícauerit. Accipitrem ígitur furfum uerfus tendentem (i quis pingat, 
animum quiad diuína fuftollatur íntellíigemus, quem fi ad inferna delabentem 
effinxerít,philofophum praecipue Peripateticu, cuíus fcilicet omnís contempla 
tío círca materia ueríatur, delineatum intuebiímur.In uniuerfum autem, ut He 

5 Íychius ait,uolatilía in facris líterís homines oftendunt qui contemplationi ua 
cant,terrenis fe negocijs haudquaquá ímmifcentes : quod (i neceffe fuerit ab ea 
fe detjcere,ftatim reuolant in fublíme, INam & Eucherius fanctum uirum hiíero 
olyphice poni tradít per Accipítrem in diuínis literis, (iue ea de caufa quam fu^ 
períus attigimus, fiue quía uolucrís hzc przcípue, mutata ueterí penna, infi 
eníter renouatur.lIta uir qui fe Deo dedicat, inueterata príoris uíte (tudía proíj 
ciens, fimplicem bene uiuendi regulam afTumit, ad quam omnem uitz fuz τὰν 
tionem dirígat: eocpfpectare lobis dicium, Nunquid in fapientía tua plume 
Ícit Accipiter? 

MARS Εν ΣΝ VAS. 
E & illud apud facerdotes Aegyptios memorabile cómentum,quód lar 
tem € Veneré per duos utríuíq; fexus Accipitres intelligebant, quoru ma 
rem Martí, foemínà V enerí dedicabant.Caufam figmenti eam memorát, quód 
reliqua fcemínei fexus animalía maribus concubitum afsiduum depofcentibus 
míníme morigera fint,quod una praeftat Accipiter:trigefies enim uno díe requi 
fita, quantumlibet fecefferít;appellataà mari iterum atqj íteru obíequítur, Fce^ 
c mínas uero maribus morigeras, fiue, utín aliquot Horí codícibus habetur, ín 
V'eneré procliuiter pronas,elogio Veneris αἰ σγρτῆ honeftabant:dífficiles au^ 
tem,ruftícas X morofas, ab huiufmodi cognomento repellebant. Alía item cau 
facítcur Martís uocabulo Accpíter accipíatur,quía fcilícet ex tradítíone quada 
a(tronomíca fanguínemà Marte regi nouerant, cuius Accipíter eft eoregic fiti 
bundus:efítautem animal omnino uiolentum,imperíiofum,czdis cruoríscp aui 
dum:híncapud Platonem,P hedone, legas eorum anímas qui domínatíonem 
per uiolentíam GC íníuríam & rapínas exercuerint,po(t obítum ín Accipitres & 
miluios abire, 
RAPIN A. 
BEDS quocp facra Iítere, Leuitico,menfis inferri prohibet,propterea quód 
rapax alioquin anímal;ad ímpietatís quidem difciplínam, ut díceret Hefy^ 
chius, cícuratur, & imperata facere affuefcit: ufus tamen eiusad fimplícium az 
uium exitium expctítur. Hi funt, qui facerdotalem huius ucl illíus familiae ui^ 
tam profeísi, meliora fecuti uídebantur, ut nihil iam hís ad hominis uere Chri 
(tíani tranquillitatem abeffe uideretur, príncipum tamen aulas affectantes;'ad 


B3 


Pierii Val. Accipiter. 


rapacitatem,ad priftinos reuerfi mores,& fuís & aliorum libidinibus inferuíen^ D 


tes, diuina profanac omnía commifcent : hínc heercfum fauor, atq; fomentum: 
hincbellorum adhortatíones, impulfionescs: hincbonorum preflurae uexatio^ 
nesdj, populorum cedes, urbium iíncendía, regnorum cuerfiones, terrarumdj 
defolationes oboríuntur.Sic olimBafilius,(ic Athanafius,fic Chryfoftomus,fic 
magno numero alij male habití:ficnuncarmorum fonítum totus fere Chriftía/ 
nus orbís excíuit,que tragcedía qua (it habitura cataftrophen,nemo coníectare 
poteft, calamitaté tamen in Chriftianu nomen facilt omnes pracíacíre poffunt, 
FILIORVM ABDICATIO. 

CON quídaquila ín Accipitre accidere tradunt A gyptij, ciim fcilicet tría pa 

ríatunum tantüm ouum feligere, fouere, acalere, reliqua ueró duo confrinz 
gere , Quapropter fjdem ipfi facerdotes,(i quem filios domo exactos ableganté 
exprímere uoluiífent, Accipitrem fcetam uel íncubantem pingere foliti erant: 
ita tamen rem accipiebant, ut qui abdicaret, πεῖ ἃ fe reijceret, propter cgeítatem 
& inopíam id facere cogeretur, [Nam eadem ín Accipitre caufa fertur, cüm in az 
quilanon indigentia, fed faftidium ín caufa fitjut unum tan tum alat. Feruntauz 
tem iíncubationis tempore ungues Accipitri decídere, quorum admíniculo de^ 
(títuta,fit ut uix ad alimenta,qua uni fufficíant conquirenda,idonea fit : quare, 
ne qui reliquus e(t unus pereat, omne in eum ftudium & diligentíam impendi, 

MUTA ΙΑ ΤΣ 

Ed illud ínterím obliuifci nolim, alitem hancindicium efTe uitalís uitae, fiue 

id propter fanguínem,cuíus eft auídifsimus,(iue propter Solis imagine,quà 
excribit, (iue, quod receptum eratapud Agyptíos , círca centefimuztatís anz 
num,uti fupra díctum eft V ulturís commentario, hominem ex defectu cordís 
deficere,ut Plíníus etíam attefítatur:nam,ut Varro tradít,hominís anniculi cor, 
quod (παρείη hís commentaríjs repetendum erít,duarum eft drachmarum,atgg 
ita fingulis annís uíqgad quínquagefimum, acceduntbinze, con(tatd; homínis 
quinquagenarij cor centum drachmis :ab eo tempore, annis fingulis totidem 
immínuitur drachmís,quot excreuerat : credítudp inde, ex defectu bumani corz 
dís non ultra centefimum annum pofle homines uiuere:cuiufmodi uitze termi? 
num ín homine ftatuifTe uidetur etià Diofcorides (Aftrologu illum Dicfcori 
dem íntelligo,ex cuíus díctatís ea excerpfit Varro)ille ením hac ipfa ratione co^ 
pertum fe habere fcripfit Alexandrie ínter libitínaríos,quoru [δ᾽ cura mortuos 
exenteratos & aromatibus delibutos diutifsime conferuare,hominem plus cen 
tumannís uiuere nó poffe : ead; de caufa Empedocles, quem ín hoc Ariftoteles 
fecutus e(tante omnía cor íudicauit increfcere,quod hominis uità maxíme coti 
neat. Quamuís Hippon, Democritus, Anaxagoras, Diogenes,;atqralíj nonullí 
aliter, quorü bona pars cerebro principatum formatíonis attribuunt, C)uod ta 
men pertínet ad annorum centena, Mathematici & diuina noftrorum litere ui 
ginti infuperaddunt,neggamplius cuíquá effe conceflum afferut,atqg hoc terra 
rum orbe íam mortalibus expleto,X uita noftra decreto quaíi quodam diuini 
tus promuleato.lIllud etíam adijciunt, M ofem folum, Dei (ut ludaoru libri lo^ 
quuntur) familiare, centu uigintiquincy annos uíxifle, quí cim quereret quod 
iuuenis interíret,reíponfum cíferuntà numine,neminem plus effe uicturu. haec 
Pollio.Plurímüm ueró octoginta & unuà natura & à fyderibus cóceffum aiut, 
quod uita fpacium his potifsimu codonatur, quí & corpore & anímo ualeant, 


ut Platoní, Diony(io Heracleotz, Díogeni Cyníco, Eratofthení & Xenocrati 
Plz; 


E 


Liber AX 152 


A Platonico liberaliter conceffum.Qyui uero centefimum attigerint, Carneades;à 
quo tertía Academia e(t, qua dicitur INoua,neq; non Cleantes & Xenophanes 
Colophoníus, Democritus Abderita, l(ocrates rhetor, & CGrorgias Leontinus, 
cum alijs pleriíqs memorantur. 

AGRITVDINE -CONFLICTA'TY S. 

Vóodautemdictum eftíimminui cor in feniu uergentibus,funt quí cor denz 
Cis ambeíum pro homíne ponátqui zgrítudinibus afflictetur.'Nam Ho 
merus frequenteradmodum íjs Xexedi &coníumi corait,qui uehementiori alí 
quaanimizgritudine coflictantur, quód ipfe unà cum Hefiodo facile homines 
inanxietatibus € zrumnis in feníu ire peffum afleuerat,fatalemdj neq; non na 
turalem ztatem íta uítío uel ímprudentía noftra cominui. Pythagoras quocg 
uolens nos admonere,unicuiq; uitae fuae curà minime ncelígendam effe, erudi 
tc (imulacfapienter imperauit, μὴ ἰοϑίαν rl) καρδίαν, hoc eft;adhibendá efTe diligen^ 
tíam, nenofmetipfos xerítudinibus fubijcere contendamus: qu potifsimum 
in cauía plerifcg funt, ut dono diuíim conceffus uitze curfus interrumpatur. 

B ANIM A. 

| Voníam uero latini fermonisautores,animum quo fapimus, animam qua 
ᾧ κὴν τὰ efTe dicunt,nos eorü fecuti di(tinctione,cum fuperius ἐς ἤς quead 
animu pertínentex propofito argumento difTeruerimus, nunc que ad animá fa 
ciantexequemur:quanquá differentía eam nó ufquequaqy receptà uídeo, unde 
neceffe fitínterdum, uel ín eodem utrunqp fignificato ponere;uclalterutru ufur 
pare. Animam igítur quz noftra fit uite fundamentum & fedes, eypttj facer; 
dotes per Accipitre intelligi uoluere, quandoquide B A 1E T H apudeos ís eft, 
quiapud Grzecos fexfapud nos Accipiter. Αἱ gyptíaca uero elemeta illa fi per fyl 
labas diuidantur, B A 1 perfeanimam, E T H uerócor fignificat, V tebantur e 
nim illilibenter ex huíufmodi compofitione uocibus,ex quibus ipfa rei natura, 
ucl oríginatio, uelalíqua uis appareret: quod & apud Hebraeos frequentifsimü 
c(t, usunà cum locutione ipfa, res etíam qualís, cuiufmodiue fit, intelligatur:ut 
quo uocabulo ccelum nomínant,cóoftare id ex aqua & aére doceant: cüm Adam 
dicunt, € craffam qua compacti fumus terrae materíam,& infitam fimul mente 
o(tendunt:mentem ením terra applícitam, id nomínís fignificare tradit Philo. 

c Sedíamquid coómercij anima cum ipfo corde habeat, uídeamus. A eyptíorum 
opinio fuit;cor effe animz receptaculum:quafi igitur nominis coagmentatio fi 
enificetur, & ineffe animam cordi conftet, per Accipitris ipfius picturi animae 
reminiícebantur. ες quidem Αἰ gyptij tantim,uerüm & Stoíci animá ín cor^ 
de potiísimüu ftatuerunt: fentiendi enim uires omnes ad fenfum,quem ex re ipía 
comunem uocamus,uti flumina ad mare,confluunt:hicaute,(i Ariftotele fequi 
mur, in corde e(t. Neqgabíurde dixerimus, ab eo mari quinq corporis fenfus, 
uifum,audítu,guítatu, odoratu, tactu,quafi quinq; maría mediterranea, diffu^ 
fos intrare corporís continente,quze manifefta Platonis in T hezteto fententía 
fuit.Cuód uero fuperanímo pauló ant dicebamus eum Accipítri comparat, 
imoalitt ipfam pictam congruü huius effe fymbolum,redíoítin memoría mihi 
Zoroaítris dictum:alatü quippe efTe anímu,quod apud Platone latífsimt diffe 
ritur, decídentibuscp alis przcipite eum ín corpus ferri, illíiscs mox fuccrefcentí 
bus ad fuperos reuolare. Sed percontantib. eum difcipulís, quo pactoalís bene 
plumantib.animos uolucres fortíri poffent:Irrigetis,inquit,;alas aquis uítze.Itez 
rum íciícitantibus, unde has aquas peterent, fic per parabola, quierat hominis 


3 


Pierii Val. Accipiter. 
mos,rcfpondit:Qyuatuoramnibus Paradifus Dei alluitur & irrigat, indid&uo^ Ὁ 
bis falutares aquas hauriatis . Quafierit ueró aliquis, quinam hi fluuij fint, ut 
fi Accipitré merfare fuu ibi uelit, eos nancifcat, D. Ambrofius lumina Zioroaz 
(trís quatuor, uirtutes totíde,ín quas díuidit fapientia, prudentiaquippe;tempe 
rantíá, fortítudíne, & iuftitia intelligit: fontemdp efle fapientia, ex quo flumina 
hecquantacüq; funt deríuentur:nam ín díuínis literis fons paísim accipitur pro 
fapientía,ad qué accedere fitíentes admonemur,de quo plura ín Ccelo aquis irrí 
ouo. Vbi uero Plato ín alarum,quas anímz tríbuitmentionem incidít,per alas 
naturale eam intelligentia capít, quae, ut inquít Alcínous, eft intellectio quaedá 
inaníma quz corpori fitapplícita, non ea quz anímoà corpore foluto cóuenit: 
eaicitur cim labemà corpore contraxit, nunquá fefe tollere humo poterit, nifi 
flumínibus,qua pofita funt, infectum eluerit (celus.C)uonià uero funt qui du^ 
ram metaphora contendant, Gangem, Nilum, Tierin, & Euphrate, ea enim íjs 
amnibus nomina faciuntpro quatuor illís uirtutibus poní,quz omne in homi 
num uita príncípatu obtinéet,mínime fuerit importunu haclatíus interpretari, 

PR VXDVEINCOM IA. E 
EA amnibus hís Gangem primum eriumerant, quí pro prudentía ponatur. 
Δ 7 Trahit hícramentaauri, carbunculü, pra(inulapillum, quem alío nomine 
Smaragdum uocamus. Aurum pro inuentís prudentii fxpius accipimus: unz 
dedíuini numen per Prophetamait, Odi illius aur & argentu : de quo quídé 
alioloco comodius.Deuoluit € (plendidü carbunculum,in quo fcilicetanimae 
nofira uiuít igniculus,qui fi tempore fufcitetur,neq; apta fomenta deficiat, mi 
cantifsimi ignis fulgor totis fit edibus exhibiturus,ut in aníma corpori infita, 
pennaru radíces actz altius inherefcát,que fi prorumpere femel coeperínt;breui 
fintomnt corporis molem per fublime aéralibraturze. Per Smaragdu uero ui 
rorem intellieas:porroó aute qua uirent,uiuacitaté prz fe ferunt. O (tendit prae 
terca uiror,preteriti feminis uitam, Auru fulgore fuo prefentiu reru precía pro^ 
ponit. Carbunculus excitato lumíne,quid futurum fit,quidue aduentet;aperit. 
qua tría funt prudentíe munera. Ganges ad hzc Phifon eft Hebrzís:uocabulu 
fignificare tradunt orís mutatione, fiue dicere uclimus, fermonis uarietate: non 
ením Granges unam tantüm gentem circuit, fed, ut aiunt, omné terraru orbem 

ambit,& ut nonulli opinati funt,uel myftíce rem intelligentes confinxere;in Lí x 
byam ufq; prolabit : manifefte ením accipiendu,mythologiu nó ad hiftoria, fed 
ad my(tícuaquarü fenfum animu adiecifTe. Atqui prudentíg munus eft prodet^ 
fe quáplurímis,neqsullà tam remotá,tam effera genté praetermittere, quá bene 
ficio no demereat:ideocp in omne terrà exiuit (onus eoru qui nos pic fanctecj ín 

ftítuerut. TEMPERANTIA. 

m mox Nilum adiungunt,per qué temperantia intelligi uolunt. Alluít 
Nilus planitiem Αἰ gypti : X gyptus in diuinis literis uoluptatum & deli 
ciarü illecebras fignificat, ut de ferociente equo, fuo dictum coómentario,quila^ 
tos Αἰ gypti campos gaudet infultare. Lex igitur líraéliticis data e(t, ín A:gypti 
captiuitate detentís,hoce(t;nequitic ac effoeminationibus impuriísime deditis, 
utex A:gypto quamocyfsime recederent, fuccinctiq; lumbos agnum ederent, 
quod eft temperantiz (ignu:caftos enim oportet,& uiuo ablutos flumíne,facra 
Deo ferre, fupremiqg numinis Pafcha celebrare. Ciacon hicamnis Hebrzis eft, 
àquoterram etíam /Ethiopicam perlui dicunt, nempe ut defpicatiísimum corz 
pus abluat,& libidinis ardorem extínguat. A: thiopía enim,ut nonnulli díuína; 
rum 


Liber ΧΕ 154. 


A rumliterarum interpretes exponunt,;abiccta,uilis,&defpicata (onat;cuiufmodi 
noftrum eft corpus Jthiopiz perquam fimile, quod fcelerum infecta maculae 
deturpant,X aduíqgnierí coloris ferruginem inficiunt, 

EC GU RAE 31 T 3VeD,0L 

Ertius amnis Tigris eft, qui luuiorum omniu uclociísimus perhibetur, no 
dios illi tam anímali omniu rapacifísimo, quam fluuio uclociísímo,à fait 
tae(t, Armeniorülíngua: qua enim parte eX Armenia in Meíopotamii labitur, 
ibípropter rapidifsima uelocitate Tieres fagitta dicitur. Per hunc fortitudine 
interpretantur,quod fortítudo curfu quodam pernici cocita,obítantia quaque 
demoliri atcp profternere uideatur, nulliscp obicibus oppofitísds molibus aut 
obftaculis impedíri,quín quo ferri deftinarít,có uictrix prorumpat., 

I: V18537 ErE3RSA* 

Vartus eft Euphrates,per quem fcecunditatem & fruciuum exuberantíam 
C) sectis uolunt,;ac perinde iuftítiae (ymbolum effe. Ex nulla fiquidem uírtu 
te opimiores lztíoreídj fructus colligi feruntur,quàm ex aequitate. Hinc Ceres, 

s quod fepe diximus,legifera Poétis,cademdp A (trea. Hinc tellus ipfa iuftifsima, 
ac ipfius iuftitiz fimulacru perhibet.P utant ueró pleriq; Euphrate 4x 4 &acutvy 
appellatü,quód nulla res magis quàm zquitas aciuftítía, humanu genus lctítía 
perfundac,& hilaritate repleat affluentius.Ex his igitur manifeftu cft, quibusa: 
quis implumís Accipiter no(ter lu(trari pofsit, atcp ídentídem íta plumeícere, 
eascpalas emíttere,ut nó fupranubes tantüm, quod faciunt grues,fefe attollere, 
uerüm fuper omnes cceloru orbes efferri ualeat;paricp cum Aquila honore acce 
ptus,in ipfius Iouis gremium audeat uolitare, 

SANGVIS. 

Hb praeterea fimilitudinem Accipíter cum anima, utaquá omníno non 

bibat, fed folo fanguinis fuctu fitim leuet, quo uno € anima ipfa nutriri 
quodammodo uidetur. Ideo ueteri illo ínftituto, libaminibus quz pro anima 
parabantur,fanguis apponebatur.Et Deut.x 11,(anguínem hoftiaru pro aníma 
εἴτ monet Mofes, idcircoc; non debere nos animam comedere cum carnibus. 
Pafsim uero Leuítico monemur, fanguinem nó effe comedendum,quía uniut 
cuíufcp carnis aníma fit in fanguine.Sed precipue cap.X v 11. interminatur Deus 

C exítíum cuilibet,tam ex domo progeniedjIíraélis, quam etiam hofpitibus & pe 
regrínís, qui apud eos diuertifTent habitaréntue, fi fanguine ucfciaufi fucrint, 

quem ea de caufa datum eís afTeuerat, ut fuper altari per eum anímas fuas expia^ 
rent,effetcp ita fanouís anima lítatio, dum funderetur per altaris circuitum, & 
quod refiduum eflet, terra operíretur, Quod ueró dictum, uniufcuiufcganímá 
ín fanguine eíus effej)nequaqua intelligendum eft, fubftantia animz effe fangui 
nem, aít Hefychius, fed quód focictatem cum carneper fanguinem habeat. V 
de quídam fanguinem animz uehículum appellarunt: emifus enim ubi fríoere 
cceperír,à carne diffoluitur,abuolateganima.Eacds de caufa A ογρτή,Π fanguine 
fignificare uoluiffent,Accipitrís ímaginem faciebant. M ultoru (ane opinio fuit, 
animam effe (anguinem,fiue,ut Empedocles arbitrabatur, in fanguine, Hiíncil/ 
ludapud poétas : Purpureà uomit illeaníma.Et: V itam cum fanguíne fudit.& 
alia huíufmodi.Etapud Ouidiu, Pythagoríco monitu exturbare quorumcug; 
animalium cognatas nobis animas nefanda cede ideo prohibemur,ne fanguine 
fanguis alatur, δζ in hanc fententíam tum apud Girecos,tum apud Latínos plu^ 
rima.()uamuis alio fignificato accipi purpuream animam,alio de Pifcibus com 


ΟΣ 


Pierii Val. Accipiter. 

mentarío docuimus, ubiagitur depurpurauno ictu collidenda, fi fanguine ad p 
tinctum comparare uoluerimus.Sed quantu ad eos pertínet qui fanguinem aní 
mz cómiícent,cgo non ita fuerim impius ut non profitear, de brutorum animis 
hoctantüm íntelligi, de quibus cap.1 X. Gienefeos fcriptum eft, Anima illius in 
fanguíneeft,cim in homíne tantlim ex animalibus,anima per fe uitalis fit, fuac 
fc contíneatímmortalitate.Et quamuis Salomon pro concione tertía, unu eun^ 
demd interitu homínis & iumentoru, & quá utrorunq; conditionem, ex im^ 
piorum opinione pofuerit, ex fua tamen fententía, puluerem ad terram reuerti, 
fpiritum ad eum qui dederat, a(Teucrat, Bafilius ad hzecubi concione octaua die 
quíntolocum exponit, Educat terra aníimá uiuentem;brutorü tantüm animam 
efc fanguinem difputat. Ait uero fanguinem coactum in carnem fuapte natura 
uertí;carnem autem corruptá ín terram redíre unicuicp manife(tu: itaqpíumen^ 
torüanímá terre quandam efle natura. Eos ueró ualere iubet, quos nihil quic 
quam pudet anímas fuas, & equorü, & canum, ín eadem fpecie collocare: quícg 
fcipfos etíam,S mulieres,& frutices,& equoreos pifces olim fuiffe reminilcanz 

tur,iddqpafferere πῦ erubefcant: quos quidem pifces fuiffe nemo fanze mentis di, Ε 
xerit:quo uero tempore i(thecliterarum monumentis mandaucere,expertes ma 
ois rationís quàm piíces fuiffe, quifquis mente iudiciodj polleat, dubío procul 
a(fcuerarit. Illud ueró comercij cordi eft cum fanguine,utex Philofophorum 
obíeruatione compertü fit, cor ijs omnibus efTe,quibus & fanguis: id quod etía 
de iecinore proditur. INeqg tamen infirma eft eorum opíinio,qui nónihil fangui 
nis ab iccinore procedere íudicarunt, Sedením potior eori, qui fanguinís prínz 
cipatum cordi dedicarunt, à quo,tanquam à fonte perenni, in uenarü conceptaz 
cula díffundatur: nufquá enim nifi ín corde fanguinem concrefcere, ex Medico^ 
rum & Àríftotelis traditione dídícimus,in quo quidem primu oritur,etiam an; 
tequam totum corpus ínformetur, quae ídem latíus libro de Anímalibus tertío 
pertractat. Acne interím nos plura deanima,de corde,de fanguine differamus, 
ca confultó practeribímus quz dici poffent,fi quid cordi;quid iecinori,quid ar 
teríjs, quíd uenis inferuíat, & unde triplex anima poteftas originem & funda; 
mentum cófequatur,repetere uoluiffemus: (edenim hac íta breuiter tacta fuffi/ 
cere uifa funt pro reddítione caufz, cur talía facerdotes AL σγρτῆ pingere comen 

εἰ cífent.lllud addam,fanguinem religiofifsimo Hebraeorurítu in íummo cultu.» 
femper habiti,quem ex alíte qualibet effufum fimulacoftenderint,infperfo pul 
uere fepelire pro magno negotío habet,quód perfuafum illis ex Prophetaru di^ 
ctatís, fanguinem ad contractzlabis abolítionem, & animorü depurationem fa 
cere:fed no intelligut,myfteriuídad preciofifsimu C H R 1S T 1 fanguine fpecta 
rc,cuíus afpergíne maculae omnes noftrz,cum expíarí uoluerímus, abluuntur, 

VI COEIORTLA:GIE9:IRbA VE. 

| ia pend propter eas dotes, quas huícaliti natura fupra uolatiliu aliorum con 
ditionem elargita eft, factu utín uniuerfum Accipiter effet excellentíze hie 
roglyphícum, przcipued uictoria fignificaret : nam relíquas omníno uolucres 
uolatuantecellit.|Neq; fruftra Theoclymenus apud Homertüobferuato Accipi 
trís aufpício, T 'elemachum bene fperare iubet,eíuscg genus ín Ithaca fupra reli 
quorum omnii gloríá potens,celebre & illuftre futuru pollicetur. Ea fane Acci 
pítris przrogatiua eft,utagilitatis in uolando príncipatu obtineat,ab eodj defu 
mantur przclara illa alarum ínfignía,quaecunq; ín huíufmodí deueníant gloríae 
fignificatum,Hinc V ictoriz hieroglyphiícu paísím in nummis & monumentis 
alijs 


Liber X XI. 5$ 


A alijsalatum, quía uictoriz partae fama fefe ftatím humo tollit, amplexady foría 
per fammi zethera att uolat, perdj immenfíos terraru tractus expatíatur, ofTenz 
fiones impedímentaqg omnia agilitate fua declínás,. Hincipfi nummi Victoria, 
tidicti, quibus Drufus in Tribunatu plebís octauam partem zrís argento mi 
fcuit, Hinc Mufis coronz ex pennís quas ex Sirenumalis euulfere, poftquá eas 
in certamen ímpulfu Iunonis cogrefTas facile fuperauerát, ut Eu(tathius & Pau 
fanías memínere:quamuis alij Sirenas índígnatas fponte alas depofuifle dicant, 
rcij; monumentü effe Apteram ciuitatem, ca decauía cognominata, V tcunqg 
ueró,ad íd Homerü allufiffe ait Euftathius,cüm ἔπεα πόδόοντοι protulítquem Ho 
ratius nofter fecutus uolare uerba dixit, Et no(trí per pennas columbze deargen 
tatas in Pfalmo, fermones Dei interpretantur, utait Adamantius, quod meru 
e(t hieroglyphicu.Philofophí ad diffectionem aérís, quae uerborum tanquáala 
rum illapíu fiunt,id referendu autumát.Sedenim de Mufis alibilocus erit fuus, 


ΝΟ ΟΕ S7TPSE'R-P^ET:V-A, 


Vamuis autem & ín Olympia, & uulgo effet alatum Ν᾽ ictoríz fimulaeru, 

B i ewe Athenien(es tamen exarimatum alís cernebatur,ut & Pauíanias & He 
líodorus Perieroeta merninere: Mineruz id fuiffe (ignum dedicatu, ín cuíus 
dextera manu malum Punicum effet, inI2ua oalea, de quo ita Harpocration: 
Avx Spy G" oy Go): πϑὸὶ ἱόδέίας., ὅτι νίκας ἀϑιιοᾶς Edawoks ἀή]όβον, ἔχον o» μθὺ τῇ Φεξιᾷ Goin Ts τῇ δὐωνύμῳ κρά 
τθ᾿ ἐτιμᾷζ. Id ea de caufa fact Paufanías tradit, ne V ictoria difcederet Athenis, 
acalio quopiam abuolaret. Ita numen apud fe perpetuo detineri poffe arbitrati 
funt Athenienfes,dum alarum omen, ucluti quoddà in(tabilitatis fign, refor^ 
midabant.Nam quz Amoríalz attribuuntur,ad frequentilsímas in eo rer ui, 
cisitudínes referuntur, ut Propertíus de eo quí figuram eius pinxeratlibro 11, 


Idem non frustra vento[as addidit alas, 
FEtcit eg humano corde volare deum, 

Scilicet alterna quomam tactamur in ynda, 
Noffraa non vllis permanet aura locis. 


Aleautemà Cyro uifz,qug Daríj humeris inhaerentes, una Afíam,;altera Euro 
pam inumbrabant,nimirum uictoríz fignum portendeére.Solítus uero eft Da; 
c rius, qui (ibí totius orbís uíctorías pro ponebat, pallam ee(ftare auro di(tinctà; 
quá aurei Accipitres tres, uelut το τίς ínter d 
fe concurrerent,adornabant,líteris N IK BTL 
KOTATOZ, interalas € finguloru caudas ita 
difpofitis, Er Antiochus magnaru (ibi con 
Ícius expeditionum, quía multa ftrenue fece 
rat, gentes plurímas debellauerat, urbes ín; 
numeras fubegerat, longa uictoríaru conti 
nuatíone illuftrís, Accipitris comonomíne uo 
caríoeftiebat. Septemauté Accipitres qui 
V ulturé infectabantur, uictoríz cíus fign 
híeroglyphice conftituti fuere, quam uiri fe 
ptem in Smerdis Mlaoi exitium coíurati,affe 
cuti íunt, uotíds compotes factí, patríam ab 
illegítímoR ege liberauerunt. Ille iquidem regnum fibi nullís natalibus com^ 
parauerat, ueluti uultur non ex legitímo conceptu, fed fine patre generatur ex 


Pierii Val. Accipiter. 


uento, — Eft& illud uictoria fignificatum híeroglyphícum, quod ín antiqua Ὁ 


columna V iterbij fpectatur, duos fcilicet Accipítres ex diuerfo aduolantes, per 
quos,utnonnulli tradunt, Herculis ab Alpibus,&Ofirídis à Drundufio motus 
in Gigantes, neq; non uíctoría defcribitur , INeqs ueró ea folüm de caufa, quod 
Accipiter uolatu pracftet,quoddpalz uictoríe attribuuntur;ales ea uictorig fym 
bolum eft,uerim ob id εἰ quód eius pugna tam artificíofa eft, cop aftu patra^ 
tur, ut neceffe fit hoftem quí cum cógreflus fuerit, omnino uinci . INam ficum 
fortiori res agatur, tum fefe inaére refupínat, ungues furfum ueríus intendens 
dímícat,alas uer caudam inferius expandit,quibus uicefoli fungatur, V nde 
fitut ciim aduerfaríus uoti compos fieri minime pofsit,uel re infecta abire cogaz 
tur,uel omníno fuperetur.O uz quidem folers dímícatio cüm fit eíam noctua; 
rum propría,qua maíore circundante multitudine refupíne pedibus repugnát, 
collectzed ín altum roftro & unguibus tote teguntur, Accipiter fimulacpugna 
anímaduerterít,aduolat noctuis opem allaturus, atq; ita quodam naturze cofen 
fu εἴς auxilíatur.NNam & noctua apud Atheníenfes uictorig hieroglyphicu fuit, 
de qua fuoloco,quaz ad rem fpectant,dixímus. 

Sed mínime £ z«f4»ots puto ponere quod ín quodam CanoneImperialium 
militíarum apud Maffxos Roma uidi,militare ordínem fuifle qui Accípítrem 
luteum ín parma identidem lutea geftabant.Erant hí,quí Sagittarij V enatores 
nuncupabantur, qui fub Magi(tro pedítum ftíipendiafaciebant, | Sed & alius 
ordo LAVNI nuncupati, infigne ídem Accipitrís lutei in parma ídentídem lu 
tca geftabant,& fub eodem Vlagi(tro pedítum merebant, eo tamen díícrímine, 
quód fagittaríorum Accipíter caput ín alam lguam uertebat,Launorum ín dex 
teram,.lam de DI VIT ENSIB V S,Casallícana legione, quorum infigne e 
rat ceruleus Accipiter, colore tamen dilutiore, unacum tauro, ín ipfius Tau 
ri comentario dictum, 

CE L-EAR-IT A'S; 

D Iodorus per Accipitrem uolantem, per quem alij uictoríà interpretantur, 

celerítatem ipfe fignificari tradít, propterea quód in uolatu (itomníum uo 
lucri uelocifsima:uultdg (ignificatu ad res domefticas transferri, que cító fiant. 
Leges & pterophorosapud Plutarchum, Othonis uíta, qualocutíone tabella 
ríos intellieendum, quoru infignia forent furrectze pennz, ad celeritatem indi. 
candam, Inde Iuuenalís: 

vInxiapracipiti venil[et epistola penna. 
Ἂ ΞΘ ΕΕῈ 

Ἄν. piterad haec pafsis alis figuratus, elementum aérís indicat apud Mey; 

ptíos facerdotes . Atqueadeo alze pennatorü fingula aérem fignificant,ut^ 
pote folum auibus propríu, períndeacaqua pifcibus, terra alíjs atcgalíjs folum 
e(t, Anímaduertendum uero, locum de pennís alisue corruptu efle iním preísís 
Horícodicibus,legidg debere ut ín manu fcríptis exemplaribus antiquis, 6r ὧν 
ἀόζα, Inde quaedam defiderari, quae ad aliud pertinent (ienificatir. Sunt quí uen^ 
tos ex ca fpecie fienificarí tradant. Ventus autem nihilalíud eft,quàm íncitatus 
& fluens aer, Tríclínius apud Pindaru Pelopis fmrscizosisc,uelocifsimos expo 
nít.Sunt quí cccleftíü corporü ortum hinc interpretentur, Nam quz fydera fuz 
per horizontemattolluntur, uolucríü ín morem furgere,& per immenfum ina; 
ne ferri uídentur.Pennata ueró apud Mercuri talaría,nimíru Homericu illud 
iínnuüt,quód uerba ipfc uolucría nuncupauit, Eadem ratíone Irín & aéripedem 


ὃ pro 


E 


Β 


ΠΙΘΕΟΧΙ: | [56 


/.'s & procellipedem uocant, quz deorü fitínternuncia, utapud Marone legimus: 


. Jrinde celo mifit Saturnia luno. 
ANIMV S. 

Edenim cüm etíam aními fignu fit Accipiter,facile identidem celeritatis indi 

cium effe poteft, cüm aními celerítas omnem exuperet uelocitate , Scdenim 
fiue uíctoria,fiue hanc quamalij ponunt alacritatem, ex Accipitre (ignificari di^ 
xcrimus,tantundem efle uidetur. 

SA C'EBDOUICTVM 
NE quidem tabellarij tantüm alas geítare iufsi,uerüm etíam facerdotes AL 
oyptij capita habueruntalis infignia:quod quidem geftamen ideo fufcepe, 
runt,quod Accipitri exeo honorem habítu uoluerunt, quem dictitabant libra 
olím puniceis líterís perfcriptu, "Thebas ad facerdotes detuliffe, ín que quidem 
libro,qui cultus,quicj honos dijs deberetur, quad ratione facra pluríma procu 
randa effent,notatum erat, Hinceos facerdotes à Poétis noftris Criftatos appel 
larícomperías,utapud Martialem: 
Zimigertfugiunt calia riflataq turba, 
Inter adorantes cium Sletit Hermogenes. 

Habes honoratifsíme uír Accipitrís hieroglyphica, lectionem non quidem tuo 
fublimí ingenio dignam, neq; multiplici erudítíoni tuze neceffaríam, fed cultus 
& obferuantiíz in te mez pignus.INeq; enímís ego fum qui putem ες ex dedica- 
tione hac riea uel minímu crefcere, fed (i illi locus apud te in angulo alíquo con^ 
cedatur,fcíam melaudis plurímum comparaturum, — Vale, 


PIERIVS VALERIANVS BOLZANIVS BEL 
LVNENSIS AD ILLVSTRISS. HEROINAM VICTORIAM 
DAVALAM PISCARI& PRINCIPEM, DE IIS QV/£ PER 
COLYMBAM, TVRTVREM, ET HIRVNDINEM SIGNI 
FICANTVR EX SACRIS AEGYPTIO. 
RVM LITERIS 


Agni omnimo ὐπὸν eff Pindari Lyricorum principis diclum illud,alio qua- 
E] nis numeroyim banc certe fententiam: 
Carmineves viutnt,carminarebus egent..— "INam feriptor quantumlibet ele 
S-SEIELSS] rans (o eximius, fi vana eg inania mandare literis ag grediatur, puta pupa 
ftmtam vestat,nihil aliud a[fequatur nift vt ommbus Jit derifut atq ludibrio.Si verofatiain- 
clyta preclaraa, ab inepto smperitod, fcriptore celebrentur, neglecta flatim turpiter exolefcent. 
Hec dum mecum reputo honoratifsuma UICTORI.A, t4, erga defideratifstimiu COP 
gem pietatem confidero,illiusá, res praclare geftas AYtufarum HAY HU elegantia decorart con[hi- 
co, fortunatifsimu Principem appello, qui CITIEO 4 fite AWh0S & Yita migrarit, perte quotidie 
veuiuicat, clariora, ee illuflrior euadat.Té autem mon minus beatam, qua materiam [u[cepes 
ris tam imfinem,tam celebrari dignam,qua immortalem gloria tam tli ft quàm tibi fine du- 
bioparitura: ideoc, vefire plurimu gratulor felicitati. Inm non ille egregie felix, ái virtutibus 
omnib. heroicisornatifamus,rebus tot tantis, Jfapientifsime procurata, gl ortofifsmeq, cofetius, 
pofl opima illa fpolia tam pr aclara ad Ticini parta,qua[r[Hendidius sb m posleru expetia- 
re poete Wit mYgrans,vxorem te reliquerit tam piam,tam pudica,tam dottam,tali praflan- 
tera 1Igentos ead, facundia && arte féribendi praditam?vt quantum illeverum geftarum  [plen 


Pierii Val.Columba. 


dore νὰ efl,tantumtu fcribendo, && vnum illum celebrando, clarifsima pafsim babeara: 
m ambiguoa, pofaeris;vtru illeves illa prudentium felicisue fecerit, an tu ea dotlius e elegan 
tius villure memorie comendaris. 2Ytagnificentius dicat forte aliquis Artemifiam  fecile quee 
mavito celebrationis tante fepulchrum Jirixerit;yt inter "feptem orbis miracula nomen ἍΝ 
mRCY HEY Ht. At tu quotidie tuo JXCaufolea (fcc, quotidie motas latuas ponis, quotidie columnas 
erigismn quas temporis vnturia demoliatur aut perdat, fed qua in amimis hominum [ite, nul- 
la vnquam fortuna temeritate labefaclari pont, nulla verustatis edacitate confumn. Quem. 
veferent Atufa viuet, merito Poéta clamant:ez t claffe ua vnus σή, fümmwus fabricas has elu 
dens, exegi[Je [ὃ monumenti eye perennius, red ftu pyramidum altius, gloriatur. Conci 
sgitur CAcloria rtemifiam,que marito nullo non diemonumentum aliquod excitasmon ex 
marmoribus aut cementis, qua aliquando fatifcere putrefcered, necel]e fit, fed ex polifsimis 
poématibus, que donec erit bominum memoria umma cum vtrinfcue laudeperdurabunt. 
Enadnemopponet aliusm qua vulgus maiore quendam affectu Ap. decantat, quod 
flammis imieéla mariti averit. mb fupev[ltio vnator ea fit,ac perinde execrabiltor,vtpote quee 
vrriq, acciderit pone fibi, quod fe aufi temerario tam atrociter dono vite priuauerit, $54, 
affligi permis voluerit, quas [aperi mortem fibi confcifGentibus Slatuere: marito autem,quod ma 
mes eius non eatantum mortetam miferalili mastos reddiderit, fed vt de fapplicis etam eufq 
dem fi quis apud manes fenfus,eternum cruciaretur effecerit. — Itera huic mo abfimilis,P. 
Cornelia Idnmiasclara fatis femina, qua nein defolata orbitate faperuimeret, vitam [e vltro 
1n arcam cum viro defuntlo damnauit.Sedemim furor hic,profecto furor, non amar fiut: cuius 
vecordi& teffimoniu vt tranfiret ad postevos, testamento etl4m CAU yt Jacrificio fiiper arcam. 
2lutoni & Proférpine peratlo,ea γος exornaretur.Sed facelJant exempla hac à pietate insi 
tutisq nofiri aliemifstma. ong gloriofius proferet fe for[itan.. alcefle ,,2dmeti Regis comux 
laudatifima,que mori ipfa pro mariti vita,quem fata fub hac conditione damnauervana, ele- 
git:cunusmutue inter coniuges charitatisexempla, apud Romanos pleraq, fant memoria com 
emendata.Ti non minori in comiugem tuum affectu [nccen[a, mortem ideo mon affetlasi, quod 
viuendo,viuum nobis maritum ingenij tui clarifsmi opera vepreentas e, quod admiralilius 
eflmmortalem facis. Quinetiam dum yiuts,eum, quamus apud füperos mcomparabilifrua- 
tur beatitudinetuetamen pietatis officiis, fenfu nefco qua, rerum nostrarum,quacua illum 
tangit cura,iucundiore hilarioremá,efftcisac beatiorem. (m itaq, infignoribus vidus, que 
antealla etate claruerunt, anteferenda [rs cogitaui ego ex hieroglyphicis lucubrationibus meis 
(olumbam e» Turturem tibi dedicare, vt comentariu boc fantifaüma viduitati exemplar, 
non tibi,queteflimonis his non eges, Jed mibiiucunditatis tllus, quam ex virtuti tuarum con: 
templatione percipio monuments fit,ata, coferuatio. Ta quid fufca coloris (alumba apud 4e- 
ppu 0$, quid Turtur [acris eorum. literis frgnificaret, eo que veluti tn comitati accedunt fi adlr 
buerit leges.Ego me atis animo fecif]E videor [s quam antiquifsimu facerdotes illi vi- 
" duitatem quibu[dam rerum vpmagimbus occultabant noftro tem- 
poreperte prodire n lucem, c omnibus in- 
note/cere contigerit. 
DE CO» 


Liber X XII. 7 


DE COLVMBA. 


P-ET.S.E ΝΥ ΕΝ 5 CONTITIINENTIZ 
NOI UR. 


j VAMVIS multaeffent apud ZEeyptios & nationes alías Co^ 
& lumbae fignificata, illud tamen in prímis contínentifsimis illis 
ἢ facerdotibus admiratione dignum habebatur, quód cüm ani 
y à malalíoqui procaciísimae falacitatis effet, laícíuíaec nota apud 
Zl omnes fere gentes cóotraxiflet, incomparabile tamen exemplü 

2 3 continentie,fummamcqp pudicitia in ea deprehendebant,quod 
marito fidem feruaret inuiolatam, Q)uare mulierem qua uidua perftaret fignifi 
care illi cüm inftituiffent, Columbam nigrá pingere comenti funt. Pudicitia ἢν 
quídem Columbis príma, & neutrí nota adulteria : coniugi) fidem non uio; 
lant,communemdqpferuant domum,quam nifi ccclebs aut uídua non relinquit, 
& quandiu marito priori uíduata eft, alíj non copulatur . Sí ueró iufla fit à do^ 
míno tranfire ad fecundas nuptías, fidem eandem feruat fecundo, qua fe priori 
ob(trínxerat, ut Propertíus: 

Exemplo iuntie tibi[mt in amore Columba, 
γαίης c totum femina coniugium. 

Idcirco Tertullianus ín fua illa NMlonogamia hancin exemplum trahit, nosad 
fimplicitatem eius prouocatos eade caufa differens,quód eaauís non innocua 
tantüm fit,uerim etíam pudica, quam unam unus maículus nouit.|Nigram au 
tem illam A eyptij faciebant;id fcilicet indicantes,quód ad fecundas nuptías no 
tranfiffet, (ed atrata uiri príorís defiderium przefe ferret: ín luctu enim pullo uti 
colore multarum gentíum mos eft: quamuis apud Romanos ín Imperatorü fu 
neribus ueftibus albís,ut Plutarchus & Herodíanus afferunt,utebantur, V ene 
tosaute Padanosd; omnes atratís utí ueftibus,quod Phaéthontis cafum adhuc 
lugent, fabulofus ídem Plutarchus aít: fiue, quía niger color firmítatís & per^ 
feuerantiz fignum . Colores ením alij ex uno inalíum tranfeunt, obfcurioríscg 
corporís admiftione denfiores fiunt: fed ubiad nigrorem peruentü eft, ibí con^ 
fiftitur. Aiuntueró nonnulli, non omnium hanc Columbarum naturam effe, 
ut pudicitíam íta cuftodiant fuam, at earum tantüm quas Girzcí Φάσας uocant, 
paruís gallínaceís haud multó minores, quas ferunttríecfimum fzpius & qua 
dragefimum etíam uítz annum excedere, Ccclibatum ueró quem alterutro eo^ 
rum extíncto coníux alter fideliter feruat,& coruis & cornicibus & eraculís co^ 
munem efle perhibent, Columbarum autem oblationem ín facrís 1 heolooi ita 
accipiunt,ut coníugtj tam firmi ratione habita,nos quoq; mentem ftabili firmi 
tate perfeueraturam Deo,uti uero coniugi, Íociemus. 


CORRECTIO. 
Ed &ille Cofumbarum pullos, aut par turturi obtuliffe diciturapud Ada; 
mantíum,quialiquem abfterruerità uitijs & fceleribus, hortandod; monen 
dod ad animz fimplicitatem traduxerit , Tangit hoc etiam Cyprianus, qui e 
miffam ab INoé Columbam lapforum ímagínem pre fe ferre commentatur, Sed 
hís iam aliquantulum infiftamus, cüm nequaquam diuinz litera fint ab hoc 
areumento difsimiles,in quibus Columbam multipliciter fgurari comperi 
mus,ac perínde fignificata etam uaríarí.Sed hicferies exigitut príus de fuícalo 
quamur;de aurca atcpargentea fuo mox loco dicturi, Nam qua ad INoam oleze 


Pierii Val. Columba. 


uirentis ramum ore oeftat, fufca poniturà Prophetis,effecp indicium perhibe^ p. 
tur mentís, quzeà perperam factis iam abftineat, feq quíeti dedat, hoc e(t,tranz 
quillítati, quze nonnifi in depurgatoà uítijs animo locum habet,Sub uefperam 
hzcreuertitur,deficiente quippe luce, quod tantundem e(t, ac fi momentanez, 
autbreui temporís curriculo duratureefelícítatis diceremus . Sub uefperam,inz 
quá,;aduolat, ne occupeturà nocte, quippe ne intercípiaturà morte;príufquam 
infecti eluerít fcelus, atcp ita perpetui carceris fupplicio afficiatur . Promiffam 
enim effe ueníam ei,qui paratus fit in pofíterum bene, pit & honefte uiuere, & à 
quibus emerferít uitijs & uoragínibus abhorrere,;alio loco índícat uropygsium 
aurifulgore illitum, de quo tamen apertius dífputatur inferíus.De olea quoq, 
quz fit mifericordize fignu,fuoloco dictum. 


ILLECEBR/£. AMATORLIX. 


V ód ueró facerdotes A'eyptij per uolucris huíus fimulacrum illecebras a 
matorías fienificarent, duabus utríuíqg fexus Columbiís [εἰς inuicem exo 
Ículantibus adpictís, ca de caufa factum, quod illae non príus ad uenerís copuz 
lam, quàm ad ofculationem deueníunt, Hínclegas apud Senecam M cecenatis E 
dictum illud, Columbatím labra inferens labris . Extant & Gallieni Imp. car 
mina fatís luculenta, quibus laícíuíam huiufmodi per amatorium etiam mur 
mur ab eís exprimi declarat eo ín epíthalamio quod ipfe lufit, cüm fratrum fuo 
rum filios iungeret: 
[te,ait,0 puertpariter fudate medullis 
Omnibus inter vos,non murmura veftra Cilumbe Zrachianon hedera;non vin 
cant ofcula conche. — Eaautem decaufa quód ofculorum blanditias Columbze 
norunt, dediícatas eas V enerí Girzecorum pleríque tradidere, Caeterim Athe 
nzus ob id factum putat,quod in Cypro Columbz prímüm repertz,indedj ad 
gentes alías tranímifIz. V eneri enim facrá efTe Cyprum omnes norüt, Propter 
uero falacitatem eam quz notiífsíma eftin Columbis, Albertus non inepte noz 
men ijs índítum ideo putat, quód lumbos colant:in uenerem quippe fe ultro ín 
citent,ingenítanequitia ftímulatz, cuius fede in lumbis effe alibi difleruimus. 
Apollodorus quoqrin ijs quae de Dís confcripfit, Columbam V eneri facram Ia 
Íciuiz ergó dicit,nomendyilli oraece περισερὰν, παρὰ τὸ περιασῶς ἐραῦ, quod fupra modu F 
amoridetoperam,arbitratur.Sane Sículi olím perfuafum habuere V enerem ab 
Erycís monte diereffam, per dies nouem (tato fingulís annís tempore feceffum 
colere , ínterímcg nullas toto eo tractu Columbas apparere , abire enim illas 
Dez fuz comites, nonam ueró poft diem aduentare unam reditus prznunciá, 
qua Veneris templum íngredíebatur, reliquas mox uno turmatím agmíne rez 
uertí,atq; hínceaudío exultantes V enerem adeffe profitebantur, diemcj eum 


5 ΄ 
hilarem cantibus & iocís fe(tiuum atq; iucundum celebrabant. 


CHARIT AS. 


Anc quód mutuis fefe ofculis Columbae fuauient, anfam dedit ut charitate, 
S quippe pij uírtutem, hieroglyphice per Columbam nonnulli ínterz 
pretentur, Ec Apo(tolum cítat Origenes, quide charitate locutus Columbam 
protulerit.Eruditi(símus età Cyprianus tam uítze fanctítate quàm facundia da 
rus,inijs quz aduerfus INouatíanum pro unitate concordíad; pioru omniu fcri 
pfit, Idcirco,ait, & ín Columba uenit fpiritus fanctus fimplex animal & laetu,no 
felleamarum,nó morfibus fxuum,non unguium laceratíone uiolentum, cuíus 

inge; 


Liber X XII. 158 


A ingenium e(t hofpitia humana diligere, unius domus cófortíum noffe, cüm 9e 
nerant fimul filios educare (ita enim legendum eft,non,edere)cüm c6meant uo 
latibus inuícem coharere, communi conueríatione uítam fuam degere, orís o^ 
Ículo concordià pacis agnofcere,círca omnía demum humanitatis omne imple: 
rc legem. Noti funt humanifsími Giallorum omníum mores, quí paísim ofcula 
ranto ftudio colunt, ut honori (ibi ducant, quodadueniens hofpes uxorem, fo^ 
rores, filas etíamnum uirgines ofculo adhibito falutauerit, & in amplexum ac 
ceperít,& ín gremiu fibi aísidere iufferit. Nam & apud Romanos olim licebat 
obuías quafqg mulíeres excipere ofculo : quod ídeo Cato ínftitutu tradit, ut ex^ 
plorarentan mulíeres temetum olerent ; capitale ením erat Romanis foeminis 
eu(tare uinum: ídeodj ferunt foemínam qua fub Romulo uínum biberat,à ma 
rítoimpune occifam. Apud Lacedaemoníos oícula non concefTa modo,fed etíà 
ín(títuti Ludi, propofitacs praemia ijs, qui feníores lepidius fuauíarent. πον 
rum id inuentum, € à Megarenfibus etíam ín honorem Díoclís obferuatum, 
Nam & ille Romanorum exofculationes,ut fcemíneo generí honos haberetur, 

8 fancítze funt,utapud Plutarchulegitur libro de clarís mulieribus: nempe quod 
Aboriginibus in T'yberim inuectis, Roma “πο nomíne ínter mulieres quas 
fecam adduxerant nobilís, autor fuit ut claísis abíumeretur incendío, unde coa 
cti (int ibi fedem figere: quod cüm illís feliciter fuccefsiffet, eíus generís prae^ 
mía mulieribus detulerunt, quae aufpicatifsimi facti memoríam prorogarent, 
AdhecNomadum afperríma rufticitas incefsitur,quorum tanta fuit feueritas, 
utne filíos quidem fuos ofcularentur.In díuinís noftrae píetatís monumentis 
ipfum Affertorem noftrum legimus charitatem,ut íta dicam,frigidam in Simo 
ne hofpíte, quod ofculo non fueritab eo exceptus,exprobraffe . Et facrís Ponti 
ficijs Romerítu folenni per mutuas exofculatíones pacís auguríum celebratur: 

Ipfe etenim cafia dum operatur mente facerdos, 


OfCula dat,qua dent ille vel ille als. 
A« E Ἐς 
ur iem nonullí Columbam ab Affyrijs coli ín Semiramidis gratiam: fed 


autores Girzci,ín Rhez potius memoríam,utpote quiaflerant, aérem & ἂν 
c quam potiores cfle partes, ín quibus oftentet fe natura reru : parícj ratione ab^ 
(tínere eos à pifcibus. Ciim ueró uolatile unumquodqr animal fitaéris índícíu, 
Columbam precipue nuncupatione hac híeroglyphicóue ueteres honeftarunt, 
quód domefticis alitibus nulla neq;longius domo neq; díutíus abuolet,;tectí ta 
menlaríumd memor fumma fidereuertatur, € maníuetiísíma nobiícum con^ 
Íuetudine diuerfetur. Obíie&abunt hírundinem alij, quz trans mare etíam mi 
eret,ad fibi domefticam tamen fedem redeat:fed illa nunquam cícurantur,necg 
ulla nobifcum confuetudine fociantur; fiue ea potíus fuerit huíus honoris cau^ 
fa,quod illi rana fit cum aére familíarítas, ut ibi tutius quàm humi uerfari uídea 
tur,tantacj fit eíus uolatus facilitas,ut Mlaro dicat, 
Radit iter liquidum, celeres ned, commouet alas. ! 
pernicifsimus enim e(t eíus uolatus. V nde Hefychius Columbam necp nó tur 
turem hieroglyphíca ponit homínís quí mente fublimía quaecp facillime pene^ 
tret,& cotemplatíoni fit egregie deditus. Merito itaq; Syri qui aéré ufqueadeo 
colunt,tanta religione Columba pepercere,quod τὰ tangit Tibullus: 
 Quidreferam vt volitet crebras intatla per vrbes 


σε: 


Pierii Val.Columba. 


Alba Paleflino fantfa Columba Syro? 
In nummo fane Cibyratico Columba cufa, hancloci religione mihi uideturin^ 
dicare, Deurbe hac Horatius: 
Ne Gbyraticayne Bithinna negotia perdas. 
In Cilicia ea eft,quáuis & alia (it minoris Phrygiae. In nummo autinfcriptio eft 
K YBIPA. Signu,Columba uolans, Fuít € puella Phthía nomíne, quam lupiter 
ferturadamaffe, cíusc; formá in Columbe fpeciem cómutafle, traditu ab & Πὰν 
no.Sed hocnihil facitad Αἰ gyptiaca.C)uod uero deSemirami dicebamus;adde 
mus & illud ab ea deriuatu, ut Per(e matrum filiarumdg fuarum coniugíanon 
abhorreant, utpote que filium ad ftupri ufq; confuetudiínem adamaffe fertur, 
IMPIVS INGRATVSQVE. 
Vin hecínufta eft Columbarum generi nota, quód eorum mas íam uali; 
dior factus,patrero(tro impetít,& à matrís confortío tentat abieere, eiusdg 
coiueij locum occupare. Q'uapropter Αἰ eyptij facerdotes impium ingratumqg 
homine, ac íneos qui de fe bene meriti fuerint perduellem, fignificare fi uellent, 
Columbü,inquit Horus, aut pullu eíus qui matre folicitaret, facere confuerut, 
GUASSISITSEWAVSE 
SE eftolafciut animal columbínum genus,contrà palumbes parcifsimi coi^ 
tus funt, ídeoc5 quód parcant lumbís, Albertus exiftímat appellatos. INam 
& qui frequentíori ufu eos in cibum fumptítare confuerínt, ín uenerem hebe: . 
tiores redduntur:quare non infcite illud de alitibus huiufmodi dictum; 
Jnguma Torquati tardant,hebetant, palumbes: 
ANon edat hanc volucrem qui cupit e[Je falax. 
SEMIRAMIA PROCA CITA S. 
V oníam ueró,uti dictum, fama eft Semiramin fub effigie Columbeab At 
(yrijs coli, Gnidíus fcribit eam à Columbís enutritam, & in Columbam 
inde conueríam, qua fpecie colebatur apud Aílyrios : íd quod de petulca eíus 
improbitate intelligendum e(t: tametfi quos Diodorus citat, cam & modef(tà, 
& notaadmodum integritate preditam fuiffe praedicant: neq; eam ignobiliter 
natam inficiantur, utpote quz circa (tagnum quoddam ín parte Syríz ín cre 
pidinem aquís promiínenté proiecta, aliquandiu fuerit ab aquatilibus uolucri; 
bus, quz apricatum εὸ fe recipiebant, miro propémodum (tudío educata,quíp . 
pe que non folirm alímenta congererent íacenti,fed perínde eam fouendo,acím 
plumes pullos ab omníaérís iniuría protegerét, quoad paftores creberrímo uo 
lucrum cocurfu, infolitads trepidatione moti, ex proximis infulis eo conuenien 
tes iacentem extulerunt, alítamcpapud fe diligenter Menoníi, Regis Nini fami 
líari, ín uxorem coceffere. Sedením de famofa eius fceminze procacitate Scauro 
bates Indorum Kex apud hií(torícos ítain eam inuehitur,ut pa(torale fcortüi, ut 
Aflyrij Regis concubina fuiffe proclamet, ut nullum egerit díem in caftris fine 
adulterío, rarodj ullusad eam adulter bis admiffus fuerit, Satis ueró coftat tam 
immoderate libidinis fuiffe, ut equum abominabilí probro turpitudinecp ada; 
mauceriít, autore luba,Eam fane ob libidinis feruoré Euphorion 34&l2, hoc eft, 
ardentem appellauit,epitheto admodum proprio,perindeac Callimachus V e 
nerem eo ueríu, ϑιμέρῆς κύρι᾽ ἁρμοιίω, id eft, ardentem Cyprídis harmoniam, 
Hanc Hieremias quoq; Columbz notauit elogio, cim Babylonios Hebrao^ 
rum excidio uenturos uaticinaretur: Fugite, inquiens, ab occurfu gladij, quem 
Columba uibrabit:per Columbam Babylonis conditrícem & eíus populiauto 
rem 


Liber X XII. 159 


A reminnuens,Quódautem uates hicfatídicus eam gladio infiene inducit, de fe 
roci & impiero eius íngenio multa rerum Ícriptores tradidere : fed illud praeci? 
pue facínus memorandum, quód Níno Bactríanos obfidente,IVlenon hanc, τιν 
xorem quippe fuam,accerfiuít:quae ubi primüm ín ca(tra uenít,mulier acri inge 
nio Bacitrianzarcis fitum contemplata , confe(tim uiro rationem oftendit locí 
modíco negotio occupandi , Erat arx ab una parte praeceps, atcp in profundam 
uallem ínfigníter abrupta,quá hoftes uelut inaccefTam,nullo przefidio cu(todie 
bant. Hucaudax mulier cum paucis, quos fibi ad íd facinus delegerat, perloca 
ab hoftium oculís maxime auerfía,atcp eadem afpera &confragofa, praeter fpem 
omníum obrepfit: unde cüm fefe uelutí ccclo delapfa hoftibus(quorum oculos 
Atlyrius,dum negotium conficeretur, fubita oppugnatione ab omni Ícnfu eo^ 
rum quz fierentlongéauerterat) ex improuifo obtulifTer, Bactriani omní fpe 
retinenda ulteríus urbis abiecta, alij alio praecipiti fuga dilapfi, urbem in regis 
arbitrio reliquere. 

REGIVM AVSPICIVM. 

B ἘΠ Ud EM Columba inter cas alítes, quz R cgibus aufpícía fa^ 

À cíant. Hinc Maroníano /Éneze,Columbe eemínzeà matre in aufpiciu mi? 
fx. EcCac(ari oríginem índe trahenti profpero fuerunt oftento, cüm palmam 
cam nídis frequentare ccepiffent , quam ipíe caítrís locum capiens,inter fyluas 
quas czedebat repertam, conferuari ut omen uíctoríz iufferat : ea ením de caufa 
mirum & ínufitatum uidebatur,quód id auíum genus duram & afperam fron^ 
dem ftudiofe foleat euitare , Eteadem die quanatus eft Díadumenus Macríni 
filíus, Aquila ei palumbum regium paruulum attulit, € in cunís pofuít dor^ 
mienti, recefsitcs (ine noxa:quod dubio procul eumab ineunte zctate Imperato 
rem futurum índícauit , Quinetiam arufpices dixerunt Alexandrum Seuerum 
futurum Imperatorem, confultí quid haberetaufpicij, quod anícula quaedam, 
quo díe natus e(t, matri eíus huíus generis aues obtulerit, Apud Hebraeos le^ 
gas, pradíuitum ac potentíorum homínum morem fuifTe, Columbarum alas 
eypío illitas ín fummz felicitatis (ignu, fummis tectís affigere, hoc Euthymius, 

A SE MINIME IRACVNDVS. 

V od ueró de bilis defectu in Columba pauló ante dicebamus, A eyptij fa^ 
|j recu hominem natura ipfa nequaquá iracundum,quií tamen alioru per^ 
uerfitate comoueri poflet, oftendere cüm uolebant, Columbam pingebant uz 
ropygio furrecto,propterea quód eam, uti díctu,uel nó habere bilem, ucl fi ha^ 
beat,in uropygio efTe tradunt autores ueteres. Vnde Circi cum manfuetudiz 
nem exprimere uellent,idin πελειὰς, hoc eft, quieta Columba dicere confueueràát: 
GC πρᾳότερθ᾽᾽ περισερᾶς, codem fignificato, ()uze cim porro fit gregalium omnium 
maníuetifsíma, iudícata e(t à Mofe purifsima, ut inquit Philo, ueluti ex (ΟἹ τὰν 
rijs fola turtur delecta, quz in coauium genere, [411 omnesantecellit ingenio, 
INeque temere Dauides abuolandi defiderio fuccenfus , ut fefe perículís exí^ 
meret, pennas fibí darí cupit, utínftar Columbae uolare pofsit. Pfalmo. L v. 
Columbam ponit,non Aquilam,non Accipitrem,longt fortiores impetuofio^ 
resdj alites, nempe quía eadem pradiíta eft manfuetudine , tractabilitated; & 
fimplícitate, qua Rex ipfe in (ieniter pollebat. Purítatis huíus meminere etiam 
autores Girzci,quín & ofculorum, propter qua fit Veneri dedicata;& quód ea 

de caufa, Dis adoleretur,quód fel in interioribus haud 


quaquam habeat. 
C 3 


Pierii Val. Columba. 


ZEROEOPSIODZA HILOS 
L'ludautem uuleatifsímü eft hieroglyphicum, Columbam pro trepidatione 
ponere;nam & nomen illi apud Girzcos 7f hocídem fienificat, à τρίω ením 
deducitur, quod trepidare eft, Et poétze tam Girzeci quàm Latini paísim in paui 
dis hanc ufurpant comparationem: ut Homerus, 
αἱ δὲ Bx lo τρήρωσι πελειάσικο Lux. δμοίαι. 
Hoe pauidss eve[fu [miles abiere columbis. 
Quam fimilitudinem Vlaro ita tran(tulit: 
Pracipites atraceu tempeftate columba. 
Etymologici enim 7j paronymon, non epitheton Columbz ponunt, 
SALVBRITAS. 
im os quáuis aliqua det ímpietatis exempla, nihilo fecus ínter animalia 
maxime pura recenfetur , propterea quód períuafum efteam carere bile, 
uti dictum:morbofadg & peftilenti quantumlibet tempeftate fzuiente,quí non 
alia quàm earum carne uefcatur, contagio eiufmodi non contamníarí, πᾶτε fi 
peítis unquam debacchari ccepiffec,nihil aliud in obfoniu Regibus comparaba 
tur,quàm ex Columba: quamuís Diodorus uitulualioqui & anferem fimplíce 
tantüm, eorü regum cibum fui(Te contendit. Sane Florentinus lib.de re ru(tíca 
pullos columbarum neceffaríos effe dicit íjs,qui uires à morbo recolligunt. 
ME DTGINA'PEJNFIORW C'OATRDIBSE 
(o uero alíqué,medicínaab alíquo Deoru premoní(trata,à morbo conua 
luiffe oftendere uoluiflent,Columbam,uel ut fcribut alij, Palumbem(nam 
hzcetiam ín augurijs aliquando confunduntur)lauri ramuículu ro(tro geftan 
tem exprimebant. Ales ením ea quotiens cgrotare cceperit,lauri folio decerpto 
fibi ipfa medetur. Nec uero palumbes tantum, fed & graculze merulaecp € per^ 
dices lauri folío annuu faftidiu purgat. Coruus quoq occifo chamzleonte,quí 
etiam uíctori nocet, lauro infe(tum uirus extinguit. V nde dicteríum frequen: 
tíísimu e(tapud Grecos, fcipione laureum gef(tare,de ijs qui ín alíquas ínfidías 
lapfi;uítz perículum feliciter euaferint, | Medicin& autem multifaríam ab ora; 
culís petereantíquorü mos fuit,&fuis quoq; temporibus petitam memorat Plí 
níus: ille ením quotiens grauioríialiquo morbo correpti efTent,folití erant in trí 
uíjs aut facris locis deponi, operíentes uel oracula, uel íomnía, quibus quíd ad 
fanítatem faceret,edocerentur , Praeterea non contemnenda fuit ueteru opinio, 
quam Homerus fequitur, morbos ad deorum ímmortalium iram referrí, meri 
τού Ὁ eifdem opem pofcere neceffariu effe . Philon medícus pharmaca quedá 
fummeelficaciz,que ipfemet concinnare folitus erat,» χᾶρας appellabat,quod 
no aliterad falubrítatem conferrent, quàm fi dij ipfi manus fuas ad curatione ap 
pofuiffent, Et A(trologi quofdam hominesàgenefi eo fato naíci predícant,ut 
uotorum potíus ope,quam medicinis, ab xeritudinibus & morbis liberentur. 
Notum e(t Alexandri Macedonis exemplum, cuíus milítes pleríqz, & cum hís 
Ptolemzus,cuí poftea Αἰ eypti regnumobtigit,fagittís ueneno íntinctis ad Sa^ 
miregnum,ucl,utalij (cribunt, in Muficanis,cüm uulnerati effent, neque reme 
dium ullumad falutem ínueníretur,draconem in fomnijs, qui herbam quandá 
ore ge(taret,oblatum Regi,qui remedium fibi ex illa ímagíne common(tratum 
ratus,exquifita inuentadcp herba ea uulneribus adhibita,uel,ut nonulli tradunt, 
potionibus inftillata, cunctos fanauerit. Solítum enim effe Deum Opt. Max. 


hacetíam ratione mortalium rebus ferre opem, & utà daemonibus quogpferre: 
tur 


Liber X XII. Ι6ο 


A turpermiíttere, ut noftranunc miíTa faciamus, ex multis ueterum memoríjs & 
poétarum teftímoníjs confirmatur.Nam quod pertinet ad A fculapium,quem 
egritudinum caufa confulebant,in agro Bellunenfi Labactiorum uíco memo» 


ria eft huiufmodi: 


—— —— — — M — —— 
— ——— 


JUS C ΝΡ | EcPannoníiamtelNo^ 1. O. M. STAT. 
PO. PSUXE rico à Bellunenfi terri COUVTCRIER'EVS 
Livs"PO torioproficiífrentibus, | VAL ERIANVS 
Lg M Alba Iulígmonumen EX τον Ρ' 
NITVS P Ὁ: ἘΠῚ ΟΠ ΓΕ mr DuhC ^^ vm precor eaa 


SViT. modum: 


Multa huiufmodi pafsim reperiuntur.C) uod ueró traditum εἴ ἃ Poétís, Ho 
merus, qui fomnium ab loue effe aít, Agamemnonem excitarí facitad praclíanz 
dum, fomno ab Ioue πο. Nauficaam à Pallade,ut ín agrüu progrediatur, quo 
fuíciperet Vlyffem. & multa paísim eodern modo, V ireilíus quoq; hanc ipfam 
rem latífsíme & hic & illic profecutus, nufquam tamen plenius, quàm ubí ἐς 
s Latínoloquitur: 

"It rex folicitus monfiris oracula Fauni 

Fatidia gemutord «dit, Iucosa, feo alta 

Conflit Ialbunea,nemorum qua maxima facro 

Finte fonat.[euamá, exhalatopaca Jytephitim. 

Linc tale gentes,omnisa, Oenotrta tellus 

Jn dubius respon[a ferunt huc dona /acerdos 

Contulit ce cefarum outum [nb node [ilents 

Pellibus incubuit iratis [omnosa petiuit. 

Ahalta modis fimulacra videt voltantia miris, 

Ex varias audit voces, fruitur, deorum 

(οἱ 91:10, dt4, Ims AAcheronta affatur auerna. 

Hic tum pater ipfe petens ve|bon[a Latinus, 

Centum lamgeras mattabat vite lidentes, 

Atq barum effaltus tergo siratisa iacebat 

c Loleribu fulta ex alto vox reddita luco et. 
ANIMORVM FVTVRA FELICITAS. 
ee quoniam incidimus ín oracula, nu(quà ego plura notis híeroglyphicis fi^ 
milía comperio, quàm in díuinís noftrorum líterís: ita omnia fenfu myftico 

confcripta quzecung; Mofes, qua Dauid, quz Propheta reliqui diuíno afflati 
fpiritu protulere. Talis eftargentea Columba illa,cui aurum in dorfo, pofterío^ 
rem partem uerfus ínductum. Significat quidem hoc, ut Theologi noftri ínterz 
preiantur,ínftareà tergo aurum perpetuz felicitatis, Nam quam quís quietem 
ín humanis affequatur que pre manibus fit, & ante oculos fita,eam perargentu, 
quoanteriores Columba iftius partes bracteatz funt;accipiunt. Longe autem 
precio&iorem illam,quz fubfecutura eít poft obitum,peraurumà tergo illitum 
intellieunt,(i modo, uti füuperíus monuimus, ante noctís tempus ad arcam cum 
olez furculo reuertamur, Nam & apud aruípíces profanos, feliciora tempora 
fubfecutura indicatu e(t,ex aureo gibbo, quem fibiaccefsife in tergus Domitia 
nus Imo.pauló ante quàm ínterficeretur,per nocturnà imagíne uiíus erat fe ui 
dere, Eucherius Columbá illam argento illíta,cuíus pofteriora ín fpecie fplen^ 


4 


Pierii Val.Columba. 


dentis auri radíabant, fignificaffe ait, prima quaecp in diuinis literísaroentofuL Ὁ 
ecre,occultiorem uero fenfum long? preciofiore ueluti aurum rutílare: longacg 
admodum difceptatione recte procuratum oftendit,ut illa fermonum;qui de dí 
uínís haberentur, ca(titas intemerandaà promifcuis cunctoru oculís, ín abdíto 
fepofita, fuo quafi quodam uelamíne pudicitiz contegeretur cccle(tibus obum 
brata myfteríjs,ficut fecreto ipfa fuo diuinitas operiebatur. Nam quidalíud fibi 
uult, Aperíam ín parabolís os meum, ín enigmateantiqualoquar,quàm, hie 
roglyphice fermonem faciam, & allegorice uctufta rerum proferam monumenz 
ta Etillud:]efus ín parabolísloquebaturad turbas:nifi,fermones fuos myftico 
fenfu conuelabat?Tta Prophetz, ita Apoftoliab ufitato loquendi more receffe^ 
runt;facilía ín promptu habentes,magna ín receíIu cótínentes.Cyuod ea de cauz 
fa congruum fuit, utfacra de D'eo dictaà cateris fcriptis, ficut meríto;ita & fpe 
cie difcernerentur, ne illa cceleftium arcanoru dignitas pafsim & índifcrete pate 
Íceret,fanctumdp canibus, & margarita porcis exponerentur.]ta confecrata uafa 
templi,ínuoluta promiícuus populus ferret,nec tamen confpícerentur. Addam 
& illudquodab eodem Eucherio traditum in íjs quce de formula fpiritalis intel E 
ligentiz fcripfit, Po(teriora ín diuinis incarnatione (admifere ením uocabulum 
Theologi)filij Dei,quaz fubfecutura eflet, indicare: eocp fpectare quac per ange, 
eclum Moyfi dicta funt, Pofteríora mea uidebis,faciem autem meam uídere n6 
poterís,quia fcilicet Patrem nouit nemo nifi filius, cui uoluerit filius reuclare. 
Atq: hecquídem de Columbz híeroglyphicis Theoloci ueteres tradidere: && 
argentea cam,puriísímo fcilicet candore fpectabilem fuifle dicunt, qua fupra ca 
putaftiterit Atlertori noftro, dum fanctifsimzilli afpereiniín Jordano tínctus 
initiaretur, Columbae autem oculos habere,ut Canticortü cantíco,ca intelligi^ 
tur aníma,ut tradit Adamantius, quz díuinas literas non ín fuperficie primori^ 
bus, utaíiunt, labris, fed ad intímu ufqg fenfum exquirit. Duabus hec dum fe 
detaalis tegitur:tjídem níxafertur ín fublíme. V olamus,càm philofophica qua 
dam morte feparatià corpore,rapimurad díuina:fedemus,cüm ín amícorü con^ 
uentuatcp cofortío,de fobrietate, de temperantia, de modeftía fermones uarios 
comiícemus; cuiufmodiillí funt qui nos quotídie monet, ut cum Columba pro 
"cantu gemítum edamus, cim fcilicet quae perperàm à nobis facta funt expendi 
mus:id procuremus;ut uclutí Columba felle careamus;hoc eft, iracundía ama, r 
ritudínemà nobisamoucamus:; ut Columba ofculis inhiemus, quippe pacem 
ipfamundecuncqj perquíramus:ut Columbe gregatim uolitemus,piorü fcilicet 
couentus candida fimplicitate predítos frequentemus: ut Columba ex rapto ui 
uere abhorreamus, nempe nulli effe iniurij,nulli detraherejnemínem offendere 
caueamus : ut Columba,cüm cibum fumímus,mcelíora 9rana fecernamus,dicta 
quidem praceptaqp ad in(titutíone € bonos mores facientia;à turpibus fcligen 
tcs, ea guftare properemus : ut Columba cadaueribus ueíci abominemur, affe; 
ctus fcilicet qui corpori funt infití,qui fenfibus adblandiunt,auerfemur : ut Co^ 
lumba in petrz foraminibus nidulemur.P etram Chri(tu diuinzlectionis Ma^ 
gi(tri interpretantur, ín cuíus uulneribus & plagis nidum ποτα imponere de 
beamus.ut Columba íiuxtaríuos & fluenta refideamus, ut umbraaccipitris in^ 
Ípecta,(i forte impetu in nos fecerit,pofsímus eum cómodius &expeditius decli 
nare, Fluenta,ríuos;aquam ccclítus ftillantem pro difciplina poni,alibi dictum: 
hiíncigitur lectionibus íncumbendu admonemur,utà mali demonis fraudibus 


ita nos facilius íubducamus, V t Columba geminos pullos enutriamus . Co^ 
lumbam 


Liber X XII. I61 


A lumbam amorem fuperius fignificare dictum , Gieminos igitur amores educe: 
mus,unum quo Deum pit colamus, alteru quo mortales alios ardenti quadam 
charítate profequamur: quz quidem fi praeftíterímus, nihil nobis ad bene bea: 
ted; uíuendum eft in pofterum defuturum, 


D'E. TVRTVRE 


2 Arum Αἰ eyptíjs cognita Turtur fuit, nifi plura fuper ea tradíderut, 
)/-: quàmlegaturapud Horu. Sedením minime uerifimile eft, facerdo^ 
ZAR! tescosinuniuerfarerum natura toto uitz tempore ueríatos, no lon 
2 S744 oc plura ac pene innumera íntellexiíTe, quam ea paucifsima quae,ut 
Plautus diceret, fru(tillatim hic& illic confpiciuntur. Sed quonia doctrina heec 
prorfus extíncta εἰς, είς nobis fuerit (i quando corpus ipfum ab inferis reuocaz 
re non poffumus,aliquam tamen rei umbram ob oculos exhibere,fiue ab A: ey. 
ptijs,Giueab Hebrzis,fiue à Cirecis aut Latinis ea tradíta reperiantur, 


CONTINENTISSIMA VIDVITAS. 


[es igitur contínentifsíimá uiduitatem exprimere cim uolunt, Turture 

- inalíquoramo infidentem pingunt: ea ením coniuge uita functo,ita fe ab a; 
líarum uolucrum confortío fcparat, tantícs mceroris exempla exhibet, ut nun» 
quam inde focietatem íníre cum alío quopíam patiatur,fed quod τε! eft ui^ 
τας, coniuge in perpetuo ccelibatu degat,íola uolet;neqp in frondefcenti ra 
mounquam infideat,eacp omnia faciat,quae ad luctum fpectare,& ad uiduitatis 
acfolitudinis mcerorem exprímendu aptiísima uel in homine uídeantur , Eíut 
dem e(t etíam mas continentíz, quí nulli amplius foeminz copulatur,fed in eo^ 
dem comparis defiderio períeuerat. quín etíá dum uiui funt, mas nullam alíam 
adit, quàm eam unam, qua cum femel coníunctus fuerit, & identidem foemína 
fuum Τρ (ἃ marem unum tantüm agnofcit. Quod quidem ex eo maiorem affert 
admiraríonem, quód nullus adhuchomínu, πες quídem ipfe Paulus;aufus eft 
legem uíduitatis przefcribere: & tamen una inueniaturauicula,quz nos fponte, 
in contínentiz: moribus;antecellat, Audiant, inquit Bafilius, mulieres ipfz, ut 

€ anímalíaratíonís expertía uiduitatis honeftatem indecoro íterati connubij an^ 
teponant,fi haecauícula,recordatione confortís, coniugiumalteríus abnuit, fua 
contenta folítudine, 


ree eR Ζ΄- τΆ 


PNVDICALTIA. 
A Pud Hebrzos ipfos omnino reperías Turturü par pudicitiam fienificare: 


fiquidem, utapud eundem Bafiliu habetur, in circuncifione par Turturu 
aut duos pullos columbarü offerre mos erat, quod índícium effet pudicítíz, ac 
uitz cotínentís exempli. Origenes porró,fiue ea Cyrilli fuerint, que ín eandem 
prorfus fententíam plerifqy locis & huíc& illi infcrípta reperiuntur,tunc offerre 
nos Deo muneri par Turturum inquit, ciim mentem noftram Dei uerbo uclut 
uero coníugi focíaucrímus, ficut hoc genus auium unüatqpillud idem caftum 
feruare coniugíü dícitur, Addit alibi, Apoftolos,cüm de caftítate fermonem ha 
bent,eam per Turturem,quam memoraucerínt,íntelligi. Díuíng fiquidem líterg 
per Turturem unamquancpanimá caftitate przditam intelligunt, de qua PfaL 
mo LX XXII.dícumuolunt, InuenifTe cam nidum, ubi poneret pullos fuos; 
hoc e(t, Ecdefiam,piorum (fcilicet ccctum,ubi uirtutum genus omneapparerets 


Pierii Val. Turtur. 


. Turturís enim pullí prouírtutibus accipiuntur. Alibi diximus pudicitia à Ro» Ὁ 
manís uclata facie píngi culpis folitam, & apud alios teftudini zquiparatam, 
quód pudicarum eft [εἰς domi contínere, & frequentía loca omnia declinare. 
Atqui Turturin fecretioribus € remotis à multitudine locis uitam tranfigit, 
aut deferta montíum delígens, aut fecreta fyluarumà frequentíoreauium alia 
rum ccctu feque(trata. 

ΡΘΟΥΝ ἊΝ 

Blatío uero Turturís & columbz ín facris líteris fignificat, ut Hefychius 

exponit, hominem contemplationi deditum, qui munus offerat fuum in 
Ícientía & maníuetudine fpiritali; hicenim opus e(t prudentia,ut non excedatle 
οἷς confideratío círca res uanas occupata. T'urturem quidem ponit, quía cogní 
tionem atque prudentíam habet rerum, quas (ibi neceflarias fore uiderit, ita ut 
eius exemplo exprobraretur populus ludaorum,Hieremia dicente: Turtur & 
hirundo & ciconía cu(todíerunt tempus aduentus fui,populus autem meus no 
cognouit iudicium Domíni, Columba autem munda eft & fimplex,pra entia 
fancti fpiritus index, quales efTe oportet eos, qui diuinarü literarum contempla E 
tioni fefe dedicarut: quam quidem fimplicitatem lefus Affertor nofter Apofto 
lis ita comendauit, uteos fimplices effe debere ficut columba identideadmone 
ret, & beatos mudo corde plurimuaffirmaret.Ideods Ezechias cüm neqpaltu fa 
pere uellet,necg maíora fe querere paratus eflec, Meditabor,inquit,ut columba. 

ΘΑ ΙΕ E ACTI 0; 
A PudPhilippum illum qui facerdotum Αἱ eyptiorü lemmata quzdam erze 
— X ce (cripta pofterítati tradídit,faltatore hominem & tibíjs deditum,per Tur 
turem fignificari comperío, necg quícquáaliud:nam eam omníno εἰ 5 mirum 
in modumaffici compertu e(t,quarum etiam audita modulatione,dare eam mo 
tus incompofitos, & faltationem ímítari dicunt: quínetíam eo cantu in infidías 
allici atcp capi. Ad huiufmodi (altatione addemus, quód Theocritus ldillio cuí 
Zvosriut titulus eft,loquaciores quafdà fceminas T urtures uocat:illeeníim non 
ore tantüm earrulítatem oftentant, uerüm etíam cauda motu, qua propémo^ 
dum obftrepere uidentur. 
DNOREIISE C ViSS v STSEDBBSARSE VAS: 

T in diuinis literís T'urtur intelligentia, quacà diuino fpiritu eft,fignificat, Ε 

ait Eucheríus,eo Cantíci Cantícorü loco: Vox Turturis audita eftín terra 
noftra: necp inficiaturidem de columba dici, Sed fpiritum fanctum ex columba 
tunc intellioi uult, quando, qua de facris líterís difputatio cómentatiod pro^ 
fertur, ea manife(ta e(t & adaperta; tuncueró ex Turture, cüm res altis obfcu; 
riscp myfterijs agitatur. 


DE HIRVNDI YN E. 


ἜΣ ΕΝ T quoníam Hírundo,quam Híeremías dicit turturi comitem ítíne, 
| 554488 ris additam, in manus incidit, eac non minus garrula quàm turtur 
- A notetur à Theocrito, natura purítatem quandam fecuti, fignifica 
eco raeius fu perioribus duobus, priufquam abuolet, excipiemus, qua 
funt huiufmodi, 


& QVALITA S. 
A Eeyptij per Hirundiné in primisque filijs fuis cibum fubminiftraret, ho^ 
minem intelligebant qui liberis aequas haereditatis portiones difiribueret. 


Neq; 


Liber X X IT. 162 


Α Neqgnon principem, quife ciuibus zequaret fuis, nequllo uellet ornatu uel ap^ 
paratu magís quam reliqui,fumptuofiore accipi. Hirundo fiquidem mira filios 
alit zequitate, fingulis cibu parem impartíes, ea adhibita diligentia, ne qui femel 
acceperit, bís accipiat, atqpíta, ut par fitomniu fportula, procuret . ΑἹ qualitatis 
iftiuí(modi adeo (ποίας fuit Hadrianus Imp. ut in uictu familíari Homerici 
illud obferuari uoluerit, ne quis δαιὸς ἐΐοσες índigeret:quocp obfonatoribus nuL 
lum relinqueret peccandi loci, fzepe fercula de menfis aliorum etiam in&morü 
apponi fibi iubebat.Nihil enim ad cociliandos fibi populorü animos qut prín 
cipibus prodeft,quàm zqualítatis oftentatio.INam cum potentia fuapte natura 
odio(a fit,permoderatione maxime omnium cuadit amabilis. 

ἘᾺΝ ΘΕ V3 1:95 
S Vntquicalathum cum pullis hirundíneis in aliquot ueterum monumentis 
obfícruatu, hieroglyphicu ínftitutionis effe cotendant, argumentumq; εἰν 
modi ad Ofiridis & Cereris beneficía in mortales collata,referant,quód fcilicet 
ab ijs € uíuendileges, & agri colendi praecepta receperímus ,& equo cum reli 
Β quis iure uitam degere dídiceríimus. L egifera ením Ceres e(t Poétís,de qua plu 
raalibi.Ecapud Diodoru in facris Αἱ eyptioruliteris, Ofirís Iupiter,iuftus, pa^ 
ter, dux, &coníultor omníu habetur:quz fiue ad in(títutionem,(iue ad zquita 
tem accommodes,omnia quadrabunt, 
'ACRUGTEICIEATEOGCOEOVCORAA: 
Tudiofum zdificationis hominem,quids ampla xdíficia,ucl etia oppída con 
diderit; per Hirundíne,quz nídu aftruat;intelligi nónulli uolunt :ab Hírun 
dinibus enim aggeres fluminibus apponere,muros conftruere,domos comen; 
títías edificare didiciffe nos, qui de architectura fcripferunt autores optimi traz 
didere.Operz precium uero eft fpectarealitis artem & ingeniü , Cim nídum lu 
to cóftruit,ftramento roborat ad lutarie paleatíonís normam: ac ἢ quando eue 
nerít utluti copía no fuppeditetur;ipía fe totam aqua madefacitmox uolutat ín 
puluere omnibus pennis, lutum ita contrahens, ne omnino illi materia de(itad 
fabricandu , Manifeftuautem induftríz huius areumentü in Heracleotíco AL 
eypti oftio pra(tant ufqueadeo tenellae auiculae, molem contínuatione nido» 
rum ita uaganti INilo inexpugnabilem opponentes (tadij unius fpatio, ut id hu 
c mano opere perfici uix pofle credatur:unde mortalíü prímí,qui cafulas zedifica^ 
re cceperunt,exemplar non tantüm ad xdes,uerüm etíam adaggeres &munítio 
nes conítruendas acceperunt, 
PATRIMONIVM. 
pRrescc- patrimoniu ex afle filijs relictum, per nidum hirundineua: 
. Apud facerdotes Ueyptios fignificare tradít Horus,hieroglyphico índe dez 
Íumpto, quodab auium nulla nídus tanto labore, tanto (tudío,ram diuturnus, 
& pofterís quoq; ufui futurus zdificetur:nam (i parentes íntereant,cam adeunt 
hzreditatem filij,uel eam artem à parentibus edocti, unde fibi neceíTaría com pa 
rare pofsint,norut, Aenofcit hoc Bafilius,ubi ait: Nemo paupertatem deploret 
fuam, necriís de fua uita defperet, actum íam efTe de ipía putet, cuí níhil eft de 
patrímonío relictu : non ením defuntartes & indu(triz, quibus, fi nos exercere 
uoluerímus, neq; Hirundinibus deteriores effe, uità cómode agere ualeamus, 
Huius ueró hieroglyphiciareumentü ex eo defumptü fcribit Horus, quód;uti 
fuperíus dictum, Hirundo ufqueadeo filiorum cómodis ftudet,ut uel perítura, 
dumaquaperfuía, & puluere uolutata captura perículum adit euidentifsimu, 


Pierii Val.Hirundo. 


nihilo fecius fedem filijs paratura opus perficere conatur. 
IMPLORATIO AVXILII. 

Nluenías apud Xenophonte(quiíquis ille fuerit) eo libello qui titulo de aequi 
ἴω. circumfertur,per aues has ín nido ore patente píctas, populos auxilium 
implorantes híeroolyphice (ignificarí:nidus enim patríam,os uero adapertum, 
clamorem & implorationem oftendit.Hincillud Ezechiz cantíco:Sicut pullus 
hirundinís, fic clamabo. V ndeadmodum erudite Plautus Hírundines obijcit 
in Íomníu Demong,quas Símiía folicitabat,qui (it filium ftatim penes lares fuos 
in phano Venerís opem implorantem inuenturus: illaenim Hirundínum mo; 
re quodammodo transfretauerat, & ad coníuetas fibi Íedes, domum quidem pa 
ternam, delata erat, 

AUM: TC V ΘΝ ΝΕ 5: 
A Pudaliquos Hirundínem pro amico poní tum ínutili,tum ínorato X per^ 

difficili, comperias, quippe qui moribus noftris, & familiaris uitae rationi 

difficulter affueícat.Hirundo fiquidé noftro magís quàm ullaalia uolucrís con^ 
tubernio freta,diu ποις uerfata,noftra omníu maxime familiaris ats dome 
ftica,nullà tamen nobis utilitate affert, nunquà maníuefcit cícuratüirue. Proin: 
deuerno, hoceft, tranquillo aduentante tempore,nos inuifit, € quafi in officio 
futura praftó e(t:hyeme uero,hoc e(t,turbido ccelo inftante, aduerfadg fortuna 
ingruente profugit: qua fimilitudíne utiturad ínfidam amicitia notandam, au^ 
tor Rhetoricorum ad Herennium. Ead de cauía Pythagoras eas à tectis ablega 
uit, id Ícilicetínnuere uolens, huiu(modi notae homines euítandos, ac nullo pa 
cto confuetudinem & amicitia cum illis ineundam efle, Id quod & Plutarchus 
Sympofiacón octaua decade latíus explícauít,que ne tam multa cogeramus,bre 
uitatis caufa procterímus, 

VERNVM TEMPVS. 

Lud ueró nulli n6 innotuít,Hírundines plures couolantesà marí uerni tem^ 

poris indíciu efTe, ciim uulgatum fitadagium, Vnam tantu Hírundinem uer 
no facere, Accedít huc Ciceroníanu comma in C, V errem ubi dícit:Satis/ne uo 
bís magnam pecuníam V eneríus homo,qui € chelidonis finu in prouincià pro^ 
fectus e(t, Veneris nomine quarfifTe uidetur? Alludit, ínquit Afconius;ad no^ 
men,quod Hirundo,quam chelidona Cireci uocant, V errís,id e(ttemporis uer 
ni fitamíca:ílla enim adulto (emperuere prac(tó eft, totamd;apud nos zeítatem 
acít. Atqzhocillud eft quod Horatius ait/Cum Zephyrís & hirundine príma. 
Etapud Ariftephanem,Equitibus, 2545 3x ὁρᾶϑ᾽,ὥρα νέα χελιϑώκυ, apud Athenaeü 
legas Rhodíjs pracipuu fuiffe morem fub tempus uernü Hirundine inuitare, 
1465 χελιϑωνίζφαν dicebant, Apud Ariftophanem Hirundo chlena uendere,theriz 
ftrum emere fuadet : praeteríjfle quippe hyemem admonitu, adeffe uero acftate. 

GA-R R'V. EJ 9 ASS 

fosa D.Hieronymus &Cyrillus cum Ari(totele cofentientes,per prac 
ceptum illud Pythagoricum, ὁμοροφίες χελιδόνας iex, abftinendum à cómerz 

cio garrulorum & fufurronum intelligunt: quam quidem fententíam corroboz 
rat Alexandri hiftoría,quem cüm quiefcentem Hirundo quaedam magno gar 
ritu fupra Regis caput importune uolítans interturbaret, Ariftander l'helmi 
feus pro domefticisaccipiendum,qui Alexandro infidias pararet, interpretatus 
eít,quas tamen facile deprehenderet,idcp garritum indicarezquod euentus poft 
modum comprobauit, Alexandri A&ropi, quem examícoru numero Theffalís 
equitibus 


Liber X XII. 163 


A equitibus pracfecerat,confilio patefacto . Sant κωτίλλα χελιδῶν Hefiodo, propter 
garrulitatem,unde poétaís xonM»z formauit:xori enim garríre e(t: eocj coz 
enomentoales hzcapud Anacreontem & Símonidem appellatur, Et Arííto^ 
phanes, Ranís ,mufxa hírundínum uocat nugationem nihili, & qua folijs le 
uior fit, Sunt qui fuper hoc D. Hieronymum impugnent,fed ij fabulofe potius, 
rhetorícecj lafciuiunt, quam quicquam faníafferant, praeterea quae defumunt 
ex Plutarcho.INos ex INícoftrato garrulitate hanc notatá hís íambis afferemus: 

& p o'uoex ds C πολλὰ καὶ ταχέως Ao Xv, 

ἰὦ τῷ φρονᾶν rogato WuoNs, αἱ χελιδόνες 
Ἰλέγοντοι ἡμῶν σωφρονέσεραι πολύ. ; 
Loqui [rimdefinenter multa, e velociter, 
Crudentiam indicaret, vti, hirundines 
FortaJe quam nos[apere dicantur magis. 


LVCTVS ET QV-ERIMON IA. 


Τ ἢ Pythagorícum ídem fymbolum ínterpretantes referunt ad tragoedia, 

B quafi trífte omen, lueubreds argumentü fecum afferat Hiírundo, quz, ut 
apud loanne Girammatícu ín Hefiodi cómentarijs legímus,cim príus Philome 
la Pandioníis effet)nuc Hirundoauis ταρθὺς quoi μὲ iti es. T ereus,inquit,mihi uim 
íntulít. Nam quód nonnulli tradiderunt Philomelá ín lufcinia abijffe,idem au^ 
tor Procnznó Philomela íd obtieifTe dicit: € zehn aad dv γεγονῆα τὸν i799 ὀδύρεται. Et 
Procne inlufciníiam commutata Ityn deplorat.Idem apud Ouidium habemus: 

Sola virum non vlta prius mestifsima mater, 


(Concinit ffrnarium Daulias ales ἦγ. 


Ita& Horatíus Flaccus de Procneloquens,quamuis no expreffo nomine,lufci 
níz tamen fimilem dicit: 
Nidum ponit [yn flebiliter remens, 
Mnfelix auis c (ecropie domus 
eteternum opprobrium,quod male barbaras 
Regum eff vlta libidines. — Et Catullus eodem modo: 
walia fub den[is ramorum concinit vnbris 
c Zaulias abfimptifata gemens [ryli. 


Sentítidem docii(simus Probus ín Bucolícis , Sed híncaliaoboritur quaftio; 
quoníam fuper eadem hirundine díxerít Hefiodus, 

Τόνδε μετ᾽ ὀρϑρογόκ πανδιονὶς dero χελιδ ὧν. 
| Quem mant gemens Pandionisexcit hirundo. 
Ocfgoye exponunt ínterptetes,clamofa, non autem diluculo flens,ciym Hírundo 
tota clamitet die, nonautem mane tantümaut uefperi, ueluti facit lufcinía, Sed 
hicquocp quantum pertínetad cantus,querímoniam & fletum,quazftione mo» 
uet Proclus;Platonis nixus teftimonio, nullam alít& dícens dolore affectá cane 
reiquare quod Hefiodus de Hiírundine ὀρθρογόν fcriptit,is ὀρθροξόν legendumcen^ 
Íet,quzefcilicet matutino clamet. Atqui nullo etía tefte fcímus aue nullam ΓΗ͂ 
Ctam canere, Sedenim haudquaquá leuíter,íed ex arte Poéta dixit Hírundinis 
loquacitate lamentatíone effe,fabulz ratione habita;qua de Pandionis filia fer^ 
zur,cuíus lamentatíoné paulo ante ex lo. Girammatíco retulimus , Sed quonam 
modo Proclus lugere negat Hirundine,cim eam Pandionis filia agnofcat? quó 
ue modo ὀρθροξόᾳ fcribendu contendít,cüm nó matutino tantum, fed toto uocife 


Picrii Val. Hirundo. 


retur díe, diluculo uero haudquaquá magis? Sed ut ad Platonis fententià couer n 
tamur, ille nimíru deauibus, quatenus aues funt, afflictas eas non canere dixit: 
qui ueró flebili quid Pandionis filijs attribuut, ad eam;qua de ijs fabulauulga; 
τὰ eft,refpiciüt. V erum operzpreciu eft fabulam,quemadmodum apud Sopho 
clem digefta e(t;poémate de Tereo,fubtexere.Pandiona quíde,ait is, Athenien 
fem filias habuiffe Procnen & Philomelam, quarum Procnen T ereo Thraci ín 
matrímoniu collocarit, qui Ityn ex ea filium fufcepit, Aliquo uero poft tempo- 
re accidítut Tereus Athenas repetierit,P hilomelamad Procnen uxorem dedu 
curus ín Thracia,quam ín Aulide Bccotize deflorauit;linguamqy eíus abícidit, 
ne quíd ad fororem deferre pofIet,Cüm ueró haec in Thracíam appuliffet,hi(to 
riam utacta fuerat, acu píngit, remcp ita omnem manife(tat. Procne re cognita 
Ityn filium difcerpit, patriqg Tereo epulandum apponit. Hícuero ubi (e ilium 
abfumpfiffe cognouit,eas erat di':ricto íam gladioi nterfecturus, quas Deí mí- 
Íertí,utaiunt,ín aues tranímutarüt, X Procne quidem lufcinía facta,Ityn abfum 

tum lamentatur, Philomela Hirundo, Tereus mihi uim intulit, afsidue cla; 
mat.llle uero ín epopem mutatus, τὸ 7$ gemens dicere uidetur, Hae ciim filium 
meum difcerpfiffent, eum mihi in epulas appofuerunt. πᾶτε Proclus ueníam 
antiquifsimo poétz dare poteft, qui forores ínfelícifsimas,etíam aues factas,for 
tem quang; fuam;quafi permanente practerítze calamitatís memoría, ítalamen^ 
tati confinxerit, 


PEREGRINATIO. 
IS coniecturis alíoqui,habere fe Hirundinis caput irnaginari, peregrinatione 
fignificat :íd enim earum auium przcipue proprium , utpote que necp qui^ 
demapud parentes degere foleant . Hínc Hirundo qua ín Pyrrhi tabernaculo 
nidum pofuit, rerum quz peregre in(tituerat,irrítum euentum oftendít.Indica 
uit id ipíum Cyro, quz in tectis eius nidificauit. Quuamuis Dionyfio príori ar 
cem relinquenti, cüm ibí nidularentur,reditum portendere. 
RSESSTPURSZUC-EON T IAS 
B qui refipifcentiam per Hirundinem acu transfoffam oculos índicent:ea 
fiquidem fi uulneratis oculis obczcata fuerít,oculos tamen & lucem recupez 
rare fertur, Cuíus rei caufam comentantur,ímperfectionem quandam qua pra 
dita fit,natura quippe nondum uíres omnes fubminiftrante:in pullis ením tan^ Ε 
tüm hoceuenire, quare (i punctu [xfi eoru oculi fuerint, fupereffe uigorem ad. 
huclumíinís, quem natura ipfa (ubmini(trat. Lumen autem pro fapientía & co^ 
enitíone poni, períndeac pro imperítía & infipientía tenebras, unicuíqs manife 
(tum crediderim. Tertullianus addit, uti eamad hocehelidoníz fuae beneficio, 
cuíus fcilicet herbae fucco pullorum oculos oblinat;atqsíta uifum re(títuat. 
INetamennullus fit nobis ex Hirundineufus, Cecínnà V olaterranu equeftris 
ordínis uirum legímus comprehenfías Hirundines ín urbe, fecum ín expeditio: 
nibus afferre folitu,quas poftmodum uictorize nuncías amicis mittebat in eun^ 
dem nidum remeantesillito uictorize colore. Vt mínus iam illud admiremur, 
quodà Fab. Pictoretradítum aiunt, cüm obfideretur preefidium Romanum à 
lugurthinis, Hirundinem ablatamà pullis ad fe mox cum epi(tola re 
dijífe, uclino ad pedes eius alligato, nobis fignificaret 
quoto die adueniente auxilío,eruptio i 
fieri deberet. 


PIE» 


Α 


- 


liber. Χ X 1H. 164 


PIERIVS VALERIANVS AD ANGELVM CO 
LOTIVM BASSVM, DE IIS QV PER OLOREM, LVSCI^ 


ἈΠΆΝΟΥ ΟΝ ΤΕΥ ΑΘ ΑΘ ΟῚ AVES 
SIGNIFICANTVR EX SACRIS AEGYPTIO- 
R.VM LITERIS. 


ERU Prime quidem,doclifsme Coloti, vt totius es antiquitatis fludroffsimus bonarum, 
εν ) i difaplmarum egregie peritus, mecum epe denon contemnendis veterum [cripto 
EA ΠῚ rum imuentis, qucm, fcripta fuerint argumen το, dfferuifit etiam fr mon v[aue- 
Eme quaq, eorum enite[Gat eloquentia : qued, ex diuturna c varia tam Gracorum 
uam Latinor& leflione,eo corum etiam qui remotiora quadam literis mandauere, de pro- 
digijs, de fommijs, defacrificiis, de, multis antiquorum ritibus &inflitutis, collegeras, mecum 
commtunica[ii, que licet ex vfi am vece[]erint, delectant tamen,cg veterum fcripta reddunt 
«d intelligendum  faciliora à Praecipue vero ea mihi placuere, qua de ponderibus Cv menfurts 
comperi[it, que paucifsimi hatlenus perspexere, licet idem [axum voluere fleriq, atate nofira 
conati (mt. Hacainquam,ymecum mgenue Con jferremeaa, vicifsim. qualiacunq, effent aufculta 
re dignatus es. Quia uero videbas cogitationes meas ad materiam hodie, dicere po[Jyumus, inta- 
&am,;vel parcifamt à nonmulis traditam imtentas e[[e,ad Aegyptiorum fcilicet hterogbyphica 
Fiudiofrus anhelare, longamd, ifaufmodi vet feriem 14m m[Iruélam, no tamen abfolutam, qua 
tamen quanta poteram fefinattone vrgebam,vt quod anguátia temporis muldebat,imduflria 
e vigilantia fuppleret.[nbimnuere vifus es mihi,cupere te quamplurimi, qua fuper Olore con 
veripfil]em m|hicere mimiru enim quod [ento tuo tam iucundo,tam  facilr, tam yrbano ἀτή, fai 
tto cotentebat,popo[ci[un. Quare ego tuo huiufmodi fudio deleclatined, perfpeta, nibil conta- 
tus Olorem ad te mi[i poetica quippe alitem optimo Poeta cantatrice im [enectute fua, faauifst- 
smam [eni lepidifsimo,qui «tatem tam grandure pari cum (/ygnis harmonia traducit, S opho- 
cleamá, fecutus diligentia, Ομ (ας cuv] nunqua intermi[fo profequi perfeuerat. Subfecuta au- 
tem funt Olorem alie quoq, ei[dem imgeni volucres, Lufcima, P [itiacus: quim etiam monulle 
earum «mule fed pravauciate [ua mima τ αν potius quam cantatrices, Pica, Larus, Jxal- 
Nus, Gryphus, c (oruus demu. His omnibus nece[fe efl caueam pares Yntctq, ftam, quia tta 
indigent fagimatione: quee quidem tibi laudauaqua grauis futura efl viro eorit, quibus altiles 
me« paci queat,opulentifsimo.Sed vt iocari definamus,tu vale,et quantulumcunq, ideft quod 
exhibere potuimus, bona, vti folitus es, confulito : quod enim ab amicifimo profectum etude 
ames e charum babeas necelje eit. 


SENEX MVSICVS. 


ΤᾺ EGYPTII facerdotes fenem Mufice ftudiofum per híerogly 
j phícam Cyegni effigiem fignificare confucucrunt, quippe que 
omnes eoíuauius modulari ferunt, quo magis in Íenium uer 
gít, Muticz uero illi fymbolo (ut hocobiter ínterpretemur) 
4| compofitilsimos morcs intellieebant,ueluti ín fenibus mores 

cu 2^ -7ipfos compofitiores, & (ibi maxime coíonos efTe par eft:de ijs 
loquor,qui Colotío fimiles,fanctius in(títuti,uíitam integerrímam, & à turpítu 
dinibus alienam peregre. Socrates porro apud Platonem,Cygnos tum magis 
dulciusds canere affirmat, cim fe breui prafentíunt moríturos, quafi latantes 
Deo gratías agere uideantur, quód ad eum, cuíus míni(tri funt, migratione pa» 
rent. Addit, homines quofda, clim ipfi mort expaucfcant, Cygnos quoq; falío 


criminari,cantusd5 huiufmodi dicere dolorís argumenti cíIe,quéex aduentane 


Ia 


Pierii Val.Olor. 


te morte cOceperint: fedenim haudquaquáanímaduertunt,in omni uclatiliu ge p 
nere nullam effe auem,qua ucl in efuritione, ucl ín rioore, autalío quopiam in; 
comodo,quo fe affectam fentiat,emoduletur,cantillétue, nó lufciniam quidem 
ipfam,nonhírundinem, non epopem : quarum cantum, X luctum & querimo^ 
níam effe fabulantur. Sibi ueró uideri neq; quidem aues has, neq; Cyenos prae 
dolore canere, fed quia Phecbo facrz funt;eacy laetitia concitatze, forfan & diui 
natione przditz, alterius uita bona prafagiunt, Hinc M. Tullius Tufculanis 
quzftionibus Cygnosaitnon fine cauía Apollini dedicatos effe, fed quod ab 
co diuinationem habere uideantur, quía preuídentes quid in morte boni (it, 
cum cantu & uoluptate moriantur, Omnínoautem quod de morte narratur, 
fal(is aliquot experimentis compertum e(t: tametfi Lucretius poéta peruulgaz 
tam tangit opinionem, cüm eos nece detortos, acanxiecrucíatos, líquidam lu^ 
gubri uoce querelam attollere aít ex uallibus Helíconís , In quo illud etíam ant 
maduertendum,ad hoc € Horatíum &alíos refpexifTe, ciim poétas Cygni fym^ 
bolonuncuparunt, : 


PO A E 
Ni uclutí Cyeni fenio confecti argutioribus, ob gutturis exilitatem, or^ 
canis effectis [uauiorem fimul & uocaliorem emittunt uocem,íta etíam bo 
ni poétze, quo peractatem magis profecerunt, fcribere itídem folent & eleganz 
tius € fapientius , δίς Oedipus Coloneus ea confcriptus atate, qua propter fe^ 
nium autordefipere uidebatur, à filio etíamnum rei familiaris male curatac a^ 
ctus infaniae reus, omnium quzantea conícripferat operum cultiísimum ἐπα 
catum eft.Et Ifocrates(ut Oratores etíam hucadmittamus,nam &id dicendi ge 
nus muficum e(t, & certis con(tat numerís)Panathenaícam orationem, omniu 
quas antea Ícripfiffet luculentifsimam,poft octogefimum uite annum elucubra 
uit.Sic Pontanus X Vraniam & Meteorica, Syncerus Actius poémata pleraqs, 
Aurelius Augurellus Chryfopccíam,& alij plericg aetate noftra bene líterati ui 
τί ἐο fuauius cygneum hocmelos emodulati funt , quo magis uifi confenefce^ 
re. Sictu Mufas affectaris, qua falis & lepórís plurímum prz fe ferunt: denigg 
omnía quz ad eruditionem fpectant, non ignauíter perueftigas. An uero Pla 
tonem diísimulare poterímus,quem annum circiter octoge(imum agentem fcrí 
bendo uita functum aiunt? Vtfabulofum minime uideatur, quód Socratem Ε 
perhibent per quietem exiftíma(Te nouellum fe Cygni pullum ínter genua tene 
re, qui plumis repente fumptis euolauerit ín fublime, zetheradj omnem fuauit? 
fimo cangore compleuerit: poftrídied; Platonem ab Arí(tone patre εἰ cómenz 
datum in in(títutionem : uifodg (tatim puero 
up MVNICIPIBVS INIV- 
dixiffe Socratem ferunt, eam efTe auiculam, cu^ TTE 
ius imaeo nocte proxima fibi per fomnum fue 
rat obuerfíata. 
ee ut etíam attíngamus poétarum fabu; 
las, Cygnumaiunt homínem municipibus 
fuis íniuríum hieroglyphict fignificare, Siqui^ 
dem Olores ín uolucrum genere íd habent pez 
culíare, utalter alteru depafcatur , atcp inter fe 
moríus couertant, unde illum crediderím Pin 
daro ínhofpitalem appellatum : íd quod nefcio 
qua aemulatione preftantig, in poétís precipue, 


Liber X XIII. 165 


Α & nunceffe,& fuifTe femper,exploratifsimum eft. INam ut ipfiaiunt, 
Qui velit ingenio cederevaruserit. 
Adde quód Meiftus Buboícus auem hancíta conuicijs plenam effe dicit,ut ea 
clamante,relíquae aues quz praeft funt contícefcere cogantur. 
Ed fuerint hecímproborum exempla,cüm ANIMI CANDOR. 
ye benelíteratos uiros eo benigniores can 
didioresds femper expertus fim, quo magis & 
ingenio & eruditione pollerent, Pontanum ἐν / 
aiunt omníum ingeníafouiffe,de nullo unqu& ,!|///25/7 
etíam cum familíarifsimis obloquifolítum.M. ἢ... 7), 
Antonium Sabellicu, quem ego per quínquen [nj 11 
nium audiui, tanto candore praeditum agno; 
ui, utquíanulli unquam detraheret, neminem 
carperet,neq; manifeftos quidem hoftes incef^ 
ferct, quos profefsionis inítío , moleftifsimos 
5 inuídia homini comparauerat, & quód omnes alba, quod aíunt, linea notaret, 
non emunci fatis íudicij pleruncp retulerit notam , Talem fuiffe Romze Pom 
poníum Lztum aíunt, qui lícetà multis iniurialacefferetur, nunquá tamen ip^ 
Íe maledícendo calumnías propulfare curauerit, Talis apud nos INícolaus Leo^ 
nícus,talís tu,talís lacobus Sadoletus,cuíus nome atate noftra in Modeftiz ap 
pellationemabijt.Sunt itaqg Cygní, qui uere literati funt,qui benigni,qui nulla 
Ífyncerum animum macula labefactarunt, INimirum ením candorís eft indíciu 
Cyenus,quem omnes infignem memorant albedínís epitheto, ne λίνκότίω albi 
tudinem,ut Plautus,dícam.Ita apud Ouidium: 
Ad vada Ateandri concimit albus Olor. 
Et, candídior Cygnis,apud V irgilium. Theocritus ea de caufa θέλω κύκνον dixit, 
quód fcemíneus color plurímüm à candore comendari foleat, Albos autem effe 
a natiuitate Cygnos;ait Hellanicus. 
m GLORLE:. CALCAR. 
pes ucro poétze hoc comune cum Cyenis habet, quod elorie ftudio trahun 
tur,fauoríscg & laudationis omníno funtauidiufculi, 
| Necpetitur [acris nifi tamim fama pata. 
Cygni quoq; tuncfuauius canut,cum Fauoníius eos ad cantum uifus fucrit inui 
tare: ζεφυρῷ γαὺ χρήσονται πρὸς τίὼ ὠδίω ἐλαφρῷ καὶ οὐοδίῳ, ait P hiloftratus, P haéthonte, 
Sedlonge uenuftíus & plenius id recenfet, ubi palu(tría & aquatica loca uerbis 
pingere conatur. &líanus quoq non canere eos ait,nifi lante Zephyro, 
V'odquidem ídeo repetendum duxi, quía " MVSICA. 
Q; quis Muficá ipfam aptifsime defcribere ἐπ 
uoluerít, nonalíàlibentíus fpeciem imitabitur | 
quàm quz ín hunc modum ab eoautore oculís 
fubijcit,Ex Oloribus ueró quí uocaliores funt, 
in ripz margíne,circulo quodam facto, fidunt, 
ubíareutum nefcio quíd certandi ftudio uiden 
tur emodulari , Cantilenz ueró fignum uideas 
puerulum alatum, qui uentus Zephyrus eftis 
enim canti Oloribus infpirat;& elaroítur. Pín 
gitur uero ís delícatus,mollis,cuiufmodi eftau 


c 


Pierii Val.Olor. 


ra eius, quam libenteradeó captamus . Olorum ueró plumz identidem afflatu p 
co furriguntur, quippe qua repercufTu uenti commouentur, 
ATPIOUXDUISZIOSUBUDDZDCIZIEON: 

Pud Card, Hippolytum Medícen alumnum meum, fionum ex marmore 
A pulcherrime ductum habemus, quí nímírum Apollo Fidícen eft: Ianuam 
cnim manum admouet ad lyrz íugum:ea Cygni dorfo fuftinetur : Cygnus ipfe 
collo fuauíter reflexo,roftrodg ad chordas uerío,parem cumlyra uidetur harmo 
níam emodulari.Dextera dei dextro ínnitítur genu,eacp plectru continet:adia^ 
cet ibidem humi pharetra, utpote fignum, deum ipfum non femperarcum tenz 
dere,fed aliquando tacentem Mufam cithara fuícitare. Et haec quocp faciuntad 
Miuficz fignificatum, " 

O RSPSHJESVIS: 
Ant Plato A&eyptiacz doctrínz nunquam immemor, cum felicem illam ci^ 
S uítatem conderet, illícferme ait Orpheum Calliopes filium, cüm à mulieri 
bus fcedé difcerptus excefsiffet & uíta, homine,quod erat, derclíctoiín Cygnum 
emigrafTe mutata fpecie,ut qui infignis Muficus fuerat, Muficà itidem períeue^ & 
rantius exerceret, Hinclocum mutuatus eft Horatius nofter, cüm ín Cygnum 
abíre (e fcribítad Mieccenatem: 
lamiam re[idunt cruribus affer 
ZPelles,ee album mutor in alitem 
Superne,na[cumtura, leues 
Per digitos bumerosq pluma. 
Etcüm pifcium filentio uocalifsimam opponeret harmoniam,ita de lyra canit: 
O mutis quoq, ΠΣ 
ZDonatura Cyrmi frlibeat fonum. Ὁ 
Platoni ea fuper Orpheo fcribenti adfentítur Zineas philofophus, quí quidem 
ubíex Chaldzorum, A gyptíorum & Grazcorum opinione defunctorum ani 
mas euocarí poffe docet, Orphea Cygni fpecie euocanduait.QQuód (i quis Ho^ 
merum euocare uoluerit, oportere eum Lufciníze formam indutum apparere: 
de qua pauló poft. 
NAVIGATIO SECVND (A. 
(mnes Cygní &aquís & Fauonio plurimüm gaudeant,in ὀρνιθογονίᾳ fo^ p 
lis nautís,ueluti aquila tempeftatí, columbae Regibus dedicantur, Hincil/ 
ludapud Virgilium: 
: Nifrufira augurium. yan docuere parentes, 
vA pice biffenos latantes agmine Cygnos, 
—Letherea quos lap[a plaga lots ales aperta 
Türbabat celoynuncterras ordine longo 
tut capere,aut captas tam dejpetlare videntur. 
Utreduces illiludunt -flridentibus alis, 
Et ceti cinxerepolum,cantusq, dedere: 
Haud aliter Pppesi, ie MP. tuorum, 


eut portum tenet,aut pieno fabit oftia velo. 
I) 


Liber X XIII. 166 


A D:E- EWecINIA. 


Hluti poft Orphea, ex antíquorum traditione, merito fuccedit Home 
rus,ita poftcygnum Luícinialccum tenet,quandó,ut paulo antt dice 
bamus,Cygnus Orphei, Luícinia Homeri fimulacrum e(t, 

Mays? RH ΑΣ 

On immerító autem Muficam;atq; omnibus eam numeris abfolutam,per 
Nai: huius hieroglyphicu fignificari tradiderunt, fiue multiplicem uocis 
uaríetatem,fiue delectabilem fuauitate, fiue pertínacem ín ea continuatione ad^ 
miremur, ut una denígs perfecta Mlufice fcientia fonti moduletur, quem nunc 
cotinuo fpiritu ín longum trahat, nuncinflexo uaríet, nunc concifo diftinguat, 
intorto copulet,promíttat,reuocet,&ex inopinato ínfufcet. Quid cüm fecu ipfa 
murmurat, quàm plena, quàm grauis, quàm acuta, quàm crebra, quàm exten; 
ta modulatio? atqp ubi uifum eft, ut fonus ipfe uibrans, ut fummus, ut medíus, 
utimus exaudíturcomniíad tam paruulis in faucibus,que tot exquifitís tibíaru 
tormentis ars hominu excogitauit. quibus Muficz leporibus enarrandís cum 

2 Luícínía Plinius ipfe contendere uidetur. Vtíam Lufcinias taceamus graco 
&latíno fermone dociles Drufo & Britannico Claudi filijs fuiffe, Huicautem 
aui tam genuina,tam uoluptaría eft modulatio, ut, fi Ari(toteli credendum eft, 
obíeruatu fit eam pullos erudire, quód fi procul à matribus alantur,non ita fua; 
uíter,necy íta perítecanant.íd quod tamen non mercedis neq elorie fpe faciunt, 
quz duo mortalibus ad augendam índuftríam calcaría potifsimü adhibentur, 
fed uníus delectationis gratía qua fefe oblectat. Quod ἢ qua unquáauís fuít,ex 
cuíus cantilenis homines Muficà excogitauerint,ut Chamzleon Pontícus arbí 
tratur, nimirü Lufcinía eft, quam habuifle magiftra nemínem pudere debeat, 
dummodo uím ín hacrealítis non ignauiter affequatur. 

GERMINATIO, 

Ermínationís tempus nonnulli per Lufcíníam indicant;propterea quoda; 
(τὰς eacumprimü fylua frondibus incipit opacare;díebus ac noctibus quín 
decim afísidue canat, latítía teftata, quam ex uerni temporis aduentu perfentit, 
ab eo ueró tempore canít quidem,fed non afsidue, 

LVCVBRATIONE S, 

€ σὰ Varefac&u,utquíeam uernís menfibus per totam fere noctem dulci co mo 

dulamíne delectari obferuarunt,uieilantíam ex eius híeroglyphíco,noctur^ 
nasi lucabrationes fignificari dixerint, INam nifiliterarü (tudijs fumma inet 
fec delectatío;mirificuscg concentus,pro uniufcuiufc ingenij captu; haud facile 
reperías quí laboríof(is uioilíjs temere uelit infenefcere;atqpafsidua mentis agita 
tione confumí,Cuí quidem fententíz fauet,quod Hefiodus ea fimilitudine qua 
de Lufciniaab accipitre ín altum rapta, miferabiliterd; conqueren te,pofuit. Per 
Lufciníam,ut interpretes addunt,Poétam caufa modulationis intellioit, (emet, 
ipfum fcilicet, qui fueratà iudicibus uexatus: peraccipitré ueró iudices, ob rapa 
citatem,qui Perfz fratris largitionibus corrupti inique iudicauerant. 


ΤΥ pes qe quest 
|| Sittacum apud A gyptios, de quibus aliquid habuerim, n6 inueni:(ed 


autores,natíonescp reliquac,auem in humani fermonis imitatione om» 
, ΄ iy ΄ ΄ , * ΄ ΄ " 
níum maxime admirabilem,indictam minime reliquere, 


Do» 


Pierii Val. Pfittacus. 


ἘΠῚ Ὁ ον ΕἸ NOTI A. 


Ετ eius enim effigiem eloquenté ποπιίπεπ,, πα, 

lem fe negat T ullius reperiffe,fienificabant,cim 
nullum ex animalibus rationis expertibus artícula 
tius humanas explicet uoces :id quod ídeo pracftat, 
quódlingua habeat latíorem carnofioremdg, & hw E 
manz propémodum fimilem: nam quz anguítam 
habent,líteras proferre non poflunt. Atqg hancueri^ ἘΞ 
fimile c(t ínter eas,quas P faphon Liibycus enutríuit |^ 
& inftítuit,principatum obtinuiffe: ille enim cima 
lioquín uir effet perditifsimus,Scomnifcelerü obíccenitate contaminatus,uiam 
excogitauit,qua non modo fe purgarct infamia,fed díuínos etíam honores poft 
mortem affequeretur. Aues enim magno numero ín feductu penetrale claufit, 
quas cícuratas,nemíne confcio,docuit canere,ucyac 36; 4420s, magnus deus Pfa 
phon : mandauítd; moríens;ut penetrale illud nulla ínterpofita mora dificctis fe 
nc(trís patefieret, atqpíta prouolantibus per urbem totà, totumdjagru auibus, 
& magnus deus Píaphon,ubícg erzce concinentib us,factu ut fit creditus deus, 
& templa facracpillí fucrint ínftítuta. 


D.E. ΡΤ Ο A. 


oblíuifcatur,ideo non meruit,ut P fittacus, eloquentia títulum fibi uendicare, 
G ARAR.V. Ek, Lb: .A,S. 

Ed pro garrule potíusloquacítatís híeroglyphico pofita eft,quod & in rudis 

plebecula ore quotídie uerfatur, earrulos Pícae cognomento uocitantis : ca 
ením & loquacitate pluríma,& afsídua uocu mutatione ínfienís eft, utpote que 
diebus fere fingulis diueríam emíttítuocem . Cuíus quídem garrulitatís eroo 
Baccho dedícatur, ut Plutarchus affirmat : dicacítate enim plurimüm ebrij ua 
Jent,& arcanum demens detegit ebríetas,atq; utapud Horatium eft, 

Fiecundi calices quem non fecere difertum? 
Sedenim fuper hocplurímaapud Platonem ín Leoibus, ubi nullum tormenz 
tum, ad ucrítatem elíciendam, uíno efficacius adhiberi poffe differit, IVlira funt 
quz de Píca Plutarchus refert,quealioquin loquacifsima;audítís Romze bucci 
natoribus obítupefacta filuerit eueftigió, tantodp íta filentio dies aliquot medi 
tata, repente quafi expergefacta omnem eum buccínarü fonum, harmoníam & 
numeros fumma omníü admiratione reddiderit. In portentis quoq; Pica fer 
monís fignificationem habet, ut ea que Ezelíno ín Feltrinos mouenti facta ob 
uiam, & ín eíus humeros delapía, indiciu fuit, populum cui plurímu ínloquen 
do ftudium,ad eíus autoritatem fe nullo negotio collaturum: paulocj poft; an^ 
teaquàm moenibus appropinquaret, affuerunt ab ea urbe legatí,quií fe duci dez 
derent, pacata; ad eius arbítriu omnia nunciarent. Nonnulli ueró fcribunt huz 
iuímodi Pícam militari figno infediffe, quà manu captam, & ín augurij omen 
acceptam, T yrannus ipfe expedítionibus omnibus ferio circuntulerit, 
ΒΙΜΥΓΙΓΑΤΊΟ: 


| "s & mendacij fiue fimulationis hieroglyphícu Píca, utpote que anteríoz 
rc pat^ 


Liber X XIII. 167 


A repartecandida fit,pofterioreautem nigricet, amicum fcilicet purum atcpfynce 
rum affatu prímo fimulet,mox uel decipíat,uel cludat.De his P ychagorz díctu 
aiunt, Tf μελανόρων μὴ γϑύσαεϑν, minime guftandu ex ijs,quibus eft nigra cauda:non 
admittendos ín amicitiam homínes fimulatores & difsimulatores hypocritas, 
Quod ueró facit ad mendaciu, Tryphon Grrammaticus ait, ?' 1404 6^ οἱ Οῖς ta moie 
μελαίνεγ, mendacium quippe ín extrema parte niereícere, 


DUE EmWR.O. 


j T quoniaà Muficiselegantibusd; uolucrib. in clamofas incídimus 
ἜΝ e importunas, Larum quoqr neício quid ob(irepentem audiamus, 


i 


77A EXPECTATIONEM FRVSTRATVS. 
[os 


y 


inem, de quo magna aliqua fuerit expectatío,quam tamen 
ignauiter fit fru(tratus,oftendere (i uellent, arum figurabant: illa fiquidem cla 
morearguto admodum cüm parturit uociferatur, partusdj edit plumofos uti 
B queac apprime pennatos, caeterum carne admodum exigua, Suntqui hanca^ 
uem eandem cum Ceppho effe putent, prouerbío decepti quod circumfertur, 
λαῤθ᾽ κέπφθ᾽, Sedenim díueríam effe Larum alitemà ceppho, inde mihi fufpicio 
e(t, quod Laro longe aliud e(t ingenium quàm ceppho fit: cepphus enim ad ci 
bum tenuía quaeqpfectatur, ut etíam marína fit fpuma cótentus: Larus uero ín» 
ter uoracifsimas numeratur, omniuorum«cp animal effe fertur, unde fità ueteri 
bus Herculi dicatus, quem helluonem maximu fuifle predicant. INecp temere 
Ari(tophanes, Ranís, Cleonem rempub. omnem deuorantem, Laron uocatít, 
Praeterea Hefychíus Hierofolymitanus, Larum ait effeauem quz tam in maríá 
quàm in terra ueríetur,& utríufq partís cibo,quem plurimu & undecunqg per^ 
qui(itum deuoret, enutríatur: perd; eam piorum menfis Leuitico prohibítam, 
cos à T heologís accípi,qui circumcifionem (imul uenerabantur,& baptiímu mí 
nus afpernabantur,de quo Paulus, ipfo diuinarum inftitutíonü prímordío,re^ 
ftitít ín facíem Petro, licet ipfe T'imotheu, utpote uno ex parentibus ludzo ge^ 
nitum, circuncidiflet.Bos demum homínes alitís huíus híeroelyphíco indicari 
poffe manifeftum, quí uitam fuz libidinis arbitrio degendam íin(títuére, modo 
c ludzorumrigorem ín diuinis literis e(tímantes, modo in ijs tantüm que ad uo 
luptaté fuam facíunt,excufTo legis iugo,omnia fibi licentius permittentes, Chri 
(tíianumdj dogma ín eo tantüm fectantes , quod de fummi Dei clementía, plus 
quàm audere debeant,fibi pollicentur , mox perfractis utríu(cg agonis carceri^ 
bus, effufifsimo curfu in Mahumetía, aut (i quid hoc perditíus, libertatem, & 
uitiorum omníu campum effunduntur. | Quodueróad Lari uocabulum per 
tínet,cüm adolefcens adhuc effem, Luciani opufculum De íjs qui mercede con^ 
ducti alíena quadra degunt, ut ea ferebat actas, latínum feci, In co locus eft, tz» 
χέρι τῇ ἄγρᾳ, d CA do ug θϑώπϑ) 6 Ax ὅλον πϑριχανῶν 8 Φέλεωρ. IHud o6» 5 12S" uelutiga 
uía fecerá, fecutus Giazam,qui Laron gauíam reddit ex Eucherio,qui ubi deLia 
ro mentio eft ín Pentateucho, eam gauiam effe dicit. Et itarelíqui;uuleatis Lu 
ciani codicibus ín quibus A«$9" habetur, decepti, modó gauia, modó mergum 
traduxere. Ita & ego, ciim alía non extaret lectio, quam prae manibus habebam 
profitebar: (ed pofteaquàm Roma in uetu(tum Palatinz bibliothecae codícem 
incídi,reperi loco hoc, καθάπόρ λάξραξ, lectione longe caftiorefcriptum efle. Pifcis 
hice(tedacifsimus, quem lupum Latini uocant. De pífceautem & hamicfcaeo 


Pierii Val.Cepphus;/C ryphs. 


Lucianiloco agitur, non dealítibus. Sed utad Larum no(trüreuertamur, uer. Ὁ 


fus Homeri e(t, G € 458 voéne, 

XT emqr 9i κῦμα λάρῳ cvi ἐοικώς. 
ubí Mercurij ornatus omnís fcribiturtquem loci Maro Zineíd. quarto totum 
fibi defumpfit. Vbiuero de mutatione in hancalitem agendu eft, ita eloquitur: 

Hinc toto praceps fe corpore in yndas 

afit, aut fimilis qua circum littora,circum 

Zifcofos Jcoplos pusillis volatequora τηκτά. 
HicSeruius:Incongruum,inquit;heroo credidit carmini,(i mergum diceret,ut 
alibi cíconíam per periphrafin pofuit: 

Candida venit auis longis imuifa colubris. 


DE CETPPIO: 


Ed quoniam & Cepphus ipfe fuam habet fignificatione, quem is ín 
ΤᾺ ἢ hieroelyphicis locum teneat,uídeamus. 
): E 4A d'a NM RS 
ἘΦ ΞΞΞ COE ubicp hieroglyphicum eft fatuitatis & ftuporis,quoani 
mal id egregie laborat. Ferunt fiquidem eum fpuma marina uictitare, cuíus reí 
non ígnarí pífcatores, fpumas elittore collectas emínus proiectant;ita uolucres 
ad efcamallectantes, mox cominus, índe etiam manu porrieentces, facillimo cas 
negotío capiunt. Theodorus hanc Fulicam interpretarí uidetur, ea ut arbitror 
rationeadductus, quód Arati carmina quzdam Vírgiliusad uerbu fere Gieorz 
eicis ex prefferit,atqg ubi ille xeroo,hicfulicà pofuerit. Arati carmina ita habent; 

Kai mo Tc καὶ κέπτφοι, ὅποτε δ᾽ doi 2e T€ G7, 

Αἰντία μελλόντων αὐέμων ἀλαδιὰ Φόδοντ,. 

“πολλάκι δ᾽ ἀγριάφσῖν νῆοσαι, ἢ ἐν ἁλὶ δῖναι 

αἴθυαι x Aat τινάοσοντ, TRIÉS yrs V ireilíus ita reddidit: 

(m medio celeres volitant ex equore mergt. 

Clamorem4, ferunt ad littora, cum, marina 

Δ ficco ludunt fulica. 
Quóducró unà iungantur A«j^xerqG" in adaetjs, geminatü effe opprobrium 
dixerím,utlapis caudex apud Terentium, & quodad mergu & fulicam noftros 
facit,fcortatores nebulones,& alía huiufmodiapud Horatium, 


DE GRYLPHE. 


{Π Xigere uidetur rerum feríes,ut qui ab olore Phecbea alite exorfi fu^ 
jN mus, Gryphes identidem Apollineos fubiungamus, tamet(i quid 
7A hi fibi ucllentnunquá compererím apud Αἰ eyptioru hieroglyphico 
Eo rum interpretes . ZEgyptiu tamen εἴς cómentum Bembaa oftendít 
tabula,ín qua Grryphes multis uarijscj formis czlatí, & ca etíam quam fabulan 
tur effigie cofpiciuntur,pafsimdj in terra Grecia, & Italía uniuerfa,quacj Roma 
num olim imperíü extendebatur, in myftícze huíus philofophíae ufum figurati, 
APO wv. 

H. (iquídem aurítü animalis genus, qui capita habentaquilz, cetera leonis, 

ut pleríc tradidere, & utin ahenea Bembí menfa cernitur, cum alís ingen 
tísadmodum magnitudinis, Apollínem índicabant, ueterescp eos Apollíneo 
currui fuccedere finxerunt, Grypheneumd; Phoebum hac de caufa uocitatum à 
nonnuL 


E—— : 
S ——— E 
A EN 


NES 


E 


Liber X X IIT. 168 


Ἃ nonnullis manife(tum eft,quod ita tangit Claudianus: 
e^t fi Phebusadest co frenis Gryphaiugalem 
Rüph«o tripodas repetens qe ab axe. 

Erin Gallieninummís Gryphes cufos infpícias, cum ínfcriptione, A P O LL I^ 
NI CONS. AVG. Duoucroanímalia in fuo quzq; genere reliquis imperan 
tía coplectuntur, ueluti Solrelíquis ín ccelo mícantibus ignibus imperítare, & 
luminis fuí magnitudine ubertatedj reliquos omnes alere & illu(trare uidetur: 
meríto ítaggfacris profanisd rebus omnibus,aris,fepulchris,urnís,templís,pu^ 
blícís príuatíscp aedibus cu(todes pafsím adhibiti.Sunt tame qui Giryphis ἔστιν 
ram non, ut uulgó creditur, leonína ín inferioribus fpecie effe dicant, fed equís 
haudabfimilem, uerum que capíta cum íncuruís ro(tris aquilarum more,fed ea 
auríta habeant : ta enímab Arí(tzo Proconefio memoriz fuper hís prodítum 

tradít Paufanias, 

NOASS.QUN'E, S. 
Nuenies aliquando INafones,íd enim noméà nafi magnitudine eft, Gryphos 
Β Lnuncupatos,quo quídem cognomento Syríe Rex Giryphus Cleopatrae filíus 
appellatus eft:fuit ením ís uífenda nafi magnitudine przedítus.Sed quid ego u^ 
terius de Giryphís comentari pergam, cüm rerum fcriptores dubitentan huíus 
imaginis anímal inueníatur? Capíte enim nono fupra quadragefimu libri deci^ 
mí Plíníus fententià atreftatus fuam aít;Pegaíos equino capite uolucres, & Gry 
phas auritos aduncitate το τί, illos in Scythia,hos in Athíopía,fabulofos reor, 
Idem tamen quartolibrí X X X 111. cap. apud Scythasaítaurum à formicis aut 
Gryphibus erutum.Sed hocait ex uulgatz hiftoríz opinione. Nam illud Vir 
οἰ απ, lungentur íam Giryphes equis, nihilaliud fibí uult, quàm euenturü ut 
ca que minime fieri poffunt, protinus fiant:aéria quippe anímalía cum terreftri 
bus, cidem íugo fummiíttantur, quod natura minime patítur. Sed, bone Deus, 
quoríum Hydra multícepszquorfum triceps Geryonzquorfum tribus compa 
cta feris Chimaera?quoríum Sphinges, & monftra aliaznifi ut partium com ple 
xum oftendant,uclutí ex uerbo & diuerfis nominibus oratío cóftítuitur, Qua; 
re qui (implíciu fignificationes recte perceperit facile ad mixtorü interpretatio» 
nem accedet, qua cüm tibí, mí Colotí, cogníti(sima effe non ignorem, fuperua: 
c cuum duxi plura fuper hís inculcare, 


DE COR V OQ. 


G5] Inem eram his nugis facturus, qui mihi uidebar plus nimio tibi ob, 
3d jl ftrepuiffe, cum coronidem ducere pararem, uifus mihi fum croci 
BR P tantem audire Coruu, quafi fe quoq; Phecbeam alítem uenditaret, 
ἘΞ ΞΟ 55 & in harum confortíum admítti fe quocp poftularet. INoníneptum 
iudicaui, qui orfus effemà candídifsima, definerem in nigerrímà, à uocalifsíma 
inrauciísima, quód fciebaantipathia í(tiufmodi ín naturz rebus confiderandís 
fuam habere uoluptatem,T'u igitur neceffe eft füummittas auriculas,Scquicquid 
crocitauerit,& quicquid contraalíarum auíum morem fecerit,boni confulas, 
FILIORVM EXHEXREDATOR. 
ων... autem fieura híeroelyphícü erat homínís quíliberos fuos exhaereda; 
ret, abdicarétue,aut domo quoquo efjceret modo : aíunt ením eum pullos 
fuos, fimulacuolandi poteftate affecuti fuerint, nído expellere, mox & regione 


amc 


Pierii Val. Coruus. 


totainterdíicere,quód ufqueadeo fit amans foli 
tudinis. Facíunt hoc &€ fubaquilze,quarum gre 
ocs ufquá difficulter inuenías, Autores noftrí, 
quírerum naturalium híftoríam conquírunt, 
magna ex parte fcribunt, Coruum pullos qui 
dem párere, fed cos nonalere, mce(títíafcilicet 
affectu, quód eos, fimulacexclufi funt, pennis 
candícantibus praeditos afpíciatac perínde uix. E^ 
à fc genitos arbitretur. V tcuqo,pro maxime la 
borantibus ínopía,Palmographus aít:Et puL 
lis Coruoru ínuocantibus eum alímenta fubmíni(trat Deus, Cüm ením íta fue 
rint tanquam adulterini, à parentibus deftitutí, uel rore ccelítus deftillante, ucl 
mínutifsímis quibufdam anímalibus,que nídos eos círcumuolant,nutríuntur, 
in íupreme benignitatis fumma prouidentie diuíni numínis areumentu, Eu 
cheríus hínc filios fideles doctrína ccelefti imbutos,ex infidelibus tamen paren» 
tibus genitos,indicari ex ueterum Theologorum traditione cómonuit, 
ISVZOBSSROSEPES: 
ΤᾺ augurijs Coruus,perinde accorníx,de qua dictum alibisímbríum fignifica 
tíonem habet. quare INicander íta de Coruo: κόραξ τ᾽ ὀμξρήεα κρώφωκσ, ubiaitín» 
terpres,2 χἀμῶνα δάλϑοι οἱ χόρακόδ' €) φῦλα χολθιῶν ὕϑατΘ' αὐχομΐνοιο διὸς ποδὶ οἴμ᾽ Q9 Go. Θὰ 
Virgilius fecutus,de pluuíz portentis aít: 
Exe paitu decedens agminemagno 
Coruorum tncreptit den[is exercitus alis. 
l2 autem díuerío à cornice fignificato DISC OE DIA ME 
Coruus accipitur, quippe cüm ea,ut fuolo Tt 
co dictum, fit concordíz figni, ut pleracp poe 
tarum elogía indicio funt, Coruicontrà futura 
quandogp inter collegas diícordià oftenderut, 
aquilam, quz» Augutti tentorio fuperíederat, 
duo numero íníectantes, à qua & afflicti, δ δά 
terram deiecti funt, ciim ís ad Bononia Trium 
uirori copías traduxifTet,Philippo rerum exi 
tum, qualís inde fubfecutus e(t, praefagiente. 
Fuerut& Alexandro Babylona íter íntendenz 
ti,infaufti ominis fignum, Corui fublimiuolatu fe mutuo ínceffentes, quorum 
afflicti quidam,ac pene difcerpti,in illius confpectu ad terram decidere, 
EMANSO R. 
T quoniam in milites incidimus, e(t cur apud eos aliquantulum immore- 
mur,.Emanforem ex Coruo figurato fignificarí, tam diuinae quàm profanze 
literze docuerüt: quíppe eum qui officiu fuum deferat,ueluti miles ionauus,qui 
ad conftítutu díem adeffe iuffus domi defederít. Secundo Faftorum habemus, 
Phocbum,cüm Ioui facrum facere inftituiffet/Coruum qui aquam de uiuo fonz 
te alTerret, praemififTe: qui ciim infediffet fico que acerbos adhuc fructus habez 
bat,tandíu moratus eít,quoad maturí fierent:índe paítus anguem corripit,qué 
ad Apollinem defert,eum aduerfaríu caufatus moram iniecifle,ne aquam haurí 
re potuerit: quem Phoebus cim mendacij redarguifTet, Coruu inde damnauit, 
ut quandiu ficus lacteus effet, aquam de nullo fonte biberet , Atqui multis ante 
Íeculis 


ΠΕ XX I. E 


A feculis Coruus in diuinis literis cotumacíe huiufmodi nota ínu(tus eft:pra mit 
fus ille fiquid&ab INoé ipfa ex arca;ut pacate'neres effent exploraret,circa (ordes 
definentis diluuij defedit:quod quide, ut Híerofolymitanus Hefychius philofo 
phatur,fignü fuit futuros homínes, quí admisi ad facra, fublimiscg (cientiae my 
iterijs initíatí,aanimo poítmodu íncon(tanti,qui fub fufcarum pennarü uefte de 
liteícebat,praeclara inccepta ignauiter fru(traturi effent,inftitutionis probz,fan 
ctzd cofortía derelinquentes: ut inter Domini difcipulos Iícaríotis filius Iudas 
tam turpiter d flagitiote defecítà Domino.Sane Cypríanus ad'Nouatíanu,Cor 
uum hücemilfum à Noé,neq; reuerfum, quód ad cadauerü pa(tu fe couerterit, 
haeretícos índícare aít,qui fecedetes ab Eccle(ia;ad meliora,ad mebra quippe fua 
redíre minime curant,fed cum immundo grege perpetuis fordib.uolutant.Has 
uolucres Abraham frumenta depaícentes abegiíTe diciturjunde nomen meruit 
Abactorís,nímirü indicaturus futuru,ut ís AfTertoris liberatoríscg nome δεν 
queretur,quí prauorum homínu collegía íummoueret,qui impios tolleret, qui 
de (acrís líterís,queanimorum paítus funt, male fentientes opprimeret.Ita Sam 

5 fon,ut Hieron, quintís fupra uigefimis ca(tris Hebrzcorum ait, à fru&ibus fuis 
aues abegit, uulpes quz uíneas exterminabantin uincula cópegit, interfectodqg 
leone illo rugiente,in eius mox cadauerís ore fauum mellis inuenit, 

IGNOMINIOSA REPVLSA. 

pz hominem Coruis obiectum deftínattimue;aut quidaliud ita expofitu,id 

hieroglyphico manife(to intelligimus, quod ignominioferepulíum fuerit, 
€confpectudp fummotu.Et quonia demone malo nihil magis abominabile, ni^ 
hil córemptius negqzabiectius, Eucherius monet eum ipfum in díuinislíterís per 
Coruuintellioi,co apud Solomoneloco:Effodíant eum Corui de torrente.atqg 
hínc prouerbiu apud graecos Comicos ufitatisími, 4 κόρακας, Sed erudite atcg 
copiofealij de prouerbio.In rjfdem diuinis líterís píalmo uige(imofexto legitur 
apud Girzecos,ji ἀποσκορακίσης μὲ, quod nonulli ad huiufmodi prouerbiu trahunt, 
uerbum ἀποσκορακίφζομαι, Suidae agnitu dicunt,eo ipfo Dauidico cítato uerfu:& 
ignomíniofx repulíze mentione facta, Latini (impliciter,ne repellas me,reddide 
re.Sedenim Euthymiíus innuit pofleid uerbi ex metaphora ícoriz defumi:nam 
Ícoría fpurcitía illa eft,íin omni metallo, que tanquá fex, nulli utilis operi, protj^ 

C citur:indedy fieri ἀποσκορακίζψν, contemnere:& nomen ἀποσκορακισμὸς, contem ptus. 

Wie ex híeroglyphíca de celebris ali RHETOR. 

cuíus uirí nomine, uelutià Coracerhetore, : 
qui poft Hieronis obítu prímus Rhetorica Sy; 
racu(is docuít:;proptercuíus celebritate MleteL 
lus Díodoru rhetorem,quo magiítro ufus fue: 
rat,íam defunctu honoraturus, Coruülapideu 
cius fepulchro impofuit,qua(i antíquifsimo illi 
Coraci (imile indicare uellet. Czaeterüm Cícero 
rem (alíe detorfit cauillatus in Metellum, recte -— 
cum fecifTe,propterca quód dífcipulum non di EE— - 
cere,fed uolare docui(Tetjinconftantíam fcilicet 
Metellí,qua male audiebat,eo (commate per(tringens. 

οι Once: 305 
Vodueró Coruushieroolyphícü Apollinis haberetur, nónulli ea de caufa 

(c aum exi(tímant,qua caper Baccho,Sileno afinus datur,& eadem ratíone 


E 


Pierii Val. Coruus. 


in antipharmacum alijs alía, Inaufpicatifsimi, 
aiunt,animal, aufpicatifsimo oraculorum aw 
torí meruit ímmolari, Sedenim alíud eft, ho; 
(tía hacuelilla deo cuipiam facere, alíud fpecie 
fua deum ipfum explicare: nam hoc modo dici 
mus animalium figuras effe huíus ucl illíus híe 
roglyphíca, quorum figura pofita deus ftatím 
fuus intelligatur. Igitur alij dicunt, propterea 
quód mediíjs zcítiui temporis feruoribus,Solís 
beneficio fretus, pullos excludat fuos,quod pre E-—— j 
teraliorum anímalíum naturam Coruo datum,peculíare aliquid fibi cum Sole 
intercedere fignificat. Indeleocre eftapud Petronium; 
Sicontraverum natura munera mote, 
(oruus maturis frugibus oua vefert. 
Sedenim càm Porphyríus dicat libro De ab(tínentía carnium, colorem nieru 
Soli dedícatu, quod eíus calore humana etíam corpora fuíciora nigrioradg red; 
dantur fiti; Coruus ínter aues maxime niger, manifefta e(t caufa cur 15 Apolli^ 
nífacer habeatur.Porró Brachmang colorem atrum ín prímís uenerantur,;pro^ 
pter Solem omníadenigrantem , Iam & Salomon rem egregi? nigram oftenfu^ 
rus Cantícorum cantíco, Crines,ait,eíus utabietes;niori (icut Corui, Auem au^ 
tem eam Apollini príus familiarem fuifTe, neg; non infigni candore przdítam, 
Apollínís mox indignatione,quód ad fe dilecte Coronidis crímen detuliflet,in 
eam nígritíam demutatum fabularum fcriptores Hefiodum fecutí meminere, 
Sed Artemo Pindarum cómendat,qui, P ythijs, difsimulata quze de Coruo fer 
tur híftoría, Apolline ipfum fcrípferit perfe Iíchios & Coronidis furtu depre 
hendifTe, Anaximander ín Horofcopícis libris Apollínifacrü ideo Coruu facit, 
quód folus ínter omnes aues uocum fignificationes, quas accuratéadmodu au. 
gures obíeruarint, habeat. Addam & illud,nigrorem τὰ Coruo íngenitu effe,ut 
ad intínguendu capillum,nihil eíus ouo dicatur efficacíus:;& nifi inter tínguen^ 
dum ore oleü cótíneatur, dentes quoq ita nigros effici,ut mox uix pofsintelui, 
βου fuperíus fiti damnaturab Apollíne 
dicebamus, ideocj hieroglyphici efle inco 
modi eíufmodi,eacg de caufa INicadru fcripfi 
fe, frequentiores eiusalitís crocitatus uenturae 
pluuíz índicíu effe, Sedenim Corui natura ip 
fa (itículofi funt per fexagenos praecipue zefta 
tís díes, quibus uentrís profluuio laborant, ul 
trodqp potuab(tinent,ut íncómodo illi obuíam 
eant, aluum«f fi(tant, Quare fi confilium eius 
animalis pen(itemus, fobrietate couenientius 
quam fitim hancuocitabímus, 
IMPOSTVR A. 
IN poffum oco hocdifsimulare,quàm apte quifpia impoftort per Coruü 
ore axi tenentem,& urná appofita,(ignificarit, In Libya fiquide fiticulofa 
admodu rcgione,uiriíaqua,quá deremotís admodü fontibus aut fluuijs attule^ 
rint,in fictilia uafa ad hoc coparata dí(tribuunt,qua alioquín uentre ífuntadmo 
dum capaci,ore tantu patent quantü fatis eft ad gallinaceu ouü recipiendi, ead 
mínus 


x 
iil 


e 
ipee 


Ἵ 
, "nil 


! 
m —3 | JN Ti | 


{{ππ͵͵ ΤΙ ΤΣ ΤΤΤΤΤΤΙ TT) 


ΘΠ Is. 


E 


Liber X X III. 170 


A minusobturata,ad captandum nocturni aérís beneficii, per fumma domorum 
tecta difponunt. Corui rem intelligentes, non dataalteríus aquae copía eó con: 
uolant, immifsiscp in urnas capitibus humorem forbillant,qui fimulac deficere 
ccepetit,lapillos conquirunt(quod Plutarchus fe uidiíIe affirmat)quos afferen 
tes inaquá fubinde defjciunt;atq ita furgente in díes humore, fiti cofulant fuae, 
Idem fcribit de cane, quílapillos ín amphorá olearíam conitjciebat, donec oleo 
redundante lambere arbitrio poffet íuo . Dicetaliquis,philofophum hinc aut 
geometram fignificarí potíus, quàm fycophantam : quiarerum plenitudinem, 
mutuamd;corporum inter fe repugnantiam atq cefsionem cognofcant,natura 
ipfa docente, & coruus & canís, & qui maiora etiá de intellectu fuo miracula pro 
fitentur: ín hocautem probe norunt necefle futurum,ut in corporum conflictu 
alterum alterí cedat,eam quíppe intelligant rationem,qua coronz illius íacoma 
deprehenderít Archímedes, quam Hieron Syracufanorum rex faciundam lo^ 
cauerat, de quo laté apud V itruuiü.Ego ueró ipfa edoctus reímpoftore potíus 
oftendí ex huiufmodi híeroglyphico dixerím, Fuit fiquidem mihi Rome famu 

Β Jusnatíone Gaallus,patría, ut ipfe aiebat, V irdunenfis, R olandínus ille,que pro 
be noueras Coloti facetulum, & morioné nó fane illepidum, & cumprimis offi 
cij memore fuí,cuíus operautebar plurímu ín fcribendo . Allatus ad me V ene 
τῆς fuerat uini Cretici cadus generofi admoduatqp fuauiísimi :iufsi, uti mos eft 
talia nó credere famulis,dilieentius afferuarí,amicis aduenientib, potíus quàm 
mihi ufui futurum:ínterdum tamen uncíatim minímu quid hauriebatur:interz 
monebat fubinde famulus, nectar (ficenim ipfe uínum id appellítabat) facile, fi 
parcere íta pergerem, ín maflam obdurari poffe, atqy etíam lapidefcere , Putabá 
eco de firmitate dici, quam uínum in dies ueterafcens acquirebat;atqp,Bene fa^ 
ne,refpondeba. Quid autem?uenit ze(tas,uifumdp e(t cadum,ne cóociperet efti, 
loco dímouere:cumds ín comodiorem cuppá transferre uellem, uix duobus in^ 
de (extarijs effufis, nihil amplius effluebat, ipfo tamen pondere permanente, 
Quid fit míror,operculum fuperne tollo;introfpicio, rem ímmiffo intro digito 
perue(tigo:atcp ecce ibi uím glarez íngentem quanta nux íuglandis eft magni, 
tudine, ad fummu ufq; cadum ageefta,quà nó ín cuppam,fed ín uíminea corbe 
transfundere necefIe fuit. Ita aftutulus ille ueterator quotidie aliquid fubduce^ 

c bat, € netubulus, qui pauló infra cadi medium immiffus erat, aliquando rem 
proderet;ad exhaufti uíni modum lapillos eos,amoto fuperné operculo,qua Ii 
quor infundifolet, immittebat, oppletocj íta calculis cado, ut nullum amplius 
infarcire poffet, fatís iam colluctatus, non expectato ut res propalàm fieret,doz 
mo emigrauerat, Atc hzccertó mihi uidetur, quz uerifsime dici pofsit ímpo^ 
ftura, tot pertrís contínuos menfes lapillis fubducti líquoris loco fraudulen^ 
terímpofitís, Sedagnofco,mi Coloti,Parioniíam loquacitatem,quam tamen 
ita auribus tuís familiarem fcio, ut poft totauium clangores eam imitari non 

erubuerím,tüa quíppe fretus beneuolentía,que dictionem meam lon 
9íus protraxít,quam tuz poftularent occupationes: ítacp 
omnia boni confules,& ut tuus eftmos,na 
uo etiam in amiciarticulo 


delectaberis, 


Pierii Val. Pauo. 


PIERIVS VALERIANVS BELLVNENSIS AD» 
NICOLAVM CORDATVM NEPOTEM IVRISCONS. DE 


IIS QV/£ PER PAVONEM, GALLVM, GALLINAMQVE, 
GALLINAGINEM, ANSEREM, PERDICEM ET COTVRNICEM 
SIGNIERLGAN. ΠΝ Εν ΠΣ Δ C RAIL S AEG. Y PIT ΘΕ 
R VM LH TERIS. 


je Erquirentimibi,cul magis cogitationes meas, quas de Pauone, Gallo,C; allinad, 
243 Galimagine, "Anfere no noftri generis,Perdice ee (Loturnice ex [acris Aegyptio 
ES ROI rum lrteris in hafce noftras mifil]em, domo darem,( ordatifüime Nepos, ex mets te 


EDD 


!l potifsimum delegi,cut hacfamiiariora gufl ex clientum noflratium, e praci- 
pueexternorum muneribus,qui his vel quotidie edes tuas frequentant, e veluti füperpondia 
ad te deferunt pro tuis rejpon[ts im perfonarum ce fortunarum fuarum tutelam,vt erauioribus 
illis verae (mi fallor) philofophie fld delaffatus, te ad barum lectionem quandoq, transfevas, 
mox tibi c amicis tuis lautires men[as pares, exhibeas, qui hi opime [aturatiex eayrum in. 
dicis feu fimificatiomibus teveferente fecunda veluti cena animi pariter pa[cant c oblectent, 
conferanta quantum ha his falfamentis fapidiores epule, c quotiens ad buinfPnodi difeubue- E 
rint,et palato c antmo fimul faciat fatis: quas etiam Petrulo noflro propinabisque 4m yide- 
re videor difcumbentem, ee fupra etatem maiora fatis audentem,cut Dy tutelam fortunent. 
Reliquum efl,vt e tu de tuarum reliquis mili commumices:fin minus(quando plures non fla 
gitem quam praflare pofsis) praferiptis verbis tecum experiar. Cle. 


IVNO. 


$33 VNONI Pauoprzcipue dedica 
33] cus erat,deamqp ipfam nónulli fo^ 
«Io Pauonis híeroelyphico intelli, 
j S cebàt.In Iulie Pie Felicis nummo 
; Ti l (ienu lunonis e(t cum hafta, & pa 
Ἢ 5ogre $79) rera, Pauoneiuxtaappofito,cu in 
fcriptione,] VN ONE M, cafu quarto, quod lectu 
raru eít.In Fau(tinz uero numis idolu identíde eft 
cü lancea & patera,à cuius pedibus Pauo:ínfcriptio 
et, TVNONI LVCIN X.lunonisautéauem effe 
banc, eíuscg currui fuccedere nónullí ideo confingut, quód Iuno dubío procul 
opulentiam fignificat:ea uero ciim exponitur fpectanda,omniü ín fe oculos con 
trahit. Verim ideo Pauones lunoni confecratos putat Athenzus,quód huíuf? 
modi aues ín Samo infula príus repertae fuerint,indedjad centes alías delatae:ía 
cra ením apud ueteres fuit lunoníSamos, & ín Samiorü pecunía impreflus Paz 
uo, uütídem Athenzus autor eft.Spectabatur & Mycenis Pauo pulchritudinis 
admírandz, ín xde lunonís,quam Hadríanus dedicauerat. 
DIVITIARVM- 'T.V:RPITVDTO. 
p plerungs díuitíarum finis ín turpítudíne cofiftít, talescs funt Pa; 
uonis pedes: quare Theophraftus fuper hoc fapienter díxit, τ᾿ ἄλλα περιγνῶθι, 
cim admonere ucllet,ín fpeciofa reru o(tentatíone etia alía circumfpicienda per 
fcrutandad effe, qua(i multa turpía & fceda uiífu dictudj, fub tam formofa fpe 
εἰς delítefcant.quod T heophratti dictum íta Horatius exprefsit; 
Sed videt hunc omnis domus ee vicinia tota 


Introrfüm turpem jpeciofum pelle decora. 


Huiuf 


Liber X XIIII. 171 


A Huiufímodi funtapud Lucianum tragcedíarum libri, cocco,purpura, auro, ar: 
gentóue foris amplifice decorati, intro uero fimulac ínfpexeris, nihi! lactabile, 
nihil delicíofum deprehendas,fed adulteria infanda, ince(tus,facrileoía, turpifsi 
mas cedes, & omne fcelerum & impíetatís genus:?;Juuxé enim,utantiquus Pho 
cylídes aít, πολὺς πλδτθΘ᾽, καὶ ἐς ὕξριαν ἀέξει, Diuitize elatü faciunt, fcelera impia adau^ 
2ent. Areumentum autem huíu(modi ἱερογλυφικῶς exprimere qui uoluerit, apte 
Pauoné cauda paffa,unodj elato pede oftentatoq figurabit. 
DIVILTIA:-VEGLSSETEVDIN ART/. 
Sthominem quí modo díuitijs afflueret,modó rerum inopía premeretur, 
uariodg euentu fortunae uolubilítatem íacturis & donis experiretur, (i 
enificare qui uellent, pro híeroglyphíco Pauonis tantüm caudam facere coníue 
uerunt; caudam ís fiquídem fingulis annís cum primis arboru frondibus amit^ 
tít, cum earundem germíne recipit. Ab elaboratarum autem diuitíarum fim 
litudine factum crediderim,ut Homerum Platonici dixerint in Pauoneabijfle, 
quítantam rerum uaríetatem poéticís coloribus ornatam explicuerit, 
N49 $XX- 
O ctem uero fignificantes, Pauonem furrecta ín orbem cauda figurabant., 
INam cüm Pauonem Argum interpretarentur,tot luminibus ínfignítum, 
necpalíud quidpià per Argu quàm ccelü nocturno tempore,fi detur dicere,ocu 
latifsimum intelligerent, atqp illi nomenà fplendore atauelocit., ^nditu profi 
terentur,utrunggením 4e" fienificat,necp alio tempore miícantiísimi (tellaru 
radíj corufcaret fplendefcerentq; quàm nocturno, datus eft fictioni locus,ut per 
oculatà eíus alítis caudà nox ipfa fenfu my(tico hieroglyphicod fignificaretur. 
| 5.01. ἘΠ}. 

Vd fidiem innuere uoluiffent,eandé ipfam uolucré demiffa cauda pinxit 
serus tuncnox ftellas occulere uideatur,cüm dies ipíe cceperítaduenta 
re,tamdp diu latitent (tellae quandiu Sol fupra terram cft, 

GLORIOSVS. 
dirae eadem fpecies quae noctem fignificabat, hominem etíam gloriae ple 
num exprímebat: Pauo ením precíoíam eam caudz fupellectilem tum plu 
rimüm oftentat,ciim plurimos ad fe fpectandum aduenifle confpexerit:quód fi 
c nulluadmirari;adeíIéue cognouerit,eam recódit ueluti indignatus. Hinc Out 
díus, Laudata Pauone fuperbior, de ualde fibi placente dixit. Quonià ueró fce 
minarum eft propríum,qualibet in re (ibi applaufum quarere, gloríofasqy e(Te, 
inter Pauonem & fceminá mírus quidam naturz cófenfus eft:ut míníme miru 
fituirginem ín Leucadía ufqueadeo adamatam à Pauone, quem ipíaalucrat,ut 
ca defuncta ipíe etíam commori uoluerit. 
ΡΘΗ ν 5. 
INO" inepte autem nónullí, perdíto luxu prodígos, Pauonis imagine defcri 
bunt,in quibus quidem cauda mire confpicit pulchritudinis: uerüm eane^- 
quead uolatum,neqsad motu utilis, cüm pleriíqgalíjs omnibus uolatilibus cau 
daueladuolatum diríigendumloco temonis cuiuídam attributa fit, aut etia ut 
motum íuuet, uícemqpremorum fubminiftret, Pauoni uero ea tam ampla,tam 
fuí prodiga;ad (olam colorum oftentationem data. 
CONCORDIA. 

iINnümo DOMITI£ AVGVST & IMP. DOMIT. altera facic Pauonis 

effigies cu infcriptíione, CON CORDIA 'AVGvVST. Hacea Domitia eft, 


3 


Pierii Val.Pauo. 


qui Domitíanus Augu(tà falutauit,pofteadj ex ea filiu fufceperat, mox eam re» Ὁ 
pudiauit,repudiatà ob inftabilitate ingenij ccepit iteru deperire,iteruc5eam du 

it, quafi populi precibus coactus,atqp huc fpectare credíderim Cócordíz, quae 
Ícilicet maxime omniu in conubijs expetitur,infcriptione.Pronubaenim Iuno, 
cuíus Pauo,uclex Pauone ímperiü,cui fuerat reftituta:(iue quod cim fe Domi 
tianus loué appellítari pateretur, uxore etià Iunonis honore uoluerit decorari, 

Edenim in Fau(tinzz nummo, qu£argenteuuií, FOEMINARVM COM 
di, Pauo habetur cum infcriptione, C O N SE: 2n 

CRATIO.Innümoetíácuíus infcriptio hzc, D I^ 
VA PAVLIN A,caput grandíorís natu muliíerís 
ab occipitio uelatze, à tergo Pauo, qui eande effigie 
infident& dorfo inter alas fuftollit, eade quain tu 
periori eft infcriptio,quippe C ONSE CRA TIO. 
obíeruatu ením e(t in fceminarü confecrationibus, 
Pauonem, auem quippe lunonii, € faf(tigio emitti, 
prout in mariu apotheofi aquila louis ales emitte: 
batur; quamuis ín Díuz Sabinz Auguítae num. 
moaquila,non Pauo fit. Videmus etiamnu Fau(tíng Pí2 nummiü,in quo aquí 
la ímagunculam cum radío ge(tat, cuius infcriptio efteadem, C O N SE CR A^ 
T 10.Sed minime mírum Fauftíng aquilam ritu uirorum datam, qux uiro ipfa 
dederit imperíum, quod etíam íure fuo plerifcp in rebus admini(trabat, no fine 
Marci Antonini coniugis uírí undecungs probatifsimi nota: cui cüm amici fua 
derent,príncipis fuiígnomínia offenfi,repudiandá cffe Fau(tinam,(i nollet eam 
occídere,qua ut fama erat Commodi ex adulterío concepi(Tet, & apud Caietà 
conditiones fibi & nautícas & gladíatorías eleeiffet: Atqui, reípondit ille, βετί 
hocmínime poteft, nifi dotem etíam reddiderímus : dosautem erat Imperium, 
quod illeà focero,uolente Hadríano;adoptatus acceperat. In nummo tamen cu 
ius infcriptioeft D IV & MAXIMIN &,cum mulicbricapite,quod Lunz in- 
fidet cornibus furfum uerfis, ab altera facie folus Pauo e(t, cauda in rotá paffa: 
infcriptio, C ONSECRA T10.Horum nummorum uís magna,dum hac cri 
bebam, eruta e(t ín agro Bellunenfi, uico Plauterío, cum íngenti Gallienoru co 
pía. Ad huíus fimilitudíne factus & nummus ille quem RRomz apud Colotiíu, Ε 
alterumcgapud Georgíum Aníelmum Parmeuidi,in quo fcilicet Pauo eft cau 
da ín rotam effuí, à cuíus pedibus hinc inde s. C. nota fingula confpiciunturt 
circumcirca, CONSECRATIO.abalterafacie muliebre caput occipitio ue» 
lato:literz, DI V &€ MARINIAN A&.Inferiorumea Augu(ítorüaut mater,aut 
coniux,quod ex operís ruditate conijcíimus:nam quo tempore, non reperi. 


DE GALLINA. 


i9 Allinae fignificata , quze Pauoni fubtexere uifum eft, in hunc mo» 
*»»| dum habent. 


AN 3 MI TRIBA S. 
bep Vlierem tríbadem,uel qug maris officit ageredi nó erubefcat, 
ueletíi qua uiro dominari affectet;per Gallinà quae criftam erexerit, caudamdfj 
fu(tulerit, cuic5 etíam parua quaedá calcaría promineant, íntellioi ueteres tradi 
derunt:ea fiquide ubi mare,quod nónulle faciüt,pugnando uicerit,cucurire ine 
cipit,& exemplo mariu tentat coitu fuperuenire,Gallinasqp reliquas perindeac 
(irem 


Liber X ΧΊΠΙ. 172 


A fixem peragere pofsit.folicitat, & faliendo defaticat, criftam caudáds erícit;atqy 
ca incedit Ípecie,ut non facile inde fit,utrum mas an fcemina fit, ínternofcere, 
DIVINARVM FLAGELLATOR. 

Irum ueró qui opulentífsimas díuítías prodegerít,8&, ut apud Horati eft, 
ves maternas atcp paternas fortíter abfumpferit, fignificare qui uolunt, Gal 
linam aureos nummos depafcentem pingunt:de qua míraculum id prodítur,ut 
fiaurolíquefcentí Crallínarum membra miíceantur, illud in carnes eas confumi 
deprehendatur : atqy íta fit ut Giallína fit auri uenenum. T radit hoc Ariftoteles, 
atq;eum fecutus Plíníus.Coníectores tamen autumant eum, qui per fomníum 
Gallínarum gregem ad fe ueníentem,& domu ingredientem infpexerit,S& diui 
τῇς δί honoribusauctum írí.quín etíam addunt:íi Gralline íta per quietem uif, 
pufilleadmodum apparuerint,lucelli identidem tenuitatem pracfagirí, 

Vifabulas delectabili philofophandi genere có 
menti funt, Sirenas confinxere, quz blanditijs ,. 
amatoríjs & uoluptuofa nequítía homines adifetra |-— — 
5 herét, íillecebríscp irretírét, apud quas mollitudínis 
omnifariz luto inhafitantes fcede cóputrefcerent. 
Harü pedes Ciallinaceos fuiffe traduc intellectu à (u 
períore nó difsimili.Scribunt enim huiufmodi fabu 
larü interpretes,(ignificari ex hoc hominem libidini ἢ 
bus deditus fortunas fuas períeueranti (tudio difper 
gere, inutilitercs prodigere, cuiufmodi effe Gallina 
rum more,cum pleno aceruo pafcuntur, afpicímus. 
EFGJESNSSVONPIDUDCTOASSS 
s qui ratione habíta quotidiani fcetus, & geminori aliquando pulloru, 
qui ouo ex uníco excluduntur:ouorü etíam, que nonnulla gemina fingulis 
díebus edunt,cuíus generis Gzallínas Patautj uídimus,tertío etiam nonnunquá 
addito, uerüm eo abortíuo, fola quippe cartilagine confpicuo, foccunditaté per 
Giallíná &ouum fignificari uelínt.Sane deGiallinarü foccunditate Albertus mul 
ta.Illud mihi fatis fuerít adnotaffe,quod apud Mlacedones Galliná repertá aíüt, 
qua oua duodeuigíntí femel ediderit, δέ incubitu binos pullos ex ouís fingulis 
.€ excluferít, Sedà mirifica omnínoalitís fecunditate factu, ut Theoloei ueteres 
Gaallínam pro píoru conuentu poní tradiderint;ideodj dictum in Euangcelíoaít 
Hefychius:Sícut Gallína congregat pullos fuos fub alís, 
: ΒΓΑ ΕΒ Ἃ S; 
Ν᾽ α πετὸ Gallinaapud ueteres A fculapio eft immolari [οἱ τα, (alubritatís 
C) dicis erat, propterea quód id facrificij genus ideo ferunt inftitutu, quód 
earü caro leuifsimz fit dige(tíonis,ac perinde languentib. cómoda.Huíus reilo 
cupletiffimu te(tímoniu apud AngeluColotiii deprehendimus:magnà quippe 
pedu Caallínaceorü copía proxímís diebus defofTam iuxta cippü in quo Romae 
A fculapij ftatua erecta erat,loco qui hodíe V íuariu appellat: quís ením tátonu 
mero pedes eíuímodi eo congefsiflet, nifi facrificioru reliquías ibide relinquere 
mos fuiffet? EIE! C VARCT T1748; 
eec uclutí perlauri furculum in ore ccelumbz, & per platani folii in ci 
| coníz nido fecurítatem fignificari prodidímus, cur non etíam per Gallína, 
adalam cuíus rut ramuículus applicitus fit;fecurítaté codem modo píngí,híe: 
roglyphicudj (apere fateamurzSiquidem Africanus in js,qug de rcagraría Con 


4 


PERDITIO RERVM. 


Picailif 3G allis. 


ftantinus Czffar colligi mandauit, ait Giallínas à fele tutas fore, fi rutz fylueftris D 
ramufículus fub eius alam applícetur. Cuin Democritus etíam tradit, eo praefi 
dio munitas,necpà uulpibus,neggab ínfefto quopíam alío animali contingi, 


D'E:G' A'EL oO. 


& Allínacei Galli (ienificata quzdá difsimularenofirz fuerit uerecun^ 
5 diae utpote quz uix faluo uerboru pudore fcribi queant.Id tantu di 
1:3 (] camus, Giallualítem,eiufdem nominis gentem ínterpretari, Scimus 

uy Gallínaceualiquando gentem ipfam Ciallícam prodigio V ítellij de^ 
monftraffe,cuí V iennz pro tribunali iura reddenti, Gallinaceus fupra humeru 
acdeínde capiti fuperaftitit,quod ipfum uenturu inalícuíus Gallicani homínis 
pote(tatem portendit,ut Tranquillus etíam interpretatur. Is mox ab Antonio, 
prímo aduerfaríarü partium duce, oppreffus eft,cui Tolofz nato cognomen in 
puerítia Beccho fuit:ea ueró uoce Gallínacei roftru & olim appellabant,& nunc 
uníufcuiufcgalítis nuncupant:quam locutionem à Scythís omníumantiquiísi, Ε 
mís emanafle alibi diximus,quódiilli cibum Bech dicunt uocabulo genuino.Et 
orto Gallíarum aduerfus INeronem tumultu, R omz paísím columnis adfcri 
ptumeft, GALLI TE CANTANDO EXCITARVN T,apteícilicetad 
eiuídem nominis gentem nuncupatione deflexa. 


Vantum uero adalítis petulantíi pertínet,cre^ ΤΙ. IMP. NEQ VITIA. 
Q aiderim ego pullum illum Ciallinaceu, qui ex- u— 
clufus eftín manu L'íuize, Tiberium adhucin utero 
ge(tantis, cum ipfa exploratura, an effet marem paz 
ritura,ouü incubanti galline fubduxifTet, idcp nunc | 
fua,nunc míni(traru manu adeo uíqpfouiffet,ut pul 
fus excluderetur, n6 tantüm fexum ín Tiberio por: |. 
tendiíTe, quàm falacítatem & procacítatem cam,qua | 
ille mox famofifsimus fuit. 
PVRITAS ANIMI. Ξ 

S quanto fanctíus fuerit hieroelyphica ílla re^ δ 

ferre, per quzcanimi díuinítatem ex Gaalli (imulacro apud ueteres intellioifo r 
litam comprobemus:P ythagorz preceptum eft, Gallum nutríre:quod nihil ἂν 
liud fibi uult, nifiut diuínam anímí noftri partem, díuínarü rerum cognitione, 
quafi cibo folído, & ccclefti propémodum ambrofia pafcamus. Qyuare Socrates 
moriens cim animi fuidíuínitate, maiorís mundi díuinitati fperaret fe copula^ 
turum,Gallü E ículapio,íd eftaanimoru lVledico, iam extra omne morbi diferi 
men pofitus, debere fe dixit:cüm ením de corpore migrandu intelligeret,conua 
luiffe prorfus arbitrabatur, V t ueró ínterpretanturalij, ea de caufa dictum hoc 
àSocrate,quódletali eo fumpto pharmaco,(anitatís beneficiu iam fentiret, cüm 
exíretà corpore, ἃ quo omnesanimí morbi fcatere pullulared fentiuntur. La^ 
&antíus Firmíanus, Septímíus Florens Apologetico, nec non illí omnes quí 
cum Arií(totele Platonis uerba,;no fenfa,cauillis inceffuntj,hocdifísimularunt,in 
quo fummz fapientiz ueritas delítefcebat, Sed utanimi Mledicu cum hís difsi 
mulemus,non defunt Platonis interpretes, qui Galli huiufmodi facrificium có 

trahunt,utanimas ín ccclum migrantes Phecbo prana 
canere cominifcantur, 


APOL^ 


Liber X ΧΊΠΙ. 173 


"A "Au iprdor buo: 

Nter eaqua: Apollini dicata funt, quippe aríetem , crocodilum, (carabeum, 
Tee dcontesécallus etiam à Chzeremone Stoico & à Porphyrio recenz 
fctur.Ínfitit autem eft Gallis, inquit Proclus, numen Apollinis aduocare,S ue 
luti proprijs canticis affurgenti applaudere: & ut lib.de diuíinationeaít Cícero, 
anímal hocadmodum canorum eft (ponte fua, nos uero facris hymnís canímus 
eallicinio Luciferum uenturz lucis preenunciu excitari, obductum calígíne coe 
lum aperirí,dari copiam ut patefacta iam uía, errores ambagesdj omnes decline 
mus, canente Giallo ualetudinarijs aliquam falutis, aut faltem alleuationis fpem 
aftulgere, metículofos trepidationeliberarí, & multa qua per infidías parabanz 
tur difsiparí:quae omnía adueníentis lucís beneficia funt. INeqs ueró 5011 tantu, 
uerüm etíam Lunz dicatum eum effe Pythagoras aiebat. Paufanías ubi ftatuas 
eorum qui cum Hectore fingularí certamíne congredi,coníectis in urnam forti 
bus,miínime recufaffent,ab eo prouocati;ab Achiuis ínOlympía dícatas ait,Ido 
meneí clypeum Gallo gallínaceo ínfignítu fuiffe tradit, propterea quod ís à Mi 

s noé € Pafiphaé duceret origine, qua Solís filia fuerit, cui Gallum dedícari con^ 
ftat,quia ortum eíus pracíentíat,& cantu índícet mortalibus. 

Via uero Giallus à príma mediae noctis inclina; i ΕἸΠΕ Ἐν AE! 
uoc explaudentibus,ut Lucretíus aít;alís Mr rerum 
e"Auroram clara con[uetus voce vocare, Ss 
matutino crepufculo, matutinis aftris Deu itidem |: SUA 
laudantibus quotidie cómodulatur, excubiaru & 1€ ii 
uigiliarum fignum apudantiquos fuít,eads de cau: 
fa Vlercurio dicatus ferebatur. Acut noftra quoq ] 
attíngamus, eo multo antelucem canente aberrans 
refipifcit Petrus,S&xutÀmbrofius aít,expergefactus 
facti culpam incefsit fuíjamarocg fletu crímen rebel 
lionís expurgat, ne mirum adeo (it quod datam ali 
tíhuicintelligentíam apud lobem legimus. 
PROPHET£€ DOCTORES'VE. 

Φ qui fuperhoc]obis dicto intelligi uelint Prophetas, & facrze difciplinae 

€ xOdodctores hieroglyphice per Gaallüaccipi, propterea quód illi inter uitae prz 
fentís tenebras uenturálucem quafi cantando praenunciarunt:unde illud in eo^ 
rumore frequentius,INox procefsit, dics autem appropinquat. E(t& illud con 
gruum doctorís munus,ut quibus,quid, quando, & quomodo fit quídpía indi 
candum,ínferendumqsanimís,debeat ueluti diuinitus cognouifle: no ením,ínz 
quit Eucheríus,una eademd cunctis exhortatio conuenit,quía nec cunctos par 
morum qualitas deuincítatcp co (tríngit. Itaqs Gallus certa per interualla modo 
hos,modo illos excitat, & antelucanü tepus difcrimine ueluti απο ἃ dipartitur, 

PWVGNA-CIFEXN S. 

T5 Eleorum arce Pallados fimulacrü ex auro & ebore, Phídiz opus, erat cum 

Caallo in galea furrecto,quod pugnacitatis hieroglyphicum effe Paufanías ar^ 
bítratur,ciim tamen n6 inficietur Ciallum Mineruz cognomento O peratríci fa 
crum eífe.Sane Sybaríte,sensad omnes mollítudinis numeros nata, Ciallum ín 
urbe effe prohibuerüt,ne nocturni fomni quíete ínterpellaret: ideocg & fabriles 
omnesartes ablegauerant;ut memoríz prodidit Athenzus;ne quid effet,quod 
uoluptates fuas interturbaret . Q'uód autem pertinet ad pugnacitate, INicander 


PictülValGallds. 


Alexipharmacis, aix μήτοισινοιοτοῖς inquit, pugnacibus quippe pullis Ciallinaceis n 
exponit ínterpres,quí ut inter fe dimicét afsidue nati uideantur, ciim pracfertím 
pugnam femel cceptam identidem repetant,neícij cedere:unde graecu illud ada^ 
cíum,Aegvdxstmmid&,infultat Gallus,de redintegrantib.certame: & Vlartís pul 
lum eum uocat Aríftophanes Auibus. INon eft illud difsimulandu, quód licet 
fintanímalíaad pugnam nata, inuentü tamen e(t íncítaríeos ad pugnacítatem 
allío ín cibum dato,quod Graci exeo? dicunt.C)uód ueró aít Salomon, Gial 
lus ambulans ínter gallinas laetus, Eucherius imperij efle dícit fignificationem. 
Qued fiin nummü ínciderís Grallinaceoru conflictu fignatum, ícías eam fuiffe 
Dardanorü pecunia, Polluce tefte : nam illi magnu pugnacitatis decus fibí anti 
quítus ufurpauere.Hínchonoratu femperapud Maronem Dardaníae nomen, 
cüm fecus Phryges fer femper uelut imbelles notarentur. Jam & Chryfippus 
Gallorum zmulatíone nobis adijcí (tímulos ad fortitudine, atcpinde quodam 
modo calcaría fubijci fcribit, libro de iuftitía, T hemi(tocles quoq; Gallorum 
exemplo,in quos acríter puonantes ínciderat, exercitu confirmauit, ciim often 
deret eos non pro patría, neq; pro penatibus, necp pro maíorü fepulchrísouxori Ε 
büsueautliberís id íncómodíagereffos,fed ea tantàüm de caufa;ne uíncerentur, 
nolle alterü alterí cedere, Omnium ueró pugnacifsimos Gallos habuifle fertur 
Rhodos infula;neq; quidem adhucibi degenerauitea uolucrü huiufmodi feroz 
citas,& uifenda procerítas,ut ín quibufdam,inde Romam allatis, ipfi confpexi/ 
mus.A Calli uero pugnacitate factum ut gemma Alectoriía, quà ín Gialli uentrí 
culo inueniri tradunt,uíctoríá dicatur eam geftantibus coparare,qua Milo Cro 
toníates ufus,inuictus in certaminibus fuerit:de quo Plinius lib, X X v 11, cap.X 
᾿ ΡΕΒΙιδυΑ 1 ΤΊ ΈΛΘΩ 
Er(arum porró milites Galli nuncupabantur à Caribus, ob conos, quibus 
P ornatas habebát: eadj de caufa Artoxerxes hominem e Caría, qui Cy 
rum íaculo uulnerafTe creditus e(t,eo honeftauit praemio,ut Gallum aureum in 
lancea pracfixiranteacíem ferret. autor Plutarchus. Sedenim Athenaeus Giallos 
in Per(ide primüm ortos aít, unde fortaffe cognomentir id Perfz potuerint haz 
buifTe, Arí(tophanes,ut fuus eft mos omnibus illudere, Gallum ait olím Perfis 
imperaffe,unde adhuc criftatos in cafsidibus, Cyuze uero fimulacra tría totidem 
Gallis adblandientía fpectanturín Antonini Pij Augufti nummo, crediderim |» 
egoad manfuetifsimu eius ingenium fpectare, ut quí pugnacitatem comitigare 
procuraret,qui omnem belli ferociam quanto potuit ftudio emolliueritutpote 
qui mallet unu cíuem feruare, quàm mille hoftes occidere, folusdj omniu Prín^ 
cípum fine ciuili (anguine, & hoftili etíam,quantum ad fe pertíneret;uixerit, 
SCVOE:SCAXNDC 
Sue[anorum Niusaute Gallus toto furrectus corpore, cum phofphoroà tergo ftella ad; 
pecunia, dita,utínfcriptio indícat,Suefanorum pecunia fuit, 
ΝΙΟΤΟΒΙΑ. 
n augurali uero difciplina Gallus eft uictoriz figni propterea quódauis illa 
uicta filere foleat,canere fi uiciffet. Hinc Lacedemonij,ut apud Plutarchu eft, 
cim hoftem uiribus profligaffent,Giallum ímmolabant: qui bouem tunc facrifi 
care foliti effent,cüum fine caede uictoria obtigifTet, Ferut Socratem Iphicrati du; 
cíanimos adicciíTe, cim Giallínaceos cora Callía pennis & roftro dímicantes ei 
pramonftraffet: quod & T hemiftocles,uti diximus;ad fuos animandos fecerat, 
Quod ueró de cantu dicebamus,refert T ullius hiftoria ex Callífthene Leuctri 
cz cala; 


Liber X Χ ΊΠΙΙ. 174. 


A cz calamitatis tempore, {πα Lacedaemoniosjpropémodt opprefsit, cüm apud 
'Thebaídé Trophonio res diuina fieret, Ciallos gallínaceos ín eo loco fic afsidu& 
canere ccepiffe, ut nihil intermítterent : tum augures díxifTe, Thebanorum efle 
uicoríam,Pergami omnibus annis fpectaculum Ciallorum edi folítu fcribic Plí 
nius : ídds Athenís etíam ínftitutu à Themiftocle fuperatis Perfis, ait &líanus: 
quanquam ea & ludicro fieri apud Lucianum & Herodianumlegas. 

Ethona cíuitas eft ín Trcezeniorü deupiculus od ed S ud wes C 

incolae Giallum pro uínearü íncolumitate ma^ lumitas: 
ctarc'foliti funt,ut Africi uenti,qui eas plurímu ínfe 
(tat, íncurfionem uel auerterent, uel faltem emolli 
rent:cium enim flare in(títerunt, uitium oculos exu 
runt, ípemd uindemiz fallut, Vloniti ioitur ab aru 
fpicibus,facri genus hocinftituére, ut uiri duo GiaL 
lum unu, & eumalbum,manu uterqj fua apprehenz 
derent, & in díuería abeuntes trahendo difcerperet, 

Β partemdguterqgíuam manu prz'ferentes uineta locí 
omníaperluftrarent, donecita omnibus expíatis ín 
eundem conuenirent locum ubi Gallum diíTecuit 
fent,ibics partibus utríufqg humi defofsis, nullum eius anni incómodum fe pa 
furos perfuafum habebant: iuuitdp fors,ut quandíu facrum id celebrauere,res il 
lisexuotofuccederet. Quíduero fitin caufa cur tanta uigeat ín Gaallouis, 

Urt nequeant rabidi contra conflare Leones, 

Iná, tHEYLItA COntIuMo meminere fugat: 
nempe cüm utrücganímal folare fit, ex magorü obferuatione inefTe maiore fola 
ris uirtutís uím Giallo j Leoni, idcirco Leonem potentiori cedere, fatis uperdg 
in Leonís comentarío difputatuà nobis,Proclícg fuper hocopinio recitata, 


IMPITE T'AS. 
NI pratereundu eft illud,quód ex imagine Gaallinacei impietas ipfa híero^ 


elyphicé figuratur:is enim matre falit,ut hippopotamus, & patrem εἰ ím 

maniter incefsit:eadj de cauía fapientifsimi leeumlatores Gallum unà cum uípe 

ra& cane ín parrícídae culeum includendum cenfuerunt, ut qui eiufdem crími^ 

c nis rei funt;eodem fupplicio fimulafficerentur,& pcenas pares luerent.I[Notum 

illud apud Arí(tophanem, quód Philippides, qui patrem uerberaucrat, exem 
plo Galli fa&um tuetur fuum:patrem ením ille male multat, 


DE GALLINAGINE. 


S9 T'rahitadfenominis fimilitudo, ut Gallinaginem huicadnumere; 
ἫΝ & [| mus gregi,quamuis fuper ea nihil Αἰσγρτῆ. 

ap. BENIEV:O L VS, 
Vntquibeneuolu homínem per Afcolopaca,quam Gaalliínagine 
pictam intelligant, quodauiíu nullam maiore erea hominem ftu 
dio affici compertum fit. Magnitudo uolucrí quanta Giallinze 
e(t, roftrum longum, attage 

na color, 


DE AN» 


Pierii Val. Anfer. 


DE ANSERE. 


&3 Ed utad chortales redeamus, de Anfere dicendü, de qua tame nulla 

*' apud Hori mentio:quáuis libellus ílle qui fupere(t,ualde curtus fit. 
C VES ΘΕ ITA" 

A S vn qui peranferem pictu,cuftodià interpretent,ídep ex Roma: 
na potíus hiltoríadefumptu,quàm ab A gyptijs traditu. INeqy tamenab huíuf 
modi fienificato phyficaabe(tratio, quippe qui naturx admodum pauida cüm 
fit,peruigili cura,ut acutifsimus e(tad ea fentienda que latent,facile excitatur, & 
minimo quoqp (trepitu expergiícitur,ut ita olim Vrbem ipfam,íedem ac domiz 
cilium Imperij, defenderitac conferuarít, unde illi honores apud Romanos inz 
(tituti: quanquá Heliogabalus totíus humani ordinis ínuerfor, omníiumdg bo^ 
norum morum illufor, eos ita fit ultus, ut canes iecinoribus anferum pafcendos 
inftituerit.Illud uero iuniorum coómentum eft, per anferemalligatum ad ancho 
ram, firmam cu(todíam intelligere, Anchora porró firmitudínis índiciu eft, uc 
loco fuo dictum. 

NES hocab Αἰ σγρεῆς obíeruatü, ut filentíium deos dede ΘῈΣ 

intempore feruatu, per Aníerem qui lapillum 

ro(tro apprenderit,(ignificetur. Auís ením hzcque 
clamore grauiter ob(trepenti fere femper clangit,ut 
etíam inter paícendum filere nequeat, exemplo e(t 
humano generi taciturnitatis etiam, ubi res exigit, 
obíeruandz, quippe que falute (uamalto interdum 
filentío tueri foleat. Ille (iquidem,ut Ammianus au 
tor e(t;ab orientali calore inualeícente,in occíduam 
plagam tranímeare confueuerunt, cumcqg Taurum 
montem aquilís abundantem penetrare cceperínt, 
fortifsimaru uolucrum uim pertimefcentes, roftra 
fua lapillis occludüt,ne ulla uel extrema necefsitate claneor elici pofsit:ijfdemdg 
collibus agiliore uolatu tranfcurfis, tutum íam iter nactze, calculos protjcíunt, 
INeq; me pratterit,eruditifsimu uirum de difciplinis omnibus & politioribus e^ 
tíam íterís optíme meritu, hac qua Ammianus de Aníeribus Ícribit,gruu effe 
afTeuerare,quod alij uiderínt, Res haec mihi fugeerítín memoriam non ímpru: 
dens Ari(totelis confilium, quod Calliftheni fectatori & propinquo fuo dedit, 
cium eum ad Regem Alexandrü mitteret :admonuít enim homine, ut quamra^ 
rifsime, € id iucunde, apud eum loqueretur, qui uítz poteftatem & necis ina 
cie língua ge(tarct. IMPROBITAS. 

JAM Aníer in uaticinijs, & rerum alíarum. pe 

clogijs, improbítatem quandam prz fe ferre 
uidetur. Hínc Homerus in fomnij prafagítione, | 
procos peranferes innuit: eíuscj inaufpícata garru. | 
litas & à Virgilio, & à Propertío quibufdam uitio 
data e(t, Auerfíum ením adeó eft à poéticis ftudijs 
Anferis ingenium, ut Pheebeam arborem laurum, 
quam fibi exítialem, fi eíus folía uefcatur, intellipit, 
pertínacifsime fugiat. INam ciim natura fitadmo. 
dum calídus, liquidis & frigidís delectatur cibis,a, teme 
uationesc amat, & ea declinat quae perníciem afferre pofsint, Laurum uero 
igneam 


Liber X XIIIL. 175 


A igneam effe fuoloco diximus.INon difsímulabo, quod ad procos attinet, íínuen 
taaliquando ín Anferibus amorís erga homines exempla, ut proditum de eo 
qui puerum Amphilochum Oleníum genere deperíerít, quod & Clearchus & 
(T heophraftus teftatü reliquere , Et Gilaucen Prolemzi R.egis cithariftría me 
morat Plíníus, quam Anfer, & eodem tempore Aríes etiam adamarint , Alíus 
Lacydi Philofopho comes perpetuo dicitur adhaefiffe, ut nufquam ab co, nó ín 
publico,non ín balneís,non noctu, non interdíu,dierederetur. 


D'E'ITIR'INMENTY-M, 
| ᾿ Sr& detrimenti hieroglyphicum Anfer pafcens,propterea quód quacunqs 


illeoletum fuum fparferít, adurere omnia foleat: neq; quícquam magís ucl 

[τίς uel pratis officere, quàm fi eó pabulatu Anferes immiíttantur. Quiín ctíam 

corü ftercus, fi muría diffoluatur,X oleribus infpereatur,omnía uitíabir. Tum 

Anfer ille poétarum perditifsimus, qui inter olores fatis cum ímpudentiía ftre 

pere notaturà Marone,à Cicerone quoq; carpitur,quód illi Falernum fundum 

Antonius dono dediffet: quod nifi X improbus & perditorum morum fuiffet, 

B coiecturaeft Antonium íd minime facturum.eodj fpectat Cíceroníanum illud 
in Antonium, Aníferes de Falerno depellendi funt, 


A G/C,V.S ATTSO REGE,N A-N ΓΘ; 
E T ne longiusab co digredíamur, apud eundem oratione pro Sex . R ofcio, 


Aníerem inuenías pro eo accufatore pofitum,qui obftrepat tantüim, noceat 
tamen nihil, cüm canís non tantüm allatret, fed etíam mordeat, Eius uerba funt 
non importunerepetenda. Anferibus cibaría publice locantur, & canes alun^ 
tur in Capitolio, ut fignificent, ἢ fures uenerint:at fures internofcerenon pof 
funt, fignificant tamen fi quí noctu in Capitolium uenerínt: & quia id eft {πρίν 
ciofum,tametfi beftiz funt,in eam parte potius peccant,qua eft cautior. Quod 
filuce quoq; canes latrent cim Deos falutatum aliqui uenerint,opinor hís cruz 
ra fuffríngantur,quód acres fint etíam tum,cüm fuípicio nulla fit. Símillima eft 
accufatorum ratío : alrj ue(trum Anferes funt, qui tantummodo clamant, & no 
cere non poffunt: alij canes,qui € latrant,& nocere poffunt, 


SVOS TANTVM CVRANS. 
c NE& illud difsimulabimus , quód hominem qui fuz tantum familizé cu^ 


ram fufcipíataut rerum tantüm fuarum fatagat, quíd rei eeratalij fecurus, 
acmínime curíiofus,per Anfíerem ouis incubantem aptoadmodum híerogly^ 
phico indícare poffumus . An(erem fiquidem, ut Quintilij, quí deagrícultura 
quamdiligentiísime fcripferunt, tradidere, aliena oua ín (uo etíam genere foue 
re nequaquam folent; quare curatores corum, dum oua pariunt, certis chara 


&eribus uníufcuíufque fcetum fignare debent, atque itaunicuíque fuaad no» 
uem fupponere. | 


DE PERDICE. 


3t Ifsimulanda fuerat & Perdix,ne pudendü fuperea fignificat propa 
^ j| làm proponeremus:fed quonia fufcepti operis ordo nos compellat, 

| nihil eft fupprimendü quod inter hieroglyphicaà ueterib. adnume 
ratu inuenerím, Habereueró poteft Perdix cum chortalibus locir, 
ocqp domialitur,faeinatur,& cicurat , Sedením uitia ideo ponunt&,ut 


/ 


Pierii. Val. Perdix. 


reprehendi pofsint, quodcj abominabile uideat;mortales audientes ipfiabfter p 
reantur, AM OR'"''EVRPITSSITM V'S. 
D e hominem, tamdj efferata nequitía perditum,ut in cofangui 

neís quoq; nullo pudore fit petulans,(ienificare fi uellent &eyptij facerdotes, 
Perdices duas píngere funt οἰ εἰ: ρίας enim coniuge uiduatze,fefe inuicem abu 
tuntur. Mares quippe,ut cernere eft ex íjs qui domi aluntur,inter fe tumultuát, 
clamitant,pugnamdp de coítu coferunt,quos ccelibes uocant : qui autem uictus 
in pugna fuerit, fequítur uíctorís uenerem, necpalíud pugna przemium,nifi ui 
ctumà uictore pollui, V erüm hocnó fieri íemper,fed certo anni tempore,obfer 
uatum ait Ariftoteles , Illud fere femper,ut cüm prímüm pullus exire cccperit,à 
mare fübigatur.ne tibi mírü adeó uideatur, quod Marcellus Perdicé ex auibus 
uirili eenere appellandudiícat, Varronis autoritate nifus. Romani fané pro hu: 
iufmodi notz puero, pullum dicerc folíti unt: unde C), Fabii cui Eburno pro» 
pter candorem cognomen fuit,pullum louis appellarunt,quód natis eius ful mi 
neictafuerit, quali eam lupiter appetiíTet,cüm potius interpretari debuerint, & 
eum, & eíus amatores omnes igne perdendos effe, Apud Aufoniu quocy Mar; & 
cum quendá impudicifsimu fellem pullarià dictum reperias . In fabulis ferturà 
quibufdam,Perdicé uenatorem matrís amore dcflagraffe:ut eadem improbitas 
fit filiorum in matres, qua in coalítum eenere parentis eft in filios.Sunt qui fi 
ementohi(toríam, funt qui philofophicum fenfum applicent, fed ipía uolucris 
impudica procacítas, areumentu fabula proculdubio fuppeditauit.C)uare mi 
hí non delícíarum tantüm caufa uidetur Heliogabalus Perdicum plumulis ín 
ftratís,in puluinaribus, ac etíam accubitis pafsim ufus,quantum nature fimili 
tudíne,cüm portentofus ille;uir'ne dicam an brutü potius,nullum nequitíz ge^ 
nus íntactum relíquerit;pudore prorfus omni perdito atq; profligato. 

ΤΥ ΟΕ ΕΑ ΓΑ ΝΕ QUWICT. EA. 
ς Ed utfemel dicam, nihilad eneruatifsimam libidinem & impotentifsimam 
falacitatem exprimendam Perdice commodius , qux plerunq; de coítu tan; 
ta efferatur rabie,tantadj αἴας libidinis intemperantia, ut mas oua interdum 
frangat,ne cubando detineantur fcemina: quocirca illae,ut fectus fofpitet fuos, 
oua modo huc,modoó illuc,quó mares fallant,transferre coguntur. 
pss & celer profectus ex Perdicis ΠΤ ΤΡ ΡΝ I t 
uerum eo οὐ adhuccorticís parte alíqua ue; 

ftito, fienificari . Perdix fiquidem morz uelut 
impatiens , minime expectat ut ouum incuba: 
tione ad tempus aperíatur, fed occupatis fpa: 
tjs Íponté erumpit, pertufóque ouo ubi pri. | 
müm caput exeruit, pedescp protulit, reliquo 
adhuc adhzrefcente cortice, procurrit,fibicy ci 
bum enancifcitur. 


REDITVS IN VIAM. ΞΞΞ- E - pi 
A Berrantem homíné aliquandiu, falfad du. τε ΞΞ IE 
ctum opíníone, fed uie demum redditum, | 


& recta fentienté oftendere qui uolunt, Perdices duas grandiores faciut, pullís 
aliquotínter utrancp pictis. Si enim eueniat ut Perdix oua fua fracta compere: 
rit, tanto incubationis ftudio afficitur, utaliena furripiat, nidoc infoueat fuo: 


ucruillud euenit quod D D.Hieronymus & Ambrofius ex Hieremia tradunt, 
ut 


Τοῦ ΧΙΠῈ 176 


A ut ciim pullos eduxerit, illos amittat:hi fiquidem audita illius uoce quac oua 
pepererat,naturz ucgetatione perculfi;hac uelutínutrice deferta,ad eam fe cofe 
runt,qua oua ílla undeexclufi efTent,ediderat.Clamaffe,inquit uates, Perdice, 
pullosqs quos mínime pepererat, cogregaffe,familiamdp ita íuam imprudenter 
auxifle;interimd pullis ad matrís uocem procurrentibus , derelictam hanc ine 
fipientize fuze demum admoneri , Noftri tamen theologi hi(toríam hancaliter 
interpretati funt:alíj ením per Perdicem malum demone accipiunt,qui Dei fce 
tus in prauitatis nido adulterina educatione fibi perat enutrire. Per oua fpem, 
quam de fubigendis eís,& fub imperio fuo detinendís concipit.Peream uero ἃ» 
uem quz uera mater eft,quac oua illa ediderit, piorum conuentum ínterpretan; 
tur,ad quem, utilegitimam € naturalem matrem, fimulac uocem eíus audieri2 
mus,deíerta falfa,procurrímus. Adamantius per Perdicé aliena oua confouenz 
tem,intellíeit hzretícos,genus quippe hominu Perdicis inftar malignum,frau 
dulentum,callidum, quodq; decipiendís uenatoribus multum infumit opera: 
ubitamen uerz matris,fanctioris quippe inftitutionis,uox audita fuerit,cos de 
Β feri,atqpíta poenas fuz infipientiz luere. 
ROEGSEASMOEDISIASROE S. CO N3G O3R-DüI A. 
INI tamenaues hz íta (emper in libidinem efferafcunt, ut nó interdum ar^ 
dorille deferueat,& unanimi concordía mas & fcemina rem familiarem cu 
rent, quippebina ouorum faciant receptacula, in quorum altero mas, in altero 
fccmina incubet, oua interjícfe partiti, excludatep uterqs fua, ates educet. quod 
quidem anfam dedit,ut rei familiaris concordiam in confortibus,per duas Per 
dices incubantes exprimere pleríq uoluerint, cui rei aduerfari uidetur,quod fu 
perius de perdita earum incontínentía dictum, ubííámarem oua frangere indica; 
tum libidinis impatientia, ne foeminae íncubatione detíneantur,Sed id non fcm 
per,fed interdum accidere pofitum. 
JUSEIBW-ETDAJSJENOEWVERTANDIS PERIGVLIS 
VIATESEIR R DM A: 

Viinctíam uaferrími in periculis euitandis hominem, aftuc maxime poL 
Senn (ignificantes,Perdicem & uenatoré pingunt: quz quo pacto fectan 
tem eludat, & Ariftoteles,& ab eo Plutarchus,;accuratifsima narratíone perfcri 

c pferunt,quz fcilicet pullos adhuc inuolucres fupinos profterni, Íccp (iramentís 
& paleís obtegí, aduentante uenatore, ad fibili fignificationem affucfaciat: ipfa 
uero ante aucupis pedes prouolás,fui fpem capiundi faciat,mox abuolet, ας δ 
inde redeat, donec íta illudens abducat eum à pullis procul,repetitocj mox fibi 
lo,ut Aríftophanis interpres ait,abuolandum iam admoneat. Eod fpeciare cre 
diderím prouerbíum, mix" ex 6, & πέρδικ Θ᾽ ποῦς. Interpretes laudum quen; 
dam Perdicem nomineapud Ari(tophanem inuepiüt,& ab co adagiü in claudi 
cantíum alíorum ludibrium emanafle , Sed c(to aliquid in fignificato claudica. 
tionis, natura tamen Perdicis efficit, utad dolos & uafritic fpectare prouerbii 
opinemur, cüm ícilicetfubdolo quempiam ingenio hac progreffurum fperas, 

ille tamen euefticio illacfe proripit, atqpíta uacillatione fpectantiu fpem eludit, 
ut iter eius, aut rerum progreffus euentumd; nunquam certa pofsis coniectura 
deprehendere.Nam quí uerfus apud Atheneum citatur;tyxa πιεῖν μοι xad ἃ πέρβδικος 
ext ^ad huiufmodi pedum inconftantia,titubationemd; cam qua oritur ex ní 
mio potu,facere uidetur: pedes enim tentat uínüluctator dolofus, utapud Co 
micum eft,INullu aute inter aues animal Perdíce dolofius negpa(tutius:undeil 


b 3 


Pierii Val.Perdix. 


fud Ariftephanici, ἐκπερδικίσω, quippe Perdicis more periculü euadere:ait enim Ὁ 


cius interpres, αἱ ja? λαμξανοντες κάρφη τοῖς ποσὶ ὑτἤϊος ἑαυτὸς GiTifsam, καὶ ὅτως mme Mise Kod. 
ἐκκλίνεσι, ϑεγάτηςητα ením pedibus cotralientes;fupinas fe profternunt;atqp ita oc 
cultantur, & perículum declinant. Atcg haec latius apud Plutarchum, libro quo 
difputat, utra prudentíora (int anímalia,terre(tríá ne an marina, 
Gy OD NISEGVIMSESIZ T; SuVOS: 

E^ & cotumeliofum hominem peralítem hanc fignificari, quód in fuo 

genere maxíme hae tumultuari, dífsídere, & altercarí uícifsim afsidue con: 
fueuerint.Sunt uero Perdiíces aliz nobiles;alía ru(ticze. [Nobiles longe grandio 
res funt,fyluascG & faltus plurimum incolunt:ru(tíce arua &fegetes peruagan: 
tur. Girandiores illae funt etíam pícturatiores, & plerifqg Italiae locis nomen re 
tinent incolume,R omz tamen Starnas uocant,de quibus forte Plínius dixerit: 
Mifit Hifpania externas aues. R.uftícae longe mínores, fuíciore pluma, & quo^ 
dammodo cínerítía. Idem utrifqgingenium, fed dolofiores, pugnacioresdj ruz 
ftícze, quas nunc Italíaà fono uocis Qyualeas ferc ubíqg uocat, 

AS T. V T. I, ALUP RAS VS :- 

ἘΠΕ etiam fapit Grecorum mythologorum fabula,qua fingunt 

Dadalinepotem ob inuenta artís fuae arma quzedam admodum utilia; per 
inuidíam ab Athenarum arce fumma praecipitem datum,qui terra uix tacta mu 
tatus (itín Perdicem. Cuius figmenti talis fertur interpretatio. Impuri homi 
nes cim à fapientiz arce deciderint;à rectís honeftíscp (tudijs alieni facti;tamet^ 
fi aftutía freti aliqua fuís ínrebus excellere uideantur, hísdg tractandis fupera^ 
lios attolli, fordidis tamen & improbis negotíationibus implíciti, fublime ni 
hil fapiunt, fed humi uolitantes, doliscp& fraudibus omnibus freti, rem quo 
cuncg modo faceretantüm ftudent, libidinum & cupiditatum fuarum laqueis 
& retibus ímplicití obuolutidg, eo Perdice deteriores, quod illis uaferrima eft 
ars ad clabendum, capturamdg declinandum, quod Graeci dicunt ἐκπερϑδικίζφ: hí 
nec capti fugam molíuntur, necp ἢ euadere pofsínt, ftudium adhibent ullum, . 
ut íalui fiant Aftutíae huiufmodi caufa fatum puto, ut Eucherius cacodaemoz 
nem ex Perdicis imagine fignificari dixerit,eo loco;Clamauit Perdix,congrega 
uit quae non peperit, 


[6 


DE COTVRNICE. 


253 N Coturnice multa funt quz cum perdíce conueniunt: pugnacitas 
SO quippeeadem, quo in ludo illa precipue celebratur, quam omnium 
1^ d uictricem mirata c(t Alexandría,urbe quippe tota inalitis huius pre 
m i contjs occupata. Hanc Erotes Egypti procurator morofitate neício 
qua impotens,inludibríü emír;atqpaffam deuorauit, quo facto iuffus eftab O^ 
ciauíano Augufto malo nauis affigi. E(t & par improbitas natura, necp odiofa 
mínus,co uero magís deteftanda,quódad hancimpiíetas infuper accedit,& deo^ 
rum contemptus,religioníiscg odium,& quantum illa ferocire poteft execratio, 
IMPVRITAS. 

Ercíus ením hieroglyphicum facerdotes A eyptij impuritatem indicabant. 

ubi uulgati codícis Girzcí mendu anímaduertas,ín quo oryx quadrupes aní 
mal pro Coturnice po(itu,& ita traductu :neq; enim hic quicquáde oryge apud 
Horum,apud quem ín uetu(tis codicibus manu fcriptis ὄρτυγα, non &vys, legas. 
t 


E 


'Á 


c 


Liber X XIIII. 177 


Eteodem cap. uuleati etiam codices habent τοῦ, 
€ μόνον fr dv, quod fatis manifeftum facit,de a 
ue, non de quadrupede hzc dici, Ea ueró de cau 
faimpura Coturnix habebatur, quód quotief; 
cuncp Luna orítur, ínaufpicatos clangores ex 
citat aduerfus eam, non quz: Deum faluere iu: 
beat, aut laudatione profequatur,ut Solem gal 
linaceí,fed manifeftifsima det indignationis ad. 
uerfus eam figna,quod apudipfos magna daba 
tur impietati, cu fummo Luná cultu profeque 
rentur. Ante omnía autem terram fodícat(ita intelligendum, τοῖς P ἐμπτροοϑίοις αὐτῷ 
σχέλεσι «ὐορύασων L3 9 )pupillascp fibi identidem conícribillat,utpote quae indigne 
ferat Lunam apparere,quam neq; quidem intueri patítur.atqj eadem facit in ip 
fius Solís tam diuínía(tri exortu:qui mos nonnullis A&thiopum nationibus in 
Solis ortu,quem uelut hoftem maxíme reformidant,& ne fpectent,in loca palu 
ftria fugientes, ubi nonalía fruticum aut Íyluarum copia fuerit, ibi delitefcunt, 
Deum omniíi execratione profequentes , Antiqui ueró reges ( nang; non ni(i fa^ 
píentes eligi folítos tum temporis fatis conftat)cognita Coturnicis natura,quae 
ueru horofcopi f(ignaret emeríum, animalis iftius opera tanquá gnomone quo: 
dam utebantur:nó otiofe ín íd intentí,certu exortus ipfius punctum deprehen, 
debant, Qyapropter facerdotes folum hoc anímal ex uolatilibus quz ciborum 
ufum przbent, nullo tamen mactationis honore illi habíto, comedebant,utpoz 
te quod contentíonem quandam (defideratur enim αὐτιδικίαν uulgatis in codici 
bus)pra feferre uideretur aduerfus praecipuum Deum fuum. 
PERDITISSIMA MALIGNITAS. 
Adem uis in folis, ubilibenter habitat, locis,fi quem líimpidulae aqua fon^ 
tem adínuenerit,(imulacbiberít,aquam reliquam ro(tro pedibusc; corrum 
pere,lutofamqy reddere;puluere etíá ín eam inge(to, nítitur,ne cuipiá alteri ani 
malíad potu appetatur: que quidem malígna,improba,inuidacs Coturnícis na 
tura A eyptijs argumentum dedit, ut malignum hominem per eíus híerogly^ 
phicum notarent. Eiufmodi ueró morum impuritatem codem modo damnat 
zechíel quarto fupra trígefimum capíte,dicens:Et cium purifsimam aquam biz 
beretís,reliquam pedibus ucftrís turbabatis , Sedenim Αἱ eyptíos nontam ma: 
lieni inalíos mouere mores,quos ín turbáda Coturnix aqua profiteatur, quàm 
ipfa aduerfus Lunam impietas, & ingrati animi fignificatio,ciim totà Luna fint 
animantibus omnibus bencficía,de qua generatio, &alimenta rerum,quotquot 
& homínum & brutorum ufui neceffarize funt.[Nam quantum ad turbatíonem 
aqua pertínet,animalia quzdam funt,qua turbulentam & craffam fuauíus biz 
bunt,ut cameli,quíneex fluuio quidem prius hauriunt,quàm pede protríta ter 
ra aquam fpiísiorem effecerínt, INecpaliter potu gaudent elephanti quocp, fed 
Ij neáímaginis fue toruítate terreantur,turbidam bibunt. V ere autem Coturnix 
Alcibiadis magi(tra fuit, qui dato Pericli confilio deratione potius non redden 
da,tranquillam cíuíum fuorum quíctem peturbaturus effet.[Nam cüm íam pri^ 
mas ín republica partes occupaffet admodum adolefcens, forteds fententiam 
in Senatu de refería diceret, ex cíus (inu Coturnix euolauit: quae tamen totíus 
Senatus curfitatione capta, Alcibíadi,no fine uenatoris ambitione, forte etíam 
pramio,reddíta e(t. Cuuantum uero pertinet adalitís huius efitationem(ut hoc 


3 


Pierii Val.Coturnix. 


pro corollario fubijcíamus ) non defuere Medici quí eas à menfis fümmoue^ Ὁ 
rent, tum quía ueneni femen illís eratífsímus cibus , cüm propter comitíalem 
morbum, quem,ut Plínius tradit,fole animalíü fentiunt praeter homínem,eadj 
de caufa ueratrum appetere feruntur, Aríftoteles tamen hominem tantüm co; 
mitialí morbo tentari ex omnium animantium genere aíTeuerat, Problematis. 
Sedením Plutarchus capellas quoqj comítíalem fentire profitetur , Quod uero 
de ueratro dícebamus,itaapud Lucretíum legas; 

Praeterea nobis veratrum efl acre venenum, 

Lt capris adipes,e coturnicibus auget. 
Et Ouidius ad uenenum fpectans: 

Eccecoturnices inter [ua prandia viuunt, 

Forfitan e fiunt 11: frequenter anus. 

Nam utin Serpente dictum,excogitatum eft ín morbis defperatifsimis uiperas 
edendas dare,unde non modo falus,fed uitae etíam fubíecuta fit longitudo.Cur 
uero Phoenices CoturníceHerculi facrificaret,caufa eft,quód ín fabulís eum ab 
hacalíte feruatum aiunt:huncenim Iouis & A(trec filium in Libyam profectu, E 
àTyphone occifum effe autumát,lolaumdg Coturnícem eius naribus admouif 
fe,cuius odore fuerit ín uitam reftitutus: & ne mendacio locu ples abeffet teftís, 
uulgatum eft etíam dicterium, ὄρτυξίσωσεν ἁρακλὴ τὸν καρτερὸν, Fortem Coturnix fofpí 
tauit Herculem , Alij eum dicüt eius alítis efu à comitíali morbo, quo ínfigniter 
laborauit,liberatu effe:quo fi tentantur & Coturnices,facile fieri potuit ut fym 
pathíae αἱ alíqua, tacítá ue atqgíncognita naturae potentía, ucl nídore uiuze, ut 
nonnullí ponunt, alícís u(tulatz, uel εἴα potíus, morbi genus ídfugaretur, atqg 
ita Hercules uite redditus fuiffe uideretur, quod eftuero fimilius. Sed ne, Vir 
clariísime,te magnís & a(siduis R eipublicee negotijs detentum ulterius demo 
rer, mira haec minime uidentur effe, quía uarijs medicina modis prodeft, noxía 
modo per (imilitudíné cognatíonemd naturze deducendo,modoó per difTenfio: 
nem contraríamd uím expellendo, modó fenfim abrodendo,modó per difTolu 
tionem mítigando,alijs atcp alijs inuentís, qua falutaría quis nouít,adhibendo, 
uttam contraría quam cofentanca pro morbi qualitate prodeffe comperíantur, 


PIERIVS VALERIANVS AD THOMAM. ME 
LIARIVM BELLVNEN. DE IIS QV£ PER STRVTHIO» 
CAMELVM ET MINVTIORES ALIQYOT AVES 
SUDGUNIEIETCUA' NT VURS EX.SAWVGURSUS-"AE G Y^P^T7ISQ- 

RO^VONUSESE TOERSISS, 


ee Ontendera fuperioribus diebus ab Leonardopatre tuo,ne te afsaduitate tam per- 
m 2 tinact, tandi literaru Sudus im[ene[cere permitteret: id enim evetua fore, c7 4d 
5. falute tuam facere prime arbitrabar, ff feruorille adolefentiatua aliqua oti 

J| imterpo[rtione cobiberetur : proinde aliquid comimi[cevetur,quo tu U'enetis apud. 
nos per geniales hos dies,quibus vindemia celebratur, aliqua laboribus tuis quiete interponere 
cogereris,vt aliquando nobifciu amuniori cuipia tete cocederes bilaritatt, paulo poll ad lucubra 
tiones tias alacrior rediturus Non enim ammus [mefultura corporis fufuneri potest Neq, mt- 
bifatis placet quod Platonem illum tum aiunt [ponte 4tq ex ammi fententia eAcademie locis 
vunimt[alubrem deleci[le;ybi philofophamtium apud fé corpora macerarentur debilioraq fre- 
rent: 


Εἰδάν XXV. 178 


A rent: fie mea hac [emper fuit imbecillitas, ce ad banc vfq, etate natura [Ponte valetudinavia: 
fieperfaafam habeam incomoda corporis Fudiorum profectus plurimum officere. Quantam 
enim ego binciacturam fecerim fum mibimet ipfe con[cius. Et quantum coli buius patrij bent 
gnitas mibi contulerit ipfa iam minus cadauerofa facies, quam attuleram Roma facile poterit 
imdicare triffi quippe quodam [emio im pro[peramitidam,frrmamá, virilitatem tranfmutata. 
Sane binc ad vigiliarum perfeuevantiam, c legends feribendis, labores tolerandos longe ala- 
Ed fatum me [entio. Tr quod magis probes, quida, ubi magis conferre foleat, ife videris, 
dummodo valetudinis 414, firmitatisvatio in primi habeatur. Fecit autem ille, vt omnibus in 
velus fefuuifsumus efl quod depopo[Geram:tu vero vetpondifii; venturum te libenter. modo per 
dies bos, quosim patria con[umptur us e[jes, vellem ego tecum quotidie vel venatione;vel AHCHPIO 
exerceri. "Accepi conditionem, quantum ad 4HcHplapertnet: acne meimparatum depreben- 
deres,néue vlla nos tempefLas,aut cafusyne minus ves cum auibus effe ple, interturbaret auta- 
rium varijs alitum generibus iniructum comparat, ida, totum tibt, ludod, tuo deffinaui.Tu 
cim veneris, quid [a&lurus fis vide, [eulac conututu ex ew inslruere conFatueris, vtrum [m- 

B vlices has carnes, fime vlla peregrina. mcunditatis afpergine, [me .Apiciano vllo artificio fis appo 
fituruszanquia nonntlla forfitan fatue cw [me [ncco videbuntur Jic condimenta.illa aroma- 
taria U'enetijs allata [n adbibiturus,ea vero quam fuauia quam odorata,quam precio[a. Pro- 
peragitur, vt quando per Aegyptum aucupia mostra fumus exercituri, apud (; leopatram fa- 
ctas nos ceenitare. Ego entm macellum depeculabor, c patinarum fruices apparabo,tu coral- 
laria c Jécundas men|[as addere collatitio illo,vti con[ueueramus,more non. grauaberis. 


DE STRVTHIOCAMELO. 


- 


,ACILE quídem meminiffe potes, optime Thoma, quo die 
42 τος Ὁ Carolus v. Imp. à Clemente v 11. P. M. Bononíz coronam 
ta at S accepit, facrífictj eenus quoddam à Germano milite medía pla 
SP. ἢ I*a procuratum: interfuífti enim rei geftae,cüm bouem macta; 
E. [ASA «ὌΝ uerunt,cuius uterum exenteratu,uaríjs alitui eeneribus;alío^ 
Eo Ξ τε ames rura efculentorü farcíminibus compleuere, leti hilaremdg 
diem ex his omnibus unà toftis celebraturi . Ita nos nunc facturi uídemur, quí 
c Struthiocamelum,uifende magnitudinis alítem,minutioribus plerifgsauículís 
in eíus aluum ingeftis confarciuímus.In collatítijs uero noftris ccenís illís,quas 
poft relictam Romam patríz redditus,tecj fodali iucundifsimo reperto propo» 
fueramus, fingula tantüm fingulis ciborü genera per fortem educebantur.INo^ 
(ti multaeíus multiplicitatis cículentaà conuiuis excogitata, ut lcoi fraus fieret 
fumptuariz, quz inter nos fancíta fuerat: res enim uariz fub uno ucl farínaceo 
integumento,;uel omafi cutícula delitefcebant, fed non id ganez, uerüm hilaríta 
τίς caufa. Q'uare cüm hzc fieri foleantín ludum, nos quoq; ludum boní omínís 
caufa profecuti, ingenti illi minores alías aues ingefsimus . Vlaxíma ca omníno 
auiíum,(íi modo auís appellanda eft,cui plumg tantüm funt, non tamen uolatus: 
cui crura pedescpatqg ungulz non forma tantum,uerumetià magnítudíne pro^ 
pémodum bubuli. Sed hacalij difputabunt, nos plumatum alatum anímal, 
ín uolucrum ordinem interím admittemus, 
FV'STITIA8$. 
Hy fane pennze, quoníam practer alíarum auum morem zequales omnes 
inter fcfunt, íu(títíam & aequalitatem erga omnes fignificant,utapud Ho» 


4 


Dierii Val.Struthiocamelus. 


rum habetur. PÍurímus ueró earum ufus ad conos bellicos, & galeasadornan^ Ὁ 


das,tam apud ueteres, quàm apud noftros: cuíufmodiíillae funt qug ín co numo 
habenturcuíusinícriptio, TI. C&SAR DIVI AVG. F. AVG. P. M. 
TR. POT. XXIIII. lbíienim pínnz huiufmodi in quodam ferto fitacfunt 
fupra frontem figilli,cui fubíecta eft infcriptio, 1 v S T IT 1 4. INummu Bono; 
niz uidiapudlo, Achillinum. Ibidem apud Alexandrum Calcínium folum Iu^ 
(titíze caputín nummo cít, cum codem piínnaru zqualiu geftamíne, tj (demlite^ 
ris,quippe, IVSTITIA.Sedenimut adalitem reuertamur, quonia Struthio^ 
camelí ftolidiadeó funt, ut ciim colla frutícibus occultauerint,latére fefe exifti 
ment, fuccurrit Carneadis difceptatío, qui luftítià nihil aliud effe quàm meram 
infaníam profitebatur. | 
PINNAE IN MOENIBVS, 

D eiufdem fpeciei fimilitudíinem murorum fumma fabricari folita,caufam 

dedere ut pínng uocarentur, ab íjs,ut Varro ait,quas infigniti milites habe 
re in ealeís folent, & ín gladíatoribus Samnites . Hínc íntelliges de armatura 
Samnítíum,quzalibiapud Varronem & Pliniumlegerís. 
SP fi quís &'eyptioru more elementorum LDEMENTOZRVM 

concordíam índícare uoluerit, non imperite concordia. 
picturam eam proponet, quam ipfe rerum opi^ — 
fex peranimaliaid prae fe ferentía,con(ideranda 
propofuit, lutram fcilicet, uel eíusloco marínu 
uiítulum, Struthíocamelum, & homínem, uno 
uinculo relígatos.Lrutra fiquide;& uítulus ma; 
rinus , medía funtanimalia inter terre(tría ὃ ἃ. 
quatíca,uinculumd illud oftendunt,quo terrae 
applícítze (untaquze, fuísdj coércentur finibus: 
quía diuina prouidentía cim arenam terminu 
marís pofuiffet,leoes etiam impofuitaquís,ne fi 
nes tranferederent fuos , Struthíocamelus autem ambíouus eft inter terre(tría 
& aéría: uere enim uolucrís non eft, quae nequaquam à terra,ut uolucrís;attollí 
poteft. pennzeautem alzcp illi ob id tantiimà natura datze, ut curfum adiuuent, 
Crura uero, uti dictu, bouilla propémodum, ungulasqp bifulcas habet.Denigs 
inter elementa omnía, X ccclüi ípfum,homo íntermedíus eft con(titutus,Ita per 
huiufmodi picturam tota ipfa rerum machina defcribitur, 
MV L/TIV O.L V SS. 

Iuínze líterae Struthíocamelum pro multiuolo homine , & certi nihil (ibi 

adíci(cente ponunt, uídelícet qui facraeadícriptus militiae, profanís tamen 
neootíjs implicetur, fjscj tantüm tractandís occupetur, INam quódalatum eft, 
contemplatíonem refert & excribit : (ed propter uafti corporis magnitudinem 
tollere fe humo nequit, alís tame,uti dicebamus,ad curfum utítur. (Quod pedes 
bouíllos habet,terrzdp femper adhareícit,quae terrz funt (ignificata fufcipit:ita 
ením uídetur Hefychíus interpretari, Q'uód ueró ad animalis huius ingrefIum 
attinet, tamet(i uolare nequit, pernicifsime tamen currít, Struthíocamelos, aít 
Xenophon,quos apud Euphratem Cyri milites offenderunt, à nemine capi po 
tuiffe; tam longe ením modó pedum pernicitate,modo alarü quafi uelificatione 

procurrebant, ut (tatím equites defperata praeda infez 
qui defifterent, 


ΗΔ ΚΕ’ 


E 


Liber XXV. 179 


A ΗΕ ον S. 
V od ueró fuperius díximus ex Hefychío, Eucherius quoc per animal παν 
C) iiimodi hzretícum homínem fignificari tradít, qui habere quafi uidetur fa 
pientíz pennas,uolare tamen non poteft, 
EX -BuO' CIRUIADA: 

' Vcherius idemaitde hypocritis dictum ab Efaía: Erítcubile draconum, & 
Ton Struthionu. Parít fiquidem ouaStruthio, uerüm, utalibi dixímus, 
neq illaincubatu fouet, necp pullos nutrit. Ita hypocrita, quamuis rccte alios 
admoneat, & recie faciendi uíam addoceat, nullos tamen filios per ullum bene 
actz uite exemplum generat , Hinc Iobes clamat: Struthío ín terra relinquit o» 
ua fua,& oblíuiícitur quód pes ea fit conculcaturus, 

IGNES ISP. TES ΝΕ Ἂν 

J^ hzc,uti paulo ante dicebamus, genuina illa animalis (toliditas cffecit,ut 
imago Struthionis caput intra frutices abfcondentis,infipientia: híerogly- 
phícum haberetur, utpote qui cm auíum fit grandiísima, ita utaltítudínem e^ 
Β quitis equo infidentis excedat, fi tamen colla tantüm frutíce occultauerít, latere 
Íe totam exi(tímet, cim relíqua magna admodum corporis moles in aperto re 
linquatur.Ita dum ín capite fecura eft, diceret Tertullianus, nuda, qua maíor 
eft,;tota cum capite capitur, Diodorus tamen id ἃ Struthiocamelo nonex ftupo 
τε fieri contendit, fed quia fit (ibi confcius habere fe caput admodum debile, oc 

cultare id quamprimum (tudeat, 


DESJVESEER.LILLOO-E. 


&rz| Onftrofa quoque eft V erfpertilionis effigies, multacg in fe myftíca 
continet híeroglyphíca. 
AB EXILI FORTVNA"IN/ALTVM 

E EVECTVS. 

E Ἰμθ το illud apud Z'eyptios fuit, ut peranímal huíufmodi fignificaret 

hominem qui debilibus & exiguis uiribus fiue nobilitatis, fiue fortung,fiue 
etià ingenij praedítus,ita tamen repente emeríerít, ut non fe tantüm humo fuftu 
lifTe, (ed (ubíto uolatu elatus ín fublime ferri uideatur: cuíufmodi exemplorum 

c plena Roma femper fuit, V efpertilio fiquidem licet pennas non habeat, fola ta^ 
men membranula fretus uolat, ita ut difficulter di(tinguas, fit'neauís, an mus. 
Quare apud mythologos argute uafréque duas eludit muftelas, dum fe alteri 
auem,alteri fe murem uenditat;atqy íta capitis perículum euadit. 
NT ES uero illud inter hoctam brutum ge 

nus, quód tanta fe humanitate comple 

&untur, ut nulla couenientíus fpecie fieuráue | 
officia mutua defcribas, quàm per V efpertilio 
nes alterum ab altero catenatím dependentes. 
Habetením id genus mutu& inter fe quandam 
beneuolentíam, (xpecs ueluti catena quadam 
contexta , (i qua ulli uis inferatur , mutuo fi^ 
bi cohzrent, imbecillitati fuv opem fibi ínui/ 
cem aflerentes,uifzeds (untaliaab alíaalarü haz 
mis unius adalterum porrectis pendentes,lon 
gum ucluti funem produxiffe, 


OFFICIA MVTV A. 


Pierii Val. Vefpertilio. 


NVTRIGATIONIS FACVL'EAS. 
Vlierem ijdem facerdotes lactis ubertate foccundam & bene nutricantem 
(ienificare fi uellent,eandem ipfam alitem pingebant,quippe qua fola uo^ 
lucrum € dentes € mamillas humanis fimiles habet ,lactecp nutrit pullos, u^ 
beribus mulierum ín modum admotis. Nam A gyptij ab ijs quae ín unoquocg 
genere reliquoru naturam aut morcs excederent,(ignificationu fuaru argumen 
ta deíumebant. Quod ueró ad mammas pertinet, Circi hancalendi felicitatem 
indícaturi Díanz fimulacru mammofum effingebát,cuiufmodi illud fuit quod 
Ephefi tandiu tanto cocurfu uifitatum, eamd Latini ea de caufa multímammià 
appellarut,cuius exempli multa hodie Romz uetufta figna cofpiciuntur. Mi, 
níme ueró pretereundu eft;hocloco in imprefsis exemplaribus Hori perperàm 
legi, Γωμαῖκο, θελάφοσαν à) κοιλῶς αὐατρίφοσαν βολόμνοι φωγραφῆσαι «ται γόνα ζωγμάφεσι, cium ex 
manu fcriptis codícibus antiquis & hiftoria ipfa legendu fit, βελόμϑιοι ζωγραφῆσαι, 
νυκτερίδα qr Au ἔχυσαν ὀδόντας κοιὶ tse Qype. hoc eft,uolentes pingere, V efpertílio 
nem identidem dentibus & mammis przdità pingunt.Inde fequitur pro reddi 
tione caufae, αὕτη p μόνη “ἦν ἄλλων πίωὼν ὀδόντας καὶ usse xd, fiquidem fola eaex omni 
uolucrum genere, & dentes fimul & mammas habet. C)uoríum enim dentes & 
mammz ad turturem alitem minime moníftrofam? 
LWNUCUBEWVIGZA. 
Vodfihominem latebris & occulto fecefTu gaudentem,uel qui rei cuiufpià 
C ien perculíus in aperti minime prodire audeat, fienificare uellent,formi^ 
cam & V éfpertilionis alam adpingere confuerunt, Aiunt fiquidem eam effe in^ 
ter V efpertilionem & formícas nature difcordíam,ut fiala tantüm V efpertilio^ 
nis formícarum cauo admota fuerit,nulla earum foras progrediatur. 
NS OU RUTAS 

Vi inetíam funt qui tradant credi folitum, formicam eo nunquam exire quó 
δ uel femelaccefferit:atep ideo formica fub V efpertilionis ala po^ 
fitam,& morc & tarditatis aut impedimenti fignificatu habere, Tran(it & ad co^ 
lumbas huiufmodi fympathia, quia ut Florentinus libro dere rufticaaít,colum 
bz (tationem mínime deferunt,fi V efpertilionis caputfupra turrím pofueris, 

INSCITI A. 
Qu uem alibi perlumen fignificari diximus, unde etiam dare luci, pro 
declarare & edocere, fepe legimus : contrà ueró ínfcitià per tenebras íntelli 
gimus;unde hallucinari pro decipi per ignorantíam. C)uoniam ueró V efperti 
lionis ea natura eft ut tenebris gaudeat,necp luce ferre pofsit,diuinz litere dum 
V efpertilionem à facris fummouent, i$eyAvoixás eum intelligunt uirum,in quo 
nullum diíciplinari,aut uerz inftitutionís lumen effulgeat,explodi debere. A; 
lioquiapud Eucherium V efpertiliones ín diuínisliterís ífdoloru monftra funt. 
Propheta: V tadoretis talpas & V efpertiliones.Sunt etiá cogitationes íimmun 

das,quas ímprobi daemones ingerunt,ut ídem fentit, 

SECVRITA S. 

Eqs defunt qui fecurítatem indicaturi, V efpertilionem inuerfo capite pin^ 
gant:ís ením circumlatus domui uíuus,et fuper feneftrá uel in hyperthyro, 
aut ipfis in ualuis inuerfo capite affixus, maleficiorum amuletüu creditur, Plínio 
ετίᾷ id tradente,quodad hzcufcp tempora plerifcqy locis factítari uidemus. Con 
trà uero,(i quís eam amoliriarceredgab edibus uelit fuis, platani folia fufpendar. 


Africanus ením in hís qua de agricultura conícripfit, V erfpertilionem eó non 
ingredi 


Liber XXV. I80 


' a ingredi tradit, ubiarboris huiufmodi folía fufpenfa confpexerit.Pro corollario 
addam, occidi eas hedera fuffumigata. Nam eas quí fu(tuliffe (c profiterí figno 
aliquo uclit hieroglyphico, V efpertilionem faciet hederz folio infidente,NNam 
Alcíthoé Leucothoéqjforores apud Ouidiu, fpreuiffe Bacchi facra finguntur, 
cac decaufa in V efpertiliones mutata, unde (uffitum hedera [τὰ exhorrent,ut 
€o etiam necentur, 

IMPVRA& MENTIS HOMO. 

Efychiusait cam híeroglyphícum efTe hominis,qui fero & parce fidei docu 
Il fufceperit;índp illis mente nó fatis firma uerfetur,fed ín ambiguoom 
nía reponat, necp ícíat de terra fua exire, fed ín quibus genitus e(t latebris liben; 
tisime delíteícat:Chriftianus demum fit,fed parum fidelis:feró ením V efperti/ 
lío prodit, fub ipfum quippe crepufculum uefpertinu, atq; ubí tríbus aut qua 
tuor fpatiolis uolatü exercuerit, à noctis tenebrís occupatur: neqylonge fertur, 
fed fupra circus tecta femper uolitat, ciim Abrahamo Domínus peregrínatío^ 
nem íindíxerít, terra ín qua alítus erat, quamdy inhabitabat, derelicta, priftinam 

5 fcilicecimbecillítate € craffam orígínem nobis pofthabendá admonens, perin^ 
deacetia fepararí nosà parentibus,S fequi Dominu doctrina moneat Euange; 
lica. V efpertilio demuutrüales an mufculus fit,extat ín ambiguo, cim,uti pau 
loante díxímus, ipfemet in fabulis períuadeat gallo fe efTe murem, catto ueró a^ 
litem. V οἷδε quidem,non tamen pennis,(ed membranulis innixus:necg pluma, 
fed pilo;atepeo quidem muríno,ueftitur.Ita homines plerig; uolatu qualicungg 
praediti, baptifmatis tantüm tínctum aíTecuti,apud catholicos Chriítum faten^ 
tur Petrum Ecclefix fpecifice przepofui(Tejapud haeretices impudenter delirant 
atq; przuaricantur;apud ludzosChriftum rident,apud Mahumcetanos tam lu 
daos quamChriftianos inceffunt;impurifsimu hominum genus,nó modó Ve 
Ípertilionibus perquàm fimile, fed cui merító «49 «ati; nomen inditum fit, 
abominabileid quidem,&t omnibus abhorrendum. 


DE.O'/LIDE. 


Tid»; Cirzeci dicunt, quas aues Tardas Hifpania, damnatas ín cibis, 
|| propterea quod ofsibus eius effractis teter odorex medulla ad ta 
£. 9341 dium ufq;extemplo fequitur. Sedenim Xenophon earum carnem 
Sx | airmulto fuauifsima . De tarditate idem tradit, & faciles captu affe 
rit, quód nihilo quàm perdices longíus prouolent,celerrímec; fatigentur, J£ gy 
ptij facerdotes hanc quor híeroglyphicis adnumerarunt. 

(Y V ippefi hominem imbecillum, quí fero; IMBECILLVS FOR- 

E ros potentíorícpaffureeret,acin rebus ee Nerteungene 

rendís fententíjsj dícundis prímas illi partes 
cederet, fienificare fi uellent;aut íta faciendum 
admonere, Otidem auem,& equum adpinge; 
bant :ílla fiquidem fimulac equumaliquem in 
confpectu habuerit, nihil quicquam contata, 
illum quadam ueluti ueneratíonís oftentatio^ 
ne excipit, cíircumcs uolitando & fubfequen^ 
do deducendoq,officium facere quodammo^ 
do uidetur, 


Pierii Val. Alcedo. 


NIL ALTVM SAPIENS. 
V muero Otísomnínoauís fit, aními c(t identidem fignu: alatus enim ani 
mus pafsím apud Platonem . Sed hzcanimü índícat ignauuac (tupídum, 
quíppe qua tarda eft,corpulentiacp adeó erauis;ut uix fcfe terraattollat: íta ter^ 
rcni etíam affectus,quo quifpiam detíneatur,indiciu cft, quippe qui nihil fubli 
me fapiataut meditetur, 
CONTVMA Xx. 


ἀν (i quís contumacem aliquem & monítoribus afperum;ab omniq;bono 
opere alíenum,híeroglyphico referre uolucrít,apte Otidem & canem pin^ 
oct;nulla ením auís canem ex horrefcít practer Otidem, quze fuz fibi conícía tat^ 
ditatís,fímulaccanem confpexerít;aut latrantem audierit, (tatím arrepta fuga fe 
condit in latebras.Per canem autem fuo comentario facerdotem praecipue figni 
ficari diximus in templis concionantem, de díuinis, de pietate,reliquisqgbonís 
moribus differentem contra impios fcilicet&improbos oblatrante.Eum igitur 
quifubfugitet facerdotes, ingenio plurimum contumaci cfle confentaneum εἰ, 


DE ALCEDONE. 


Lcedonem, quód hactenus uiderim, Αἰ eyptij non pofucrunt,cauez 
ro apud Italos fua habet (ienificata. 


[DAC Ee 
"ANS 


τα ERN 


ΟΝ Ἷ Y 
je 


E IR 


TRANQVILLITAS. 

νος uuleatu illud e(t,per Alcedonís nidum reru quarumli; 
bet tranquillitate índícari : mare (iquídem per díes circiter quatuordecim, qui^ 
bus auiculzillae nídificant in littoribus incubantdg, mira pacari ferenítate com^ 
pertum e(t, Eft uero nídus ille miroartificio ex piíciculorum ofsiculis & fpinuz 
lis contextus, ad 9ladij cuiuslibet ictum incolumis,figura cucurbitz, przeter uz 
num perexíguum cauum, qua ingredíendi & exeundi fit parentibus aditus,cae 
teraconclufus. 

IVSTITIVM,. 


Ranfit & ad res ciuiles figure huiufmodi fignificatu: nam hae ad maris uarie 

tates accomodantur,e(t enim íuftitij monumentu: ideoc5à Plauto díctum, 
Alcedones effe iuxta forum. Ad (ufpenfas enim fori procellas, flu&uationescg 
& turbines, hocaptifsime refertur, INam & Horatius merfari fe aít, (í quando 
res agere adlibuerit, cíuilibus undis , Ita díes Alcyoniz dicuntur, quibus fora 
contíceícunt. Sunt ueró dies Alcyoníze, ut luculentifsimo carmine Símonides 
tradidit, feptem ante brumam,dum fcilicetincubat : & (eptem à bruma, poftea; 
quam pulli exclufi fuerint: quibus quidem diebus ea tranquillitas non femper 
noftris locís,ín Adríatico quíppe finu, contingit,neqsetiam Tyrrhenaora;atin 
Siculo mari fere (emper, Fit uero bruma,ut Hefiodi interpretes fcripferemenfe 
lanuario, quem ín honorem Bacchi Lenzeum ipfi uocant: & eo meníeà Latínís 
brumaliía celebrari dícunt,quód Bromus Bacchus appelletur.Sedenim Traiani 
téporibus,quod de atate fua Plinius profitetur,ad v 111.calend.Januarías fuit, 
quo die natus e(t noftrz falutis afertor. Accidit autem bruma, tresdj cardines 
reliqui,in octaua finguloru,Caprícorni, Aríetis, Cancri, & Librz,quae díutur 
nitate temporis ob minutorüaliquot neglectá intercalatione, minime nuncrez 
fpondere coperias : nam octaua Capricorni,circa uieefimá eft nunc Decembris 
diem.Sedením hacc perpendere A(tronomorum diligentize dimittamus, 

(CON 


IabersX VV, I81 


CONSVET.VDINIS RAR€ HOM O. 

Lcedonem praterea píngebant quotíefcunqy uellent hominem raró pro^ 
E mínimo temporis momento cum hominibus ueríatum figni^ 
ficare: Alcedonem fiquidem uidere eft omnium rarífsime:feré enim círca Vergi 
liarum occultationem,brumamd ipfam apparet,& ubi prímüm per portü non 
plus quàm nauem círcumuolauerit, ftatím abít;ut nufquam praterea confpicía 
tur: de quo apud Stefichorulatíus . Caufam huius nidulatíonís hybernae quae 
rit Albertus, eam efle fufpicatus,quód auícula ea rara adeó fit textura,ut atate 
propter nímíam corporisaridítatem progencrare nequeat,hyeme ueró obtura; 
τίς prac frigore porís, humidioreds effecto corpore, fiatad conceptum ídonea. 
INon difsimularím hocloco quod Antigonus ait, Alcedones ubi fenefcunt,Ce 
rulos uocari. V erüm Ariftoteles difcernit inter fe diuerfas, Alcedone, Cerulü, 
& Cornice.Sunt quí harum mare Cerulum uocent, idc uerum effe tradunt ín 
terpretes T heocrítí, 


DE CVRVCA. 


GASUXX V nt plerags de quibus A&'gyptij parum,alíj mult locuti funt,quae 
J| tamen quoniam Αἱ gyptíacis commentis nó difsimilía funt,in Struz 
thíocamelu hunc infarcíenda uideni;atcy in his Curuca & Cuculus. 
ALIRENILTBLIEMJIPROASVIS EDVCATI. 
TO quibus uulgatifsimum apud omnes fcomma, hominem per eam fignif, 
cari, qui filios adulterínos pro fuis pafcat . Cuculus ením Curucz abífum^ 
ptis ouis;in cius nido fua potifsimu oua ponit, utpote quife ígnauii minímedg 
idoneum agnofcat, quí pofsit pullís neceffaría comparare , Suz igitur fibí con; 
fcius imbecillitatís,eam initratíionem ad prolis fuz tutelam, quippe quí omnii 
auicularu iníurfjs fit expofitus,uereaturds ne fi nidum ftruat, mínímo índe ne 
gotio depellatur, idcirco ad alienas confugere opes pergit.Curuca ítaqg oua illa 
fouet & excludit atcp educat pro fuís. Aríítoteles,(i modo legitimum eftíd opu 
fculum,D'e mirabilibus aufcultationibus;accidere hoc ín Helíce tradít: addít & 
in palumbium aut turturum nídís oua ea deponi. 


Bu 


EZEELAS 


DE CVCVLO. 


MINIMA. QVAQVE DE RE TIMIDVS. 


ἢ V culus quia timíditate maxime omnium auium excedit, adeó utà 
$3 mínimís quibufq; auículis conuellatur, casdj prz metu fugitet, co^ 

ΣΝ menti nonnulli funt, homínem mínima quac expaueícentem,per 
zx alítis huiufmodi picturam fignificare. V nde couicía illa,&iue quem 
piam adulterae uxoris maritum dicere uolumus,fiue ignauum,fiue ftupidum, 
aut nullo animo przditum homínem notare, Cuculum appellamus, utapud 
Horatium Sermonibus: 

Tum Pranefnnusfalomultuma fiuenti 

Expre[]a arbufto regerit conici, durus 

Uindemator o inuitus cui [epe ylator 

effet magna compellens voce (ucullum. 
Solent, inquit Porphyrio, leuía ruftici circa uíam arbufta uindemiantes à uia^ 
toribus Cuculiappellarí;tum illi prouocatí , tantam uerborum amarítudiínem 


G 


Pierii Val. Cuculus. 


in eos effundunt utuiatores illis cedant, cotenti eos Cuculos iterum atq íterü Ὁ 
appellaffe, Eoo cüm Octobri menfe Roma Neapolim proficifcerer, in eiufmo 
di iocos incídí,per cotínuum díem conuicijs huiufmodi delectatus.Qyuare cum 
Acrone dicere poffumus,hocautem ipía re nouíimus,quemadmodum uiatores 
quos ín ítínere uindemiatores peragros conípexerínt,cOuícijs agitare gaudeat, 
illi ita refpondere,ut Cuculum eum appellent quafi pigrum, íenauum fcilicet 
acnihilihomínem. Sed hoc parum eft, X quodà Porphyrione dicitur,íubfriei 
dum:hodie fiquidem res agitur calumnijs etiam uehementioribus : uíatores e 
nim eos nunc Pulterones, nunc Cornutos;nucalíjs atgsalijs couicijs inceffunt: 
illi cotrà, (iue cíuis,fiue magi(tratus, (iue rex ipfe occentare cceperit,omne oppro 
brij genus regerunt,tegendíscp retectis turpifsíma quaeq; minitantur,prefertím 
ἢ celifsimis,que frequentes tota regíone funt;arboribus ínfederint:quamuis id 
impune toto agro Campano INeapolitanogs, tepore uíndemíze lícet,ne quid Lí 
beri libertati detrahat . Atq hocillud eft quod Flaccus aít, Durus uíndemator 
& inuictus,cui fepeuíatorceísi(fet, | Quoniam uero fpecies Cuculicerto anní 
tempore non multum differtab accipitre, locus fabulae datus,quam ín Aratí ui 5 
ta Plutarchus refert, Ip(a enim índucitur minores auículas percontari, quare 
fugerentfe confpecta, quae nullam pra fe ferat ferocitatem:quoníam,refponde^ 
runt,fufpicamur tealiquando futurum accipitrem, 
T R A:-N-S:M NCE AT VCSZ 

| B gei ψωσαμαρὶ ἢ qui uel mores, uel effigiem ita cómutarit, ut alius 

pent uideatur,per eandem hancauem fignificare. Ea enim figuram immuta 
re creditur, & in aliud tran(ire genus,cüm inter accipitres omníno numeretur,lí 
cetunguibus Git haudquad aduncis, nep capite accipitri fimilis,fed colore tan^ 
tum,ro(tro quoq; magnitudinedg columbino potius quàm accipitríno, 

ΡΥ: I'V9NISZIDIETE!E. ΟὟ VOSC 
A Liij porro quoníam A gyptíosanimaduerterant de pulicü defectu defer 
bendo folícitos fuiffe, quippe oríganum ín eo fignificato propofucrant, ad 

diderc íp(i Cuculum & humanum ueftigíum, qua fpecie pulicum extermínatio 
nem indicarent,Ferunt enim, quo quís loco primüm audíatalitem illam,(i dex^ 
ter pes circumícribatur,acue(tigíum íd defodiatur, non gigni pulices ubícungs 
puluís eo uetigio compreffus, fparfus fuerit.hzecob(eruarunt Magi, Pulícum x 
uero nuncupatíone, humiles fordidecg cura funt intelligendze, quibus implíci 
tiuitamagimus anxiam & inquíetam. Multa ením,lícet ea pingereaut fculpere 
infanientis uanicj (itíngenij,ob exiguitatem, quae minus repreíentari poteft,u^ 
fu tamenloquendi frequenter ufurpantur. 


ΓΝ ΟΣ 

Aufanías ubi operaea recenfet quae Mycenis fpectatu digna uiderentur, in 
(ceptro, quod in lunonís manu erat, Cuculü ínfediffe dicit, eacj de caufa fi 
enum ita fieri foliti quod Iunonis defiderio Iupiter aliquando ín eam auículam 
Íc couerterit:tam inanía illi de dijs fuis cóminifcebantur, Quin etiàlocu Coccy^ 
gium appellatüautorcs celebrát,;in quolupiter ín Cuculu fit mutatus, Apud ín 
terpretes Theocriti italegas,Ioue lunonis cógreffum appetijffe,rem tame occul 
tare ucluifTermuratü ítaqs ín Cuculiiabijffe in monte qui tunc Thronax,po(tea 
ueró Coccyx appellatus eft, eocs & Iunone concefsiffe, quae (imulacaffedit, Iu; 
piter in eius auis effigie ad eam aduolauit, fec5ín eius eenua proiecit : repulit 
hucluno excufTo peplo, at ille (tatím mutata facie acceptus ab ea e(t, Hinc o 
rgi 


Liber ΧΧν. 182 


A Argiuoslunonis fimulacrum in throno collocari;in manu uero fceptrum poní, 
fupra quod Cuculus , O lepidos & otiofos deos,qui puerilibus hís nzeníjs dele: 
ctarentur;fed longe magis ineptos, quitalia fcriptis mandare non erubuerunt. 

NVP TI X. 
irs uero uincula iugalía curz fint lunoni, putarím ego boni omínís caufa 
Cuculum dez dedicari folitum: boni eft enim augurij Cuculus, noftriq; fo 
lentex eiuscantu ducenda uxorís tempus percontari, Caro autem eius fiin ci^ 
bumautumnali tempore ueníat,czteros fapores exuperat. 
VERNVM TEMPVS. 
ES & uernitemporis fignum Cuculus,id quod uel imperite innotuit plebe; 
cula Porro nuncium eum ueris ponit Hefiodus: 
Nu κόκκυξ xoxxiQd δρυὸς oy πετοίλοισι. 
Ut cantum audieris quem reddit ab ilice coccyx. 
Tuncením exultare hominem dicit, quía uerum eo nuncio ueris aduentu intel 
ligant. Piftotherus apud Ariftophanem, Auibus, ubí Cuculum A gyptijsim^ 

Β perafle dicit, tam eos aít quàm Phoeníces ad cantum huius auícule;tanquam ad 
imperíum,tritícum & hordeum demetere folitos ; tempe(tíuior enim apud eos 
meísis, quam in Girzecía & in Italía fit, 


DE CAPRICIPITE. 
AGELASTO S. 

Ominem quinullaiucundiore confuetudine poflet ad rifum allíci, 
i. qued eíus expers effet;ueluti Socrates fuifTe fertur,oftendere ἢ πε!» 
"| lent, Capricipitem auem pingebant, quam liene omníno carere tra^ 

| dunt: inlíene uero fedes eftrifus,ueluti amoris in íecinore,libídinis 
in lumbis,iracundiz ín felle. Eacj de cauía dictum,columbam fummam fignifi 
care manfuetudinem,quod bile careat. 


DE VPVPA. 
FERACITATIS PRA&COGNI'TIO. 
| Pupam Αἱ ογρτῆ cim pinxiffent, precegnita uindemiz feracitate, 
j (iue laetum ac plenum uindemíz prouentum índicabant, lactítiá (cí 
lícetaliqua affuturà, utin V τε latius explicatur.Quía fi ante uinde 
ci mix tempus ualde clangere audita fuerit, nímiru uini redundantià 
pranuncíare credítur, 
EBRIETATIS «REMEDIVM. 
TO minem ueró ebrietate laboranté;ac fibiremedium cominifcentem, fieni 
ficare cum uellent, V pupáà & Capillu V'eneris herbam pingebant: V pupa 
fiquidé uuíis uefciturimmodice, ita ut pleruc inde ebria fiat;ac fimulacfe tenta^ 
rifenfit,Capillo V eneris decerpto efficacifsime fibi medícatur, Herbà hanc ἀδίαν 
τον Giracci uócant, ἀπὸ τῷ μὴ διαίνεοϑαι, hoceft,eo quód minime marcefcat,necg qui 
dem (i aqua perfundat, immergatürue, neqp bruma putre fit ut herbae relíquae, 
Summouentautem V pupam diuínz litere, quam piori menfis inferri nolunt, 
querulà quippe uoclucrem,lugubrem atqg luctuofam, quz nihil unquá nifi mcc 
Ítum & trifte meditatur, V nde peralítis huius hieroglyphicu;homine uítijs de 
ditum intellieut theolooi, propterea quód nemo magis querulus,magísd mce 
ftusafsidue e(t; d unufquifqs uirimprobus atqjflagitiofus:folicitat huc admifTo 
rumíceleru cofcientia,uel inquíetü exercet admittendoriü cupiditas & impoten 
2 


Pierii Val.Florus. 


tia. [Nam fi tumore fuperbiz turgefcat,quzilli unquá hilarítas arridebit? Faftu Ὁ 
cruciatur afsidue, neg ullos tantos putat honores , qui quod affectat explere 
polsint.Repulíam paffus e(t,infelicifsimu fe mortaliu putat. Auarus eft,fi iactu 
raquantulacunqp fiat, uícem deplorat fuam : fi predam cui inhíabat elapfam ui 
det, mifere crucíatur. (Ὁ αἱ iracundus ?an non ftatím ut ínceníus eft poenas ui; 
τῇ dat íui? Vnde Salomon ei luctum mandat, cui írze,cui ríxze, cui fine caufa ma 
nus fanguínariz:. Quid ínuidus?nónne fuimet carnifex indefeffus? Cyuid libidi 
nofus ? mentíta e(t amica, xcftuatimmenfum : expleuít cupiditatem fuam, lan^ 
guet & erubefcit.C)uíd uoraxzdí (tentus e(t, cere habet:famefcit, extorquetur, 
Quid ebriofuszaret guttur,pulmo inflámatur: potauit, mente capítur,títubat, 
Íemíanimis deficit:atqgut femel cum Flacco dícam, 

enne magn Siculi gemuerunt eyaiuMenci, 
quàm eius anímus qui fitimprobitati, facínoribusdg addictus flagitiofis?Con^ 
trà uero probus modeftusqp uir,ruat ccelum,nulla re commouebítur,gaudebit 
femper, xzquanimis erít femper, gaudente hilaremdg fcità Deo uocari,exultanz 
tem facris admouerí, Repulfam patitur, modefte fert: iactura afficitur,paruo x 
cóotentus eft: denunciantur inimicitiae pacem meditatur: folicítaturà maligno, 
re(iftitaudacter, letumdj tunc triumphumagere fibi uidetur, ciim femetipfum 
edomuerit, Cibum & potum τὰ moderate fumit,ut neq; mentem offufcet, necg 
debilitet corpus:nullacs demum animi tranquillítas, nulla lactítía, hílarítas nul 
la huiccomparari potet, qua in recte factoru confcientia requicícit, cum fe píu 
cogítat,cum fe uitam puriter egifTe reminifcitur, 


DE FLORO. 


Ongediuerfum ab Otide eft ingenium Flori: nam quantum illa ue^ 
Ὁ neratíonis in equu oftendit,tantum hac exercet odrj & ignominize, 
Erocé hominem ab humiliore — rzROx ^A MANSVETO 
maníuetiorecpfuperatu,perFlo jupes, 
rum auículam, quà «43» Cirzcí uocát, fignifica 
bant, Βα! (τίς auís ea eft, colorís pulchri, ocu: 
lorum acie non fatis ualens,qua cum equo fem | 
per pabuli gratía dímicat: herba enim uterqp pa | 
fcitur. Illa uocem eíus interdum imitatur, ínfi, | 
lienscg aduerfus equu,doríum occupat, quá iz 
maximo poteft morfu colla armoscp uellícat, | 
hiscpauxilijs freta eum plerunqy fugat. 


—— 


DE SALO. 


V'andó ueró in has incidimus inimicitias, non diífsimiles ab his re^ 
cenfcbímus,qua ínter Salum & afinum habentur ingentes, 
A INIVRIARVM VLTIO. 

Egythum AX gyptij,quem Latini Salum uocát, afini ulcera ro 
ftro excauantem pingunt, fi homínem illatas filijs iníurías ulcifcen^ 
tem fignificare uolunt . INídulatur hzc plurímüm in fpínís, accíditcg ut afinus 
prurítu ulcerum excitatus, fcabendi caufa fe conferat ad fpineta, atqp ítaatterat 


ulcera, nídoscj difsipet; quod quídem íllaadeó pauet, ut cim etíam uocem ταν 
dentís 


Liber X X V. 183 


A dentis audierit, ouaabieat perabortum, pulli etíam metu labantur in terram: 
ítagqp Salus ob eam iniuríam in A(inum inuolat, ulceracj eíus ro(tro impetit, a£ 
fixacs pertinacíus quanto maxímo poteft conatu excauat, Deníg;atrox ufque: 
adeo odium inter eos effeautumant,ut fi utriufq; fanguinem comifcueris,fpon^ 
τε Íc utercp fubducatac feparet;antipathía, ne coéat, pertínacifsime repugnante, 

NEGESSITVDINIS . AVERSATOR. 

S. uero Florum unà cum Salo pingerent, hominem quí alteríus necefsitudine 

pertinaciter aueríaretur, fignificabant: quare aues illae aut aueríae inuicem, 
aut capitibus faltem obtortis in diuería;pingenda funt.Commenti caufa ea eft, 
quód implacabiles inter utrancp inimicitie intercedunt, necp ullo pacto fieri po^ 
te(t ut harum quoq; fanguis exhauftus comifceatur : confufum ením non ali. 
teralter hínc,alter índe cotrahitur,quàm oleum ab aqua fubducitur,u(queadco 
natura ipfa diísident.C)uare tibi tría funt obferuanda eiufdem generís exempla, 
quorum natura ínteríe mínime congruat, fitc pertinaciísímze difcordize, Salus 
& Florus, Salus & Afinus,&,de quibus fuo loco dícum,Cornix atcp Noctua. 

Β Nanggutnihil eftappetentíus;nihil rapacius fimilium fuí, quàm natura,ita etíá 
diísimilium nihilaueríum magís;ac magis abomínabile. 


DP PIA. 
EXAN.GVIS ,DE,; NEQ,VLITIA 
RaE:D.B/IYE V4S. 


ER 83 Ominem italibidinis ufu confectum exhauftumdut propémodu 
jexanguís fit effectus, oftendere qui uellent, Ardeolà illà pelam pín^ 
ἢ ΕἾ ἡ ἢ ε' cebant,qua graece ἐρωδιὸς dicítur:ea de coítu ita angítur, ut fanguine 
i3 55.5 ex oculís emittat, remds fummo cum dolore peragat, clamore uaíto 
atcpadmodum ínfuaui difficultatem atteftante. Nomen illi apud Graecos indi 
tum aiunt;óxe Jgii,nam ἴωρ quandoqpfanguine fignificat.In collectaneis Sudae 
Grámatici díctá uolunt παρὰ ὁ οὐ ἕλεσιϑιατρίξψν, quod ín paludofis € humidis locis 
uerfetur, quafi helodium dícas , Suntquí eas inter grues recenfeant: funt qui fi^ 
milem eruídicant: & diuínarumlíterarum interpretes de auc hac, ubi uulgata 
Píalmorum editio habet; Herodij domus dux e(t eorum,uaria tradiderunt, 
€ T E-MTP ES FR 'ASSC 
RS enim D. Auguftinus, qui herodium fulicam arbitratur, tempeftatís eam 
impendentiís (ienum autumat. Sedením apud Maronem Ardea & fulíca di 
ueríz funt uolucres, tamet(i utraqp fit indicium tempeftatís;aít enim, 
(uma, marine /n ficco ludunt fulica motasq, paludes 
JDeferit ata, altam fupra uolat vArdeanubem. 
Sed fuper hac fatis e(tà nobís in Ciconiae commentario difputatum. 


DE CINNAMO,. 


AROMATARIV S. 
—, Ominem exaromatum mercimonijs dítefcentem fienificantes, Ciri 
isinamumauem píngunt, Àuis eain Arabía ueríatur, que furculos cín 
nami cógerít,ex quibus nídum fibi coficíat,quocircaindígene plum 
batís eum fagittis decutíunt, mercís gratía; neg; aliud mihi (uper ea 
compertum eft, 
G 3 


Pierii να] Velia,& Afi. 


IE NUBE 
δ σεν ST OSPIEEEE 
Tudiofum οτἥ & cómodorum hominem índicare qui uolunt, V e 
E. liam auem píngunt:ea ením ín umbra & aura eftatem agit, hyemem 
Yd: ENG inapricís:snam X potentes, cüm ín eos quí otío literario dediti funt, 
2 M cauillantur,genus homínum ignauum appellant,quod, ut apud Iu; 
uenalem eft,tecto gaudet & umbra, 


DE ASIONE. 
IGNOSBILIT AS. 


Qa 


Gnobilem homine,atcp,uti dici folet, Terre filium,;notare fi uellent, 
Afionem illum píngebat,quí diuerfusà perenni eft,corpore pínguí 


eum apparere conítat, ucluti etíam pleriq; homines ignobiles, po: 
tentiorum tantum fauore aliquo, talí quippe adfpirante Fauonio, nullis alio: 
qui natalibus, nulla probitate, nulla uirtute, nulla muniti difciplina, ad clarífsi 
imas interdum dignitates cuehuntur, omnibus,unde hi prodierunt, admirantiz 
bus. INoctuarum hoceft genus maximum, quibus pluma aurium modo furriz 
gitur, unde € nomen illí; otus ením Girzcis eft,de qua quidem apud Athenaü 
plura comperies, 
MIM V S. 
ps hancauem pleriqs mimum atq; parafitum exprimunt:nonenimà mi 
mica multum di(tatars para(itandi,quam ita defcribit Horatius: 
e"lter im obfequium plus equo pronus, tmi 
2Derifor lec ftemutum diutis horret, 
Sc iterat voces eov verba cadentia tollit, 
Urpuerum credas feuo dilata magistro 
Zeddere,vel partes mimum tractare *fecundas. 
Eft enim hzcauís omnium maxime imitatrix,& ut Plinius ait,parafita,& quo^ 
dam genere faltatríx, 
CO R'N'.V T:I. 
Hs dypeoatq; infigni militum Romanorum, qui recentiori tempore, 
pauló ante quàm declínaret Imperium, fub Magiftro peditum merebant, 
ordinis eius fignum fuitqui C OR N V T I appellabantur:eratdp ales prafini co^ 
loris in orbiculo luteo,quem czruleus ambitus late ductus circumplectebatur, 
ἃ αι moxarctior & ipfe luteus, círca marginem extremus ruber, 


DE IYNGE 


Ec E Y nx interlíngua nobiles enumerat, pro quo nomine L yncé complu 
νον Ículis inlocísapud Plinium corrupte fcriptu offendes, Indice etíam 

4 E^ 3 illo tam copiofo;codem errore perplexe notato, quippe qui uolucre 
2x3: animal quadrupedibus adnumerarínt, L ynce eam, quae noftra hec 

lynx ett,arbitrati. Fringillam hanc uulgó dicunt, ut Gaza putat. Girzeci pleríqg 
Romani fermonis nó uocem, fed (ignificationem fecuti, σφνοπυγίδα, Latinià cau^ 
da continuo motu, motacillam dici tradidere; Torquillam alij;à torque quo col 
lum 


Liber X X V. 184. 


A lum infignita eft:alij turbinem, alij aliter nominarunt : fed nos Pliniani codicís 
macula íam eluta;ad fignificata noftra reuertamur. 
DD'€-ALC I-F A/S. 
Eream pictam nónulli dicacem homínem intellieunt, propter íinfignemlín 
T 'sestonsindistit linguam enim habet ferpentibus fimilem, quam in lon^ 
cum menfura quatuor díoítorum exporrigit, ruríumcj cotrahit intraroftrum 
non complicata,fed terreni lumbrici more collectam,& ín fefe reductam.Com; 
munís autem (fermo uerbofos garruloscs homínes ab inftrumento ipfolíngua^ 
ces appellare folet.Sedad linguam id etíam addemus,quód pedes habet lynx bí 
nis utríng; digitis ínfignes:illi tamen haec de L ynce dicta credidere. 
IN GAAP N'UTZACT EO. 
TO Afsim ueró przcipuum ales haec fuit íncantationü fignum, propterea quod 
Iz amatoríu quid natura incífe per(uafum eft. CYuin etíam quaecunq;ad rem 
amatoria ueneficía,pharmaca,incantationescp comparantur, uno uocabulo Iyn 
eas Graci uocauere, Híncapud Theocrítum intercalare illud, P harmaceutría: 
B Ἰυγξ ἕλκε Tv Tov ἐμὸν ποτὶ δῶμα ὧν noon. 
Scribit Pindarus Venerem Iynga ccclítus attuliffe, qua Iafoni daret; carmendg 
docuifle,quibus Medeam ín amorem alliceret, 
VEFEEE'M EcN'S^ G'VP-AED TT AS. 
pom Pindarus híeroglyphíicelocutus ἴνυγιδ᾽ ἔλχομαιῆτορ dixit,uehementem cu^ 
piditatem fignificare uolens, uteius interpretes exponüt. Iynx ením,ut ínter^ 
pretanturillí,uis ílla dicítur,qua cogitationem noftram ad cupídítatem & amo 
rem trahit, Traduntnonnulli Píthüs eam filía fuiffe, propter perfuadendi uim: 
maxima ením períuadendi uis ineft amori, nihili tam incredibile díci potcft, 
quodamanti non perfuadeas . Vinderecte Ouídius : Credula res amor eft. Ad^ 
dunt, cam amatorijs ueneficijs íncitafTe Jouem ín amorem lüs, Sedením Calit 
machus Echüs filiam dicít, & louem ( tanta eorum temporum uaniítas fuit, ne 
imperítía dícam) ab ea ueneficijs coactum,ut fecum rem haberet: utcunqzmox 
ab irata Iunone ín eiufmodi auiculam tranfmutatam, ueneficijscg amatoríjs con 
(truendis damnatam, 


c DE CAPRIMVLGO. 
PERNICIOSA CONSVETVDO. 
5| Erniciofz confuetudinis hominem indícaturus quifpiz, CaprimuL 


E 
2S 


|i gumauem pingat: ea ením ínter capras familíariter uerfatur, appe^ 
(5. títcpearum ubera fugere,quod cüm fecerít,uber extinguitur: capra, 
1 utaiunt, excacatur. 


DE TVRDO. 


SVIS ARTIBVS ELVSVS, 
€ 8 Ominem qui technís & cómentis,confilijs ue autartibus proprijs ez 
lufus male perierit,&,uti dicitur, in laqueos quos tetenderat,incíde^ 
Εἰ rit,oftendere qui uolunt, T'urdum uifcatze implicitum uirgula pín^ 
-3 cunt:quandoquidem, ut inquit Plautus, ipfa fibiauis mortem ca^ 
catiuifcum enim non prouenit, ait Plínius, ni(i maturatü ín uentreac reddítum 
perauíum aluum, maxime palumbíum & Turdorum. Apud Irenzum legas 
quid huicrei (imile, de ἥς qui ín eligendo fibi malo funt procliuiores, & aduería 


G 4 


ta 


Pierii Val. Turdus, Cinclus. 


mox quz ín fe ipfi contrahunt, Deo imputant, cüm nihil aliud fit, indurarecor Ὁ 
Pharaonis, & Excacare oculos populí,apud Deum,quàm gratiam fuam que fe 
large uolentibus infundit, à prauc & inique agentibusauertere , INam fimulac 
quis Deü dercliquit,quae bona funt afpernatus,amiffa fpírítus gratía,o mnibus 
indeafficitur íncomodis, uíam rectam non uidet, & contumacem fe opponit ad 
admoníitiones,nullo pollet anima fenfu,ut fciat reprobare malum,& eligere bo 
num.Ita dicimus eum à Deo exczcarí,& obdurari,quemadmodum Solem occi 
dentem receífu à nobís noctem facere,ciim alioqui nihil à Deo nifibonum ema^ 
net,quemadmodum à Sole femper lumen & calor. 
S- VEREB4LTE-A«SS: 

pu Turdus furditatis indicium eft, cüm omnit auium eo plurimum 

X incoómodo laborare Turdum,manifeftu habeatur, Accedit huc & prouerz 
bium xc xoQévf Θ΄, de loquacibus;qui loquentes alíos patí nequeant, 


ΠΕ ER X;LHAGO. 


SOLITVDINARIV S. É 


] Olitudinaríum homínem qui fignificant, Erythacirauem pingunt, 
o 
cio,quod ex graa dictione collieitur. 


I3 5 Θ 
Νὴ dem faltu reperire pofsis.Eam Theodorus modó δυ!υτᾶ,πιοάὸ Ru 
ΒΕ ΕΝ ΡΟΣ 


quae quidem ita feceffu ac folitudine eaudeat,ut raro duas ucl in co^ 
ΞΟ κι. beculam appellat, alterumà fyluarum defertís, alterü à ruborís indi 
PAVPERRIMVS. 


Ἢ] INueniebam extremae paupertatis hominem per Cínclum auem pi 
(| ctam fignificari. Caufam A:líanus affatim explicauit, quí Cinclum 
Zh 1| auem efe dicitimbecillam,inualidamdj adeo, ut nidum fibi ipfa pa- 
J| rare no pofsit;alieniscpideo nidis ouifectare.E(t& apud Sudam ali 
qua de Cínclo mentio,cui nomenà caude motatione fit «$o7vyit.ea nimirü Iynx 
c(t, de quanuncagebamus , Hancfíané uulgus pleriícplocis, erac uocabulum 
exprímendo, Codaquaffulam dicit. Interpretes Theocríti hocipfumagnofcüt, x 
& κιγκλίζφιυ lumbos motare dicunt,quod Latini fluctuante lumbo reddídere, 
CINGANI. 

| (m itacp Cínclus inops adeó fit;neq certo ufquá lare utatur,nonnulli erro 

nes illos qui nunc totum terraru orbem mendícabundi cum chiromantícis 
uxoribus & liberis peragrant, nuíquà certas domos habentes, quos uulgó Cin; 
eanos uocamus, Cinclos ab auís huíus fimilitudine appellatos arbitrantur, 

AVID VOECNDAS 

Vanqui ín uniuerfum omne genus auíumapud arufpices pro peregrinis, 
cain & conuenís accipitur, ut oftenti eíus declaratione patuit quod Ale 
xandro oblatum eft,dum condenda urbis Alexandrina ín A eypto modulum 
ab architectis depofcebat, forteds eueniffet ut necp gypíus, necpalba terra ufpia 
inueniretur, quo fitum & magnitudine cupido R egi defcriberent, architecti ad 
farinzc opem fe contulerunt, ead diffeminata quaquà urbis mcenía ducenda e 
rantaccidit ut aues ad cam depaícendam auídius aduolarét, quo quidem often 
to terrítus eft Alexander: fed arufpices refpondere, profpera urbi ex hoc porten 


di,quód 


Liber ΧΗ 185 


'4 di,quodfuturaeffetomnium & nutrix & alumna, folíds ubertatem effet alienis 
quoq gentibus largifsime comunícatura, 


PIERIVS VALERIANVS AD MAGNIFICVM 
PETRVM MELINVM RO. SENATVS CANCELLARIVM, DE 
IIS QV& PER APEM, ET ID GENVS C&TERA SIGNI 
DINCAAUNUIDSVYOR,  EEXSUISUAGCUR: I.S AE GYP T I1O- 

ΕΝ ΝΣ ΤῈ REI S: 


eR Olatilium [igmficationes, quas im aliquot digefsimus comentaria, legiffe te fcribis, 
ΞΕ A Cetre JYteline Romanorum ingentorum prefens decus ce ornamenti : 1n quibus 
VANS co fpem habere volui[les,qua, auod mellifica efl ad domus tue gentilemomen co 
DCN gnationem quandam babere videatur. Proinde [7 quam,vt fupertori amnofecifit, 
aedium tuarum partem pithuris ornare pares, habiturum te [peras tui generis avgumentum, 
B quolteratorum oculos pofsis mom 1mamiter obleflare. Feci nom inuitus, quod tibi fore gratum in- 
tellexeram.Sed quod amelletematoru tuor nuncupatione yocari putas, dixerim ego te idno- 
minis àmorum potius tuoru fuauitate comparal]e, [iue id fumma humanitas meretur tua.fr- 
ue affabilitas iucundifsima, cutus lepore omnes ad te tralis i. deuincisyvt dete vere dici por- 
fi fauum melli n ore tuo fedem pofuilJe:frue pevelegans ille feribendt tenor tuus vbifoluta ova- 
tionem ant carmen facis, amemi[sima quadam dulcedine legentem affiunt, euentt vt vnde- 
cunq, merum mele [s, e habears. Lt plenus imarum Jum neq, me co libere po[fum.quim 
epigramma illud cenas mítris :Jodalitig olim decantatum erumpat. Quid enim prohibet apud 
un genium Coetice Fudrofifaimum,aliquando poetam agere? 
Romulei certant lepido certamine vates, 
Nominis ecqua viget congrua cana tui. 
Nam qui ex te morunt manare poetica omella, 
JMellinum à merito nomenid effe volunt. 
ta, ala malunt μές di Atelinum 
"Dicere Pegafeum quod melos ore canis. 
δὰ quodcunq, velisynullo difcrimine amandus, 
E Seu mili Aelius fiue Jytelimus eris: 
Omnia congruerint,tanta dulcedine carmen 
Pange oran [pargts ab ore melos. 
jd quod eo tibi elorioftus accidit, quod boru infelicitas tempori pauca admodu nunc ostendunt 
ingenia,qua bonarum artium amore,eruditionisue felicitate capiantur : ἐοή͵ alientores pleriq, 
ἃ dothrina πάη: euadunt,quo [unt magis natali fplendore aliquo illuftratt. Tta vero cim ex 
ea rs domo ortus, in qua [ummi pleriq, viri gentiles tui, € veteri c» recenti etiam memoria ad 
patrie ormamentum geniti, imfigniaverum à fe getaru monumenta veliquerunt, (ardinalia 
decora, primos in UH lonores, titulosa , fora arma pro alutepatria vitiricia, diuitias bone- 
Jifsims artibus comparatas,mhil reru harum amplitudine Contentus ,a teipfo [plen dorem exct 
tare quafi, v clarifsima ea familia dignus euaderes, pereo, nm primis tuo fenatore femper 
optimosaptud quem tanta educatus es Janéhitate. -Acce[Jere mox bone artes, ce egregia difapli 
neslatines eo grace litera, quas eo conatu facce[fus, a|ecutus es,vt paucifsimi ommimofint im- 
ter Romana hanc molilitatem,qui parem tecum aradum hodie conferre pofsint. Sed quamiam 
mon de literis antium fed detotius vita tua Imntegntate,ata, animi magnitudine, fi quis deteloe 


Dierii ΝᾺ]. Apis. 
qui ceperit fermo faciendus e[fét,parentumq, tuorum benignitas omnis explicanda,qui me or. v. 
gibus humanitatis offi cifs profecutt, quam im. filios exercere par efl beneuolentiam charitatem, 
e Fudiuin meomne prashiterunt, hisin comodius tem pus dilatis, quod nunc agendum inflat, 
pem ip[am, quam tibi meriro deberi udicaumus, exhibendam curauimus. Ecce vero tibi 
eam, citus comitatu ne Fucus etiam hello illefatas impudens, c molestifsimi (lex ee Ue 
[^ fefeumtruderent, repellere nunqua potui:ac ne llus c» molesite,co miportunitati finis e[Jet, 
JAytufta etia, (cada e&  araneus fé his admiféuere. "Ti quidem Wirenue mimiri c ex pruden 
tia tua feceris ft me ab eoru aliquo ledare,caueris Uerum age quid JApes fibi velint videamus. 


PBOPVLVS.REGIJSWXO.OBSEQYVENS. 


Zü oPVLVM Agyptijfacerdotes obfequentifsimu R eei fuo fi 
[53 enificare (i uellent, Apem faciebátillam utiq; breuem,uariam, 
b, ἡ δίῃ rotunditate compactilem,que fola ex animalibus Regem 
] morehominum habet, quem uníuerfum A pum agmen confe: 
(09/4 tatur, equeatq; homines Regi obtemperantes.R ex uero uel. E 

xg P x aculeo caret, uel ad offenfionem minimeexerit: quae quidem 
precipua eft in Regeuirtus;qui ín obeundis uitae officijs,nó magis iu(titiae acu 
leum,quàm dulcem mellis clementíam oftentare debeat, Acde populo quidem 
agnofcit hocidem Plotinus libro De fuo cuíufq; genío,qui ciuilem homine, po 
pularibus utiq; ftudtjs deditu, fed qui perfectam uirtutem confequi minime po 
tuerít, ab obitu ín Apem regenerari fabulatur: qui ueró ciuilem uirtutem ad a 
muísim affecutus fuerit,eundem íterum hominem fieri contendit, & ad cadem 
muneraredíturum, 


REX 

MEE itacp Regem, qui populos unanimi beneuolentia fibi deuinxerit, o^ 

(tendere qui uellent,examen Apum proponere confuerüt:fiquidem ís fo^ 
ras non procedit, nifi mígraturo examine ; cumcj procedit,totum examen circa 
eum conglobatur, cínoít, protegit, cerni non patitur reliquo tempore.Cüm po 
pulus in labore eft,ipíe,inquit Plinius,opera intus círcuit (imilis exhortanti, fo 
lus immunís: círca cum fatellites quidam lictorescp aísidua cuftodientes autori 
tate. Cüm proceflere, (e quaeqy proxímà illi cupit effe;& ín officio confpici eau. x 
det. Vbicunq; confedit,ibi cunctarü caftra funt, Miffam facio miram earum cir 
ca Regem obedientia, ut feffum humeris fubleuant, ualidius fatigatum ex toto 
portát,multaq; huiufmodi,in quibus enarrandis tanta utitur fuauitate Plinius, 
uteas ipfas Apes in eius ore mellificare dícas,unde lepor ille tam dulcis eloquen 
tix demanarit, Adamantiusait, Apes hecnulloanimi conceptu facere, ut ple 
ricp cotendunt, fed naturz ipfius diuinae beneficio, qua uel bruta eouíc; proue 
xerít, ut plerifqpin rebus ratione preditos imitentur. INos ueró uult admoniz 
tos,ut ubi Apum mores cognouerímus, ducibus parere non recufemus, nego^ 
tíacp ad R eipublice ciuitatum falutem opportuna alacri anímo fufcipiamus, 
INonením amat id genus hominum Adamantius, qui fub pietatis fpecie fuam 
obteguntignauíam, πού tantüm otío & comodis confulentes, negotía πρίν 
cítant,& ueluti 2enushumanum oderínt, humanas etíam confuetudines auer; 
fantur. Adeó πετὸ eft Apes,ut Mufonius obferuat,conuerfationis & uítze focíe 
amatríx,ut (i fola relinquatur,defiderio tabefcat & moríatur:quod ad popularis 
hominis naturam & fimilitudinem referri poteft. Atc hucfpectat Fia il, 

lud fu^ 


Liber XX VI. 186 


5 illud (uper exilio dictum,nos quafi formícz, uel Apes, (i ex una uel cauerna'uel 
alueario excíderímus, hofpites externicpeffe uidemur., Hocipfum examínis fi 
eniíficatum inarufpicina etiam reperítur,cuíufmodi figni Díonyfio,pauló ante 
quàm regnare ccepit oblatum eft, qui ciim equu € uoragínibus,in quas demerz 
fus erat,nulla proríus cotentione extrahere potuiffet,difce(Terat,ut Philiftus ait, 
zgreferens:cum autem aliquantulu progreflus effet, (ubító exaudíuit hinnitu, | 
ad quem conueríus equum alacrem lzetus afpexit, cuius in iuba examen Apum 
confederat,imperij quod occupauit indíciu. Nam equum fubiugationi frenodj 
aptum efTe fuo diximus comentario. 

C ne ab Sicilía tam fubito difcedamus, 
Hieroni quoq iam iuffu patris expofi | 
to,propterea quod exancilla natus eflet,neno fV. 7 
bilítati paternae dedecori foret, tamen íta hu; i — 
mang opis indigenti Apes in os mella coget? | 
fere : quo oftento paterab arufpicibus admo: | 

8 nítus, filiumrecolligendu duxit, moribus & 
difíciplinis ijs erudiendum curauit, per quas 
poftmodum ad praemonftratam Regni maie |* 
ftatem facile peruenit, Itaueró nomíni regio | 
fauorabiles (unt Apes, ut in caufa fuerint, ne XE em 
Onefili R eoís Cyprij caput, quodin ludibrium Amathufij íupra portam urbís 
fufpenderant, infepultum diutíus maneret: íín id enim íam exanimati, examen 
Apum mella contulerunt,fauisqg referferunt.Hincloci incole oraculi fuper hoc 
requifití reíponfo moniti, caput honorifice fepelierunt, Onefilocg quotannis, 
ut Heroi,facra in(tituerunt, 


GRATA ELOQVENTIA. 
a Dduntnonnulli,fuauem eloquentiam per hieroglyphici Apis fienificarí, 


Quanquam Diogenes fuz morem gefturus mordacitati, orationem blan 
dam, utpote ad fallendum uelad gratíam paratam, mellitü laqueum uocitabat, 
Irridebat is Platonem perlibenter,cui paruulo ín cunís dormienti Apes in label 
lis confediffent: ex quo refponfum eft, fingulari illum fuauitate orationís futu 

€ rum. Itaprzuifa eloquentía eft in infante per Apem. Et huiufmodi tale D. Am 
brofio € noftris contigifTeomemoriae proditum eít.Idem & Pindaro poétae acci 
diffe Paufanías tradít,ciim is pueradhuc Thebis digreffus eftiuo tempore The 
(ρίας proficifceretur,calore exuperantealiquantulir à uia declinauit, & íub um 
branonníhil acquieuit, cui ín fomnum foluto Apes ín os mel congeffere. Et ita 
demum quemcunqpueteres ab eloquentia fuauitate comendarent,eum ab Api 
bus nutritu díctitabant. δίς δ Theocritus Comatam beatifsimuait, cuí huiut, 
modi nutrícatio contíigifTet, Apud Hefiodum, Theogonía, Mufzamicorulín 
guis rorem inftillant, In caftigatis enim exemplaribus,no ἀοιφίω, fed i4folo legit: 

τῷ μῶν ἀδὲ γλώσσῃ y Avo xénsow ἐδδοίω, 
ubi interpretes ἐόβοίω δόῤσοκυ interpretantur, ac perínde mel intellioi debere, in^ 
de ueró eloquentiae fuauitatem , Sane Pindarus amabile mel Ifthmijs pofuit, 
οὐ δ᾽ δδατφνῷ μέλίζε, pro felici fucceffu, quem Iupiter propinat: ubi commentatores 
gaudíum íntellioí uolunt, quod ex commendatione & laudibus percipitur, fi 
prafertim illae ab eloquenti& erudito uiro optíme pradícentur: qua quídem 
uoce,tefte Themiftocle,nulla fuauíor exaudiri poteft, 


Pierii Val. Apis. 
POETICA AMOENITAS. 

Minium autem confeníu receptum e(t, per Apis híeroglyphicu poétiícam 
QOissetliser amcenitatem,ut apud Horatiu:Fidis ením manare poétíca mel 
la.& utait doctifsimus undecungg Varro, Apes caufa Mufarum efTe dicuntur 
uolucres : quód ἢ quando difplicatze funt, cymbalis & plaufibus & numeris re 
ducunturin unum locum.P indarus hymnorü fuauitatem & elegantia, per mel 
candido lacte cómíxtum íntelligendum dedit,ubi INemeis dicit: ἐγὼ τόδεζοι πέμπω 
μεμιγμϑίοκν μέλι λδυκῷ su) γάλακζι. [ἂς ponít Pindarus, quodà natura eft, ac perínde 
genium € uenam indicat. Vel ueró, propterea quod magno Apum laborecon 
ficitur,artem & diligentiam fignificat. Hinc clamat Horatius: 

Uoso — QuintiliusJanguiscarmenreprendite,quod non. 
JYtulta dies c multa litura coércuit,& quod 
Perfelium decies non caftigauit ad vnguem. 
Et ipfe de (ejquantum pertínetad laborem & diligentiam, quam fcribundis uer 
fibus adhiberet;ait: 
Ego Jdpis atine more modoa. 
INonenim temer ufqueadeo affurgit Píndaro tam honorifice, cuius hymnum 
agnofcat & uenadiuite copiofum, & magno (ftudio & arte fimul elaboratum, 
Quin & fuamfert fuper hocloco fententiam: 
Natura fieret laudabile carmen an arte, 
Quafitum est. Ego quid Fudium.[me dite vena, 
NNecrude quid poet video imgenium alterius fic 
Altera poat opem ves,ee contrat amice. 
ENCEVIR P SIEICWVIETBÁEATITVDO 
V ac(ierit hic fane aliquis, cur polliceatur Dominus ducturum fe populum 
Q Íuum ín terram acte ac melle fluentem: paísim enim híeroglyphicualiquíd 
fapit diuinarum líteraru (ermo.Teitur Theologi noftri, referente Hefychío;hoc 
ad futuri feculi delicias beatítudinemj transferut, quód ex cibis, quibus hicu^ 
timur,nihil his fuauíus neq; dulcius inuenitur: tum quia fine labore comparan 
tur,& nulla indiget praeparatione, INam bona illa abícy ulla folicítudine, fine do 
lore,ftudio nullo,apparatu nullo,conditurz nullius egentía,tanquam cffuío co 
piz cornu fuggeruntur, 
DVLCIVM:APPE'ELELVS. 
Asi autem quia dulcia tantüm euftant,fi pafcentes pingantur, hominéhíe 
roglyphict fignificit qui dulcibus tantüm rebus delectetur,dulcíad; omní 
cura (tudiodq perquirat.Horatíus cm dulcedinem & fuauitatem,quodqj maxi 
me placeret,exprimere uellet,Si iuuat; & melli eft;inquit. Plutarchus libello De 
coníugalibus praeceptis: Mlulier,ait, qua uiri primo congrefTu territa coniuga; 
lem inde copulam fubfugitat, fimilis e(t ijs qui Apicularum aculeis patienter fe 
offerunt, mella ipfareformidant. Ad eandem refpiciens iucunditatem Catullus, 
fuum illum Paflerem,L ες δία fuze delícias,.cüm maxime lepidum indicare uclit, 
mellitu fuiffe dicit, Deniqs V ireilianus Damoctas cüm Pollionis amicis optat 
mella fluere,nihil aliud fibi uult;nifi ut copiofifsima rerum omniu, qua fuauifsi 
me iudicentur,ubertate ditefcat. Eeregie uero Pindaricu eft, mel pro fuaui,tran 
quillo,& maxíme expetendo amabilíds bono ponere:quare de Olymptjs υἱέϊον 
ribus ait, ὃ νικῶν δὲ λοιπὸν ἀμφαξίοζον ἐχφμελιτότασαν δὐδίαν. quod exponunt interpretes,ui/ 
&orcs uitze reliquuagerein terra melliflua, hoc eft;tranquilla deinceps fuauidg 
perfrui 


Liber XXVI. 187 


& perfrui quiete, Idem cüm κόρον ἔχει χοὶ μέλι dixit, mel etíam fatictatem habet, nihil 
aliud uoluitexprímere, nifi fupremam quandam fuauitatem atcp dulcedínem 
ineffe melli, quae tametfi fupreme delectabilis eft, fatíetatem tamen afferat: quà 
fententiam παραϑοξικῶς protulít, Paulo fecius Horatius fenfum eundem attigit, 
ubi dixit, Dulciafe in bilem uertunt: quod tamen ex phyfica difciplina eftab eo 
fumptum:aiunt ením medici,cibaría dulcía confeftim in bilem abire, 

ΝΑΙ VALETVBINIS PROSPERITAS.; 

INuenio uítz profperítate ac ínoffenfam ualetudinem inlonga xui fpatia pro 
ge hícroglyphíci Apum ín fccundo olez ramo confidentíü fignifi 
carizid quod mihí Democriti refponfum in memoria adducít,qui olím interro» 
gatus,qua ratíone quís longiore uitam aflequí poflet:Interíora, refpondit, mel, 
le irriganda,exteriora ueró oleo perungenda: quod hieroglyphice acceptum o^ 
ftendit,anímuquantacungy fieri pote(t fuauitate permulcendü,hilarítatéd; un 
decunq; captandam, omní proríus amarítudine atcpacerbitate procul ablegata, 
necp quícqua,quod exulceret,íntromittendu: corpus uero exercitio confolidan 

Β dum,quod quidem ín otío torpeícere necefle fit.|Nam ut comentario fuo dicti, 
oleum ínteralía figníficata,exercitiu quoqj denotat. Sedením Ariftoxenus P y^ 
thagorícos plurímu melle ufos tradit.INecpj tantu calídi panís fuffitu Democri^ 
tus uítádies aliquot ín amicoru obfequiir produxiffe fertur, ueri &uapore mel 
lis naribusadmoto, O mníno aut ferunt, quibus mellis ufus frequentior fuerit, 
uitá diutius producere.Contrà ueró quí cibis acidis delectent, breuiorís effe ui 
te.Sane Cyrníos populos,qui fcilícet Corficà infula incolebát,longzeuos uixiffe 
tradit Atheneus,quód afsidue mellis uterent cibo.INNam &Diophanes,qui de re 
ru(ticalibros conícripfit, longauos euadere dicit quí mellís efitatíone delectati 
fuerínt, Prae(tat uero ín fenectaipfa plurímüm pane & melle ραίςί: πες enim fo 
lum,utis aflerít,uíuacítatt adiuuat,fed & fenfus omnes fanos & integros cufto^ 
dit, Quauís,quodad Athenzü fpectat, noftri mel Corficü dicat habere aliquid 
in fequodamarítudinem fapiat:unde dixerit Ouidius de nefafta &exitiali cera: 

[ee hinc diffsailes funebria ligna tabelle, 
Tüq negaturis cera referta notis, 


2 


Quam puto de longe collettam flore cicuta, 


c γα ει infam: (ον [τα mifit ἤφρ. Et, 7 
Atc tta Cyrneas fugiant examinataxos, aro prius dixerat. 


Infaníofum melapud Macronas memorat Xenophon, quod qui copíofius e 
diffent,& uomere & excernere cogebantur, neq; quídem omnino ftare poterat, 
| MERETRIX. 

Ed quonia trahentererum fluxu impegímus ín mellís uítía, minime difsímu 

landum quód quadragefimis Hebrzorü caftris Hieronymus putat lonathàá 
cotra der-ftatíone patrís euftaffe mel intellectu my(tíco, quod fcilicet deftillatà 
labíjs mulíerís meretricis,& forte deprehenfum,uix populi precib.liberatu.Por 
ro mel no offert in facrificijs Deí:& cera que dulcía cotínet;nó lucebatín taberna 
culo, fed olei purifsimu,quod de oliuaru exprímit amaritudine. Quod uero fit 
ucrifimilisHieronymi coie&ura fuper lonatha, Ari(toteles tum milítes plerofqg 
omes mulicro(os effe,tum fcriptores rerü,qui recenfent Hebreorü mores, gente 
cam effe ponut falacifsima. Sed Ionathà pro innocentia fua dícenté mihi uídeor 
audíre:Curígit ego conqueftus palàm fum,fatis imprudenter feciffe patre mei, 
qui populu tam longz addixerit efuritioni,ut uel modico cibo,qut fors obtuli 


Pierii Val. Apis. 

fet, (uorum uires uetuerit inftraurari?Quorfum ulla hic impudicitíazINam quo^ Ὁ 
modo cgo, quíàfole exoríente ho(tes uno tantu comitatus famulo, cü per πᾶς, 
ceffas crepídínes ad eos irrepfiffem,quotquot obuíà habui agereffus cecidi; &ín 
fugá uerti,& mox accitís meis,ad uefperà ufq perfeuerantifsima occídione perfe 
cutus fum, quo pacto delícijs & genio uacare potuiflem,qui pro fummo Dei no 
ftríhonore,populidj totíus incolumitate, ad extremá ufcgdelafTatione cofectus 
eram? quare illa oblecro adulterína,coficta,fubdititia, nequadà tam probo,tam 
pio,tamacríi uerítatís propuenaculo, tam immerito de me unquá cogitata credi 
derítis, EXOTICA& DISCIPLINKX. 
vun uero nos mellís damna profequamur,id etíiaddemus,quód Hierofoly^ 

mitanus Hefychíus nó Poéticá tantüm, uerüm omne Gentiü doctríná per 
mellis Apámue hieroglyphicum fignificari tradít, quod in fuauítate uerborum 
& eloquij dulcedine tota confiftit,rerür aute inanis e(t. Eoc trahunt Solomonis 
illud ex Prouerbijs:INó refpicies ad muliere meretríce,fauus enim deftillans la 
δία meretricis, X nitidíus oleo euttur eíus, nouifsima aute illius amara quafi ab 
finthíu. Quo mínus míremur,fi,qui longo poft tempore fuccefsit,Plato quocp € 
Mlufas fui temporís meretrículas appellauit, Praeceptü ueró,utí paulo ante díce 
bamus,diuinís líterís,ne quícd mellís ín facrificiu Domino adoleatur, fed in mu 
nus primítíz eíus offerri pofsint,Pracipit ením ex parte,illíus fapientiz prími^ 
tías offerri,nó auté plenius ea utí,quippe ut fides noftra nó in fapientía hominu 
tur confiftere uidea,fed in uirtute Dei,ut Paulus ín príore ad Corinth. epift.Ea 
uero de caufa mel, utait Eucheríus,in facrificijs offerri prohíbebatur,quía refo^ 
luti blandimentis delicíarum,aut dulcedine uoluptatum,non poffunt myfterío : 
rum Dei effe participes . Hínc paícha Domini comedi cum amarítudíne iube 
cur,quia fit femper au(tera di(tríctio ueritatis. 

DE VITE DVLCEDINE AMARITIES. 
Ttíngemus ea quog, qua cóplexu rerü pofsint ín oratione abfolutá coa^ 
À lefcere:ut fi quis amaritudine aliqua;aut ínfortunit,quodanteacte uíte íua 

uifsimu otiu € tranquillitate exafperet,per huius generís híeroglyphica explica 
re uolucrit,nó alía congruentius pictura fignóue utetur, j figurato mellis fauo, 
defummo cuíus ab(inthiu pullulet,herba nímiru amarifsima : quod quide Luz 
cretianu illud fapere uídet, quod ín noftre uitze conditione frequenter occurzít: Ε 

tedio defonte leporum Surgit amari aliquid, quod in ipfis faucibus angat. 


POPVLARIS FVGA. 

Φ funt nonnulli populare fugam per examen Apum &fubiectü fu 
mum índícare: quandoquídem Apes nullare maeis con(ternantur, in fu^ 

gamd uertunt, quàm fumo fuppofito. Atq; ^ OBORTVS IN MOESTITIA 
hac fimilitudine utitur Apollonius Areonau 
tís, ín defcribenda Bebryciorum fuga, fimuL, 

atcp interemptum Amycum confpexcere, 
S Edlongt fuauius illud eft, quod per Apes 
ex cadauerofi leonis ore prodeuntes innui | 
tur.Píngi poteft hoc,ubi quis aut à detracto; 
ribus male habitus,infigniore fuerit exiftíima 
tíonem affecutus,aut ínímicori contumelijs 
affectus clarior euaferít, autex illatis iníurijs 
creuerit,Vlor dacifsimus eftenim leo,uiolen, E 

tus 


Liber XXVI. 188 


A tus, & ferox , Apesueró in eius faucibus mellificantes, profpera & fuauia quae 
fubíequuntur índícant. V erüm hiftoría uctus anfam huic hieroolyphíco fub^ 
mini(trauít: quippe Samfon Dauidanus tribulis cim in ferocifsimi leonis oc 
curíum illapfus effet,ultro belluam adortus cam ftrangulauit;peremptamd; ex 
publíca uía ín fyluam proxímá pertraxit,camdj ibi in abícondito reliquit, Pau^ 
cis uero poft diebus proiectz bellua cadauer ínuifurus có redijt, ubí míra res 
oculís obiecta eft: nam frequens Apum examen ín tabídis eius faucibus fauos 
fabrícare occceperant. V nde illi poftea quaeftionis armumentum fuít,quà Pala 
ftinz iuuentuti difloluendam propofuit. Qui fieri poffet, ut truculenta imma; 
níscj res,cademdj uoraciísima,fuauifsimu ex ore cibum erogaret.Cuíus quide 
quaftionis hí(toríà folius uxoris filentio crediderat, eíus fidem & taciturnitate 
exploraturus,Híncilla mox medio coóuiuio, ob rem ab uxore prodiítá, exclama 
tio Samfonis plenaacerbitatis exaudita, INihil effe fcemína fallacius, 
PROPH E A;RVM.ORACVILA. 
jVpsime uero praetereunda funt etíam alía, qua facrís noftrorum literis tra^ 
duntur: Quàm dulcía faucibus noftris eloquia tua fuper mel & fauum ον 

ri meo.Etalibí;ludicía Dei dulciora fuper mel & faux , Omnis enim prophetía 
fuaues cccleftis doctrine fauos,X dulcia diuini eloquij mella componít,Et Deb 
boralibro [πάϊς prophetic partíceps facta, Apis interpretatur,utaít Adaman; 
tius, Etomnces deníq; Prophetz fub Apís nomine coprehenduntur,corüdj fa^ 
nica funtoracula quz literis mandauere, Atcg hoc eft boni illud mel,quod co^ 
meffe íubemur. Qyuicucg enim oraculaea diuína meditatione coplectit, (criptís 
uatü noftroru fermonibus alítur & recreat, is mandatu illud diuinu exequitur, 
quo preceptueft, Comede mel fili:bonuq id effe re ipía protinus experit, Quod 
aute de Affertore no(tro predictu eftmcl comedet:mel hic Adamantius noftra 
de uirtute colloquia fignificare profitetur. Q'uotiefcungg eníim deabftínendo à 
uoluptatibus,de domitanda nequitía,de íuftítía, de prudentía ex animo differi 
mus,Íermonis iftiufmodi fuauitate libenti(sime pafcit Deus,hofcglíquores afsi 
dut fitibundus ínquirít:cui (inequitíe, fi pufillanimitatis,(i fceleru & (tultitie a^ 
marulenta pocula propinauerímus, guítu ut offenfus refugit, & ut fel odiofum 
aueríatur. CONCORDIA. 

c T7 Tquiamoris erat infantes lauacro fufceptos lactis &mellis euftu primüm 
ἘΞ Σὰ hocad cócordie fignificatione factu autumant, T'ertullía; 
no ita dicente:Inde fuícepti la&ís & mellís concordia preguftamus,D.etía Hie 
ronymus aduerfus Luciferarios de hacípíare in hunc modü;INam & multa alía 
quz per tradítíonem ín Ecclefijs obferuantur, autoritate (ibi fcriptaeleeis ufur^ 
parunt, ut ín lauacro ter caput mereítare, deinde egreffos lactis € mellis prxou 
ftare concordia. Id tametfifaciunt iam adulti, quandá tame infantiz fienificatío 
nem prz fe ferunt. Fuit uero aliquibus mos, utloco mellis, uíni cum lacte pro^ 
pinaretur. [Nam apud Occidentis populos díu obferuatü cft, ut tínctís facro Ia^ 
uacro ad eíufmodií innocentíz,, qua przcipua e(t in parua eaaetatula, fimilitu^ 
dinem quandam,uinum & lac tribueretur.Eod Tertullianus Efaize dictum tra 
hit: V enite,emite abfcpargento,& abícg commutatione;uinum & lac, 

€ A. S TIb/Y:. AS. 
Γ΄ ad hzc uirginitatem, & ca(tum animi propofitü,per Apem figni 
ficarí idaroumento eft, quod ipfa? homines à coitu olidosacríter oderunt, & 
ut Plutarchus Coníugalibus praceptis aít, Apes eos male accipiunt,qui recen» 
2 


Pierii Val. Apis. 
tesa muliebri copula fuperueniant:fed mulieres quae V eneri operam dederint, Ὁ 
acríus ínuadunt,quidg uel uínum potum,uel unguenta oleat,INam & Maro eas 
ignorare uenerem hís uerfibusatteftatur: — 
Illum adeo placuiffe vApibus mirabere morem, " 
Quid nec concubitu induleent,nec corpora [eenes 
In venerem [oluunt,aut fatus ntxibus edunt, 
Cerim ipfa folis natos, e ΩΣ herbis 
Orelegut. HincPythijs aít Píndarus, σέ δ᾽ οὐ τότῳ λόγῳ χρκομὸς ὄρθασε μελίσσας, 
“πο loco interpres fubíjcit: Proprie quíde Apes facras Cererís miniftras appel 
lauitjimproprie uero omnes alías,propteranímalís purítatem . Nam &alibi fa^ 
crís cam Apíbus delectaridicit, Alij Nymphas facrificiorü prefides appellari tra 
diderüt.In díuínis quoqplíterís Apem uírgínitatis Ímagine effe dícitEucherius, 
nulla tamen caufa reddita, quia fcilicet eam fatis ex Marone cognítà arbitraret. 
A DVEUWSEOTSRS 
hes: aliud ex Ape hieroglyphicum idem ponit Eucherius,nempe fimula 
crum eam effeadulatoris, utpote quae mel ín ore habeat, in occulto caudze Ἑ 
fpiculum:atq; ita homines qui língua blandíuntur, latenter uero feríunt,fignifi 
care: loquendo ením mellís dulcedine proponut, re ueró ipfa uulnus inferunt, 
Vp oH, 
Ni defuerunt ueteres Theologi, quí Apem ultionis & iracundia figni ín 
díuinis literís effe dicerent,citatis ex Prophetalocis:Et Apis quz eftín AC 
fur.Et:;Circundederunt me ficut Apes. 
ARCEMSEFTOTWVM 
PNEU illud quod Solomon aít, Vadead Apem,& diíceab ea quàm laboriofa 
(it operatrix,unicuiqs manifeftum eftartificij (edulitatiscg illam effe hiero^ 
glyphícum, V íreilio prefertím natur& eíus tam luculenter explicante,ut uerfus 
eos & decies & centíes memoría repetiffe neminem unum pcenitere pofsit; 
Nun, alia vitu migilant, e federe pacto 
Exercenturagris:parsintra fepta domorum 
Narcifs lachrymam er lentum de cortice gluten 
Prima fauts ponunt fundamina,deinde tenaces 
Sufpendunt ceras:alta fpem gentis adultos 
Educunt fetus,alie purifsima mella 
Stipant e liquido τ, nectare cellas. 
Bunt quibus ad portas cecidit cuftodia fartz, 
Íná, vicem fBeculantur 4quas nubila cal, 
"Lut onera accipiunt yententum,att agmine fatto, 
Tgnauum/fucos pecus à prafepibus arcent. 
£eruet opus, redolent, thymofragrantia mella. 
Democritus tamen dícacitate(ut idem identidem repetà) libertatedp illa fretus 
fua, diligentíam hanc & afsiduam in re facienda curà ímprobaturus, parcos aíe 
bat Apibus effe (imiles,quae uti femper uicturz laborarent, In quam fententía 
Virgilianum illud potíus detorquerem: 
δῆς yos mon vobis mellrficatis ρει. 
E S:O EIS T-LT.bWV M. 
St & folí(títij eftiui hieroglyphicum Apes, quód fuo ad labores eereffu, ut 


apud 


Liber X XVLT. 189 


A apud Ari(totelem habetur, folí(titiu id denunciat, eo quippe tempore, quafi fe^ 
rías quafdam celebrent,quiefcentes. | Sedíam tempus εἰς, ut& nos quoqj tan^ 
demalíquando quiefcamus ab intenta adeo Apum hari inquifitione, ἢ modo 
unu, quod haudquaquá przetereundu eft, fubiunxerimus, quod ab VInafea Pa 
tarco de Apibus fcríptu tradunt:cas humani genus ab εἴτι carniuad arboru fru 
ctus & horten(ia olím auocafle, condimento fcilicet fubminiftrato,per quod u^ 
níuícuíufc cibi, fubacidi etíam & amarí,fapor commendaretur: cuius etíam in^ 
uentíonis huiufmodi recitat hi(tori . Peloponnefi, aít ille, Mleliffa quaedá ciim 
fauum Apum ínueniflet, príma omníum euftauit,mox & aqua dilutum bibit, 
rem alijs índícauit, animalíadj ipía de fe Mleliffas appellari, & ab hominibus 
fummacura& diligentía curari obferuarics mandauit. 


DE. ΟΕ, 


«(al E fuauitate dulcedinecs hactenuslocuti,meliffe temperamentü (ecu 
4 [355A V tí; quod ipfa non infulfe;oppofitis iuxta fe imuldg pofitís,excogita 
B in qa uít,deacore íam dícere agerediemur,cuíus híeroglyphícu eftculex. 
rm AXGIOPRESIESSI-AUVCETISDAV AS. 
E A ueró de caufa cceptu eft propofito Culice homíneacidis illectu indicare, 
quód Culíces obferuaflent nó admodum cupide appetere dulcía, fed acída 
quamauidiísime,L euia hzc forte uideant,(i quis fimpliciter acceperit.Sedením 
uclutí per mel omné reru iucunditate intelligebamus, íta peracoré quicquid eft 
amcenitati contrariu,nobís fuerit proponendu. EfTe enim homines quí iucunz 
ditatem omn&auerfentur, uerifsímu eft: € nelongíus exempla quaeramus, erat 
mihi nepos natura adeo tri(ti;ut fi quem hilarius rídentem audiuiffet;ultro fto» 
macharetur & excandeíceret, ín relíquis uite muneribus quantíuis precij, & bo 
nus & prudens,Erat & alter íta rífui hilarítaticj deditus, utad obnuncíatas quo 
rumcunqs hominum calamitates rífu difflueret:quín etia ad patrís & matrís in^ 
comoda uel xrumnas,etíam fuas,effufifsime cachínnaretur, Praterea qui prín^ 
cipum uítas fcribunt, hzcetíam quamuis humilia confectantur: ut,índífferen; 
tem in uictu lulium Cefarem, & quí conditum oleum pro uíridiappofitum mi 
nime fueritaípernatus: aut Octauíanum Auguítü miíními fuiffe cibi, atcpfere 
c uulgarís,fecundarío pane,pifciculis minutis, cafeo bubulo manu preffo delecta 
tum, atcpalios huíufmodialijs.C)yuod uero ad rem,quz prz manibus cft, perti 
net, Tacitum AuguftumV opiícus tradít amaríores cibos appetíuiffe:quare mi 
nime mirum fi V ireiliani carminis dulcedine, & Cíceroníanz oratíonís fuauíta 
te,ad infectationem ufqpoffenfus eft. 
AINELTM ΕΟ ΕΘ: 
HM cadít& ín facra nonnulla ciboriamaritudo, ubi iubet Deus azymís 
uefciamarulentis,in quz fcilicet πικρία fit ímmixta: quippe animam affligen 
dam, nullamdilli corporís dulcedine per certos dies índulgenda.Fe(tum ením 
illud nihil remiffum, nihil uoluptuofum,nihilluxuríofum,nihillautum fibi de 
pofcit,(ed folaanímiaffli&atione, &amarítudine, atq humilítate celebrat, Hu^ 
iuímodi eft propitíationis dies : cim ením afflicta fuerit anima, & humilíata ín 
confpectu Domini,tunceí condonaterrata repropitiatus Deus. 
DIALECTIC A. 
ἘΣ genus Culícum minuti admodum ín uolatilii infectorum eenere,quod 
animalinaére fufpenfum,oculi uifum inter uolítandum fallit, nifi aciem in^ 


H 3 


Pierii Val.Cofsi,& Fucus. 


tenderís ualidi(sima : corpus tamen cüm infederit, acutifsimo maxímedg tenuí Ὁ 
ftimulo terebrat:ita que uolitanté cernere nequíueras,lacfus ftímulante fentías. 
Putoeum effe, quem Eucherius in Culicu genere aculeís permoleftum ait in dí 
uinís líterís,cyniphem appellat : cuiufmodiíatrocitatis illud eft,quam Serapia; 
cam uulgó Romz uocant. Per hocanimal Αἱ eyptiorum plagís adnumeratum, 
dialecticam artem intelligi putat Adamantíus,que mínutís € fubtilibus uerbo 
rum ftímulis anímos terebrat, & tanta callíditate circumuenit, ut deceptus nec 
uideat,nec intellieat unde decipíatur, Ab hocautem pungendi munere Hiero 
nymus quoqj doctrínz Ariftotelícae fpínetaattribuit,contra Heluidium. 


DE COSSIS 


AvTGUMVIE N: 
ἘΠ INgruentem quidem Culicum multítudinem Zeyptij fienificare fi 
|| uellent, Coflos uermiculos fi non pingebant,certé loquendo nomi 
34 nabàát. Hieroglyphice enim modó loquimur,modo fcribimus. Iddg 
£J ea decaufa,quód ex huíufmodi uermículís Culices generantur, Bed E 


ex Culícu multitudine infeftualiquod agmen intelligebant, V'ti ením Culices 
quaqua feruntur funt incolis omnibus molef(tifsimí, ita exercítus quantumli^ 
betamícus quaqua iter fecerit,& moleftus &damnofus eft. uod fi ullo unquà 
tempore experimento compertu fuit, infelicifsima hacaetate noflra per tot con^ 
tínuos annos magna cum totíus Italiz clade perfpeximus . Longe enim grauío 
ra damna nuncab armatís amícis inferuntur, quàm olim ab hoftibus, qui ui re 
rum potiti eflent: cuius mali caufa eft militum improbitas, fummam difciplínae 


militaris eloríam ín fola rapacitate reponentium, 


DE TY CO 


ἘΠῚ Diungendus fueratapi Fucus, utpote qui non digrediatur ab aluea 
ἐλ Ξὶ τῆς, quibus femper infidiatur: fed quonià dulcedinis antitheton ad 
"à v4 culícem traxit,nuncad Fucum conuertemur, 
Esci s ALIENI LABORIS FRVCTVS. 
H esie ex alienis laboribus utilitatem, delícias,eloríam fibi comparanté r 
. LGgnificare fi uellent;Fucü pingebant.Sunthi grandifsimi ínter Apes, Sed; 
enim Fucos furesd; apud noftros cofundi uideo. Plínius Furcs ínter illas oranz 
disimos effe dicit. Ariftoteles fures maiores quide Apibus, fed mínores Fucís 
agnofcit. V τεῦ, mellificandi nullam Fucus habet curam, fed otíofus íntus de^ 
fidet,uel cüm exit effert fefe fufim ín fublime,gyrosd; uolítat cum eiufdem gene 
risanimalibus,qui exercitu quafi faciunt;quod ubi fatis iam fecerint, quafi fe ue 
lutin campo exercuerínt, redeunt domum, & epulis perfruunturlabore partis 
alieno. Contra illos Apes acerríme dímicant,& ut Viroilius ait, . 
Tenauum fucos genus ἃ prafepibus arcent. 


DE. VESPA. 


Pud Horumlegas V'efpam ex corrupto crocodili fanguine, uel ex 
eius cadauere procrearí.INoftri ex equino eam cadauere nafci uolüt. 


VAN 
ry 


M. PERNICIES SVMMOT A. 
Tcung, V efpacümapud Αἰ gyptios corruptü oftenderet cro 
codi^ 


Liber X XVI. 190 


A codilum, eadem ratione perniciem fummotam extínctamdy fignificabat, quanz 
do,uti fuo comentarío díctum e(t ex Diodoro,crocodilus & mala & aerumnofa 
mortalibus illata commonftrat, 

Aiterüm philofophi uetu(tíores pugnacitatem ΤΥ 6 NACITAS 

per hancínnuere uidebantur. Nam &equus,ex 
cuíus corrupto fanguine V efpa oritur,belli eft indi 
cium, ut fuo comentario probatu , Et quod ad hanc 
facit pugnacítatem, Demofthenes,utapud Stobaeu 
«Xl διογούες δια τειξῶκσ, Antifthene aitaliquando à Dío 
gene correptum,ut quí exilí admodu uoce homines 
ca(tigaret, reípondiffe : V efpas ítídem fonum haud 
magnum alís excítare, aculeum tamen acerrímu ha; 
bere.Quuareapud Zineam philofophü Platonicum, 
Euxitheus dum T heophrafti dicta diluit,Si que ille 
opinabatur uera effent, V efpae,inquit,;item Hector colligabiturrambo ením ca 

p putuaría galea redímiti funt, ac perinde pugnacifsimi, De galea ad [ἃ alludit 

uód Homerus Hectora fubinde ees» uocat. Et mulierum chorus apud 
Aríftophanem,L yfi(trate,quieturu fe dicit, nifi accefferít aliquis, quí tanquam 
V e(parum examen fodicare fe, uel irrítare agerediatur, Atcghaecomnía noftra 
funt.Sapientíz enim X 1 1.habemus: Mififtianteceffores exercítus tui V efpas, 
ut illos paulatím extermínaret, Importunü forte cuipia uídeatur,fi & 2«54)5o&s 
remedíu fubiecero contra hanc V efparü pugnacitatem : fedením quod utile uel 
comodum plerifq; futurum eft, nunquá ego iudicauerím importunu. Dellico 
fo mollis opponitur.Vlalua olerís genus,à mollitie,ut plericp tradut;dicia, V e^ 
fps aduerfatur,preciput fylue(trís:cuius fucco, ut Demageron & Pexamus fcrí 
bunt, qui fefe illeuerít,à V efpís non impetítur,neqg pungítur. Quin etia fi quís 
punctus íam fucrít;eius herbae fucco, aut cotufis & impofitis folijs fanatur:aper 
ti(simo nobis documento,ut cüm res nobis cum furiofo fuerit, lenitatem ample 
&amur, quod acerbioribus ille uerbís excanduerit, nos mitioribus rcíponfis 
ient extinguere procuremus;illius díctí memores, u£yisorisixs ὀργῆς Φαῤμανον Ay", 
IMPERFECT :M)OKXFKES,.QCLVEPIZES. 
c TyLato, Phedone,cos qui popularem cíuilemdp uirtutem,quam temperantià 
autiuftitíam nuncupant,exercuiflent,non cam quidem ex docirina philofo 
phorum,atqex eorü fententía defcríptam,fed ex confuetudine quadam exerci? 
τατίοπεί ad aliorum exemplum acquifitam, poft obitum ín V eíparu,apümue, 
autformicarum genus migrare contendit ; hís enim omníno aliquíd narura de. 
dit,quod ciuilis eubernationis (imilitudinem quandam pra fe feratznam & ipíze 
collegía celebrant, tribusd; & centurias diftinguunt, habitationescp fibí cone 
ftruunt magnificentifsímas,in quibus cellae fauorum in morem fexangulz om^ 
nes, Sed Apum texta metarüi quafdam propémodum formas imitantur, V cfpa 
rum, caítra potíus funt,& Maufolea,orbículari ambitu, tabulatis fuperaltera al 
terís agoeítís, Huiu(modifabríca mirifice conftructa, chim Belluni efTem;ad me 
allata eít ex cuiufdam fyluz folítudíne . Septem funt concamerationu orbes;al 
ter fuper alter duorum digitorü ínteruallo impofiti, pilarum columellarumdg 
interítitío di(tincti , ut unicuíqs cómodum fit fpatium ad eundum & redeun- 
dum ad domos fuas . Diameter orbíumad quintum ufq; duodecim círciter di^ 
gitorü :à quinto reliqui faftígíatim coarctantur, ut ultimus ad quinos fenos ue 


4 


Pierii Val. Vefpa. 


dioitos porrigatur, Maior orbis, primum quidem tabulatum, antiquae arboris Ὁ 


ramo appeníus erat, crufta íuperne ad omnes uentorum & pluuiarum iniurias 
contemnendas folidata munitaqj.Infrà hexagonales cellze confertífsima::ita reli 
qua tabulata eadem crufta celliscg eifdem fabrefacta,fuísc; columellis fingula fu 
ftentata.E fuperioribus uero (tationibus be(tíole omnes abuolauerant: medías 
concamerationes innumerabilis multítudo compleuerat,follículo quodam te^ 
nuifsímo,pro teeumento uniufcuiufcj loculi íuperínducto,quoru alíquot ciim 
fu(tuliffem, animaduerti V efpas capitibus ín imum adactis, domos eas omnes 
compleuiffe, Ὁ χα ueró in inferioribus erant tabulatís,tanquà embrya uídeban 
tur uermiculoru inftar imperfecta:ipfa quoqgeo tegumento,tanquam hybernze 
cochlez, fed admodu tenui praemunita, ín benigniorem uerni temporís horam 
afleruabantur:qua tamen omnes,(iquídem erauís hyems fuit, ibidem extincte 
funt, neqstamen computruit quicquam, & tot íam annos eadem forma ftatudg 
fpectantur. Expectabam quidem uerís temperíem,ut quid acturz effent ex plo^ 
ratum haberem, fed nihil ulteríus procefsit. Fabricaapud me remanfit,non fine 
magnaomnium,qui eam confpícíunt,admíratione,tantüm artís & íngentj,tan^ 
tumcpin conftruendo zdificio tam operofo, perfcuerantiae beftiolis hís ineíle 
obftupefcentiu, Sed quoníam inaculeata haec íncidimus,libet obiter ΡΙ πῇ lo 
cum perpendere,;ubilib. X 1, cap.octauo fupra uígefimu: Aculeus,íinquit,in ore 
utafilo,fiue tabanum dici placet. Vereorneillud,sIVE TABANVM DICI 
PLACE T,adulterínum (it & fubditíitium,ut pleraqgadhucalíaapud autorem 
eundem addíta,que nifi peritorum homínu diligentia uetentur,índiligentíz il 
linomen inurant, Afilus enim díuerfus à tabano e(t, orzece 6296", uel Marone 
interprete, Gua nomen flo Romanum eflefirum Grai] dixere vocantes. 
"Tabanus ueró mufca e(tlenta,cinerítía,quae Graece μύωψ, dicitur, Rarus prae^ 
rca eftafilus,tabanus numerofifsimus, AfiTu,inquit Ariftoteles;lIatiufculis qui^ 
buídam beftiolis,qua in fluufjs íupernatant,enafci:quamobrem magna afilorü 
copía círcaaquas;ubi íd genus beftiolaru eft:tabanos uero ex ligno.Item Softra 
tus deanímalibus quarto, ceftrum € fluuíali matería nafci tradit, μήωπα uero ex 
lienís. Idem Ari(toteles alibi fanguínea dícit animalia tabanos & afilos, & pat 
fim demum de fingulis feparatím memínit, 


PERTVRBA ΤΌΣΕΣ 


possum uero illud eft, ut per híeroglyphicuafili fienificetur ís qui alío^ 
rum otía perturbat, quietíscg rebus tumultu aut molettiamaflert; e(tením 
is,ut Maro cecinit, 

A [per,acerba fonans,quo tota exterrita fyluis 

iffugiunt armenta, furit mugitibus ether 

Concul[us.fylued, e [rcc vipa Tanagri. 

Hoc quondam monfkro horribiles exercuit tras 

iade luno pestem meditata tunenca. 
Mlaronianus autem uerfus de afilo Romana uoce dicto nimirum, oftendituer; 
baillaapud Tranquillu ab Othone Galba manibus deturbato, identidem ob^ 
murmurata ín damno effe, fi utuulgata habent exemplaria legamus, τί γουῤ μοικοιὶ 
μακροῖς ἀσίλϑις, quare caftior omníno lectío fubftituenda, INam illud quoq; quod 

magna eruditione uiri comenti funt de longis tibijs,ad^ 


hucnon liquet, 
DE 


E 


Liber X XVL 191 


A DE MVSCA. 


quz licetab omnibus folíta (itabioi, pertínacía tamen fua peruícit, 
utde fe multí multa fcribere cogerentur:;nos ea tantüm quz ad hie 
J roglyphicafaciunt,memorabímus. 
IMPORTVNITAS AC IMPVDENTIA. 
Mlportunítatem fane atcpimpudentíam Αἰ gyptij (acerdotes notare fi uelfent, 
| rds haud indecenter faciebant: eam enim ut fzepius & afsidue expellas, 
& à tefummouere cotendas, tanta tamen impudentía praedita e(t, ut ídentidem 
redíre,& infeftare te minime uereatur,nullam tuoru comodorum ratíonem ha^ 
beat, fiueloquare, fiue dormías,fiue bibas, (iue cibum capias,fiue legas, fcribas, 
parata femper adítat, ut ín faciem infiliat tuam, infe(ta, importuna, íncomoda, 
nulli reí nifi faftidio de féconcitando idonea. Híncapud Ciceronem fecundo de 
Oratore;ridicule dictu de moleftifsimo iuuene, Abige Vlu(cas puer, Hínc Pla^ 
tonícus uír Zineas íummz philofophus integritatis, dum Euxiítheum introdu 
B cit I heophraíti comenta deludente,quí díctitabat animas relicto humano cor: 
pore id genus bruta fectari, eíscj inhaerere, quorum opera uifz fuerint ímitarí, 
ut Hyperbolü quendam impudentie notaret,ínquit; Muf(ca item Hyperbolum 
trahetquippe par fuít utriufcg impudentia, 
DIEIRSIUUNCALC.EA. 

' A tamen improbitas pertínacifsíma, qua nunquá rebus quietem cffe finit, 
T fuit,ut inter praclía deorum,grauiísimasqp, res poétarü príncipem Ho 
merum íllexeritad eius pertínacíz perfeuerantià memoriae demandandam,hie^ 
roglyphicumd; proponendu, quo ferox hoftis ínfultat hoftí, neq; moram necp 
requíem dat ullam,donecuulnus ínflixerít, X audacize confidentiísimae munus 
executus fuerit.Itaením apud eum legítur; 

Καὶ οἵ μύες ouo X οὶ σήθεοσιν οὐῆκον, 
Fire καὶ (Sep μάλα πδρ χροὸς αὐδϑομθλοιο 4 αγάα δακέφκυ. 
Vndectiam Hebrzís Beelzebub daemonís nomen, quem alíoru longe prínci 
pem przdícant, cuius Vlufca efthíeroglyphicum,quod D.Híeronymus agno» 
Ícit:nunquam ením ceffat illehumanu genus modís omnibus infe(tare, & mo^ 
c dóhos, modo illos ad perniciem laqueos tendere,ac omnes;quibus nos perdat, 
uías intentare, Obíeruauerat etíam Eucheríus, Mlufcam in díuinis líterís modo 
pro cacodemone, modo pro ímpuro atq; malefico homine, modó pro ídolola^ 
tríz Ípurcítía poni,eo Solomonis cítato loco: Vlufcae moríturz extermínant o^ 
lei fuauítatem:hoceft,adeó malignum e(t Mufcarum eenus,ac perínde Beelze^ 
bub,utucl (i moríendu fit,dum aliqua noceat,quippe uel bonos alícuius mores 
corrumpat, uel uírtutéalíqua ínfríngat,fe quocg fimul perdi pro nihilo habeat, 
RES GESTA COMINYV S. ἶ 
ΜΞ etíam alíquando ín Lacon clypeis infigne fuit, quam ciim quidam 
non omniíno uera maiorem ín parma fieuraflet, obijcíenti quód latitandi 
caufa id feciffet,Imóo,refpondit,f(ienum eft, me tam proxime ad hoftes accedere, 
ut Vlufcaab eis internofci pofsit. 
LDINID OC DT -T:ALS; 


oh índocilítatis hieroglyphicu eft Mufca : nullum fiquídem omnium 
animantium mínus docile exiftimatur,necy mínorís intellectus,In qua fen» 


vx 


Pierii Val. Μαίςα. 


tentia eft Plutarchus Sympofiacón octaua decade, 
duo tantu domeftíca animalia effe dícens, quae nun 
quam humano conuictu maníueícant, neq; tactum | 
admittant,neg; confuetudiné,neg ullíus reiaut di 
fciplinze cómunionem,quippe hirundíinem & Mw 
Ícam, quam femper & indocilem, & feram perma; 
nere,utí omnibus patet;affeuerat. Videre etiam eft 
in hominibus, eos egregit temeraríos X impuden^ 
tes efTe, omniadaudere;qui nulla elegátiori doctrí 
na przediti [unt:contrà alios quo peritiores fuerint, 
eo modef(tíores uerecundiorescp effe. Hincapud Horatium hominem notari ui 
deas,qui cm Athenis perannosalíquotlibris infenuiffet, Romam reueríus fta 
tua taciturníor ingrederetur,quippe id cotra uulgus fentiens: nam feníus ille ex 
imperíti uulgí opinione defumptus, cim nimiru intellieat Horatius, probum 
doctumq uirum,effe malle eruditu,quàm uideripopularemqjaurà illam pro^ 
tinus afpernari, Deniqsuerum illud cítquod Plinius INepos ait Epiftolis,recta 
ingenía debilitari uerecundia, peruería confirmari audacía,atqpita quo quis im^ 
peritior,eo impudentioratcpíactantior euadit,quod greco etía axiomate confir 
matur, ἀμαϑία μὸν 3a» Ao yr pid δ᾽ ὄκνοκυ Q6. Imperitia quídem audacia, eruditum 
uero rerum examen tímiditatem affert. Merító itaq uiro forti odiofa M ufca,& 
fapienti temeritas. Idcods Hercules eas fuo de facello abegi(Te dicitur, Vlyodem 
quem uocabant earum deum imprecatus. In Olympiz facro fortium carmine, 
tauro, deo eidem, utaíunt immolato, nubes carum toto eo agroabire cogcbaz 
tur.Huncfuperíus Beelzebuben diximus ex Hieronymo. 
CY NIC 

IN facris noftrorum literis habetur Cynomyiz mentio nó cotemnenda,quip^ 
E inter Αἰ eypti flagella enumerata, Vlufcam eam caninà pleríqs dicunt, adie^ 
cta fcilícet ad importunitatem canis etíam impudentia, Cynicorü fectam anima 
lí huíc perfimilem dicit Adamantíus, quiad reliquas improbitatis fue deceptio^ 
nes, uoluptatem etiam & libidinem inter bonafumma cómemorabant. INam 
quód molefti efTent contra cíuiles omnes mores,omnía deridendo,mu torü eft 
te(tímonio manifeftu, quod uero & impudentes,uel unius Dícgenis improbü 
facinus indicat, qui uel medio in foro fpectante populo, hominem,ut ipfe iacta; 
bat, plantare non erubefcebat. Ita plericqg hodie, dum leuia quaedam publice re^ 
prehendunt, grauifsima quaqpipfi fibi permittunt. Apud Eucheríü locusani- 
maduertendus eft de Cynomyia, quz nó Mlufca canina,ut quidam putant, Pal 
mo fitaccipienda, fed IVlufca potius omnimoda. quod fi admittatur, non per y 
graam líteram fcribi debet prima fyllaba, fed per ce diphthongu:aiqrita dícen 
dum effet pro Coenomyia, Mufcarum genus omne, 


DE EPHEMERO. 


$8 Pud Cimmeriu Bofphori Hypani fluuio ueluti folliculos acinis ma 
ἘΠ iores ferente;oignitur Ephemerus;animal quadrupes uolatíle,quod 

A δ Τὰ nos Diarium appellare poffumus. 

EA oe ad VNIVS DIEI VITA. 

p Er hieroglyplicum eius infantem aliquem, qui non ultra unius diei fpatium 


uitam produxerit, nonnulli (ignificandum cenfent. Id enim animalis genus 
uteru^ 


Liber XXVI. 192 


A uteruperit t folliculo, in pomeridíanu ufcg diei tempus uiuit, & uolat,mox de 
fcendente fole macrefcít & languet , deínde occídente moritur, uitanó ultra die 
unum prorogata. Eíiufde imbecillitatís e(t papilio, ín orandiísíimae mufce fpecie, 
colore albido,quíex folliculo bombycís íntra fuam araneam conditi trásformaz 
tip erumpít, candídodp exceptus uelo, oua haud íta multó poft papaueriu (emi^ 
nibus paulo maíora, edit plura numero, mox íntra pauciísimaru horarum fpa^ 
tium ab ouís edítís emorícur:ex quo formari poffet hieroglyphicu,quod índíca 
ret, rc benegeíta uitam exhalatam, ut Epaminondam Thebanu, & Leonidam 
Spartanum fecíffe legimus. Acne quis cómentítíum acfabulofum cenfeat quod 
fuper Ephemeroautores tradunt, ut bombycem prztereamus, quem tota íam 
Italíadomí unufquifgs contueri poteft, in Britanntjs uuíus eft, ucl, ut nónullí 
tradunt,eurípus potíus, qui totam ferme infulam díuidit: utríngpín ripae mar 
gínibus arbores funt, quae folliculos ad ouianferíni magnitudinem ferunt: hi 
certo anni tempore ín fubiectam aquam decidentes,(imulac molliti fuerint, ape 
riuntur,dedj fingulis πη σαῖς exclufe aues abuolant,pipionibus pauló mínores, 

s candore infigni;alíscj adeó plumatís,ut alte ftatim auferantur, necp quó migrét 
ulli adhuc compertum aíunt, 


DE CICADA 


T ueró beftiolis his fineimponamus admonet Cicada, que contínua 
à tifoniraucitate moleíta, nos omníno uidetur edocere, ut eíus exem^ 
/ kt plo,tzedío efTe caueamus, tam multa congerentes. Eius igitur hiero^ 
Lue Nt olyphíca profecuti,aues iam & uolatilia reliqua ualere iubebímus, 
INITIATVS SACRIS. 
Aiges facerdotes hominem facris initíatu, & myftice difcipline peritiam 
allecutu per Cicadam (ignificabant,in eam fcilicet admirationem adducti, 
quód anímaltam exiguum,nullo orís cómodo,non faucibus,non lingua praedí 
tum,tam argute caneret tamen,tamdp altum in(onaret. EfTc huius inftar doctri 
nam my(tícam,X fuas pracfertím literas,qua nullo fyllabarum complexu,nulla 
partium orationis textura conftruciz,(ed (ola animalis cuiufpià, uel alterius rei 
repracfentatione, abfolute fignificationis orationem facere nídeantur, qua fefe 
c longe diuerío ab alijslíterís modolegendam exhibeat,Putabant uero A gyptij 
Cicadam, utapud Horum legere eít, peraculeum emodulari, quód motu fuo 
(trídorem cíeret ueluti plectru quo cítharz pulfantur: ore quippe caret Cicada, 
eademdg caeca e(t; prolixum tamen quíddam, compactum, indiuifumd gerit,fi 
mile εἰ quodlinguz fpeciem refert in ijs, quibus aculeus ín ore eft, eod ipfo ro» 
remhaurit, quod unum illi € peculíare eít alimentum, Vndeapud Maronem: 
2Dum cytifo pa[centur apes, dum rove cicada. 
Caterüm de fono diuerfa e(taliorum fententía,quíppe qui attritus fit interíorís 
fpiritus. uin etíam experímento compertum eft, Cícadam non canere per orís 
aculeum,fed collifo,attrito;agítatocp frequenter cauo utero, quod pueri digíto^ 
rum (timulatione non femel explorauímus. 
BECOAIST ET ACTIESUSCG-AS TI G:ACPT O; 
(p uero fonus ipfiusanimalis argutus quidam (trídor potius fit, quàm 
cantus ullus,& ftrepitu aures offendat,natum índe prouerbiu, Cicada ute 
rum ne fcabito,quotíens reprímenda e(t cuíufpíam dícacitas aut petulantía,ut fi 
pergat dícere quod uult, fcurrilicg aut maledíco moríu impatíentiore aliquem 


Pierii Val.Cicada. 


tetigcrit,ipfe poftea repercuffus, quee nolletaudiens erubefcat, Et quod in hanc Ὁ 
(ententiam ait Hefiodus: 
Ei jwgaóv τ᾿ ἔποις τοίχα καὐτὸς μᾶζον ἀκόσαις. 
Ethuiufmodíiapud Sophoclem, Euripidem & Plutarchü plura. Proclus Día; 
dochus putat Cicada cantum ex alarum,qualefcunqp funt;attritu prouenire:aít 
ením, $E Dd ὑπὸ ταῖς Tubi τείξων ἑαυτὸν, καὶ ἦχον ἐκπέμπωκσ. Cícada canit alarum fre 
ta mini(terío, femetipfam applodens, & ftrepitum ita ciens.Quod & Hefiodus 
a enofcí ἴ, τουκνὸν ὑπὸ TÉ y GAS. 
Vrautem nonnulli παπᾶ & ínanem gar. 
( obacn per Cicadam fignificari dixe: 
rint,ex Ari(totele, quem non intellexerunt, 
defumptum crediderím,qui Platonis ídeasà 
materia di(Teparatas, prioribus analyticís τόνε 
πίσματα effe dixerit, quippeut nonnulliaiunt 
interpretes;nihil nifi inanem cantileng cuíuf^ 
dam garrulítatem prz feferentes.C)uem Ci 
cadarum cantum utímportunü & impuden 
tem, ita Demcetríus philofophus notat, cium 
à Domiítíano pulfus Italia cum Apollonio 
quereretur ; Cícadis, inquit, impune licetob(trepere, nobís ne quidem mutire 
fas c(t, Apud Ari(tophanem, νεφέλαις, quz iuftus lermo comendaucrat,iníuftus 
ait Cícadarü plena effe, Sedením quantu ad Ariftotelis τερετίσματα pertinet, pie 
magis fecerimus, fi dixerimus diícipulum long? honeítius, quàm alíj putent, 
de praeceptore fuo loqui,fanctiuscy fentire fuper ideís,quàm interpretes, nofiri 
praefertim temporis,opinentur: quippe cüm Ariftoteles de ijs tractaret quae fa 
cerentad demon(trationé perea quz ipfe con(títuitartís elementa, nó obijcienz 
das huc ait idcas Platonis, quía τϑρετίσματα funt, hoceft, myftíicum quiddam fa^ 
píunt,atqpideo nihilad demonftrationem qua de nos hicagimus, conferut : ín^ 
ocníj illud,atqpanimi fupra fenfum elati negoti eft; hoc quod prae manibus cft 
nobís,uniapplicitum eft fenfui. Vocabulum enim τϑρεήσματα, inter alía fignifica 
ta my(teríü etíam fignificat: € fuperíus Cicadam my(tíci hominis hieroglyphi, 
cum A eyptijs effe cómon(trauimus. | Sant ueró Propertius ín garrulitatis F 
fignificatuacanthidem lenam uocat, àfermonis tedío & loquacitate, auriumqg 
offenfione: nam acanthías Cicada epitheton eft, quin € Cicada fpecies Hefy 
chío. Aiunt porró,ex eo animaliü genere foeminas femper tacíturnas efTe,quod 
nonnulliad frigiditatem referunt,qua fint egregie praedita. 
NOBILITAS GENERIS. 
1 minime practereundum, Cicadam apud Athenienfes generis ΠΟ Πα» 
tem fignificaffe, quod apud Thucydidem in líminari pagina comperies, quí 
τιῆιγοφόρος, hoc eft, Cicadigeros eos appellat, quod apud Athenienfes inftitutum 
erat, Cícadas ex auro capitis ornamento geftare, quae indigenas & ingenuos ab 
aduenis & feruis diftinguerent.Caufam nonnulli cóminifcuntur, quod Cícade 
maxime omniuanimalium indicenz uideantur: in ea fiquidem regione qua ge^ 
nite,uiuunt moriunturd,cüm reliquafere omnia animalia aliquó migrent,neg 
fedem ullam firmam habere perfeueret, In unaquaq ueró ciuitate & municipio 
eos nobiliores dicimus, quorit maiores pluribus anteannis in patría fua clarue^ 
rint;obicctatumd ideo Ciceroni totiens in opprobrium, quód uir nouus effet, 
quía 


VANA GARRVLITAS. 


Liber X XVI. 193 


A quía plurímüm odíofa folet effe nouorum hominum ambitio, ciim Rempub. 
inquam recens adíciti fuerínt,admíni(trare contendunt, 

Vamuisautem alij aliter Cicadarum can 
Ou. acceperint, plures illi fuere qui Mu 
ficen hinc íntelligi cenfuerínt: ideocp Cícada 
in cítharcedi ftatua citharae íinfidens , hiero^ 
elyphicu dedicabatur: quem morem Strabo 
latíus interpretatur:quanquá nufquá defunt 
Grzcorü fabula, Eunomi cítharcedi ftatuá 
celebrantium cum cithara,cui Cícada infide^ 
ret,propterea quod ís cum Arí(tone Rhegi 
no, Pithíjs, mu(ico certamine deftitutus eft, 
chorda una fracta: uerüm aiunt Cicadam ad^ 
fuifTe fuperuolantem, quz fuppleuerit uocís 
illius uícem.Etapud Theocrítum paítor, qui Thyrfin commendare uultà car 

Β mínis fuauitate,melíus eum canere quàmCícadas,ruftica & paftorali fimplicita 
te dixit, Ded hacPlotinus mihi uidetur intellexiffe potiísímum,cum homines 
muficis modulis affectos ac delinitos, in animalía mufica renaíci differít , Quin 
& fabella recítaturà Platone, fuiffe olim quofdam muficos homínes qui cantu 
adeo allícerentur, ut prae modulatione cibumdg potum reoligerent, codg de 
mum macilentig redactos,ut inCicadas abierint,qui fame adhucnulloalio cibo 
quàm cantu leuent, V idere uero eft homines eos qui fermocínationibus & lo^ 
quacitati prolixíus xrquo dediti funt,corpore effe maiori ex parte eracíliori; cor 
pora enim extenuari fermone nímío, philofophi profitentur, quorü énumero 
Lucretius nofter ita philofophatur: 

"Nec te fallat item quid corporis auferat, eo» quid 
JDetrahat ex hominum neruts ac viribus ipfis 
Perpetuus vfermoyntgrat notlis ad ymbram 
Aurore produtlus ab exortente nitore, 


Prafertim Ji cum fummo eft clamore ΩΣ 


Sed fatis iam ob(trepere cum Cícada uifi fumus,quare fit am nugandi modus. 


MVSICA. 


c 


DE ARANEO. 


Mlportunü forte uideatur infectís hís, atcp íjfdem uolatilibus, Ara; 
|| neum aggregare :fed traxit me beftiolze leuitas propémodum uola 
tilis, ut ínter hzclocum ei conftituerem, Praterea,ueluti nullus eft 
illiangulus imperuius,haudquaqua ulla erít ínuidía,(i huius quod; 
commentarij angulum occuparit, 

INANE OPVS. 
TOS carmine quidem Catullíano, per Araneum inane opus, nulliusdj precij 
aut momentirem fignificari didicimus,ubi de fe ipfe íocatus ait: 
Nam tui (atulli Plenus [acculus efl aranearum. 
Quod fibi defump(it Lucianus ín Pfeudologi(ta : &ipoG" καὶ ἀραχνίων jas, ca ^ 
rie € Araneís oppleta, V erm & ex hiftoríze facrze Ícriptoribus, fignificatum 
idem Prafulibus no(tris non improbatum accipimus , Eo fiquidem tempore 


Pierii Val. Araneus. 


atcp hora,qua Gregorius Patriarcha Coftantinopolitanus,& Mlacarius,& Pyr ἢ 
rhus & focij, quiunam in Domino noftro [εἴα Chriíto naturam & uoluntatem 
afferebant,centum & quínquaginta Prafulum fententía damnati funt;plurimg 
Araneorum telz, maxíma omníum admiratione, ín medium populum cecide 
re:ex quo fignificatu eft, eas hzcretícorum fordes Aranearum inftar inanes fuit 
fc, cocp conuentu folenníds iudicio di(siectas efTe, Nonagefimo fané pfalmo de 
infirmitate huiufmodi legas: Anni noftri quafi Araneareputantur: nam ea maz 
ona cura & ingenti labore contexitur,ob tenuitatem uero mínímo quolibet oc 
curíu dífsipatur. Alio palmo: T'abefcere feci(tí uelut arancam anímam meam, 
fuper eadem imbecillitate humana dictu uolunt, Et earum telae, ut Eucherius, 
concupifcentize ποτα opera funt, quz nulla deníantur foliditate, uenti cuiut 
libet humani íniuríz expofita, A pud alios ita interpretatum inuenias;Exile ad^ 
modum animal eft Aranea, & anima flacellís X amarítudine confcientíz per^ 
culía macerataqj, attenuarí uidetur:contrà cüm genío dat operam, pinguefcere 
dicitur , & opipare facínari , Sunt quí ex hebraico non Araneam, fed tíncam 
hic ponant, E 


ΡΝ EV SATA, 
A Lioqui tela huiuímodi futurz indicium eft pluuíz, quód animalid fere: 


no texere quodammodo uereatur, non ignarum ferenitatibus tenuem ma 
gis ac perflatibus obnoxiu effe aérem,quibus ambobus opera fua diísipari con^ 
tingit: nubilum uero, utpote crafsiorem glutinofioremq, eius operis tenuítati 
commodiorem experitur, 
LEGVM IN/'QVALITAS. 


Nc :- uero non inepte per Aranearum telas & retía, apto admodum hie; 
roglyphicolegum notat ínz qualitatem, propterea quod, uclutí mufcae & 
uolatilia alía pufilla, fiin eas inciderint, capiuntur & pereunt, fortíora uero aníz 
malía perrupto texto facile quoquo libuerit elabuntur: ita leges imbecillam & 
tenuem plebeculam cohibentatqp ca(tigant, potentioribus ueró nihil aduerían 
tur, qui eas ex arbitrio tollunt, (cindunt, abrogant, & refigunt. At non íta Anz 
tiochus tertius, qui ciuitatibus fibi (ubditis fcripferat, ut fi quid unquam perli^ 
teras mandaflet quod legibus aduerfíaretur, ne curarent, tanquam illud cffetíe g 
neíciente fcriptum, 
DAI ATIAE'G Rh DCPA. 


pE Araneas Ariíton Chius Díalecticorum fermones intelligebat, quae qui 
demartificiofeadmodum elaboratz effent, nulli ueró inferuirent ufui,Ean^ 
dem idem difciplina cceno in uijs iacentí afsimilabat, nulli quippe utilitati effe, 
ingredientibus aute & impedimento & moleftiz, Idem eos qui difciplinze huic 
operam curiofius darent, ijs qui cancros large uefcerentur fimiles efTe dictitaz 
bat, exiguienim cibi caufa círca magnuteftarum cumulum occupari. Díalecti 
cam ucro omnem Zeno philofophus iuftis quidem menfuris comparabat, quí 
bus tamen eius artís periti non tritícum aut utile quidpíam 
metirentur,fed paleas, aut quiíquilías 
alias id genus. 
DE 


Liber XXVI. 194. 
DE TIPPVYLA. 


Erim ecce tibi Tippula;mihi nihil tale cogitanti, neqyfentienti,ex im^ 
VJA6 prouifo hucirrupiffe:quare quid ea quoq fibi uelit;uideamus,etíamfi 
7:J nihilab Zieyptíjs, quod meminerím, fuperea tradítum habeatur, 

ΤΈΣΣΕΡΑ δὲ 

ς Vntqui fummáleuitatem,utputa quam Maro de Camilla canit, per Tippu 

làapte fignificari pofle dicant. Beftiolze quippe genus id fex pedibus predi 

tum, fed tantzleuítatís,ut fuper aquá currens nó defideat, Hinc Plautus:INeqg 
Tippulaleuíus e(t pondus,quàm fides lenonía, 


PIERIVS VALERIANVS AD NOBILISS. MA 
XIMEQVE REVERENDVM IOANNEM GRIMANVM PA» 


EWRIARCHTM AQVILEGIENSEM, DE, IIS OVES PER'DEE2 
PHTNYM ETOPOZLZNMPWMISIGNEÉBICANTVRE, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM 
EID ORIS. 


SESS] U/fricis diebus, qui proxime praterierut, cum Pientifame Praful purification 
pi ergo pulumavia feptem te fecuti imufif]emus, e[fenta, vna tecum eruditifsimi viri 

AN| cdngelus (Coloris, aptifla. CafaliusPimnpimelus, /dntomius Ytavoflicanus e 

S P'errus Aleander,quibus candidius mil terra tulit quorum comendatione tuam 
ego 4miciti4m recens imdeptus eram multaa, mter equitandum de ambitiofifsimo monimento 
vum ftudro,quod veteribus illis adeo placuilJet,vltro citro, dicerentur: fug serebant enim argu 
mentum tot difieflorum pa[rim adificiorum moles tam immanes, qua tota eeflatione noflra oc 
currebantmagnama, dicendi materia fgmmimisirabat arcana la pingendi celandia ratio, 
que apud eos fuifJet, qua muta quandam orationem ἪΝ reru imagines mente concipiendam, 
mom vllo vocis fono, literariimue complexu enunciandam excogitalJent, autoribus dubio procul 
«Ἄγε [acerdotibus, quos ymuer[a mox nationes, vbiubi vllaverum difciplina vigeat tacito 
confenfu cuntlis in operibus imitari fluduifent.Sub boc fermone Quirinalem pratevuedlt, ad 
C Alta femita latus Price in hortos tutos, vbi antiquifamt operis templum olim fuit, in 
quo rimis obruto figna etiamnum plevaa, vetustifma [ub ruderibus Jabterranei eius templz 
reperta a yobis fuerant,ad qua fpetlanda magna igenuorum multitudo confluebat. Inter ea 
astem opera pracipuum erat Ueners [mulacrum, que Ü upidimem manu regebat, ipfe vero 
2Delehinum cauda apprehenfum fuvrisebat,llePolypum iuxta (upidims pedes haerentem [0-- 
lo mordicus apprenderat . Hic tu , qui veterum operibus adeb delettarss, quarebas, quid τά 
[ρινείϊοι argumentum. Nes, aberant ex loct curatoribus, qui vifitantium opimtones 9d 
rant mnumeras plurimum vero quirem temere jatham ar irabantur animaliaa, illa ador- 
natum tantiam appo[ita putarent : veli quod in earecon[ilium fuifet, cerrz mon-vlum aliud, 
nifi vt flatum pene nuda aliquo farmarentur fulcimento facile lapfura nift adminiculis huiu[- 
modi veluti adglutinate prafepitaa, füstemtarentur, neq, alterius eu[narei frenificationem. 
pra feferre  mrforte quis diceret, Üenerem mari ortam,maternisi, pecoribus 4 upidimem ad- 
blandmi.Tuq m Domine,ad me conuer[us, quid fuper hocmili videretur poflulasii. Egg au- 
tem argumentum d omne ad c"oIegypitorum. traxt difaplnam: tid, CAr amplifame libenter 
aufcul.areme vifus esmeam, diélionem amici reliqui non improbarunt.Protnde rogati me, 

2 


Pierii Val.Delphinus. 


yrque /füper 2Delphimo e Polypo buiufenodi differuiffem, ea friptis explicata tibi darem,yelle p 


teper otium vem diligentius examinare. Féci quod petieras da, libenter admodum,quad ma- 
gnapere gaudebam datam mihi occafionem, qua poem tibitam [Indifo, tam pio, tam plane 
probo Prinapim ea ve morem gerere,im qua per dies aliquot induffriam ego meam,quantula- 
cun, effe poterat,exercuiTem.-Jra[rtgitur ad te pifces eos duos quos popo[ceras,atq,ea [rmulom- 
nid, quie ilis capiundi in verriculo depren[ funt.Nam multa 2Delphinus dum mare cauda 
verritim [agenam ymmifit:e& Polypus iris e quibusexa[perantur cotyledomibus fretus plu- 
για fecum attraxit, nullo diferimine congesta. Ea yuliine efJent, aninutilia, nolui meum 
e[fe iudicium. fed ipfumvete prout eductum erat,cum tota prada protinus afferendum «dte cie 
γαμεῖ. Tium erit que vfia fore videbuntur, verriculo im [iccum attratto feligere:qua minus ad 
remacient,ejcere. δι ed antea quam ad complexum figurarum,quas explicaturt [umusag- 
grediamur nece[Jariu e[je vifum alterutrius [rmplicia [gnificata percurrere ,vt habita (frngulo- 


rum cognitione, facilius co agmentationem mam conficere pyfim us, 


DE —DELPHINO: 


INCOLJVM.;LI AS. 


J"uNCIPIENTES íoíturà Delphino, íd ín prímis referrelibet 
€] quód totiens ín humani generis beneficium cefsít, quippe ple^ 
X rilqs mortalium extremo uitz perículo laborantibus, ab ani^ 
"ἢ mali hoc fpontéauxilium allatum. ΝΕ enim temere frenaz 
&| tus Delphínus pictus, íncolumitatis indicium fuit, quod du^ 
z2€375! bio procul ob multosab undis eius opera feruatos factum o^ 
pinamur.lIn Neptuni (iquidem templo,quod apud I(thmon erat,uifcbatur Paz 
Iamon puer fuper Delphine & auro & ebore confectus, quem Herodes Athe 
nien(is dicauerat , [Nam & Palaemoni nautz pro incolumi nauigatione uota fa 
ciunt. Idem ením & Mlelicerta & Portunus eft, cui, utapud V irgiliu habetur, 
feruati uotum foluunt ínlittore nautze,ut Gllauco, & Panopez. 
ἈΝ της Τὴ ΝΥΝ : 

V odueró fignum inargenteo nummo Delphino uehitur, T A R A $ is eft, 
pmo etíam indicat infcriptio,de quo Ariftoteles meminit Tarentinorum poli 
tía, apud quos numifma nummum dicítappellari, in quo Taras Herculis Del 
phino uectus.quanquam apud Afiatícos quoq; puerum Delphino ínfidentem 
fuiffe ín nummís traditStrabo. Sed Phalantum Lacedaemonem memorat Pau 
fanías, qui Tarentü coloníam duxit, priufquàm Italiam attingeret naufragium 
in Crifzo marifecifTe, cuí Delphínus opem tulerit, fublatumg dorfo ín littus 
íncolumem expofuerit. Stefichorus hiftoriam huic fimilem Crithei teftíimo^ 
nío recenfet, Telemachu Vlyfsis filium cüm adhuc puer in alto marís littore lu. 
fitaret, in fubiectas aquas corrui(Te, mox Delphinorum beneficio receptum, 
quí puerum furrexerint, & expofuerínt, idcirco patrem Delphinorum ínfigne 
poftmodum (tudiofius adamaffe, eam fculpturà & in enfe & fcutis habuiffe, 
& inannulo ufum pro fieillo. Quareapud Lycophronéeum δελφινόσημον appel 
larí comperías:quod ea etía de caufaforte dictum exiftímes,quód Philoftratus 
eurg fub(imü fuiffe dicit. Delphini uero & (imo admodüroftro funt,jundeani 
mal repandiro(trit,Pacuuio.Et Símonis nomine gaudétappellari,quafi uocem 
intelligant. V t uero interím omittamus Arioné Delphini opera & S on 

e 


F 


PIaberiX ΧΙ 195 


A defatronum nautarum manibus liberatum : cuius rei teftíimoniiu ἀπε πὶ in 
Tanaro habitu donaríum,ex are Delphínus cum infidente Aríoneiquodargu 
mentum in nummis etíam cufum uídí, eum quippe nudum Delphíno uectum, 
dextera uictoríà przetendere,lzeua lyram fuftinere, Przetereamusc; Hefiodi poé 
tx pererroré ín templo INemezi Iouis ab incolis trucidati cadauer,quod ín ma; 
rc fueratà percufforibus abiectu, à Delphino inter Locridem & Eubccam ex; 
pofitum,Et Melicerte corpus,quod in Ifthmo Delphinus expofuerat, ínuentu 
aSyfipho. Virginem quandam Lesbíam uetu(tiautores tradidere cum amato, 
re fuo demeríos inaquam, Delphinoruauxilio incolumes euafiffe. V eteres de^ 
nig; Delphinum tanta ueneratíone profequebantur, ut eum necs uenarentur, 
neq; ullo pacto Izdere fas iudicarent: quz quidem religio ín tatem ufqsnoftrà 
propagata eft, ciim multos reperías qui Delphinu uel interficere, ucl ueíci ea de 
caua fcelus putent,quód quadam illi (int cum humano genere cómercia;prom 
ptuariumcep fit nauígantibus auxilium. 

BIAUGÜIGUEHSVOS- 

5 (74 Voduero Delphínu Baccho adpingunt,non folim ad fabulam fpectat, fed 
Q. an ad híftoríam, quod uínum marinaaqua mixtum facilíus coferuatur, 
ut Columella fcribitfe ab agrícola patruo didicifIe.Et Dionyfius μᾶς ἄς caufa ad 
mare fugife &ngitur, quod apud Athenzum habemus , Cur uero aqua marís 
adeó uino conferat,rationem & Plinius & Diofcorides & alij tradidere, 

A P920 7 D'ETPEHTOC:VS: 
boues non Neptuno & Baccho folüm, uerüm etiam Apollini Delphines 
dedicantur, multascp eius aras apud Graecos Delphinis ínfculptas fuiffe 
Plutarcitis atte(tatur. Ad hecnónullí addunt, Apollínem Delphini fpecie ad^ 
naffead Delphos;apud quos pracipue colitur: quanquam & Delphíantea fue 
rant Neptuno facrí,uti Calauría Trcezenioru ínfula Apollini,queloca mox dij 
ipfiinuice permutarint,ut apud Paufanía eft.De Calauría tamen nefcio quid dí 
ueríum tradít Stephanus , cuius opus De gentibus , Hermolaus Byzantius ín 
copendiuredegic. Q'uanturueró pertínetad Apollinem in Delphinü tranfmw 
tatum, Creticum comentum aíunt : illienim Apollinem totíus falutis autorem 
celebrabant;neqs quenquá ullum euadere ínfortunii arbitrabantur, nifi ApoL 
€ linis opefofpítaretur.ad quod forte tacíte refpexit Horatius, Sermonibus,ubi fe 
garruli cuiufdam importunítate, qui hominem necabat, euafiffe eauifus ait, Sic 
meferuauit Apollo:quauis de foro loquatur, quó nuegator ille ín íus tractus fue 
rat: ibiením erat Apollinis templum. Cretes denicgab unoquoq; malo libera; 
tionem Apollini ferebantacceptam. INam & quód fabulz fabulantur homines 
in Delphinos tranfmutatos, eade caufa confictumaiunt,quód Delphínís duci 
bus nautz feruati fuerint. 
PERICVLORVM FVG A. 

Xt ud noftros etíam uulgo Delphini funt tuti receptus indicia, quippe qui 
quotiens futuram tempeftatem pracfentiunt, in portus accurrere, ded; un- 

dís exilire cernuntur,quafi uelint reliquos inuítare,ut ín ftatíones propereíe re^ 
cipiant,necp nauíigíaalto credant. D.etíam Thomas Delphinumaitfuture tem 
pe(tatis prognofticu effe mínime contemnendü, ubí uifus fuerit ín maris fuper 
ficie frequentius fe uibrare, aut plures quodammodo lafciuire inter fe colluden 
tes, Cauíam philofophi deprehendére, quód hyemali procella ingruente, con^ 
furgunt exhalationes ab imo marí,que hyemís fomenta fugeerunt,calord; tunc 


3 


Pierii Val.Delphinus. 

in Delphiníis excitatur:caloris uero cim propría fitagitatio, euenitutidemani, p 
mal fepius emergat;fecpfrequentíus oftentet. V nde illud apud Pliniu, Delphi 
nos tranquillo mari lafciuientes, latum ex qua ueníunt parte przefagire, 
: IMPERIVM MARIS. ) 

Tauero Delphinus maris regem fignificat, ut pro aqua marid; ipfo pafsim in 
Lies excudatur. PracipueautéSunij Neptunus fub Delphinis imagine 
colebatur. INeptuno ueró aquarü domíno nullo non ín (igno cíus adículpebat, 
Pulcherrímus extat nummus,cuíus infcriptio eft,N ERO CLAVDIVS CX 
SAR AVG. GER. P. M. TRI. P. IMP. PP.ubílNeptunu ipfum uídeas 
in portu fedentem,id ením quietís índíciu:dextera temonem terree adprímente, 
quod fignum nauigationis eft in portum fofsilem:laeua uero Delphinu ample: 
étentem, quod marís blanditías & tranquillitatem oftendít,iramd & coómotío 
nem fluctui omnem ibi demollitá, Ibidem celeberrima illius zedificij forma e(t, 
cum infcriptione,P O R. OS T. Ínquaquídem portus illius effigie naues diuer 
fi generis mínutifsíma figura elaboratas,non fine magnaartificis cómendatione 
conípicias. Atqgut hínchíeroglyphicum, quo de agitur, ínterpretarí agoredia Ε 
mur,epieramma graccum extat,cur Cupidinís (ienum una manu Delphinual 
tera flores contíneat,in hunc modum interpretatione facta; 

οὐδὲ μάτίω παλάμαις κατέχφδελφάνα καὶ o0", 
Ti γαὺ μὴν γαῖαν, τῖδε ϑάλαοσαν ἔχ. 

INon temere quippeillum una manu Delphínum,altera flores cotinere, utpote 
qui fithínc terre domínus,índe maris, E(t& innummo M, Agrippze L. F. 
COS. III. Neptunoreducifigaum S. C. cufum,ín quo Neptunus Izuatri 
dentíalte innititur dextera uero Delphinu exporrigit. In Ὁ, INafidij numo na 
uis eftcum ftella & uelo pleno; ab altera parte caput, tridente ab occipitio pofi 
to;infrà Delphínus eft:inícriptio, N E P T V N 1. quod tutam Q,Nafidij nauiga 
tionem Neptuni bencficio peractà indicat. Tam ioítur ex ijs que dicta funt, Del 
phinumanteomnía marítima INeptuno facrum intelleximus, quàm reliquaru 
etiam aquarü fymbolum, ex celebri Corínthioru (igno, apud quos fons fuit,in 
quo Neptunus zeneus fitus erat,fub cuius pedibus Delphinusaquam effunde; 
bat, Sedenim cüm hzcmulta fint, hzc de Neptuno dicta fufficiant, fi modó 14 
addidero, quód per Neptunum uíce uería, unuíquifcg etíam pifcis accipitur, ut e 
apud INxuium: Coquus edit Neptuni, V enerem,Cererem; hoc eft, pííces,ole 
ra,panem, V biaduertendum V enerem hortis pracfici, 


V'EL O' CTI'TUAS. 


E St& illud praecipuum ex Delphino fignificatum, ut fit uelocitatis indicíu, 
aut mírificz agilítatis, Conftat ením unícuiqs marís accolze,quanta fe uelocí 
tate Delphini íaculentur,quz cim refertur, incredibilis habetur ijs quí non fpe 
ctarínt. Bítautem dubio procul uelocifsimü omnium animalium tum aquati^ 
lium tum terre(tríu, quippe qui malos etíam nauigíoru maiorum fuperfilíant, 
perínde ac fagitta perníces , utapud Ariftotelem habetur, ἁπαύτων δοκᾷ θύοι ζώων 
τάχυϑον χαὶ “ἦν οὐύδῥον καὶ TP χόβσαίων, καὶ ὑφάλλοντ πλοίων μεγάλων i56. De agilitate uero, 
qua maxime preditus eft;prouerbíi emanauit, Delphinü nare doces,fi quis im^ 
perítus perítifsimi inftituere ageredíatur: períndeacíllud,Sus Mínerua:quod 
cruditifsime Praeful ín me for(itan nó ímmeritó retorferis, quí de ijs ad te fcribe 
re cceptarim,que tulonge me plehius &meliusalíos docere pofsis.INam & illud 
nofti;Nemeis,Milefiam faltu pernicifsimu Delphino afsimilatum à Pindaro. 
CITA 


Liber X XVIL 196 


ᾷ CT αν Εἰ λίτ τος 

1 nauigationeautem cüm celeritas in prímís expetatur, non incongrue Del 

phínus eftnauígandi fignum, fiue quódipfinaues obuia factas comitantur, 
& quodam eratulationis affectu choreas circumducát. Ab ea uero fulcandí ma^ 
rís facilitate qua T yrheni plurimüm olím claruere, quí píratícam exercentes u^ 
níuerfo fere orbi terrori erant, Delphínorum cognomentum ín Girzcorum faz 
bulis adepti funt, cüm pracfertím Pelafoi, referente Myrfilo, Crotone occupata 
Tyrrhená etíam regione ínuafifTent;in qua díutíus cohabitantes nautícam didi 
cere, Habití ueró inter piratas etiam Pelafeí, unde nationibus relíquís inuidize 
plenum erat eor nomen, idi apud Marone femper ad cótumceliam ponitur, 

MATVRITA S. 

Eruulgatum ueró illud e(t, quod mature agendum fienificat, fi Delphinus 
P anchorz uelalligetur,ucl,ut ueteres fecerunt, obuoluatur, uno contatíoné, 
altero celeritatem fignificante, quz fimul iuncta, ínuícemcj temperata, maturi; 
tatem facíunt,& quod Horatius aít,& properareloco & ceffare indicat:id Gira 

B εἰ αὐϑῦδε βραδίως enunciarunt, Sunt qui hieroglyphici huius inuentum Augufto 
tríibuant,quod & adagium € fignum huíuímodi folitus fit identidem repetere. 
Habeturea fpecies,qua Delphinus anchora fe círcumuoluit,in Titi V efpafiani 
nummís.Sed forte nó diípliceat in huiufmodi fienificatu trahere, quod in num 
mo quodam xreoapud Maffzos infpexi Romg,bouem humana facie perfona; 
tum,(íupra quem Delphinus ímmínet:per huncením celerítate, per bouem ταῦ 
ditatem íntellieimus, quz illius animalís propría eft. Actione uero ex humana 
facie colligímus,quod hominum proprium ín prímis fit res gerere, quanquam 
de boue laruato alibi, 

AMOR IN SIMPLICIOREM TATEM. 

nmn ctiam ex Delphini fimulacro amorem ín fimpliciore zctatem fignifL 
carí, quem puerilís zetatísamafium non uno exploratum e(t exemplo , qualía 
ab utrocp Plinio referuntur:ut non immerito totín nummis Delphinum cerne 
re fitab alaro Cupidine frznatum.Et V eneris (tatuas plerafq; uidimus,quibus 
adículptus cít Cupido, qui uel Delphino infideat, uel alio quoquo modo regat 

cum apprehenfum, 

c GRATVS ANIMVS. 
Eq; tamen ea pro fabulis habenda quz recitat Paufanias, qui gratianimi fi 
gnum ín hocanimali fe uidiffe in Porofelene Ionize urbe teftatur: inclama; 
tus ením à puero,properare ad eum folebat,fubiectod dorfo ei, fi adlibuiffet ad 
uecturam fefe accommodabat, propterea quód ab eo redemptus pifcatorum 
manus euaferat, curato etíam uulnere quod illi fecerant. Ab Eecfideprodítum 
ait Pliníus,inlalyfo Rhodioru urbe Hermíam pueri Delphinolongaconfue 
tudine uectari folítu per fluctus, fed (πέτα mox procella fuperueniente demer; 
fum.Idemd Naupacti etiam accídiffejà Theophra(to eft líterarum monumen^ 
tis datus, Admiratur Plutarchus tantam animalis iftius humanitate, fiquidem 
non educatíone, ueluti canes & equi, non ullaalía necefsitate, uelut elephanti 
pantherzcg & leones ab hominibus liberati, fed enuino quodáaffectu fponte 
fint humani generis amatores:ídeodj crocodilorum hoftes infenfifsimi, propte 
rca quod crocodilus humano femper generí ínfidíatur, atcp 
ita ipía nature repugnantia ínímíci 
tías generat, 


Pierii Val.Delphinus. 


NEQVITIA. D 
| Decision fanelafciuos & petulantes eos in primis iudicat, qui fimum, 
ut Delphini, nafum habeant: proptereadj Socrati nequiítía, quam ex ipía fa 
cie prz fe ferret,uítio data eft,quod ita fe naturaaffectum ínficías non iuit;cacte^ 
rüm fe naturam cotínentía domuifTe : id quod etíam Plato ín Sympofrj fine mul 
tís argumentis te(tatum facere e(tagereffus. 
ADVLATORVM INFIDELITA S. 
ΝΣ przteribo hic, quod Socion philofophusait Delphinum adulatorem 
effe,qui ciboru relíiquijs, queà nauigantibus affatim ín mare protjcíuntur, 
allecti comiter accepti faturaticp, natantes quandiu affatím unda fube(tac fup 
petit,officiofe comitantur, in ficcum ueró littus nunquam excedunt. Sicadula^ 
tores,quandíu tranquillitas affulget;permanent,amicos ín hocuitze curfu dum 
plana facilíad;& profpera omnía funt,adeunt,deducunt,colunt:cüm ucro fcru^ 
pea difficiliacg acciderínt, ftatím abícedunt: de quibus Horatius nofter; 


Lon vuleus infidum e meretrix vetro Peritra cedit,diffugiunt cadis 
Gum fece liccatis amica Ferre iugumpariter dolofr. E 


ΟΙΒΒΕΒΟΘΙ. 
X yMias uero ufurpatum,ut gibberofos Delphini cognomento notemus, Et 
antiquifsimus autor Pacuuíus,anímalía haec incuruíceruicu pecus appella 
uit, Sed & gibba fuum habet (ignificatum,utpote qua futuroru indícíum fit;ut 
apud Tranquillum arufpíces Domitiani gibbam per (omnium fibi accefsiffe ui 
fam interpretati funt. Et quonia pars e(t prudentiz futura prauidere;gibbero^ 
fosaiunt omnes a(tutos efTe, multadj pollere fagacitate. 
IMPVRI AMORIS SATIETAS. 
Axim ueró mihi natura ipía per Delphinu philofophari uidetur, quem 
terra procul,adeó uiolentum, pernícem, atqpagilem efTc iufferit, cundem 
autem fimulatq terram attíigerít,uix in arenam exceptü confeftím emori : unde 
dixerit Horatius de re maxime abfurda,contraría,X fibi ualde repugnanti, Pín 
git Delphínum in fyluís.Ita impatiens eftanimal hocterreni foli , Adagíu ucro 
e(tín cos qui magnumalíquid pollícitiominímu praeftiterint,SYAouG"o x6 à βία, 
Quequiídem εὸ fpectát, ut cm amorem ex Delphino fignificari oftenderímus, 
eatenus amorem omnía uirtutis experimenta praeftare admoneamur,quatenus F 
terra proculin alto fefe exercet, & ín (ublime faepius fefe ccelum uerfus, marinae 
undz purificatione expiatus, acfereni tantum aérís affectator eíaculatur, Terra 
autem & anímalía terrae addicta, uti ferpentes,fues,& alía quaedam,uoluptaríae 
mollitudínis índícía funt, tum ipfam rei uenerez fpurcitíà innuunt, quó fimuL 
atqy Delphinus accefferit, ftatim expírat. Huiufmodi ením eft impuríamoris 
códitio,utcirm quís idjquod longo temporis interuallo appetierit,ftudiofiusqg 
ambíucrit, affecutus eft, ínamando deinceps flaccefcere ac refrigerari uideatur, 
plerunqzetiam ucl faftidio, uel odío fuccedente, tam alienus ab amatare fiat, ut 
nihil magis auerfetur, Hinc illae deceptorum querelae: 
(ti mea virgimitas auibus libata fnistris? 
Hincapud Maronem exclamat Dído: 
Té propter Libyce gentes Nomadumá, tyranni 
Odereymfen[t Tyrij,te propter eundem 
Extinthus pudore qua folafydera adibam 
Fama prior:cuimemoribundam deferis bo[pes? 


Quare 


Liber X XVII. 197 


A Quare Lyfias apud Platonem, amantes ait, cumprimülibidinem expleuerínt, 
collati beneficij pceniterezid quod ín eo accídítamore, qui turpitudini fit eman: 
cipatus. In eo uero quem neq; Plato,neqgalíus quifpíam pro dignitate fatís unz 
quam laudauít,longe aliter euenire manife(tum eft, 


Db PO.:L,.Y,P.O. 


jid Numeratis qua apud autores,quos legere lícuit,habentur, Delphi 
ZW ni fignificationibus, ad Polypum res ipía,qua pra manibus eft,tra^ 
Ἂ ducit, ut demum quid fibi uelit Delphínus qui Polypum mordicus 
J apprehenderit,contjcere ualeamus. 
ROESPIUEPASBMUSPOICASRIIS EPA(G:G: ν ΜΙ ΑΓ O'RX 
Eeypttj facerdotes hominem quirem familiarem ex quibufcung rebus, 
poc ow fimulacínutilibus, nullo difcrímine, nulliusdsrei ratíone habita, 
cogereretaugeret5 Genificare fi uellent, Polypum pingerefoliti funt, Ille enim 
cüm prodiee admodum multa deuorct, prudens tamen rei familíarís omnia te^ 
p merecolligit &conuenatur,& ín cubili fuo recondit, felectisqs utilibus atcp con 
fumptis,inutilía mox,quippe teftas,& cancrorum cruftas, & putamína conchu 
larum,& fpinas pifcículorum;abicit.Eos A:líanus uehementes ait effe ad uoran 
dum quzcunqp oblata fuerint,efIec5 adeo impotentes, ut ne paftu quidem mu: 
tuo abí(tinere deprehendantur, quidg in retibus mínores inclu(i fuerint, maio: 
rum eícam effe, 


OMNIVM ABLIGVRITOR. 

Viinctiam eum quialienaablieurierít,& fua mox abfumat, notare ciim πεῖν 
lent,Polypum flagella curtum & detruncatum effingebant. Afferunt ením 
autores A gyptij,Polypum ita famís impatiente efTe, ut fi alíus cibus non fugge 
ratur quem deuoret,;proprijs flagellis uefci. Vnde dixerit Alcaeus, o δ᾽ ἐμαυτὸν ὡς 
ποολύπος (quem ueríum citat Athenaeus) Ipfum me comedo ut Polypus. Hefioz 
dus quocp οὐ ῥγοις cum Αἰ σγρεῆς fentiens de Polypoaítzór' aiési ὃν τούθα rof, 
quicj (uo exoísis pede uefcitur. Preterea Oppianus Halieuticis: ἀλλ᾽ οἶγε γλαφυρῇσιν 
ei aput ϑαιλάμῃσι Tfeourréts Pod) Gre τούϑας Ἀὔτεσωῤκαις ἀλλοτείας. Id ipfum Zilíanus affe 
rit,uenatione deficiente fuis eum uefci cirrís, alijs mox pro ijs qui abíumpti fue 
c ríntfuccreícentibus, Heledontautem τλεονασμῷ A og wal ἔδφκσ, quod femetz 
ipíam edat;appellatam,Polypi fpeciem etymologici Girammatici contendunt, 
INam & Pherecratem íummzcautoritatis uirum, hzceadem de Polypo feniffe 
tradunt. Qyuín & Carneadem íd ipfum agnouifTe manifeftum,cüm dialecticam 
Polypi fimile effe dictitaret, quí praefame, fuamet flagella pafceretur . Eos uero 
aucta iam doctrina periítíores factos, in íuafmet opiniones mox eraílari, cafdg 
de(truere: quz quidem curiofius à me coquirenda fuerut,quia Plinius Ariífto; 
telem fecutus id fieri negat: quic reperti (int corrofa habere brachia, id eísà mu 
renis uel congris eueniflea(lIerit, cum quibus afsiduum certamen habent. Pluz 
tarchus tametíi ín Ariftotelis fententiam fuper hocnonnunquá illabatur,cum 
AX ayptijs tame hocidem tradit, qui tam prze(tantium autorum fcripta arguere 
mendacij uereatur: quafi uero non & alía fint animalia, quz íuamet membra ín 
cibum abíumant, cim cercopithecos uideamus totas interdum (ibimet caudas 
abrodere:quare cautio e(t, ne qui anímalibus huiufcemodi delectantur, carnes 
eos attíngere permittant, quia fimulatcg carnibus aflueti fuerint, eíus facti aui^ 
diores,moríus in femetipíos ultro conuertunt.Id ego cum hacícriberem, a pud 


Pierii Val. Polypus. 


Mediceos proceres domi fieríà quodam efferatioris natur cynocephalo quoti Ὁ 
díe confpíciebam, 
VICTORIA VTI NESCIVS. 
 TOminem uictoría potítum,uti tamen uictoría nefcientem,intellioere ciim 
uellent, facerdotes ijdem congru & fubiectum Polypum pingebant, Q)ua 
fpecie potuiffet Annibal figurari, cum ftrage ca Romanorum ad Cannas edita, 
Fomam oppugnatum ire neglexi(fet, Aiunt uero,quotiens Polypí cum cógrís 
certamen ineunt;à coneris facile fuperarí; caeterüm nullam effe congris faculta 
tem ut Polypos depafcere ualeant, quód íj lzuoreatqp lubricitate corporís, qua 
funt egregie praeditimoríus hoftium effugiant, € mutilatis tantüm alíquando 
flagellis elabantur, 
TYRANNVS. 

Vódfihominem Zeyptij municipi fui longe principem, fed tyrannica in 
(O. ues dominatione utentem, notare uellent, Polypum & locu(tam adpínge 
bant: locuftz fiquidem dominationem uidentur in Polypos exercere;prímasd; 
inter eos obtínere partís, utapud Horumlegitur.Caeterüm Ariftoteles príores E 
Polypo tribuit, tantocg eum terrori formidinidj effe fcribit, ut filocufta Poly; 
pum ín ijídem retibus effe (enferít, prae metu exanímetur quamprimüm extín^ 
cta. Habet hec Giammari fluuialis fimilitudinem, longe tamen maior atcj ua^ 
ftior e(t,& albicantior,ciim Gammari fubniericent:quanquá & nigrícantes ad^ 
modum locuf(tas ín Ligu(tico mari efTe confpexi, Pedes huicutroqg ex latere 
quini,tjs adnumeratís quí ín forcípem exeuntdenticulatu. Octoni uero Gam 
maris, Sed eft fuus de locu(talocus ín cruftaceorum comentarío, 

MORIBVS ALIORVM ACCOMMODATVS. 


Eruuleatu uero illud eft, uthomo qui feuarijs hominum moribus accómo 
det, [τόρ omnium, ut Latini dicunt, horarum,per Polypum faxís adhaeren^ 
tem exprimatur,qué maxíme omníu coloré mutare conftat, íjscg fimilem redde 
re quibus appropinquauerit faxis . Huic aut fimiles effe homines dícímus, qui 
proloco & tempore uiuendí ratíonem aucupantur,fedj eoru,apud quos deeut, 
uoluntatí atc fententijs in omne obíequium proni dedunt, omni po(thabita 
ingenuitate, Caufam demutationis i(tíufmodi multi reddere conati funt, eamds 

alij uoluntaríam, alij naturalem, alíj coactam tradidere . V oluntaríam, quód id Ε 
aítu quodam faciat. Naturalem,quód translucidum fit eius corpus.INeceffaría, 
quód prz metu íta tranímutetur, ut homo etíam prouaría cordís concítatione 
hocuclillo colore genas perfundítur. V oluntarià fanereprehendit D, Ambro: 
fius, propterea quod Polypus dolo malo hoc faciat, ut incautos ad fe pifces tra; 
hat,eofd deuoret. l'heophraftus id in genuina quandá animalis ignauíá reijcit, 
qued ubi confternatus fit, tumultu aliquo colorem mutet, ut hominem facere 
dicebamus : unde prouerbium illud emanarit, 7 κακὸ τρέπε χρὼς, mutatur color 
ignaui, Formidolofi enim omníno funt Polypi, propterea quod admodum fri 
oidi, ead; cumprimis demutationis caufa perhibetur: íd quodapertius Phocy^ 
lides damnat. quód fiea (it mutationis caufa, reprehenfioni omníno obnoxius 
uideatur. Sedenim pleríqs ueterum íngenit huiufmodi ufqueadeo approbaue: 
runt, ut etiam proponerent adímitandum, ea de caufa potifsimu VlyfTem effe 
habitum (apientéaffeuerantes, quód uerfuto effet íngenío przdítus : unde cia 
pud Homerum πολυτῥόπῳ cognomentum, Et fuauidícus ita fuadet Pindarus: 

Ποντίᾳ ϑηρὸς χρωτὶ puso, νόον “πξοφόδων Πάσαις πορλίεσσι ὁμιλᾷ. 

quam 


Liber X XVII. 198 


A quam fententíam ítaex commodo tran(tulímus: 
-Agt age colorePolypi — Jytentem apparatusoptime — In vybequa velismane, 
Suadet hoc ipfum T heognis,cuíus fententía eadem cum Pindarica; 
Atentem habeas quam multicolor dum cautibus haret —— PPolypus. 
E(tením ubi Theognídianus uerfus íta legitur: 
Πελυπόδ' G" νόον ἔσχε zo Avr Ao xs ὃς τοῦίκ zs TQ 
Ti πθοσομιλήο4 GIO" id à &Qouin. 
Sedením improbat hoc Bafilius Vlagnus, adulatoremq; uocat Polypum libro 
De gentilium lectíone, quód ueluti ille colorem ad fubiccti foli Ípeciem demu 
tat,ita paralitus ad audientiu uoluptatem fententiam (tudeat uaríare, Sed quod 
Pindarus & Theognís tradunt eó fpectat, ut (tudium omnc ín callídítate dexte 
ritatecp uiuendí reponamus,ut fimulare,neq; non difsimulare, pro loco,pro re, 
protempore, quod obfuturum uídeatur, apud eos quibus adhacfimus, euitare 
Ícíamus:quod (i uirtute íncolumi fiat, neqsaními integritatem flaeellaucrímus, 
cueníre omnino necefle e(tut facilioreé & minus inuidiofam uitam peraeamus, 
' Libetueró demutationís í(tíus caufas altíus repetere, atcp ipfam rei naturam, 
quantum ad hoc pertínet,oculís (cribendo fubijcere, tam probabilia mihi uiden 
turque fuper hocueteres ex Empedoclis opinione tradiderüt. P oro(itates quip 
pe exhalabiles ineffe rebus omnibus, quas uel cernere, uclattrectare líceat;neqg 
enim animalibus,neqg plantís,necp terre € mari tantir, uerüm ctià lapidib us ma 
nifefte infunt ípíramenta quáplurima:quin etit in ere &ferro:omnía ením fpon 
té uitíantur, cim alíquíd exhalet afsidue,paricj ratione diffletur, atq; interteraz 
tur:per porofitates enim exíliunt & excluduntur partícula illae interclufze, quae 
ad elementi fui purifsimi fimplicitatem redire feftinant, exc corpori adhere 
Ícit, qua rubigo e(tín ijs qug rubigíni funt obnoxia,putredo in ijs quz putrefie 
riapta funt, atq; hínc omnia tenduntad ínterniciem, Eam porofitatu exhalatío^ 
numdg naturam nonnullí arbítrío fuo ἐμπίλοκοὶς dixere, 72wac alij, alij uero ὥσφς 
Taie od πόδιελθύσφς. INaxime uero marítimis in petris, quae falíuginofa maris afper 
ginealluuntur refrígeranturds, par eft partes has, & meatus huiufmodi depre 
hendií,cum hg tenuíísimo quodam halítu corrumpantur: lícet id ín folidioribus 
oculata fide minime pofsis explorare, propter materíz denfitate, & pororü con 
c (tipationem.Caterüm fi Polypi carnem intueare, fine ulla prorfus cotatíone po 
rofiísimam,& tranímeatibusaptiísimà iudicabis ; exofsis ením ea e(t, ut Hefio^ 
di dictu ufurpem, & mira quadam raritate perfpicua . Cüm ítaq; pauorealiquo 
perturbatur, tota fere ui fenfibilifefe colligente,quemadmodum ín homíne gelí 
dus in formidine círca cor fanguis coit,corpus relíquu per fe quidem fatis trant 
lucidum, tum maxíme rarefit, € tranfmeabilís apparet : unde ueluti uítrum ni 
tídum,colorem quemuís,albo excepto, propter aliqua omnino crafsítiem,quae 
fuppofitum inumbratcorpus, facillime contrahere poteft, atq; íta tranfmutari, 


DE CHAMAELEONTE 


& INuitat rei fimilitudo;priufquàm reliqua Polypi fienificata recenfca 
mus, loco hocde Chamzleonte, dec5 Taranda dicere,quorum alter 
colores corporis uti Polypus, pro corporis, cuí adhaferit,ratione, 


mt) mutat:alter uícinarum rerum colores nullo attactu, fed (ola tantüm 
attrahit exhalatíone, 


Pierii Val.Chamzleon,& Taranda. 


WVOBSROS ID P EO 15: 

DE Chamzaleontauerfipellem hominem fignificari uolunt:fed quod nónun: 
quam polypo uírtutí datur, in Chamzeleonte uitíofum femper autumant, 
uód mutationem huíuímodi non nifi in timore faciat: quanquà ín eo & díuerz 
( uítze tempore colores mutari tradit Ariftoteles, Sane Chamadleon paucas ín 
corde tantiim fanguinis habet guttas:quaedj fanguine funt exiguo animalia,om 
nía frígidiora funt: quz frigida, identidem & timida , V tcunq; ueró accipiatur 
Chamzeleontis natura, fiue id ingenita uigorís debilitate faciat, fiue quod cor^ 
pus, utíapud Leonem X. P. M. Roma uidimus, uitreum propémodum atqj 
translucídum habeat, uno omníü confenfu uerfipellis, puta V Iyfles quifpiam, 
aut Lyfander,aut Alcibiades, per Chamzleonté figurari poteft. Hunc,ut Terz 
tullianus ait, pellícula ambit, corporí nullus ineft fuccus, pectus uix à terra fu^ 
fpendit,oradu magís demonftrat,quàm explícat, ieíunus femper & índefectus, 
ofcitans uefcitur, follicans ruminat, de uento cibus . Hocfoli Chamzleonti da- 
tum,quod uulgó dictum eft, de corío fuo ludere. Quod ueró apud Plínium]lez 
oítur de portentofa eíus magnitudine, quz par (it crocodilo, uíderintali]; nam 

quem nos apud Leonem x. uidímus;uix palmum excedebat. 


DE ΤΑ ΕΑ ΝΑ, 


r3 Edenim fi Taranda innotuiffet Αἰ eyptíjs, inde potius quam ex Po^ 
ἫΝ Οὗτοι lypoaut chamzleonte uerfutiz huiuímodi fignificatum defumpfi? 


ee 


| 


Ἢ «ZU! fent. Fera eaeft apud Sarmatas ínuentu rara , captudg difficilis, de 
C254] qua Ariftoteles philofophus eo libello,quem de admiranda hiftoría 
conícripfit, haec memoriz prodidit,ut ex INícolao Leonico,dum is Patauij Arí 
ftotelem ipfum nobis ea quafcripfit língua interpretaretur,audiui:illam quippe 
apud Gelonos Scythíz populos reperiri, bouis magnitudíne, capite ceruino, 
admírandz admodum & fingularis naturz, fiquidem ad omnem locoru & fru: 
ticum apparentías,;fctaru colores, quibus totum corpus hírtum conueftitumd; 
habet,illíco permutare, Quod fi fuper hoc philofopharilíceatanímali nondum 
nobis uifo, dixerím ego , quemadmodum in polypo “δ᾽ διάφανον, quo corpus eíus 
translucidum eft;& in chamzleonte etiam tranfmeabile dicebamus,ita fetas 'T'a 
rande pari modo perfpicuas effe;ut facile colorís cuiuslibetaura in eas tranfilíat, 
diffluentescgad fe ita colores repraefentet, 
MENTIS ATTONITA4& CONSTERNATIO. 

Toposem ad hzc,utad polypum reuertamur, fubito aliquo pauore íta con 

fternatumattonitumq,utneqj perículum neq; damnum quod urgeat fenz 
tire uideatur, per polypum fignificare mos erat: fiquidem is ita metículofus eft, 
quod Athenzus atteftatur,ut ucl ftrepitu audito,uel pifcatore uifo, míníme ce 
dat;aut fuga fibi confulat, ut relíquí faciunt pifces,fed aut faxís quaeín promptu 
fuerint fefe applícat,aut captantís manu apprehendit, cruribüsue fe alligat; necg 
aliafere e(t corum captura, 


POESIS. 
i Et & hochieroglyphicu inueniri, ut fi facerdotes ijdem Αἰ eyptij poc 
fin exoticam fienificare uellent (nam de fua fanctius fentiebant) polypí ca 
put figurarent, quod quidem efculentís appofitum fuauifsimi faporís, ganeaej 
iucundifsimu effe perhibetur, caeterüm horrenda prodigiofacg fomnía párere 
deprehenfum eft, Quocírcafi quis futura de infomnijs confulturus effet, ab efi 
polypi 


Liber X XVII. 199 


A Polypiabítinere premonebat, perinde ac etii ne fabas ederet, Per(imilem aut 
huiceffe poétícen dictitabát,que fabulas amatoriafcd illecebras fe&arct;ipfo quí 
dem dicendi lepore delectabiles, (ed bonis morib.& honc(tiori difciplinae maxi 
me pernícíiofas: cuíufmodi genus meretrículas appellauit Plato, & ab ínculpabí 
li ciuitate fua iufsítexulare.|Nolim tamé in hocalbo diuina illà poní,que fan&io 
ribus e(t moribus accomodata, quà nónihil habere diuinitatis non inficiat Ari 
ftoteles,quà ccelítus afflari confirmat Plato,que apud omnes gentes nationescj 
omncs in fummo femper cultu habita, ipfo εἰ (anctitatíis nomine celebratur, 

DISCESSIO SVBITA. 

Eeyptij ad hzc,fi quem íta pertínacianimo amantem, utamata relinquere 

minime pofTe uideatur,fubíto tamen euentualiquo abalienatum fignífica^ 
re fiuellent,Polypum & pulícaríam herbam adpingebant:Polypi ením ita efcis 
adhzrefcunt,utauelli índe non pofsint,& quancunq; rem apprehenderint,tam 
firmíter tenent,utadelutinati uíideanturiquod ab Homero fumptum Ouidius 
ita luculenter exprefsit, Metamorph.quarto: 

Cá, füb equoribus deprenfum polypus boftem 

B ontinet,ex omm demifsis parte flagella. 

Eos enim potíus detrunces, dj pofsis ullo conatu petrís;aut quicquid apprehen 
derínt,auellere:& ut INazíanzenus ait, fi quis eum de cubilibus trahere per uim 
uclít,aut petris alíquid euellet;aut certe € carne ipfius petris affixu aliquid relin 
quat. Admota tamen cunila herba re(ilire protinus dícunt,quód odore eius fer^ 
re no pofsint.Queuero fit cunila fiue pulícaria,quamdj uarijs nomínibus ab au 
toribus appelletur,fuo comentarío inter faeminea fignificata differuimus. Aiut 
& aquá dulce fuperínfufam eadem pollere ui, quód natura ipfa Polypus dulcia 
omníaauceríetur,& omni gaudeat amaritudine, eacj de caufa non inueniri Poly 
pos in Ponto,quiía mareid multís aquarum dulcium corriuijs fupra aliorit ma^ 
ríum faporem dulceícere quodammodo uideatur, Alij mare idà Polypo uitari 
putant,quía fitanimal ob imbecillitatem fuam frigoris impatiens: mare uero iL 
lud ad Βοτεᾶ quippe uergens,afsiduis pene frigoribus obnoxiu effe,manifeftu. 
AMORIS FIRMITAS. 

hue uero demum ad cam V eneris (tatu deueniamus, quz caufa fuit ut tam 

multa fuper Delphíno & Polypo conquíreremus,fuperfluum quidem eft 

c fuper Delphino dubítare,cur Cupidiniadijcíatur,cüm amoris ín co figna tot de 
prehenderímus.C)uodautt pertinetad Polypum,erant qui amorís firmitate ex 
Polypoíta delphini moríu detento intelligendum contenderent,id quod ex ip^ 
fa (ele applicandi pertínacía,qua in(ignis ett Polypus,conijciebát. Ego uero trís 
argumenti huíus ínterpretationes excogitauí, V el enim pauorem & ignauíam, 
que uitia Theophra(tus ín Polypo precipua deprehendit, deuoranda effeama; 
tori homínídícendum, Delphini in eorumlocum promptítudine atq; agilitate 
ad(umpta:quandoquíde , ut ait Ouidius, Ingenij eftexperientis amor; atqpubi 
multain hancfententiam difputauit,concludít demum ,ut 

Qui mon vult fieri defidiofis,amet. 
Vel, quonià diligentiísimus eft rerum cumulator Polypus, intelliei poffe arbi 
tror.facultates omní quantumlibet cura & diligentia congeftas,cíto,ubi amore 
captí fuerimus,prodigi, inutiliterc5 difsipari.C)uàm extemplo ením, aít L y (ite 
les Plautínus, fuis facitis percuffus eft;illico res foras labitur,liquitur,& que 
fcquuntur, Vel quí Delphinu amoris índíciu effe oftendimus,Polypü us utie, 


Pierii Val. Polypus. 


dicere poffemus;admoneri nos co figno uerfutiá amanti cumprimis apprehen^ D 
dendam, &, quod fieri folere Plaro dicit;in amatze rei mores tranímierandum, 
uti quippe Polypus in colorum mutationibus, prout unícuig rei adhaferic, fa 
cit.Sedením ea potíus de caufa Veneri Polypum adículpi exiftímandum,quód 
inter pifces fitomnium falacifsimus, adeod libidini deditus,ut nimio uenerís 
ufu omnibus defectus uiribus debilitetur,necqg iam ad cibum fibi conquirendu 
idoneus effectus, minímo negotio ab alijs capiatur, & à paruuliís quibufq piíci. 
culis cancellis & cancrís exedatur,obferuatu ab Aeliano.Q)uin etia aiunteos ob 
huiufmodi nequitiam non amplius anno uiuere,id quod eadem de caufa pafleri 
bus etíam accidere tradit Ari(toteles.C) uin & Polypos etíam fceminas,;propter 
crebros partus, ocyfsime deficere, C)uanquá aliquando repertus fit Polypus ad 
cctaceí generís magnitudinem excreuiffe, qualem illum Cirzci przedícant, qui 
Puteolis per fubterraneu cauum ingreffus noctu apothecá (alfamentoru plená 
depopulabatur:eíus enim amaritudinis auídiísimos eos effe pauló ante oftendií 
mus,donecre demum patefacta, uix à magno homínum numero confectus eft, 
HYEMALE SOLSTITIVM, E 
Vie ον & illud,in manu fcriptis Hori codicibus leoi, δύο πολυπόδες συυμργον 
À μϑϑοι καὶ βεβακότερ doris v οὐ ταῖς χειμεοίαις τροπαῖς σεμαίνεοι, quod eft: duos Po^ 
lypos uinculis coércítos,& progredientes tamen,curfum Solís quem ín bruma; 
li conuerfione peragit,(ignificare, (Quanquam ímprefforü codícum lectio, quae 
εἰ, δύο πόδες, nequaquam difplicet:fed (i progreffum exprimere uolueris, uiden^ 
dum eft,(i pedes illigatos pinxeris,qua id ratione tuearís. At de hyemali conuer 
fione fermo eft,qua, ut ín (phaerze confideratíone manife(ie licet infpicere, pro^ 
greífum Solís omníno contatiore oftendere uidetur: in ultimis ením Sagiíttartj 
& primis Caprícorni gradibus Sol ad horízonté uix loco dímoueri, aut quam^ 
lentiísime diurnos parallelos conficere uidetur, Ad cuíus reí tarditate accedit & 
eorundem parallelorü hiídem ferme diebus repetítio, dum couerfio peragitur, 
ut ftareloco potíus Sol,quàm quoquam motu fuo progredi uideat. Quare fiue 
pedes,fiue Polypos colligatos accipere malueris, no füm admodulaboraturus: 
mihi fatis fuerit, & codicum fuper hocuarietatem,& ipfam rei quz fignificatur, 
hiftoriam declaraffe. Τὰ ueró, quanquam cogitationes has noftras fublimi il 
la docirína tua longe inferiores intelligas, pro íumma tamen humanitate, qua Ε 
precipue commendaris, defpicere haudquaquam uelis. INíhil ením in rerum 
natura temertà Deo factum: quic$ Deo,uttu facis, propínquíusadharefcunt, 
nihil quicquam afpernarí debent, quod codem, unde originem traxerit, perio» 
do quodam fuo redire animaduerterint, 


PIERIVS VALERIANVS AD AMPLISS. PA- 

TREM LIVIVM PODOCATHARVM CYPRI ARCHIEPISCO» 

PVM, DE IIS QV&€ PER TESTVDINEM, COCHLEAM, CAN 
CR'YM ET ID GENVS!I TESTACEA.SIGNITICANTVR, 


EX.SAOCORJLSCCAEIGGOYSPSDL I Ὁ ἘΌΝ 
τ SE RSS. 


Roximite hifce diebus, Amplifüme pater, cum mihi agalmatu tuorum fupellecilem 
Y aperires,antiquifamia, opertsyex «ve,auro,argento dulla, et marmore calata frena, 
/ numifmatad, plurima veter illa ingeniort 41:4, aAYtiu monumenta minime contem 
nenda 


Liber XXVIIL 200 


A nenda delectalili [pechaculo mili propofialfes, habere te opera hac in delicis ea plurimum de 
caufa dicebas, quod 4 fumma claritatis viro Lud, 0Hico Podocatboro (/ardinab (. apitaquen[r 
patruo tuo comparata conge[iad, fii[ene. Quem virum generofis natalibus minem, Jxcedi- 
cina celebrem, Plilofophia clarum,vite integritate laudatifsmum virtutes ipfe in omni vite 
colore eximia,ad amplitudinem eam extulerunt.Proinde quiduis e[fet apud te quod illius me- 
moriam tc vetas [rue vas, fiue libri fiue qua tam multa extant dotfrina eius com 
mentaria tanquam [acra omnia ἃ te custodiri, e im honore etiam haberi : dignit quidem eius 
hominis inslitutum, qui optima qued, [ibi ad imitandum propofuerit. Qua quidem cim tibi 
acciderent iucundifeima,eo quoq, nom parum deleclari videbaris,quüd ego multa im veter mo 
numentis illis myflica ez m dottrina alicuius rece[]n delitefcentia inter speltandu explica- 
bam,nterpretabará :cuimfmodiludfuile memimi,quid fibi velle Testudo U'enevis fubietla pe 
di:quid altera ex eve cupraue Damajceni operis v[um,vt comeélura erat bulla fatla,cauda 
quippe replicata, qua lorum aut lium tranfmitti poet, atq, tta geflari: quid in nummis ali- 
quot Teiludo alia. Qua tibi cm. expofia[]emn, postulasti ea tibi feripto credita exhiberi, quod 

uidem libentifame fea, cum 1d femper [Induerim, vt quacuq, po[]em ratiume meum erga te a- 
B nimii aperired !fedulo facere, quod incomparabili probitas tta, benignifamas, comitas, C 
egregia quada mentis tue [ynceritas exigere videbantur... Accedebat e benefician me prom- 
pulsima vultus alacritate collata, c quod literatos omnes quacunq, po[[es occafione demerert, 
femper appetitit. Sed quomia parum me tibigyastitilJe videbar fi 1éstudinis tamm [igmfca- 
t4 Con cripfil]em,addidi ad eam quadam aliaex eodem teflaceori geneve,qua non minoris mi 
livifa [unt eruditionis, quam qua Tefiudie fuper eferebantur. 2tulta eim hieroglyphica 
Aegypti facerdotes ex (Cancro, Locufla, Pinniseo buifmodi alijs defumpfere, qua omnia 
quamu memoria füccurrerunt, no comentarto enarrata. con[eriptaq, tbi dedicaut. Tu quo- 
uensea in agalmatis ilis tuis vel eufa vel feulpta imcifaa, videris, aut menfss illata. conspexeris, 
reri tuy memineris velim,qui te fummo cultu, [ummad, femper eft obféernantiaproecutus. 


DE IESIVMVDINE. 


ΞΞ τὸ E(tudoigítur intercruftacea príimum occupabit locum, quo^ 
ZJ5, níam ipía narrationis iftíus argumentum przbuit, & pictura 
4& eius ín hocfymbolorum genere eftadmodum fpecíofa. 
&v* IN POTENTIORIS DITIONEM REDACTVS. 
Nel H9» in potentíorís cuiufquà poteftate adeó redacti, 
utnullu íam fpereteffugiu, o(tendere qui uolunt, Τ᾽ εἴταν 
dínem folarí percufTam radio,ac fupernatante in aquae fummo píngüt:ipfa enim 
uchementiorib.Solis radíjs impetita ita exiccat,ut in gurgíitem deferri nequeat, 
idds praecipue mari Indíco,ubi € multae & magne funt, & Solis uis acríor:unde 
Brut ucl facillime capiatur, uel cüm ín przedá mergi nó pofsit, inedia extínguat, 
FORTVNARVM CONTEMPTVS. 
Ἐπ: aetate noftraíingenía perelegantía, quae cum uarijs fortunzeictibus 
im peterentur,quos cotra mira adniterentur alacrítate,fortuna adueríz con 
temptos impetus per hominem naufragü ín Te(tudinis huiufmodi agitata flu 
Cibus tereus infilientem effingerent, folaríaddito radio,cuíus bencficío ne ab^ 
Íorberenturaccideret. 
VIRGINVM CVSTODIA. 
(ws uero Phidias cüm V enerís fimulacrü Eleís ex auro & ebore conficeret, 
te(tudine altero cíus pede prefsáappofueritmulti que(uere,prefertím ciim 
2 


Pierii Val. T'eftudo. 


Paufaniías rei fienificatu alíjs relinquat interpretandum . Sedenim illud potifsi D 
mum ex ínterpretatíone prudentum fertur, Phidíam innuere uoluifle,uirgines 
cu(todiendas effe,coniugatas uer domus curam gerere, ac taciturnas efe debe 
rc;utrangg enim id prímum omníum decere,quod Plutarchus in coniugalibus 
praeceptis exponit,qui oportere ait mulieres à Luna díuerfías effe,quae cüm íam 
à Sole abícefsit, lucida claracj cernítur:eadem cim Soli fuccefsit,euanefcit: cotrà 
uero debet uxor mode(ta preíente tantü uiro à czeterís confpici,eodem uero ab^ 
fente domiagítare acíefe occulere, Nam & Salomon feptímo cap.Sapientiz, in^ 
ter relíqua meretrícíz procacitatis figna id etiànotat,quód domi fe cohibere no 
polsit, fed publícaloca,fora, plateascg celebret.Et Paulus ad Tímotheu uíduas 
damnatadolefcentiores quz otiofz difcunt alienas domos perambulare.Conz 
fueffe uero mulieres te(tudineas fecu imagines ge(tare, quas V enerí dedicaret, 
ex co manifeftum, quod Theffalae matronae Laida meretricé illam inclytam li^ 
gneis te(tudinibus zelotypía concitata ínteremerunt in templo Veneris, ma: 
gno populíconuentu:ob quod facinus erexere poftea templum V enerís profa 
natz,quz nefandam cxdem in templo admiferant,ut confeísione celeris uenia E 
petentes deam fibi placarent.Et id ee(taminis fuiffe teftudinem tuam facile cre 
díderím,cüm íta cocinnata (it,utlício fufpendi pofsit. Apud A eyptios aute tan 
ta erat pudoris cura,ut mulieribus interdictum efTet calceorum ufu,quó prodi 
re palàm uerecundarent,ac ueluti te(tudinces intra fua fe tecta cohiberent. Hinc 
Anti(thenes anfam nactus eludendi Athenienfium uanítatem, fe nunquá folo 
ἐπ quo natí effent excefsiffe oloríantium ; Comune hoc,inquit, habetis cum te^ 
(tudine & cochlea, sx 
MVNIMENTVM. 
i: ws per te(tudinís corticem munimentum intellexere,quód íta eam natura 
muníerit, ut contra tela pofsit ipfa perfe fufficere, & iniurias propulfare. 
Hicítaggreceptus,& ad omnes incuríus oppofitum propugnaculum,aníam de 
ditadagio,ut quotiens aliquid ualde tutum uelímus ínnuere,ín prímifdg fecurü 
e(Te dicamus, ὅσον μέλφ rixsAón μυῶν, quantum mufcarü folícita eft teftudo . Cuius 
ominís felicitatem fecuta Caefaríana familía, domeftícu eum morem habuit, ut 
paruulí domus eíus ín teftudineos alueos excepti lauarent. Quapropter Ceíoz 
níus Pofthumius nato íam Albino filio, cm ingentem teftudínemà piícatore F 
muneri accepifTet,uir líteratus íam inde magnam fpem cócepit de futura filij no 
bilítate:curari ítacp te(tudínem iufsit,& infantulí mínifterijs dicari, Exemplaría 
Hori quz impreíla circunferütur,in huiufmodi fignificatu ὄρτυγθ᾽ isto habent, 
interpretesd coturnicís os reddidere.Sed ín manu ícriptis codicibus 4v" legí, 
quod facítad Πᾶς fententia: te(tudines ením orygas appellatas,7?4 ὁ ὀρύῆῳ, quod 
fodere e(t;ucl excauare, apud V itruuiulegas:à quaru fimilítudíne bellica etía 
machínaad fodiendos excauandosdf muros cóparata,te(tudínis nomen habet: 
nam &Horus (ignificati i(tiu(modi caufam redditurus αἰτ, διότι ϑιασαοϑ ἐς ἐστ ὁ τῷ ζώκ 
ὀσέον, propterea quód os anímalís huiufmodi difficulteradmodum frangi difTol 
uíue poteft: quod ín munimenti fignificato quid fibi uelít coturnícis os, haud^ 
quad uideo. MORS DIFFICILIS. 
H? míneletalibus uufneribus quantumuis alte acceptís difficillime morien 
tem, per teftudínis abfciffum caputapte pinxeris: quandoquidem tanta ín 
c(t eius carni uíuacítas, ut earum caput, praefertimds marínarum, auulfum bu 
(to conníuentes aliquandíu oculos oftentet, connitentd; adadmotà manum: 
quín 


Liber X XV III. 20I 


A quin etíam ἢ δά os cam admoueas, mordere etíam adnitatur, 
ΕΘΝ LET I E S; 
v2 rm pigrum fegnemdg hominem, aut rci cuiufpiam tarditatem atq conta 
tionem fignificare quí uellent, Teftudínem gradient pingere confuerüt, 
quam Pacuuíus feliciter tardígradam appellauit;lento ením adeo gradu moue^ 
tur,ut ín prouerbíü emanarítin fegnes € pigros. Hinc Plautínus Αἱ οίο, T'eftu 
dineum hunctibí grandibo gradum, inquit, fi fuftem fumpfíero , Ecapud Am 
mianumlepídifsimum di(tichon legas de T'e(tudínis tarditate: 
exor lu λϑυκὸς κόραμαις,Πϊωάςτε χελώνας 
δρᾶν, ἢ δοκιμὸν ῥήτορα να ππταδόκίω, 
PPromptius e[Je albos coruos,volucresq, chelonas, 
Quàm quenquam efe probum rhetora (/appadocem. 
Quin etíam afferuntanímal hoc contagiofa adeo pollere fegnitie, ut fi pes eius 
dexter inferatur nauigío,íd ire tardíus credatur:quod obíeruarunt magi. 
M.ORDACITA S. a 
Vntquimordaciísimum homínematcpj egregie maledicum,per teftudineu 
B LJcaputexertis dentibus intelliei uelint: nam Teftudo ore omnino eftomníu 
robuftifsimo,quíppe quz quicquid dentibus apprehenderit, uel lapidem etíà, 
perfringítacdeuorat. 
PELOPONNESII. 

N Peloponnenfiu nummis Teítudo cudebatur, unde, ut legere e(t apud Pol 
hs dícteriu illud emanarit, τὰν ἀρετὰν καὶ τὰν oopiow kir τι χελῶναι, quod ín ado. 
leícentíz: noftre przludijs nefcio quibus ita tranftulimus: 

Quando chelomis vincitur fapientia, 

eq ipfa virtus, "Atticum vt prouerbium eff - 
V ndeobolum Eupolis καλλιχέλωνον dixit, Ad id uero quod Peloponnefiaca erat 
moneta, lepide T. Quintius cóm Achziexpeditionem aduerfus Zacynthios 
meditarentur,eos admonuít,ut cauerent ne more T'eftudinu caput extra Pelo. 
ponnefum proferentes,in perículum aliquod incíderent, 


DE CANCRO. 


zx Eftudo in nimis obferuata;alteríus numi reminifci facit;in quo Paz 
eu | guriforma cufa eft, quare hincad eíus generis fignificata tranfimus. 


(ἍΝ Gi Gin ἜΔΙ; 

DES Mice ín nummis, cópactilefcilicet genus id quod corpore eft 
obrotundiore, cuiuímodi pleríqs ccele(te fignu figurant in Ziodíaco, Chiorum 
indicat rempub. T raduntid & Pollux, &alij: fedenim nifi quifpiam autor effet, 
nummus argenteus id fatis indicaret, ín quo Pagurus ís eft cum infcriptione fu 
perne, KOo10N, inferne, ΛΕΎΚΙΠΠΟΣ, 

SIPCE.L-.FE R:V.S-I RA T OR: 
pres hominem pulchris incceptis defiftentem, & fpem omniu ignauiter 
fru(trantem, intelligi cüm uellent, Gammarum noftrum fluuialem píngere 
foliti (unt, manu ad os eius iniecta; nam ís,cum à te capi facillime pofTe putes,re^ 
troucríum uelociísimo fefe curfu eiaculatur: unde uulgo etiam ínalíqua re fal 
fis,quam fe nactos arbitrarentur, Giammarorum uenationem obijcímus , Haec 
ucro receffus oblíquatío adeo Cancrís propría eft, ut Aríftoph, Pace,dixerít, 
- 


K 3 


Pierii Val.Cancer. 


ὅποτε νικήσεις ὃν καρκίνον ὀρθὰ BadiQdi, — Rellum iter ut cavpat cancer non viceris vnquam. Ὁ 
Atqpforte non deerit qui dicterío huiufmodí mihi faepe negotíu faceffant, fi w 
num autalterum ποτὶ huius argumenti interpretamentum meo probabilius, 
quod facile poterít euenire, compererint, INeq; mihi profuerít,rem Latinis in^ 
oenijs hactenus intacta, excogitaffe,primumdq in lucem efferre: mefcilicet om^ 
nia non uidi(Te clamítent,eorum qua ex paucís didicerint oblití,ciim tamen om 
nía eaque ad hocnegotíum accómodari poffunt,non una homini uíta,fed necp 
multaetíam fecula fint indagini fuffectura, 

INSGQUQOUN)'S IS AUN! ΤΑΙ 
ee admodum loannes íllecognomento Schola(ticus, fcalarum anacepha; 
Ια οὔ, homine qui modo rífui indulgeat, modo luctuí,modo aufteritati atqj 
temperantíz fe reddat, modó delicijs diffluat,& uoluptatibus implícetur, Canz 
cro zquiparauit, nuncante, nuncretro, nuncin tranfueríum gradienti, miradg 
uitá (πᾶ iínconftantía traducentí:uirdp is fapientifsimus,de ingenij eiufmodi pro 
fectu nihil (ibi quicdp pollicetur, quod ad ullam (itunquà frugem peruenturu. 
S.OUP-H' ESSE A. E 
Tubs fubterfugij cauía fophiftà ignificare qui uolunt, Cancru píngunt: 
cos enim huicanimali perfimiles Plato dicit, Euthydemo,quos ubí ualidio 
ri aliqua ratíone deuíctos comprehenfosdg putes, tunc retro fugaci curfu clap(i 
per diuertícula atcp fubterfugia, maiore priore tibi laborem íntentant, fi uilem 
acinanem prorfus curam eos confectandi fufceperis . Sedenim non in fophiftas 
tantüm,fed ín ipfam etia Díalecticam obortu età Cancro cauillum, Nam Α τί, 
fton philofophus ut eam eluderet, dicerefolebat, eos qui Dialectica eníxíori co 
natu fectarentur,ijs afsimilari qui Canctis uefcerentur:cibi enim admodum exí 
σα! gratia,círca offa tam multa numero,tantum laboris infumí, ' 
SOPHISTARVM OPPRESSIO. 
S Pecies demum illa picturz, qua Hercules totímmaniu monftrorum domi 
tor, ín opprímendo etíam cancello laboraíTe porticibus pené omnibus often 
tatur,níhilaliud (ibi uult,ut ueteres interpretantur,quàm fophií(tícas eas nugas 
huíus obtrítas difciplina, Fabulofe uero iocatur Plato, càm Herculem aduer; 
fus Cancrum deíuda(Te dícít. Quod uero Cancer fit ínter fydera collocatus, 
nonnullí ea de caufa confictum uolunt, quía conuerfione regreflucg tam pecu; x 
líarí co ín animalí animaduerfo, per eius imagínem oftendere uoluerínt Solís 
curfum,qui ciim eó progreffus fuerit,retrorfum auferri ac tantundem aufugere 
uideatur. V elutí Caper oppofitaratione cofictus,quiía Sol ab eo figno,toto po^ 
lí no(tri tractu;altíora petere contendat:caper ením dum paícitur;acclíuiora edi 
tíorad5 loca perquírit. Huiufmodi uero cómentum nó ex orbis totíus conditio; 
ne, (ed ex cceli noftri (itu fphaeracp ipfa ad arcticum oblíquata excogitatum eft: 
nam ad zquínoctíalem circulum appropinquantibus Cancer deprími uidere; 
tur, zquínoctij fignaattollí:ad id tame faceret, quód Solis progreffus & regret 
fus omninoà Caprícorno ad Cancrü, mox à Cancro ad Caprícornir, fecto duo 
bus locis zzquinoctíali confideratur. 
ARCANA REVELATA. 
S quid uero abditum & arcanum [οί prodítum acreuelatum oftendere quis 
uellet, pagurum & eíus generís pifces, qui latebris gaudent, faceappofita Η 
συγαῦδητ; con(tat ením eos nocturno tempore,admoto lumíne,de penitifsimís 
etíam cauernis euocari , Ea uero de caufa Cancri ad nocturni luminis fplendore 
accur^ 


Α 


no 


Liber XXVIII. 202 


accurrunt, quod id omne genus tefítacea noctu plurímüm pafci folent : comperz 
rumdq eft plenilunio ea magiís pinguefcere , propterea quód líceathís tota tunc 
nocte pabulari, copiofioribusqg tunc efcís enutrirí, unde pinguiores fiant, ut ij 
exiltimant quí plenilunio nullam inefTe uím ccelítus hec in cruftaceis efficiendi, 
rem itaad comodiorem nature ratíonem deducunt: quamuis unà cum Bafi 
lio Magno,magna philofophorum pars fentiat. 
INQVILINYV S. 
[e autem hominem o(tendere quí uellent, cancellum illum qui uuL 
2o Gammaruf(ius dicitur, pingebant : is enim femper eft concharum hofpes, 
perdg uacuas conchulas modó has,modo illas,prout excrefcít, mutat domicilía, 
atq ita femper edes alienas ínhabitat. 
MAGNA INCOEPTA IRRIT A. 

Ic lm forte illud uideatur, quód cómenti funt nonnulli elephanti cum 

A. Giámari cauda píngere, fi magna inccepta fruftra & inaníter ceísiffe notare 
uellent, non fecus ac illud Horatianum e(t, ex montíum feetura murem ridicu 
lum enafci , Sedenim cüm res ipfa det ridendí materíam, non ínepte mihi uídenz 
tur excogitaffe huiufmodi fpeciem,quz non tam fignificato, quàm pictura ipía 
riíum pollet excitare, 


DE PINN A 


V'z Pinnz cómercía cum cancellís habent, depofcere uident ut eas 
cancro fubíungamus.INam ut Theophraftus ait,uita fortaffe cochis 
feruari nó poflet;ni(i ope cancrí,Pinngautin concharü genere funt. 
Ws ALIENA£ OPIS INDIGVS. 
Irum qui featq ua negligenter curet, necp fine alteríus ope confilióue pot 
fitconfulere rebus fuis,oftendere fi uellent A σγρτῆ facerdotes, Pinnam & 
cancellum paruum píngere confuerüt:nam ís in Pinna conditus in utriufqy ata 
git ufum:cochula enim pra fame patefacta, piíciculi ueluti ad eícam allíciuntur, 
quos ubi cancellus inhaerentes anímaduerterit,Pinnz ftatím labra morfu uelliz 
cat, illa co (igno admoníta concham occludit, atq; íta efculentis potitur: eo ue. 
ro cuftode príuata,breui,ut Ariftoteles afferittempore deficit. Hoc idem habe 
mus apud Cícerone,cuius uerba repetere non fuerit importunü.Pínna duabus 
grandibus patula conchis cum parua fquilla focíetate coit comparandi cibi:itaqg 
cum piíciculi parui ín concham innatauerint,tum admonitu fquilla: Pinna mor 
fu comprímit conchas:fic difsimilibus beftiolis cómuniter cibus quarítur.Can 
cellum ueró huiufmodi tum à uenatíone, tum àcuftodia, Girzci pinnothere & 
pínnophylaca nuncupauerunt. Eft hzc (quilla paruaadmodum,quam nonnuL 
li parafitum pifcem uocant,utpote qui fit dapis affectator:colore albído eft;cor^ 
pore perpufillo, cauda fere femper fubter uterum,ubi coactus fuerit;incuruata, 
AB INEVNTE-JA&/TDATE LIBIDINOSVS. 
lm ueró quiab ineunte aetate coeperit ín petulantíam lafciuire, & munera 
V'enerís exercere, per Pínnam fcetus oftentantem fuos intelligebant : con; 
chulz ením huiufmodi ín concha genite,antequam excludantur,inter fe quam 
primüm coire dícuntur, ut non immerito concha ipfa fit V enerí dedicata, atq 
cam ex concha genitam ueteres fabulentur. Concha itidem Cyprum deucctam 
canunt, quod nonnulli ad falacitatem referunt, quae concitetur ex earum cibo: 
non fecus ením ac oftrea, libidinofa effe perhibentur, 


K 4 


Pierii Val. Oftrea,& Locufta. 


DE OSTREIS 


3 Llaeniím Hellefpontíaco ludibrio, ne deo dícam, ita dedicantur,uti 
At concha Veneri, putarím ob earü copiam, quz Lampfaceno littore, 
4 ἢ totod; Hellefponto ingens eft: unde Ityphallico ueterís Poétze ipfi 
M: Príapo dicto,;italeeitur: 
Nam tegracipue in tuts yrbibus colit ora 
Hellefontiasceteris oftreofior oris. 
Qui uerfus apud Terentíanum reperiuntur. 
HVMANVM ΘΕ ΝΥ S. 
TES ca uero picta fculptáue humanum genus fienificari, philofophorum anz 
tíquiísími tradiderunt, Híncdiuinus Plato humanum genus o(treoru fimi 
le effe dixit:nulla enim potuit fimilitudine noftrae imbecillitatis naturam fignifi 
cantíus explicare, cüm oftrea indiciu effe dixit animi in corporís carcerem & te^ 
nebras coniecti: ita enim Deus corporíanimam adelutinauit,ut neceffaríum fit 
homínem corporis affectibus tangi uel ínuíitum , Quid ueró alíud illa uel diui 
nz uel ftellarís effentiz fcintilla hic patitur, nifi quod dum corporí adharefcit, 
& uínculis fe coerceri fentit, & in quodam obfcurítatís carcere detíneri? unde fit 
ut fuze plerunqgimmemor originis, modó feníui feymodó appetentia fubijciat, 
& alieni facta iurís,cum materia,cui adelutínata eft,rapíatur in preceps.P'ifcato 
reigitur Petroopus eft, quinos aut fcopulís auulfos,aut de imo maris fundo e 
τατος, Affertori noftro littora reuifenti, poenitentia prunís affos in efcam appo 
nat,ut itaabíumpti ín ipfius diuinitatis amplexu, ad fublimioris uite confortia 
tranfeamus, Qyuódueróteftam oftrea pro pelle habent, quz fine eorum inte 
rituauferri non poteft, corum funt hieroglyphicu,quí nec quamas ignorantiae 
deponere poffunt díuinis admonitionibus quantülibet inftítuti, nec cultru fpi 
ritus fuícipere patiuntur, qui quídem, ut Hierofolymitanus Hefychius ait, etfi 
in marí baptífmatis inueníantur, etfi ín fluminibus pcenítentíze, abominabiles 
tamen funt: cumdpuitam fortíti (int in facri lauacrí tinctura, uocatíoné tamen 
regeneratíonemqp corruperüt, dum πες pinnulas πες fquamas induere procu 
rarunt,fublímem uidelicet uítam,cognitionemd; diuinoru, que cceleftis εἴ {τά 
obcecato corde ín ignorantíz uoraginibus detinentur, & propterea in his quí 
Íquamas habent nequaquá adnumerantur. πᾶτε Paulus fornícatorem, aua 
rum,idolís feruientem,maledicum;ebriofum, detractorem,legum bonorumdg 
morum corruptorem,à fratrum comercio fubmouet:oftrea enim hzc funt,& id 
genus relíqua, quz fine fquamis & pinnuliís effe deprehenduntur, 


P'ECEQOC'VS YA 
Ocufta quid iuncta polypo fignificaret,eo loco declaratum ubi polypi 


(ignificata recenfuímus.Quid uero ipía per fe fignificet,nunc dicendu. 
ΞΞ S ED ESE-PSOUS WS. 
p? pularís feditionis ftudiofum hominem fignificare qui uolunt, Locuftas 

duas marínas fefe inuicem incur(antes pingunt: uidere ením eft fxpe uniuer 
fas,tanquam gregis collegium celebrare, dímícare ínterím ínter fe cornibus aríe 

tum modo,ac mutua flagellatione inuicem fzeuire:& genuinum eft 
ciuibus,inquit Pindarus,inuicem in 
uidere, 


TEM» 


D 


- Liber XXVIII. " 


A FEVESMEBSESHIS AU NS T ΤΑ: 
V oniam uero incidímus in Locuftam, nominis adducti (imilitudine, quid 
perterre(trem etía fignificaretur explícabimus.O phíomachü,quemalij ftel 
lionem ínterpretant, nos terre(trem Locuftà effe cóperimus,per hanc Αἰ gypttj 
modef(tíam,temperantíam,atqg contínentia intelligebant,quippe qua nequitíe 
uirtutes oppofita funt: ea (iquídem ferpentem oppugnat , uoluptatem quippe 
terra prorepentem allídít.Ipía autem crura habet,quz corpufculum alt tollant 
humo,àterracpínterím eorum inníxu refiliat, feratur ín fublime,colli(odj fer 
pentís capite intellectui proximior fiat, qui quidem terrenis obrepere neícius, 
ab ijs difiungi abalienaríqs afsidue meditetur. INon diísímulabo hic facra Ie 
ctionis locum,de Pracuríorís uictuquem con(tans fama e(t Locuftis uefci foli 
tum, ka δ᾽ ἀχδίϑας δ΄ meo καὶ μέλι typis. Sunt qui ab Locu(tarü campeftrium 
intellectu abhorreant, caulículosqg herbarum netcio quos,quód eodem illí no^ 
mine nuncupentur,pro animali cominifcuntur,quibus nofter ille ueritatis pra 
curíor uefceretur, Atqui Diodorus, & alij autores grauiísími, populos ín AL 
8 thíopia quofdam agnoícut, qui nonalío quoquá cibo utantur quàm Locuftis, 
ob íd Acridophagos appellatos. In Indía quocp gentem quibus Mandrorü no^ 
men Clytarchus & Megafthenes dederunt, Locuftis ali Agatharchides & alíj 
prodiderüt, trecentosqj coru uícos annumerant.E ft autem hzcuiridis,& prio: 
ribus pedibus longiísima,ijsc; admodum gracilibus, quos morat afsídue. Va 
nifcítifsime uero in hoc Przecuríoris cibo Locuftam animalagnofcít Adamanz 
tíus,dum undecíma in Lucam homilia dicit:INon babuit dome(ticu mel,& hu 
mana diligentía percolatum,fed fylueftreminus quippe iucundi faporis, utpoz 
te qui eoad uítzetantüm ufum & necefsitatem, non ad delicías uteretur. ex aliti 
bus ueró non grande prepinguéue ullum, quo fe liberius inuítare poffet: non 
aériuolam,qua cibum praeberet delicatíorem:fed exieuum admodum uolucre, 
quod uix à terra cíurgeret, (altitaretcg potíus quàm uolaret, (Οἱ plura quae 
ritamus? con(tanter afferitur Locuftas eius fuifIe cibum, paruulum animal, & 
illi fatis mundum, 
FAME S. 
ds quí per huiufmodi Locuftam, famem intelligant, propterea quód ma: 
c ).2gnam atis inferunt calamítaté cüm agminatím innumerabili aliquando mul 
titudíne congregata fegetes ínuaferint, magna clade radices abrodentes, quare 
diuínatrix apud Theocrítu dicitur: cim enim apparucerít,famis eft praenuncía, 
Multa Locuftz huíus fignificata ponít Eucherius,fed quoníam nullam fuper il 
lis caufam adducit, ín quo nos pracciput uerfamur, ea pratermíttenda iudicaui: 
unum illud tantüm tangam, quód per cóparationem refurrectionis Dominicae 
fimilitudo quadam fit; cim afTultum Philo dicat per Locu(tam fignificarí: παν 
lum ením € terre(tribus animal tanta fe pernicitate proripit in faltu,(i corpufculi 
rationem habeamus.Sed hacalij uiderínt, 
P:BE DES. 
Nuenies ín diuinis literísaliud Locuítae huius hieroglyphicu,ut apud Salo; 
monem,Ecclefia(te;pro pedibus poní,có quod animalid pedum longítudine 
pro corporis modulo omnía exceditanímantia,Scriptum igitur: Florebit amy 
edalum,& impinguabitur Locuf(ta: hoc eft,fuperueniet caní,& pedum accedet 
tumor,podagra ícilicet,que plurimüm ztatem grandiorem infeítat,quod nosà 
fexto fupra quínquage(imu quatuor íam annís nó fine crucíabili dolore acerbit 


Pierii Val.Cochlea,& Sepia. 


fimadj ftudiorum iactura cogimur experirí,hzeredítate hacab auunculo relicta, D 
& unà cum accepto ab eo facerdotio miferabilíter alita. Alibi tamen Salomonis 
ucrbaex Hebraico codice diligentius examinauimus, quód fuper his uaría eft 


multorum interpretatío., 


DE. COGCAH/LE.A. 


ΡΥ ες Ddeturhis Cochlea,inter efculenta, pifcíu uice pauperibus accepta, 
EE AN Wl quetame olim altilis effecta;illatad menfis, Romanas delícías auxit. 
d jLERRENIS AV IDEO ΝΣ ἱ 

NS PE cam diuine lectionis interpretes fert omnesanimum terrenis 
affectibus mancipatum intelligunt, inde fimilitudinelibenter fumpta, fi quem 
fenfui deditum, ut uoluptatibus brutoru inftar inhacfitantem oftendere ποῖ πεν 
runt, Hefiodus eam felici copofitione φόβέοικοκσ appellauit, quam domiportam 
dícere poffemus, quód íta fit domui fuz applicita,ut eam fecum afsidue portet. 


IDE, SEMEL AT 


Uu Epíam quidem inter cruftacea recenfere míníme cogruum uídebatur: 
quía tamen dorfum offeo illo integumento inflar clypei munitum haz 

bet,hucipía etíam transferctur. 

DIVEISLDRSARCIONIC OLESPET. AGO SE VERUPHIGECESR: 
CIE;D.B.NWHT.LA. 
ΤΡ uero przcipuum fuper Sepía fignificatum apud Z'eyptios facerdotes erat, 
utpercam fignificarent homínem, qui multa, pulchra, & magna pollicitus, 
daturus omníno ípeciofa uirtutís exempla uidebatur, & per fummam inde ig: 
nomíníam fcedt lapfus,omnium fefellerit expectationem:ca ením cüm fpectanz 
dam fc uenatoribus prabuerit, (imulatcp in fe aciem inftrui confpexerít, & cla? 
ficum caní, atramentum ín aquas euomíit,quibus infectis,demptacj ita uenato^ 
ribus congrediendi copía,clabitur.Cyuód fi inter fugiendum acciderit utaperto 
iteru campo deprehendatur, ftatím ín effufam atramentí nubem fe recipit, atcp 
ita tepius acidentidem fru(tratur uenatoris fpem, nulla fui facta copia,ut depre 
hendi pofsit: íddp nó in congreffu tantüm facit, fed plerunq; etiam ludendi (tu^ 
dío quodam, atq; etíam in(idiandi. Effunduntueró fuum id atramentum & po 
lypus &lolligo, quam uulgó pífcem atramentarium uocant: uerüm fj non nifi 
metu perculfi; Sepia uero non modó cim metuit, uerüm,uti dicebamus, animi 
interdum gratia. Ei uero atramento tanta uís ineft fuliginis,ut fiin lucernam ad 
datur,fummotis reliquís luminibus;ad(tantes omnes fccdo líuore coloratos o^ 
ftentet,ut A thiopes uideantur. 
T"HETIS, ET SIMVLATIONVM INVOLV- 
CRIS ΘΒ ΞΕ ΘΟ Γεν 5: 
V iufmodi uero occultationis caufa confictu ἃ Girzcis crediderim, T hetim 
. Lín Sepiam commutari folitam,dum uel eluderet;uel ferio fugitaret Pelea il 
lam infequenté. [Nam & promontorio cuidam in lolco Sepíadi nomeninditu, 
ubi factum hoc perhibent.Ita deníqghomínem qui multis fimulatíionum ínuoz 
lucris teocretur,efletdg occultze multiplicisq? naturze;per pictà Sepia notabant. 
MENDACIVM. 

A; mendacíuex hocfigmento íntelligi uolunt; propterea quod, ut Giram 
mati^ 


τὴν 
NU 
^ 


Liber X X V HII. 204, 


a maticus Tryphon ait,o/Gic iari ueri ttr καὶ ἀμαυρδτ; ín extremis quippe pat" 
tibus nigreícit, & obícuratur. Callidi enim impo(tores, mendaciorumdj confi 
cores, folent íemper aliqua przríjcere, qua uera, clara & aperta uideantur, qui 
bus ínfpectandís dum oculi funt íntentiores,aftutt mox mendacij nubem offun 
dunt.Quoníam uero atramentü íd,quo fefe occulit effufo,ín cauda e(t,ea de cau 
fa Melanuros appellatur. Atqg hoc Pythagoram intellexiffe uolunt cium pracci^ 
pit, μὴ yAfe9ou “ἦν μελανόρωκσ, de íjs quae nigra funt cauda gu(tandü non effe.In hanc 
uero (ententíam przclare Cicero ad Ὁ. fratrem: Mlultís enim fimulatíonu inuo 
lucrís tegitur, € quafi uelís quibufdam obtenditur uniufcuiufcqg natura: frons, 
oculí,uultus perfzpe mentíuntur;oratio uero fzpifsime, 

ΠΝ ΘΒ Τ ΤΑ ΟΣ 
V odtame fymbolum Plutarchus libro Deliberís educandis ita interpreta 
Ge fuboftendere dícat,comercium cum improbis n6 habendum,eos fci 
licet quià uírtutead turpitudinem fe recipíant,fugiendos. Nam &apud R oma 
nos,nigrum uel atrum pro moribus ínfamibus & perniciofis accipitur, HinciL, 

5 lud díuulgatu:Hicniger eft, hunctu Romanecaueto, Porró diesatri, qui funt 
infau(ti, inaufpicati, lugubres, & infelices appellantur: quamuis noftrí uulgo 
dies atros íntellieant,quí feiunijs de(tínati funt, quibus quidem & corpus mace 
randum, & à carnium delicijs prcipítur abftinendum, 

LITER X. 
Egyptij fane cüm literas fignificare uellent;íuncum,cribrum, & Sepiam po 
nebant, de quibus fieillatim dífputare alterius loci e(t:xnam corum omníu, 
quz literas € diíciplinas indicarent,certum cófcripfimus cómentaríum, Quod 
uero ad Sepíam attínet, qua pro theca atramentaría poni folíta fitac perinde li 
teras fcripturamdpipíam (ignificet, no apud A'gyptíos tantüm habetur,uerüm 
& apud noftros,uti Perfianum illud oftendít: 
Tum queritur ,cra[[ns calamo quod pendeat humor, 
Niera quod mfufa vanefcat fepia lympha. 
Atramentü fane Graci owriómoss appellant, Tholos ueró eft Ari(toteli, qui Se 
piz íne(t, Hefychíusex eo uocabulo turbamentum interpretatur;id enim x 
ραγμϑίοκς oftendit. 
c VIRI AMOR IN MVLIEREM INFIDAM. 
S n quiamorem coníugalem in uiro firmum, ín fcemina lubrícum,fienifica 
re fi uelint, Sepíam tridente confofTam pro i(tiufmodi rei hieroglyphico fa^ 
cíant,propterea quod in eo genere fi fcemina percuffa fuerit, accurrit mas opem 
allaturus,foeminzecg quacunq poteft ope auxilíarí contendít:quód fi mas ictus 
fuerit,fcemína (ui tantum folicita,quamprimüm fuga fibi (alutem quart. 
TEMPEST A S. 
S & tempeftatisargumentum Sepíz : nam pictz ita ut ínaquac fummum 
exilíant, magnas procellas pauló poft erupturas índícat. Caufam reddit Plu 
tarchus : quía cum mollía omnia frigus impendio caueant, haec una precipue 
cüm fitea carnis nuditate mollitiec,neqs te (ta,necp pelle, neq; fquamís muníta, 
fed unum tantüm tegumentum oíleum in dorfo fortíta, tempe(tatem facillime 
praefentít : íeítur ueluti frigus euafura, neqgnon agitationes, quac ín mo mari 
fiunt, exilire, &íncómodum illud uidentur euítare . Quare polypus etíam pari 


propémodum mollitie pracdítus, ad terram properat, (ες petrís alligat, uento» 
rum íamíam aduentantium portentum, 


Pierii Val. Purpura. 


DE PVRPVR A 


ΤΣ ΓΤ IN huncgregem ueniet& Purpura, fuis &ipía fignificationibus infz 
Ἐ2 E3| gnís: deanimali quidem,no de colore,qui loco alio tractandus eft;pre^ 
Íens erít examinatio, 
MALEBNMEYXGYV:S, 
Msessicum hominem probos improbosdj xque carpentem fignificare qui 
uolunt, Purpuram exerta pingunt língua,que quídem illi tam acuta &C ua 
lida eft, ut ea & conchulas, € quafcunqy fui generis teítas perforare pofsit : quae 
cüm ita fintomniuorz,frequens illud in edaces dictum emanauit, Purpurauo^ 
racior; de quoapud Athenzum plura comperies. 
DE GVLAMIYV LU TA TIV.S. 

AS inde forte prouerbium, quód Purpura plurímüm per linguam efcas 

inquirentem capiuntur, Et qui hominem qui de ganea pcenas dederit, 
fignificare uolunt, conchylium huiu(modinaffae per linguam applicitum pin^ 
eunt,(iquidem eius captura in hunc fxpíus efficitur modu: paruz denfzdj ad^ 
modu nafIz ftrombus pifcis includitur, huncauídifsime captat Purpura,quem 
fimulacilluc occlufum olfecerit, inferta per nafTz iuncos lingua eum affequi con 
tendít,dumqp ille uolutatíone luctatur,ea magís ac magis linguá protendit : acci 
dítueró utín co conatu tumefiat,utnulla eam extrahendi copia relinquatur, at^ 
que ita detenta per línguá captiua fiat, V erüm hocpicturz genus in huiufmodi 
fienificatualíter etíam figuratur:conchulam quippe pingunt,que Purpura línz 
euam morfu coprehenderit. Pi(catores fiquide cim Purpurà norint concharu 
pa(tionem auídíus appetere, has ín naffas magno numero coníectas ín mare dez 
mittunt,oblongo fune ad naffas alligato:fentiunt optatam efcam Purpura, por 
rectiscp intra naffaru iuncoslinguis,eas infeftant;at illaraculeo extímulatze inco 
lumítati fuz confulturz contrahunt fefe, corticibuscs claufis morfu perquàm 
acrilinguam infeftam comprimunt, pertínacifísimec detentam haudquaquam 
amittunt;atcj ita pendentes fua capta auiditate Purpura tolluntur. 

VNO EXANIMATVS.ICTYV. 

Omíinem ueró interemptu ictu oftendere qui uolunt, Purpuram faxo eli 

fam pingunt: fiquidem infectores aiunt, quas Purpuras in artís fuze ufum 
parant, faxo uno ictu collidendas, unde fubitarius ille fanguis ad tínctum opti 
mus emanat; quod ἢ i&u fefellerit, neq; Purpura ftatim exanimata fuerit, fru; 
ftra repeti, quía prae dolore fanguís ín uniuerfum corpus diffufus euanefcat. 
Hincaiunt Homeru totíens de ijs quí ualidoalíquo uulnere perempti fuerint, 
Purpurea eos morte fublatos dícere : quem imitatus Maro,nuncPurpureá τιον 
mitilleanímam,nuncquíd huiufmodi fepe protulerit.quamuis ad fanguínem, 
in quoaníma fedem habeat, Seruius hocreferri putat;de quo fatís in Accipitris 
comentario dictum, 


SECESSVS. 
Lum qui (eceffum per Purpuram oftendant, propterea quód Purpura non 


niíiínímo reperiatur pelago : undeuerbum apud Apollonium Argonauti 
cón ρτίπιο, τοορφύρσκον, quod purpurafcere dicere poffumus,ubi profundum effe 
interpres exponít,ea quam memorauimus Purpureg natura repetita, 
Hinc mare purpureum,pro profundum,poétae 


Íacpíus pofuere, 
DE 


Liber XXVIII 20$ 
DE ECHINO. 


4975 0| Arinus huc Echinus obuoluitur, lenticularí propémodum figura, 
Ai j| cochleari crufta, fcabrítie uaria, crebris lineamentis rectilineis, qua^ 
E | tenus ín fpharríca figura fieri poteft, picturata, tjfdem quibus terre 

Ξε ftris armatus fpinis, uerüm tjs micantíoribus, & nunccocco,nunc 
purpura,nuncpuniíceo colore fplendefcentibus:qua parte roftrum à medío uen 
ire exerít,reductíor,à tergo gibbofior:atqrís eft de quo Martialis aít, 


(ortice depofito mollis echinus exit. 
DIFFICILIS. ATQVE MOROSVS., 
A Tque utad eíus fignificata iam ageredíamur, hominem qui cum difficuL 


teruel nullaunquam ratione confuetudinem inire pofsis, ex hieroglyphi 
co eíus comonftrabant,quippe quem quaqua traciare uoluerís, afperitate reni 
tentíacs horrídum experíare. atqj itidem ex hocafperitatem eam, quà Horatíus 
damnat,agreftem,inconcinnam, atq; erauem, per hocanimal notabant;nam & 
nomen illi δὰ ὁ ἔχεις κατ᾽ αὐτίφρασικ» plericg impofitum affeuerant, quia fcilicet 
haberí non pofsit propter fpinas,quafi latine uelís intractabilem dicere, quam 
uis funt qui de nomine id fentiant,ut echinum dictu uelint & ? veas toas ἀφαν 
vài “Ὧν σαρχῶν ὅσωλσ, quod fcilicet íta fefe cohibeat, ut nulla carnium appareant ue 


{ποία neg figna, 


IVDICIGRVEM,.SEVERITAS, 


ER autem apud ueteres uafa Echíni nomine nuncupata, quz fcilicet ani 

malis iftius imaginem referebant, quorum ín iudicijs ufus erat , Sané iudi 

ces,de quibus Pollux meminit ubi de díatetis & dicaftis agít,Echinum ahenei 

autopere fictili factum habere confueuerunt,in quem teftium dicta fcríptadg iu 

dícía coníjcerentur:ex quo fignificabatur,no lícere cuipiam impune illis manus 

admouere,necp íínuertere, aut immutare quícquam,fine eraui fupplicio, 
NAVIGATIO TVTA. 


n etiam qui per Echínum tutam nauígationem íntellieant: ille fiquidem 
immínente tempeftate, quam non fecus ac terre(trís uentos pracfentit;attra^ 
&is lapillis (efe munit, arenacg nauíum ínftar (aburrat,ne ui fluctuum ulla uería 
τί íactaríue pofsit:id enim maxime cauet ne aculeís exarmetur, Bafilíus Magnus 
audiífe fe profiteturà quodam rerum maritimaru perítifsimo,quií díceret,habe 
re fc pro comperto, Echínum cüm uentorü perturbationem fzxuitíamc marís 
prefen(iffet,calculum correptum haud exiguum fubijffe, fec fub ipfo tanquam 
anchora ftabiliuiffe, Sane quidem nautz fimulac eos id factitare confpiciunt,fu 
turam hocindicio uentoriü agitationem tempeftatemdj pracfaeiunt, nauigiad 
cotínuo pluribus anchorís infrznant. Admiratur Ambrofius Hexamero, quo 
ingenio is ifta collegerít, quo doctore perceperit, quis ei fuerit auguriorum in^ 
terpres, Falli fzpe homines aére perturbato , quód pleruncg res fine tempeftate 
fuccedat: non falli Echínu, & homini rationis participi documento effe, Vnde 
animali tam exiouo tanta fcíentia,ut non modó quod futurum eft infortunium 
ante prauideat,uerumetià qua ratione impendenti periculo fitobuia eundum, 
nó uerbís,nó fophifmatis,no ambagibus oratoríjs;fed re ipfa cómonftretz 
MACILENTIA. 
Ap hzcmacilentifsimu homine per idem animal intelligebant,cui quide fit 


Pierii Val. Conchylium. 


hocpeculíare,ut nullam intus carnem cotineat,foris & fpiínulas,& γα ΠΑ, τί di, D 
ctum, cochlearía tantu habeat: ínueníunt in eo tamen nigra quadá uice carnis, 
quz utcundy fint; à ganeonibus tamen expetuntur.()uod ueró ad macilentíiam 
facit, eum ad annum íntegrü aiuntabftinere cibo, INon relínquá íntactu quod 
apud Euftathíumlegi, interna uentris Echínum appellata: unde Callimachus, 
ὅντε jux Au soc βοῶν “ποθέσοιν CXTYOKS. 
2De boue quem cupide magis adfe&hantt echinum. 
Iddg ea de caufa, quód intra fe cibu contineat,quod precipuue(t uentrís munus. 
INS'YFAVRATIO. 
(E MUR 5Ὰν huiufmodi ex difsipatis relíquijs inftauratum, fi quis 
pingendo fignificare uoluerit, non imperite Echiní marini dilaniationem 
quandam figurabit : ille enim in frufta difcerptus,fi proijciatur ín mare,conflu 
entibus fponte ín unum partibus iterum comittítur, & cfficacifsime folideícít, 


DE CONCHYLIO. τ 


Onchyliü quoqaliquid habet quod ἑερογλυφικῶς accipi potefttamet 
 fianimalipfum huc non admíttatur,íed quos generat uniones, 

ἢ LACHRYM &. 

SIT al Svn qui gemmas omnes ín ornatu V eneri deberi putent, quod 
Íciliceteam maxime comptá efTe deceat, & delicijs omnibusaffluentem. Gem 
mz tamen aliquot fua quaedam habent fignificata, ueluti uniones,quos lachry^ 
marum fymbolum effe plerícg prodidere,fumptum fcilicetà coniectoribus,quí 
flachrymarum profluuium per uifas in omnis margaritas oftendi tradunt; nam 
& apud Sudam legas, μαργαρίτοι uA o1 δακρύων joo. 


PIERIVS VALERIANVS AD ERVDITISSE 
MVM VIRVM MATTHE£VM MACINGVM VENETVM, DE 


IIS QV£€ PER CROCODILVM ET ALIQVOT AM 
PHIBIA SIGNIFICANTVR, EX S$4A- Fr 


GORSESUUAESGILYOPPCROISOSRSVOM 
ΕΠ ΤΙ ERIS. 


a Oterit, c merito quidem,erudiifsime JMacinge, aliquis qui non equo forteer- 
ES ganos ammo fuerit, vtrunq, noftrum ad (Joriftiane pietatis vindices deferre,qui 
x fantlifmum amicitie tam mutue tam antique numen tanto Jab flentio,. te- 


UN x 


SIS gyptiorum quodammodo fecuti religionem,coluerimus: | Ifegyptiaca enim pror- 


IZE hac fuperftio , Deum fub [lenti colere. Sedemim qui de pietate aliter quam Exuan- 
gelia doceant, c [acri canones imperent , vel fentit, vel fibi fequendum credendmue pro- 
pofuerit, 15 dubio procul impietatis crimine condemnandus, aCTIeYa, pumiendus eft. JXani- 
festum auteme[! Aegyptius olim (rocodilum adora[Je, quod nos non modo abhborremus, fe 

c» Poeta veteres, qui mores hominum facile tolerant,modo fatyrice derident, dum eorum ali- 
quis dicit eos portenta colere,modo vt vem magis exacerbent addunt, (rocodilum adorat. (au- 
Jam tamen eam «deg yptij allegare folii fant, quod Grocodrlus [ilenti, ft bieroglyphicum,quen. 


oqui- 


9 
A 


Liber X XI X. 206 


A doquidem animal id lingua careat , c ita filenti [rgmificatum pra fe ferat : quod vterque 
nostrum. per tot annos mimium. fuper[tzofé columus "Ne igitur catallandt cuipiam an - 
Jam demus, exiflimaut [ilentio huic nuncium remittendum , 4t4, tta. In viam redeundum, 
id quod yt tu quoq, facias adportar οὐ dtd, ad te fequeflrem Crocodilum ipfum, qui qua- 
miam. Aegyptiace loquitur quippe per veru freuras e figna, caufam omnem tibi liquidius ex- 
plicabit.Quonia vero (rocodilus hac ab intima vfa, negypto Προ C'enetias traducendus fuit, 
exenterare eum oportuit e accuratifsime 'faltre : loco vero fece exempta, imarciumus In Yy- 
terum eius eadem diligentia fluuialem Equum,Phocam, Aturenam, -Anguillam, e «.Ζε- 
pypracam quandam ranam. ednmalia mnquam hec vrein, adduci potuerit, ad te mi- 
Joruptoq tta (filentio me piorum confortio ag gregaut. Tu [i quam ifs que advem tuam faciant 
imueneris, aybitrio vtaras tuo: reliqua que nulius apud te momenti videbuntur, ἐς κόρακας, vt 
dicitur, proqjcias licet. 


DE CROCODILO. 


S3VONIAM àpcttis no(irís, atcp etíam à plerifcgalijs Zgy^ 
Wl pto ea e(t obiecta infamia, quód € monftra colerent, & Croco 
ἢ dilum przcipue adorarent, cur hocanímal inter reliqua apud 


42h quid imperiti colerent, quid fapientes intelligerent,manife(tu 
553 Biatatqpínde mínus eorum fuccenfeamus philofophíz, 
DuyELTV S. 
QUOD fiquidem Αἰ σγρεή Deum fub Crocodili , quod non ínficíiamur, 
imagíne,propterea quod folus ínter anímalia elinguís effe depreheníus eft, 
quod diuinitatis munus efTe perhibent, INam & ín Pythagorz fymbolis habe; 
tur, línguam ín prímís e(Te coércendam, ut Deum imitemur. Proxíme accedit 
ad hancíententíam fapiens ille neqy illiteratus uir qui opufculum de moribus, 
carminibus fcriptum edídít, dum eum Deo proximum effe ait, qui ubi ratio po 
ftulat, tacere norit. D'eus ením fub alto profundocf filentio, mortalium facta 
omnía diligenter examínat, omniumdq merita infpicit, procp re,loco & tempo 
re (ingula moderatur. Quod ueró de dijs filentíum apud eos eflet, uel Harpo 
€ crates indicarit, cuíus efligiem preíTo obfignatodj ore ideo dedícarunt,quód cae 
remonías rítuícp fuos qua ratione inftítuti efTent,in uulgus propalarí nolebant, 
atqpíta facra inuolui filentío procurabàt. Quin & Mercuriu illum fuum,quem 
INilo prognatum patre praedicabant, tanto filentij cultu profequebantur, ut ne 
nomínare quidem eum fas arbitrabantur, Nam quem 346 appellabant,qui Pla; 
toni Theu, Propertio noftro Theutates eft;alium fuiffe dícunt,qui fcilicet Ar^ 
eum interfecit, quídleges illís atcp literas tradidit, à quo & Septembrem men 
Íem eo nomíne uocitarunt, Et Cabaliftae Dei miniftros aiunt propítios nobis 
fieri, uel fi tantüm nomínís corum meminerimus, aut eorum notas prz oculís 
habuerimus,fignatásue geftauerímus,etíam fi ore nunquam enunciemus: prae 
cpueg TETRAGRAM MA T O N díuinítus datum nomen ineffabi 
le, noftrz cum Deo reconcilíationis fignum, propterea quód literarum, qui 
bus notatur fatis eft reminifci, Merító itaq; Helias facerdotes Baalis ridet 111. 
Regum X V 111, dum eos adhortatur maiore utí uoce, quod corum Deus 
diuerforio forían effet, aut ín itinere, aut certe obdormiífceret, ita fierí poffe ut 
excitaretur,Sed quíd nos tot gentilium fabulas euoluimus,cum facre in(títutío 


Du 


Dierii Val. Crocodilus. 


nis noftrzliterz in templís quotidie canant; Te decet filentium Deus in Sion? p 
Aiquum eftquippe ut tacíto uerecundodqp (ilentío trepidationem quam ex tan- 
tz maie(tatis con(ideratione concepiímus, profiteamur., Et: Sileat omnis terra 
Deo.In quam fententiam Petrusapud Clementem:Q)uz fummo funt filentio 
honoranda. Deus ením,ut Cypríanus aít,nó uocis,(ed cordís auditor εἴς ΝΑ πὶ 
& Anna Samuclis mater, que typum Ecclefie pro fe tulítante conceptum cüm 
fterilitatem deploraret, Dominum non clamofa petitione, fed tacite & modefte 
intraipías pectoris latebras precabatur. Loquebatur quidem ea prece occuL 
ta, fed manifefta fide:loquebatur non uoce, fed corde, quía fic fciebat Deum 
audire;ideodj quod petebat efficaciter impetrauit, quia fideliter poftulauit , Et 
publicanus quem Domínus probat,non erectís ímpudenter ad ccelum oculis, 
neq fublatis índecenter manibus, pectus fuum tundens, & peccata fua conte: 
ftans, diuínze miferícordix auxilium ímplorabat. Habet infuper Crocodilus 
cam cum Deo fimilitudinem, quód eíus folíus oculi pellicula tenuí transluci^ 
daqgà fronte demiffa obreguntur, atqy íta cernat, cüm alíjs ita minus cernere ui 
deatur.Itra oculu Dei perlu(ftrare,íntueríd; omnía,res ipía índícat,cüm nos eum x 
nequaquá cernere;aut noftratía haecexplorare,plurímüim opiínemur. Sed quan 
tum pertinet ad fermonem, noftra ín prímis eft pietas defendenda, apud quos 
totiens legitur, H& C DICIT DOMINVS,cüm fimplex fit Dei fubftan: 
tía,neq; membris ullis neg; copagibus compofita: nó igitur os neqylínguam ha 
bet Deus, qui loquí pofsit. Id ueró (ic accipiendum, ut tunc Deusloquí uídea 
tur, cum aliquid infpirat ín fanctoru fatidicorumdf uatum corda, uel etíam uo 
εἰς fonum afflatu fuo facítad corum aures perueníre, INam fi uox humana aér 
ictus dicitur, poteft& uox Deidici aérictus ucl uí, uel uoluntate díuina.]lta^ 
que illuminata mens per Dei fpiritu formatur ín uerba, undelocutus Deus ho 
míni dicatur, quoniam humana fragilitas aliteraudíre de D'eo non poteft. Prae 
terea,uti Adamantius inquít,ueteres Deo fermonéattribuére:quia ciim norínt 
homines hoc mínifterío uoluntate alteríus alterí ínnotefcere, aenofcant ea quae 
fibi per Prophetas deferuntur, diuinz indícía effe uoluntatis . Mortales enim 
haudquaquam intelligerent ín hacuel illa re Dei contínerí uoluntatem, nifi ea 
focutus diceretur, cm eorum fenfus nequaquam percipere pofsit,uoluntatem 
cuiufpíam per filentium inter homínes indicare pofle. Jj 
O R-T-V S; 

(ru ad hzcpingere fi uoluiffent, eemínos Crocodilí oculos faciebant, 

quos habet ín(tar fuís, uerüm ex toto feri corpore promínentes, & emifsi^ 
tíos. Atcp ita pars ea,qua lucís conceptaculu tam infieniter extet, exortui uide 
tur afsimilari.Eft tame & alía ratío iftíus fignificati, quód animal hoc fuapte αἱ, 
nullo parentum incubitu fomentóue, formam & lucem acquírit, ucluti Sol per 
(emetipfum exorítur.Crocodilí enim tam fluuiales quàm terreftres cum ín ficco 
partum ediderínt, oua fua terrz cómittunt eremío, quibus tamen femper afsi 
dent, dum catulí anímentur & excludantur. Locum ueró eligunt, ad quem 
fummo auctu eo anno eegreffurus fit Nilus, quafi diuínatíone quadá oua tranf 
ferentes. In nummis uero aliquotfimulacrum Oríentis radíato fingitur capite, 
dextera ín altum (ublata,eacp paffa,quod ín Caallieni plerífqs nummís habetur, 
inferíptioneaddita, O R IEN 5. A V G. quam quídem manum patefactam, 
& radios ipfos, Maro non uno loco uidetur explicaffe; 

Ci primos crafhinus ortus 
Extu- 


A 


Β 


Liber. X XI X. 207 


Extulerit Tuaavadisa vetexerit nbem. 
OGGASV:;S. 

Y Vod fioccafum identídem pingere procuraffent, Crocodilü humi toto pro 
E corpore delíniabant, quippe quadam íncubantis fpecie, fponte enim 
ad íma quagpferrí gaudent, immer(icj fluuijs humilibenter obrepunt, folodg 
adhzreícunt,delphinoru & aliorum ho(tíu metu, quod norunt à molli tenuíds 

cute in uentre fint. D'íes praeterea maxima ex parte aguntin terra, noctes ina; 
qua,teporís utruncp ratione: noctu ením tepídiorem aquà experiuntur. Ita So^ 
lem imitari uídentur,quí nobís emergere matutino tempore,uefpertíno immer 
gi uidetur. Ad haec Crocodilo uifus in aqua hebes, extra acerrímus:íta illi praeci 
pueaccidit, Solís occafu obícura omnia, exortu claraatcqj perfpícua redduntur, 
JROESINDE B'ROS CTEIVENEE S CVM VEE: 
Enebras autem(quo uocabulo tam funus,atratumd; pomparum apparatir, 
quàm mortem ipfam,quz lumína claudit decedentium,intelligebant)figni 
ficare cim adlibui(Tet, Crocodili caudam faciebant : is ením (imulacanimal ali 
quod ceperít,caudae opera utítur ad exanimandum,ca enim captiuum uincít,ac 
mox plectendo conficit. V ís (iquídem omnis, acomne Crocodili robur, ín cau 
da fitum .Id uero commode figurabitur, (i abditus in fpecu fola exporrecta cau 
da pictus fuerit:nam & illi proprium eft fpelaca fubire, in quibus quatuor inter^ 
dum menfes hyemis inedia pertinaci delitefcit, unde forte tenebrarum deductu 
c(t ienificatum,Sedenim hac etiam ad eam facere opinioné poffunt,quód ídeo 
Crocodilum colerent,quía híncetiá diuina quaedam fpecularentur.[Nam quód 
Dei ipfius & caput & fubftantia imperfcrutabilia (int, cum Crocodilo faciunt 
in fpecu latitante:quare Seraphim faciem atqy pedes Dei uelare ad arcam Domi 
ni dicuntur,quód diuinae maíeftatís principium atqp finem uerbis nemo ualeat 
explicare, necp picturatione ulla declarare : definire ueró nulla prorfus circum 
fcriptione quifpiam aggrediatur, Quam ueró de Deo cognitione profitemur, 
cam cx operibus perpendímus, quodà pofterioribus diceret Ariftoteles, Qua; 
τε Gentes admonebat 1 E S v s Deus no(ter, Sinolitis mihi credere,credite o^ 
peribus que ego facío.lta íoítur fapientes illi Crocodilum imaginati funt ín fpe^ 
cu,cauda tantu exerta,abícondítu, [Nam Pfalmo etíam x v ΤΙ, dicitur D'eus po 
fuiffe tenebras latibulum fuum, ut plant fignificetur, obfcura multis & incogní 
ta cffe, quae de Deo pijs tantüm ínnotuerunt, utpote quz Deus ipfe occulat in 
tenebris: & ut Origenes Adamantius ait, manife(tu eft rar admodum perue 
niffe ad homines Deicognitionem, iddg paucifsimis contieiffe, fiue quod ob 
mentis hebetudínem ad cíus mícantifsimze lucis radios caecutimus : fiue quód 
ínquínata mens eíus non recipit puritatem : fiue quod humanum hoc corpus 
adeó fzeculentumanimum etiam obturat,ne pofsit ípirítum eius admittere:(iue 
quód intellectus noftri uirtus (it adeó imbecilla, utímmenfitatem cam nulla ca 
pere pofsít coniectura, Nam & de Moyfelegimus, eum ubi Deus effet caligine 
fubijffe. Deid iudicia Prophetze abyffum uocare confuerunt.Quin & 1E $ v s 
ipfe, INemo, inquit, cognouit filiu ni(i Pater,nec Patrem, ni(i filius, & cui filíus 
reuclauit.& ín hancíententiam pafsimà πο [τίς pluríma, Eacj de caufa Ioannes 
filium lucem ponit, quía is & feipfum illuminat, & Patrem in confpicuo ponit, 
quíiadhuclatéretin tenebris,nifi per filij manifeftatione ínnotefceret , INobís ue 
ro nifilux illaorta effetjadhucin umbrofa mortis regione federemus,díceret E 
faias, V ndeaur,nifi diuino difpenfante fpiritu, imagínatus eft Orpheus dicere, 


3 


Pierii Val.Crocodilus. 


Nox quzlucem emittís?Quod & Pfalmographus:Emíttelucem tuam & ueri, Ὁ 
tatem tuá, l'abernacula ením Dei tenebrae & latibulum,uti díuíng litere paísím 
memorant, Sed plura fuper hocdicturi fumus in Ignís cómentario ubi Faces. 
PERNICIE S. 
N uniuerfum autem períd animal fculptu, malum, damnümueaut pernícies 
alíjs illata,(i Diodoro credímus,apud Aigyptíos (ignificabat,omninod inex. 
plebilís rapacitatís hieroglyphicum habebatur: anímal ením eft multz rapínze, 
unguibus ad difcerpendum promptifsímis,morfu afpero tetrodj,ut quod den; 
tibus lacerat, nunquam fanetur , Impune ueró ínter eos enatat, quí fe adipe eíus 
feri perunxerít. Qnod fa&títaffe Firmum /Eoypti tyrannum, qui oppreífus eft 
ab Aurelíano,teftíimonio Aurelij Feftíuí, V opiícus tradit. 
SALACI'(TAS. 
ER & falacitatís indicium, ut ipfi dicunt Αἰ eyptij, propterea quód abun 
danti fcetura prolifici funt Crocodili,libidiniscg ufqueadeo contagíofz,ut € 
dextera corum maxilla dentes lacerto dexteroalligati, nequitíam credantur (ti 
mulare. T'erre(tris porro Crocodili,quem Scíncum,utalij,Scínguappellant,ro Ἑ 
ftrum & pedes ín albo uino potí, lafciuíz cupiditates accendere apud magie fcrí 
ptoreslegas,& huiufmodi quadam apud Díofcorídem & Plíníum. 
F V-R' O'"R- 
d δ γα ad haec Αἰογρτῆ, & quz inde calamitas aut clades accepta efTet, per 
Crocodilü femetipfum uerberante indicabant,propterea quód 5 irríta prae 
da cuíufpià fpe fruftratus,ín femetipfum furit, fupra modum indignabundus. 
EDAUPR'O'CUNIVOM. 
Ium impedimenta,infidiasc; & latrocinía,que contra uíatores exer 
centur,per idem animal etíam oftentabat. Et T yphonem,quem βεξαιῶνα di 
cunt, ín CrocodiluabijfTe affeuerabant, tametfi nónulli Typhonís comitem po 
nant.Crocodilus autem aísidue negotíatoribus ín(idíatur, quo genere latroci 
nij T yphonem infamem tradunt. Quapropter ciim íllí honores omníno decre 
ti e(Íent,ex manfuetis animalibus afinum illí nutríebant:ex ferís uero Crocodiz 
lum,& fluuialem equum. Inftitutu ením eratapud eos,quibufdam Dís, ne no^ 
cerent tantum, facra facere : atqj íta quo magis illos fibi conciliarent, animalia e^ 
iufdem ingenij,quo illos fuiffe perfuafum habebant,colere confuerant.In Apol € 
línís ueró cíuitate, quo iniurias à Typhone Ofirídi íllatas ulcifcerentur, de Cro 
codilo uefci lege (inguli tenebantur.Certo igitur die couenari folebant,&quot 
quotcaperent, interfectos eos ante templum, reí ale benegeítae monumentum 
te(timoniumq,profternebant, 
ΗΕ ΟΣ 
1 facerdotes helluonem fignificantes Crocodilum hianti ore pingebant: 
is ením cibo fatur, quem immodice fumit, fomno fopitus in littore fe profter 
nit, efculento femper ore, ad quem auículz trochili, quz fenatores & reguli di 
cuntur, pabulife eratía conferunt,inuolantefcg dentes depurgant,atqpita magis 
& magis ad patentíorem híatum fcabendi dulcedine prouocant: quod íchneu^ 
mon perpetuus eíus hoftis fi quando fuerit confpicatus, faltu fe ín guttur eíus 
immittit, introd; progreffus donec feri cor morfu lancínet, moribundam mox 
feram derelinquens abít incolumis. Alij crapulam ídeo fignificari per Crocodi/ 
lum tradunt, propterea quód is meatu careat, per quem ciborum excremen^ 
ta deijci foleant ; quare eadem mox digefta & índigefta per os reiectare neceffe 


habet, 


Liber X XIX. 208 


A habet, qua moxaues aduolantes depafcantur,perínde ac qui praeter fatietatem 
nimio farciuntur cibo,cim digerere ipfi non poflunt, euomere cogunt, Qui ue 
τὸ cultui habítià facerdotibus nutrícbant,tanta erant manfuetudine,ut nó mo^ 
dó uocem accerfentiü agnofcerent, & attreciarí paterent, uerüm etía fauces ad^ 
apertas perrigerent,dentescj manib.depurgari;abftereid linteo permitterent, 

ἌΠΟ ΘΒ G'ENERE'AD'UGI-ARTTA 

GEM HEDEIG T-V-8 
Ommentifunt nónulli, hominem qui nulla fanguinís clarítate, mínimiscg 
principijs ad am plifsimas celeberrímascp dignitates;ad opes,ad honores e 
uectus effet,per Crocodilum &ouum eíus pinoere.Illud eníim de Crocodilo fer 
tur,nulli animalà tam paruis inítíjs ín tantam excrefcere magnitudine, Ouum 
enímnon multo maíus edít quàm anferis, & fcetus inde exclufus pro portione 
eft;attamen ad cubita uíqg quíndecím,ueletíam fexdecim crefcendo porrigitur. 
Sunt qui eos tandiu augeriafferant, quandíu uiuunt. Facitad hoc Afopía fa 
bellanon illepida de Crocodilo;generis nobilitatem, & fua & antiquorum pra 
Ἔ clarafacínoraapud uulpem extollente : cui argute illarefponderit,ex cuteuetus 
cíusac diuturnum exercítium,ucl eo tacente, prodi, 
I NPVEUINGBSVsst 

Dduntnónulli, lacefsitum iníurijs hominem, neq; tamen fuccumbentem 
aut uicttt;per Crocodili tergus fignificari, propterea quód íd fupernt corti 
cofum adeo fit, utcontraomnem ictum,ínuictu habeatur, De πίσοτε ucró eíus 
elanguefcente,(i quis eum penna ibidís demulceat miítioetdp, ín Ibidis comenta 
rio dictum eftloco fuo. Apud Horum ínuenías uefpam fuperuolítante Croco^ 
dilo indici effe;uel ipfius anímalís fanguinem corrupttucl Crocodilum mor 
tuum : uefpa enim ex putrefactis orítur cadaucribus, V erüm íd quoc myftice, 
ciim mala ea quz per Crocodilum fignificantur,indicare uellent facta iam mitío 

rauel omnino (δ τα! τον frígída & inanis ea effet interpretatio, 

"A GrDYPIDISEDVES: 
“τ: catena religatus ad palmà,ín areis plerifqg nimis habetur,cum 
infcriptione, C O L. & G. Colonía JE eyptus. Ab altera facie duo funt hi 
mana capíta,quoru alter ad Oriente fpectat nauali corona infigne: lírerae fuper 
c nefunt, I M P. ubi nímíri per Crocodilu ipfa (ienificatur A eyptus.Quuód ue 
ro fit religatus ad palmam, Augufti omnino uíctoríam oftendit, quam etíam ín 
obelifco campi Martij notari iufsit, A eypto in ditionem redacta. Duo illa capi 
ta, Augufti unum,alterü Aerippz effe crediderím,de quo V íroilíus:; Tempora 
nauali fulget roftrata corona.In alio Augufti nummo argenteo Crocodilus eft, 
fupra quem fcriptu, & G Y P T O.infrà, C A P T A.abaltera facie Augufti caput, 
'cum círcunductis literis, C& SAR DIVI F. COS. VI. Etpictor INealces, 
cuius meminit Plinius, cim pralíü nauale Αἱ eyptiora & Períarum pinxiffer, 
qued ín Nilo,cuius aqua eft mari (imilis,factum uolebat intellioi, hieroglyphi2 
co apertifsímo hoc declarauit,quodarte non poterat: afellum ením ín littore bí 
bentem £g z«56yy ^s pinxít,& Crocodilum ínfidíantem, Eft & numus L. &r. 
AVREL. COMMOD.ubiCómodus ipfe fub Herculis imagíne pede dexte^ 
ro Crocodilum calcat, laeua clauam fuftentat, dextera /E gypto fiftrum praeten^ 
denti fpicas porrigit. Infcriptio rem declarat, IND VL GEN TIAE 
AV G. Atgyhzcde Crocodilo dicia fu£ 
ficiant, 


L 4 


Pierii Val.fluuialis Equus. 


DE FLVVIALI EQVO. tcd 


ἮΝ Lurimum uero fecum affert impietatis improbus ineratusc; Hippopo 
P |tamíanimus, quí nulla geníterem reuerentía profequitur, & alienis bo^ 
Ξ 5/4! nis diripiendis natura promptifsimus exi(tit, 
IMPIETA S. 
ME enim Αἰ σγριῆ facerdotes ciim impium, cirm ingrati, cüm iniuftum 
quempiam notare uellent, Hippopotamu proponcbant. Admonituri ue 
ro mortales omnes uitía ea omnino εἴς declínanda, totads aními fortitudine 
fupprimenda, duas eíus anímalís ungulas deorfum inuerfías facere confuerunt: 
fiquidem isab incunte (tatím adolefcentia patri incipit infe(tus effe, tentatcp ἢ 
pofsiteum decertando fuperare, quem fxpe ín pugnam prouocat: quód fiacci 
derit ut uictor euadat, matris coitum affectat, uita patri codonata:fin uictus aut 
cohibitus à patre fuerit,necp tam fcelerati uoti compos fieri potuerít,perduranz 
te tamen prauitate tantífper conatum differt,donecadoleícat,factuscj iam robu 
(tioratqg ualidior, deteríorem ztate factum patrem ínuadit, fcedifsimecg neca? Ε 
tum petulantifsime dilaníat.Inuerías ieitur ungulas eas ideo (tatuebant, ut qui 
rem fpeciarét quid íiIze fibiuellent comonefacti;propenfiores fierentad pietate, 
1: quod tantz apud eos curze fuit, ut principu Íce^ dips ap ECL A 
ptra, & huiufmodi pleragp infignia, atq; ge(tamiz ti przferenda. 
na & monumenta, armacdp aliquot quorum quoti^ -- 
dianus effet ufus, ita infignirent,utin fumma potio. | 
req parte ciconiam prechigerent ex aere, uel exauro | 
argentóue factam, inferne uero ungulam Hippopo 
tamí fubíjcerent, quod impietati pracferendam effe | 
pietatem indicaret . Species ueró ungularum ἥς eft, | 
quales bubus, licet dorfum, iuba, & hinnitus equi 
fit,unde illí nomen.Ineft praeterea talus bifulcorum | 
modo, dentes ut aprorum exerti, leuiter tamen: ro^ 
ftrum refimu, apri cauda etíam, magnitudo & inte: | 
riora afini, teroorís crafsitudo tanta, utex eo uena; 
bula fant, & fcuta galea impenetrabiles, nifi hu; 
more madeant, munire pofsit. 
IMPROBITAS EDOMIT A. 
(ode. ucro e(t ípecies illaque uifebatur olim Hermopolí, ea fcilicet 
Huius fymbo ἃς. 4pictura,ut Hippopotamus effet, fupra quem fculptus erataccipiter cum fer 
liiconem μὲς pente dimicans, Cuius argumenti fignificatu íd effe tradunt Zeyptiarum lite 
τὶ P&P! rarum periti, ut Typhonemab Ofirideui domitü,cüm dc principatu certamen 
Ξ conferui(Tent,intelligendum autument: per fluuialem equu Typhonem ab O2 
firide uidomitum, peranguem principatum interpretantes;atcp ita Ámprobita^ 
tem potiores fibi partes aíTerere conantem, uirtuti demum cedere fubinnuant, 
Eadem de caufa cum facra faceret eo die,quo Ifidís aduentus € Phoenicia celebra 
tur, fluuíalem equureligatum libis inceflere per ludibriu confuerant.INon difsi 
mularim hic Aureoli tyrannitumulüad pontem AureoluInfubriz fupercfle, 
à Claudio Carfare fex elegorum ueríuum epitaphio nobilitatum, in cuíus con 
ditorij parte prima Hippopotamus fit íncifus, quem ferpens cauda mordicus 
apprehenfa complectitur.ld puto fignificare, tyrannidem tandem temporis fpa 
tio 


Liber X XIX. 209 


A tiodomítam.De Aureolo enim quiGallienitempo — vin Tv T1 CrDIT 
recum plerifque alijs tyrannidem arripuit, plura le improbitas 
easapud Trebellium Pollionem, & Iulium Capito 
linum. Epigramma tumulo ínfcriptum à Claudio 
Imp.ita fertur: 

Κλαιδιθ᾽ αὐρεολῷ μετοὶ dWiok À pot καῖσαωρ 
Τὰ x TÉ ϑυκ ἣν ὡς ϑέμις οὐδιδὸφ 
τῷ yo? καὶ φωίω, ἀλλ᾽ ἐκ ἐϑέλκαβ φρόνημα 
Ilzots ἀϑιρήτοις Τῷ Geo τῷ ou TIGIONS 
Kaà/G" δ᾽ oixziguoks καὶ σώματ᾽ tac T om Qs 
AvpioAs γέφυραν éiowó rl To luo, 
ἘΠ ΘΗ δὶς 
H9* ctiam AE gyptij facerdotes per fluuialem 
equum fignificare foliti funt: qua uero de cau; 
fa id facerent, neque Horus fcripfit, neq;nos apud 
quempiam traditum ínuenímus: (i quíd tamen arío 

Β lariliceat,dixerím ego,quía depaícit fegetes, deftina 
tione,utferunt,ante determinatas in diem: n6 enim 
utiboues & pecora reliqua, hac illac errabundi mo; 
dó hic modó illicaliquid carpunt, fed tanquà meffo 
res ad opus certu conducti, fuam unoquoc die par 
iem pabulantur. Hora ueró nomen pleruncy pro 
tempore cuiufcunq maturitatis accipitur, cuius a 
pud Ciracos apertifsimu cft fignificatum. Cüm ue 
τὸ íta pabulatü prodit, ea utituraftutia, ut uelut ex 
agro ferentibus ueftíoijs progredíaturauerfus, ne quz reuertenti ínfidiac com 
parentur, Veleaforte de caufa horas índícare dictus, quód diem & noctem du; 
plici natura dímetítur:fiquídem interdiu in íimís aquis latet,noctu ín terrà core: 
ditur.Apud A gyptíos autem nox cum die pari propémodum horarü numero 


aísidue difpefcitur, 


DE"PHOCA 


Hoca fluuiali addetur equo, cui fimiliteruitainaqua & in terra com 
munís:eam nos uitulum marinum à fpecie tergoris inftar boum uillo^ 
(i nuncupamus. 


SiO ΕΝ τ EO SS V.S; 
V perfluum ueró effe uidetur ratíonem afferre, cur fomniculofus homo per 
(imulacrum eius exprimeretur,cüm de profundo eius fomno díuturnaqp ue 
ternofitate tam multa pafsim à gracis latíniscg autoribus memoríz prodita re; 
períantur,quo Ícilícet pacto fternuntfe fomno diuerfo in littore Phoca. 


IN'TGORTVNII MAGNI TVTEI^R. 


D potius referam, quod hominem íta res fuas procurantem, & aduer(us peri 
culaauxilía difponentem,utà quocuncp uel maximo infortunio tutus habea 
tur, fignificare qui uolunt, eum Phocz coríum índutum pingunt. Viitulum fi 
quidem marínum ex aquatilibus fulmine non íci obíeruatü eft, tantad morta; 
líum id perfuafione receptu, ut uuleó cíngula ex eiufmodi corío comparentur, 
qua infortuniorüu í(tíufmodiamuletum effe creduntur, V eteres autem, calamí 


Pierii Val. Phoca, ἃς Murzna. 


tatesà potentioribus illatas, fulmínu iactibus zequiparare folitífunt. Et fulmi Ὁ 
nare dicuntur Reges, cüm quíd ínalícuíus perditionem moliuntur. Síc, Caefar 
adaltum fulminat Euphratem, apud Maronem egas;apud Ouidiu uero,fe to^ 
tiens Augu(ti fulmine petítum, 
VEGWNIAGCOOR. 

Riínatorem etii homínem peranímal huiufmodi fignificare mosfuit,quan 

dó ín ficco genítum nullum hoc maegís undís ex difciplina foleataffucfieri. 
Paríuntením ín contínenti Phocz, paulodj poftcatulos educit, ut mari affue^ 
fcant,&cueftigio reducunt;iddj (xepius fa&titant,ufquequo paulatim íta confue 
Ícant marís contubernium non afpernari, 


DE MVRAENA. 


V ranaquogpin ficciexit,& terre(trium comercio delectatur. Quid 
ucro híncfignificetur uídeamus. 
ALIENIGENARVM PROCVS. 
Ls PR hanc pictam JE eyptij facerdotes hominemalienieenaru con^ E 
cubítum appetentem,externisue matrimonio copulatü íntelligebant:fiquidem 
hacc,ut Lícinius Macer tradit,fceminei tantum fexus eft, ideoqs de mari egreffa 
ferpentibus copulatur;atqy índe concipit: ob id fibiloà pifcatoribus tanquá fer^ 
pentibus euocarí, X capi, Aríftoteles tamen, utpote qui Mlurum marem agno^ 
Ícit, uti fuus in plerifqgs huiufmodi mos eft, hocnegat, tametfi in terram prodi; 
re;atqi ibi fepe capi;no inficíat.quamuís Andreas Phyficus,qui INicandro glot 
femata quedam fubíecít,totum íd mendacium effe profitetur,& neq; Murzenas 
in continentem prodire, neqp uíperis perlittora comiíceri contendit, Attamen 
cum Αἰσγριής Archelaus id aflerit pro coperto, neg; difsimulat INícander,qui 
píícatores ait, quamprímüm Murznas in continentem exire cofpexerínt,metu 
perculfos in mare ftatím fe demergere, απὸ feab uíperarum ictu tueantur, Hoc 
idem D. Ambrofius,Hexamero,Bafilium Magnum fecutus;affirmat, 
MORES CONIVGIS.FERENDTI. 
V iperís enimait fibilo Vlurzenas euocari;idd perínde ac fi hieroglyphicu 
EA n interpretatur,íd fcilicet ex hoc ínnui,ut mulieres admoneantur, feren 
dos effe mariti mores, (it licet fallax uir,afper,inconditus, temulentus,lubricus, r 
multa in hancíententiam., 
AS DV. To ΠΕ ΒΝ: 

Afilius ex hoccongreffu anguis & Vlurzng adulterii interpretari uidetur: 

admonet ením eos quí nupttjs infidiantur alienis, difcant cuínam ferae, cuí 
reptili (int fimiles,cüm naturae quoddam adulterium uipera Murznzd coiun 
ctío uideatur.atcphucpotíus refpicit A 'eyptiorum hieroglyphicu. Quare míní 
me mírum ἢ Craflus, uir fatis tímpurus, Mlurzená mirz docilítatis exanímatam 
luctu profecutus eft, qui uxores trís abíqgluctu fepelierat, quod illià Domitio 
obícctatumlegíimus. 


S.A& Δ ΠΑ ΘΟ LT.A; 
ΝΕ incongruum crít híeroglyphicu, ἢ occultam quandam fxuitíam figni 
ficaturí,fanguinaríam quíppe crudelítate ín mollialioqui atcp effoeminato 
homíne, per irritatà Muraenam exprefferímus, immani Romanorü procerum 
exemplo, quí feruitía olim Mlurzenis exponebant excarnificanda, ciim ea alio^ 
qui beftíaexedentula fit,ut diceret T ertullianus;atqg εἰ exanguis,& excornis. 
DE 


Liber X XIX. 210 


9 ΠΑ ΑΝ ΤΣ WAT, ΤΡᾺΝΣ 


Ξε Nuitare uidetur fimilítudo quadam, ut Anguillà murznz fubiun^ 
gamus,nó quód hac ínter amphibiía fit,fed quod erratíca,quadamdg 
j| cognatione murzenam attingat, quippe cim haec fluuialis, illa marí^ 
[— f] ríma fitanguilla. Nam qua ín marí reperiunturanguillz,3 fluminiz 
busomnces inferuntur, funtds ibi omnes percgrínze: ín alíenà tamen adícitae pa^ 
tríam,alíenos etiam mores imitantur, X labem magna ex parte eluunt, quam ex 
terrena Éxce fecum attulerunt. Eius ueró fignificata raraadmodum apud E gy; 
ptíos fuerunt, INo(tri multa híeroglyphícis Αἰ eyptiorum fimilia, qua per cius 
imagínem intelligenda effent,excogitarunt. 


SIBI .SOLINATVS,. 


xe enim id tantüm fuper Anguilla nota tradítum ab AK oyptijs inueni; 
uthominem omnes alíosauerfantem, & (corum ab aliorum confortio fi» 
biuiuentem,perfimulacru eius fignificarent;propterea quód eam nunquá cum 
ulloalio pifcium uerfari, neg; quidem coiugali inter fe ufu miífceri deprehendit 
fent.Sunt qui uelint eas fponte ín luto humefcentec; humo proueníre.Sunt qui 
eas ícopulis fe atterere dícant, ca (trígmenta uiuefcere, neqpaliam earum efTe ge^ 
nerationem., Bafilius Anguillas nonalio ullo modo, nifi ex fzculenta materia lí 
mod procreari tradít,quaru neq; ouum, neq ullum alíum ad fuccefsionem mo 
dum conftare compertu eft. Arí(toteles porro neq; marem neq; foeminam ín iL 
lis effe teftatur,neqg prolem ex fe alíquam creare pofTe, cüm neq; ouum, neq; fe 
men fortítz (int.Ouum ín nulla unquam Anguilla uifum,neqs foetum in utero 
depreheníum, ut ín ἤ5 quzeanímal gíenunt:capillamentís tamen & lumbricis 
quzdam fimilía ín uentriculo reperiri, non tamen ea unquam anímaífcere, necg 
eolocogigniautimmorari, quz fint in fcctum euafura, quía non fecus ac cibus 
cócoquerentur.()uod uero alij dícant meliores efTe foeminas,quasà capitís for, 
ma fecernunt,quippe repandíore hís,maribus uero oblongiore;atqp ita eas quae 
à cxterís difcreparent,fcemínas appellarínt;philofophus idem nó maris aut fce 
minz,fed generis differentíam agnofcit. 
MEMORIA POST OBITVM EXTINCT A. 

ie funtalij hominem, de quo nulla poftobítum memoria fuperfit, 

per Anguillam mortuam fignificari : illa fiquídem mortua nó fuperfluitat, 
nec furfum fertur, ut maxíma ex parte piíces caeteri faciunt, fed peffum in pro^ 
fundum rapta,in eodem quo genita eft limo coputrefcit.Id ea de caufa fit, quód 
uentre funtadmodum exiguo, atq; ideo mínus inanes, T otü ueró corpus cum 
fere folidum fit, necp fere quicquam aérís admittat, & caro ipfa elutínofa admo 


dum,necquíd peruíu relinquat,fit ut (imulatqp expirarint füomet pondere era^ 
uatze peffum ferantur, 


PROFAN VS. 

IS diuinis Hebraorum literis ezdem profanze fenfu myftico dicuntur: neg 
ením fquamofz ἔπε, ας huiufmodi funt pifces in aque profundum immer 
fari, & in ceno libenter uolutari confpiciuntur, Ad horum (imilitudine, aními 

qui terrena tantüm fapiunt,idonei non funt utad facra proponantur, 

IMPATIENS.ALIENI COELI. 

us hzc,hominem inalieno ccelo difficulter habente intelligentes, AnguiL 
Alam ín hydrijs duabus píngebant, capite fcilicet in unam, cauda ín alteram 


Pierii Val.Rana. 


demerfis. Anguilla (iquidem nullam uehementem tolerat mutatione, fi -(ta/ D 
te de lacu in pifcínam transferatur,uiuere nequit,etíam fi frigida aqua fuerit. 
EWVGIENTIACSINE SPE SEQNME 

Lies infuper qui fugitiuam rem aliquam nulla confequendi fpe fecta; 

retur,indicare fi uellent, Anguíllam pingebant,quà manusà cauda prehen 
deret: tanta enim eft lubricitate przdita, ut de prenfantium manibus elabatur 
quamfacillime,difficultercg contineri pofsit.Subterfugij iftiufmodi fimilitudi 
nem fibidefumpfit Athanafius,ubi epiftola ad &gypti epi(copos dícit:Tamet^ 
fi clabí millies tanquam Anguillae conentur. 

SPES CERTA RE SVPER AMBIGVA, 

Vd ficertam effe fpem de ambiguare quapià oftendere uoluiffent, obuo^ 
Rican: eam ficulneo folío pinxiflent, quód fcabritie fua prenfanti fit admini 
culo nequaquam írríto, V nde prouerbium, 6 τεζῳ «ài ἐγχέλίω. 

PER DISCORDIAS CIVIVM LOCV»? 
Pul, 3E GEESASNEGV:SA 
Omínem uero ex ciuilibus feditionibus & tumultuofis difcordijs crefcen^ x 
tem, red auctum fignificantes, eum ín Anguillaru uenatíone occupatum 

effingebant , Aqua fiquidem quieta limpidacj, earum captura nulla propémo 
dum, magna uero (i perturbetur., Qouare pifcatores tempeítates obferuant, la 
cuámueaut fluminum turbationes, unde aqua limofa fiat, magnas índe captu: 
ras paruonegotio confequentes, Rem tradit Ariftoteles & plericgalíj,tum Ατίσ 
ftophanes,Equitibus;hiftoríam luculenteradmodum explicat, Allantopola dí 
cente:Eadem quidem tu feci(ti, quae uenatores Aneuillaru faciunt,Sed cur non 
Ariftophanem ipfum fualingualoquentem audíamusz 

ὁ πὸν 34? οἱ τὸς Ey xtA de θερώμϑνοι πεἔπονθας, 

ὅταν μϑνὴ λίμνη War SR, Actu ors INS ὅδοὺ" 

ξαὺ δ΄ αγωτε καὶ wg TG ὧν Bop CogoN XV GT AS 

αἴροσι, καὶ σὺ Aaa Gode ἰὦ Tu xo AA τωράῆης. 

Feci vt is qui captat anguillas faci, 

Quieta cium Junt flagna venattr nilil, 

Sed cenum vbi omne illac && bac fübuerterit, 

Captura magna eit. Tu quoq vbi perturbauern F 

Hnc ciuitatem e inde,plurimim σαί. ' 
(δηλ επεεπείδπι Cicero (ibi defumpfit,oratione ín Catilinam fecunda; Hono 
res quos quieta R epublica defperant,turbata coníequi fe poffe arbitrantur. 


DE RANA. 


Ana ueró ita inhocalbum admittenda eft,ut hieroglyphicatota uidea 
3| tur: namanteaquam facta (it, in huiufmodi materiam dare incipit ar^ 
3] gumentum, 
IMPERFECTV S. 

Vita effe ín humanis operibus imperfecta;indiene, ut mihi uidetur,pluri 

micóqueruntur. Quis enim undecung; perfectum opus ullum praeftare 
pofsit, fi mortalium nemo omnibus abfolutus numeris reperitur? Quin ipfare 
rum natura multa nobis oftendit, quae inchoata reliquerit, neqstamen ob hoc 
eius quifquam indiligentiam reprehendat: id quod fpectaree(tin Rana praeci 
put, per cuíus effigiem non immerito facerdotes A: gyptij rei cuiufpiam imper^ 


fectio^ 


, 


Liber X XIX. | 211 


A fe&ionem íntelligebant , V ídere fiquidem e(t plerunqs huius σεποτίς animalía 
inlimo, ubi procreantur, altera parte Ranam,altera ueró terram ipfam indi(tin 
cam, uiuenticp portiunculz applicitam.Szpe enim flumine;aut lacuna,lamáue 
alíqua,uel fponte, uel deríuatione aliqua decedente,animal íd ímperfectum de 
ftituitur,quod tum prímu informari cceperat & coaleícere,O mnibus hís fidem 
INili facitínundatío, qua rerum i(tíufmodi míraculaomnía prorfus excedít:eo 
quippe deturgente, muículi & πατῇ generís anímalía reperiuntur, ínchoato o^ 
pereaqua terraecp ín parte corporis uiuente, nouiísiíma effioie etiamnum ter 
rena.In Ranís uero qualibet maturitate genítís,natura fem per imperfecta:quod 
ín ip(a precipue lingua exploratum eft, quam applícítam & cohaerent habent, 
cüm tenax fit earum matería, necgdi(tincta fatis compofitione. príma uero co 
haret,intíma abíolutaà gutture,unde genus illud ululatus íntra aquas reddüut, 
quam ὀλολύγονα Qoi uocant,quze,uti Plutarchus aítaamatoría & coníugalis eft, 

DIN/BRESCUMUNDYX:S. 
Idem ipfi facerdotes (i hominem,nuerecundum notare uoluiffent,R anam de 

5 Lícribebant:ferunt enim eam fanguínem nO ni(i ín oculís habere: quí ueró fub^ 
fanguineos habent oculos, ex Ariftotelis & Adamantij phyfioenomici fenten^ 
tía,íinuerecundíaudacescp funt:iracundia;ubi ficci:ubi humidi,ebriofitat£ : (ub^ 
rubceícentes filate pateant, intemperantís oris hominem, mulierofum, ftolídi, 
& aleonem indicant.In grandioribus rubor,neqjlibídíni neq; gula modum po 
niullum oftendit. Quod fi glauci fanguíneic fuerínt, hínccalliditatem, indeue 
faniz proximiorem audacia coarguent. Quia ueró canes plurímüm oculos fan 
guine fuffufos habent;híincapud Homerum Achilles canínos oculos ob impu 
dentiam obijcit Agamemnoní:de quo fatís ín Cane, 

Gi; VIR? E OS; ΓΑ SC 
me impudentia curiofitatem,unde alterum elícítur hieroglyphicum.INam 
hominem inalienís negotrjs explorandís plus quo folícitum, quid dicta 
factadj fingulorum afsídue percontetur, & impudenterarcanoru omnium fpe 
éatoreffe concupifcat, per Ranam identidem fignificabant: oculi enim aníma. 
lihuic prominentes funt δέ emifsittj, ut facile fpectandi contuendics omnía cw 
riofitatem prz fe ferant. Etqui homines eiufmodi funt oculis praediti, dolofi, 
ς ftolidi,ineptid; fimul & íimportuni plurímüm reperiuntur. Hoc tamen fignifi 
catum in Rananonab oculoru fpecie tantu, uerim ab occultiore docirína qua 
dam defumptum uideri poteít. Tradunt enim Magi, Ranz oculos cum lufci 
níz carnibus ín ceruinoloro alligatos, praeftare uigilantíam Íomnolentia fu σἂν 
ta. V nde Ípectandi promptítudo non índecenter excogitata. Sane uulgatum id 
tumapud Girzcos tum apud Latinos, ineffe oculis pudorem, quibus tamen ni 
ἢ modus imponatur, procliuíter eofdem in oppofitu huícuirtuti uitium prola^ 
bi. Alioqui Rana tanta przdíta e(t uerecundia,tamc; pudoris ingenui ftudiofa, 
ut ín propatulo nunquá admifíceatur : fedenim cüm in aqua coire nequeat, no^ 
&u exeunt;atqg ita noctem quam longaeít complexu mutuo cohzrent. 
| LONGO POST TEMPORE PROGREDIENS. 
W. ie Horumlegas;homine quí diuturniori temporc pedes cger fefe mo^ 
X uere nequíuerit, fi tamen aliquando ingrediendi beneficium confecutus, 
per Raná poítícos tantüm pedes habentem (ignificari: ea ením pofteaquàm na^ 
ta & informata eft, (ine pedibus aliquandiu uiuit, adoleícensqs poftícos pri 


müm pedes profert. 
M 


Pierii Val. Rana. 


S.OSPUBLL'SCESAS 

Sc& in facrís noftrorumliterís my(ticade Ranís Αἰ eyptiacis mentio per^ 

quàm frequens, quz iugiter in A'gypto pluerint. Sophiftarum nu gas, & 
dialectícoru garrulítatem, per eas doctores quídam intelligunt, fiue ob nullíus 
fignificantiae uocem tamargutá,tamq pertínacem,fiue quód ínluto uoluptuo 
fa (it earum habitatio: quorum utruncp Sophiftis attribuitur. Ab excellentía 
autem Sophiftam A:gyptium uno doctorum omníum cófeníu dicere mos eft, 
quod ad Protea nonnulli referunt, quí fe omnía in rerum miracula transfor, 
maret, Sunt quí Ranae híeroglyphico hzretícos notent;qui,ut Eucherius aít;ín 
cceno uilífsimorum fenfuum commorantes, uana tantüm garrulítate oblatrare 
nonde(inunt. A neas uir Platonicus, T heophrafto,Rane utitur exemplo,dum 
Cleontagarrulítate nobilem taxat:INecefTarium,fi uera (it opínio Theophrafti, 
quódanimz poftobitum brutis applicarentur, quorum uitam uíuere uifi fue 
rínt,ut Rang & Cleo unà femper futuri effent. A uocis autc afperítate Rane no» 
men apud Cirecos βαβάχῳ, 4] βοάβαχον dícas,quod apud interpretes T heocrítía 
nos T halifijs inuenías, &oXI«xo uero,fi nobis dicere liceat;afperífonu poffumus 
interpretarí, V nde de maxime difsimilibus dicitur, Rana cum grillo: id enim 
locu(tarum genus ualde muficum, & ob acutü molliter (trídorem,conciliando 
fomnoàdelicatis hominibus expetitur, 

DAEMONES. 

V in etiam in díuinis literis Ranz fimulacra funt cacodamonum, quodi 
ὕω Apocalypíeos luculente fcriptum eft: Et uidi de ore draconis fpiritus 
tres immundos in Ranarum fimilitudinem, 

ΡΟ OUS. 

Damantiíus tamenafpera quadam feuerítate commotus, per Pharaonicae 

plagz Ranas myftico fenfu poétarum carmina fignificari putat, quod inaz 
niquadam & inflata modulatione,cuiufmodi eft Ranarum fonus, fiue ille canz 
tus fit,mortale genus omne ín fabularü íneptías illexerít. INulli enim rei anímal 
id idoneuaututile;inquit ílle,coperitur, nifi quod improbis & importunis cla- 
moribus ad negotioforuatcp otíoforum fimul faftidíu ufqg obftrepat.Mliror ue 
τὸ tantz eruditionis uíru haec de poétis fenfi(Te,cüm przefertím ubigp fitinterio^ 
rís,utipfe dicere folet,litere ípeculator:zneqganimaduerterit, dum poetas carpit, 
Moyfi, Hieremiz, E(aíze,;& plerífqg omnibus Prophetis alijs fe conuícía facere, 
quí uaticínía illa de diuinis humanis; rebus cuncta luculentís carmínu nume: 
ris cofcripta elaboratadplibrís demandauere, Qyuód (i quos reprobare uolebat, 
dicere faltem quze carmina, quíppe Ithyphallicá nean Feícenína;an trítrochaica 
Bacchi,quos Poetas intelligeret;ne ob huíus uel illius impurítatem fanctífsimu 
hocomnibus nomé profanaret,ipfumd; totius mundi condítoré Deu,qui apud 
Gracie totius Chri(tianos poétae nomine fancie colitur, inceffere uideret.I[Nam 
quem nos factore cceli & terrae dicimus, Graeci dicunt arro ἠδ ὀρανοῦ xg 4 γῆς, 

SILENTIVM. 

Ontrà uero,ut unde difcefsimus reuertamur, inuenías filentium fienificari 

etíà per Rkubetá ranam illam grandifsima, qua eemínís ueluti cornibus 
infignita e(t; propterea quod obferuarüt magii ea ín multitudine uociferationi 
bus obítrepente ínferatur, filentíu fieri, Boc fpectare nonnulli putant Ranam 
illam Meccenatis celebratifsimá, qua ís literas & tabellas obfignarefolítus erat, 
utpote quí ea qug líterís crederet,filentio inuoluenda cfTe comoneret. P 

cim 


Liber X XI X.. 212 


A cim Rana,non rubeta,in omniu fermone, ego có potius rem fpectare dixerim, 
quafi Meccenas (4 in Augu(ti gratia factitarit , de quo etíamnu infantulo illud 
fertur,quód inauito fuburbano ob(trepentes forte Ranas filere iufIerít;cui qui 
dem comento adeó fauituctu(tas illa,ut ex eo negentur ibi Ranz coaxare,quafi 
etia adhuctanti Príncipis imperío obfequantur. V oluifTe ieitur Vleccenate híe 
roglyphico eo íchemate tacíturnitaté polliceri;in fjs que Auguftus eíus fidei cre 
didiffet;nó fecus ac Ranz ipfa morofaadeó earrulitate infignes,illiadhuc infan 
tulo paruere.[Nam Sextus Aurelius & Eutropius fcribut Meccenaté procipuu 
amícorü Augufto fuiffe, ob taciturnitatem,quam tamen in eo nonnunqui defi 
deratamab Augu(to Tranquillus aít, De Ranis id fertur, quod in frígidiores 
coníectz fontes obmutefcant,translatz in tepidiorem paludem uocales fiant, 


ἘΝ ΘΓ ΘΑ Θὲ 
QU uero Ranain paruulo nummo quodà Roma apud Maffzos habetur, 


cim ab altera nummi illíus facie Diane pharetratze fimulacrü dubio procul 
inípicíamus, faciléín cam coniectura ferimur, ut fabulam eam cómonfitret, qua 
Β ruítici &maligni homines aduerfus cíus matrem Latoná ufifunt;ateg ideo diue 
illíus ímprecationibus omnes in Ranas cómutati. V el ciim dea fit humoris do 
imína, anímal illi maxime omnium aquatícum dedicetur: nam & adagium eft, 
aqua Rane, cium quid cuíquá quod maxíme placeat, & uoluptati fit, donatur. 
Suntueró Rapz conuicíatrices, X agreftem illam afperitatem egregie pra fe fe; 
runt;tamd olim ímportunz, ut inito cu muribus fcedere, Abderitaru regione 
incolis inde expulfis defolarint: in quorum ingentem multítudínem qua clade 
huiufmodi fugiebat, Caffander Antipatri ciim incidiflet, cos in focios recepit, 
agrum illis in Macedoníz finibus aísignauit, 


PIERIVS VALERIANVS BELLVNENSIS AD 
PAVLVM IOVIVM NVCERINORVM EPISCOPVM, DE IIS 
QV£€ PER ALIQVOT PISCIVM GENERA SGNIFI/ 
CUATNTISVORTCESXOESUNUSGIRSEP SOCCAESAG.Y PTT I O- 

c ROVOM UESIUE BORTT S. 


Τἢ Pam omnino comentarium hoc de pifciculorum aliquot finificationibus, Paule 
28 Jour dothifsme,deferturus, quod multa in eo pies genera continebantur, ex qui 
(AI bus neminem atate noftra frugem ullam colliere po[Je fnfpicabar-tta que fucvat 
: olim γί nomma,vtileo bodie defrderantur. AKetuebam yero labores im borum 
fignificationibus meos minime gratos ideo futuros, quia in nonnulla non fatis mihi conflabat, 
qua vatione velexemplo po[Jent eoru Imagines defcribi, quaru bona [ars effet mortalibus 1gno- 
ta Natu as quidem e figni cata prout apud veteres autores inuentram, facile poteram explz 
care: fed quorundam nomina tam graca quam lama, nom videbar ita po[Je reddere, ut in fo- 
Yo cetario quis po[Jet huius vel illius pice [Jeaem deprehendere . Quod ff ea de catt/a Fierogl y- 
plica bac con[cripta ftrt, vt eorum qua vti pet imaginibus, irritus bic pleruna, HIT HUS CO- 
natus videbatur quoniam hoc preflareme po[Je minime confidebam . C'idebam ad bac mul 
tos qus prouimciam hanc [nfcepillent, im tam multis hallucimari felio, cama, comrouerfiam 
de plerifgue pilibus tot ab lnc annis agitatam eruditorum pene omnium defagitatis Inge- 
nis, adhuc fub iudice pendere, neque liquerepror[us,per varias non incuriforum bominum 


A6 X 


Pierii Val. Torpedo. 


opiniones, eor multa qua vel quotidie in menfam apponuntur, quo fuerint apud Latinos aut. Ὁ 
(«cos nominenuncupata.Poflea vero quam eam te -Jfaifcepil]e proumciam intellexi, vt multa 
γί genera,quo nomine apud veteres vocarentur ,edoceres im eam fiam evectus Spem, vt e tt, 
quain[igna es dothrina,folicitudrme atq, diligentia, neq, non alij im tanta etatis noftre eruditio 
ne, quantanon alias vnqua mllefrmo ab hinc anno floruit, facile cofequamimivt vmiufcuma, 
pifcis momen ex vulgo vedimere pofsimus, c obliteratam pene huimfee vei fétentia per vos veitz- 
zutam intueamur . Quare quod perdere deftinaueram commentarium adJeruau,te Yn fre- 
tus, qui bona eorum parte tam Accurate ceperis indicare, idá, tibi dedicandum duxi,vt fr quid 
ineo e[Jet,quo quis vt vellet,tepotius quam mepifcium magi[Irum agno[ceret, && qua μη, p 
Ira faciendus effet edoceretur, 414, 1:4 laboris buius articepsfieres, dum picem ego imterto- 
rem,tu exteriorem condire procurares.Sed tam.[r odd Ditortarum,quas tanto cum lepore, 
tanta cum fide (Gribis,oceupationibus otij tibi füperefl,na[]am hancnoftramin[hnciamus. 


DE TORPEDINE. 


AXIMAM omnibus admiratione ín primis afferre uidetur 
| magíca propémoduuis ín Torpedine confiderata ; ed nos ea 
| fuper quid Αἰ eyptij fen(erint,enarremus. 
᾿Ξ MVLTORVM ASSERTOR. 
2 Εν quí multos feruafTet, Αἰ σγρτή facerdotes per Torpe^ 
dinem pictà fignificari inftituerant, (iue quód opem ferat 
pifciculis natandi & emergendi adhuc ímperitis,eos ad fe recipiens, quod praeci 
puc obíeruatü eft in foetu proprio,qut & emíttít, & íntrafe recipit: uifadg inter^ 
dum Torpedo eftgrandís,quae fcetus íntra fe octogínta haberet:fiue;ut ipfi A; 
gyptij tradidere, quod unà cum pifcibusalijs ín uerrículo deprehenfía , omnes 
plerunqyfofpítet, cüm ne uís quidem hominu innumera pofsituerrículum edu 
cere,manibus & pedibus penitus obtorpefcentibus:quía uenenum quod effun 
dit, per retíadilapfum ín funes omnes quantüuis longos ad manus uc; pifcanz 
tium írrepit,& uniuerfum mox occupat corpus. Q)uínautores funt qui pro co^ 
perto tradant, Torpedíne hamo captam malum illud fuum ínlíneam tranímít^ 
tere,índe per arundínem,mox (pín pi (catoris brachiu diffundi,quo protinus ob r 
ftupefacto,uenatio ín írritu cedat, Sí quando tamen picibus alijs obuolutze con 
trahunturémarí,torporem expertífunt multí quamprimum piícem uirga tan 
σεῖς uoluerínt, quare ín Anconitano mari maxime cauentnerete ín altum ia 
ciant, pifcatoribus eaíncommoda fzpe fubeuntibus . Quz quidem uís torpoz 
rem ínfundendi,cimm nó ín appropinquantitt tantüm corpora, cominüsue eam 
attíngentiü,uerüm e longínquo,ucl fi haíta, uelarundine tentet, lacertos quan; 
tumlibet ualídos cogat obtorpefcere, pedes ad curfum uclocifsimos alliget, & 
ob(tupefaciat,aargumentu dedit ut homine ignauía ceregie praeditum, per hie: 
roglyphícum cíus indícari commodifsime poffe plerícg dicerent.quodqj; magis 
mirum eft;pííces etíá quos attigerit,eodem torpore afficit:ideg non in pifces tan 
tüm,fed ínuniquodqzanímal prae(tare affirmat Plato, ita de T'orpedine ín Me 
none loquens : xoà ja? αὔτα voté 7rAwria oro gd. ἁπ]ομῆνον ναρχξν ποι. V ehemens enim 
uírus illud infuperabili frigore praedítum, ubi duríorem aliquam materíam na^ 
cum fuerit, quippeuel uimen, ucl funé,illi pertinacius & copíofius adherefcit, 
circumfufumdf aera facilius contamínat, atqpíta perrepit, non fecus acflamma 


ipía 


| Liber X X X. 213 


A ipfaper incenfum filu uchementius tranfmeat,quàm fi cum torre iactetur,Síc& 
aqua fluuíalís capíteuno ín eam declínato fenfim afcendit, & totü deníqg made^ 
facit, quod ramen ín crafsiori elemento fenfim atqg contanter fit, ín aérío quam^ 
ocyísime fieri contingit, 


DE REMORA. 


$558 Dimirabilis eft & Echeneis,qua nonnulli, ut indicat Ariftoteles; u^ 

AW] tuntur ad iudiciorum caufas & amatoría ueneficía, & quae non ut te 

᾿ i4 ftudinis pes nauietjs ímportatus tarditatem nauigationis inferre dí 

s citur, fed naues ipfas attactu folo fiftere,ac ueluti anchora infrzenare; 
unde morz alícuíus ínicctze naícítur hieroglyphicum. 

IMPEDIMENTVM, 

Am eade caufa impedimentum & obiectam tardationem per eam fignifica 

N ri prodiderunt, quód piíciculus ís non maíoris fere quàm pedalis magnitu 

2 dinis,límacis magnze fimilís,nauioía ftare cogat,nullo fuo labore,nó retínendo, 

necpalio modo quàm adhaerendo:infrà enim carínz applícítus pínnís,quas etíà 

tenues admodü habet, in tranfuerfum dilatatis, tanti roboris eft;utruant uenti 

licet, diceret Plinius,& fzeuíant procellac;ímperet furori, ac uires tantas compe 

fcat,quosdj; non ulla interdum uincula, non anchore pondere irreuocabili facte 

przeftare queant, quantumlibet magnos ipfe paruulus adeó ínfrzenet impetus, 

& mundi rabiem domet. Echeneídi nomenà tenendís nauibus índítum : unde 

ctíam epigrammatartj quídam ueteres anchoram Echeneída uocitarunt,L atíni 

R.emorá díxerunt, Huius habíta impedimenti ratione Plautus ait : INam quid 

ille metam díutius remorantur remelígenes? eo enim nomine Remoram appel 

lat, Locum citat Feftus ex Patína, Comoedia, 


SALVS. 
72] V tianus muríce appellat, qui naucà 
/ Ej Periandro Cnídu míffam cu manda 
i tís,ut pueri nobiles caftrarentur, tan 
5| díu in medío mari retardarit, donec 
€ príncipem fceleris pcenituiffet, acalia quae decre 
tum abrogarent mandata preueniffent: remdg 
co probari teftimonio, quód eíus pifcis conchu, E 
Iz Veneri Cnidiz dícatz, facti memoríam diu E 
tiísime propagarint. 
PARIVNDI FACILFEXNS. 
hdi qui ex pííciculo hoc paríundíi facilita 
tem fienificari dicant, quod exemptus aquis, falecs duratus,in cum ufum at 
feruetur,ut orauídís alligatus partus facilitate iuuet, unde ὠδινολύοντα, quafi zv» 
νον λύοντα eum appellauere Grzci, | INonabreueró mefacturum exi(tímo, ἢ ca 
lumníam obiectam Plinio, quód Aríftotelem arguerit imperitiz, fuftulero,fi^ 
muld prz'ftantes hos autores, quos libraríorum im peritia comifit,conciliaue: 
ro. Locus eftapud Plinium de R emora: Pedes eum habere arbitratur Ari(to^ 
teles,ita pofita pinnarum fimilitudine, Sedenim apud Ariftotelem, unde locus 
hícdehi(toríaanimalium 5.2. cap.14. defumptus eftjnon íta habetur:quín eo^ 
rums errorcarguit, qui pedes eum habere prodiderunt,quibus omníno caret; 


3 


Pierii Val.Remora,& Anthia. 


(cd quoni& pinnas habet pedibus fimiles, hinc fit ut pedibus inftare uideat, Sed Ὁ 
curnóipfía Ari(totelis uerba ponamus? ἴσι δ᾽ ἰχϑύδιόν T. faro 6 kg Aot τινόῖν oii. 
Pauló autem infrà: (gens δ᾽ οψιοί φασι ἐχῴκν πούδας, 5x Cap As, ἀλλὰ φαίνετ Ὁ a. δ᾽ τοὺς lé ye ὃ, 
μοίας ἐχήκσ aci. Sed quonia impium propémodum effet credere Plinii Ariíftote 
lis uerbaad uerbü pene transferentem, quod prz omniu oculís erat;inficiatu e^ 
fc, autautorem immerito uellicafIe, crediderim ego dictionem Ariftoteles,fub, 
dititíiam & adulterinam εἴς, fuifTe tamen ín alicuius codícis margine notatam 
àquopíam, qui Pliniana uerba Aríftotelísis eadem agnofcebat, ut íta lectores 
admoneret, Plinium ex Aríftotele ilfa decerpfiffe : poftea ueró libraríorum im^ 
perítia intertextam eam locutionem, ut pleracp íd genusalía toto opere depre: 
henduntur. Legamus igitur cum Ariftotele Plinium concilíantes: Pedes eum 
habere nonnullí arbitrantur,cium minime habeat, fed íta uideri propter pinnas, 
quz íunt pedibus fimiles, cui fententíae mezefpero unumquengs peritum ui 
rum procliuiteracceffurum, 


DE ANTHIX 3 


Lutarchus eo libello quo differít, utrum aquaticaan terreftriaani 
malía magis prudentía przeftent,quem piícem Homerus ἱδρὸκυ, Ια eft, 
4| facrum appellauit, Anthíam εἴς uídetur opinari, Eu(tathíus tamen 
E2244] ἵδλὸκυ, magnum interpretatur,ut i4 p/G^, && ix ἔπιλήψιαν, cui Athe 
nzus etíam accedit, Alij ἀφεῶν καὶ itptions, hoc eft, emerítum exponunt, ueluti (αν 
crum bouem dicimus, qui fità iugo in pofterum dímifTus.Caeterum Homerus 
coueríu qui legitur, Aid. m, 
ὡς ὅτε Tic φὼς 
πέτρῃ oi πϑορλῆτι ng BG Tu Dy dud 
Ex τὐνζιο θύρα Q« Mya καὶ liom χαλκῷ, 
In procurrente vti quifquam 

Cate fedens falfo [acrum de gurgite pifcem 

Extrait eratis hamis, Irmoa, prehenfam. 
Sacrum ideo pifcem appellaffe uídetur, quod marítima omnia fuerintantiqui^ 
tus facra, & pifcari relioiofum effet: ueluti V lyfsis focij nó nifi magna fame coa- 
cti ad pifcatíonem confugiunt:íta enim Homerus: F 

Αλλὰ ὅτε δὴ wg γ᾽ υξίφθιζ τα. πταύτα 

Kat δὰ ἀγμρίω ipe ens ἀλητϑυοντόδ' αὐάγκχῃ 

IxBic δρνιθάςτε φίλας ὅτι χέρας ἴκϑιζ, 

Γναμήηοῖς ἀγκίςροισιν, ἐτ4ρε 5 γασόβμα λιμός. 

Sed poftquam im vatibus penus efl exhauftamarina 

Quarere venatu yiclum coguntur maquum, 

Pifcesq ;volucresa ymanus quo intendere poet 

Tncurui captant bamis,vis nanq, adigebat 

Imperio[a famis. Huc& Theocritum cítant Berenice, Leucum pi 
fcem appellaffe facrum. Eratofthenes putat Chryfophryn potíus facru appella 
τί, & hocaíuntfentire Galatea Callíimachum . T heocrítíanus pífcator aureum, 
quem cepiffe fomníauerat, pifcem Neptuno charifsimum effe religiofifsime ue 
retur,.Sed multí Elopem;nonnulli Pompilum dicunt. Et Delphinum etíam fa 
crum uolunt, Plinius Planos omnes facros exi(timarií autumat. V tcucp tamen 
autores alijsatq;alijs faueant,bona corum pars ín Anthíam confentíunt,rarum 
inuentu pifcem,frequentiorem tamen círca Pamphiliam:de quo habita rarítatis 
ratione 


Liber X X E 214. 


A ratione dixerit Martialis E pigrammatarius: 
Adpalatinas acipenfera mittite menfas, 
—Ambrofias ornent munera vara dapes. 
Quem fane ínter felectiores cibos ponit M. Tullius Tufculanis, neqsno libro 
De finibusbonorum & malorum. Neqj fum nefcíus, qui reperíturin Arethufa 
fonte;aliu forma effe,& alia de caufa facrum , Cur ueró tam multa fuper Anthía 
quze(ierímus,ea fuit caufa, quod hieroglyphícum eíus fignificatum pofituri;no 
luíimus quempiam à nobís contendere, pifcis eius formam & nomen noftro fe 
culo cognitas, cüm omnís anteacti temporis curío(itas in re perueftíeanda de; 
fe(Ta, nihiladhuc certi protulerit, oW 
SECVRITAS' PÉRICVLIS- LIBER A. 

Dautem noftri fuerit ín(tituti, dicere quemadmoduni per Anthízpifcís fiou 
ram fecuritas ἃ perículoru omnium timore libera proponitur. Hieroglyphici 
caufam afferut,quód quo ís ínloco fit;nullam ibi belluam reperírí cofeffum e(t: 
eum fiquidem nó aliter uítant bellue,quàm fuem clephanti,;eallum leones: quo 
8 íamíndicio fecuri fpongíatores urinantur. Quod ueró diximus Planos omnes 
Plinio facros efle, certifsimà ait ille fecuritatem uidifTe Planos pííces;quía nun^ 

quam fint ubi maleficze beftize,qua de cauíà urinantes facros cosappellant; ^ 

SEGVRITAS OTIOS4A. ns: 
V oníam ueró perdifficile e(t cert piícís huiufmodi formá adínuenire;cium 
ztateaoftra ucl ignotus mutato nomine ínteralíos obrepat, uel índignaz 
tus alíos ibi prz-ferri ponte folum uerterít, neqg maria noftra inuifereamplíus 
díenetur,no ab reme facturum exíftimauí, (i, quandoquidem ín fecuritatís híez 
roelyphícum incidimus, necp fatís de pice conítat, alías quafdam cíus fpecíes, 
qua ufui cuipíam forte futur fint, ex nummís ueterü fubftituiflem. In num 
mo enim INeronis dea eft fella fedens,dextera manuad aurem apprefla, finiftra 
trophzu ín uirgula tenens,crure fini(tro,quàm longü eft,exporrecto,cuius ín; 
Ícriptioeft, SE C V RIT A S.Etquantum pertínetad dexteram eo modo fitam, 
Plinius epiftola quadam ad Romanuait: Nihil quod ín dexteram aurem fiduz 
cía mei dormías , (Quod ueró ad exporrectu crus pertinet, Lucianus libello De 
ijs qui falarío conducti degunt: Vt illud quod in uotis omniü eft, extenfis pedi 
c bus tandemaccubare pofsis, Tale quiddam apud Ariftophnem,Pluto. In alte; 
ro Neronis eiuíde dea fedens, ara ante pofita,radíü laua tenet, dextera caputab 
occipitio fuftentat.de quo ge(tu T'erentius:Facià in utramuís aurem otíofus ut 
dormías, Bafilius & Menander id deotiofo dicí uolüt, turpíd; qui fit defidíe de 
ditus.Infcriptio uero nimi, s E C VRIT A S,utin fuperiori.In numo ueró Imp. 
ML Tul.Philippi Aug.dea fedet, dexteracgfagittam tenet, laruam fupra caputtol 
litínnixam fellae, Hieroglyphici infcriptio, sE ον ΚΙ T. OR Br S.ÍInnummo 
Antonini Ρῆ Aug.Brit.dea fedens cum radío in laeua, dextera capiti & fellae in^ 
nititur.InfcriptioisE CVRITATI PERPETVAE.InnummobLucillz Au 
guítz nutrix e(tíedens, tribus infantibus appofitis, quori unuslactens ín gre 
mío e(t,duoante pedes unà colludunt: infcriptio, s E C VR I T A S. Ínnummo, 
circa quélíterz,I M P. M. OTHO C.£SAR AVG. TR. P.àlauadea ftans, 
qua lzuafcipionem tenet,dexteraaquilam:literz, SE C VRITAS P. R. Sed 
ením partim haecín Selle cómentarío, atcp ubí deaquila faxü geí(tan; 
te difleruimus,neqg non in Anchora, 
repetuntur, 


M 4 


Pierii Val. Cephalus,& Scarus. 


DE CEPHALO. 
IETVN V SS. 


j Vntquiieiunu hominem oftendere uolentes, Cephalu ex mugilum 
genere translíttoranu píngant:ís ením non nifi mucore ucícitur fuo, 
quamobrem ipfe femper ieiunus : atcp hincilla inteftíni ganeze adeo 
: expetita fuauitas, κισοδὺς à Girzecis appellatur; nónullís Plotes.Atcg 
infuper adagiu circunfertur, κεσρδὺς κεσρό4, de ieiunis. Tantidg ftuporis is eflefer 
tur, utin metu occultato capite, delitefcere corpus reliquuarbitretur;eocg non: 
nulli non illepide prouerbíum trahunt, 

VITANDI PERDGVEEZ SOLERTIA 


Ereundem Ceftrea, qui modo ftuporem pra fe ferebat, uitandi periculi fo^ 
P lertiam fignificari coperio:fiquidem 15, ut luculentifsime fcripfit Oppíanus, 
cim fe retibus círcumuentü fenferit, in fublime fefe alacri iaculatur faltu, totocg 
uirium conatu ín fummiundàm affectat emicare, ac plerungp accidítut fubera 
tranfilíat,quibus retía fufpenduntur,atcp ita capturam euadat.Secus tamen accí 
dítin (tagnis Venetis: noctu ením eos potifsimu capiunt,íncenfa igne fornacu^ 
ἴα, quam ín cymbulz prora ftatuunt, Eam duz, uel ínterdum plures cymbzà 
dextera leuacg adherentes,leui tacítod; lapíu comitantur.Cephali tum fiue me 
tu perculfiuibrantibus ín aquarum ima radijs, (iue candicanti eo fplendore alle^ 
&i(nam cura eftutilluftrisadmodum flamma fuccendatur)pernici faltu delphi 
norum ín morem extra undas fefe quà flamma micat eíaculantur;atcpy ita fponte 
in paratas ad id cymbas decidunt, captura ingentíad fatietatem pleruncj exupe 
rante,fpectaculo autem maxime deleciabili, 


DE SCARO. 


PRVDENS.CAPTIVITATIS DECLINATOR. 


$» | T magnaeftprudentía Scarus;per quem callidü captiuitatis declína 
torem fignificaritradut.Is eníim,inquit Ouidius eo uolumine quod 
f | Halieuticon infcribit, quod opus olim à INigidio elucubratü aiunt, 
59 (inafsis inclufus fuerítno fronte erumpit,nec infeftis uiminibus ca 
put ínferít,fed auerífus caude íctibus crebris fores laxat;atep ita retroríum erum 
pit. Apud Alíanum legas,eum fimulac caudam extra naffam protulerit; focijs 
mordícus apprenfa cauda foras extrahí: (i uero protulerit caput, adeffe quí cau^ 
da fua porrectaanfam effugiendi pracbeat, 
INGLVVIOSYVS. 

Hos uoracem & ingluuiofum, lamía quippe laborantem, ait Horus, 

per Scarum píctum intelligebant,tum quia folus in genereruminat, quam 
etíam, quia obuios quocp pííciculos depafcitur, Ariftoteles quoq;folum hunc 
inter pifces quadrupedum ritu rumínare creditum autumat, díueríac; omnino 
ab alijs fpecie uentris effe, cuius inteftinu fimplex etíam fe replicat, & ín unum 
contínuumq refoluitur . Afsimilatur ís Auratis fpeciefquamarum, fed colore 
atcp fapore praceftat,ut qui Sapphíri gemmae radiolos imitetur, tanta apud πεῖς 
rcs exiftimationis,ut Ennius eum Iouís cerebrumappellarit. Eum autem ideo 
ruminare aiunt,quód dentes neq; ferratos,neq; utríncpconfertos habeat,;fed aL 
tcra tantum oris parte planos, [Nam & animalia reliqua qua rumínát, parte alte 
ra 


Libere XXX. ag 
A radentium carent: prouifumdpànatura,ut quod male manfum eft,ea repetitio 
ne conteratur;atqp ita confici pofsit, 


DE MVEEO 


DIANA LVCÍINA. 


ze TDianailla fyluicultríix marino culta fimulacro eft: nam ea per Mut 


)ulum pifcem,qua Girecís omnino Trigla eft, ex prímebatur, alíenifsá 
37A mo,ut multis uidet, hieroelyphico.Caufam ponit Eu (tathius,quod 
4 pifcis huiufmodi ter,ut poéta Cilix aítjanno paríat. D 'íanam πεγὸ le 
uandis partubus ínuocarí, Lucína: nomen índicat : ea fiquídem,ut apud CatuL 
Ium,Lucina dolentibus,Iuno dicta puerperis , Mlerító ítaqy cui fit teranno foL, 
uendi partus facultas data, Dianae grati, & cumprimis familíare animal exifti 
matur.INam quód tría fint uíroínis ora Díane, quid fibi uelít;alibi declaratir. A^ 
thenzus Triglam Díanz diícari propter uenatíoné putat:ille ením marínos lepo 
res hominibus letales, perínde ac terre(tres hos uenatící canes infectantur, neg 
Β ab eorum uíru mali quicquá patiuntur, uel ob impediendae V enerís uíim,quam 
ferunt ineffe uino ín quo íuffocata fuerit, quod T herpficlesapud Athenazüaít 
epotum uiro V enerís ufum adimere,mulieri concipiendi facultatem inuidere, 


DE SARGO. 


AETENI LABORIS FRVCTVS. 


Emu Ominem ex aliorum laboribus fibi fructu & gloríam ufurpantem, & 
: '| alienam,utíta díicam,meflem demetentem, fignificare qui uolunt, Sar^ 
gum δ mullum pingunt: fequitur ením Sargi reliquías mullus,atqs u 
biilleluto excitato abíerit, fodere ením poteft, mullus defcendit,& pafcitur.INa 
Ícitur Sargus in Αἱ σγρείο mari feréunde Lucilíus, 
Quem praclarus Elops, quem cttegypto Sargus mouebit. 


Sedením Brundufinum maxíme comendat Enníus, 


DE PASTINACA. 


PARRICID/S SVPPLICIVM;. 


XE Vm qui parricidij pcenas dederit, fignificare fi uellent /Egyptij, pifca/ 
/ δ toríum hamum Paí(tinacá picem attrahentem píingebant;ea fiquidem 
[-— 7] uenatu detenta, fpíinam quam ín cauda oeítat, inraptorem eíaculatur, 
ictu maxime letalí, nifi coagulo leporís uel hocdí uel agni drachmae pondere ex 
uíno fuccurratur,quod & huíufmodi,& aliorum marínorum ictibus prafenta; 
neoe(t remedio. Hocueró & swjé»es dictum ea de caufa opportunum fuerit, 
qued cuíufcung; incómodi remedia, ρα funt, ut uuleus aít, palma ubiqs pro^ 
ferenda, E(tueró Pafti naca,quem Cirzci τρυγόνα uocant , Eam aculeo uim íneffe 
tradit &lianus, ut fi quís eo frondentem arborem pupugerit, haud íta 
multó poftfolía omnía decídant,arbord; ueluti ma^ 
gnis folís ardoribus exíccata prorfus 
exareícat, 


Pierii Val. Nebrias,&c. 


DE NEBRIADE 
VORACITAS INSÁTIABILIS. 


SE Ominem cibum ímmodice füumptum euomentem, ac nihilo fecius infa 
cJ cabiliter mox crapulantem fienificaturi, marínà muftelam píngebant, 
quae INebrias eft nonnullis : ea enim ore;ut A eyptius interpres Horus 
ait,parít,ínnatansc mox quz pepererat conuenatur;atcp depaícítur. Sepias iti 
demaclollígines ore párere funt qui uelint: íd redarguit Ariftoteles, partus fo» 
ucriore dícens,& emíttí;proptereadj putari eas ore párere, 


IXECESM CA. 


REI DOMESTICE STVDIOSVS. 
Omefticz rei ftudiofum hominem qui fignificaret, Fucam pifciculum, 


DE RAIA. 


Goo BLOIUNAZISOR, 

j| Aptatorem hominem notare fi uellent; R aíam pingebant:ge(tat enim il 
|| laante oculos fuos gemina fila;in capilli fpeciem,extrema quorü rotun^ 
J| dis quibufdam przepilantur quafi efcee caufa additis : hís ea, ubi locís 
areno(isaut £zculentís obturbato folo fe abíconderit, pifcatur,attollens fila illa 
fibi prapendentia, Dum ením pifciculi occurrunt,& capita machinamenti pen 
filís pulíant, ipía fenfim fila fubducens eos allicit, donecad os admoueat;atqpíta 
repente corripíat, Sepia quocp hoc eodem utitur machíinamento, in cancris alli 
ciendís,quorum auídiísima eft, 


ISO QBEOTENUDR-. 
ANIMVS A VITIIS DEPVRGATYVS. 


quad fe ladant;eximat & expellat,fignificare fi uellent,Scolopendram 
5j effigiabant: cam nonnulli Centipedam uocant. Eaautem ubi hamo de 
prehenfafuerit, quamlongifsi me poteftíefe exporrigens, hami líneam abrodit, 
quo deuorato,ínteriora fua foras euomiít,donechamü eijcíat, dein recipit intro, 
acualetea qua prius falubrítate. 


D.E. ;P-HIOIL 


POOR TYO-FIOQWENS. 


1 Omínem ijs quz fudore proprio compararit fruentem indicaturi, 

Pholím piífcem pingebant, Ea ením mucorem quem ípía emíttítad 

JB B altam crafsitiem fibi obducit,uttota uifco delibuta uideatur,ita ut in 

ES AES.S eo quafi cubili conquiefcat,undeilli nomen: q9A44«s ením nidificare 

c(t, Videndum ueró,an hzc fit Aufoniana T inca íta pafsíim hodie nuncupata, 
quam natura ipfa uídetur ín uulgi pauperísdj plebeculz fo^ 


latium protulifle. 


DE 


E 


O minem quianímu fuum àuítíjs affectibüsue cruciabilibus depuroet, Ε 


Liber X X Xi 216 


DE!SCYVATIN'X. 


ἘΠΆΡΒΣΕΙ ROHEGLG: N/A-RGICV:S; 


X y T Squatina meruit ínter huiuímodi (;ienificata recenferi, per quam fa; 
ὦ ees brumlignarium intelligi uolebát.E(tenim pifcis tam afperze, Ícabraeqg 
A EA acualidz cutís, ut ebur ea, neq; nonlígna quantumlibet dura, polían^ 
tur.Nam ex mari fabriles quoq ufus ueníunt,ut omittamus fabrilía inftrumen 
taomnía ín huíus pifcis capite deprchenfa. Q)uin & ferram conficere didicimus 
ex huíus pífcis offe íta crebro mucronato, qualis longa annorum ferie fufpenía 
fuittholoante D D. Petri & Pauli conditorium,priuíquáà Iulio 11.111 uene^ 
randz antíquítatis monumenta folo zquarentur, íactis mox tam íngentís ma^ 
chinz fundamentís,quam neqj nati natorum,nec qui nafcenturab ipíis,ullo un 
quam tempore confpecturi funt, 


IE: ΘΙ VEDPE A 


EN GUARBIEZ/GIOLRAP, V. $; 

Ὧϊ IN Arari Gallic fluuio pifcis eft quem uocant Clupeam, Ν᾽ ἐπεεὶ Chiep 
Bg S? pam,Romani Laccíam.Sed quantum Roma carnís & mollitudine & 
(ἢ bonitate pracftat,tantum apud Venetos uilior, plebeíusds habetur, ut 
qui in eiufmodi (tagnís míníme pínguefcat, ípinaru uero multitudine atqy den; 
fitate faftidio fit. Sed utcunqsapud nos (it, in eo Crallize fluuio ita Lunze natu 
ram imitatur,ut ca crefcente candeícat, decrefcente ueró nigrefcat. Accidit uero 
ci, utcüm corpus nimium auctum fuerit,fpinz quoq, qua per uniuerfam carz 
nem contínuatis quibufdam ordinibus porriguntur, & ipfze quocp adcrefcant, 
adeocp extendantur,ut animal íd interímant,quod ín mirabilibus Italicis tradit 
Heliodorus. Qui quidem pifcis fi & eyptijs innotuiffet, nimirum Lunz eum 
híeroglyphicu pofuiflenz, Aiuntetíam ín eíus capite lapidem grano falis fimi 
lem, qui facíatad quartanas. 


A PV A 


St pifciculerum genus quod ex fola pluuia procreatur, Apuam Latini 
ue uocant, afpiratione grarci uocabulí repudiata: ἀφύϊω enim illi 7:49 Gs 
—^eam dícunt.L'iguftica T yrrhenags omnís ora,cum plurimüm p literam 
in ch uertat,uulgo Anchuam uocitat, n etíam líteraad incitatíorem prímaefyL 


labze fonum adiecta, Sunt qui has ín halecularum genere conumerent, 
FESTINANTIA. 


| Hf is pifcículus feftinantize fignum:nam ubí uel minimum concaluerit, co 
cus eft: undeadagium, Ad ignem Apua, cüm quid celerríme factum, uel 
ipfotemporís momento fignificamus, de quo ín Auguftoapud Tranquillum, 
Et prouerbio dictum Ἰδεσῦράφύα, quafi fatís (it ad eíus cocturam fpectaffe tan» 
tüm ignem, Hanc V eneri facram aít Athenzus,quam Stilpon philofo 
phus Megarenfis Neptuno cüm immolaffet;promeruit 
utcaciuítas magno Apuarum prouenz 
tu fuerítà Deolocu^ 
pletata, 


Pierii Val. Hirudo,&c. 


IXE; ITUR/V DIN SE. 


Irudo quoq; aquatile anímal,cuíus plurimus ín medendo ufus,Gigni 
ficata quaedam habet híeroglyphica, 


EO SANGVINARIV S. 
GG A SE m fiquidem hominem, & humani cruoris auidifsi 
mum, peream fienificari notíus eft, quam adnotare oporteat. Et Címata apud 
"T heocrítu,Pharmaceutría,quam pota tran(tulít ex Buphorionís Mímis,non 
aliterab amore fibi fanguinem exuctu lamentatur, quàm fi limofa Hirudo cor^ 
pori fuo applicita fuifTet, 

Allo ὄδως αγιαρὲ τίμδυ μέλαν C4C χροὸς αἷμα 

Ἐμφὺς, ὡς λιμνᾶτις ἅπαν ἐκξδίλλα zs eroe. 

Heu crudelis amor noftro [aturate cruore, 

Summe affixa cuti velut hunc fuxilet birudo. 

ΓΝ ΘΑ ΠΑΡ TY πὶ αἷς. 
oom ca etíam infatiabilitatis eft fignum, quandoquidem ad fuctu admo: 
ta non príus ab opere defiftit, quam tota fit fupramodum fanguine tume 

facta:quod ita exprefsit Horatius: 

Non. mil[ura cutem nifi plena cruoris birudo. 


DE LEPONIESM./A RINO. 


MINIMA DE CAVSA EXANIMATVS: VEL, 
DAMNA MVTV A. 


Vimarinum Leporem píngunthumano tactum digito, mihi uidenz 
tur fignificareuoluiíIe, uel homínem mínima de caufa exanimatum: 
E»—*N| quandoquidem ferunt eum qui non modó digito;uerüm etíam uirga 
Leporem marínum attígerít, quamprímüm eum exanimaícere, X nifi prom^ 
ptuaríum fit remedíum, etíam morí, Vel mutua damna ex eadem picturalibet 
interpretari:nam híeroglyphícum hoc apud ueteres non ínueni;quía humanus 
attactus Lepori etíam e(t exitíalís, in Indíco praefertim mari, utà Licinio Maz 
cro tradítumaít Plínius.Ita nufquam non mollis Lepus. INam & per rurícoz 
lam, mollitiem quandam effcemínatam intelligi (uo loco diximus inter quadru 
pedes, tum ob timídítatem, tum ob pulpamentí copíam, quorum utrunqp fcez 
minarum proprium, cüm audacia uirilís omnino fit, Caro enim pars fceminea 
dicitur.'Neq; po(tremi nominis philofophi funt,qui offa à mare,carnem à femi 
na procreari uelínt,& ad embryí coagmentatíonem utríuícp concurrere genítu^ 
ram. Facit preterea ad effceminationis fignificatu, quod Hippon Philofophus 
ex femínibus tenuibus magis fceminas, ex denfioribus mares fierí contendit: 
quod tamen corum differtatíoni relinquímus, quí naturz fecreta altíus rímanz 
ταν Αια cüm fint qui totam hancfabricam ex mare contare dictitent,necp fce; 
mínam przter fomentum quicquamaliíud conferre de fuo, Anaxagoras tamen, 
Parmenides, Bmpedocles & Epicurus alíquíd etíam ex parte matrís ad genera 
tionem accedere afferuerunt, praecipue uero Alcmzeon: fed ut Cenfo^ 
rinusait,is non definite fe (cire confeffus eft,ratus 
neminem pofle perfpi 
cere, 


Liber X X. X. 217 


Á SPONGIA. 
Ee Ed cur Spongiam practereamus,que & ipfa inter aquatica enumeratur 
NEA 


anímalía, utpote quz refugiatad tactum,fecp ín anguftu collíoat? V t 
E 9/4] cuncp uero,fua haec habet híeroglyphica. 
BSEE/UA. C. I Θ᾽ ΘΟ νῦν 
Vieatifsimum enim e(t, naturz bibacioris hominem per Spongiam figni 
V ici, eaquz omnibus in promptu eft caufa, attactu folo tantum humoris 
exugendií. (Quo accedit feftiuu uulgi dícteríum inVefpafianum iactari folitum, 
quod díctitabat eum procuratoribus pro Spongfjs uti, quod quafi ficcos made 
faceret, &exprímeret humentes, Credebatur ením procuratorem rapacifsimum 
quengsadampliora officia ex induftria promouere,quoó locupletiores mox con 
demnaret, atcp ita ille coru rapto frueretur, Q)uód uero fcriptores hic ficcos pro 
pauperes ponunt,cum Horatíana facit elocutíone:ut Epíftolis, 
δὴ; ργοάο tuis ραηίοί, benignius ΠΡ 4772 
Tétraclare voles,accedes ficus ad ynétum. 
5 Quippe,ut palàm eft;pauperad locupletem. 
AJ BIO E LrT;VisS. 
XC Augufti temporereceptum eft, ut proabolítione Spongia capiatur, ex 
quo ille Aiacem fuum, quam tragcedíà penítus aboleuerat, ín 5pongíam 
incubuiffe refpondit,ad enfem alludens,in quem Aíax fponte fua incubucrat, 
ΕΘ ἜΤ: 
γα mollitiem etiam per Spongiá fignificari uoluerunt:de quo Pfutarchus 
opufculo eo,quo docet,qua ratione internofcere adulatoré ab amíco pofsi 
mus, Comicíi,cuíus non ponit nomen,diíctum cítat;«/ μὴ τοοιήάσω azoryi&c μαλακῴτδροκν 
9 πϑόσωποισ͵ INifi corpus fpongia mollius reddídero,de uerberibus loquens,qui^ 
buscum cedendum ínterminabatur, 


DE GLANI. 


Erümagt inter mínutos hos proceríorem unumautalterum infera 
mus;ut ita pifcículorum,qui praemifsi funt, fordes emendentur, 
PMANWCERNA DILEGENTLA.-DUNC.BLLLIES 
EDVCANDIS. 
Pee in filijs educandís diligentiam, eamdj accuratifsimá exprimere fi 
uellent,pifce Cilaním pingere ínftítuerát. Oua ením ís quae fcemína deftítue 
rit, perfeueranti cuftodía tutat ad quadragefimu X quinquagefimu uíep diem: 
ab ijs deniq; non abícedit, donec ita coaleícat foboles, utab reliquorum pifcium 
iniuria fe tueri ualeat, l'antumdg eius affectum εἴς ferunt,ut dum oua deferere 
minim: patiítur,à pifcatoribus ea trahentibus in uada facillime capíatur, tam ar^ 
dentianimo, tamqp pertinaci ftudio apud illa permanere contendit , Haec Alía^ 
nus,qui Glaním ctíam Siluri fpeciem (imilitudínemcdg habere dicit, 


DE SILVRO. 


X à, » » 
Stuero Silurus,ut ueteres omnes autores tradunt,beftía malefica, que; 
wjut inquit Plinius,& homínes & equos deuoret, Sed & Glaním Paufa^ 

4nías ait homínum effe deuoratorem, INequaquam uero Sturío effe po^ 


Pierii Val. Thunnus. 


teftneqpGlanis, πες Silurus,cüm minime fera effe pofsitSturionis natura,tam Ὁ 
molli delicatocg ore praedita, quz, fiue ex porculetís ín eam euadat magnitudi, 
nem, fiuealterum fitgenus, &»7 ὑὸς pifcí nomen ?w apud Athenzum. atcp ís 
inter grandíores.Idem ueró autor, & Porcos,& Siluros ínter INili pifces enume 
rat, Et Hifpania omnis Sturíonem Sulium uocat, líterís tranfpofitis, quafi ue: 
lint Suilu dícere, hoceft, Hycam, Sunt quidem in DanubíoSiluri celebres, fed 
non mínus hyca,qua de re aliquid dicit Fermolaus:fed hacalij uiderínt, 


DE THVNNO. 


mmm] E Thunno, cuíus ufus tam recentis, quam fale durati, frequentifsi/ 

| mus peruniuerfum terraru orbem eft, ciim nullo nó ín littore capiaz 

ἊΣ A tur, nihil aliud ínuení quod híeroglyphicis ínferi poffet, ni(i uel (tra 

2 5| bonem,uellímis oculis profpectantem,ex eo fignificarí, 

LIMI ΘΟ ΤΩΙ: 
I enim ille oculo plus cernit;utrocp hebete: quare Byzantij frequentifsi 
ma eft eorum captura quo tempore transfretant, quia mícantifsimi lapidis, g 

quíab imo freti lucet, ic perculfi, ín (inum quiab Izua eft,)numerofifsimo 
diffugiunt ccetu. Apud A (chylumlegas,finiftrum oculum íntorquere Thynni 
more.Sed hoc pertínetad prouerbía, 


PIERIVS VALERIANVS AD MAXIME RE 
VERENDVM COSMAM GERIVM, DE IIS QV& PER PI 
SCEM IN VNIVERSVM SIGNIFICANTVR, DEQVE MARI 
-u0MOO X COPRIOSEJIEX/SACRI$S AEGYPTIO- 
ROV ΜΙ ΞΕ ἜΤΕΣΙ 5. 


cupatum veluti ταλυγέτας ἡὸς apud me diligentius aJeruabatur,quod tibi dedicandum exisis- 
maur. 


Liber X XXI. 218 


& maut. Tu quicquid id fuerit, pro tua comitate hilariter Jeifetpias velim.CAdebis vero bic quan- 
t& fuerit abominationd apud cegyptios Pies, quem. mos tanto müx bonore profecuta fumus, 
quanti iter mortales fuper eo [it ΧΩ ferenationis iudicio variatum.Sed ne tam lon- 
ga morer epistolayrem pam hinc au[icabimar. 


ΕΕ ΟΡ ΗΑ ΝΥ ΝΕ 


I Κα ΟΡΗΑΝΥΜ inprimísatqs abominabile per piífcem apud 
(53 4-gyptios facerdotes fignificari proditum, quem & pollutum 
3 " aiebant, & à menfis fuis amouebant, in eo fcilícet pifcium ge; 
j nus damnantes, quód hí plurimüm alter alterí oraffatur cibi 
| caufa:praeterea quod nullíus fit nutrimenti, tanquá facile com^ 
" m Ὁ. putrefcat,ut cüm mínimeafleruari pofsit, prouerbium in fordi 
dos emanarit, Piícís repofitus. & apud Plautum dicteríü uulgatum, Pifcis ne 
quam nifi recens , Quuín etíam con(tat A: thiopas illos qui fola pifcium alimonía 
p uictitarunt, breuiorís omníno uítze quàm nos εἴτε, Deniq; utín Phadone eft, 
apud Platonem, nihil naící in mari Ioue dignum exiftimabant, Sant Zioroa; 
fter unà cum Magis, ínteraníimalía qua bonis malíscs eenijs obnoxia (int, di 
Ícrímen pofuere,ut bonís dedicata opínentur, ueluti canes, & uolatilía,& teftu^ 
dínes terreftres : malis uero,aquatica omnía : eumdj beatum putant euafurum 
quí plura enecet. 
DEVIASEDOMCOSR'EBOAS EI VOMCOQOSTNCDOI2 
SPD NOE. S 


Lludad hancufq; diem à Iudziís magnareligione feruari manifeftu;utex Mo 
lá legis praccepto pifcem non attingant,nifi qui pinnatus fit,& (quamofus, 
lubrícos uero leuescp omnes auerfentur:id quod íta interpretatur Adamantius, 
ut peraquas,mare uitae huíus intelligat, ín cuíus fluctibus mortales afsidut uo; 
lutamur : ín hoc mari noftro pifces quí pinnulis iuuantur, & Íquamís muníun; 
ταν, fuperiora facile utolluntur,X aérí huic uiciniores fiunt,ueluti qui liber: 
tatem fpirítus quzcrant. T alís e(t ergo fanctioris uitae uir quifqs,qui intra retía fi 
dei conclufus;bonus piícis ab Affertore no(tro nominatur,& ín uas cóferuatio^ 

c nisíimmittitur, Squamofi uero quorfum ? per hos intellioít idem autor homi, 
nes qui parati fintuetera índumenta deponere,jnouumcp homine induere, & ut 
Gregorius Nazíanzenus diceret, ebuuucQdss, Latini ereecam fecuti locutíonem, 
enceníare díxerunt,ut ítaomni mentis duritia depofita,animu Deo tractabilío 
rem offeramus. Qui ueró neqp pínnas neqgfquamas habet,ij ín ímís femperuer^ 
fantur uadís,& ín cceno plurímüm uolutantur,ueluti íuntanguillae,rhombi,& 
huiufmodi reliqua,que nequeunt ad aquae fummitatem afcendere,ad fuperiora 
quíppe peruenire:atqp ij funt qui luto,hoc eft,turpitudini &uitijs inhafitantes, 
ad uitales auras fuperioremdj fpiritu attolli nequeunt:adeó carne turgidí, & un 
decungp oppleti confertidg funt, ut neqs deponere facile quicquá pofsint, necp fe 
attollere;autab ea cuíaffixi funt fzce fubleuare, hoc ita terre(triu affectu graua^ 
τί αὐ nullam ccele(tiu curam fufcipiant, crapula tantum,libidinibus,cupiditati 
buscp fuis implicati:quibus quidem uoraginibus hau(ti,fimulatqy cecíderínt,ní 
hil quícis conantur emergere, fed íta recumbentes, in eodem quo hacferintluto 
uolutarí delectantur. Eodem inuoluuntur cceno philofophi qui nature tantüm 
príncipijs ínfiftunt;ad naturze uero ipfius autoxe,cuíus fpiritus fuper aquas fer^ 

2 


Pierii Val. Mare. 


tur,nunquam attolluntur.Eodem ímplicantur lurifconfufti, qui leges nó iufti/ p 
τα (tudio, fed lucri tantiim cupiditate profitentur. Eodem uolutantur facerdo^ 
tes,quíi ceremonias ore tenus profequuntur, quid uero per caeremonias intelli^ 
οἱ fieriue debeat;alpernantur.Qyuin etíam Oratores,neqgnon Poétzsqui facun 
día tantüm ubertatem, affluentifsíimosc uerbori fluctus, íngentemdp uocum 
ftrepitum,canorasdj nugas admirantur, quae uero ad integra uitzeinftitutione 
faciunt,nihilí pendunt,unà cum fuperioribus in imo huiufmodi fundo,quippe 
ubilíuidifsima maxímedg eft profunda uorago, fupini detínentur. Atqy hoc cft 
illud profanum, quod uetus illa pietas tantopereauerfabatur. — Gientes tamen 
aliquas ínuenies (utalienigenarü quoq inftituta cóquiramus) quibus pifces fa 
críficare mos fuerit, ueluti Bccotíj faciebant, qui felectíores quaídam anguillas 
ex eogenere qug Capaides appellantur, praecipue cómendationis ín Eubcea,dis 
immolare confuerant. Paísim ueró pifcatores Neptuno Thunnü,qui maximus 
eílet, facrificabant fpe capturze, Et Phafelitze Lyciae populi falfamenta Cylabrze 
cuidam heroi offerebant, eíus códiturz pifces ita puros arbitrati, ut deos etíam 
alios pifciculís huiufmodi fale conditís placari opinarentur.Suntucró quiapud x 
eos id eade caufa in(titutüu fcribant, quiaregio illaab orígine prima falíamentis 
ex pifce factis empta fuerit, 
ΡΈΕΙ ΘΙ, Θὲ 

V odueró E gyptij mare profanum arbítrabantur,alíj Ιοποὲ fecus exi(tima 
(mun M. Tullius ubirationes de parricídae poena coómemorat, oratio 
ne pro Sex . Rofcio Ameríno, ea potífsimum de caufa infui reos culeo dicit, ne 
ciim in flumen abiecti delati effent ín mare, ipfum polluerent, quo caetera, quae 
uiolata funt,expíari putantur. Ad hac Proclus tradit, fulfur & maris aquam ad 
purificationem adhiberi. Et Euripides Platonem fecutus in E gyptu,cüm mor 
bo quodam implicitus, facerdotü fuafu mari fe expiafTet, íncolumitati redditus 
e(t: ead de caufa uerfum hunc ille iftius rei memor fuis poématibus inferuit, 34 
Autos xAbod avaro T αὐθρώπωλτ κανκα. Ariftophanes quoqptale aliquid attioit, cum di^ 
xit: πθότοσ pd a PAS ἀϑὶ 34A oss yep ἐπάτ᾽ ἐλξμῆν, INeqg ritum ignorauit huíufmo 
di Catullus,ubi íta canit: 

Ecquid fcis quantum [ufétpiat fGeleras? 
&ucipit 2 Gelli quantum non vltima T hetis, Fr 
Nec genitor Nympharum. abluat Oceanus. 
INeqs temere Clemés inducit Petrü, anted cibu fumeret Tripoli lauiffe in mari, 
alibicp libenter eum ín eodem lauare, Et apud Homerü T elemachus Palladi fup 
plicatürus,ín zquore manus lauit:quze quidem purificatío omniu gentium con 
Íeníu de marifumpta, bapti(muab omnibus praeuifum natíonib.indicat,qua fo 
la uera e(tpurificatio, Díuinae em litera per mare unitatís numero baptiímu in^ 
telligut,ut Theologi docuerut.[Nam &Mlcheas propheta mare baptifmu appel 
laffcuifus ciim dixit: T'u peccata noftra in profundu mare demerges. Mare ueró 
lauacru huiufmodi ea de caufa nuncupatur, ut fentit Euthymius,quod animaru 
fordes,que illic eluunt,recipit, € quia purgat: omnía aut quantulibet lutulenta 
flumina ínuchunt in mare,latec ab eo admittunt, fed tame nihil intra fe cotínet 
fordidi,fzecesc; omnes adlittora,fed eas perpurgatas,contínua reíjcítalluuione, 
DAMNVM.;ET VTILIT4AS. 

As uero qui facerdotu A: gyptiorum comenta curiofius fectantur, Tríto^ 


nem ideo biformem pingifolitu, fuperiori quidem parte homín&,inferiori 
ucro 


A 


B 


Liber X X XI. 219 


ueró pifcem, utex humore nos & utilitatem & damnum confequi moneremur, 
cümilli ex humana natura bonum atqp proficuum,ex pifcenó nifi pernícíé inter 
pretarentur , Sedenim de Tritonealibi.C)uamuis autem apud ΑἹ eyptíos perní 
ciem pifcis (ignificaret,ín o(tentis tame boni omínis habitus eft nonnunquá: ut 
quí Augufto prídie quàm Sicilienfem pugná claffe cómitteret;in littore deam^ 
bulanti exilijt€ mari,&ad pedes procubuit,quafi nucius Neptuni,amicítià eius 
fibi conciliantis:tanta fuít eoru hominu ín quos colebant deos uanitas & ímpu^ 
dentia, SILENTIVM. 
S Vntueró quí P ythagore przeceptu,quo edixit ipfe, ἰχθύων μὴ γϑύστιοϑεαι, propter 
ἐχεμυθίαν quá relieiofe adeó praecipere coníuerat, factu putentipifcíum enim ta 

citurnitate nihil e(t quietius, prouerbio índe defumpto, Pifce tacíturnior ; qua 
propter uifi fuerint pifces Pythagorz quodámodo cótubernales , Ft L'ucíanus 
Alcyone, ἄφωνα yap δὴ τοΐγε xa ὕδατος διωι τώμϑνα, muta, quae aquá incolunt, Ita Lucre 
tius mutas eos natantes appellauit. Ex pífcibus autem, uno excepto boca, cuià 
boando,id eft,juocem emíttendo nome inditu, reliqui omnes dubio procul tací 
turni funt, Et quáuís,utapud &líanu eft,quída,ut lacerta, chromís,aper,grunz 
nire uideantur, fibilare chalcís, & cuculü ímiítari COccyx, tenuía tame ita funtea 
uocis indicia,ut inter uocales receferí míníme mereant.INifi ποτ illud eft quod 
Pauíanías Arcadi fluuíu memorat, in quo pifces nafcantur quos Paecilías uo» 
cant,qui turdorü auíum uoces edant, quod fimiles in Aorno fluuio Philofte 
phanus Cyrenegus memorat,quofd uocales inClítore fluuio ponít M nafeas Pa 
tren(is , l'aciturnítatís uero huiufmodi que fit ín pifcibus, fta Flaccus memínit: 

O mutis quoq, pifabus — Donatura cygn fi libeat fonum. 
Quàm appofiteaute & Claudianus filentium hoc pifcibus attríbuit,dum R ha^ 
damanthuait loquacifsimos uiros, € qui aufi funt arcana prodere, ín pifces ín; 
duiapud inferos iubere hís uerfibus: 

Quituflo plus effe loquax,arcanad, fueuit 

Prodere,pifcofas fertur vi&hurus in vndas, 

Ur nimiam penfent eterna filentia vocem. 


Atqui Pifcibus oríentibus genitos, dícacifsimos futuros ait Manilius quarto: 
Néuefit vt primos ammo pracedere pifces, 
Garrulitas odiofa datur lingue, venenum, 
Cerba malgnanouasmu[]antis [emper ad aures, 
(rimina per populum populifert ore bilingu. 
Sed utad Pythagoráredeamus,Plutarchus,Sylla,eum ait uefci folitum ijs quae 
dis immolara fuiffent:cüm ueró pifcíum nullus ad facrificíu idoneus haberetur, 
ea quam profitebatur religione ab eís abítínendü cenfuiffe.Sed quantu pertinet 
ad facrificiu,nó conftare id multís docuimus exemplis.Idé Pythagoras mare Sa 
turni lachrymas efle dictitabat,quaf(i uellet ex hoc eíus ímpurítatem innuere, 
HVMANA& VITA CONDITIO. 
Egyptij facerdotes igitur,uti propofitü eft, mare pernicie uocabát,ea prae 
fertim de cauía, quód cüm totíus alimenti fuí beneficia ex INilo cofequeren 
tur,corrüpieum fimulac marí cómi(cebat:ir anímaduertebát:atqr íta mare díce^ 
bant quod ín humano genere uitale eft uitiare, V t uero fcripture hieroglyphice 
Ípecicaliquá oculís (ubrjciamus,ín δαί pro ueftibulo templi, quod Palladi dedi 
catum erat,huiuímodi uifebatur argumentü:Infans, fenex, accipiter índe, mox 
3 


, 


Pierii Val. Pifcis. 


. pifcis,poftremod; omniu fluuíalís equus:quod 
humanz fragilitatis conditione indícatà pueri 
tía uergentis in fenium, aciteru repueraícentís: 
accipiter uero Deiac períndeamoré,quodqy ín 
nobís diuínum eft, ac uitam ipfam uitalem o; 
(tendebat. Pifcís,odium fimulatq; morté,pro^ 
pter mare, quod exítíum atq perniciem appelli 
tabant. Equus uero fluuíalís impudentem τον 
lentíam notabat,ut qui nec patri quídem parcat 
fuo,uerüm eum ínterficit,ut matris ipfe connu^ 
bio potiatur. atcpíta propémodum concors ea 
diícordia, quae corporum temperaturam con(ti 
tuit, ciim diísidere penitus cceperít, atq; unum 
inalterum uiolentius graffarí,mors inde fequat 
neceffe e(t.Fluuialis ením equus ideo pro difsi/ 
dio ponit,quód in duobus contrarijs clementís 
uiuit, aqua & terra : noctu enim egreífus aquis 
fcoetes depaícitur:& binis eftungulis preditus, 
uti boues : de quarum quidem ungularu di(tín 
Cione in Sue fatis ex diuínis líteris dí[putatum. 

ODIVM. 
qu ee itaqp per pífcem ínterpretabantur, 


maritimacg demum omniía tanta religione 


NA ifcimuy 
Sene[cimus 


A 
& horrore profequebantur, utne nautas quíde B 
alloquerentur,ratí uel ex eorum fermone fe con C. Vnumus 
taminarií:íta cos arbitrabanturàcommuni om^ Di y Morum ana 
nium aliorum uictu & moribus diflentire, cüm E — Nature dudo. 
ex mari,quod Homerus nullíus frugis efe dicit uictu hi tamen & neceffaría fibi 
compararent,qua Theon grammaticus apud Plutarchu difputat Sympofiacis: 
cumd elementum id ab humana natura nó folüm alienifsímu, uerüm ctíam illi 
inímicíísimu affeuerarent,nullum cum tjs comercíum habere uoluerunt, quod 
uclin marigigneretur aleretürue, aut íd ínhabítaret, INecqg tamen ignarusfum Ε 
Plutarchü de marí praeclare fentíre, ut eorundem Conuiuioru habetur decade 
quarta:fed nos hocloco Αἰ gyptíoru dictata, quae interpretanda defumpfimus, 
in primis comemoranda cenfemus.INam illí cim tam pertinaciter mare abomi 
narentur,mofd effet in facrificrjs faladhibere,ne marino uterent,id ex Hammo 
nis fonte depofcebát:afferebat ením índe fal e palmacótextis ciftulis.quod puru 
arbitrabant, quiaex ipfo fonte,nó ex mari proueniebat, cuiufmodi falis uis ma^ 
gna ín Norícis R hetícísqs iugís ates conuallibus círca fontium margínes con^ 
cretum uulgó reperítur,necpalteríus fere tota Germania falis habetur ufus, 
DIVINORVM AB HVMANIS SEPARATIO. 

Veruntt ucteribus,qui fegregationes aquaru ab aquís,apud Mofen,íta in^ 

terpretati funt,jutanimos quofdam fpiritu fuo ueeetos expertescj corporis 
affererent (ignificari per aquas, quae f';pra ccelos in firmamento longealíjs prae 
ftantiores confedifTent: infrà uero,ín ipfis quidem terrenis locis deteriores mali 
gnosdj morà traxi(Ie,atqp etíiamnu trahere:idcircoqj dicut, eas aquas quae fupra 
ccelos collocatz funt, Deum laudare : peraquas autem eas quac fub ccclís funt 

collo 


Liber XXXI. 220 


A collocatz geníos interpretantur, quantum fpiritu naturacp fua conari poffunt, 
ímprobifsimos, ab eanímirum altítudíne, quac ad probítatem fecundum natu: 
ram accomodatur, in ipfum imum prauitatis fundum, uitijqg fentínam detur 
batos. Eas ueró aquas ut turbulentas, ut feditiofas, utaffectuum perturbatio 
numdg procellis & turbinibus Bluctuantes exaeftuantesdj, maría non íniuría 
nuncupatas fuifTe, propter mutatíonis facilitatem, & momentorum uoluntatís 
cle&ioníscg motui ín(tabilitate. quam quídem ínterpretatíonem utalte nimís 
repetitam, & paucifsimoru ingenioru intellectui peruía , Bafilius haudquaquá 
magnifacere uidetur, A eyptijs tame areumentum placuifTe indicium eft,quód 
ccelum rore pluuium uenerabant,;quód humor huiufmodià probís illis naturis 
defluere uideretur, quz propter mentís puritatem digna effent,quae decentem 
accomodatamdp Deo creatori laudem redderent, dífciplinam dp illam cccleftz in 
inferiora fparfim diffundere profeminaredj uiderent, Minime ioitur mírü eft (i 
mare facerdotes illi uíqueadeo abominabile exiftímabant , quód cceleftis rorís 
purítaté contamínaret, & amarítudine (4 dulcedíné eam omnem peracerbam 

2 redderet,eíuscg indignationis ergo tantum ín marítima omnía odíum,ut ctíam 
infulares utí profanos aucerfarentur , Et mox receptü apud fcriptores, infulares 
omnes malos effe , Leríos auté pefsímos : quod ín Sículos haudquaquá meritó 
nonnulli detorfere, perínde acin Leriorum locum Chios alij quidam fubftítue 
runt,nulla carminis habíta ratione, Nam,ut hocobiter explícemus,epigramma 
e(tuetuftumadmodum,quod in uulgus prodíjt,uulgatís ín exemplaribus: 

καὶ τῦδε δαμοδόκε χῖοι κακοὶ ὅχ ὃ μῦν, ὃς δ᾽ ὁ, 
παύτες, πλίω προκλέσ,καὶ προκλέας δὲ χί Θ΄. 
Non fum nefcíus Chios homínu nequifsimos olím habitos, quod ut credatur, 
fatis e(t T heophrafti iudicium, qui eos aítoratorem quendam fenem ad Lace; 
damonios de(tinaffe,qui, quód eum puderet fenectutis,canítiem fuccis fucaue 
rat, cum is publice dicere inccepiffet, furrexit Archídamus ín ea tum Repub, 
long? princeps, dixitcp: Quá obfecro fermonis incolumitate habiturus eft hic, 
qui mendacium non ín aníma foliim,uerüm etíam ín capite circumfert ? Strabo 
tamen,decimo,carmen hoc Phocyliídz adfcripfit, Lerioscg, nó Chios,ponit,ut 
legendum fit, λέριοι κακοὶ, & ín fine, καὶ προκλέας A9": cui lectioni ego magis fauco, 

c quo χῖος, pro x//€" prímàá κατὰ ewalpen producit, Cyuídà eruditifsimus alioqui uir 

Patrocli pro Proclea reddidit.Carme ítaqpín μᾶς modu utrobigg re(tituendu:; 
χαὶ τόδε φωκυλίδε λέξμοι κακοὶ, ὅχ 0 μϑν c δ᾽ ὁ 
παύτες πλίω προκλέσ,κοιὶ προκλέας λέει)", 
Id nos ítalatínum fecimus: 
Hoc quoq Phocylida diclum, Lerij mali,at illud 
Non 114 11 dicas hic malus,ille minus. 
Prauiomnesinquam,Proclean fi dempferis ynum, 
Et tamen ipfe etiamnum eft Procleas Lertus. 
In quam quídem poétíces amcenitatem quamuis κατὰ eee yo, ideo tamen defle; 
ctere collibuit, quía dum hac cómentarer ueniítín mentem mihí epigrammatis 
Cornelij Ca(talij Feltrenfis,Iurifconfultiin foro Veneto clarifsími,quod nemí^ 
nem eruditum legiffe peniteat: 


fran e Capitofratres Neptunta proles, 
Horum tam tota eft aurea fatta domus: 
eaImbigitur maltiim de volis,peior vter fit: 


Pierii Val. Mare. 


"Num nemo id dubitat ne fit vterà malus. 
Iudice me (/apito tu longe es pefsimus omnium, 
Et tamen eft frater te quaq, deterior. 


Quod quidem fcomma defumptum eft ex epiftola Phalaris ad Adimantum; 
quam commodi tui caufa libuit adícribere: ἀκόω a£ διαφόδειϑαι T9c dy ἀδϑελφὸκ», δπότε» 
g^ ὑμῶκ» ὅδ) cpu o uf ἐκᾶνον λέγοντ Θ᾽, ἐκένε ὃ τ᾽ ὄμπαλιν 0€. ἐγὼ 5 οἴομαι, μᾶλλον καλῶς τέπῳ, 
σμαι, VT uf) ἄλλων ἁπαύτων ἐκᾶνοκ» θνοι κακίω' σδ δε, ὅτε ἐκϑνοκυ, T OR OK rar ON ὅδογα, Au^ 
dío te cum fratre tuo αἰτεγοατί, uter ueftrüm peior fit, cüm tu quidem illum di^ 
cas,contrà uero ille te: ego uero exiftímo, ἱπιὸ perbelle mihí compertum eft, il 
lum utícgalijs omnibus,te uero uno,neq; fllum neq; aliorum homínum quem 
píam efTe peiorem, Addam illud unum, fi nó fatis nugarum eft,quod ad Phocy 
lidae nomen epigrammati eraco infertum pertínet, uidendum an εὸ fpectet id 
falfe dictum à Cicerone epiftola ad Atticum libri quarti nona, καὶ τόδε φωκυλίδυ, 
ubi Pompeíum perftringere uidetur, qui licet egregiz de Repub. loqueretur, 
parum taméaut nihil differretà ceterís, V nde illud ad eundem Attic lib, v 11, 
epiftol. Dionyfius uiroptimus, ego quos tubonos elle dícas non intellio, ip^ 
fe nullos nouí;íd quod probandolatiísíme profequitur.Sed nos iam fatis, 


NEQVITIA. 


V oníamueró mare ipfum in primis falfum eft, & fal inde plurimum confi 
ui pies totumdpillud elementum fi exiccari poffet, ín (al abituru eft, Αἰ eyptij 
ipfum quoqp fal itaauerfabantur, ut ne pane quídem falito uefcerentur: quippe 
cüm uiuendií, utfzpe dictum,puritatem ín prímís adamarent, id fixum immo^ 
tumdanímo gerebant, ut omnía nequitiae irritamenta fummouerent: ítacp fal 
ipfum fummo ftudio reijcíebant, quod meram effe nequitia intelligebant,cum 
propter calorem fal írrítare libidinem, feminalemdg uim expergefacere & acue^ 
re feratur;unde falacitas petulantiae nomen, Exemplo uero fint oftrea & cochy^ 
líain huncufumànepotibus fummo ftudio conquif(ita, Qyuín etíá mures abro^ 
fo fale pregnátes fieri tradít Arí(toteles.&Ary«Àc preterea V enus,illicg falacitatís 
eroó fanumad portum maris arufpices poní apud ueteres iubebant, Et maríni 
Deiomneslafciuiores fcecundíoresc;5 ponunturà poétis.INímirum & Πα ον 
li uírilía Saturni falce recifa,SC ín mare prolapía, Venerem gígnunt;quippe om. 
nes fructuü uires abícif, atq in humores uifcerum ucluti in mare proiectz, fi 
cut illic Venerem, ita hiclibidínem gignunt. Theologi noftri fenfu longe fecio 
re fal accipit pro doctrina euangelíca, (Δός fibi uelle quod capite Leuitici fecun 
do dicitur:Quicquid obtuleris facríficij fale condies,necauferes fal fcederís Dei 
tui de facrificío tuo: ín omni oblatione offeres fal. quafi dicere uelit legislator, 
quodcunq; docuerís, quodcungscorrexerís, ín quacunq; uirtute uerfatus fue^ 
ris, ad apoítolicam zzmulationem atq; imitationem tete accommoda : fal ením 
terre Apoftoli, Domini ipfius teftimonio.INam ficut omnis cibus ad nutrímen 
tum aptus,diceret Hefychius,omni modo fale conditur, ita omnis fermo utilís 
ad iuuandum, Apoftolíczc omní modo fapíentize neceffarium habet condimen 
tum, Sed utad marereuertamur,fluxumídateglubricum;non uti falfolidum, 
& frugalibus ufibus commodum. Minime praetereundus hic in diuinis lite 
ris locus , ubi legere e(t Iordanem fluuium retrorfum fontem uerfus curfum 
fuumreflexifle, quod.ut D. Ambrofius opinari uidetur, fignificat mollitudiné 
aními ad maris lafcíuiam profiuentem curfum tenuifle, X ad fontem, quippe 

a 


Liber XX ΧΙ. 22I 


4 adoriginem,hoceft,Deum animi ipfius autorem conuerfum effe, Cyuoniam ue 
ro fcriptum eft partem aqua lordanícae defluxiffe in mare;partem ueró conuerz 
fam fubftitiffe, Adamantius qui per lordane baptiímu intellieit, (ententía prío^ 
ri non abfimili figuram hanc efle dicit, ut per fubfiftentes aquas accipiamus eos, 
qui co abluti lauacro ín píetatís dulcedíne perfeuerát: per cam ueró partem quae 
defluat ín mare, intelligamus eos,quilicetad baptiímu uenerint, in uitiorum ta 
men amarítudine dilabuntur,eaqp falfugine corrupti,fyncerz uitae fuauitate ca 
reant,cüm manifeftum fit ín tota hominu uita nihil dulcius innocentia reperiri, 
peccato uero nihil amaríus, etíam fi quaedam afpectu primo dulcia uideantur. 
Sicapud Salomonelegítur Ecclefia(te:INam in nouifsimis; inquit,amaríus felle 
inueníes, quod initio dulce uidebatur. Faciutad hoc & Cirzecorü fabulae. Nam 
Arrianus in Indiz defcriptione fuiffe ait infulam incultáin Erythrzo mari,'No 
folam nomíne, fed INoforam apud Stephanu legere e(t;centü ferme ftadijsà lit 
tore díftantem,quam indigenz Soli facram effe affirmarent, ín quá nemo tranfi 
retaut fi tranfiflet, no amplíus appareret, quoníà eam una INereidum íncoleret 

2 obícuro nomíne,omnibus uírís qui eo nauem appulifTent, comifceri folitam;ac 
cos poftea ín pifces conueríos ín mare dimittere: quo fcelere iratum ei Solem ex 
infula miorare iufsiffe,neq; cam renuiíTe, precatam tamen ut infita fibi uolupta: 
tís appetentía cuanefceret, D'eumdp optatis annuiffe, ac omnes,quos illa uenefi 
cijs mutarat ín pifces, in homínes rurfus ex pifcibus comutafle, unde Ichthyo 
phagorum genus emanarit, Ouidius tamenait eam ín pifcem mutati,eocj mo^ 
dó libidinis pruritus extingui potuit,fi modó haec eoloco intelligenda: 

"Natus ,an vt cantu nimium, potentibus herbis, 

C'erterat im tacitos ttttenilia corpora pifces 

onecidempa[Jaest. — 11 1 1. Metamorph. 
Atq;alibiapud eundemautorem pifce legas Venerem latuiffe:fufus enim fuga 
tuscg V enerís ardor,quónam euadat nifiad frigidam pifcium naturam, ín qui 
bus nullus alimenti fomes, quo iterum fuccendi queat? Hínc noftris etíam ieu 
nijs pifcis apponitur, uteíus cibo lafciuiz calor tepefiat, atcp híncetíam occafio 
aliqua caftímoníz requiratur , Neq; obftant qua fuperius de maris & mariti 
mor falacitate diífferuimus, quía pilcium genus,ut nonnulli difputant, tametfi 

c degat ín marí, ἀτρύγξοκ» tame ca de caufa mare fpíus Homero dicitur,quod fru 
&umnullum gignat, fed luuíorum & imbríum dulcis humor perantiperiftaz 
fin amarítudinís corruptusatq ín fefe collectus, ueluti calor ín aére frigidiore 
deprehenfus,per frigidioris uenti colluctatione in fulmen abít,íta hicfrígída ma 
tería que nónihil terrení fecum traxerít, intra calidam comprehenfa,uaría piíciu 
genera producit, quorum ínfitum frigus teporeinde mariís facile confouetur, 
NNonením omníapifcíum genera progenerant.argumento cft, quód fimulac in 
mare pluuie decíderüt, Sold; laerantíus per fudum irradiarit,extemploó uideas 
fuperficíe marís innumerabilibus piíciculoru anímulis pullulare, in quibus infi 
nítus Ápuari numerus,que à Grecis ἀφύαι, quód ex pluuía generantur,nomen 
accepere:oftrea tamen ac cochylía,quaelibídinofa diximus, plus aéris admittut, 
acperínde fpumofiora funt,& falfugíni coalíta & applicita, quare minime miru 
fiaccidat hzc falacíora fieri, Atquí no hicteftacea necp cruftacea inter pifces affu 
mimus,fed duo illa tantu genera que inítió pofita funt, uel lubríca, ucl Íquamo^ 
fa:inhisenim noftra plurímu dictio uerfata eft.quanquá lanilíus eos qui Pi 
Íces horofcopu habuerínt,libidinofos futuros prafagit A(tronomicón 1111. 


Pierii Val. Pifcis. 


Scilicet in picem fefe Cytherea nouauit, 

(om Babylomiacas fammer[a profugit ad vndas, 

vnguipedem alatos vngues Zyphana ferentem, 

Ioferuitá, [nosfquamofss pifcibus ignes. 

AMICITIA FIRMA. 
E o falamicitig fymbolum fuit, durationis gratia:corpora enim folídio 
ra facit,& diutifsime conferuat,unde hofpitibus antealios cibos apponi fo 
litum, quo amicitia firmítas ac perfeuerantia fignificetur, quare plerícg omíno^ 
Íum habent, ἢ fal in menfam profundi cotígerít: contrà uero fauftu,fi uini atq; 
id merü effufum fit. V el,quia uelut ex aquis fal multís & fufilibus in unu quod 
dam & folidum coit, ita ex díuerío conueníentes ín unu aními coalefcant, Ratdg 
Platonícum illud ux ψνχή. 
A MW SISCEG ΟἾΣΘ. ALIENY3S5. 


S utad pífcem reuertamur, clim anímalía reliqua tam terreftría quàm uola 
tilía,multa dent & ingenij & docilitatis experiméta,íolí pifces índociles pror 
fus & (tupidi fint,prater pauca admodum,que ucl in Delphíno,ucl in pauciísi 
mís aliquot admíramur,mos apud A gyptios inoleuerat,ut cognomento pifcis 
hominem à Mu(is & Grrattjs alienum cauillantes appellarent, Sed quí pifcium 
partes tuentur,multa etiam in eo animantium genere deprehendunt, qua men 
τίς aliqua ue(tigía pra fe ferant, fed propter habitationis difsidentia, eahomini 
bus minus cogníta:terre(tria (iquídem & aéría domi propémodum,&in noftro 
fert omnía municipio coremplamur,quare multa facilius lícuit explorare: A oy 
ptijs uero ea mínus innotuiífe quàm alijs,qui nullum cum pifcibus cómercium 
habere uoluerínt. [Nam utrelíqua huiufmodi multa difsimulem, in Eloro Sici 
lie luuio,qui urbem Eloram à (e íta nuncupatá praterfluit,cicuru genus pifciu 
fuiffe tradit Apollodorus: ínclamati enim accedebant, & cibum € porrigentis 
manu placidifsime capiebant, Cítat Stephanus Chronicon prímum,ubi παῖς Ὁ 
Apollodoro memoriz demandatafuerint, ^ Atueterum parfimonia nunqu& 
fatís laudari poteft:nam apud Homerum n6 Girzcos folüm, quo tempore circa 
Hellefpontum militabant, pifcibus abítinuifTe comperias,fed & Phaeacas,Ho- 
ratij etíam noftri teftimonio,helluones procoscp ipfos Penelopes fola ganea no 
biles, quamuis infulares cfTent, marinum obíonium nullum appetijfle. V lyfsis 
uero focios uídeas non nifi extrema neceísítate coactos expifcari, quippe coómea 
tu omni abíumpto,ne Solis boues attíngerent,nó obíontj caufa,fed ut famis fe^ 
rocíam,quz ob ingenità importunitatem malefuada dicitur à poétís,aliquo pa- 
bulo mitígarent. V ideas apud Satyrícos pifciu efculenta, utpote quae tantüm 
ad luxir & ingluuiem fpectent;fepius improbarí.Neqp lautiora alíter Romanis, 
ubi fe delícíjs dedere cccperunt,couíuía fuere,quam opipare pifcibus inftructa, 
co ínquà tempore quo illís omní turpitudinis genere laícíuire lícentíus fibi per^ 
mittebant,priftína proríus abolíta diíciplina,quod Satyrícus poéta carpit; 

"tta, tta defecit noffrum maredum gula [eunt 

Retibus afstduis penitus érutante,macello 

Proxima,nec patitur Tyrrhenum cre[Cere pifcem. 

Jnflruit ergo focum prouimcia.— INeueró quae Senecaín Romanorumlu 
xuríam libro quzítionum tertio refert, hic ftomachofius repetam, Catone me 
ríto admirari folitu accepimus, quomodo cíuitas falua efTe poffet, in qua pifcis 

plurís 


F 


Liber XX XL 222 


A pluris quàm bos uenundaretur: quod in hac quoc temporum mifería pafsím 
feri manife(tum e(t, 
GANE A. 
Eq; quidem fatis fuit pifcibus in efcarum principatum admitti, uerum eo 
improbitatis & petulantie proceflere;ut foli fibi obfonij nome ufurparínt: 
nam ueteres ὀψοφάγος, hoceft;,obfonatores,ut Latini uocabulü à Gireecís mutua 
tídixerunt,eos appellabant, qui pifces undecuncp conquifitos ftudiofius com^ 
pararent. Demofthenem aíunt cirm Philocraté cupedíarie impudicitíacg crími 
naretur,eum ex auro proditorio € (corta & pifces cómercatum accufaffe. Quin 
etíam pro Ctefiphonte,cüm quídam ín comitíjs efTeiam comedendi horam cla; 
imítaret,Nullo;ínquit, pacto bone uir nos hodie piícedulos reddes:quafi lurco^ 
nes &ganeones ex uno pííciseíu notare uellet. Antagorá poétáà Antigonus R ex 
íncrepuit merító, ciim eum deprehendiflet ín Congro piíce condendo diligen; 
tíus intenti, quamuis ipfe regis curiofitate couerío cauillo illuferít no infacete: 
Antigonus em díxerat,Putásne Antagora Homeri cüm illa fcriberet, ín Con: 
Β grocondiendo unquam occupatum fuiffez cuí Antagoras : Putásne Antígone 
Aocamemnoné cüm illa faceret, quo quis modo coneru códiret, folicitü fuiffez 
Pifcem igitur pro ganea ponínon ignarus Horatíus,cüm lccium ad frugalitate 
hortaretur,eumdj cómendaret quód tali efTet animo preditus,ut neq; rer opu 
lentia moueretur, necp uiliorís cibi frugalitatem aípernaretur , quippe qui ín 
medio pofitorumabf(temius herbis uíueret, hís tame íta contentus cflet, ita fibi 
resum omníü opulentiam redundare putaret, ac fi eum líquidus fortunz riuus 
inauraret,íd mox adiungit: 
Uerum feu pifces feu porrum e cepe trucidas. 
hoceft, fiue lautiore uictu,feu parco delectaris:per pifces delícatiores,uti dictu, 
epulas,per porrü &czpe,frugalitaté intelligens. Omnis ením caro,ínquít Hera 
clítus,corpus e(t,uel corporís pars:maritimoru uero uís tanquá anima copacta, 
gratíam & uoluptate illis coparauit.Sane Plato,quí nihil ex Αἰ eyptioru opinio 
nein mari nafci loue diguum dixit, marina ipfe corpora Dis amicifsima arbitra 
tus e(t:quare nónulliaflerunt Aegyptios facerdotes nonaliaratíone maritimís 
abftínui(fe, nifi ut pie caftedg ufuerent, ueriti forfan;qui delicias omnes auexíaz 
c rentur,nepiícis & cibus effet fimul & condimentum. Beatos ením illos tantiim 
iudícabant, qui fimplíce ac neceffariu cibum delicijs quibufcunqs praeferebant, 
quod & faluberrimu effe Plinius atteftatur.D'iodorus tamen prímum ex radíci 
bus, fccundum ex piíce cibu apud AZ gyptiosfuiffe contendit . Czeterm nos de 
facerdotibus, non de profanis loquimur :nam & Horus ipfeautor JF eyptíus, 
alios omnes dicit piífceuefci (olitos.|Necp nefcimus ex lacu à Myríde fofIo tanta 
fuiffe pifcium captura, ut argenti talentum fingulís diebus uectígalis nomine 
regínz perfoluerctur, Alíarü uero gentíum facerdotes nó modó pifcem no ab^ 
horruerüt, fed & loca quedá Dis facra efTe co menti funt,ut folis ipfis pifces inde 
capereliceret; cuíufmodi erant R hítíin Attícaregioneiuxta Eleu(inorü fines al 
uci quidem ipfi tantum fluminu, cüm aqua omnis, quz illic lueret ac rcflueret, 
marína efTet,que loca Cereri & Proferpinae facra dictítabant, ac perínde folis (αν 
cerdotibus deberi, Q)uín etíam aetate noftra,fluminu,ftagnoru,lacuumdj pluri 
morum expífcationes facerdotü tantü ditíoniaddicte funt. uonia ueró pleri 
quelocís mordet Eraímus Chri(tíanifmi mores fuper efu piíciti &íeiunijs,dum 
modo íta dicit: Cüm olim praecipuus gurgitü luxus fuerit ín pifcibus, mírü eft 
2 


Pierii Val. Pifcis. 
hodie religionis caufa uulgus pifcibus uefci. Alibi: Olim uefci pifcibus pro deli n 
cijs habebat, & infami uocabulo dicebantur opfophagi: nuncea res magna eft 
fanctimonía, Alibi his mordaciora cómínifcítur, quafi uelitoftendere;adactos 
efTe nos legibus, ut ieiunioru tempore pifcibus ueíci copellamur.R efpodemus 
ad hecex fanctifsimorü patrü fententía, pifces nó ex edicto nobis oggeri,funt e 
nim multa & frugu & olerugenera, quib.nutríri ualeamus:necp,ut per argutos 
falíoscp iocos ritum perftringit,ad fanctímonia ullíus cuiufpià opinione fpecta 
re:led cüm Chriftíiano homini tum femper,tum ín ieíunio maxime lafciuize om 
nis ab(tínentia proponatur, cibidp in prímis affluentía luxusds corrigat, pifces 
tamé ad ieiunioru confolatione indultos eíle, qui quide delectare aliquantulu, 
faginare uero aut obefum corpus reddere minime pofsint:nullius enim,ut fxpe 
dicímus,aut parui funt nutrimenti, ideocg cibus e(t corporibus,quod nó Plato 
níca tantüm,fed noftra etià (ibi philofophia depofcit, debilitandis idoneus. Sed 
Gregoriü ipfum audíamus.Epiftola eius εἰς δα Auguftini Britanníarü pracfu 
lem,ín qua quantuad ieiunia pertínet, píícíi efum ait ta homini Chriftiano in^ 
dultum effe,ut πος εἰ ínfirmítatis folatíu,non luxuríz paríat incendiu:monetdqp Ἑ 
infuper, ut quí carnibus fibiab(tínendücóf(títuére, íumptuofiora marinarü bel 
luaru couiuia ínftruere haudquaq uelint. Decret. dift. 1111.c.denicg. C.& poft 
pauca. Atqui ganeá ex pifce nó ea tantü caufa fignificari dicendu,quód auidíus 
à lurconibus expetatur, cj quód ipfe quoqppíícis natura uorax eft,quá quidem 
Virgilius notat, Círi, propterea quód Thetis Scyllà Nifi eus opem imploran^ 
tem in piícé uertere noluerit,uerita fcilicet neactutuab alijs pifcibus deuoraret; 
Nam miferos mutauit virgimis artus 
Ceruleo pollens coniux Neptunia regno, 
ed tamen externam fquamis ΩΣ puellam, 
Jnfdose, intev teneram committere pifces 
2Non V atu nimium ef auidum pecus Amplitrites. 
ANIM.X. 
Onignorandü ueró pifces eruditíoríbus animas effe,quód ex puriore quo 
dam conftentelemento, neq; multu cóocretus alíoru morentur, prímíqsaní 
matorum à Deocreati, utobferuat Philo,quodammodo animalía,& nó anima 
lia, uelut τὰ dicam, mobilia inanimata, quibus ad folam corporís incolumitate F 
Deusanimalem fpiritum afflarit,ueluti fal carnibus ne putrefcat adhiberi folet. 
Apud Feftu Pompeiülegas genus pifciculorum maiorüu pro anímís humanís 
V ulcano dari folitu,quotàániscs pifcatorios ludos trans Tyberím ín area V ulca 
ni menfe Iunio celebratos.In quo illud animaduertendu;uulgatos Fefti codices 
in damno efle,ciim inantiquo manu fcripto legeríim,quód id genus pifciculoru 
uíuorü daturei D'eo proaniímís humanis:nó autem genus pifcículoru maíoru: 
nam fi maiores, quomodo piícículi ? E(t& alter eodem loco mendu,quód fcri 
ptum e(teos ludos fieri folereà pop.R o.ciim uctus codex habeat;à pretore Ro, 
INNOCENTIA. 
NI defuntqui pifcem innocentia hieroglyphicu effe contendant, cum om 
nino fint innocui,neqz elementu fuum ad infidias alijs inferendas tranfere: 
díantur.eodp ípectare dicunt P ythagore preceptum;quiabftinendum efle piíci 
bus edícto cauerit,ne perfequerentur infontes. 
DAEMONES IMPROEBI. 


A; peranimalia qua ín aquís degut, improbos daemones du tradi» 
erunt, 


Liber X X XI. 223 


A derüt,utin facris literis onethes Chaldaus interpretat : & fuperius ubi fcercoa 
tas aquas ab aquís expofuimus, aliorum quorundam fententíam ídem fentienz 
tíum recitauimus. Sane Magi daemonas aqueos dicunt laíciuiz libidinid prae 
fectos:& marinos deos uctuítas omnís pro hieroolyphico lafciuiz pofuit. Et pí 
Íces marís Euthymíus ait pofitu pro daemonibus,qui inter uitze ποτα fluctua 
tiones uerfantur,& ín amara prauorum falfugine uitam ducunt, 

G.E;N-E-E S. 

ΠΕ (τί ἢίαπα ueró pietatis inftitutionibus, gentes quae diuínum culti ποτ, 

dum fuícepiffent,per piíces indicabantur. Atqui gentes huiufmodi damonü 
cultuí pafsim dedíte erant,quare pífcatoribus hzecà D'eo prouincia demandata, 
ut pifces in facerdotu impería rediecrent . Porro Affertor nofter Euanoclío pi, 
Íces afTos comeft,quod indicat;facrificiu quod offertur Deo,n6 εἰ χα, [τ affum 
e(Te debere, fidem quippe ueluti ioni probatam,& fancto feruentem fpiritu offe 
rendam.Eodem refpicit, Ambrofio tefte,Seruatoris eiuídé noftri dictu Euange 
lio, fimile effe cceli regnu reti mifTo ín mare, quod pifciu genus omne cogreget, 

Β quzcpibidem fubfequuntur, ubi níimiru de mortaliu animis fermo e(t, quze ad 
fanctioris uitz inftitutioncattrahantur. Quin & Propheta cüm de pioru con; 
gregationeloquerct,fuper maría fundatam eam dixit, Apertifsime Efaías:Ecce, 
inquit,gentes quafi (tillaefitulae. L X x. ficreddidere, ficut aquae multze, quod 
idem ett. IGNORANTIA. 
cx quidem & pínnulatu pifcíu genus fatís expofitu eftex Origene, 

que fciliceteius hominís híeroglyphiíca fint,quí uetere pofsithominem exue 
τε! ἀεοάξ omne quod habet fquamas & pínnulas,tam ín marí quàm in flumini 
bus & ftagnis, electo populo comedere cóceffum eft.Illud addendum ex Ηείγ» 
chio, íquamas ignorantíae híeroglyphícum effe,qua quídem opera beneficiodg 
Ícientize excutiamouerids poffunt.ld ín Pauloliquido comonftratum,qui ciim 
ueritate ignoraret, czcus factus eft: addita uero Chrifti doctrina, quá Ananías 
ei przdicauit,ceciderunt ut Íquamzab oculis eíus,& mox uidit, 
A Q.V &. 
nc uero religio fuit, ut pifcibus abftinerent in Rhez ueneratione, 
qua quidem ea íllís dea erat, quae pluutjs potifsimum dominatur: ῥέω ením 

c fluoe(t:;putabant enim illi ex aqua & δότε naturá reru praecipue contare, prog 

unda piíces,pro aére columbam uenerabantur,de qua fuo loco dictum, 
P.ACCUE LE TLLS. 

Vamuis alij factu hocin Facelitidis deze, quae V eneris fuiffe filia perhibet, 
C EE afferunt,camds olim in pifcem cómutatam, quà Syríj pro dea colue 
rc,atcgín eius honoré Baflo referente pifces argenteos ín templa detulere, Chaz 
lon amne ín Syría ponit Xenophon,in quo magni € maníucti pifces, quos Syri 
ueluti facrofanctos habent,coscp uiolari;zque ac columbas,nefas putant, 

D'ER GE"F:O. 

(955 & Derceto,fiue ut tradunt alij, Ataroaten,mulicbri effieie,que in pifce 

ab umbilico defineret,(ummg uenerationis deam ín templis apud Afcalone 
habuere.Etuthís fint imponamus, Oxyrnychitze A eypti populi pifcem urbis 
fuz: coonominem fummo cultu pro dea coluerunt, híc; canem & mactare & ef 
fc folitifuntin Cynopolitariignomíniíam & opprobríu, quod illi pífcem Oxy 
rynchum apud fe pro deo habitu, comedere non uerecundarentur. Cynopolita 
rum enim deus Anubis fuit,quem canino, ut fuo loco dictum, capite faciebant, 


Q5 


-" 


: ieletuB a ΤῊΣ m Jd rer EN oid Dae — vedi smog 


Addio εἰν. uis 


$1.9 

ferro dug - 2 1 3 4 £ 
ront stes sie 
"tain adit iie iind 


] 2d atiibe equiti iei 


lo E d 
ἜΤΙ seraob rioraiddqe 

—gdioorcud Hon — E. 
, Amie bs ἢ πὴ δυο CE visto D ἌΣ ἈΠΕ 
SRosiictonsosumb opi oe Ott tu dubraqntup noB2.- 
Senis iioib iita SERIO evo i 8; ons aoi- sta 

JS asta evecta sud üi igbov; D tfft HEO! brit ΠΕ ΉΤΟ s b 
bssenp fis ormtot alti SH ide taie 
t03Uiotq * sb cniitlisaen 155 i5 00 1030 ern 
03 Lecielclémi Dips As ait ines intet n ER 
| M eR vam E LS POS n E sin esca 


vaa: ] xa tavibesBbsbullffis m iltéso»ttB»mo» oliuiqoq o353ls pono 
ipotinsd svsomsbinpseup; 55s mritaeIoeoid haronpicrmEnphoidy Ὁ 
iD inp. ameseni ἡἸαδιηδο ὀξνξεηρὴ otosfkatebl. acci flod ibirmoms uses sra xb 
LE se A Eap .scirByobifindO evusübbr:f)s ocfosleuoso ἀϑτοιο ΠΕ ote 
| ;nbin zen iui» dluso decimos) arias a r ; 
Ws. v T ao ien E wa us andas md "uoc YN pg ΟΝ 
nens coi nisestonifide aidolidsr d digiletdia τού εότεῇθι En: 
$8092) rro Eje vaié REIR UE AG ^ Ro qo Re ap 
JE ii ον car eem nh : SRI isouf 
Cedo perc Maca quae manis u 38155 c bn: 
nio UE S RENDARU Ie orna me 
M έν énsbuibiilee d ntsord 55:2 its at $e 
xanioc :3bo: fd (n ς υαῷε βαϑαῖη, di 
A8 aol dqertya triaosacaprre assi 93! θη Ter: 8 iedoi zils. 
ive soupanoliqgnsulasm B iagam our. ti mordqornaX Tür pnt i 
ΡΝ imenuqe zsuasconulobor düpsc axclote passend zT 
h ἴον eu (cios loop. S o psp up D ecco MEN 
re nt3go. »igifls itd, nente kir ra »ufl oom 
Sols AMA bus eilqigst τι τερον nmi nan. 7190s 
ejdu qx iig ilugog Mar eren ΞΟΠ eid 11735 
3x ΡΣ Yuoesnso sari ad o ieboim εν Ht inspire f 
eC Jio | AE bou; Εἰκοιμϑύβαν sets inire arie e X» 
be con 2 cod nastebeuayrut vonbebsrses (ide csb ὁτα at bugs motion: 
didi aieo — — exspatul diii A 2u3b rer: 
e TET M 


IELVS LUKE AWGICGENTROSO 
heroi D. Ioanni lacobo Fuggero Kirchber- 


οι, Vueiflenhorni,Oc.domino,literarum przrfidi, ac ftudioforum o- 
mnium Meceanati,loannes Pieríus Valerianus | 


eve sdetal iu 


ἤτοι U/JYC ea munera,quibus hbumanu genus «Deus liberalifsime boneflatti va 
8 luir,mecu ipfe cofidero, IO. L4 CO B £ Fuggere heros ornatifsime,imeam 
gl opinione adducor, vt existime nullum matus reperit po[Je,quam literaria 
7 f'agrans Fudin, vel difcendi cogno[cendiue cupiditate potius , ex quibus e 
rerum bonaris voluntatem excitart, co verari mteliigentia nafe perfpict- 
mus,nihil, mnrerunatura exiflere; quod ttatum mores erudiat,um vta 
quafi muniat 4d fummu [plendorem confe£landum quam παιδείαν, humanitate inqua at, do 
évinam.Idem plant te entire video, qui ciem.omnem [femper excellentem im focietate bumana 
yirtute memorabilem extitile Cognoueris tum. ingenij doctrine fapientia honores praapua ha 
bui[je erga mortale genus fama accomendationem no ignoras. Hanc yt yera c expre[]am nis 
nime, adumbrata tibi comparares, nibil pratermittendum utauifhi quod ad veru ingenij ul 
tum,animud dotirinamformandum pertineret. Luflrandam itaq, primb ynà cum fratribus 
Gallia eruditifsimis homimbus e liberalibus Fludis affluente mox italiam omniu bonarn di- 
» faplinaru altricem cenfutfhi : acinde eam fapientia moruq, laudem paulo pofl ad tuosveuevfus 
veftre Germania otendi[lt,vt tam omnes cognofcerent te mon folum eximia ad retfa vite insti 
tuta Lek iE É eos etia aditus quafi adaperuifJe quibus leros vleresá fru&ius ad ge- 
nus bumanu redundaturos ez fperarent, eg1am eti cernerent:eam 4, fpem et expetiationem 
depreflanti confilio tuo,fucce[]us plane cofirmauit cv auxit .Lademus enim admirabile illam 
tua virtutem mo modo elegantifsimaru artium infhitutione, fGentia ac iudicio omendari, fcd 
etia animi magnitudme,clientelisymunificentia, liberalitates, miri in modu tllufirari;vt com 
moda, que ex tanta tua fortuna c amplitudine omnino maxima [berabamus, longe matora 
nos iam cofecutos fateamur. Quamobre vt mulra semp ie quada ac plane imuiéfa 
animi celfitudine te praditu declarasi, cum maximas opes profunderes, vt bibliotheca magna 
librorit Latinorum,Gyecortu, Hebraicoru,aliarumq, linguavu multitudine ex [raliasexterisa, 
proumcijs coportata copsirueres (δ᾽ exornares, vt ] multoru homini ftudia laudatifsimo exem. 
plo ad dignitate ad rethioru diféiplimari cultum excitaves.-Ta emim femper laus erit, tibia, ac 
ceptiu referre debebunt fIndiofi quod multis comodis fruuntur e quod amimu optimaru arci 
faentia mper flus excolere pofsimt-Ceru hisim omnes collata beneficis,que maxima 
(Ὁ funt, acquicfcendu tibimimim? iudica[h, quim potius maiora moliris, ac altera P plant vesia 
benignitate adpibendam,dum affittos vecreas iacentibus dextera iflam tua pietate praflante 
yorrigis, delonorum comaodi c? ornamentis cogitas, dum omnes deniq, liberalitate igmortalz 
busd, Leneficis tibi deuimcis. Siquidem exisimafli te protuafortuna po[je pro acerrimo fmgula 
T4, iudicio debere;vt curares tenuto res felicioribus tame au[hicis natos adolefcentestus fumptz 
bus in Germania, Italia ev Gallia benigne tantilPer fouendos ce: [uFientandos, dum eosim omm 
bonaru artium genere progre[]us fecifient, vt docendi alios munus iam [ufcipere ac obire pofsint. 
Quo quidem instituto mulluillustrius, nullum ad comemoratione nominis tui cum omni poste 
ritate adaquanda aptius effe tudicamus: hac enim vatione declaras te maximo emper honore 
dignie;ted, perfiudife ea fequi,ex quibus vera,non adumbrata, lausna[citur ej momen tuu tot 
eua eo tampraclarateitimonigs virtutisq monumentis ad omne memoria comendatum cele- 
brabitur [Nam quecunq, accuratiusmunc feripta e expolita Germanorum opera funt,ea fere 
omnta ad te milJa Cr tue felicitati credita leguntur : & [Vno autorum comendatione,veltuo 
NA 


Χο CO T - t 
Piérii VÀL.epift.dedid. ὁ V 411 
Jfiltem mornine funt in manibusT ili debetur (de alus eruditifsimoru virorum lucubrationibus, Ὁ 
qua [ati mu lta [ἀρ εἰν dico quod Demosthenem, Aefchinem, Jfocratem,Pau[ania,ad 50- 
Jirorum bomini cognitionem translatos habemus;dum eruditione prestantem virum Hiero- 
pymum Uholfam tn chentelam faüfaipisac premis ormas. Hec cin fermone mni ad nos per- 
eruntur,cim m editis libris videmus e legimus felices eos iudicamus, quibus Dei beneficio da. 
eum; vel ΓΝ familiaritatis, velofficgs aliquibus ubi cormgl,quist tanti aynamentis cumenda- 
tionem ducis. Quapropter ego primis ΧΩ eorit, qui me de facie quidem te norint, accurate 
eperam dedi;vt aliqua inve animu tibi atq obfernantiam pro barem meam.Nam Hieroglyphz 
corum.meori comentariorum alterum tomum ad iemittendum cenfui,yt vnicu siudioforum 
ornatarem,cuntlarn. ή͵ Artiu bonarit prafidemn, adduétus no falum humanitate ac benignitate 
tha; plurimis quidem. et amplifsimis officys perjpetta Lfludiofis omnibus;verim etia;vt 14m dixi; 
epinione qua apud me.ejl de egregiatua erga literas promouendas voluntate. Gai quaa aptius 
«c coententius puiucermodt fcripta mitti polen, quam el, qui ita illa femper amauit exco 
luit, vt in bis ipfis veltrathandis vel iudicandi longe ommibus praflet,ac maximeinfinis habea 
tur? cIneccefsit huc e femilitudo quadam, quam te habere video cum ornatifsmo Florentinoru. Ἑ 
punope Cofmo, qui cum fami lia Jxtedicea ortus fityhacest, fapientia frpe,auita quadam beni 
gnitatéfo lus hoc tempore im lcalia uentus, ltevaru,venu[latis,elegantie, atq, adeo virtuticom. 
aium vindex. Quamobrem cium [mgulos fere comentarios amicis varis inferip[rl]em, priorem 
tomu in vniuerum huicopumo Prinapi tuendum coferuandumq, permifn . Parvi vattone fatis 
feliater agi um hoc altero torno tam exifiimaun fi eum im tuam clientelam de me abente,deds 
uifcimo certe, tanqua prafente fuCeperis:quod te fa&turu pro [mmgulari ta bumanitate minime 
dubito, ciam iam. Fuggerana damus in ipfa Germania mon foliem. [émgulos acvniuerfos debstis 
effi ctfi compleclatur fed γΣγ τρία qua[rfémiar exiflat Praterea fr requirendus eyat li 
terAYM patranus, quas hoc tempare citius comparandus,apud quem tanqua portum;ipfa contra, 
barbariam opem ec atxócimanueniant? Equidem quod ad me attimer,quottefeima. ad Inge 
pium; ftudia, coinslituta;tua mqua e Cofent JYtedicei confideranda aunumu conferosnon pof- 
fem ma confiteri me maximo cumulari gaudio cim propter millia quas fapienter facitis, eo» 
eptime vatione tempori babita flatuiis um quod m tanta bonoru Principu orbitate;tantad 
beneficoru cz lberalium bamnuinopta,qua bodie pafam n ovbe Chrifltano (quod pudet dice 
re laboramus, M: humanttate fapientia, liberalitate prolixa, alus libentifame ea largimimt, v 
qua magna laboribus fioulariimdusiria confecuts ftus: quoda, omnes intelligumt vos im beatis 
e omni coplari genere florentibus ciuitatibus: principem lo cu tenere, 1mfumma tamen vestra 
fortuna vixtutis laudem magisemte[cere, quam fortuna gratiam . Quie iam tua Joy adfeyi 
qus éxplicationem cotinént earit qua facerdotes SD léeyAvguxds. errca corporss huma 
mifabricam comenti funt, au[hicati ἃ capite longe mobilifasma parte: me quis existimet bos ipfas 
Aegyptios tta brutori cultus deditos; vt nan. etiam homine qua meretur veneratione fufcepr 
reliquis oranibus pratu lerint; «c puxgoróouor a gmonerimt Nam [i mulra. eruditi viri admiratt, 
ue illiin co animantin genere quod nos vatiónis expers ducimus, obferual]ent longe ea plura 
fimtsqua foloex bomine facraru apud eos literarümateriam ad fa illa ieroglyphica fappedi- 
tATInt, quippe culus membra Vide hutufmodimyslerta receperu. falce meas lucubratio- 
vei Jfeparatim. £o nomine tibi deberi toteligebaus; quosiudrof e? boni omnes comuniter meni 
feimonumenta ubi deberi jose Et certe frtufliverum ashimatores {18 volumus,htevati, 
optimis, Fiudus deditt,mulla alia-atione maiore fgorum laborum. comendatione ?[perarepo[- 
fent, quam fiim eias Principis nomine illas apparere fecerint im cutus autoritate et sudicio pra- 
cipia proborum. dactorumd, pars acquie[cit o» qui animi magnitudinem diligentia, Τρ ΡΥ ΓΖ 
te confilio fuflinet,atq tum literarum glorsatum etiam [apientia laudefeuiur. — Dale. - 


Tomus fecundus zii 


"'JO* PIERII VALERIANI 


HIEROGLYPHICORVM COMMENT TTARIG 
RVM, AD IOANNEM IACOBVM FVGGERYVM, DE IIS 
QVAE PER. CAPVT SIGNIFICANTVR, EX 
SACRIS AEGYPTIORVM LI- 

Ὁ} "ΔΝ πὰ ΣῊ 


PRINCIPIV M. 


R AE CIP V V M quidem Capitís hieroolyphicum a^ 
pud omnces fuít, ut ex eo principium intelligeretur: id 
uel frequentifsimus autorum ufus, uel nominis ipfius 
indicat originatio:fiquidem ita uocatirait Varro, quod 
ab eo capíant initium, & fenfus, & nerui. Vel cotidía^ 
nus fermo aperte declarat, dum alíquem effe huic ucl iL 
li reí caput dictítamus : dum à capite alíquid exordirí: 
dum ín prouerbíjs, piícemà capite prímüm putere, Gre 
ci dícunt,ciim malorum publicorum & priuatorum cau 
fam in reipublicae ucl familize cuíufquam principe confiftere profitentur, ad id 
Platonicum fcilicet innuentes, tales effe ciues, quales qui prímatü inter cos ob^ 
tinent, Et Cicero, caput effead beate uiuendum fecurítatemait. Pro praecipuo 
uero, ad Appium epi(t. An tibi obuíam non prodirem? primüm Appio Clau; 
dío, deínde Imperatori, deínde more maiorum, deinde, quod caput eft, amico, 
Sed quídalienís adeo immoremur, cim noftrís abunde utí pofsimus: Ipfo (ta 
tím Bibliorum príncipio,Berefith, Aquila uertit, οὐ κεφαλίδι, ín capítulo,quód ca 
put inítíum cuftoscj rerum fit : uulgata xditío fecit, In princípio, quod hiero- 
glyphici effet interpretamentum. Alij dixerunt,in capite,in Filio: nam mundus 
per ipfum factus eft. Quod uero ín Efaiz uifione habetur de Seraphín duobus, 
qui fenis (ingulialis przediti, bínis caput Dei uelabant, bínís alteris eiufdem pe 
des obtegebant, peradopertum caput, exordía Dei incomperta effe interpreta, 
tur Adamantíus:per obtectos ueró pedes,nouifsíma nó comprehendi:fola me^ 
€ díain confpicuo effe, opera quippe eius, diuinz indicia prouidentia, ccclorum 
motus uaríos,Solís,Lunz,ftellarumds progreffus, terra marís,& aérís uícifsi/ 
tudínes, & quzccungpín reru natura fuo funt ordine difpofita : fedeníim quac an^ 
te ifta fuerint, nouit nemo.Ex ἥς que funt, Deum intelligimus:poft hec qua fu 
tura (unt, credere quídem po(Tumus,fed (cire nequimus, V'ndelegas apud con 
€ionantem ín diuinis literis Regem: Annunciate mihi priora, & nouifsíma quae 
erunt,X dícam uos eíIe Deos, 
DIVINIT A S. 
To Deo fane Caput cm ponimus, id quod in eo conftat diuinitatis intellioi, 
mus, quz cuncta fcilicet praecedit, & cuí omnía fubiecta funt, díceret Euche^ 
rius. Idem & Hieronymus tradit eo libello, ín quo, quid fit díiuinitas , expli 
cat, Tam ín(anoueró cultu Zigyptij caputomne uenerabantur, ut à capitibus 
& armis brutorum proríus abftinerent , diuinitati iniuriam facerearbitrati , fi 
quis illa efitaffet. Platonici tradunt humanum caput ad mundani orbís fimi 
litudínem compactum, ín eod; duos anímze díuinos circuitus interlocatos, c 
fecp membrum diuiniísimum, ac reliquorum omnino princeps : reliqua, ut ca» 


Pierii Val.Caput. 


piti feruíant adiuncta, Caput, ait Hierofolymitanus Hefychius, ut hoc obiter Ὁ 
addamus, uníufcuiufq; anímalis ratione pollentís mens dicitur, cuius fedes ce^ 
rebrum ; unde caput, € cuncta qua adhzrent iecori, fuper altare ín holocauz 
(tum ponere iubemur: nam & cor & iecur concupifcentíz noftrze impetum, 
motumd continent, Hinc Paulus nobis bene precatus, Pax, inquit, Dei quae 
exuperat omnem fenfum,cuftodíat corda ueftra, & íntellieentías ueftras. Idem 
Hefychius hucadnecit illud ex Efaía: Omne caputlanguidu,& omne cor mce 
rens;à planta pedis ufqgad uertícemnon eft in eo fanitas:quod enim in nobis eft 
rationis,utdictum,in utroq habítat,& corde, & cerebro.INon decet autem men 
tem fobríam diuidi,fed e(Te ueluti uinculum,quodaflectus noftros ad (anam ra 
tionem adiungatatgp deuínciat, 
DOMINIVM. 
EI quamuis per fe caput principatus índicium fit,longe tamen fienifican^ 
tius hieroglyphiceds magis id oftendit, fifaícia redimatur, fiue ea corona, fi/' 
ue,utapud Cirzecos,diadema uocetur,INam & coniectores eo redímiculo caput 
infignitum perfomnium uifum,dominij fignum autumant.Sedenim diadema; Ε 
ti íuus eftlocus inter ueftíimenta,ubi relíqua tractamus infignía; nuncde capite 
fimpliciter uerba facimus, 
MVNDI MOLES. 
Erapidis fimulacrü apud ueteres autores celeberrimi, ccelum habere caput 
dicebatur, V nde Eu(tathius erudite primo Iliados, ueteres aít ccelum pro ca 
pite accepi(Te: atcp ita Pallas de ccelo defcendit, incitatíiorem Achillis iram com 
preffura, Sed quoníam multa fuper eo toto opere dicenda funt, quod id (ibi nuz 
men A eyptij prorerum natura confinxere, non im portunu fuerit loco hoctoz 
tam híeroglyphicá eius effigiem,per quam mundi totíus moles indicatur,femel 
co modo defcribere;quo exhibita e(tab oraculo, quod ut fertur i píe de feipfo in 
INicocrgontis Cyprij regís gratiam his carminibus enuncíauit; 
ἐμὶ ϑεὸς To" δέμασι oloNs wo-29 εἴπω, 
zgaiG" ko ^ xpo AM, yacsiig δεϑάλαασκ, 
Γαῖα δέμοι 2508 6 ἐσὶ τοί δ᾽ Sx T. οὐ αἰθέρι x6, 
ὄμματα TRA ow yb λαμπροῦ φάθ Ἀἕλιοιο. 
Sum Deus effigie talis, qualem ipfe docebo. 
Sed quoni&in Macrobianis aliquot codicibus pro lectione quz eft, vi9^Nuaor, E 
legere e(t caftigatiore uerfu, τοῖος δεμαθᾶκσ, fi cui ea magis arrideat, dicamus; 
Sum Deus,vt dizas,talis,qualem ipfe docebo. 
Celeflts mundus caput efl,mare venter opacum, 
Terra pedes,aures verfantur in athere fummo, 
Lux,oculi.quam folis habet [plendents imago. 


Vbianimaduertendum,uentrem pro marí,& uice uerfa,mare pro uentre ctíam 
apudalíos accipi, pracfertímds apud coniectores. INam Hippocrates Cous ho 
rum fententíam fecutus, cum zgrotum qui per nocturna imaginem mare per^ 
turbatum uiderit, morbo uentris tentarí confjcit, idis minime contemptui haz 
bendi iudicat, qui adhibitis remedijs, quo nutricatu ís curandus fit, ftatim do^ 
cet. Q'uín apud nos etíam in facris literis aliquid in hancfententíam de Deolez 
gere eft. INam,ut Cypríanus ait, malí daemones íta per fabulas ea deprauabant, 
que manite(tifsimis pafsim uerbis in diuinis literis explicantur:ut íllud in hanc 
fententíam apud E(aíam L X v 1. Quammihi fedem xdificabitis ? aut quís lo» 

cus 


Liber X X XII. 216 


A cusad requiem mihi? ccelum mihi thronus eft, terra autem fcabellum pedum 
meorum. quod, quo fit intellectu accipiendum, uideris apud Adamantium fu^ 
per Genefi; homilia príma, Apud Hieremiam, X X 1 1 1. [Nónne ccclum & τεῦ 
ram ego impleo?Et Prouerb.x v. In omniloco oculi Dei fpeculantur bonos & 
malos. Hinc Cypríanus idem , in abditis & fecretís uel femotis locis, in cubicu 
lis etíam ipfis,orandum monct, idc magis fidei conuenire,ut ícíamus Deum uz 
big efTe pracíentem,audire omnes & uidere,& maieftatis fua plenitudine inab. 
díta quaegs & occulta penetrare, Cüm ítagp ueteres per Serapin uniuerfam mun 
di molem,& ipfa reru principía intelligerent, certatim eum templís magnificen: 
tífsimis honeftarunt: cuiufmodi ea fuerunt quacin Memphi & in Alexandrea 
celebrabantur, Paufanías Athenis etíamnum templum Serapidis fuiffe narrat 
Ptolemziin gratíam ftructum. Inuaferatautem Ptolemaeum Lagi fuper(titio 
ex damonís apparitione, qui iufferat, ut apud Eu(tathiueft, míttíi nauem,quae 
appulit, Phocidí, & accepto inde oraculo Sinopenaccefsit, índcds Iouis Serapi 
dis (imulacrum tranítulit,quod quidem cuiufnam effet materia difcerni n6 po^ 

B terat, nempeutchaos ipfum, cuíus fymbolum erat, prz (e ferret, Et quod illi fi. 
mulacrum ín templo Alexandrez íta ua(tum erecti eft ut dextera unum paríe: 
tem, alterum Izua per(tríngeret, ex omnibus metallorulignorumd; generibus 
compofitum ferebatur,ut nihil non complecteretur quod terra ucl proferat;uel 
intra uifcera abditum occultarít, 

LOCVPLETATIEÓO | 

ἘΔ autem potifsimu de caufa Serapis in cultu erat, quod perfuafum mortali 

bus fuit, indelocupletiores diuitías obuenire. Aítením Pfellus, damonas 
nobis fzepe diuitias polliceri, Porphyrius magnorum daemonum principes Se 
rapín & Proferpinà agnofcit. Nam omnino quiapud A gyptios Serapís,apud 
Girzcos Pluto eft, & Pluto idem qui díuitiaru deus, Hinc auariísima meretrix 
apud Catullum folicíta e(t utad Serapin deferatur, cui preces alleget, diuitias 
& opes petítura,quód ís demonum princeps locupletandis fupplicibus dare o^ 
peram, eíus fuper(titíonis errore crederetur, atqp ideo σείζατε calathum, de quo 
pauló poft plura, unde bona hac liberalifsime depromerentur;nunc pauca hec 
pro re fufficiat attigifTe. 

€ L5; ΗΘ ΕΒ ΝΣ 

St & lucri fignum caput,uerüm id apud coniectores:illi enim capitis magni 

tudínem infolítam, per noCturnam ímaginem oblatam, díuitíaru accefsio^ 
nem figníficare tradunt; propterea quód uulgo nummí,utapud Artemidorum 
e(tcapita uocantur, 

S Ἂν ΠΝ 005 

E c etíam eftapud omnes, ut caput pro falutis hieroelyphico ponzz 

tur, idcp ín extremo difcrimine comendare, id adiurare, id deuouere. Hínc 
totiens apud Homerum ea loquendi figura, iz àv καΐρ, ir ἐμοῖο κάρᾳ. Hinc ΤΊ, 
Gracchus cüm falutem fuam populo coómendaret, manu capítí fuperpofita íre 
perrexit in Capitolium , quod illí male uertit, interpretantibus inimicís , eum 
eo figno diadema (ibi depofcere. Talealiquid apud Ariftophanem Acharna 
nibus legas, dicente [Diczcopoli:Et finon iufta profatus fuero manu fupra ca 
put impofita, quzecpuniuer(íus approbet populus.Sed & portenta huic fubfcri? 
bunt (ignificationí:tacta fiquidem de ccelo Czefaru aede, capíta omnibus ftatuís 
fimul deciderunt;quo quídem o(tento praemon(tratum e(t, Caefar progeniem 


Pierii Val. Caput. 


unà cum INerone eius sentis ultimo defecturam. 
DOCTRINA IMPERIOVE PR/ESTANTES. 

ANE autem fuit ín(titutiieos honore numiímatum decorare, quiuel 

doctrína uel imperio caeteris antecelleret.quare Mitylenei Sapphüs imagí 
nem nummís impreflere, Homeru Chíij, autoreStrabone.Horum exemplum 
fecuti Mantuani príncipes, Maronis fui fpecít ín nummis aliquandiu expreffe^ 
re,non immerito fibialumno eo applaudentes,qui V enetíam uniueríam fui no 
mínis celebrítate fempíternae eloríae comendarit, Plurímim ueró príncipu ima 
oínes pofterítati per ciuímodi monumenta innotuere,neq; nummís tantüm,ue 
rüm etíam gemmis exprefTx:ut tot ftatuarü memoria, quibus nó fuam tanrüm 
fimilitudíne humano habitu infignem efTe uoluerut, uerüm etía facies fuas dijs 
adfcribi,utdj ipfi eoru nominib, uocitari fe iufferint,praetereamus. Longe illud 
fimplícius, quod Octauíanus Auguftus numm cufitin quo fingula ex utraqg 
facie capíta;atcpea quidem pulcherrime elaborata:eorum alteríus infcriptio eft, 
DIVOS IVLIVS.alteríus,A V GVSTVS DIVI F.quam quide ínfcriptione 
multis alíjs ín monumentis ufurpauit, ut in lapidibus qui ruinaru iníuríà εἴτι, 
ccrunt;pafsim R omelegítur:cui utadblandiretur Maro, Αἰ neidos fexto,D'iuí 
eum genus appellauit:ín antíquifsímis enim Romang bibliothece codícibus ha 
betur, AVGVSTVS CESAR DIVI GENVS,ldemcüm Sphíngemrez 
pudiaffet,qua tabellas fignare folitus erat, nó fine multorum conuicijs, quí aení 
emata illum mifsitare cauillabantur, Alexandri aliquandiu imagíne fignauit, 
quoad (ua demi uti collibuit,cim autoritatis íam ualidifsime corroboratz,claz 
rifsímuscg haberetur. Quin ea fignare,quí quocp fubfecuti unt príncipes;perfe 
uerarunt, PR'OSP/ERTIT AS. 

V od ueró pertínetad Alexandrí imagine, perfuafum olím fuit;peruulgata 
Car homines opínioneillí profpere omnia fucceffura,omnescpeius actio" 
nes adiuuarí,qui Alexandrum ucl auro uel argento exprefTum oeítitaret, adeo 
ut IVlacríana familía,quam fuo tempore nobiliísimam Roma fuiffe Trebellius 
atte(tatur, Alexandri effigie cofueuerit habere quafi familiarem,apud uiros quí 
dem ínauro uclargento;apud mulieres in retículís, I dextrocherijs,&t ín annu 
lís,&in omni ornamentorü genere, Quín & Antoninus Seueri filius Alexandri 
ftudíofifsimus fuit, cuius imagínes cum paísim renouaflet, mortales,ut huic e 
ius ftudio adularentur,ftatuas alíquot erexere, quae uno corpore facies duas ge 
ftarent, Alexandri (fcilicet & Antonini, C)uam quidem fuper(titione Chryfofto 
musacerríma ínfectatur íncrepatíone:nam & eo tempore abufus huiufmodi cir 
cumlígandi aurea Alexandri Macedonis numifmata capiti uel pedibus,auferrí 
nondum potuerat, 

D'LNXSI'N-A! UPIR3JO VOD EN T TI7A- 

IN Theodoftj &alíoru quí eo feculo fuerunt Imperator infignibus, inatrio 
pracfidis Thebaidos nuncupati, areumentu hoc pictu fpectabatur, cuíus ex^ 
emplum ín quodam eíus militiae ordíni officiorum canone defcríiptu Romae 
apud Maffzos infpexi, Tabula eftlibrís quodam ordine difpofitis onufta,quo 
rum nonullifyllabarijs quibuídam notis infcripti funt, quibus per compendii 
contente ín eís rationes indicabantur:alij nihil prfcriptum habent.Supra tabu 
lam fa(tí eium attollitur, ín medía cuíus facie σεπῇ duo latum fuftentát orbem; 
inquo caputinftar humanií,cuíus íta infcríptioeft, DIVINA PROVIDEN-» 
T1 A, Ínangulísuero tabulae quz defcríptos, uti diximus, libros contínet;fin 
gulís 


Liber XX XII. 2202, 


A gulis capita fingula funtappofita, quorum fuperius à dextera infcriptionem cír 
cunductam oftendit, V 1 R T V S.alterum àlaua, S CIEN T 1 A,Inferíusàdex^ 
tera, A V CT ORITAS,quartualoua, FELICITAS. Quod quídem,utpuz 
to, innuitrerum omnium gerendarum fummi à Dco primüm emanare, eum dj 
conciliandum ín prímis, ut noftra omnia fortunentur , Mox necefTarià effe uir^ 
tutem, quippeanimofum;,aptum,& idoneum efle debere hominem quí przecla | 
ra (itfacinoraaggreffurus. V erm uírtutem folam paru prodeffe;nifi accefferít 
& diíciplina,cuius fcientía eruditi,& tempora &occafiones internoícamus.Sed^ 
ením & hac & illa uix fufficient, nifi & autoritas adiuncta fuerit, qua milites 
populiq fub imperio contineantur,iuffac5 non contanter exequantur. V nde le 
gas de Vefpa(iano, cum effetíamà militibus falutatus Imperator, autoritate & 
quafi maie(tatem quandam ínopinato fcilicet € adhucnouo principi defuiffe, 
quz non príus acceflerít, quàm e plebe quidam luminibus orbatus, ítem alíus 
debili crure, fedent& pro tribunali paríter adijfIent,orantes, ut Tranquillus aít, 
opem ualetudinis demon(tratà à Serapide per quietem,reftítuturum oculos, i 

» infpuiílet: confirmaturum crus, fi dignaretur calce contíngere : cumdpuix fides 
cflet rem ullo modo fuccefTura, ideocp ne experiri quide auderet, extremó hor 
tantibus amicis palàm pro concione utrunqp tentauit, nec euentus defuit, atqs 
íta,quod prímüm defiderabatur,autoritatem indeptus eft.Sed & quarta necefla 
ría e(t, felicitas quippe: lícet enim animis ualeas, experientia fis eruditus, auto» 
ritatecs comunitus,nifi tibi res feliciter cedat,ruere pleruncs omnía,& elabi ín ir 
rítum experierís, Additahuic& altera tabula cum eifdem libris & librorum no 
τίς & genijs ín faftigio orbem cum capite fu(tollentibus, fed angulares circuli 
affixi adícripta habent nomina fingula finguli, v ER, &STAS, AVT.VM 
N VS, HYEM S,utíciliceadmoneamur, diligenter nos animaduertere debe 
re,ut íuo quz tempore agantur,procurentürue, 

M ^V: SA. 

ua autem mulíerís caput, quale Nympharum fingunt;nullis eeftami 

nibus appofitís, quz hieroglyphici notítiam afferre folent, fed quod coma 

habeat nonnunquá&ab occipitio nodo comprenfam,nonnunquáa ín humeros ne 

eligenter diffufam,Díodorus Mufa hieroglyphicum effe cotendit,cuíus dicto 

c (tandum, cüm ín huiufmodi rebus indagandis non íncuriofus fuerit, tametfi 

nonnunquam fententíam ex uulgo mutuatur. 
ΤΕ ΚΕ Ὁ ἘΦ 
ΝΕ τὰ fimulacrü horrifica fpecie fabrefactu apud Corinthios,imago ter 
rorís erat, de quo Paufanias lib. 11. At 

que hucnónulli trahut Medufzx caput, quà Do 
miítíanus pro pectore ge(tare gauiíus eft, ut fui 
admiratione apud omnes incuteret, Quamuis 
nondefint, qui factum idab eo ín eratíam Palla 
dís,qu& unice coleret, interpretantur. Sedenim 
de Medufa plenius in Anguíum commentario, 
pou mathematícos faciem inuenías collo, | 
V ore,oculis,Stoto capitis geftu tortuofam, 
iddscontradicenté aduer(ariu lignificare:cuiut 
modi fimulacrumín X. Scorpij eradu intulere, 
coc fupra horízontemafcendente ín luce editu, 


ADVERSARIV S. 


Pierii Val. Bicipitium. 
ceruicis fore indomitze,opinioniscj deftinatz, futurum effe pracfaoíunt. 
R O M- A. 

M Vlieris ueró caput galeatum in plerífcgnummis Romi oftendit,non tan 

tüm quía Romani nihil no armis arrogarint, aut quía fuam ad Vlarte ori; 
ginem referre uolucrínt, quàm utarcanum illud fuum de Roma nomine pu; 
blícari uetito,perítís quidem rerum patefacerent, uulgo ueró tenebricofius ob, 
fcurarent,re ad interpretationem alíam diftracta . Giergithius enimautor mini; 
mé contemnendus,antíquu Rome nomen Cephalon tuííle tradit,quae quidem 


Tantum alias ster caput elatura ejfet, 
Quantum lenta folent inter viburna cuprefst. 


Sed nos quid foliciti fumus, quibus rationibus Roma fit caput, cüm Domi; 
nus Deus nofter Chriftus Petro przdixerít,nomen illi Cephas conuenire,qué 
fcilicec Rome príncipatui deftinaffet, Alíàs uero cüm eum Petrum nominat,ad 
Capitoli immobile faxum alludit, ac perinde omníum, nó Romanorü tantüm, 
fed quaqua tota terra habitabilis extenderetur, caput futurus effet. quod dictu 
uolui;ut Oecolampadij conuerfio diligentius expenderetur,quícüm Theophy E 
lactumlatinum faceret, uerba 1118, ποίσας πϑοἰκομδύας, uidetur practermififfe, 


DE BICIPITIO. 


C,W. ΤΟΙ A. 
] Vo ueró humanacapíta, quorum alterum maris, quod intro afpi 
ceret:zalterum fceminze, quod extrà profpectaret, cu(todiíà fignifica/ 
ΓΕ f] re /Egyptij tradiderut; propterea quod hieroglyphici huiufmodi be 
£u] neficio [εἰς ἃ nullo daemonum infeftarí poffe perfuafum habebant: 
& ut Horus ait, figura πους είς fuperdad tutelà fufficere credebatur, nullis uel 
líteris,uel imprecationibus appofitís,quz infortunium amolirentur, 
DI; M;AN, E,S. 
| diria plerungqein ueterum monumentiís capita duo,duabus additis infer: 
nelíterís D. M. quod D1s MANTIB v S, hoc e(t, defunctorum tutelarí 
bus facrum uel commendatum íntelligas.Cacterüm,uti dicebamus, E eyptij id 
ipfum innuere uolentes,& tutelam fignificantes,nullasaddebantliteras.Vlanes α 
ucró X fuperos & inferos, augures dicebant, inuocabantdg eos íta nuncupatos, 
quód peromnía zthería terrenacj manare arbitrabantur, 
ANIMADVERSIO SEVERA. 
Enedium nummum memorat Pollux, ab una cuíus parte duo effent capi 
ta,ab altera fecuris, cufa.Seucrifsimg hocanimaduerfionis fignum,utin Ar 
misalibi diximus, habebatur, qua Tenediorum R ex filium percuti iufsit adul 
terij conuíctum, lata prius ab eo lege, ut in adulterio deprehenfi mas & foem 
na codem fupplicio fecuri fubijcerentur. Quo iudicio cüm neqp filio pepercit 
fct.remeo monumento iufsit infieniri . Meminit huius legis etíam Ariftoteles 
in Tenediorum republica, Et prouerbium in acerbos iudices inde factum, Te 
nedía fecurís, 


PRVDENTIA. 
() 5E uero bicipitium aníapud Romanos celeberrimum fuit, funt qui pru 
dentíam folertíamdg regis praefe ferreautument: prudentis enim hominis 


e(t preterita nofcere, futurà ueró multóanté prxuidere, Hínc illa apud Perfium 
excla 


Liber X X XII. 228 


^ exclamatio,cüm hominis nefcio cuíus prudentiam defideraret: 
O lane, tergo quem nulla ciconia pfit. 
Eodem fermé (ignilicato Anteuorta Poftuortad, díuinitatis affumptitiae co^ 
mites colebantur, 
; ANNWNVS INIENS. 
INS tamen defunt, qui bicipitium hocad munus ocdludendi aperiendidg 
anníreferant: nam & Cypríanus bífrontem eum exprimi fcribit, quod ín 
medío conftitutus,annü incipientem pariter & recedentem fpectare uideatur, 
Quueueroó fuper hoc Ouidius late defcribítjapud eum uidenda praetereo. Imber 
be lani bícipitiit in numo quodam eft;ab cuíus altera parte quadríoz funt,cum 
loue fulmínante:infcriptio líteris fofsilibus,R O M A,quod nímirü ipfius Reip. 
figillt fuerit, Gemiínusuero anus utracpfacíe barbatus in argenteo nummo 
cít, inquo litere, L. F. M. F. O. V. R. I. Abalteraparte trophaeum e(tcum 
flagello & fceptro, cuíus apex ferpentínus:R oma iuxtà,que coroná cíuícam tro 
phao ífuperimponit. 
, SPASICOVERONCIRCBIEINDE-RIBGSPAS 
ΤΠ plerofqs nummos uideas capitibus gemínís una ceruice contentís, 
una parte fignatos,altera naui, Sunt qui ex híeroglyphícís huiufmodi Saturni 
beneficía fignificari tradant, lanuqj eo monumento Saturno gratia relatam uo 
luiffe, qui naui ex &gypro in Italiam uectus agrículturà comon(trarit:nam à fa 
tu illinomenapud Latinos fuit. Deratíco uero huiufmodi numo íta Ouidius: 


"t bona pofleritas puppim [ngnauit im ere, 


Hofpitis aduentum testificata Det. BENE CONSVLTORVM 
ftabilitas. 


Hunc ueró fuiffe primum nummu cufum, & àlTa; 
no ipfo ignandi zrís morem inuentu, pleriqs me 
morie prodidere.Sed & Cecropís effigies biceps fa 
éta,quod linguas duas calleret,Ciraeca € Αἱ gyptia 
cam. Porró fama e(t Athenienfes Αἱ eyptiorum co; 
lonos fuifTe, e Sacenfi cíuitate duce Cecrope dedu: 
ctos, ut Nazíanzenus in Monodia Bafilij, 
c ISNIGC-OSNESSIESASN) I? 12 A- 
Jf tiogsd Mathematici bícipitíum inconftan. 
τία: hieroglyphicum pofuere.INam tertío ἔπι, 
pra uigefimum Leonis gradu bicipitís hominis fi 
mulacrum orírí cofinxere,quod eo afcendente gra; 
du natum,inconftantis acleuíter mutabilís uolun 
tatís atcp fententíae fore pracfagiunt. 
{9 ησ uero quos lanos huíuímodi bicipitio 
infignes plerifque locis uídeas , fed (ine mani; 
busac(ine pedibus, quadrangulari quodam fcapo 
ita praecifo, ut ab humeris ubi ín quadrum abire in 
cipit, deorfum ucríus magis ac magis anguítetur, 
perhieroglyphícum hocíunt qui firmítudinem & 
ftabilitatem eorum denorari dicant, qua fapienter 
& maturo confilio gerantur, (Quod uero manibus |E——7—— 5 
& pedibus careant,uim díuínam oftendít,cui nihil E 


Pierii Val. Tricipitium. 
horum opus ut quod facere deftínarít efficiat: Deus ením fimul & annuit,& to^ Ὁ 
tum nutu tremefecitolympum.Ectalter: Dicto cítíus tumída xquora placat, llla 
preterea dilatatio qug fit à bafi furfum uerfus afcendendo, oftendit humana om 
nia,quo diuínítati propius accedut,co auguftiora amplíorady fierí, Vndeapud 
Mlaroné Dido apotheofin fibi,ob resà fe praeclare geftas pollicita,dicit: 
Ext nunc magna mei fub terras ibit imago. de quoalibilatíus. 


DE ITIRICIPLPIG. 


GERYON.E S. 
x Er tricipitiitueró Geryonem in primis fignificari pafsim inuenias, 
2/-| Quidaute fibi Geryones uelit, & utru híftorícuan fabulofum fuerit 
1 comentum,ut adhuc ín ambiguo fit,fcriptorum uarietas efficitsuul/ 
2:44. gatior tamen ea e(t opinio, tris ín Hifpania fratres unanimi concor 
dia imperiu obtinuiffe,quos Hercules opprefferit. Girgci,ut ingenio funt ad co^ 
mínifcendü noua promptifsimo,alía atqalía fuper Gieryone tradiderunt:fed in 
ter eos Hecatzus Gieryoné affirmat loca círca Ambracíam & Amphilochos te^ E 
nuiffe, indecpabactas boucs, quz fpecie míra reperíant in ea regione ualde herz 
bída,& pafcuís laetífsima, Alij in Euxíno ponto urbem τεικαρινίαν memorát,cu^ 
íus principem Greryoneé Hercules fuftulerít, cumd; boues fpeciofifsimas eíus 
abígeret,interroganti cuíus illae fuiffent, ref, ponfum,Geryonze Tricareni,quod 
trícipitis fonat;inde datum locum fabulae, 

Ant ut Hifpania, que tripartito díui(a eft;per HISPANIA 
i RE. Geryoniís intelligatur, tum au e 
tores pleriqztum Imp.Hadríani tertíu Confulis 
nümus oftendit, in quo fimulacru tríceps hafta 
ínnixu, quod dubio procul factu ob Hifpaniam 
peragratam, fiueut originationem fuam often, 
deret,quod Gaditana effet matre genitus, ut a. 
pudSpartíanum eft. 

LVNA MENSISVE. 
INterpretes Hefiodi τρικέφαλον γκριοῖῖα Lun fi, 
Tosiscs contendunt:alij tempus praefens, pre 
teritü & futurü: alij triplice menfis diuífione, quae ternis apud Girzcos denaríjs 
difpefcitur,apud Latínos ín INonas,]dus, & Calendas diuiditur. Cirzcorü nun 
cupationes funt, ἱσαμϑήν, ἀϑὶ δέκα, φθίνοντ᾿ Θ΄, quarum nuncupatíonu ultíma,díerum 
numeri Romano more retrocedunt. 
AVXILIARES. 
NS me praeterit Plutarchü ín libro De ciuilibus inftitutionibusad Traia^ 
num, afferere Gieryoné multis oculís, multís manibus & pedibus praediítu 
ca de cauía uulgo díctitatum, quód in negotíjs obeundis confilio unomultoru 
opera utí confuerit,quod in principe uelalio quopíam,cui reipub. fumma credi 
τὰ (it,coómendabile plurímü habetur.INon ením omnía poffumus omnes.ldcirz 
cod; Pelopides laudatur, quí legatione initurus, cum fe ad dícendu parum ído 
neum intelligeret,adíutore fibi fociumds muneris Epimanondà cooptauit. δίς 
Nicias cum ad labores tolerádos ímbecillo admodü corpore & inexperto effet, " 
Lamachü (ibi & robuftü & induftriü focii accepit. Quod ueró αἷς Plutarchus 
Geryoné pluribus oculis manibusdy preditu,eunde & quadricipite legas e 
T1^ 


Liber XX XIL 229 


A Arí(tophane ubi de Lamacho loquitur,A5A4 Pup οϑ αι Γκρυόνῃ τετρα ἥϊλῳ, 

Riiceps quoc Serapídis imago in numi(ma 5.0 1 
duas quíd fibi uclít,ín brutoru cómentartjs [Γ΄ 
fparfim attigimus:fed id nunclocupletíus explí || ^^ 
candum eft, T ricipitiu eftex tribus animalibus, 
quorü ín medioeftleonís caput uaftu admodu, 
dextra parte canis applaudibüdi blandientisd, 

Izualupí:fuperne calathus ínfidet: qua fpecies 
uniueríaanguis ambitu complexa εἰς, ΟἿ Sole 
hinc ínterpretantur, ex capite Leonis tempus 
prafens indicari uolunt, quód eíus condítio in; 
ter preteritum futurumqp actu praefenti ualida 7 m 
feruensdy fit. Praeteritum ex lupí capite coníjciunt; quod animal eftadmodum 
oblíuiofum:oblíuío autem de prateríto eft. Futuri ex adblandieiitís canis e£ 
figie, quod eft indícíà fpei,quae nobis femper adblanditur : fpes ueró femper de 
3 futuroeft.Cópetit uero Soli temporis cofideratio, Quíd uero fibi uelit ferpens; 
üt eus fit,ut temporis autor,;alio cómeritario fatis explícatu eft: alibicpoften: 
dímus huiufmodi tricipitíu prudentiae conuenire; Calathü uero loco hocaiunt 
altitudinem fiderís cómonftrare,uimq refertifsímam ac opulentifsimam, quía 
in eum omnía terrena redeunt,dum ímmifTo calore rapiuntur. ας 
IVPITER ^"€QVVS. 

Vamuis qui Serapin louem effe dicuntmodium eíus capiti fuperpofitu ea 
Dae caufa figurariautumát, quód omnia fint equis diftributionibus ab ipfo 
reri omnitürarbítro moderata , INá utoptíme Maro, R ex lupiter omnib. ídem. 

T Diíanz fimulacrum tribus ínfigne capiti DIANA. 

[Es celebratur,quoru unum equínum, cani — 
num alterum,tertíum human, fed facíe admo; 
dumruftícana, Vnde IVlaro, 

Jergeminama, Hecaten tria virginis ora Diane 
dixit. Apud /ginitas tamenunatantüm facie | 
& unico corpore fingi Hecaté,talemd apud eos 

€ (tatuamfeobferuaffe Paufanias tradit, Alcame 
nemc prímum tria illa fimulacra inuicem con» 
nexa excogitaíTe.C)uid uero fibi uelítequus,ca 
nís , & ruíticana illa facies, in eo fimulacro ali 
bidocuímus. 4-τ- F. 


QVADRIFRONS: 


QVATVOR. ANNI. QVALITATE S. 


zi V rueró lanus quadrifrons pleríígglocis informari folítus fit, ea fuit 
3 caufa, quodillirerum omníum príncipía finescj introitus exítusc, 


EU : 
VERSES dedicati effent: quín & quae illi templa erigebantur, quadrata fpecie 


[5:59:29 fiebant. Et mercatorum (tationes trapezitarumcp menífz, in eiufmo 
dilanis habebantur,de quibus apud Horatium: 

Hec lanusfummus ab imo perdocet. 

Ad id etia fpectabatea effigies,ut quatuoranni qualítates indicaret, quas Graeci 
Latinics horas ufitatifsíimo uocabulo appellarunt, Horatius de Ioue: Vartijscg 


3 


Pierii Val.Quadrifrons. 


mundü temperat horís.Er quonià ín horas incidímus,eratapud MlegarenfesTo. Ὁ 
uis fimulacru, fupra cuíus caput & Parce & Horz ftatute erant ea de cauía, in^ 
quitPauf(àanías,quód fata in louís omníno poteftate con(iftat;Horas uero,quip 
pequa nosanni tempora dícimus, arbitrio fuo dííponat. Caeteru quod ad Par; 
cas attinet, A fchylus loue quocpípfum fato fubiectu efTe dicit, ita fuper eolocu 
tus; ὅκου αὖ ἐκφύγυσε τίω πιπρωμϑίω, A tqg hinc forte Parce illi fupra caput infident, 
IAN EcsEiLbLA&|J|ILHM. 

E oe tertio τῶν Quwoptie»,]ani fimulacrü ideo quadrifrontem figurari di 

cit, quod filiz eíus quatuorlaqueo gulam fregerint, lani patrís defiderío, 
quem agrícolzlapidib.obruiffent:ubi de [ano illo loqui uidetur, qui Saturni fi^ 
lius perhibetur, quí uino finitímis agricolis comunicato, cüm íj (uauitate illecti 
plus aequo haufiffent;in fomnumqy prolapfi díu iacuiffent,experrecti demu,ue- 
nenumdq (ibi propinatu arbitrati, confurrexerunt ín lanum, eumq lapidibus 
opprefferunt.Haeceademà Plutarcho referuntur. 

QVINCVCEPS. MANASSES. 

V inis uero frontibus neminé preter Manaffem formatulegi,qui Rex He^ Ἑ 

brzorü poftead prophet Efaiam fuftulit, quincuplici facie ftatuam fibí po 
fuit;utlóge plura fe perfpicere indicaret, Prophetg,qui V identes appellabant, 
| SER TICEPS. 
Nose Petrí Aponenfis inuenta fu 

mus admiffuri, quz unde defumpta fint, e ——-—  — —- 

quam«qpantíquu (it argumentu illud;alibi decla m 
rauímus,hieroglyphicu fepte capitibus infigne, 
quintodecimo Creminorü gradu ftatuére,inde 
fignificantes,fub eo graduu numero in lucé edí: 
tum multiíciu fore:quippe nullum doctrínz ge 
nus, arté nullam,nullam deniq; linguá efle cele: 
bre m,quá is non fitoptíme confecuturus : eun: 
dem tam publicís quàm príuatis rebus agendis 
aptíífsimum, & ínter mortales admirabilem om 
níno fore pollicentes. 


DE COMA. F 

ἘΠ Apillí uero cüm ad caput pertíneant, hieroelyphicis eíus poftulant 
& t v. adícribi, qui nimirum ín diuinis líterís cogitatíones quibus ornatur 
7! aníma,mensc cotegitur, fignificare ferunturà uenerandz antíquita 

Ξ 4 τἰ5 theologís:aníma ením ipía cogitationes generat, períndeac caput 
fibi capillos profert, quibus ornetur & obtegat. Hinc illud,Capillos capitis no^ 
firí numeratos effe, cogitatus quippe noftros omnes Deo patefcere. Tondere 
aut,fuperfluas & inutiles cogitationes fummouere fignificat, qua nifi tondean^ 
tur,uel obcecant,uelaliquod aliud afferunt ímpedimentu. Eucheríus pilos ue^ 
terum cogitationum índices effe dicit: ideo imperatum à Moyfe, ut Leuítae 
abradant omnes corporis fui pilos. In INazaraís autem non tondere,necg qui 
dem patí ut eorum caputà nouacula tangatur, indicium e(t,eos cogitatus fuos, 
atque omnem uítzratíonem,íta Deo dedicaffe,ut nihil in eis fuperluum appaz 
reat.|INam &qui facerdotibus mandaueruntut barbá nutrírent,quod ín INazaz 
reorum quandam (imilitudinem olim Concilía pleragp (tatuerunt, fierí hocínz 


tellexerunt, ut hí dum barbam capillósue uel uíderent uel attrectarent fuos, 
fui 


Liber X X XII. 230 


A fui identidem officij recordarentur, cogítatus quippe fuos in D'eum diriger 
dos,totum efTe (an&ü debere facerdotem, bono femper uti confilio, & in fe nibil 
admiíttere,quod uel mutare uel fummouere fit opus. Qouís eft híc, dicet aliquis, 
ut laudem Deo demus: Efto ucl nullus , uel quamrarifsimus , admonitio ta^ 
men hax fub oculos afsidue obueríata, proficere aliquíd poteft, ueluti relíqua 
“πος facerdotís ornamenta ge(taminadpaliquíd prae fe ferunt fingula,quz per 
hieroglyphícü quaeqp uum,homínem integritatis admoneant. At decics in die 
uel íuítum cadere clamítabunt, ideocp tondendu ídentidem,utauellendarü co; 
gitationum prauarum memores identidem fimus:feducere enim feipfum homi 
nem,quife (ine peccato effe profeffus fuerit. Atqui (anctius eft longedslaudabi 
lius, ín eo mente cogitationem omnem collocare, ne potíus peccemus, quàm 
quotidie peccare;ut emendationis admoneamur.Sedením quantum ad comam 
attínet, modum hís moribus Giregoríus fapientifsime prafcripfitqui quarta & 
uigefima libri primi epiftola, capillos ipfe quocpín capiteait exteriores cogita 
tiones indicare, & przfentis uitae curas exprimere, qua quidem ex negligenti 

Β atqj torpefcente fenfu coorta, quía mínus opportune prodeunt, nobis quafi no 
fentientibus pullulát.leítur alijs qui praeficitur facerdos,neqs prorfus debet foli 
cítudínes exteriores à fe proíjcere, necp illis multu inhavrere.Coma itacgnequa; 
quádeglabretur, fed neimmoderatíus excrcícat diligenter attondeatur. ()uod 
uero de nonabradenda in rotundum facie capillorum, lege prohibitu eft;uel ut 
L X X. reddidere, σισδοίω facere more barbarico, quod nonnulli denfioris capilli 
tz dio factitant, ob paganorum ínítítutanonulli uetítum putant,apud quos uo 
uerí comas,& puerorum capita daemonibus offerre mos fuit. 

Aterüm ra(itatio capitís apud Girzcos pa 
riter & Latínos díu feruitutis indiciu fuit. 
Ideod; Agrippe Pofthumiferuus nomine Cle 
mens maenaaufurus, ut pro Agrippa íam ne; 
cato, cuí nonnihil omníno (imilís erat, fefe fer^ 
rct, & res nouas ín repub.cócitaret, furatus do 
miní cineres, Coram Hetruríz promontoriu 
uectus ignotis fefe abdidit locís,donec (inquit 
€ Tacitus)crine barbam promitteret:nam fer; 
ui caputrafitabant. Apud Arí(toph. Auibus, 
Piftotherus admiratur poétam, qui fe Mufaru 
feruum dixerat,comatu effe.Et apud Latínum 
Comícum,tanquam mirum de fe futurum dícit Amphitryone feruus Sofia: 
Ut bodie abrafà capite caluus accipiam pileum. 
LIBERTAS. [ 
m oem frontem capillis elabram ímaginari, indicium effe autumantli 
berationis à moleftíjs & impedimentis . Quin & caluitíu ipfum,accerfitís 
-iníudicium,aut fuppliciu tímentibus,effugium oftendit. Idcirco uero Lacedze 
πιοπῇ frontes abradi, capillum à tergo demittí iufferut, ut longe tutiores in bel 
lo effent, adimereturdg hofti facultas ín pugna capilluapprehendendi, Nam & 
barbam etíam ea de cau(a, preter Girecoru aliorum morem, rafitare confuerüt, 
(δά fi fugam meditarentur, ínftabatà tergo uinculu atqpanía, quo capí pot 
fent: atqg ita przecapturz metu de(tinatíore anímo confi(tebant;aduerficg dimi 
cabant.Pollux Euboicos opi(thocomas uocatos aít:& Hectort T ímzus ea per 


P4 


B ERU VUE IE V. LS: 


Pierii Val/Caput femicrinitum. 
terga fufa coma infighiem defcribit; id quod Abantes prímos omníüm excogi, n 
talIe Homerustradit;Idem Homerus καρηνομῶντας Cirecos ea de cauía uocat, ut 
antíqui cius interpretes tradunt,quód moris effetapud Girzecos comas nutrire, 
in fignum fortitudinis; T hefeacg prímu aiuntanteriorem capitis comam Apol 
lini Deliacó dediffe. 1 
MO IZ TOE'S. 

oed. coma tam apud Girzcos, quàm apud Latinos, mollitíei femper fi 

gnum fuit: comatum ením puerum Greci probri caufa dícunt. Et Cícero 
pafsim, capillum nunc compofitu & delibutum, nunc comptum & madentem, 
nunc calamiftratà ín unguentato Confule comam incefsit, V ituperat& Mar 
madentem crínem IVlzonia fuffultum mitra; 


DE SEMICRINITO CAPITE. 


SI Síris no femel dicendus eft nobis,tot & tanta fuerut ea que fuper homi 
eA nís celebritate ueteres memoríe prodiderüt;dum comentum alij,hifto 
333 riam alij cofectantur, ucluti de femícrinito eius capite uaría traduntur. E 
OSIRIDIS' PEREGRINA'TEO" SHITISTHETS 

NáS cam effigiem in Ofirídis memorià fieri autor eft Xenophon, quifquís 

ille fuit qui fcripfit Ziquiuoca,quod nonnulli peregrinationem eíus often 
dere interpretantur, Ita uero habebat fimulacru huiufmodi, ut qua parte crines 
& barba promittebantur,íta prolíxi finerentur,ut alteram orís partem omnino 
cooperirent, Caufam hancafferut,quód toto expeditionis tempore quo Gigan 
tas bello perfecutus eft(id decennium in Italia fuifle ferunt)capillum & barbam 
nutríerít, quam mox ín /Eeyptü reuerfus depofuerit, V nde mos inoleuítapud 
A gyptios, ut peregrinantes barbam & comam nutrirent , Superioribus annís 
facies huiufmodi dextera parte capitís crinita, leua abrafa, V iterbij antíquo lapi 
de uifebatur : egocgapud Petrum Melínuuirum Rom. nobilitate & líterarum 
peritia infignem,marmoreum capitulum uídi à finiftra parte capillatum, à dímí 


día alteraglabellum, 


MARIVM INTERITVS, à; 
(huecos libenter hos in comítatum accipimus,quod eorum dicta 
tamaenu cum Acgyptíacis hieroolyphicis fimilítüdinem habent) remali^ Ἑ 
ter ínterpretantur. INam dexteram capitis partem capillis denudatam imagina; 
rí,oftendereaiunt mares confanguíneos extíngui debere:quód fi nullos habue 
rit,damnum nihilo fecius aliquod extímefcendum, — | ! 
FOEMINARVM INTERITVS, 
S ucro eua capitis pars fine capillis efTe uifa fuerit,cui hocacciderit,foeminas, 
(i quas habet confanguínitate iunctas, interituras oftendit.Si non habeat,alí 
cunde damnum omnino obuenturum:cognatori enim hi fignificatiuum caput 
conftítuunt, Dexteras ueró partes mares, finiftras focminas,in Tauri comenta; 
rio nonex coníectorü tantüm opínione, fed & medicorum & philofophoru & 
aftronomorum etíam traditionibus indicauimus. | 
S'OMdms  Wane 
Videmum Ofiridis rem curiofius ínterpretantur, Solem aiuntapud ον" 
ptios Ofiridis nomine acceptum, & manifefto naturas ipfius areumento lae 
uas partes abrafas oftentare, dexteras ueró hifpidas, INam quo tempore dexte 


ras,hocef(t,feptentríonales mundi partes ínambulat, uirent omnía,herbis,;fruti 
cibus, 


Liber X X XII. 221 


A εἰδιις, αὐ δου δυιβόξτιπι pubefcentia,tum hifpida : quo in lanuam uertente;abraz 
di omníia uidentur. 
SENEGC δι MISER.A. 
Ceipitium ueró caluum,ut ijdem coniectores opinantur,íenectutem indi» 
QS inopem & infelicem, 
IACT VR A. 

Vd fitoto capite caluitíu efTe uifum fuerit, ami(sionem eorum quz ad ui, 
on ornamenta pertinent, praemonítrari tradunt. Q)uín & abradi caput, nifi 
facerdotes fint,aut Ícurre,aut quód id facere con(uerínt,malum portendit, bona 
quippeeorum αἱ auferenda : nauigantibus naufragium,morbo affectis pericu^ 
lum extremu,ciítra mortem tamen, quód moris fit naufragio facto capillum dez 
ponere,neq; nonà morbo conualefcentibus. 

SVPERFLVA SVMMOT T A. 

V od ueró facerdotes Αἰ gyptij quotidie rafitabant,neg; ullum capilloru ue 

eos toto capite cerní patiebantur,hieroglyphict fignificare uolebant,fu 
Β perflluaomnía fummouenda,cuiuímodi fignificatu habetur x x 1. Deuteronoz 
míj, ubi (i mulierem quis ex hoftíco uiderit approbaueritdp, ita utcam uxorem 
ducere cocupifcat, iubetur ínter alía caput eius detondere, unguesdp pracidere: 
hoceft, ut Cyrillus interpretatur, fi quid in profanis diíciplinis deprehenderi, 
mus,quodapprobemus,iddj ín ufum nof(trü transferre cupiamus,dandam ope 

ram ut ex his quac fuperflua fucrínt,amputentur, 

VIGOR CE VERD. DBhE' CO;R. 
I5 diuinis denicp literis multaleguntur de Sampfonís coma,quam ftudíofifsi 
me nutríuerít;propterea quod dum ea capiti efTet applicita,quo diffufior erat, 
eo ipfe utribus ualentior, & ad íniecta quaelibet uincula difrumpenda robuftior 
efficiebatur: ea ueró detonía, deficiebat uiribus, & toto robore de(tituebatur, 
Intelligitur uero Samfon lNazarzus, uir aliquis Deo dicatus : comá ením ís ot? 
do religiofifsime, utí dictu,nutribat:;per quam ampliísimae uirtutis ornament 
accipimus,quz caput,hoce(t,intellectu noftrum decoret,qua quo magis excre 
Ícit,eo fortiores aduerfus adueríarios motus efficimur.Per alienigenas qui uin^ 
cula contendunt ínijcere, humanos affectus € coócupifcentiz uim intelligimus: 
ς idením innuunt preces facrz,dum parci nobisab alienis fupplicamus, Quod (i 
cueníat ut humana uicti fragilitate mulieris Dalidz, hoc eft, corrupti fenfus a 
more corripíamur, declínamus ín fomnum , & in eíus gremiu obdormi(cimus, 
obliti fcilicet eorum quz rationis lumíne irradiati uigilantes operabamur, iam 
facii defides ignauido, bona opera íntermittimus : ta mulierís dolo tondemur, 
hoc eft,uoluptatis infidijsillecti fpiritus fortitudinem amittíimus,& in hoftium 
ita poteftatem íncidímus,quí nos uexent,exagitent,& ludibrio habeant. INulla 
enim re magís cruciat homo,quàm reru humanarü cura : autením fimulachuíc 
deditus fuerit,auaritía,autamore,aut odío,aut ínuídia,aut alia quapiam lue mo 
leftatiónecg maleaffectus afsidut laborat. V bí ueró refipiat (id enim eft ubi ex 
pergefactus fuerit)error&agnofcit íuum,pcenítentiamdp adductus amifTam (tu 
det comam reparare, paulatimdy uíres ita refumere, donec prí(tino recuperato 
robore,peccato íam moríturus,cum uniuerío ínímicoru conuentu exítíalem ín 
(ς ruinam trahat, extínctacj omni cupiditatum & uitiorum 
manu, mundo etíam ipíe mo^ 
riatur, 


Pierii Val. Canities, & barba. 


ΘΕ GANITIE. 


5 ΕΝ ΕΟ 5: 


& xx x.natusannum fublatus e(t,ipfe tertio & feptuagefimo aetatis anno Im 
períum adeptus . Sedením coníectores ominofum habent, (i uel puer uel adolez 
Ícens ín fenem mutari (ibi uifus fuerit: mortís enim propédiemaffuturz fignu 
hocuolunt,.Neq;lztum efle (i contrà fenex fieri fe pueru imaginatus fuerit, por 
tendere ením hoc imprudenter eum aliquid facturi, quod εἰ nocumentum affe 
rat, propterea quod,ut Homerus ait, 
aid δ᾽ omo TÉPoKs QW3 CON Qporéty Ἀδβέθοντ). 
D'EV SUP 3J-E:R. 

j khen in diuinis líterís D'eum uifenda canitie figuratü, utapud Danielem: 

Capilli capitis eíus quafi lana munda. Angelos hínc Eucherius, & albatoru 
multitudinem fignificari tradít, Alij ad humanze natura (imilitudinem transfe^ 
rentes,ideo fieriautumát,ut dieru antíquítas inde íubinnuatur:Deo ením nihil 
antíquíus.Qyuod ea de caufalibentíus adnotaui,quía fcio effe pleroícp etià quan 


tíuis precij uiros,qui Deum patre ea canítie infigne píngí nequacp approbent. 


DE BARBA. 


31] E barba uero alíjs atcpalíjs temporibus, apud alias & alías gentes ua 
VI ría femper fuit inftítutio,neq; conftans unquam ufus. V erum de rítí 
j ἐ bus nuncdiícere fuperfedebímus,quód materiam huiufmodi perpe: 
mz tuanuperdeclamatione percurrimus,ubi rationes explícuímus, cur 
facerdotíibus comam nutrire uetítum fit, barbam ueró abradere non conceda: 
tur, V erüm hic fignificata tantim profecuturi fumus. 
VSI^RZ 

Num ergoatq id praecipuum eft barbae híeroglyphici, ut uirilítatis indi; 

cium fit, Nam etfialía funt figna qua marem à fcemína fecernunt,quía taz 
men plerícp uíríi dicuntur cffceminafcere;mulieresqy identídem uirum induere, 
barba uiri illius fignum apud ueteres habítum,quí non fexu,fed uírtute ipfalon 
gtalíusà fcemína reperitur. Nam & mulieres, fi quz uirtutem hanc confecutze 
fint,uiriliteragere dicunt, V nde Horatius de Cleopatra anímís aít: Nec mulie 
briter expauít enfem.Q)uód ueró uirum barba fignificet,multa fapientum dícta 
teftantur. INam barbamfe ideo geftare Diogenes refpondebart, ut fe uirum effe 
fubinderecordaretur. Halíabas & plerícp philofophi admodum clarí,barbam di 
xere uiris à natura ornamenti dienítatiscp caufa contributa.Inde Artemidorus, 
filios tantum ornamenti patribus afferre dicit, quantu ori barba decoris addit. 
Cynícus apud Lucianum tam deforme putat effe ornatum barbz auferre ui 
ris,quam leoni iubas attondere, T heíea perhibent tondere barbam nunquá τιον 
luiffe,ut uirtutem ipfe fuam eo profiteretur índício,qui tamen omníum primus 
anteriorem capitis comà Apollini Delíaco dedícauít, Sed haec tam multa ΠΝ 
ut fi 


Liber XX XU 232 


A ut(iomnia complecti uclim,nunquam habitura (int finem. Ad noftra igitur re^ 
uertamur. Sed necradetis barbam, inquit qui Dominus eft:uel ut r. x x. Non 
corrumpetis barbae faciem,quia perfectionís no(tr fignum eft barba, Hierofo 
lymitanus ait Hefychius . INeqs ením eft congruü,uírtutes,quarum barba fym^ 
bolum gerit,corrumpere;agentes nos non fub uero,fed fub falfo & ficto habitu. 
"Theologi ueteres, quos imitatur Eucherius, eoloco Regu ubi Hanno Ammo 
nitanuncijs Dauidicíis,qui de patrís obitu Regem coníolaturi aduenerát, bar; 
bas abítulitad ignominià, hiftoriam ad my(íticum fenfum deducentes, Hanno 
nem iniuriofum diabolum efle dicunt, qui fubinde bene facere uolentibus bar 
bam abradit, hoc eft, fortitudinem adimit. Ita apud eos baiba erat fortitudinis 
hieroglyphicum,quía Ícilícet uirum índicat. Atq; ubí Domínus x x t. Leuitici 
cap. repetitad facerdotes filios Aaron:INon radent caput;necp barba, inquit:;ca- 
put & barba, ait Hefychius,fapientize e(t & perfectionis noftre fignum. 
Dam uero intonfa femper barba fit &fculu — og rA seNrsCERE. 

pio,cim tamen pater eíus Apollo impubis .— 

p paísim o(tentetur,capillo eíus tantumodo luxu 
riante, hieroglyphicum philofophi fic explicue 
runt, Nimirum ille rerum autor uiridi femper 
fruitur iuuenta: uerim omnía quaecungp gene: 
rantur,ín fenium ocyus autfcríus uerguntr., Sed ἢ 
quamuis íta pafsim barbatus A:(culapius figu. 
raretur , apud Sicyonios tamen fimulacrum e; 
ius imberbe ex auro & ebore confectum fuifTe 
Paufanias tradit. 
peor míhí uideturad in(títutum nego; 

tíum (utíd etíiaddamus) quód facerdo; 
tes illiímperítu hominem,eumeg prafertím 
quí uniueríum uitz tempus domi ícísitarit, 
necaliorum mores hominum peregrinásue | 
urbes infpexerit, ut ta rerum ignarus fit, ne 
rei cuíufpíam rationem norit, non amicitiz, 

c n6 hofpitalitatis iura fuíceperit, ipfe quís (it, ὴ 
utru fit,anno ἤτ,ἰ σαος nefciat,perafininu j— — 
caput humano appofitum trunco fignifica 
bant. Afinum enim efTe imperiti hierogly: 
phícum, fuo fatis comentario declaratü ett. 
Solítos uero ZEgyptios humana corporabru 
torum capitibus infignire, prout hoc uel iL 
ludanímalalía atqpalía prz fe ferebat fignificata, teftímonio ea multa funt, qua 
in gemmís,ín marmoribus,in zs, ad hancufq; diem monumenta fuperauerunt, 
quor intellectus ad fimplicium fignificationes referendus eft. Haec enim hoc 
loco perfequí, infiniti laboris effet, & reliquis comentarijs de animalium fignifi 
catíonibus deríperetareumentum., 

DE CERVICE. 

?| Díuncta capiti ceruix e(t, ita ut caputraró fine ceruice proponatur. Fa 

| autem uel folaaliquod habet hieroglyphicum. INos igitur & naturam 

δέ hominu mores fecuti, aliquid etíam fuper ea referemus. INeg; ením 


Pierii Val. Ceruix,& dorfum. 


fruftrailla modó mollis atq; fummiffa,modoó rígida erectad,fed uelutiex habi D 
tu eeftudpaliquíd przfe fert quod omnibus manifeftum uideatur,ita non indi 
ligenterueteres fua inde fignificata defumpfere, 
S; VXPAEJRIBILI(A. 
Τ᾽ diuinis fane literis proarrogantía atcp fuperbia ceruix accipitur:quare Pfal 
mo trigefimo fupra centefimu, impiorum concifas ceruíces legas, pro edomi^ 
ta íuperbía, Quamuis eoloco non defunt qui funes, hoc eft, uíncula legendum 
afTeuerant, quz fcilicet infolentes iniecturos fe mínitabantur,P ro elati uero ani 
mi figno:Filiz Sionambulauerunt extento collo. 
FECE ἀπ ΟΥ̓ ΟῚ ΓΕ ΔΕ Θὲ 
NE (tri ferocitatem per ceruícis híeroglyphicu exprimere maluerunt: unde 
Horatius Epiftolis: 
edtyos — Seucalidus anguis, euverumin[atiavexat — [ndomita ceruicefevos. 
Et elatz rigidaecg ceruícis homínes phyfioenomiíci fuperbos effe dicut.Etapud 
Eíaiam cap. X V .contumax huiufmodi uítula, fternax, & indomita,pro ingenij 
noftrí documento notatur, Et Pfalmo X X v 111. fupracentefimum;Domínus Ε 
iuftus concidet ceruíces peccatorum, 
AVDACIA, 
Roaudacia,multaapud Ciceronem,ut illud in Verrem:Tamen fi qui erunt 
tantís ceruícibus recuperatores quiaudeant ín prouíncía,cüm praetor adfit, 
contra uoluntatem eíus íudícare,& huiufmodi pleraqp. 
SVMMISSTIO. 
(Ou ueró fummiTum animu appofito iugo fignificat, εἶς hieroelyphi^ 
ci huíufmodi metaphora apud fcriptores ufitatilsima, Cíc. ín Ant. D'andae 
ceruíces erunt crudelitati nefaríae:legiones ad urbem adducere, X eas ín ceruíci^ 
bus noftrís collocare cogitat. Etde natura Deorum: Itaq;impofuiftis in cerut/ 
cibus ποί τίς fempíternum dominium, Abfcp iugi uero figno in obfequij fignifi 
catum uítula eft Ofeae X quae tríturam amare docta;fuper Ephraimei colli pul 
chritudinem traníitura fit. 


DE DORSO: 
zx Eruici fubijcitur dorfum. In dorfo eibber effe folet. Gibberofus ho; 


m mo hieroglyphicum cius eft, qui, ut ín díuinís literis habetur,retjci/ 
57. tura facris, eumd fignificat qui flagitiorü farcína oneratus eft, necp 
€" tamen erroremaut delictum intelligat íuum, utpote quí non uideat 
mantícz quod in tergo eft. V íde uero illud,Qyuíd operatur gibberofus quafi re 
ctuscab Regelfraél dictum in Regem S$yría. , 
FV G-^ÀA, 
Ὁ. autem fugae manifeftum eft hieroelyphici . Vnde primo Regu, 
ubíde Dagonis idoli cafu fcribitur, Arca Domini iuxtà locata, noctu fra; 
ctum difsilijfTe,maneds dorfum eius tantum inuentü : quod indicium fuít, ueri 
numinis aduentu falfum eiecti, & in fugáactum. INam qui fugiunt, perfequen 
tibus dorfum dant.Eadem fententia Pfalmo fcriptum: Quonià po^ 
nes cos dorfum:hoc eft, coges eos arrepta fuga dorfum 
obuertere.ld noftri dixere, 
terga dare, 


m 


D'E 


Liber X X XIII. 233 


A DE HVMERIS. VIRES. 


$8 Vmeridubio procul uires & fortitudinem, ut Eucherius ait, in fa. 
2i H crisliteris indicant, Vnde propheta ciim magniarcani onus crucem 
1d B ipfam geítandam predíuínaret,Poteftas,inquit, fuper humerü cíus, 
V 159.3 Cic defenectute: Cum humeris bouem fuftíneret uiua. Et orat.pro 
Flacco:Refpub.quam uos uníueríam in hoc iudicio ueftrís humerís, ας τίς in^ 
quam humeris, Iudices, fuftinetís,& [τὰ fzpius, 


PIERIVS VALERIANVS BOLZANIVS,AD VR- 
BANVM BOLZANIVM PATRVVM, DE IIS ΟΥ̓ PER OCV 


LOS AVRES,UNASVM; QS, ET.IN EQ.PARTLES. SI'GNIFI^ 
ΟΝ εν πὶ EX S A C.RUE S AEG Y.P T.1:O- 
ROV ML I'T3ER LS. 


Ale meminilfe potes honoratifsime Patrue, quarto ab binc menfe cium C'ene- 
MI tus effem,ted, virtilli clarifetmi, Daniel Ranerius Nicolaus Leonicenus eo Leont 
A8 cus 4 bom«eus adafJent, Grcas adhuc literas etate tam confecta docente in[jettu 
EL 3I γί, quana ila fuermt, que [uper oculis ex totius antiquitatis eruditione repetifli, 
qued, illi ad propofitum argumentum addidere,quid M fiaper auribus, quid fuper ore e eius par- 
tibus examinarint Nam eum {19 diem ob eorum amicorum conuentu, co tam yartam ΚΟΥ tum. 
eruditionem mlpetiam, qua lhincinde emicuit, inter totius vitetue mnicundifsimos recen[uii. 
Comperimus verb tein honefiifsimo fBudioforit ceetu Pindari oracula iterpretantem, forteq, 
locum illum explicabas /Nemeis,Dinie μα 8045 καὶ vy pie οὐ dun ϑύϑωι τίσικσ. Hic t borum. 
aduentu plurimiam exhilaratus, opporttme de leutta que Hatuerit m oculis fidem, dil]er uifiz. 
Geshit emim,imterpretabaris, voluptas ex oculis fidem facere : letitiam fGilicet oculi patenttoris 
figura hieroglyphice apud. Aeeyptios fegnificari, im sq, tecundiaus praecipuam e[Je (edem, 
quiagaudimm fé primm ab oculis prodat. £orum emm tum intentione, tum vemifstone,tum. 
coniettu, tum hilaritate, motus antmorum explicari, atq, yt no[It aiunt, eos nimis ATgitoS, 
quemadmodum animo affethi fümus, loqui. Polemonis diélum haber: oculos efe t4nquam fü 
ves animi:pev oculos quidem animum emtcare, indidem, animum imtrotat:ex quo nonnullz 
€ oculum yerum cordis nuncium ditlitarunt. C/queadeo vero totam corpora vum im oculus im- 
cumbere, yt Zamolxis & “2 άγῆς philofophi totius corporis ctrratione 2 opus effe dixerint, [c 
quis ocillis mederi vellet : quod [i corpus curare quis affetlavet, animum im primas depurgan- 
dum.Subiecifli mox: Effent autem multa ΡΣ doctrina in oculorum hieroglyphz 
εἰς: fed ne vos v2 arae importune demorer, re Iqua Pindartca profequar. Imo, refpondit 
anerius,peropportune, C/rbane pater ἐγ hunc fermonem incidifh, yt de literis Aeryptiacus 
loquerere. Nam per totum hesternum 414, hodiernum diem hospites bofce meos Leonicenum 
atq, Leanicum fatigaut, fuper putufmodi generis dotfrina eos percontatus : qui quidem multa 
eruditiffimz, tanquam [acra (ereris aperuerunt.Sed quod ad f[mgulorum partes faceret hare- 
refe aquai plenfg, In genue profeft funt. Caufa aut huius mquifitionis erat, quod tabulecuiuf- 
dam ob antiquitate admirabili exemplum ad me Roma milit Bembus mets, obelifcort etiam 
plirimas motas, qua illic reperiuntur, quas quia ex "Aegypto olim aduetlas manifestum est, 
tud, e"egyptum peragrasin, ybi magna eii m[eriptiomum huiufmodi copia, G qua tua femper 
Itin antiquitate omi cognofcenda cura ffudium,er diligentia, putamus tererum huufmao- 
dion ignarum. Ad hac Horum Aegyptium à Philippo quodam gract redditum accepimus, 


eS A 


Pierii Val. Oculi. 


qui materiam banc tratlauit: fed codicem huiufmodi, quamuis ab etldo noftro publicatum, Ὁ 

lurimislocismutilum € imperfe(lum inuemimus,non vtiq, tli viri diligentifsimi negligen 
tia fed exemplarium vitio,quavarifsma reperiuntur, atq ea in damno omnia. Ead, decau- 
Ja nuncadteconueneramus fi quid borum mofhi,à te libenter audituri. Et quoniam oculi iam 
bieroglyphica comemorare capistt, eavogamus (vt etiam. pro amicis his mess loquar ) ne nobis 
intuideas . Hictu :Grauifmum viri optimi onus ceruicibus mets imponitis, cum pauca adma- 
dum ea [mt, qua prestare pofstm, vt vestro re[bondeam defiderio : Teide argumentum hoe 
2n tot pramidum e imeriptinum antiquarum mermori[s,quas non. 172 «ὐΖεργρίο tantum,ve- 
vum e Roma, ee plerifa, alis in locis afbexi;me quoq, diu multum, torfrt,cum rerum barum. 
obféruationes apud fcriptores diligentifsime conquiferim, interpretationes autem,prater leuia 
quadam, nu[quam repererim ,easq, tantum nutu veluti quodam indicatas,vt a[eritisNilia- 
cta opn[culum,mn quo talia promiuntur, lemmata fummatim quadam attigerit atq, 04,014. 
liacuna, [mt, in manus noftras corruptifsima peruenerint : quare, vti dicebam quid fuper hac 
repolliceri po[sirn,quod fatis vobis faciat,no habeo: pudorá, non minimus me absterret de fecre 
tioribus literis apud eos loqui, quos zilil, quod fei pofsit, tgmorare, compertifsimum habeam. & 
Ne tamenru[itatatem llam imndulfe videar, que paucifama mili cognita funt, proferam, ea 
[pet à volus e meliora c recondiiora frm magno meo cum femore recepturus. Et ne tempus 
2n excu[ationibus quantumuis boneflis conteram,qua deoculorum Preroglyphicis rectarepof- 
füm,quando ita vos ubetis;vtut im memoriam venerint explicabo.auod eo ibentims facio quia 
dum vos charifsimas animas con[hicto accurrit illud &uripidis: 

ὄμματ᾽ Give φωτὸς βλέπῳ γλυκύ, 
Suane eft viri beneuoli oculos intueri, 


IVSTITIA. 


ἌΜΑ zo PVD ZEgyptios facerdotes prímüm omníum iu ftítize feruato 

(54 ἢ rem peroculi patentís hieroglyphicu fignificari compertu e(t: 
HJ 4 trequenscpdícteríum apud Gracos, quod minime ignoratís, 
Erg A V. Ἢ, δίκις ὀφθαλμός, Tum Plato Legum nono, íuftitià fpeculatrícem 
ΓΞ d a MA atcp uindice appellat.Chryfippus oculos íuftitize acres,rectos, 

z54073* a7 atqpimmotos facít,quod eum,qui recte iudicaturus fit, non o^ 

porteat hucautillucoculos ab hone(to deflectere. lllud etiamno(tis ex Diphi, Ε 
li Comoedia: 

ἔσιασ δίκας ὀφθαλμὸς ὃς Tof ὁρᾶ, quod Nepos meus íta reddidit: 

Et qui tuetur cuntlaiuffitia oculus. 
Apud epigrammataríos,qui temporis iniuriam peruicere, pulcherrimum habe 
mus pentametrum: 

ὄμμα δίκας κα bog. πραύτα TO. γιγνόμῆνα, quod Nepos idem: 

Cernunt omnia qua fiunt lumina tuflitie. 
Hincaliqui in facienda dictis fide,iu(títiae oculum atte(tantur.Orphei quoq id 
de Sole dictum, ὄμμα δικαιοσιωΐας, cui iuftitíam in primis ueteres dedicafTent. V^ 
de Bithynni, quod (cribít Arrianus, iudicia ex aduerío Solis fedentes exercere 
con(ueuerant. Et ueteres Theologi iuftitiam prodidere, ut Proclus aite medio 

Solís throno per cuncta propagarí,omníad,ueluti Solipíe om 

nium moderator e(t,diri^ 
gere. 


MODE-^ 


Liber XX XIII. 234. 


MO D E.R:A-T O.R. 

Más Tullius uefter Solem mundi mentem & temperationem appellat, 
Scipionis f(omnio. Et uetuftifsimi illi facerdotes moderatorem hierogly^ 
phíce fignificaturi,oculum & fceptrum facere foliti (unt : nonnunquá in (ceptro 
ipfo ramufculos complícare,ut ín complexi coéuntes oculi fpecié in medío fpe 
étandà informarent:;eadj fpecie O firín, quafi multoculü dicere uellent,intellíge^ 
bant, INam Ο 5 e gyptíacalingua,multu: IR I uero oculu (ignificat:cuius inter" 
pretationís & Plutarchus lib. de I(ide & O (iríde, neqs non Eufebius meminere, 
Magínem ením Ofiridis apud Plutarchu fuL 
Lo admodum amiculo ue(ítítam habemus, 
ex quo Solis uis intelligebatur. Apud Eufebiu 
GVou uti jov ὄσιειν πολυόφθαλμον ἐκότως, Flinc Flomeri, 

cum illud: 

μέλι)" θ᾽ ὃς Tcr. ἐφορᾷ καὶ πάντ᾽ Croaesd. 

Quem fecutus IMlaro dixerit: 

Sol qui terrarum flammis opera omnialuftras. 
Illud uero non ignoratis, eundem εἴς O (irín & 
Dionyfium:unde Eumolpus, 

ἀφροφαῆ διόνυσον oy ἀκτίνεσι πυρωτόκΣ. 
οὐ. 9.5. 
Vin etiam ab offício ín uniueríum corpus praftíto,cuftodem ex oculo híc; 
CO rosiyphics (ienificarí comperímus, V nde oculos nonnunquá gemínos to^ 
tidem capitibus incumbentes afpexímus, quod DIS MANIBVS interpre 
tantur, Capita ením Manes apud Zi gyptios,oculos ueró diuinítatem pra fe fer 
re manife(tum e(t, Maxime uero admirandam efTe cuftodiam, quam oculus pu 
pilla prc(tat,ex Euthymio didícimus:fiquídem Pfalmo x v 1 1.philofophatur, 
Tunicafupertunicam,& alia quaedam integumenta eam muníunt,quorum alia 
tenuía & translucída funt, ne ullam pupillz , quae fuapte natura bumida eft, ac 
perínde mollis, ínferantafperítatem : alia ueró exteríus crafsiora, ut palpebrarü 
tuníca,quz duobus eft femicirculis diftincta,ut pulueris atqsaérís incurfum,& 
paruula quecpanímaliía ín oculos inuolare folíta,repellat atq; íummoueat.Q)uín 
pilis etiam uallatzc funt, ut fudorem prope fluentealió auertat, necp ín oculum 
influere permittant. Acutum enim & falfum (udorem εἴς, ας perinde moleftum 
& cruciabilem,fi oculum attigerit, futurum, 


MVIENVUS. 

D autem illa funt,quae de Deo ipfo per figur&nuncupationémue ocu 

li comonítrato,íntelligebant: ueluti fcilicetín minorí mundo oculi funtartí 
culoru omníu przftantifsimi pulcherrimícs, ac omnium actuu moderatores, 
ita Deum illum optimu maxímu,mundi oculum,patrem luminuà lacobo nun 
cupatum,omnía formofitate tranfícendere,omníacp eubernare;atq;,ut aít Apo: 
ftolus, nihil eum latére, cuius oculís omnía nuda & aperta (int,atqp itabonos & 
malos fpeculetur:& ut qua pro facie funt homo uidet, ita quae delitefcatin imo 
corde profpicit Deus, & perfcrutatur . Hínceruditoru opinio eft, 36: ἀ τῷ ϑεώο- 
μαι dictum, quippe quod omnía profpícíat, ut inquit Eucherius : quicp oculi ín 
diuinis literis DDeoattribuuntur, eius funt fignum íntelligentia,cui porro nihil 
occultum fit. Cyrillus libro nono Apologíz,;qua Iuliani Apo(tate maledicta ca 
uíllatíonescp in pietatem noftram refellere agorcffus εἰς, ubí ille Mofeos zeny- 


QO 


SOLIS. VIS. 


Pierii Val. Oculi. 


emata reprehendit, qui uerbis, non occultis rerum ínuolucrís, humanum ge; Ὁ 
nus erudire debui(Tet, is omnes qui antiquitus habiti funt fapientes, huiufmo^ 
di inftitutionis genere ufos indicat: cumdp A gyptíos memorat, eos dicit per o^ 
culum,Sadiectum fzipionem,ut pauló ante diximus, Deum intelligere uoluit? 
fe,quippefummaá fuper omnia naturam, quz fcilicet omnía confpíceret,ac om 
nium dominaretur, Per fceptrum enim paísim Regiam íntelligi dignitatem, 
Quín etíam abfcg oculi pictura plerofqsueteru reperímus Deum per (tantem 
baculum figuraíle. Cur ueró ex humanis membris oculi illi pro Dei (igno dez 
fumpf(iffent,eam afferut rationem; oculum humanum míftura fuze materia ali^ 
quid lucis pofsidere, quod in nonnullis tam efficaciter exploratü e(t, ut per me^ 
dias noctis tenebras, oculís repente patefactis clare cernant: 14 quod pracipue 
Tiberio Imperatori contigi(Te predicant.Et aetate noftra M, Antonium SabeL 
licum,dum apud nos grace difceret,de fe affirmantem audiui, quotiefcuncg no 
Ctu excítaretur,aliquandiu & libros & ín(trumentum cubículi uniuerfum líqui 
difsime difcernere folitum,QYuo conftituto,congruum identidem erít,unicum 
acprímaríu illud lumen, quod omnem fupereminet lucem, cüm fitditionefuL, E 
eentífsimi fplendorís potens,eiusc; omnino Dominus, proluce merito nomiz 
nari,eum mundilucem profiterí,ac per oculum,lucís receptaculum figurari, 


A QN. ΟΣ VE. Dau. 


Vatenus uero nofter oculus, licet alícuíus fit partíceps lucis;alterius tamen 
ΟΣ indiget, (i uidere uelit, eum Diuos, fiue Angelos, fiue, ut ueteres 
plurimi dicebant, genios referre autumant,qui quidem fine fuperiorís Jumi. 
nis,hoceft, Dei ipfius irradíatione, obire per fe propríum munus intelligentiae 
nequeant:intellectum ením quafi oculum uiderí,qui non ex fe,fed lucís partíci^ 
patione uídet. Oculum porro,hoceft,ipfum intellectus uigorem, non omnino 
efle (implícem, alioqui aduentantís lucís compofitíonem concretumcj minime 
pateretur, Hínc comunis eftautorum fententia, conftare angelos ex actu & po^ 
tentía:; quodaltiorí quadam inquifitione elucidari deberet, nifi folam híerogly^ 
phícorum commentationem mihi demandafletis. 

5ΕᾺΑΚΜΟ. 


NE cceptum ígitur profequamur argumentum, eundem Oculum inueni; F 
mus effefermonis hieroglyphicum apud /Egyptios, fermonem ipfum 
dupliciter confiderarí, Vno modo, quatenus loquendi facultate à natura confe 
cuti fumus:altero,quo ín hocuclillud idioma linguá infle&timus,& ín proprío 
artem & elocutione adhibemus. Símplicem ítaqg fermonem illum perlinguam 
tantüm figurari:fed fi cultum & elegantiam accefsifTe innuere uellent,linguae o^ 
culum fubfanguineum fubijciendum , V igorem ením ín co quendam ita often 
debant, aut anímz príncipatum, cuius ín fanguine fedes effefertur. Sícautem 
perfectos anima fermones effinxiffe uifi, fimilítudineà nobilitate fumpta,quae 
utprzcípue oculis ineft, ita etíam fermoni congruit, cafuum quíppe multiplici 
definentía,pronuncíationis uaríetate,accentuum tenorce,alío atqpalío orís,ac to 
tíus demum corporís motu,uelab arte,uelà natura concurrentibus, 


CONTEMPTOR DIVVM. 


A Licubi uidemus in folea infculptum oculum, quod iuniores pro anímo 
Deo fubiecto;& ad eíus obfequía parato,pofuerunt;quod eco aliorum íu 
dicio relíquerim , Scímus nos foleam fimpliciter calcandi fupprímendidg indi 


cium 


Liber X X XIII. 1 


A cium effe,ipfo uno,quod fatis eft, V ireilio dicente: 
tq, metus omnes, sivepitumá, —Acherontis auari 
Subiecit pedibus. — ldeocg diuüm contemptorem, impium & perditum 
hominem índe íntelligi;uideri conuenientius. 
ΕΑ 

NES defuntqui oculum fauoris & beneficentiz fignü dicant: & in facrís uer 
bum Afpicere, fignificare e propitium & benignu oftendere. V ídemus ez 
nímapud Maronem,ubi lupiter Libya defixit lumina reonís,regíná rite quíe^ 
tum accipere ín Teucros aníimiymentemdp benignam, Contrà uero de Pallade 
acriter írata, Diua folo fixos oculosauería tenebat, Hunc uero fauorem,quí per 
oculum índicatur,theologí no(tri gratià uocant. V nde quos Deus afpicit, for; 
tunarí:quos aueríari uidetur,derelinquí, & infelíces efTe profitemur.Et quonia 
nutus plurímu ín palpebris cóofi(tít, íunt quí palpebras attributas Deo, locutio 
nis cius quz ín díuínis líteris habetur, hieroglyphicum effe dicant. V nde de inz 
coprehenfibilibus cíus facramentiís atqp iudicis, diceret Eucheríus,P (almo, di 
Β cum: Palpebra eíus interrogant filios hominum, Hieronymus quoq; fjfdem 

uerbis palpebras ait íncomprehenfibilía iudicia Dei εἴς eodem citato uerfu, 

CASSVS LVMINE. 

IN díuinisliterís,ut hocfubijciamus,obcecatus pro eo ponítur,qui Dei nullà 
habet cognitione, neq ullam ueritatis lucem intueri poteft. Quod uero AC 
fertor nofteraít de oculo,qui mentem infe(tet atcp feducat,eruendo,inepte qui 
dam, imó impie atqs ludaice carneu oculum re ipía effodíendu abíjciendumdg 
intellieunt: undenonnulli, nacta hínc calumniíandianfa, ín Chriftiani iugi ἔπιαν 
uitatem,oneríscpleuitatem,dura nimís precepta Chrifti uocauerut, Cacterüm 
fi tam (tupidi funt ut Euangelice lectionis fenfum non intelligant, ícíant Chryío 
(tomum,Cyprianum,& Hilarium, doctos probosd alios plerofqg omnes de a^ 
micis illis declinandis intelligere, quorum nobís perniciofa (it cofuetudo, dum 
uel exemplo,uel etíam adhortationibus abducere nos à bonis moribus & à uite 
integritate conitunt, (Ὁ mnía enim fatemuramiíco deberi,fed u(qsadaras. Δι 
hicfubticuifti mí Patrue, profatus tantüm, ne reliqua profequerere, honorem 
haberete auribus grauiísíimorum homínum, cümlepide ΤῊ OM AE VS con^ 
€ iectari fe profeffus eft, cur tibi tacendum imperaffes, addens in explicanda reru 
natura,obícurioribuscpfcriptorulocis in lucem eruendis, (ibi, utpote uiro phi2 
lofophie ftudijs dedíto,nullam efle debere uerecundiam.INam tu,inquit,oculu 
amoris laíciui etia effe (ionu ideo dicere nolui(ti,ne V enerem ex obícceno carmí 
ne lumine effe pzeto probare cogereris. Atqui poteras V enereü huiufmodi ον 
culitex He(iodi Theogonía proferre: hunc enim, ut no(tí, poéta uetu(tifsimus 
ἑλικθλέφαρον appellat, quafi laícíuígamoriscp plenu & mobilitate lubrica quoquo 
fc facile uertente,homíniscs mentem,in quem infpexerit,tenacifsime complican 
tem,fumpta Hefiodíani uocabulià clauiculís uitiu metaphora, quafi afpicientes 
laqueis € uínculis deuínciacatqg con(ítríngát, Hictu Patrue:Scio quid mede: 
ceat. Sed ea potíus de cauía fine feci, quod nuper przleeendo, & nuncdicendo, 
laffulus mihi uidebar: quare ni(i uobis graue eft,uos reliqua profequimiíni, οἱ 44 
φόδτόδροι ἐξὲ καίνεοϑαι κὶ λέγψ. Hic T homaeus multa dete honorifice locutus, admit 
tendam laísitudinis excufatione dixit. V t uero díctíone tuam profequerct lepi 
dus fenex, multa fuperamore ex Mufzo & Platone differuit, quemadmoduis 
ex petís amatí corporís oculís inamantis pupillas inuolet,ibicj aperta fibi uia in 


Qi .3 


Pierii Val.Oculi. 


medi uíqj cor penetretatqp tranfilíat, fiue fpírítus, fiue fanguis fit tenuifsimus, Ὁ 
qui corpus ín alienum tam lubricus illabatur:ídcircoqs fignateadmodum inue 
recundí,ac maxime petulantis hominis híeroglyphicu fieri ex oculo fubfangui 
neo,obíeruatum ab ijs,qui phyfiognomíz Ícientíam tradídere: quareapud Liw 
cianum de lafcíuo & admodum improbo adolefcente dictu, habuiffe eum ὕφαιν 
μον ὀφθαλμόν. INeqg temere Ouidium interlafciuiz figna pofuiflepurpureas genas 
pollice tangendas;cuius haec funt carmína: 
(m ibi füccurret Ceneris lafauta noflra, 
Purpureds tenero pollice tange genas. 
LiltBUESDEI:1N:O5S V.S. 

Tac fihominem Veneris ufui íntemperanter deditum fignificare quís uolue 

rit,eius aiebat oculos glabris ex toto palpebris effingendos,quarum pili tunc : 
defluere incipiant,cirm res uenerea cceperít exer 
cerí, coqp magis decidunt, quo amplioraccidat IEEE 
eius rei ufus. Ἐ 
WoYrhieis deniqgad ea que deamoreaut pul |— 

A.chritudine;autalia quapiá charitate que at | 
fectum excitet,difTeruerat , oculum efle ubigp | 
híeroglyphicü reí que maxime przeftet,quaeqg | 
charifsima omniü habeat: Catullianaqp illa tot | 
exempla;que toto pafsím opere comperiuntur, | 
rei locupletifsimu facere teftímoniu. Sed quod | 
infularum peninfularumds omniu ocellum dí 1 
cit,ex Pindaro defumptu,qui Agrigentu Sicilie 
oculum uocet, Olympijs,ode fecunda, οἰκελίας τ᾽ 
Ἐσανὀφθαλμός, A tqpin hanc fententià Tullius ; Hi 
duos oculos terre maritimz effoderunt. 
De adapertü autem oculü híeroglyphice ui 
tam fignificari,ucluti per eum claufum,mor 

tem, Hincapud Homeri totíens, intueri fole, 
pro uíuere ; hinc claudi lumina, apud eundem, 
necp πὸ apud noftros ubiqs, pro mori. Ocules 
enim morientibus operire, ruríusqgín rogo pa 
tefacere, Quiríitum magno rítu facrum fuiffe le 
oimus,íta more condito, ut necp ab homine fu^ 


premüm/eos fpectari fas effet;& coelo non often MEDIO NS: 


WIDGTE DUET 


VITA MORSQVE. 


——AA———————— 


di nefas,autore Plinio. 221 
] PEN E NAA 
ipee & monoculos Cyclopas hicroglyphice 3e 
cofictos ea de caufa, quod eorum officiu circa 
fuleurationes,& fulmina, & huiuímodialiía uer 
fari cómentum fuit;quz quidem inaere fieri ma ! 
nife(tum. Aérauté cüm ín medio fit fitus, datus | 
cítlocus fabulz, ut oculo unufquifqs uno tan | 
tüm ín medía fronte fito predítus haberet.]ta in |-7—— 
terpretes Hefiodi Theogonía cómentati funr, Ez 
pO' VTS: ΡΆΟΥΙΡΈΝΤΊΙΑ. 
Tatuam demum ouis ín fubdialiara, ad quam Priamum Troia capta incen 


fap 


ZING 3571 CUR Ka e 


ἢ 


Liber XX XIII. 236 


A fac confugiffe proditum, tribus infignem oculis fuifIeex Paufanía cognitum: 
idcp fimulacru à Sthenelo Capanei filio Arcos 
translatum. Hieroglyphice ueró índicafle triplí 
cem eíus prouidentiam,qua cceleftía,maritíma, 
& inferna curat: etheríum ením eum pafsim,& 
ab omnibus appellari. CQ uód maris imperiu ge 
rat, & noftri (epius, & A (chylus atq alij apud 
Kirzcos oftenderunt, (ὁ τὸ infernus etíam fit, 
Homerus w7wx6ouoss. eum uocat. Atq; ídem de 
Iunoneapud Marone: lunoni infernz dictus fa 
cer. Atgshiccüm Leonícus & fcreatu X pitui 
tzeabíteríione paulüm fubftitiffet, R A N E R I V S excepit:Quantum ex trs quae 
hactenus allata funt obíeruauí, paucaadmodum & ieiuna propémodum ea effe 
confpexi, quz ueterum tradítionead hieroelyphicorum explícatíonem extare 
comperimus. Anímaduerti ueró te T homze caute admodum ad Grxcorum & 

8 Latinorü eruditionem cofugiffe, ut rem ipfam locupletares; abundantioremq; 
rcdderes:squod & Vrbanus egregie fecerat, cüm ad facras precipue literas defle; 
xiffet. Nam quamuis rerum effigies pro uerbís pofitz fint ab A eyptijs; in tjs ta 
men,utí uideo,philofophorum,poétarum,hiftoríarum,& diuinaru etíam difci 
plinarum feritentize delitefcunt :quaedpillianguítis oculorum fpatijs inclufere, 
reliqui ea per latifsimos eloquentiae campos produxere:undeanía datur cómo 
difsima,rem amplificandi;& quaqua libuerit,cum fimile nufquá defitareumenz 
tum,peruagandi. .«RecequidemRaneri doctifsimeiudicas,refpondit LE 02 
NICENVS, KXgyptiorumargumentum hoclatíísim? diffundi poffe.]|Nam & 
Hetrufcorü docirínam de prodigijs, X ipfa O nírocritarum c6menta;cim phyfi 
ca magna fui parte fint;ab A eyptijs emanafle crediderim,qui prefertíim uídeam 
ipfum Hippocratem noftrum tante clarítatis medicum, decumbentiu fuorum 
Íomnía uíqueadeo magnifacere, ut ad hanc ucl illam imaginem, qua uíderi ifa 
fueritymorborum;quibus affligerentur naturam explorauerit, fedulodj hís aní 
madueríis,opportuna remedia fingulis adhibuerit:quae quoníam ab eo dilicen 
tíísime defcripta funt, fuperfluum fuerít cómemorare,  "'um RANERIV 8: 

ς Habenda mihi (unttibi l:eonicene gratie non uulgares, quí coníectores mihi 
charíores efle facis,dum eos Αἱ eyptiacum quid fapere docueris, quibus fum ab 
ineunte ztate mirifice delectatus, Dumcfp V rbanus;atcp mox Thomaus loque 
rentur, titillabat me cupiditas quaedam, utad ea quz dicebant,de fomnijs quae 
dam nó íncongrua fubijcerem: fed uerebar fermonis tam iucundi curfum ínter 
turbare. Atqui,inquit LE ONI CEN VS, opportune uír clarífsime parte hanc 
de fomnijs tractaffes,nobisds.(i horü egoanimos perípectos habco, rem grati 
fimam fecifles;quare omnes te obfecramus, ut qua dicturus eras, íamíam inci 
píasexplicare. Subfecutuseft RANER I VS, Cumoculo,de quo hactenus 

multa funt dicta, cilíacomponenda mihi uidentur,nece non fupercilía, De cilijs 
Leoniícus,dum palpebrarum tangeret nudítatem,optime, 
S BIAOE»R! IF. AS. 
Sy bees ego pro feuerítatis hieroglyphico pofitii uídeo, cuius uos eam a£ 
fertís ratione, fenibus peculiare effe (ueritate, eoscp pafsim ita habitos. Hís 
uero fuperciliit maxime nutriri, & plerügp íta hírfutü haberi, ut tondendu fitu 
nícuicp manifeftum:quod propterca euenit,ut ue(ter tradit Ariltot.quia fuper: 


Q 4 


-- 


Pierii Val. Supercilium. 


cilia compagini funtappofita ofsium, qua fenefcente aetate laxantur, & ítaplus Ὁ 
humoris tranfmitti patiuntur,unde fupercilijs alimentum affatim impendatur, 
HILARITA S. 
E longe fecus inuenimus Onirocritas fentire, qui fupercilium hilaritatis 
indicium effe pofuerunt,bonicpalicuius aduentantís praeíagiu, (i & denfum 
& bene coloratum apparuerit:maxime uero fi mulierea fuerit, quae per fomniu 
id fe uidere ímaginata fit: fcemellis enim 4 f(tudiumaccuratíus, ut etíam íntin 
guant,ad uenuftatem augendam.Solere nos praeterea & ferenitatem frontis, ὃ 
animiíucunditatem,ex fupercilij relaxatione ínterpretari, 
DN 5€323 VS. 
Labellum ueró fupercilium fomniare,luctus effe fienificatione,ijdem Oni 
rocrita» commenti funt:cuíus figni caufam afferunt, quod ueterum mos ef 
fet íupercilium in luctu ucllícare. 
DON t9; 
e quoq; mihi uidetur obferuatíone dignum,quod apud Sex. Pompeium ha 
betur. Oculi fuperius integumentü in tutela lunonis effe, quód eo protegan, E 
tur oculí,per quos luce fruimur,quam ab Iunone tribui putabant;atqp índe Lu 
cinam eam díctam,Et partem eam capítis illi dicatam tradít Varro. 
NVMEROSA PROLES. 
Pudeofdem coníectores, eum quí trís oculos habere fe uel plures imagina 
tus fit,(i ducturus uxorem fit;beneillieuenturum portenditur:filios enim 
quos quafierit, breui fufcipiendos . Indíciü enim filiorum efTe oculos, Artemiz 
dorus tradít, fomníorü oraculis explicandis, propterea quód & amabiles funt, 
& inftar oculorum charí,necg non fenefcentibus parentibus duces,mini(triqza 
eendorum. Quod enim ad amorem facít, in promptu e(t dictítare nos, ferre in 
oculís eos,quos charos habemus, & unice diligimus . Praeterea díxifIe Cicero- 
nem ad Attícum:Oderat,nuncfert ín oculis.Etapud Catullum,nil charíus effe 
oculís;Ni te plus oculis meís amarem,& huiufmodi multa. 
ORBITA S. 
S uero quifpíam utrocpoculo per nocturnam imagine obcacari fe uifus fue; 
rít,eum aut filijs orbandum,aut fratres, aut parentes amiffurum aiunt. Fra, 
tres quídem,propterea quód oculi inter fe germanitate quadam coniuncti cen^ F 
feantur , Parentes, quoníam lucem pra fe ferunt,in quam nos eorum beneficio 
prodierímus. Quin etiam filios,ea quae fuperius allata e(t caufa, 
(uus fi quis copediítus fit, aut alía qua^ 
píam calamitate circunfeptus,bene illi euen 
turum,fi obczcari fibi uídeatur:fecurítatis enim 
id effe indicium, propterea quód mala qua cir; 
cunftent,minime fit infpecturus, : 
GarGi lA 8: 
NE difsimulandum id quod ab eodem Ar^ 
temidoro traditum eft ; Oculum ínaure fi 
tum,in fomnijs uideri uifum,caecitatís indicium 
efe, quippe quod oftendit, auríu tantüm bene: 
ficio percipí,que oculís legi confuerunt, Idemdj | 
fignificarí,fi per (inpulos manuu digitos oculos 


quís dífpofitos infpexerít, propterea quód caci tentabundi, manibus oculoru 
uice 


SECVRITAS. 


A 


4 
SS 


Liber X X XIII. 137 


A uiceutantur, Qua quidem comenta cüm mecum,íam à Leoniceno monítus, 
reputare ccepi, A: gyptiorü ínuentís tam fimilía efTe confpicio;ut inter híerogly^ 
phíca non immerito loci habere poffe uideantur, quód & pictura cómode pot 
funtexprimi, & certam rei rationem fufcipiunt; Adhec ΤῊ ΟΜ €vs:Ve 
raquídem, & nulli non approbanda funt hzc, ornatifsime Ranerí, quae dicere 
cómentus es :atcg ego ín ea fum fententia,ut nihil ferc differre putem,utrum ta^ 
lia qua recita(ti;an uetu(ta ea híeroglyphíca przponí debeant, Sed quoniam ín 
aures incidifti juenítin memoríam mihi, in ijs etiam efTe multa,qua doctrinam 
fapiant /Eeyptiíacam:qualia quz fint, permittant focij,libenterenumerem.At 
quid(refponderunt omnes)acceptíus & iucundius fit nobís futurum, hoc prz 
Íertím fermone fufcepto;polyhi(tor nofter Thomae Leoníce,cüm quanta qua; 

liscj fiteruditío tuaíienoretnemo?  TVM ILLE: Vefirzhoceftbenignita 

tis dictu,nam noftra d pedeftría (int fatís intelligo: fed qualiacunqg,dícà tamen, 
A QVVM DOMINIVM. 
72M Graecos ín Creta fimulacrum Iouis abícs auribus fuifTe fertur,arou^ 
B mento,ut qui czeterís iura daturus eft, neminem ullum príuatim aufculta^ 
re debeat, (ed omnibus publice confulere. Ead de caufa fapienter Alexander ue 
rz Magnus, alterá prebere aurem accufatori, alteram reo referuare folítus erat, 
Quód fi quis eum,aut iudícem alíquem,aurem unam uelauertentem,uel manu 
appreífa obturantem effinxerít, ad huiufmodi fienificatum non ínconcinnum, 
ut puto,fecerit híeroglyphícum, 
Vatuorueróaures, manusqjtotídem,qui^ SAPIENTIA 
Qs: Lacedaemonij fimulacrum Apollinis 
pradítum effe uoluerunt, uero nimirum hiero 
rogíyphíco,níhilalíud fignificabant, nifi fapien 
tiam, cuíus Deus ille fymbolum effet, Eam au^ 
tem δ multarum rerum auícultatíone, & ope; 
ribus identidem agendís comparari, Non ením 
digne fapientem cum dixeris, qui (c rerum co» 
gnitioni tantüm emancíparit, nifi & facta, quae 
probes, infpícías,quedp 15 &diligenter & probe 

€ examínarit, ín utile aliquod ucl fibi uel alijs o 

pus promulgarit, Res ením gerere, & captos oftendere ciuibus hoftes, attíngít 
folium Iouis, nofteraít Horatius. INeq; me fugitalíos effe quí hieroelyphícum 
hocLacedaemoníorum fummo Deo attribuunt, quía fummarerum fit P ytha^ 
cgorica τετρακτὺς, de qua multa dícenda effent, (edenim non funt hicad cómemo: 
randurh neceffaría, 


DLE NA SQ. ΘΑ Θ Au ΤΊ À. S. 


1] Voniam uero Nafus e(t interaures, interd; oculos medius, non eft 
| hicprzetereundus , Eíus autem hieroglyphicum przcipuum eft;fa 
/: gacitatem indicare , Nafutics uocabulu Feíto fagacem notat;quod 
LENZ uniufcuíüfque rei odorem ftatim explorat , & prius fcilicet fentiat 
quam ínfpexerit. Sicaurítu, ab audiendi curiofitate dictum , δίς oculatum,qui 
exprompto oculi utítur beneficio δίς cordatum, qui corde prete, Tu uero 
VRBANE pater,quía facreliterz odoratum fzpe Deo Opt.Vlax.attribuunt, 
quo fenfu (it nobis accipiendum, explicare ne graueris precor, Tum tu Patrue: 


Dierii Val. Nafus. 


de Nafo quidem unum tantüm nunc fuccurrít, quod ad hanc rem facere uidea, Ὁ 
tur, Nares quippe ín Deo perfcrutationé eam fignificare, quaípíe corda homi, 
num odoratur:eod fpectare íllud ex lib. Regu:Afcendít fumus de naribus eius, 
Alibíd in facris líterisyodorarí, cuius & indiciu & ínftrumentü eft naíus, place: 
re fignificat. Ita Noé facrificante odoratus eft Dominus Deus odorem fuauíta, 
tis;hoc eft,placuerunt illi facra,quae uir ille probus obtulerat, Idcirco Lex homi 
nem 4πί πε] paruo, ucl magno nimís, uel obtorto naío fuerit, ab altarí fancto | 
Íummouet,ne fcilicet accedat ad míni(teríium eius, Tales funt, quibus uel pauca 
admodum habentur ín diuinis inftitutionibus qua ipfi probent, uel quibus o; 
mnía nullo difcrímine tam bona quàm mala placet:ucl illí,quibus mala prauadg 
tantüm placent,diceret Hefychíus. Deíndead Ranerium cóuerfus:Scio uero 
coniectores hacparte fuper multa cómentos,qua tu recenfere potes Raneri,quí 
partem hanctibiagendam fufcepifti, Libentifsíme,refpondit R A N E R 1 v s.Et 
quando incídímus ín nafum,ut ordínem fequar tuum,apud Onirocrítas Vrba 
ne pater, eum qui Íe magno nafo per Íomnium uiderit, magnain rebus agendis 
fapacítate prudentíacp fore promittitur, Hincetià emunctz narís uiros dicícos E 
ulitatum,qui acri funt iudicio confpicui. 
ΜΟΙ 5. 
Τ᾿ πετὸ aliquis morbo decumbat, & ΑΒ Ωρ παίο fe ímaginetur, futura illí mor^ 
S tem índe pracagiunt, quód ea pars actutüm abità cranío. 
T ueró ad aures redeamus, íd ín primis io 
p prre e(tquodapud eofdemOnirocritas 
habetur de auribus afinínis, quas qui fe habere 
per fomníum ímaginatus fuerit, feruitutem ἥ 
atcpaerumnas ingruere homíni prerfagiunt,ni/ 
fi fuerít is philofophus, cuí tantüm eam fpe 
ciem profpera omínarí tradunt, ob tardiorem 
aurium motum, quz contanter ín huíuímodi 
anímali mouentur, quemadmodu firmam effe 
debere philofophoriraufcultatíonem uolunt. 
L O NGA SER. VONT YS. E 4 
Viín etíá humanz aures apud eofdem cóie F 
Cus (i feruo homini plures accefsiffe uifze fuerint, longa funt feruitutis 
indiciu;multa ením oftendunt extare íimpería, quz fomníator ís fitauditurus. 
AMPLITVDO FAMILIX. 
gr cem uero fi paterfamiliàs ís fuerit qui plures habere fe aures imagínetur, 
familíz huícaiunt amplítudínem fignificarí, propterea quód plures filios 
& feruos dicto parentes fit habíturus. 
LVCRVM. 
(yes autem infomnium ídem lucrum apportat: audíet ením multo» 
rum uoces opera locantíu, V erüm haec & huiufmodi pleracp, ut ingenue 
fatear quid ego fentíam, ingenij humaniargutías potíus oftendunt, quàm foli 
diorem ullam fapíant difciplinam. ΕΠ 5 díctísad te Patrue conuerfus addidit: 
INunctuautem V rbane pater,(i quid facratíus habes fuper auribus,in medium 
afferre potes, Tum tu nihil contatus, 
CONTEMPLATIO. 
D V mde íupercilío difputatum eftjunum mihi uidetur efTe praeteritum, per 


quod 


ΚΕΝ VO UCTVES: 


Liber X X XIII. 228 


» 


A quod homo intelligitur fublimium díuínarumd rerum contemplatione dete: 
tus,propterea quod fupercilía eminentiori funt loco fita, círcacp organa que fen 
fum contineant,qui mentis agitatíone moucatur Is ueró nímirü fedem habet 
in cerebro, INeggznegarím apud profanos fuperciliu pro faftu poni, fa(tuofoscg 
fuperciliofos dici, 

OBEDIENTIA. 
S adaurem potíus tranfeamus,que íjídem in facrís literis hieroglyphicü eft 
obedientiz,ubi praecipue Mloyfes (ecundo immolato ariete, facrificio quod 
Explicationis L X X. dixerüt,alij Cofummationis, uel ut uulgata habet editío, 
in cofecratione facerdotum. Is alijs ríte factis, infuper de Ποία: huiufmodi (an^ 
guíne extremudexterzauriculze tum Aaronís,tum filiorum eius tetigit: quod, 
ut interpretantur theologí,ad obedíentíam refertur, quam praeftare debemus 
domíno, memores ícilícet Adamum propter relictam abiectamd obedientiam 
paradifo eiectum, & folum uertere coactum, Agnouere hieroglyphicühocno^ 
(iri etiam poétz,ut Horatius: 
B Nemo adeo ferus efl vt non mite[cere posit, 
Sismodo culture patientem accom modet aurem. 
Atqrillud etiam Sermonibus: 
ZDemitto auriculas vt inique mentis afellus, 
CONTVMAX. 
es ntrà uero uelutiaurís adaperta obedientíz fignum e(t;ita & obturatahíe 
roglyphicum eft cotumaciz, hominis; mandata detrectantís,ídqs (ibi ueL 
le, quodapud Efaíam legimus : Surdi clamantem audite. Abfciffam eam,íunt 
qui ídem fignificare afferant,fummoto quippe obedientize mini(terío, 
CALVMNIA T O R. 
INC hzc,prater huiufmodi contumaciam Theologi peramputatam aurem 
accipiunt eum quog quídetractionibus & calumníjs in alios ogeeftis de 
lectantur, & turpit ímpudicorumdj fermonum laíciuía capiuntur: proba uero 
cófilia& admonitíones de hone(ta € homíne dignaratione uiuendi,cane peius 
& angue protinus aueríantur, Carpocrates porró haereticorum fceleratifsimus, 
quí mala € bona omnía,non natura mala neqs bona,fed opinione hominum ita 

c uocaridifputabat,ut quodcungg adlibuiffet,id identidem licere perfuaderer,me 
rito difeipulos fumma dextera aurís inu(ta particula precfignabat.Nam eodem 
modo, fed (tygmate longe grauíorí, eorum omnium nonaures tantüm, fed o» 
culi etíam, & nafus,& os, atcg língua ínuri deberent, qui delírijs huiufmodi au^ 
diendis tempusinfumüt, Hic, cümaliquantulü íncenfus effe uidererís, E o 
NIC V S commotíunculam eam fedaturus íta íermonem excepit, DDum de ex; 
trema auris particula loquereris V rbane, uenit in mentem mihi Recordatío^ 
nis hieroglyphicum, quod per pollícem & indícem ad infimam auremappret 
fos figuratur, Nam ínteragalmata Ferdinandi fecundi Neapolitani Regis num 
mus erat,in quo aurís manu apprendebatur. Commentum líterz ab altera par^ 
τς declarabant, NN Hz ΘΗ, ultima tamen lítera parü confpícua :; quod cum Maz 
roníano quadrat carmíne, 

Cynthtius aurem vellit,e admonuit. | Confecrataenimauris eft Memorie.Hínc 
illud apud Plinium: Eftin aureíma memoriz locus,que tangentes atteftamur, 
Eftpoftaurem zqut dexteram INemefeos,que dea Latínum nomen nein Capi 
tolio quidem ínuenít,quo referimus tacto ore proximüà minimo digitu,ueniá 


— Pierii Val. Auris. 


fermonisà Γῆς expofcentes, ne fcilicet eius memores nos ulcifci uelint, Obfer/ Ὁ 
uauí uero aurem in gemma quadam íncifam,cuius extremá partem expaffa ma^ 
nus pollíceatq; índice tantum leuiter comprehendebat, líterís identidem, qua 
rci facerent interpretationc;adículptís, M N HM ONEYZ ON. Id nonullialijs gem 
mís imitari conatí,cü literas neíciret, Ex diphthongi characteres inuertere, Sed 
qued ultimafyllaba ? x per M latinam litera exprefTere,[zrpe in quibufída num. 
mís cam pro Z pofità infpeximus,& ὁ z uíce ueríaloco M latínzeIn nummís au; 
tem multealíz líterze deiectae cofpiciunt;ut c pro B. i pro E.& fimilia:quod 
ideo dictum uolui, ne fallantimpoftores, qui noua interdum opera;atcy ea qui^ 
dem deprauata;pro ueteribus uenditare non erubefcunt. V cuero Fufcus frater 
meus referebat,apud Angelum Colotium Baffum antiquariumlatine graececg 
eruditi(simu Romz uíderat gemmam eodem fculptam figno, cuíus ínfcriptío 
erat ANHMONEX E, utietíam fuperior. Ad huius hieroglyphici figmentum re 
ÍpexifIe mihi uidetur Ouídíus eodemloco,quem fuprà citauímus; 
Si quiderit de me tacita quod voce loquaris, 
Pendeat extrema mollis ab aure manus. á 
FVTVRVM OPVS, VEL QVID AGENDVM. 

St & futuri operis indíciuraurís ad audiendu intenta, ab eíus dubío procul 
les ín quo eft reí quaedá formula, Aufcultatío enim ínitiu ett & imago 
quzdá operís quodaggreffuri íumus:eodj fpectát numifmata tot cu infcriptio" 
ne ADLOCVTIO,íinquibus milites obuerfis íntentíscpad(tareauribus con 
Ípiciuntur. DiG.C IR bT.A:S, 

La ueró qua de figura aurium à phyfiognomicis traduntur, docilitatem, 
1 tatem,maníuetudínem ex auribus extantibus fignificare,facíunt qui^ 
demad eorum doctrínam, fedad negotium noftrum parumafferunt utilitatis, 

INDO:CILIT. S. 

Erínde acetíam preffasaures, X fimíarum inftar temporibus adhzrefcen; 

tcs, ftuporís & imperítize, que doctrinam nullam admittant, fignu efTe per 
hibent : quz fiquís ín híeroglyphicorum ufum trahere uoluerit,íntegrum uni 
cuicp dicimus,fuo fure ludere, 


DE LINGVA. s 


Ex Edutadlínguam conuertar íam res exigit: quandoquidem quod fu 
τ qe perius Vrbanus de oculo linguz fubiecto ad perfectam fermonis 
y ἌΝ i rationem índícandam dixít;alterius ab eo non alieniadmonethíero 
iy] olyphici.Linguahgceftmanu przetenta.INam qui perlinguá fermo 
nemartículari uoce coagmentatu íntelligebant, adiecta manu quz illam com^ 
prehenderet,cloquentíà fignificabant.Sané quidem Hebrzi per Lafon, quelín 
qua eft(ermonem intelligunt,unde forte λαλὲν Girzcís, A díco uerbo nimirum 
Latini Dingui olímappellauere:índe D líteraín L mutata, Zolum more, in^ 
ouam fecimus : ut etíam Sellam, qua príusà fedeo, fedda dicebatur, Aiunt taz 
men Grammatici ueteres, Pompeii Magnumdinguam femper fcribere folitu. 
E(to igiturfermo lingua: ueriim pronuncíatío manu, hoc eft, artificij ope indi 
getutin ufum deducat, & appareat eloquentía, INam mani operís effe fymbolü 
unicuiqz manifeftu e(t, CQ uicquíd ueró uelin iudicando, uel in demonítrando, 
uel ín deliberando cóotíngit,)nequaquá folo cogitationis termino continetur,fed 
actione ipfa perficit, Opus autem facere cüm fit propriu manus, & ab ea preero^ 
gatíua 


Liber X X XIII. 239 


A gatíua pote(tatem etíam indicet, non abfurdé linguam manu rectam effinxere 


Ξ, 


in eloquentize (ignificatum, quz quidem,ut Mlaro canit, regat dictisanimos € 
temperet iras, Speciem eam inaliquot obcelifícis obferues : priuatím uero ma^ 
num qua linguam comprehenfam tenet, ex marmore uetuftiísimo, ex aliqua 
ftatua nimirum auul(am,apud Viuem Hifpanum Pontificia medícum Romze 
Fufcus frater confpexi(Te fatebatur. Sed utea quae ad hanc rem pertinent profe 
quamur,nó improprio quorundam ínuento excogitatum e(t;hancdicendi uim 
perlinguam perforatam, àquacatenulz quamplurimz religata ad aures (ὃν 
Ícquentiís multitudinis applicarentur, fignificare. Nam Herculem Galli (enem 
admodum, corpore tamen praualido, crudo, uiridids faciebant, leonis fpolio, 
claua;pharetra, & arcu intento praeditum, armatum eo ge (tu utingredi uide 
rctür, facie tamen in humerum conuería ad numerofam multitudinem,quz 
ercffum eius fubfíequeretur, ad quorum omnium aurcs catena fingula aurez 
adiunctz e(fent, qua mox ín unum quafi nodum collectze, in perforatam Her: 
culís lingua immittebantur. Contemplari ueró erat in ea pictura uultu Herois 
blando manfuetocp ge(tu hilare, ipfosqsccetus hominu ita catenis tractos (ponz 
tt properare,quafi alius alíü prauenire concertarent. Quod quidem fiue Giallo 
rum fuirinuentum, fiue Lucianus ipfe, quirem confcripfit, qua erat ingenr] fe^ 
licitate,fabulà ex fe comentus eft;nihil meo iudicio ad eloquentig uim exprimen 
dam (ignificantius exccgitari potuit,neqs magis hieroglyphícu. Nam quodad 
Gallicanü figmentü fpectat, Cornelius 1 actus Gallos ait duas femper attes (tu 
diofius exercuiffe, militare quippe,& di(ceptandi ratione. R.eliquaad hancrem 
pertinentía,quid (ingula Gibi uelint,apud Lucianum ipfum ínípicienda. Et quo 
níam eloquentia tam boni { mali caufa fuit, eftcp quotidie, merito Anacharfis 
quid e(fecin homine pefsimu,quíddp optimu, interrogatus, L íngua, refpondit. 
MERCVRIV S. 

ἘΌΝ porro Mercurio facra, quam ab co regi Gidere Mathematici tradunt, 

uelut fplenem à Saturno, heparà loue,à Marte fanguinem,cerebrum & cor 
à Sole,à Venere renes € genituram,ftomachum à Luna. Sermonis itaqp prefes 
Mercurius, undeapud Homerum Deus hic ad luuij Xanthi ripam, Deorum 
inter íe orto certamine, L'atonz committitur,fermo quidem rerumqg memoría 
aduerfus obliuionem . Qyuid ením magis interfe contrarium, quàm orationis 
uís, X obliuio ? Aiuntucro AK gyptij, Mercurium primum omnium ucrba ín 
ordinem redegifTe,multíscg rebus indidiffe nomina:literas eius inuentum fuit 
ίς, Deorum cultum inftituifTe , qua fine magna ui eloquentiae mortalium 
mentibus ínlinuari minime potuerint. Apudaliías quoc gentesín honorem 
Mercurij, qui Deorum przco fingitur,lineua in facris diffecta przeconí trade^ 
batur, Facítad hoc nominis ipfius interpretatio: nam Hermen &» τῷ ἐρᾶν καὶ pie 
exu, quod omníno loqui fienificat, deductum aiunt. Quuid; ueterum figmen: 
torum rationem explicant, per IVMlercurium nihil aliud intelligi uolunt, quàm 
fermonem ipfum, quo folus homo ex terre(tribus animalibus honeftatus eft. 
V el Hermes nuncupatus eft & τῷ ἔρυμα Gvo, quod humano generi fermo (it ue 
luti pr(idium quoddam & munimentü,unde διάκτος €" initio 74 2dwA6 4s fue 
ricappellatus : eas de caufalínguas illi dedicarint,quod ea corporis no(tri pars, 
intelligentiae noftrz conceptus apud propinquas animas diffTerendo explicet. 
Eftetiam illi cognomentü ἐξιόν Θ᾽, quód magne cuiuídam fit utilitatís,fummadg 
ope eos adiuuet, penes quos fit illius facultas . V nde etíam edx€" dictus: none 


R 


Pierii Val.Lingua. 


ním fermo in perniciem aut detrimentu, damnümue ullum,mortalibus datus, Ὁ 
fcd uthominem fofpitetatqs tueatur, Q)uocirca falutem,id eft, canis imaginem 
ad cuítodiam adhibitam Mercurij fimulacro femper adijciebant: atcp illi edem 
in foro, ubi eloquentia ufus plurímim uiget, ftatui monet V itruuius ex aru: 
fpicum diíciplina. 
D LS .GIjJB;EIN.-. 

INFE uero mirum,fi omnia Mercurio fcripta,ínuenta,meditationumqy fua^ 

rum argumenta, E ογρτῆ folíti funt infcribere,folumdj illum & fapientiae 
& eloquentia arbitrum iudicarunt, quandó is,autore Seleuco, totarerum uni; 
uerfalia,fiue príncípía malímus dicere,uiginti millibus uoluminum(que reperi 
mus,quaz accepímus,damus) explícauit: ut uero IVlanethus affeuerat, trípínta 
millibus: quibus ctí4 addidit fex millia quingenta, & uigintiquincp, in quibus 
libros de dijs empyreis centum,de zthereis totidem, mille de cceleftibus elucu^ 
brauít,quz fi membrane tot couolutz effent, uix fidem facerent:facittamen ho 
rum mentionem lamblichus,magna uirapud Gracos autoritatis. 


SOMNVS. E 


Rat& lingua inara pofita,que fomnum fignificabat,quod Apollonius Ar^ 
gonauticóv prímo índicat,ubi dicit: 
τίως ἐπί τε γλώαισι χαίονζ 
Αἰθομϑύαις ὕπνον δὲ 9. κνέφας ἐμναίονῷ. 
Qua tuus V rbane nepos ítalatíne reddidit: - 
Jnterea exu[us libamina Imguis 
* Spargebant,nigra captantes nocle foporem. 


Quoniam,ínquit interpres,antiquis mos erat fomnum captantibus uictimariu 
linguas adolere iVlercurio, propinatiscg crateribus uinum fuperlibare, idcj ex 
antiqua philofophía, quandoquidem fermo effe Mercurius perhibetur, cuius 
ín(trumentü eft lingua, quz quidem fomno incidente quiefcit tacita. Atq hínc 
repertu e(team adolere Mercurio, quod & Homerus ipíe tetígit, γλώσσας δ᾽ οὐ me 
βάλλον, L'inguas imponit in ignem.Q)ui ueró fabulas confectantur,hiftoríam hu 
íu(modià Direchidain Megaricis traditam recitare folent, Alcathum Pelopis 
ob Chryfippi cedem in exilium actum,peregre profectum ,utalibi uerfo folo de x 
ceret. Accidiffe uero utleoni fieret obuíam,qui Megara deuaftabat,ín quem & 
alíj compluresà Megarenfium Rege mífsi fuerant : fed Alcathus agereffus fe^ 
ram, eam conficit, linouacp eius in ara pofita, Megara eueftiígió reuerfus eft: 
cum ἥ qui à Rege mifsifuerant nunciaffent fe mon(irüjdebellaffe, Alcathus 
feram elínguem ottendens,mendacij eos redarguít. Atqghincapud Megarenz 
Íes ínftitutum aiunt, ut acrificijs qua fierent in pofterum;linguzarís impone 
rentur. Philochorus libro de facrificijs ea de caufa línguas IVlercurio adoleri di^ 
cit, quoníam ín corpore pars optíma fit, quz fibi rerum uendicat príncipatu. 
SILENTIVM. 


Ddemus& illud ex Homero,prazcifas linguas indicium effe filentij : ille e^ 

ΓΔ πη, ut noftis , ait, ἀλλ᾽ ἄγε τέμνετε yAóorae, iandudum íncidite línguas , pro, 
filentíum capeísite, ut interpretes exponunt.Quo quidem admiffo omine,cum 

iam (atís fuperd; nugatus fuerim, opportune mihi filentíum íimperabo. Τὰ 

19 P v. uero mi Patrue, hominis fufcepto ioco, At nolim, refpondi(ti, uiru tam probu, 
RV$ tam mode(tum,tam eruditum, in abícifze línguae turpifsimam ignominiam 
ínci 


Liber X X X Ι Ϊ Ι. 240 


A incidere: fiquidem ea praciía in diuinis líterísyimpurum indicat hominem, qui 
fordidam, nefariam, ac profligatifsímam uitam uiuat, atqj ídeo repellaturà fa^ 
crís,ab omni piorum moderatorumqd; hominum conuentu turpiter & ienomi^ 
niofe reiectus : de quo Dauid:Peccatori autem dixit Deus, quare tu enarras iu; 
Ítitías meas, & a(fumis teframentum meum per os tuum ? Tu ueró odifti difci 
plínam, € que íequuntur, | Quod ueró coníecias in ignem linguasapud Ho 
merum citaíti,no(tras cuperem ego in flammam eam inijceremus,quam Aflerz 
tor nofteraccendiít cüm X 1 I. comitesab co electi; afflati funt, igneis lineuis ab 
uniufcuiu(íqs uertice promicantibus . Huiuímodi enim linguz fplendore tan; 
to confpicuz, omníno fignificarunt eam orationis uchementià, ardorem illum, 
illamds fandi uim ccelitus illísaffuturam, ut que à diuino Vlagiftro pracepta 
acceperát,per uniuerfum mox terraru orbem períuafibili(penetrat enim ignís) 
fermone di(feminarent, fanctifsimisq; monitis mortale genus incenderent, ab^ 
errantescp late mentes, & inícitie torpore frige(centes;pietatis ardore fuccenfas, 
ad hofti. purae atq; immaculatze facrum incítarent, effetd5 eorum fuleurum 

B fonitusín omnem terram exiturus: fonítus inquam fulgentium earum lingua; 
rum,quas ad íncudinem fabrícatas diceret Pindarus, qui linguam ferream,P y^ 
thijs,uerítatís índícium ponit: 14/88 δὲ πρὸρ ἄκμονι χάλκθυε γλώσαν. INam dubio pro^ 
cul língua fi fabricata fuerit ad incudinem,ferrea erit:(i ferrea, folidi(simae firmi 
tatis . IVlendacía enim imbecilla funt, quía tempus ueritatem in lucem adducit, 
atcp ita mendacium euanefcit. Sane quidem hodie uel uulgo dicítur ueritatem 
ad malleum durare,quod idem fere e(tjquod Píndarus ad incudine dixit. Pot 
fentautem alía multa fermone fuper hocexaminari, atqghincad Apollinis ple 
ἄντα, € multiplices Mlufarum choros (terni uia, (i precipue dentes adlinguam 
focij conferantur: fed quoníam ego íam edentulus nullam eís amplíus gratíam 
debeo, cur mihí fit pro eis laborandum nufquam uideo, Praeter hzec cüm reli 
qualínguz difputatío de guítu nos appellet, eacpfit potíus phyfica quàm hifto 
ríca,ad Leonicenum hac meo calculo tran(tulerím,Confenfere reliqui,negj in; 
uítus ille ítaloquí coepit, 


DE GVST V. 


aliquid leuíter, neqg tamen plenius guítatum fignificare uellent, hieroglyphi 
cum língue ínter prímores dentes nonnihil exporrecte proponebant. Sed (iab; 
folutàgu(tus plenitudinem oftendere curafTent, prímores gutturís partes,quze 
intímgadhzret linguzfigurabant. AfTerebát enimilli,quod Medici noftri etía 
nonnulli prodíderunt;perfectum gu(tum ín língue radice confi(tere: inde enim 
neruos quofda;& fentiendi uim illam prouenire, INeq: tamen fum ignarus,efTe 
multos,qui guítatus prarogatiuá attribuüt palato.Sane Diogenes explorari fa 
'porem aiebat propter fungofitatem mollitiemdjlinguz, percj commiffas illi 
corpotis uenas, pcrfundi fapores ad fenfum elicitos, nonalíteratcpfpongia exu 
ctos.Huiu(modi ueró fenfum ín anima fedem fuam pofuiffe. C)uamuis uero di 
cat Alcmzon, humore teporedj, atqueadeo mollitie linguz (apores internofci, 
AX gyptij nequaquam cognofcendi faporís in(trumentü folam linguam effe con 


Rz 


Pierii Val.os & dentes. 


fenferunt,fed cum multis alijs,palatit pracipue participem agnouere:& in non^ n 
nullís, quae gutture carent, fimile quidpiam linguz effe;ut in quodam pifcium 
genere qui uentrem habentorí propinquum, inefle intus fentiendi facultatem, 
Sunt& alij rerum naturalíüu fcriptores,quilinguam aiunt fapores quidem fenti 
re & iudicare: corum ueró (uauitatem amaritudinem in defcenfu, unde deolu 
tiuntur,explorato fentíri.Cyuare Philoxenus magis forte quàm philofophi ea^ 
nez perítus, gruís gulam optabat,ut uoluptas illa longíus deglutíendo produ 
ceretur, Q)uantu uero ad palatum pertinet,fcíimusCatonem gu(tus fedem in eo 
effe credidi(Te.INam cüm lurconi cuidam ambienti, ut inter eius familíares reci^ 
peretur, negare ucllet,ei dixit,non poffe (ες cum eo uiuere,qui plus palato quàm 
cordefíaperet, | Adueríus tamen JEgyptiorum, & horum omnium opinione 
infurgit Ari(toteles,quilinguam in primore fui parte uim perfectius fentiendi 
faporem,obtinere contendit: nam interiore fi tangat,minus illam fentire:quod 
in catapotíjs ex aloé, uel amariorealiquo fucco pa(tillóue deuorandis,manife^ 
ftíus experímur. Nam cum illa intra duorum digitoru fummitatem cótenta in 
imas fauces immiferimus;uix tantillü (entímus amaritudinis,que fi quíslíngua m 
ucl fumma lambat,uix ferre poffet, V idetur ueró natura ipfa, utí recte reliqua, 
íta boc fapientiísime co(tituiffe,ut hzc fentiendi uis iuxta labia, & ín príma con 
fi(teret língua, quó fapores omnes admittendos exigendósue, antea quàm orí 
demandarentur, exploraremus. | Quod ueró quifpiam dicateo uehementio^ 
rem efle faporis gu(tatum, quo magis cibus ingeftus ori opulentíus & contan^ 
tíus mandatur:refpondent períti homines, non ideo maiorem gu(tandi uim in 
radice lingua in(itam εἴτε, fed propter diuturniorem moram, & affluentiorem 
faporís copiam uchementíus fentiri.Haccatqgalía multa prifci philofophi inter 
fe difsidentes prodídere,ut minime mirum (it eos de rerum principijs, & alijsà 
feníu remotis diffentire, fire fuper omnibus tam explorata díuerf(i abeunt, nec 
certíquicquam conftítuere potuerunt, 


DE ORE ET DENTIBVS. 


Edením ut iam ad totíus orís fabríca conuertamur, Ariftandri Τ εἴν 
[6 NND meftj fententia eít,os & eius partes effe quafi hieroglyphicum quod 
"uo δὼ dam domus, dentes cumprímis incolas oftendere, Hocueró dupli, Ε 
Sx 45-] citer acci pi :aut enim domefticos effe,autalienigenas. Itacpfuperio^ 
res dentes domefticorum incolarü figna effe, propterea quód pars illa fuperior 
toto fere capití adolutinata eft atq; cognata. Inferíores ueró alienos ideo com^ 
monftrare, quód maxilla ea, quze illos fuftinet;tota (it mobilis,atqp itaaduenti 
tíum nefcio quíd prz fe ferre uideatur. 
DETRIMENTV M. 
S Vntautem quí detrímentum per dentes putent fignificari, in ijs quae ín fer^ 
mone uel uoce confiítunt, eiusdj famam dilacerari obtrectantium calumnijs 
obiectam,.INam & poétzs,oratorescg omnes hínc mordere,carpere,rodereqp me 
taphorice dixerunt, quoties cuiufquam nomen fcurriliter traductum, aut hofti 
liter ínfamatum innuere uolunt. Sed quód planos tantüm ín huiufmodi fignifi 
catum coníectores ponunt, Satyríci noftri ad acriorem uím amplificandam ge 
nuinum adhibuere,& alij canínos etíam immiífcuerunt, 
ZG VERECVNDIA. 
: Pud philologos híeroglyphicü uerecundiz os uidetur effe: unde de impu 


dentí^ 


x 


TRES 


A 


e 


Liber X X XIII 241 


dentibus dici folet, eos os nonhabere, Hinc Cato Maior Lentulo,qui fputu in 
eius faciem eíaculatus fuerat, ab(terfa tantüm facie dixit: Affirmabo omnibus 
L'entule, falli eos quí te negantos habere . argute uulgatam hominis impuden; 
tíam notando,quamuis de fputí copía dicere uideretur. 
AM OLITI O. 
IN[ES nefcius íum proamolitione;utita nuncdicam, ueteres expuendi σοί 
ufurpaffe:ut T heocrítus,óc μὴ βασκανθῷ & τεὲς ἐς ἐμὸν Ἐή]υστι κόλπον. & multa apud 
alios huiufmodi,quz recitare (uperfluu effer. Nam quac maxime abhorreb ant, 
quz opprobrio habebant;ea ignominia defignabant.Q)uin & ueteribus Chri 
(tianis mos fuit,eftq;adhuc;ad immunda uerba expuere,quodam ucluti expiaz 
tionis modo.lta illud apud Tertullíanüu lib,ad uxoremaltero,accipiendu: Cum 
aliquid mmundum flatu expuis. 
EITOCRAQUS CSOPDBOV/AS. 
Edutos tandem compríma,uno adhuchieroglyphico illud obturabo,quod 
apud Horum Nilíacu habetur,ut cibo fuperaliquid attingamus . Namillic 
perhominem quí horas comedat, hieroglyphicum explícari tradunt, horofco 
pum intelligendo: nó quía horas comedat homo, quod fieri minime poteft, fed 
quíaab horis alíaatqgalia humano generi alímenta fubminiftrantur. Huiuímo 
di uero horarum paítum comode forte exprímere poterímus,(i ex uniufcuiufqg 
horz prouentibus aliquid decerpferimus,puta,rofas,fpicam,& pomualíquod, 
quae in un fafciculum colligata, orí adaperto admoueantur. Horas porro hic 
intelligendum tris eas anni partítiones, quae fuo quac; tempore fingula matu^ 
rant,uer quippe,zftatejautumnumdqp : que tempora /Egyptij,quatuor unum? 
quodq; menfibus noftrís coplexi funt, ex Hori reoís partitione, àquo hís etizz 
num nomen horís indítum,ut quadrime(iris effet unufquifqs eorum annus:de 
quo diffufius alibi. uin Períz atq A(Tyrij,quos nos annales;horas uocitarut, 
& Graci horographos eorum fcriptores. Apud Lucianum ením legímus, ὃ μὴ 
κύρος παλαιὸς fV πόροῶν βασιλθὺς ὡς δηλϑσι οἱ πόρσῶν καὶ ἀσσυρίων ὥροι, Cu uero Horus ab «4: 
gyptíjs Apollo effe predicet;noftri unà cum Grecis nomen idem ad quatuor € 
uiginti horas tranítulere, quas Solís effe filias Homerus dicit:de quibus,uthoc 
K migeyo ponam, ueterem habemus fabulam,Horomazen,ciüm in mundi fabri 
ca,reliqua digefsifTet,quatuor & uigínti deos ín ouum inclufiffe.Id cüm Aríma 
nij enatiludo perforaffent, bona malís ímmíxta prodijffe, atqp ita quantacungg 
fruamur iucunditate, quocuncp fimus gaudio exhilarati, ferus quíd uefper ue 
hat,nosnefcire. Híiccüm finem facere uifus efTet Leonícenus, ad inclinatu iam 
folem afpectás Raneríus: At nos, inquit, quid ferus uefper aduexerit probe fci 
mus,quiboná huius diei partem tam iucundis fermonibus excgerimus, V tinà 
uero fzepe daretur occafio iftiufmodi conuentus celebrandi:& cum dicto,falute 
dicta furrexit: quod &alij fecere;díe prius co(títuto, quo iterum effent conuen 
turi:illidomum,ego ín nauim abij, mox Florentia, quo fueram,ut fcis, per lulij 
Card. domini mei líteras accerfitus, atq;ibí primo quoq tepore, tam ea quz ex 
teaudieram,quàm que uiri illi eruditiísimi differuilfent, quacj conuenire mihi 
uia funt,ín comentaria mea A yptíaca tran(tuli,ue(tra ope fretus latíus & ple 
níus explicandi multaque curta & aneufta nimi compererá apud autores po^ 
fita: neqsuero fiuit me temporis breuitas qua quiq; difpurafferad amufsim di/ 
rigcre,& ipfa queaudiffem uerba repraefentare,quod nónulli ex amicis àme po 
ftulabant;iíd enim negotium multum míhi temporis abítuliffet, nec mez: me oc 


3 


Pierii Val. Cor. 


cupatíones id facere permififfent. Satís igiturà me facti puto, fires ipfe breui, 
ter, quantum memoría complecti potui,recitatz fint. V erm age benigniísime 
Patrue, Ari(tarchu indue,atq; hunc ca(tigandi laborem minime grauem ducas: 
quad me recte memini(Te compereris, a(terifco infienias : quz fegniter & ofci 
tanter excepta,obelo defodices,ut cgo hacalijs coómunicaturus,iudicio adiutus 


tuo,audentíus id facere confidam, — Vale, 


AD SEBASTIANVM CORRADVM, DE IIS 
QVAÀ PER HVMANVM COR, EJqUuGENIT. WVRAEDWAS:C VLA SHE 


GNIFICANTVR EX SACRIS €GYPTIO- 
RVM LITERIS 


Ge tibi Cor meum,Corrade mcundifaime, cui etiam addidimus genuure vafcula, 
044, mundi[sma pudiafimad . Cor quidem 4meo defumptum, qui fumma erudi 
tonem tuam frugalifamu Hudrum, acutum deniqy, qua pollessudiciu e multu 8 
ie. admiror eg plurimu diligo.Genitura vero va[cula,cau[a tua,a quo fruges tot pro 
fiafeuntur quibus fIndiofi omnes auidifsame pafcuntur:quemá, hattenus ibumvel putrida vel 
adulterinu [ape mandere coacti funt tua nunc cultura, tuo [ludio diligentiaa valeant tam ve- 
centi maturo, legitimos, f Ne, ullus buiufmodsex Giceronants tantiim bortis elec, fed 
ex totius Latini nominis po[Jefstomibus agrisd, decerptt, quorum haétenus arbores vel teredimi- 
bus,velerucis vel viféo,vel vlceribus, condutloru plurimum negligentia ,ne[co qua, vitate fue 
rant,per te nunc perpurgata,culta,[arriteq gm pri[[mam rediere variditatemjvberrimam in- 
columemá, feracitatem. Sed quod eriam perunt ad vafcula tam in diuinis noffvorum literis, 
quam im [acris Aegyptiorum, neq, non apud Grecos,prater ea que ἃ corde dejumuntur fgm- 
frcata, fermonis tp[a quoq, indicia funt . Qui cum igitur ego libentius fermocinarer, quam te- 
cum, qui [ponte meintam ytilium [ermonum tuorum partitionem admiffts ?qui clarifimo 
Egnatto collegam con[ularem me 1n Quasiura tue cognitione creari procurashi? Quare mili 
videbor non [me magne voluptatus fenfu loqui tecum ,quotiefcunq, memor ero fcriptorum meo- 
rum,qualiacuna, [mt, aliquid à te legi,non id fortaffe ingenio & eruditiomi tue re[ponfurum, 
aliquod tamen daturum mei erga te animi tesumonium. 


ΠΕ ΘΕῈ: 


T ueró à corde exordíamur, | vini »R OBI SERMO. 
perid ita conciínnatu utloro ca ΞΕ Σς 
zx] tenuláue fufpenfumà gutture 
152! propenderet ín pectus , probi 
«Ji homínís oratíonem índicabát, 
4 5.5573! ut qui mentiriaut fallere nefci/ 
rct, fed uti uulgó dici folet, ea ex ore proferret, 
que corde concepi(fet:ea fcilicet loqueretur,que 
ipfe fentiret, omni fuco mendacióque procul. 
Hoc ipfum Cicero, toto pectore, de fynceritate 
loquens, dicit. In pe&ore enim fedem habere 
cor,manife(tum. atcp illud, Aperto pectore, frequentifsimo eori ufu, qui citra 
fuci loqui fe profitentur, ἃ quo loquendi candore Mercurius fucrit ἀργεφόντας 


appel 


Liber ΧΧΧΙΠΙΗΙ. 242 


Α appellatus : candidi ením ueteres ἀργονὸν dicebant. Praeterea pectus pto receffu 
quodam accipitur fapientize. V nde Horatíus: 
"Non ttu corpus erae fme pectore. | 
Et in hancfententíam accipit Ambrofius, quód Apoftolus ille, qui ante alios dí 
uina fapientia donatus eft,ad C H R 5 T I pectus reclinet in ccena caput, 
C;OINUSjDE;R VM: 
Tqphacilla eft bulla, quae puerilis ingenuitatís infigne fuit,de qua multa 
VA ius diximus cómentarío, Quoniá uero cordis erat eius figura, admonitos 
inde pueros uolebát,ut frugalia femper confilía Íecuti,corde prac(tare conarent; 
corculü enim ueteres pro folertí & acuto dicebant. Etanímz parte ratíonís par^ 
ticipem, cor appellarifolere dícít Adamantius . In huiufmodi fignificat accipi 
locu illum Pauli,epi(tola ad Rom.Q)ui oftendut opus legis fcríptu in cordibus 
fuis.Quís enim putet,quód dicit,in cordibus,íin membro corperis quod corap 
pella£, tanqu& ín membrana aliqua lege fcriptà intelligi? unde enim caro tantos 
prudentia fenfus concipere uel o(tentare poffet? aut tanta memorie receptacula 
8 cotínerezNam & quód diíuínz líterz cor Dei fzpe nominárintelligendu ex eo 
arcanuü illud diuíng fapientia, quaeà patre eft:ut Pfalmo,Eructauit cor meu uer 
bum boniüinnuens filíü Iefum Chritüalte illius fapientiae my(terio genítu. ita 
Eucherius. Vh pro. 
is ueró ín confilij fignificatum accipi cor plerunqp (οἱ σεις humanze etíá uítze 
rationem prz fe ferat, quod ex perniciofoaufpicio Carfaris exploratum . Ille 
enim quo prímum die in fellaaurea fedit,& cum purpurea uefte procefsit,ualde 
con(ternatus e(t cum Spurinaarufpice fuo, cordein extís bouís opíminon in^ 
uento: aiebat ením ille, uereri fe, ne confilium & uita Caffari deficeret, quorum 
utruncpà corde proficifcitur.NNam philofophorum omnium confenfu, nullum 
anímal fanguine praeditum, fine corde & iecinore inuenitur: qua de re quac(tío 
magna inter eos fuit qui diuinatíonis praecognitioné eiufmodi profitebantur, 
potuerít ne hoftía fine corde uiuere,an ad tempus amiferit. quang Carfar id elu: 
fiflefertur,audaciorícpanimo refponditTe latiora qua dam,necy pro oftento du 
cendu,(i pecudi cor defuiffet:quod quidem nó femel;fed bis ei (acrificanti,quod 
meminit Pliníus, accidit, ut corín extís non inueniretur . ες Carfari tantüm 
c noninuentum ín hoftijs, peractu uita tempus oftendit, fed & Heluio Pertina. 
ci eo die, quo occifus eft, facrificanti, negatur in ho(tia correpertum, & cim íd 
uellet procurare,caputextorum nó deprehendit. Et theologi noftri fecuti Pro 
phetarü dictata, confilium in corde re(idere dicunt, in eocp agendorum omniu 
radicem ftatuut, docente Domino,in corde εἴς quod coínquinat homínem: & 
ubi mundo corde facrz liter habent fynceras intelligunt cogitationes, Quads 
ratione confilij fymbolum e(t,eadem pro illa íntelle&us parte;à qua regimur, f 
guratur:ut illud: Quare cogitationes afcendunt ín corda ueftra? aícendunt, do; 
mínantur, primum italocum aícifcunt fibi;ut ue(tra omnia confilía conculcent; 
Ita uero facit corad animam,qua uiítz noftra materia e(t, ut priíci uates illi ani 
m2 receptaculum efle cor (ignificaturi, id hieroglyphice anima uentrem appel 
larint;atcp ita íntellisendum effe illud apud Hieremiam: V entrem meum,uen; 
trem meum doleo. Hefychius aít:INam quem uentremtlpfe fubinfert:Et fenfus 
cordís mei conturbati funt: ídeocg inteftína huiufmodi aqualota offerre admo 
nemur inholocauftum,hoc e(t,abditas latentescp cogitationes clue: 


τε, δ diligenter ab(tergere, 
R 4 


Pierii Val. Cor. 


Acerdotes Αἰ eyptíj ccelum & terrá diluuío ὑπο ΤΉΝ TIE 
να ὦ exundatíone quippe ΝΠ , quae 
tam à terra quàm ἃ ccelo effet, utíalibi difputa. 
tum, oftendere cim ucllent, cordis fimulacrum 
proponebant, cuí língua eífetapplícita: ex cor^ 
de quídem Nilum ipfum íntelligentes, quí fua 
potens ui affluentifsimá humoris copíam e ter; 
rz uifceribus educeret,uti motus omnísà corde 
principium habet, Sane illí, cordí totíus corpo: m 
ris príncipatum, pravfecturam, arbitríumdj tro 17 --- 
buunt, acperinde INilum Aegypti domínu ag; 
nofcunt, neq; quícquá alíud eam effe,quàm INilíacz alluuionis uliginem profi 
tentur, Perlínguam uero confluentes undecucp imbrium eluuies, quas eo quo 
plurimum inturgefcit tempore ín JE thíopía maximas fierí compertiísimu habe 
bant, quibus ín INilum collabentibus cataclyfmo facto A eyptum uniueríam 
fubaquís merfari,uelutí lingua humore undecuqad ipfam confluente, femper 
in udo eft,& aliquo femper corríuío írrígaturalluíturcp. C) uoníam uero illis fer 
tilifsima rerum omnium ubertasà Nilo eft, rerum itidem caufas omnium origi 
nemd in humorem referebant, omníu mc parente, omni reiecta controuerfia, 
celebrabant, Quorü opínione Thales Miletius fecutus,ex aqua omnía fenfit ez 
fe, & inaquam uícifsim redítura:príncipium quippe anímantiu omníum efle ge 
níturam,candemd; humidam:ex quo fimile effe ueri iudicabat, ex humore orirí 
omnía:qua ratio fuít ut marítum Cirzecí potíonis nomine nuncuparent, ccc ez 
ním utruncphorü fignificat. Praeterea (tíirpes omnes humido aluntur, humido 
ad fruges euadunt,humoris auté penuría interím exarcícüt. Solís ad hacignis, 
fiderumd5 omnium, aquaru exhalatíonibus alitur: quíinímó & mundus ipíe,ut 
praftantifsimi philofophorum affeuerant : quod quídem apud /Egyptíos tam 
períuafibiliter receptum erat,ut Solem & Lunam nó curru,fed nau:oío uti díce 
rent,ad nutrímentum fcilicet X generatíonem eorum hocreferentes. 
j| PX ἀθ Αὐ ΝΣ autem ZEoypti effigiem ex íma; AEGYPTYS 

gine cordis ín ardenti ara thuribulóue confi 
dentís,o(tendere confuerunt: calida em ac humi 
da e(t/Eegyptus,in Auf(tralibus prafertím locís, 
quemadmodum & cor : ídemdj ín finiftram ho; 
minis partem toto declinat turbine, Alibi uero 
Antarcticas regiones, (initras ab eís appellari 
docuímus:ín illis autem oríri INilu,in quo fum. 
ma eorü religio, S à quo pauló ante omnía profi 
ciíci, ex eorundem iní(títutis dicebamus . C)uod 
uero pertínetad thuribulum, Hippon philofo; 
phus, ut ex Cratete dídicimus,fabula cui títulus πτανόπιαι, ccclum ueluti praefurz 
nium eíIe dixit, homines ueró carbones, Sed hec mclius ex Homero dedara 
buntur:ait ís,nullius difciplina quantumlibet remotze neícius, louem cum reli 
quís dijs,Solem quippe (tellasd; omnes ad A&:thíopu epulas inuitatos accedere, 
quafi uelít id, quod paulo ante dicebamus, innuere, hauriri ex udo nutrimenta 
fideribus , Accumbuntueró apud Athiopas, quía círca Oceani oram non nifi 
Athiopes habirant,quos uícínia Solís, uel diuturna para!lelorum mora ufq; ad 


niori 


MA ΧΙ 0. 


& nigri colorís peciem exurit,Oceanu autem quémnáalium hic intelligamus,ni^ 
fi Nilum, cuiantiquifsimu id copgnomentüfuit, propterea quod Nilum illí, utí 
dicti, totíus humoris fontemarbitrarentur, Jeyptumd ipfam fuapte ui tantá 
aquaru redundantíam euomerc? Erit ítacy cor Αἰ eypti inftar, hoc uti fanguinis; 
ita hzc primariu totíus humorís receptaculum:thuribulu uero conuíuas ipfos, 
utpote facrificulos,indicabit/ho(tíaru fuper ignem pofitarü nídore exhilaratos, 

ARDENS ORATIO. 
Ed curnon potíus dícamus,cor íta ín thuribulo pofitü fienificare orationes, 
precésue, quz puro ex corde proferuntur ad Deu idi cffe thus illud munz 
dum,quod fibi Deus offerri mandat in diuinis líterís, ex quo fcilicet odorem ca 
píat fuauitatis.In Euangelio Matthei ubi Dominus perperám agere Phariíacos 
ínquit,qui π obligare íuramentu, quod per altare fieret, arbitrabant, (cd quod 
per donum altari illatum: Adamantíus cor homínis ínter alía fienificata idem & 
altare intellioit : peruotum uero,recti alicuius operis deliberationem; quod faz 
ciundum fimulac infederít animo,oblatü, uti uotum, interpretatur.|Nam & La 

p tíni uotaalía concepta,alía nuncupata uocat. Priora illa (unt de quibus hic intel 
ligit Adamantius.Q)uonià uero multi palàm dona haec eleemofynarü,; precum, 
iciuniorü offerunt corde,tame funtalíenià Deo,hi Phariíei funt cecorür duces, 
quí quz exteríus perpendunt,;que ucró ínterius funt mínime cotuentur: íta per 
dona íurandum cenfent,nó per altarejà quo donis ipfis accidit (anctítas, IVlonet 
igitur Dominus utcon(ideremus,cuiuímodi nam ex corde eleemofyne,ucl píal 
mí,uel preces;uel ieiunia offerant:atqpita qui teftem altare, hoce(ft;cor &cóofcien 
tíam appellat,per altare iurat,ac perinde omnía qug contínent ín co,cóplectitur, 

COELVM. 
Lutarchus hanc cordis effigiem fubiecto in foco fuccenfam,ccclum indicare 
ὁ ον ἐμὲ animud illum, quí propter zterniítate nullí unquá fenectutí ob^ 
noxíus eft.Et Apuleíanus'Tri(megi(tus ab Hippone nonadmodü diíuerfus, A, 
gyptü cceli agnofcit ímaginé; ijs; omnibus equiparari,qug ín ccelo gubernant, 
exercenturdj: & ἢ dícendu [it ueríus, terrà eam totíus mundi templü effe, Quin 
etí inuenías apud nonullos;uniueríum terraru orbé ín díuinis líteris nonnund 

c Éeyptinomine nücupatu:ut eo Pfalmiloco, Veniet legati ex Αἰ eypto:propte^ 
rea duod uníuerfam terrà eod, quo A eyptus, modo coagmentatà ímaeinent, 


CLIBANVS. 


CONSCIENTIA IGNE EXAMINATA. 

ἘΞ Τὴ Acitueró ad hanc cordis fienificationem Clibanus ín diuinis literis 
ES jl paísim propofitus, cui cor hominis aptifsima cófertur (imilitudine, 
i^^ de quo tam freques in IMlofaicis libris,& Prophetarualíoru oraculís 
292 mentio reperít,(iue per fimilitudine,fiue fit pro ínftrumento facroru 
pofitus.Clibanus enim prefurniu eftapud Latinos: per eíus figura interpretes, 
corhomiínis, uti dictu fuperíus,intelligunt.NNam quzdam Deus apud maiores 
noftros,ueteres inquá Prophetas,apponi fibi uult Clibano cocta;hoc eft, tacíta 
mentis agitatione examinata, cüm (cilícet nos erroris poenítet, & cófcientía no^ 
ftraardore quodam occulto intra fe fuccendit,uítiucg ipfa fuii paulatim exurere 

cotendit. SACRORVM ARCAN A. 
πλοῦν ον putat ex Clibaniforma,quzecügp in díuínis líterís ργοίμ πάτον 
ra ucl inenarrabilia funt, fignificari, quippe qua recondita delíteícunt in 


v 


Pierii Val. Clibanus. 


fenfu mentis, neqp facilead imperitu uulgus proferri poffunt: funtenim multa. Ὁ 
huíuímodi, (icuti de Camelo, & Sue;altero quidem ruminante, fed qui pedem 
integrum habeat:altero ueró bifidam pre fe ferenteungulam,fed qui minime ru 
mínet. Ita etíam de Adamo per Euam a(tu ferpentis deceptá,in prauaricatione 
adducto,quarum hiftoríaru myfticum fignificatulocis fuis expofuimus ex Phi 
lone, Apud Ezechielem, utad Adamantium reuertamur, quz de Cherubino 
uel de Deo media fui parte fuccenío,uel de admirabili illa uifione,funt líteris de^ 
mandata, nifi coquantur ín Clibano, neq; quídem mandi, necp deuorarí, ita ut 
Íuntcruda,poterunt:hoc eftut cruditatem hancinterpretemur,nifi qui latetíne 
teríus feníus diuini calore ignis molliat, excoctuscpitacibus fiat ut mandi pof 
fit, & ad nutrímentum affumi, aliquid femper occurfabit, afperitate fua diffici 
le,quodab eorum gu(tu mortales auertat, Ofeze dictum e(t: Corda eorum ficut 
Clibanus incaluerunt: quod longe feciore à fuperioribus fenfu tuncfieri intelli 
gendum e(t, cüm uitiorum ardor cor ipfuminteríus exurít,quippe ciim morta 
les flagranti cupidine íncenfi,fuam ipfimet pernicie affectantur : in medio enim 
haec pofita funt,utrum res ad (acríficiu coquere, an exurere potius inutiliterue^ g 
limus, Atq; íta Clibanusuaría interioris affectus habet fignificata, prods fenfu 
my(tico figurat , Mínime ueró pretereundü uidetur quod Hierofolymitanus 
Helychíus híeroglyphice fuper Clibano philofophatur eo Leuiticiloco: Cüm 
autem obtuleris facrificíu coctum ín Clibano de fimila ; INam per Clibanu Ma^ 
riz uiroinis uterum fignificari tradit;Clibano enim ignis fuperponitur;qui fup 
poniturín cratículz míni(terío. V elutíenim Glibanus &ignem & panem co^ 
quendum defuper accipit, ita Dei genitrix fpiritum (an&tum,& Dei uerbum ín 
utero fuo conficiendum maturandumdqp fufcepit : & quae multa in hancfentenz 
tiam profequit, E(t uero Clibanus,tum furnus, tum fartago, aut tefta quasdam 
grandior,operculo uel ferreo,uel ex ere premunita, füpra quodardentes prune 
ingeruntur,ut quod íntrà pofitum eft,coquatur, codiatürue. alicubi totum hoc 
opere fieulino conficitur. Ad huius autem fimilitudinem formata eft pectoris 
.concauítas, per quam fpiritus ultro citroc5comeat, Columella fcrobem Cliba; 
no fimilem fieri monet, utímus quàm fummus fit patentior, quo radices latius 
euagari pofsint, Ex hacitaq; forma nonulli Prophetaru fcripta Clibano fimilía - 
dicunt,quz plus habeant in receffu,quàm ore fummo polliceantur, r 


DE SARTAGINE. 


A Str& Sartagoab híeroglyphicis huiufmodi non abfimilis : nam eo- 
x dem pene fignificato, facrificium Deo facturi, quedam in fartagine 
frigere iubemur. 
I— 5. Ὅ] RESIPISCENTIA. 
A tamen differentía,quod in Clibano tacíta confcientize ftimulus adurit;in 
A fartagine culpamagnofcímus,camd; nofmetipfos incufando ream facimus, 
quascp mereri nobís uidemur pcenas ultro depofcimus, & modó hunc modo il 
lum errorem folícita repetitíone uerfantes animo, quze fatisfaciendi ratio no^ 
. bísreliqua fit,agitamus. ΔΙῆ rem εὸ trahunt;ut prophetarum oracula toto men 
- tisardore ueríanda (ubmoneát:inde enim fieri, ut repetita fzepius,& inter fecon 
clobata,facile intelligi & explicari pofsint;ut hinc eam faltem quead mores per 
.tínet doctrinam affequamur, Alio uero modo fartago apud Hefychium accipi 
;tur pro cruce Chrifti;fiquidem cibus, qui prius ineptus eratad mandenduim,fi 
x dcs multaqg 


Liber XXXIITE 244. 


4 mulatqp fartagini fueritincoctus, mandí poteft: ita corpus Chriftiantequá pa 
teretur fi foret efui exponendum, ut ipfe de fe (epe futurüraiebat, abominabanz 
tur humanzaures, reípondebantd5 omnes, durus eft híc fermo: quomodo po; 
teft hic corpus fuum apponere ut manducetur? poft crucem uero patefactu eft, 
id diuíno munere difpenfationeqg fieri pofTe; nam totum illud myfteriu in Chri 
fti paísi Cómemorationem in(titutum eft, 


.DE CRATICVLA. 


7; Ratícula tota prorfus Hebracorü efTe uidetur, fedenim Cyrillus híe^ 
x^ roglyphicum ín eaagnofcit Αἰ eyptiacum. 


523 


I R-. A. 
di ením eam fubiecto igni, &cordefuperimpofito, furoris & in; 


dignationis apud facerdotes illos indicium fuiffe, ut ex eo ícilícet cordís bile fuc 


POENITENTIA. ; 
Β Oftri hoc fanctius intellexere, qui Craticulam penitentie fonum pofue: 
re (liceatuero mihi Theologorum dictata fectanti, corum interdum uoca; 
bula ufurpare)non tamen hínctacítam mentis exulcerationem intelligentes, fed 
amaritudinem conícientíz miníme fimulatam, manife(tifsimís uero confpicua 
argumentis:quippe ubi luctu.lachrymis δ lamentatione conficimur ob ea, quae 
nequiter, improbeatqp inique patrauerímus, unde mox fletus ex íntímo cordis 
fonte prorumpens carnem maceret,ieiunía debilitet,ab(tinentía comin uat,atcp 
arefaciat. Haec ením e(t illa ín propatulo pofita fui conflictatio, quae fuccenfos di 
uini amoris igne carbones omnibus oftendit, exemplumdq; alijs prebet, qua fe 
quis ratione pofsitabnegare, Hincnonnulli quos ardens inuíitatad athera uir. 
tus, non flagrantem modo animum pra feferunt, uerüm & corpus ipfum torz 
mentís obíiectare non dubitant, Talís olím pientifsimus Laurentius fuit, qui 
dum edaci corpus igne torreretur,longe magis animo in ipfius Chriftíiamorem 
accendebatur, facrificiumqz Deo fanctum & immaculatü, interíus cor, exteríus 
corpus,in uera craticula uftulatus offerebat.INeqs tamen fum nefcíus Adamar 
tium hzc,quz de cratícula dicta funt;ad diuinz lectionis inquifitionem adduce 
c re, cum eafcilicet ardenti ftudio confectamur, qua nullo obtecia uelamíne uni 
cuicp funt intellectui peruía,cuíiufmodi fcilicet e(t fenfus,quem hi(toríca Theo; 
logi nominarut, C)uauero ratione craticula Chri(ti mortem & refurrectionem 
fignificare pofsit,apud Hefychiu uidendum,Leuit, 11. eo loco:Siautem in cra 
tícula fuerit facrificium, 
CONDITORIVM. 
ES eoautem quód cor in abíceffu pectoris latitat, & intra przcordia feredu, 
cít, diuínz lítera corpleruncp non tam pro ijs quz ín abdito profundodg 
mentis receffu conduntur, quàm pro quarumcung rerü receptaculo, ubi hz in 
diuturnum tempus afTeruandz reponuntur ín occulto, per cordís effigiem ex 
primere confuerunt. Vnde in fepulchri etiam fignificatum coraccipiunt.Chri 
ftus enim Euangelio manifefte fepulchru cor terre nuncupauit:Sic erít,ínquíes, 
filius homínis in corde terra tribus diebus & tribus noctibus. 


CONCORDIA. 
NIS uero me pigeat iuniorum etíam inuentum antiquis his fubtexere, qui 
cómenti funtín concordiz fignificatum duo corda uinculo colligata figu^ 


Pierii Val. Spina dorfi. 


rare, quodà corde uocabulum, nonàcitharz chordis deductum exiftimarunt, D 


DE SPINA DORSI 


Sfa, quín etíam & neruos aliquot, A eyptij inter híeroelyphica retule^ 
re; cuíufmodios illud eft, quodà fumma ceruice multis diftin&ctum in^ 
ternodijs per uniuerfum dorfum excurrit, 

"SEXE pISD AGROPOO. 


P Er cius ením picturam,nequitíam petulciorem, concítatamc títillationem 


Gignificabant:fiquidem humanam geníturam à cerebro delabi,percpid ofsis 
defluere, non Aegyptiorum modo, fed multorü etíam aliorum opinio fuit, AL 
cmzonís uero praecipua, quam unacum Hippocrate poetarum aliquotautori, 
tas confirmauit , Sentíre hocipfum Plato uidetur,dum feminij uim uertebralís 
oísis defluuíum cffe tradit. Hinc Maro: 

&xoriare aliquis noflris ex ofstbus vltor. 
quodad Anaxagorz ὁμοιομεοίαν nonnulli referunt, cuius opinionem Lucretíus 
acríter inceísit, quod putarat 5, 

ΟΠ videlicet ex pauxilli atq, minuta 

Ofsibus,ev fic de pauxillis atq, minutis 

Cfceribus vifcus gti [amguena, creari, 

Sanguinis inter le multis coéuntibus guttis. 
Democritus eam ex totís prodire corporibus,przcipuiscpeorü partibus,ueluti 
carnofis, fibris, & ofsibus, arbitratus e(t, Cacterüm philofophorü & medícoru 
pluríü diligentia fecus rem ínuenit, qui geníturà miníme efTe ofsis ullius medul 
lam,fed (anguinem potíusafferut:quibus Pythagoras etíam ad(tipulatur, dum 
cam probatifsimi fanguinis (pumam effe contendit, acalimenti nutrimentum. 
Huiufmodi porro fanguís ab hepate ad renes immittitur,per meatus indead id 
aptos flexuofo quodam tramite ad te(tes dilabitur, quod in diffectionibus aper 
tifsime compertum e(t, Vnde Anchifes apud Maronem paterna impulfus charí 
tate clamat: Proicetela manu [anguis meus. 
Quod ad imitatione Píndari dixiffe uidet, qui INemeis ita, mAavy4 apagc Qty, Θ’ 
edooud ed αὐτόθον (Ami yd αἷμα. Cyuidam philofophorum rerum uenercarü libidines 
in fecínore contineríarbitrati funt, quodà Lactantio quocp memoraturlib. De 
artíficío. Et Mathematici iecurà V enere regiautumant, ín eoc; amorís fedem 
poétz omnes agnofcunt,dum Cupidinem iecur fagittis appetere ulceraredg con 
queruntur.atcqy ita V 1 I. Prouerb.Salomon;Donec transfigat faeitta iecur eíus. 
V'erümaliud e(tconcupifcere, alíud comouerí ad procacitatem :alterum enim 
mentis,alterum corporez munus eft uiuacitatis , Cuz ueró ad iecur pertinent, 
ín Vulture fatís examinatafunt. | Sedenim cüm renes ofsi, quod fuprà pofui 
mus, adhzrefcant, non imperite figmentum hocfuum Αἰ gyptíj comenti funt: 
nam & A(tronomirenes & geníturam in Veneris poteftate con(tituut, Renes 
ait Varro ita di&os,quafiriuiab his obfcceni humoris oriantur, Quod uero & 
lumbi eidem ofsiadiacent, Αἰ σγρτῆ per lumbos Venere íinnuebant: hincapud 
Comiícos Xepigrammatarios poétas ubi quid laícíutus enunciandum fuerit,fre 
quens adeó de lumbis mentio, dum fluctuantes eos alij, alij exporrectos, alij a 
liter dicunt. Tangit & Perfius hoc,ubi laícíuorum poématum recitationem in: 
ceísit, dicens: Cüm carmina lumbum intrant. & inferius : Summa delumbe fli 
ua. Habemus & in facrís cocentibus,ufqgad noctem renes increpuiffe,& imple 

tos il 


Liber X X XIIII. 245 


A tosillu(ionibusIumbos, Et Gen. x x x v.R'eges delumbis tuís coredient.P ra 
terca ubi Paulus de Leuiad Hebreos fcribit: Adhucenim, ait, in lumbis patrís 
erat,quádo obuius ei factus eft Melchifedech.INecp tame inficías ierím,aliquot 
díuinarulíterarulocis lumbos poní pro uirtute,ut X 11. cap. Regum tertíj, quí 
taméapud Hebrzos primus infcribitur,ubi Roboam fenioru fpreto confilio fa 
lutari,adolefcentioru,ín quoru adulatione fuerat educatus;animos pretulit,qui 
ferociores erant: fuaferunt enim illi utrex iuuenis & imperitus reru,forte fe atqg 
terribilem populo oftentaret,& ita loqueret ad eos: Vlinimus digitus meus có 
pactior e(t lumbis patrís mei.quo refponío amaritudinis pleno factu e(t, ut (taz 
tímà tribubus dece defertus fuerit,regno quod paterauxcrat;ad duas tantu tri 
busímminuto. Quamuis uero diuinz literae lumbis plurímu tribuát,ubi de 
genítura mentio fitfacienda;nó ille tamen offa ipía ex JE eyptíaca difciplina etj: 
ciunt. Nam ubi Laban accipit hofpitio Iacoben fororis fue filiu agnitu,ienifica 
re uolens ετίᾷ ex patris confanguinitate eum fibi coniunctu efTe, Os;ait, meu es, 
& caro mea: quafi ad id refpiceret,quod ueteres pleríq; philofophi tradidere, ot^ 

3 faex uirili femine ín embryonegieni, ex materna uero genitura uirili circunfu^ 
fa,carne ipfam fieri. Sed quodalicubi lumbos in uulgatis habetur editionibus, 
Symmachus uertitlatera:íed eodem utrunqy (ignificato, concupifcibilis anímze 
pars,(ignatur : íuxtaením latera renes funt.In lumbis fane maxima, aiunt ínter 
pretes,e(fe folet incitatío ad concupiícentíam, aduerfus quam, renes noftros & 
cor ποία aduri, ín facrís adorationibus fuppliciter imploramus, quippeut & 
naturali appetítui,& uoluntati fimulobfiftere ualeamus . Hac de caufa dícebat 
Apoftolus:State praecincti lumbos ueftros,uero tamé cíngulo,hoc eft,uolupta 
te ea,quze uera fitque fcilicetà ca(titate & cotinentía orítur: quod dubio procul 
e(tà Domino defumptum, ubi przcinctis nos iubet efIelumbís. Nam & apud 
Romanos cínctusarmatü (trenuudp fignificat, ut difcinctus cótrà imbelle & e£ 
fceminatü.Iam & hoftíz renes ignibus traditi,dubio procul fignificat genitaliu 
partiu ardores extinctos efle: quicgomne quod pingue e(t derenibus X omni- 
bus interioribus obtulerit, tunc uere purgatus omni libidinis uítio,pro delicto 
hoftiam iugulauerít, Sed quoniam hacc ín diuinis literis & fepe & multipliciter 
habentur,nó importunum fuerít,quod ad hanc fententíà facit,locu ex Leuitico 

€ repetere, ubi de pacificorü facrificijs agit: ubi (ane legislator iubet duos renes cü 
adipe quo teguntur ilia € retículu, fiue utalij edur,fibras iecinoris cum renun 
culis;adoleri [uper altare in holocauftum: ex hís, utait Hierofolymitanus Hefy 
chíus,legíslator uult nuptíarü defideríum offerri Deo, ut prolís caufa, non for 
nícationís,proueníat,& honorabile fitcoiugium,& torus immaculatus. lungít 
ucró iecur renibus,quía delectatío (ine cocupifcentia in eo fedem habere fertur: 
hepate ueró in renes uim operationis fuae miniftrante, quod per de(ideriu,quà 
Cirzci ἐπιθυμίαν uocant, motu fuerat, ad de(ideriu effectus concitatur, quz duo ἢ 
muladolenda funt;ut fcilicet necs praua nobis proponamus,& (i quo modo fug 
gerant,abolere fe(tinemus:& ut uerbis utar Hefychij,quía in hepate cocupiícen 
tí requiefcere putantur, propterea pinna, hocenim ex L X X.defumit,hoc eft, 
fummitatem cum renibus auferri pracipit, & offerriadaltare, utab omni mala 
delectatione mundemur,;fcientes quód prímitiua cogítationu noftrarum Deo 
neceíTe habemus offerre. D'emum ut agentibus quoqarma nobis mutuemur, 
poéta uenu(tus in hanc fententiam ait; 

Principis obfla fero medicina paratur, Cum malaper longas inualuere moras, 


S 


Pierii Val.Pudenda. 


"UEMMSPOIEAROAUN TOI A. : 
IN in facris noftrorum literís id erat temperantize fienum,quód in fa 
lutari uíctima lumbos exími mos erat, tanquá íimpuros, ait Philo,propter 
concítande líbidinis titillatu,femine per eos irriguo.Diuíno aute przeceptolum 
bos praecíngi íubemur,cüm facra illa folennia ferímus, qua tunc temporis in(ti 
tutafunt,cüm exeuntes ex /Eeypti captiuitate)hoceft,ex uoluptatu & deliciarü 
illecebrís,agnum,hoc e(t;puritaté edereadmonemur, & in ca(tímoniz couictu 
diícumbere, Apud Nilum autem huiufmodilex de temperantia lata eft, qui, ut 
Ambrofius,Gieon eft,unus ex quatuor Paradifi fluuíjs, qui uirtute hanc fignifi 
care dicitur, de quo fatis ín Accipitris comentario differuimus . Quod ueró de 
uaículorü perplexítate dicebamus, admittit id età Ariftoteles, qui teftes libra. 
menta quzdá effe dicit,quoruü beneficio femen ad penem cómode labatur: neg 
id (emelafferuit, dum eoru aduerfatur opinioni, qui teftes (olos genitura rece^ 
ptaculum putant.Innitítur ueró is exemplo tauri, qui íam exectus uaccá imple 
uerít. Quendá etíaaít Albertus Magnus euiratir,prolificá in coitu operá nauat 
fe:licet Galenus ab Ari(totele díueríus eat, te(tescgomníno feminis receptacula 
e(Te contendat. Quin etíá Auerroés ín hocà fuo diffentit Aríftotele. Quibus rez 
fponfum fieri poffet,(i te(tes ín huncufumà natura tributi efTent;anímalibus u^ 
τίς omnibus id officij (ubminiftraret,neqg ulla effet abígillis propagatio:fecus 
uero pleruncgrepertü,ut qua recitauimus exempla teftant. Cadunt igitur cau^ 
fa,qui folis,quos ogeerunt,te(tibus innitunt. Ab hac fpina cauda exit:ea curta, 
in díuínís líterís oftentat eos,quibus nulla de futurís cura,qui diem nouifsimir, 
futurumd Deiíudiciuafpernantur, qui fubinde dicunt edamus & bibamus,pe 
reat qui cra(tína curat:cras enim fortt moríemur,quía mors aurem ucllens,uiui 
teait,uenio. Eft enim cauda pars corporís extrema. 


DE.PVIDENDIS. 


ERN V dendorum fignificata hís adiungere neceffaríü eft. INam uetuftas 
2 4-— illa ut minus uitiofa fuít,ita (implicius apertiuscs de unaquaqpy re phi 
Εἰ ΞΕ SO ofophata eft: neqperat tunc temporis in humano corpore quícquá, 
NE 9 | quod uel uifu;uel nuncupatione fua,turpe iudicaretur. Prauís uero 
moribus fuccrefcentibus, multa decernenda fuere tam factu efTe quàm dictu tur 
pía,utqui rebus fuis modu praícribere neíciret, ipfius faltem turpítudinis infa^ 
mía ab(terrerentur, Deantiquifísima igitur difciplina dicturus, qua ad fignifica 
tionem figurz illius,quac tam uifu quàm dictu obíccena íudicatur,pertineàát,ue 
niam mihídarí poftulo, ac ín eam haecaccipí parte cupio, propter quà € prius 
excogitataà ueteribus illis fuerunt, X àme nuncín communem ufum propala; 
ta,eo quídem confilío,ut hzc illís fcriberentur, qui fanctíus inftituti, rerum ui, 
Ícera & íntímas medullas,non uerborum fuperficiem, examínarent. 
MAGNANIMITA S. 
Es icit prima pudendi uírilis fignificatío,quae tot columnis íncifa,tot obe 
líícís notata; totalijs ueteri monumetis infculpta,magnu & erectü uiri for^ 
tísanimüro(tetarint. Extant adhuc columnarü fru(ta aliquot ín Sefoftreos me: 
moria ercctaru,quz literis A oyptíacis incifz funt,in quib. utríufq; fexus natu 
rz infculpte confpiciunt.Sefoftré em hunc Theopompus lib. 111. appellat,qué 
Sefonchof(in aliqui nomínarunt, quifcilicet Αἰ eypto regnauit uniueríz, impe: 
riucpin Europà protulit, de quoapud Herodotu multa, Vbi igit in columnis 
aut 


Imm 
TS 


S 


Iber X X XIII γ46 


A autobclifcís ab eo pofitís uirilía pudenda confpexe 
rís, bellicofos , (trenuos , & magnanímos uíros ar; 
mis ab co fuperatos intellioas . Nam & cóoiectores, 
mulierem qua uirum & liberos habeat, (i comutaz 
tam ἔς ín marem fomníauerit, uiduam breui futurá 
coijciunt,atq; íta αὐτί muneribus functurà, quae ue 
τὸ liberos non habeat,mares paríturam,.quz uíreo 
fit, futurum ut prímo quocp tempore matrímonio | 
elocct , Itafemper ea humani corporis pars aliquíd 
femper indicat, quod ad negotia uírilía pertineat, 

FORMIDOLOSVS ET IMBELLIS. 
bs uero in monumentis ijídem mulíebría uide | 
τίς incifapareumentum e(t, imbelles,molles,& | 
inertes homines ab eo fubíugatos, cuius nome uel 
nota fuperpofitafuerit. Ad quod dubio procul re 

B ÍpexitHomerus,cüm Ther(item Graecorum pufiL 
Janímítatem íncrepantem hís uerbis índucít, x«x' 
ἐλέγχε ἀχαΐϑες, Ext v ἀχαιοί, Id quod ad INumanum fefe ; ὃς: 
& (ua oloriofe iactantem non ínuenuf(te tran(tulit Vicit avmis $lrentos,Vi- 


c . . 
Vlaro,dum eum,óPhryeie(neqg ením Phryges)in cit famaimertes. 


obfefla T roianorü ca(tra dicente índucit, Alibi ui 
rorum negotía íta pracícribit;ut hi bella pacemqj ge 1 
rere deberet. Ec Horatius uírílé Cleopatrae animu obftupefcít, quae generofius 
períre quaerens, enfem haudquaquam muliebriter mínus expauerít. Apud eun 
dem T yrtzeus poéta no mulieres,íed mares potius animos ín martía bella uerfi 
bus exacuit, Ouidius quoq; ín Eunuchu, cüm milíté uírü effe debere affereret, 
I(ta mares tractat, dixit, tu fpes depone uiriles. Ad hzc Onirocritz dícüut, fi prín 
ceps quip in fcemínà fe degeneraffe per nocturná fit ímaginc arbítratus, futu 
rum utloco deijcíatur, propterea quód mulieres plurímü imperijs uirorü fubij 
cuntur, | - INNOCENTIA. CRIMEN. 
ae eft hocloco praetereundus facrificij ueteris mos, ubi mafculiuocabu^ 
c lum infontem, & nulla críminis macula notatü intelligi debere autumant 
Theolosí, per fcemínam uero crímen, Cyrillus ením Leuitico;homilia prima; 
fiue ea (it Origenis, ubi acitur de uítulo mafculo fine macula offerendo, maícu. 
lum ait intelligi,qui peccatu ígnorat,propterca quod fcemína fit peccati fymbo- 
lum:labilis ením,mollís, & ad delínquendu procliuisadmodum eft mulier. IVla 
Ículum ígítur fit munus quod Deo offers; hoce(tmuliebre nil habeat, concupí 
Ícentía uacet,fragilitatem aufugit, nihil molle, nihil diffolutit meditetur, | Et 
maículí denígs nuncupatio in diuinis líterís uirum índícat uirtutibus perfect, 
qui prefenti fortícs animo femper eft;clim mulier contrà tante (it infirmitatis,ut 
Solomon Sapientia dixerit , Melioreft iníquítas uiri, qmulier benefaciens . Et 
mares tantu ftírpis Aronez iubet Dominus uefci facrificato,quia fcilicet nó om 
níum eft de Deo difputare, fed eor tantiim qui nil fcemineunil luxu ín cogita 
tionibus habeat, Demu, ne de Deo difputare przfumamus, quandiu per quat 
dam declínationes difluentes,uel domefticas curas;ucl ínanía ncgotía,a mafcu^ 
lorum dígnítate uígoreds exciderímus [Similiter in uictíma peccati, mafculus 
tantüm de genere facerdotali uefcetur carnibus eíus;ad peenítentíam enim forti 


2 5 2 


Pierii Val. Spina dorfi. 


opus eft fenfu, ait Hefychíus, & intentione uirili, Cui Pfalmographus ítafucci, D 
nit; V iriliter age,uigoréc; audacter amplectere,& in quancüq; prouincia te dele 
cauerit Dominus,cam & alacriter fufcipe,& nó ignauiter admini(tra.Porró uir 
qui te (ticulos auulíos habeat in diuinis líteris,híeroglyphicu eft hominis qui ui 
tam príus pie fanctecp in(titutà habuerit, iuuentutemdg omne bonis operibus 
exercuerit, ingrauefcente ueró aetatead nequitías € ínquinamenta declinarit, 
INam cüm teítes,uti fuperius oftenfum eft,uirtutis indicia fint,euíratio mollitie 
dubío procul effceminationédy fignificat;ipfo fe uocabulo prodente. V'eljut He 
fychij fententia eft;fecuifle ille abttulifTecj (ibi tefticulos uidet, cuíus impius aní 
mus celeratacj mens tímoré Domini ueramdpabiecerit pietatem, perinde ac fi 
crudelis manus femetipfum abíciderit,hoc e(t,fefe à Dei coniunctione, qua fita 
e(t in uirtutibus,ab(tulerít,& bone frugis prole fcetíficationedg priuauerit, ipfo 
quippeabíecto figno,per quod uera uirilítas ín homine cognofci pofsit. 
TAE autem religione in(titutu fuit ERGA PARENTES 
X Gallos,euiratos quippe facerdotes, Deüm uon 
Maatri mini(trare, perpetuz eius feruitutí addi 
ctos,quód quí patrís, matrisue nomen uiolaue; 
rint, eo íupplicio damnandiuiderentur, ne pof: 
fentipfiunquam fieri parentes ; in qua fententia 
fuiffe Lucretium,hzec eius carmína declarant: 
Gallos attribuunt, quia numen qui yiolarint 
Atri eo ingrati genitoribus imuenti funt, 
&ignificare volunt imdignos e[Je putandos, 
C/iuam progeniem qui in oras luminis edant. 
COELI:FOEGVNDYTAS, 
V zeueró de Coeli pudendis à Saturno falce abícifis & ín mare deiectis uete^ 
o um fabulati funt,fententíà pre fe feruntà díuinis líteris nóadmodum alíenáa, 
Deü quippe omniüreru fpecies coformafle,moxc precepiffe,ut coiugio quecg 
fuo crefcerét,replerentcpterras:íd quod &plerigg philofophi dixere,reru (emina 
ccelitus delapfa tempore queqg fuo coaluiíTe;inde ad eas propagandas naturá u^ 
fum V eneris indícafTe.Iam & Ofirim Αἰ σγρτῆ füuum,de quo fepe alibi,humana 
effigie pudendis obíccenius excítatis faciebant;inde generis noftri caufam (Sol Ε 
enim Ofirís) & per qué capite geítabat calathu, 
educationis beneficium fignificaturi. 
HR de efficacia perluadendidg uim often: 
tare ucteres ἢ uoluiffent, Vlercurij fimulaz 
crum grandiorí íam zetate, barbatum , & effce 
to propémodum corpore, natura tamen obícce 
níus excitata, eap tantüm parte ualídifsimu fa; 
ciebant,cuiufmodi fignum Cyllenis fuiffe Pau^ 
fanías tradit:atcpeoo figillum ea fpecieaeneum 
apud Fabium Caluum Rauennatem Roma ui 
di: cui quidem (igno, praeter hzcueftís erat fu£ 
farcinata, ín cuius finum poma, fcetura fcilicet E 
índícium, condebantur, nempe quód fermo cu^ 
íus omnino fymbolum eft Mercurius, ín erandiori, prouectiorid etate uim 
quandam propémodum generandi, tranfigendidj aliquid habeat, ut du. " 
conful, 


MERCVRIVS, VEL EF- 
ficax fermo. 


Liber X X XIIII. 247 


A confultatione propofitum eft, deliberet, períuadeat, ac omnino conficiat, Arte; 
mídorus Onírocrita fcribit,(e quocg Cyllenis uidiffe Mercurij (imulacru,cuius 
fpecies nonalía erat,quam pudendi uirilis effigies: eac de caufa coniectores fu^ 
per fermone differunt, quae quís pereius partis imaginem lomniauerit, 

ΝΕ ERAPA:SNEOVELEEA: 

"a folita eft Hermaís huiufmodi ueftis longo fyrmate tracta, quorü qui 
dem fimilítudínem T heophra(tus Erefius ín homines nequa & intempez 
rantes detorquebat, propterea quód fyrma, uentré, pudenda, & barbá tantum 
haberent:ita illi ueftem traherent foeminarum more, uentri dediti efTentatqy li 
bidini, nequitíam ín etatem etiam erandiorem producerent, cüm uítía queda; 

utSatyrícus monet,cum príma fint barba refecanda, 

ΕΒ ΘΙ. IHNCASNGEIS: 

qum uero fermonem oftendere uolentes,Mlercurium eundem íuniori fpé 
εἰς ἃς prorfus impubi cüm effinxiffent, attracta illi pudenda uel defidentía faz 
ciebant:ín hís enim qui nondu ex ephebis excefsiflent, infcecundam & imperfe 

8 Cam effe orationem animaduerterant,utpote quód atas illa ad prudentía non^ 
dum eflet idonea, Huiufmodi ueró fignum uidi Neapoli in magnificentifsimis 
Mactaleonum edibus. 

ΡΣ OV AEN. E? VS; 

Am& Priapi fimulacra in hortis ftatui ab antiquis folitaane multum in hís ἐπὶ 

moremur,prouentus qui depofceretur fignificatu habebant, Ea ueró de cau; 
fa fieri confueffeait Varro,quod horti omnes in tutela funt V eneris,que totíus 
e(t generationis Dea. 
prese libidinibus atqp nequitie ímpofitu CINE UN E SUREA: 

. A. &imponendum efTe,admonere cum uellent u— 

A gypttj (acerdotes, genitale uiri manu cohibi, 
tum atcp coércitu píngebát,quippe homínis có 
tinentíá eo geftu defcribentes. In appendicibus 
uticgad V irgilianu opus adiectis, cuíufcucpilli 
fueríntioci,íapienter quíde compedibus V ene 
rem conítringendá inuenies, quantumq; natís 

c creandis feruiat adeundá, ut corruptu ibí locu 
ex Lactantij Fírmíanilectione corrígamus:ita 
enim apud eumeeas: 

Una fitim fedent natis L'enus alma creandis 
Seruiat;]pos fenes tranfiufje nocet. 
Approbesd interím eorü fortítudínem, qui potius excaftrari uoluerint, quàm 
illicito coitu contaminari: cuíus facti fidem apud Cyprianu & Origenem qua 
rito. Precipuumautem illud in Chriftíanori inftitutis preceptu ponit Eufe^ 
bíus,jocpóc vood Tf ὑπὸ jastgs κρατεῖν, uentré quippe,quaedj fub uentre funt, coér^ 
ceda.Sane Anacharfis Scytha cóuíuio acceptus apud Solone, íta mox decubuít 
copofitus,utuna manu pudeda,altera ueró os obfignaret,palma ad íd appreffa, 
daturus quippe per huiufmodi eeftum cótinentieatqpfilentij moniímenta.Eam 
ucro toto uíte tempore cóotínentíaà dclícijs omnib. aliena fecutus eft Anacharz 
fis,quare (tatuís eius infcriptterat, ΓΛΏΣΣΗΣ, ΓΑΣΤΡΟΣ AEAOION KPA- 
TEIN. quippe,língua;uentre, mentulam copefce. INam ille nimirü ante omnes 
probus eft;qui tribus hís cgreoi fibi teperarit ,INeqg ueró paruá huíus cotineri 
3 


Pierii Val. Spina dorfi. 


tizelaudem meruiffe uidetur Alexander Macedo, cui adhuc iuueni cum puelía, Ὁ 
noctís bond parte peracta,deducia effet, ut cum eo dormíret,querentiregi tardí 
tatis caufam, refpondit illa, expectaffe (e donec marítus cubítum iret ; comotus 
Alexander mini(tros acríter obiurgauit, reducite inquies hanc, parü em abfuit 
quín ueftra culpa factus fuerim adulter.C)uin & captíuas Darij puellas quanta 
integrítate feruauerit,ignorat nemo.Exempla hzecadoleíces, zetate feruídus,de 
licijs affluens,adulatoribus undicscircufeptus, fponte praeftítít, ut nos quí mo 
nitís dubío proculfanctioribus eruditi (umus,aliquando cogeret erubefcere, 
VENVS VERECVND A. 

Ondcefuiffe uero unquá qui uerecundíaàadamarent,tot V enerís fimulacra 
Na antrü abdita,de quibus alibi meminimís,indicio effe poffunt. Ad heciu 
xta Mantineà Nigra V eneris facelluapud Melía(tas fuit,ad uerecundià quip^ 
pe quaprzditum effe debet humanum genus,indícandam . Reliqua ením aniz 
mantía díe plurímüm & ín propatulo, homines uero & clàm & plurímu noctu 
liberis dare operam folent.Simulacri huius meminit Paufanías lib, v 111. 

EXULUNIGCHVOAJUIZEBEDIO B 

Pud E gyptios genitalía à T'itanibus defecta, δέ ín fluuíu demerfa compe 

rías,quod libidinis ardorem extinctu, aut extínguendu effe,myftico eo fa^ 
cro intelligendü. Greci Herüs € Leandri fabulam cómenti funt, ut extíncto lu 
cernz lumíne,calore quippe naturali deficiente, íuuenilis quoq: concupifcentíg 
ardorem extingui fignificarent,atqp íta tam marem quàm fceminam gelida fene 
ctutis procella exagitatos inaquas immergi,acdenicp fuffocari.In facrís noftro» 
rum líterís fententia huícfabulze non abfimilís de flore amygdalz, de locufta & 
cappari habetur,quam loco fuo fatis explícautmus.INeq; tamen illud coremnen 
dum,quód Graci extinctos coprelTosdj nequitiae (tímulosà uiro forti, hoc eft, 
uirtute przdíto, índícare uolentes, Anteu illum fuum T'erra filium ab Hercule 
colli(um fingut: nihil enim aliud e(t Anteu à terra procul fublatu enecare,quam 
àlibidinofo tactu manus & mentem procul amouere., 

COELESTE RERVM OMNIVM 
PROMPTVARIVM. T 
pos urbs in X gypto fuit;in qua huius eti dei coloffus uifebatur inguine 
procacíter extento, qui flagellu ín Lunaà dextra eius fitamattolleret, Pana. Ε 
ením illiad Luna fimulacrum addere uoluerunt, quód omnía mortalíum ufui 
neceffaría putarentà Luna fuppeditari , Sed quíd hoc (ibi uellet areumentum, 
facilius ex Cabali(ticz difciplinze fignificationibus eruemus. Aiuntenim eius 
myíterij fapientes, omnem fiderum uím, quc rerum procreationi comparata 
fit, ín lunare príus corpus infundi,tanquam in penum aliquam promptuaríam, 
mox illam pro reí uniufcuiufqs materia formamunicuiq; fuam fidelíter eroga^ 
re: iddg ibi uelle uidetur in Panos manu flagellum, quafi acceptaeo geftu do^ 
ceat expendere, ΄ 
$302 
bos Sudz collectaneis legas Príapi (imulacru,quem Horü A gypttj effe dicut, 
laeua penem arrectum continere, dextera íceptrum, difco & pennis infignitu, 
que omnia Solís uim oftentent:ex genítalí fiquidem obfccenius attrectato figni 
ficariaiunt,qua abdita funt in uifceribus terre femína,ui folis erumpere:per íce^ 
ptrü uero imperíu,quod ín cceleftíbus & terreftribus gerit, cuiuscg opera & ter 
ra & mari patefacta fefe mortalibus exhibuere, ufuscg € coómoditates reru om^ 
nium 


Liber X X XIIIT. 248 


A nium fubminiftrarut.Difcus orbem quo circunfert indicat : pennae uero uelocí 
tatem, totíus cceliambítu quatuor & uígínti horarum fpatío cotidie decurío. 
Sicillis philofophatum eft temporibus, ut rem tam feríam, S  omní modeftía & 
uerecundía tractanda, ad nequitíz turpitudiníscg íimaginationes traherent. δίς 
ludzi quoqj Beelphegori nonnundp initiati funt, íonomínie quippe fimulacro, 
quem Priapu Latíní uocant, Vloabitarü de more ferentes facra,orauifsima con 


trafe numinis omnipotentis iracundia cocítata.Síc Athenaru eruditio arcanacg 
myftería uniuerfum orbem clufere, ἄτα παῖς demum in Eleu(inze Cereris facris 
tormentum illud ceremoniaru,ad occlufas portas diuturníor mora,lingua ob. 
fignatio, & tot habituum & ornatuum, quot Apuleius enumerat, uaríetas ten; 
debat,ut pofteaquá per quinquennium anxij anhelabundiqg magni alicuius o^ 
raculi coenítíonem expectarant, & rei cuiufpíam diuine maíeftatem quandam, 
diceret Tertullianus, fe uifuros concepiffent, fub natura fignificatione fimula 
crum uírílis membri totfafcijs, tot integumentis tandíu coopertum,reuclatum 
tandem intuerentur, quodqy quotídie ad naturz requifita non femel tangere co 
s gerentur, uidiffe fe pi£tum aut fculptum, fub religiofifsimi iufiurandi prohibiz 
tione profiteri ucetarentur, quoddj longe magís ignominiofum eft, huc philofo 
phíhucpríncipes,hucipfi Romanarum rerum domíni Augu(ti,leuitate nefcio 
qua pellecti perhibentur, 
DE VMBILICO. 
veu Voniamueró umbilicus quedam cómunía habet cum genitalibus,exi 
2) git locus ipfe,ut quz partis cius fignificata funt,explicentur. 

X per R TA | 
Mibilici fignificataalij alio modoacceperüt: funt ením qui louem, funt qui 
mediu.funt qui finem per (imulacrüu eius intellieant.Iouem quidem ex um 

bilíco fignificare uideas apud Curtiülib. 1111. cuíus effigies ímaragdo δύ gem 
mis altjs coagmentata erat. Et hocidem indicat nummus quem apud dariís.pa^ 
trítium Venetum Stephani T'epolum uidi,cuius infcriptioeft, zEAEYKEON 
HEIEPIAZ ZEYZ, ibicnim quzdam huiufmodi fpecies habetur. IVledíi uero, 
 utqui dixit Delon orbis umbilicum,Fínem Martialis, cüm fcripfit: 
c lamperuenimus vfo, ad vmlilicum. 
Bed eoloco intelligendus e(t uolumínis terminus,qui cüm uolumen explicatur 
in fine omnino eft:ciim ueró idem obuoluitur ín fpiram colle&tum,medium te 
netlocum, Sedenim Onirocritze per umbilicum dubio procul patríam intelli 
gunt,unde fcilicet educationis aufpicía fufcípiuntur: & per ea quz umbilico ac 
cidant ín fomntjs uideri uifa,de patría uaticinari folent, 
M'EDILVM: 
yrs uero patría unicuicg homini orbisymedium effe,cüm ab eo loco,ubí 
quiíqs lucem aufpicatus eft, & terrarum (itum, & mundi fpatía metiri inci 
píat,&quoquouerfum iterarrípuerit, patríam femper quafi centrü ftatuat, Sed 
apertifsime Cicero umbilici pro medio poni oftendit in Verréactione v 1. Et 
raptam efTe Libera,quá eandem Proferpina uocát,ex Ennenfiu nemore,quilo^ 
cus,quód in medía eítínfula fitus,umbilicus Sicilia nominat. In homine quoqs 
umbilicus medio totíus corporis loco coftítuitur,(iue circuli círcunduxeris la^ 
certis manibuscg exporrectis, (iuead quadra figuram factum eum ímagineris, 
quand de medio hominís diuería eft & V itruuij & Varronis ies enim 
4 


Pierii Val. Vmbilicus.. 


inguen in homine maículino medium agnofcit, umbilicu ile , Apud Martíale 
medios lambere comperías, quod ad Varronis fententia accedit ; nam foeminae 
inguen effe medium,idem quoq; V ítruuius confitetur, 
ΕΝ OU. S. 

ΘΝ autem & finem fignificet umbilicus, oftendendum quid umbilicus in 

libro fit,de libro ením loquitur Vlartíalis, cüm fe peruenitfe dicit ad umbili 
cum ufq, uti pauló ant dícebamus., Inquoquídem multi hallucinantur, dum 
alij umbilicos efTe putát, defenfacula ea nea quibus librorumangulí ornantur 
fimul & muníuntur: quandoquídem cornua εἰ codem errore uocari credide^ 
rint à poétís, precipue uero bullam in libri medio affixa, Alij figna effe quaedam 
arbitrantur, quibus antiqui librorum fines concludere (ΟἹ τ effent:ideocp Por 
phyrionem citant,qui ad umbilicum;ad finem interpretetur,apud Horatium; . 

2Deus deus nam me vetat 

Jnceptum celeres promi[]um carmen iambos 

end ymlilicum ducere..— Alij clauos ad fimilitudine bullze,quí pro ornamen 
toaffiei foleant tabulis quibus libri conglutinant,intellieunt. Alij, ut ex errore 
uno ín alii trahantur, rati feaperte rem indicaffe,Iocum Ciceronis ex tertio de 
Oratore citant;Sed tum íta folet narrare Scecuola, conchas eos & umbilicos ad 
Caietam & Lucrinum legere confuefle:ibi per umbilícos,lapilles intelliguntlo 
tos & polítos,ita enim fcriptis prodidere,cüm hae buccinoru quorundam τειν 
Iz fint,que turbínatím couoluuntur, in fatigiuacumipate,umbilici forma,qui 
ex lapíde olim fieri confueuit;ad umbilici nottri (imilítudinem. Vr uero & Mar 
tialem & Horatiu idem dicentes, neq; non Catullum & Ouidium etíam intelli2 
gamus, qui umbilicu hunccodem omnes fignificato pofuere, fcícendum libros 
olím fieri folítos ductu plurímum perpetuo,una quippe pagina,non ut nos illis 
diffectís,& ín quaterniones quos dícímus confertis; X quía complicabantur ad^ 
in(tar [pírze conuoluti, inde uolumína dicia funtà uoluendo.In extremaautem 
pagina firmítudinís ergó paruus admodu bacillus, ex cedro quippe, aut buxo, 
cupreffóue,ucl ex ebeno;uel ex ebore adelutinabatur, ad latitudinis modü,quà 
membrana praciía erat;hunc umbilícu appellabant, cuius quide capita uclumi^ 
necomplícato hinc& inde proftarent: folebant; ea ex argento, ucl auro, uel e 
tíamnum gemmis ad ornatum praemuniri: atcp ea funt que cornua nonullí uocí 
tarunt,ut Ouidius ad librum epiftola Tríftium príma: 

Candida,nec nigra cornua fronte geras. 
hoc eft, neg;ebore, neqpargento, aut nítída ulla gemma umbilici premunianz 
tur,cuíus facíesatrata luctum pra fe ferat. Martialis X 1. 
] Eplicitum ποις vfq, ad fua cornua librum. 
Sicapud eundem,uti fuperius dí&ium,quod & apud Horatium,umbilicus pro 
fine ponítur:quía principium libri e(t ubi à título incipit explicari:finis,ubi tota 
reuoluta pagína peruentu eft ad umbilicu , Huius ego generis uolumína multa 
uidi,cadj uetuftifsima, alía ex mebranis,alia ex INilotica papyro,alía Girecis;alía 
Hebraicis,alía eti Arabícis literis perfcripta, INon praeteribo papyracea illa mo 
numenta, quz ín arcís /Elizethefauris Romaeafleruantur, in quibus archetypa 
e(t Con(lantini Imperatorís donatio, papyraceum efle textii, olutine quodam 
delibutum,mox autaprína fana, uel uítro exaequatum ac perpolitum, ut & («τίν 
pturz patiens fuerit, neg ulla calamum afperitate offenderit, miro quippe la 
uore complanatum. 
CASTI»^ 


Liber X OUX ITRL 249 


CASTIMONIA'BE^GONCVPISCENTIA. 

| pias umbilicus apud diuínaruliteraru ínterpretes caftimonià fienificat: 

eo enim modo quo pracifum prz putiü círcuncifionis illius eft fenum qua 
libidinem atqj nequítíam à corde refecare debemus, ita in fccmínis umbilíci am 
putatío ca(tímoniam indicat:uíirtus ením eíus in umbilico e(t.Hincde profana 
τίς pro(títutisc; Hierofolymis Ezechiel italamentatur: In qua díe nata cs, non 
e(texcifus umbilicus tuus, uuluz igítur matrís adhareícit : hoc e(t, nihil quic 
quam animaab originatíone feparatur, fed patriz coalíta eft, & applícíta molli 
tudini,ut minime mox míru fiteam,quae omnía fubfequuntur turpía perpetra^ 
re. Nam quod ex lobe dicebamus, uírtus eíus e(tín umbilico,fub umbilico uen 
trís legere uidetur Eucheríus;ut per hoc foemina fignificet genítalía,ficut in ui 
rolumbos dícimus, Nam umbilicus dubío procul eft concupifcentiz fignum, 


DE:.ViIENbUDRE. 


3! Am Venterquoqg fua continet hieroglyphica, eaciab umbilíco,de 

SD. quonunc dicebamus, non admodum aliena: quare nufquam de eo 

quàm poft umbilícum,poflumus commodius memínifle, 
PRINCIPIV M. 

Bíolutü perfectumd opus fignificat;uti diximus, umbilicus. Contrà uen; 
Ain facris praecipue líterís, nunc príncipij, nuncorieinis indíciu e(t, cüm 
fcilicet quis uel à natiuitate, uel ab eo quo fapere ccepit tépore, factü íncceptám 
uealiquid o(tendere uoluerit, ex utero, uentréue dicet.Ita lobes:Si non ex uen: 
tre matris meze dux illis fui;de miferícordía loquens, qua pauperes ab ztatís ini 
tío profequi coepiffet, 


MAS RE. 

I^ Serapidis defcriptione figuráue, de qua plenius alibi,j«sie & θάλασσα legitur: 

uenter quippe mare e(t.&,uti fuperius notauímus, Hippocrates decumbente 
quempíam, quí mare conturbatum ín fomníjs (ibi fit uidere uifus,morbo eum 
uentris tentarí conijcit, (imilitudíne putoà mari fumpta, quod ueluti flumina 
fontes? omnes ín (e recipit;ita uenter omnia confumat, 

ENSATEABPLILAS: 
NS poétze uentrem pro ganea,& infatíabilitate, uorationedp parafitíca po 
nunt, ut apud Horatium Epi(tolis: 
uicquid quefierat ventri donabat auaro..— Sédibiapertius: 
Seilicet vt ventres lamna candente nepotum 


"Diceret vrendos./— Epimenidisin Cretenfes obíurgationem Paulus 
Apoftolus repetít,qui γαρέρας ἀργὸς, uentres quippe ignauos eos appellat, V er^ 
fus uero ille íta in codicibus aliquot antíquis habetur: 

Κρῆτες ἀὰ ψϑυσαὶ, κακὰ κέρδεα, oc stote ἀργοί. 

Semper mendaces Cretes,cómercía pefsima,uentres ignaui.Iam &, Víiuiteuen 
tres, Lucilius dixit. Eequodapud Terentiülegit,Pugnos ín uentréíngere, Do 
natus de toto parafito uentre intelligi poffe dicit, Apud Suda, & inalijs prouer 
bíoru collectaneis parafití cuiufdá reíponfum habet,quií uentrís opprobríü ob^ 
iectum fibi ítarefellit;ut probrü íd omníu pulcherrímü exi(tímare fe dícat:prae 
(tare ením eo uentré alijs rebus, quód plenus,leuis agilíscp fit;atqg (trenuus:ína 
nís ueró,grauís,& inutilis.De adipali fane lautítía gancacj uerbi apud Graecos 
γασρίζεϑαι. In diuinis literis Píal. x v 1.ímpletü uentrem legas, pro ínfatiabilitate 


Pierii Val. Pellis. 
atqj ingluuie,Quuid5 gula & nequitíze ímperandum praecipit philofophus, uen p 
tri,uti luperius díictum,temperandum, & hís qua fub uentre funt, inquit.Sane 
quidem Αἰ gyptij mortuorum uentres eximere, & in Sole difcindere foliti funt, 
utqui fcelerum omníum caufa effent, atqpíta uel expíarent, ueluti de impulío^ 
re pcenas fumere uiderentur, V erüm hacc plericp dictu quidem fpeciofa dicant, 
non tamen imitanda fibi proponent, lepidumd orationis Catonianze principiu 
in diffuadenda lege agraria ita exordientis obijcient:Arduu effe ad uentrem uer 
ba facere,qui careatauribus: nam & in hanc fententiam Circum eft prouerbiu, 
γαδὴρ Sx exd à. 
H.V. MANGA ,íGDE 1.1. Ο TA: 

qon uentres,Leuitícomodó aqua eluendi,modo extra caftra exportandi;a 

ptoadmodum hieroelyphico, reatus,maculas quippe noftras indícant:quía 
fimus ín diuinis literis pro delictis accipit : ea uero uel corrigi poffunt, atcpideo 
elui:uel expiabilia funt,eacg procul deportanda,ne cótagione ulla pars, quz fyn 
cera e(t,contaminetur, Qui ueró Deo uenter ín diuinis literis attribuitur, fecrez 
tam fubftantiz eius originem indicat : unde illud Pfalmo : Ex uteroantelucem E 
genui te.Sienificatalibi iudícía eius incomprehenfibilía,diceret Eucherius, que 
rimari nulli datum eft, de quo Iobes : De cuíus utero egreffa eft olacies? & gelu 
de ccelo quis genuit? Idem Eucherius, quod apud Abacunta legitur, Venter 
meus turbatus eft ín me, íta interpretatur, ut per uentrem híeroglyphice ratio^ 
nis uas Xreceptaculum intelligat, Apud Hieremia,ubi, V entrem meum doleo, 
pro mente accipit, Quod autem de fpiritali, non de corporeo loqueretur, indi 
cium eftquod fequitur, Senfus cordis mei conturbati funt. Manifeftt autem 
Euangelio: Qui credit ín me,flumina de uentre eíus fluent aquae uíug.Cótrà ue 
τὸ deuentriloquis ínuenías in ijídem díuinís literis : nam ubi Leuiticolegitur, 
INe declines ad magos, L X X .reddíderunt, INe fequimíni uentriloquos:per hos 
"Theologi falfos Prophetas íntelligunt,qui Deum profefsi,à Deo aliena quaeq; 
docent, falfascp doctrinas & prophetías cominifcuntur, contra quos dixerit E^ 
zechiel; V 2 prophetis infipientibus,qui fpiritum non díuinu,fed fuum fequun 
tur, Maxima e(tenim omníno;inquit Hefychius,díabolíci errorís & fraudis fpe 
cies,uentriloquorum inuentum, qua multa fuper hoc exequitur, 


DE"PELLE 


zy Rahitad fe uenter pellem,quadam propémodum fimilitudine,qua 
E ] fuper in díuínis literís aliquot inuenias hieroglyphica , cuiufmodi 
«A Exe funt hzc: 
-— UA VEGAS, 
D híieroglyphice ín facris líterís uexationes funt,quae hominéad mortem 
uícg cómacerant,imbecillumdgreddunt:diftracte ením ille ín ufus uaríos, in 
uafa, in opera multa;patiendo probatglaudemà Domino confequuntur.INam, 
ut Paulusait;afflictio patientia generat,patíentía probationem,probatío fpem, 
Ípes uirtutis frmamentum,& ínconcuflam ín operibus bonis (tabilitatem. 
M OR S. 
S V ntquilocum ex Genefi,Et fecit eis tunicas pellíceas;co interpretentur hie 
glyphico, ut mortalitate conueftitos effe eos intellioi uelint, Nam cutis om 
nino eos indicat,quifolís exterioribus intenti, interius emarcefcunt, Apud Plu 
tarchum lib. de Iide & O firide, tympanum humanam fapit naturam, atqj ídeo 
mortali^ 


Liber X X X I HI. 250 


A mortalitatis hieroglyphicum e(t, Conficitur uero tympanum ex pelle, plano la^ 
tocpcirculo circrumducta, 
δ O0. B. T1. 

Nuenies & pro meretrice pelles ροῆτας Leuitíci X v. Veftem & pellem quà 
Eo. lauabitaqua. quem locum cítat Hierofolymitanus Hefychíus, fen^ 
tenti huíus interpres.Iam & apud Romanos meretrices Ícorta dicunturjà fcor 
teís pellibus, quibus pro (trato utebantur, Idem pellem pro díuitijs poni dicit, 
& pro cognatione alicubi, 

ENSTRASVEL.BEELICVS APPARATVS. 
Lio fignificato pellis pro tentorío & ο [τίς ipfis ponitur, propterea quod 
A seats moris fuit tentoría ex confutis pellibus configere.In Abacuntis 
cantíco ; Pro iniquitate uidi tentoría Zithiopiz, turbabuntur pelles terr» Ma. 
dían: hoc eft, Vladíanitarum ca(tra uertentur in fugam, X difsipabuntur, 


PIERIVS VALERIANVS AD IO. MANAR- 
B DVM FERRARIENSEM, DE IIS QV PER MANVS ET PE 


DES SICNIPICANTVR,EX SACRIS ECYPTIO- 
RGVMS LE ΤΥ ERR LS. 


Ex Umma quidem Iygeni] Ama nitas tul, Yaraa, admodum eruditto, indicium in 
ste omm difciplimaru e exatfifsimu acerrimum , quibus te praditu fapertri- 
NN bus diebus animaduerti,cum apud Celium Calcagninum cenaremus, effecere vt 
SS] dotfifsima illius cenae nunquaimmemor [im euafurus. Sed quonia parum esl gra 
tum animi affecti im cordetacitu fouere, nift vbi facultas datur, eum palam feceris co 1n pro- 
paulum expofueris,cium nibil mibi comodius nunc ad meum erga teamorem explicandum oc 
currat,quam ear verum comentariu, de quibus plurimus ea cena fermo fuit, id quamprimu 
ad te curaui tran [mittendum-ibi enim tu per abáiifima philfoghoru arcana, medicorua, β 
pientiam imgre[fus, nibil ob(éurum reliquasit, quod feger. prtlfu venu & arteris, quari ple: 
quam, nece[Jarium e[fetmedia non modo cor verum etiam marius pas eruditas e[[e,manife 
ΠΩΣ docuifi-fruffra enm e[Je menti difBaplinam, e [ctentiam,nifi eam manus operefatto 
comprobarent. (^ um, medicamina plurima, que manibus tus ipféemet confeceras, recenfui- 
€ fes,opportune CAncentius δ cip comua nofter lepidifsimus acclamauit, 2ytanardum te de- 
"id, e[Je amanutm ardore duuimitus appellatum:itad, tunc manum Celiusye ali, qui accum- 
bebant omnes fuis quija laudationibus m celum extulere.£ro vero aliam tngre[]us femitam,ni 
hilire, quepra manibus erat,ab[Gedens, eadem hac, qua nunc defcripta ad te legenda mift,ad 
verbum propemodum manu uper declamaus: qua quidem [i legenti tamum placuerint,quan 
tum audienti probare videbantur minime putabo me oleum e operam perdidiffe.[perans fails 
cet inde aliquid futurum,quod initam hanc ex literis amicitiam apud pofferos facuat teflatifs 
mam Nea, tu illa (fapprimes fi vette diligentiam tuamperpendi,qua ad humami generi vtilita 
tem paucifsimis antea. cognita veferafli. Facit hocidem ( «lius noster, qui quotidie aliquid de 
Atufarum penetralibus eruit, co in promifcuum vfum exponit, inde perpetuam [rbi laudem, 
£z micis nomen comparaturus . Nostra vero hac qualiacuna, fent, fi mon vtilta,vti veftratia, 
certe aliqua ex parte [Pero fore delectabilia.Tu igitur quod auribus libenter 
haurire vifus es,oculis nunc c» mente 


perfrueve. a 


Pierii Val. Manus. 


DE MANV. 


| Vae fuerint manu fuper hieroglyphica apud Αἰ eyptios fienificata; 
quic honos ei habitusab eius nationis facerdotibus, Manarde mi, di^ 
Nj cebamus:ea nunc ín hunc modum,uti dicta fuerant,repetemus, 
OP 9. 
Tube apud ZX'gyptios facerdotes operis in prímis hieroglyphicum fuit, 
eaqp picta fculptáue,hominem zdificationis ftudiofum Gienificabat, quip 
pcqua ín operibus faciundís pluríimüm utimur, cuiuscp beneficio reruartificia 
con(tant, & concepta ín animo excogitationu imagines oculis fubijciuntur, Vt 
ueroait Hippocrates, ín unaquaqgarte manus unufquiíq;sad opus, quod face: 
re de(tínarit, accomodat: natura enim,utait Cic, dedit homíni manus multarü 
artíu míni(tras, Artemídorus coniectorartes ex manu fignificari ea de caufa di 
cit,quód earü opera artes exerceant. lam & oblata in fomnijs manus fi pulchrze 
formofzdp (int,felicem rerum agendarü fucceffum indicant,& ijs praecipue, qui 
manibus opus faciüt,ut ídem tradit Artemidorus.Et Píndarica illudOlymprjs 
celebratur ode I 1 11. χϑρόδ' 9 κὶ ἦτορ ἴον, ubi per manus,opera,per cor audacia intelli 
gendi interpresTricliníus obferuar.In facrís quocp noftre pietatis librísamanus 
operís hieroglyphícu habentur, eo praefertím loco ubí Deus Moy(i mandat, ut 
ferpentis caudà apprehendat manu . Actione hic per manü fignificari tradit Phí 
lo:iquidem nullo fierí modo poteft,ut uoluptates, quas per ferpente (ignificarí 
alío comentarío diximus,coércerí,opprímtue ualeant,ni(i prius manus;hoc eft, 
Íynceros animiaffectus, utpote rectori operü miniftros expedíamus,& in om^ 
ne pictatís minifterii promptifsimas habeamus,atqy íta demü arreptus intrepi 
dé lerpens uirga fiat;hoc e(t;uoluptas ín difciplina,que per uirgam figuratur,ut 
ín Caducco declaratu e(t,quamprímu abeat;atqp ita abfolutá ueritatis cognitio: 
nem partim intelligendo, partím experiundo confequatur, Apertius uero maz 
nus opus eíteoloco, Exod. x 1111.Etuiderüt Αἰ gyptios mortuos fuper littus 
maris, & manu magni quà exercuerat Dominus contra eos. Huiufmodi (ignifi 
cationem etià Girzci ueteres admifere, Nam Lacedaemonij ficinuocandos deos 
exi(timabant,ut manü etíam admoueremus,noí(trà fcilicet opera addentes:neqg 
enim eos aliter exaudire. In quam fententia Saluftianus Cato: INon uotís, neg; 
fupplicijs muliebribusauxilia deoru parantur:uigilando;agendo, bene cofulen 
do,profperé omnia cedunt: ubi focordíz te & ignauiz tradideris,nequicq deos 
implores, irati infe(tícg funt. Sed ut ad noftra redeamus, Píalmo L X X V 111. 
Deum exqui(iuí manibus meís nocte corà eo: quamuis apud eos qui Hebraos 
fequuntur,nulla hic de manibus mentio, V erümalij exponunt, manibus,id eft, 
bonis operibus,qua tamen nocte;hoce(t,occulte, & in Dei tantüm cofpectu fie 
rent, Nam &Aflertor, Nefcíat,ínquit,Iaeua,quid dextera agat tua. Dum attollit 
Moyfes manus fuas,uincit Amaleches:hoc eft,ut interpretat Adamantius, ope 
ra & actus fuftollitad Deum,nó humi iacens,obrepenícs reptiliu inftar terre ap 
plicitus.fed ad Deu porrectos;inds ceclum furrectos. Quod Leuitíco praecipi 
tur, Vlanus eíus offeranthoftia Domino, Theologi per manus opera interpre» 
tantur. κατ᾽ ἐξοχίω uero quandam,manus Dei pro ipfo accipitur Filio,per que fa^ 
cta funt omnía,ut Eucherius & alij pleríqs interpretant illud Efaiae: Omnia haec 
manus mea fecit.Sed longe manifeftius alibi uates idem clamat: Brachia D'omí 
ni cuí reuelatu e(i?ubi Theologi, utapud Hefychiu eft;Filiu dubio procul intel 
ligi debere profitentur,Patri (cilícet ὁμέσιον, quod ne cuiambiguu relinqueretur, 
labores 


τ — 


N 


E. 


Liber X X XV. 251 


A laboreseíus pro nobis (ufceptos ftatim fubijcit,uir extra omniu aleam diuinifsi 
mus:aítenim : Labores no(tros ipíe tulit, & dolores noftros ipfe portauit, ipfe 
aut uulneratus e(t propter iniquitates noftras;afflictusqg e(t propter fcelera no^ 
ftra. Difciplina pacis noftrae fuper eum,& liuore eius fanati fumus.P falmo fane 
L X X, Donecannunciem brachíum tuum generationi omni, qua uentura eft, 
Theologi fubíectam antiquitus interpretationem huícuerfui memorát, poten: 
tíam tuam,& íuftití tuam,id e(Te brachium , Vbi uero ho(tíz falutaris brachíu 
dextrüfeparari,daricg muneri facerdoti praeceptu e(t; Cyríllus,uel Adamantius 
potíus,per huiufmodi brachiuà uulgo feparatu (ignificari ait, pontifice debere 
dextera quzqp, hoc e(t, proba & honef(ta facere, ut qui tanqu& lampas illucefcit 
ínatrío,exemplo reliquis e(Te pofsitjno opinione tantim,uerüm etia operibus, 
quam quiíq; uíam ad uirtutem & pietatem íngrediatur:contrà uero fini(tra;hoc 
eit;praua X turpia nonattíngat,uitaq (it omníno integra & ínculpabili. 
| viene ubi de manuu puritate fermo fit INNOCENTIA. 
in diuinis líterís,per manus actiones opera 
tíonesdp inquit fienificari, eo quod pereas ope: | 
ra fieri foleat, Baru autem puritas dubío procul 
infonté oftendit: unde etià abluendaru manuu 
geítus innocentíz fienu e(t, quafi illas non con 
taminatas habere profiteamur, Ántiquí enim 
quando cóteftari uolebant fe alícuíus innoxíos 
elle fcelerís, necgimpuris fe facinoribus immi; 
(τας, affenfüimue przbuiffe, in multitudinis 
cofpectu manus abluebant, ut fcilicet ex illa ma : 
nuum mundiítía anime identidem purítatem índícarent. Inde Deut.cap.X x I, 
ubi cadauer in agro cefum quis repererít íonorato czedis autore, feniores cíuita. 
τίς qua loco íta polluto proxíma fuerit, accer(iri iubentur, & ín deferta (terilicg 
conualle uítula facere,fuper quam lauent manus, ut íta expíentur & ipfi, & ciui. 
tas,populusdg omnis abíoluatur. Sic círcundaturum fe altare Domini Pfalmo; 
raphus uates profitetur, cüm unà cum innocentibus manus fuas abluerit , Et 
ΠΤ ΤΩ, cüm iniquz fententiz crimen in Hebreos reijceret,innocentía {πᾷ atte. 
ftaturus, manus publice laut. atas aut homini manus ideoaít Athanafius,ut 
ς adrerüneceffariara ufum inferuiant,& ad preces Deo porrigendas attollant:at^ 
que uti palàm eft, manus eft quz cibu & alimenta omníalegit,codit,inftruit, & 
oríadmouet:manus eft, que praeclara facinora ín pugnz uel difcriminu cóflictu 
facit;ab ea e(t (cribedi cómoditas &elegantia,qua Propheta hone(tauit,de Deo 
dícens, Calamus fcribze uelociter (cribentis,quo fcilicet diuíng uocis oracula ex- 
primuntur. Manus facra infert altaribus, & pietatis omne munus peragit,facra 
meta ccele(tía nobís fubmini(trat, & myftería reliqua rite perficit & operat:eam 
dignatus e(t Dei filius comendare ciim dixit: Dextera Domini fecit uirtute, de 
xtera Domíni exaltauit me. Vlanus deníq; e(t, quac omnía cofecít,omnipotetiís 
Deite(timonio,per prophetam dicentis : Nónne manus meafecít hec? Manus 
eít totíus corporís propugnaculu,quz dum illud totum oberrat,totu defendit, 
totu comít,totü ueftít, totum ornat, uniuerfz eíus molís domiíná (e re ipfa pro» 
fitetur, AVTORITA S. 
Hi* manus autorítatemd5 & pote(tatem fignatifsime indicat,ut ín facris pie 
tatís noftre canímus,ín manu Dei effe omnium pote(tates,& iura reenorü 


Pierii Val.Manus. 


omnit, quo fignificato dictu à Pfalmoerapho, Exaltet manus tua, ut theologi Ὁ 


funt interpretati, lam apud Hieremia;Sicutlutu in manu figuli,ficuos ín manu 
mea domus Ifraél:de fumma Dei potentía.Et illud minímé difsíimulandu quod 
poéta Czcilíus ait: Deu quís no fummur putet,cui ín manu fit que effe demente 
uclít,quem fapere,quem infaníre, quem ín morbu iníjci, que contrà amari, que 
auerfari,quem expeti?Sicad T'rentíà Cic. V erüm hecnó funt in noftra manu. 
Erarufpices,nulla quamuis fanctiore imbuti difciplina,cim prádenti V efpafia 
nohumana manus triclinio illata fuiffet, & fubter menfam fubiecta, pracfagium 
fuiffe reípondere,reru poteftattad V efpa(ianu aliquando peruenturá . In Dei 
uero manu efTe omnes! fines terrz, facra piorum uatum oracula teftantur, qui 
fieri poflet admirantium, utaqua longe altior terra, ita fufpenderetur,ne contiz 
nentem omnem obrueret,quoquoueríum circunfufa, Tametfi non defuerutan 
tiquorum íngenía,qua natura fierihoc comentarentur, Ptolemaeus quippe AI 
magef(to, triginta fe nefcio quas ftellas Arctíco polo affixas depredifTe profitct, 
quz cum (iccz frigidaedg natura fint,ui fua repellant aquas:terram autem ea par 
te, qua illas mícant,ut fibí natura fimilem,& temperatura quadàà Saturni (idere 
co pulatam exerant,& fufpenfam teneant. Alij Magneti hocattribuut,quo lapi 
de tota illa pars,quead Arctícum uerfa e(t;íncru(tata quodammodo cóperitur: 
tantamdp illi uim dumfead polum erigit efTe dícüt, ut uniuerfum terrae corpus 
eode trahat, atqp ita bon eíus parte undis extare faciat. Alij alías atqpalias fuper 
hocrationes comíniícuntur, cocauítates fubterraneas,oualem figura; protube^ 
rationes, X comenta alía íngeníofe magis quàm uere excogitata, quz omnia (1 
fuícepti operis ratio pateretur,facile refelli pofTent, utpote quc tam ualidiísimís 
natura rationibus,quàm hodiernae nauigationis exploratione, falfa deprehenz 
duntur. Sed hacilli uíderínt, Bafilius Magnus totum hocadarchitecti fummi 
dei fapientia, refert,admirationemdqg omnem dí IGNAVIA. 
riecre nos ad eíus prouidentiam adhortatur. — 
INam &apud Hieremiam prophetam ipfereru 
opifex clamat: Vos igíiturnó timebiítis me,qui 
pofuiarenam termínu maris: quafi nullaalia in 
re magis potentiam uíresqp fuas o(tentarit. Ille 
enim cim abyffos cíircumuallaret, legem impo 
fuit aquís ne datos tranfilíant fines, fignatíscg 
terminis coérceantur. 
pem auté manus, & ín propatulu pro^ 
lata,ita opus,autorítatem,atcp poteftate in^ ^ 
dicabat:contrà uero, nihili homínem,ignauum 
& otio defidíadp torpefcentem fignificare ἢ πιεῖν 
lent, manus eíus ín (inum confertas effingebat: 
qui porró flatus ignauifsimi nebulonis e(t;ciim 
praefertim Anaxagoras ideo fapientifsímii om^ 
niuanímantiu uideri homine dixerít,quíamani 
bus ín(tructus foret. Quod dictu Plutarchus 
in moralib.repetit,neqg difsimulat Arí(toteles. 
A Pudautores aliquot ínuenías laud manu 
pro furacitate pofita, Nam Plautus,Perfa, 
ubiSophoclidiíca lena Pechnij pueri manu de: 


pofceret, 


B 


Liber X X X V. 252 


A pofceret;atqp ille dexterà porrexiffet,refpondit ea: V bi illa altera eft furtifica lc 
uacIta & Catullíanu illud intelligitur de Mlarrucino, qui manu fini(ira no bene 
utebatur,íed in ioco atqp απο tollebat líntea negligentíorum, 

PLAVSV S. 
Laufumautem, lztítízec & gratulationis (ijenum,manibus in eum geftum 
figuratís ut fefe complodere uiderentur,fignificare,theatra Romana, X poe 
tarum pulpita fzpíus oftenderut.Id autem in Sardanapali (tatua,quae T harfi e^ 
rat,exprimebatur, cu ínfcriptione, quae modis omnibus laíciuiendu efTe cómo 
neret, IMPEDIMENTVM. 

(o mmbens uero manus digitis pectínatim infertis, adeó uetus illa religio 
impedimenti fignum εἴς credidit, ut parturíientít níxibus obftare,ne par^ 
tum zdere poflent, quandíu manus eo geítu tenerentur, perdítaadmodum (u^ 
perftitione perfuafum habuerínt. 

LIBERTAS. 
V'emadmodum ueró per manus ita complexas impedímentü fienificabát, 

MEC Qa. pereas explícatas libertatem innuebát, Nummus e(t Tí, Claudij Caf. ín 

quo uidere eft figillum,quod dextera pileum tenet,laruam quàm late poteft dit 
capedínatá exporrigit,cum infcriptione, LIBER TAS AVGVST A.quamuis 
uero pileus perfe fit libertatis fignu, manus ea tamen ita paffa fignificatu adau^ 
get.Sedenim ut de parturíentium faícinatione per implexas manus dicebamus, 
ita contrarii e(tínnummo lulize Pize,ubi partus felicitas explicatur, in quo Ve 
nus lzuaha(tz innititur, dexteram expaníam oftendit, cum ínfcriptione, V E^ 
NVS GENETRIX.Romaníeniímgenusà Venere, propter Aineam eius fi 
líum,fe ducereaffeuerabant,maximt ueró gens Iulía, 
V zquídé condente &dícantelulio Cefare, ^ VENVS GENETRIX. 
Q templu exerít V eneri Gienetríci , cuíus reí : 
Pliníus, Tráquillus & alij meminere, Leoimus 
& Caaris tefferam fuifTe, Venus Genetrix : ut 
Sylle, Apollo Delphicus: Maríj,L'ar deus.Ob. 
feruandumauté in nummo fcriptüeffe G E N E 
T RIX per E,mediíafyllaba, prout ueteres eri 
c matici fcribendum monent,cüm tamen genitor 
per i notandumagnofcant, 
LIBERALITAS. 
| ἘΞ & illud frequentifsimo latinitatis ufu di 
&itatu, Manus remittere,liberalitatis & donationis (ignificatoquoloquen 
di modo lufores praecipue utunt:nam remíttere manus,e(t condonare collufori 
iactum,quem (ua ipfe manu damnofum feciffet,debueritig ob íd nummos exol 
uere, Hiínclegere eftín epiftola Octauiani Augufti ad Tiberiu:Ego perdidi ui 
ginti millianummüm,fed cüm effufe in luíu liberalis fuiffem, utfoleo plerunqg: 
nam fi quas manus remifi, cuíqg exegiíTem, autretínuiflem quod cuicg donaui, 
uiciffem uel quinquaginta millia:(ed hoc malo, benignitas em mea me ad cccle^ 
(tem gloria effert, Precipueueró dextrá liberalítatis & erogationís indiciu effe 
uoluerunt, utpote quz,uti prompta eít, & ad capiendu expeditifsima, íta & ad 
porrigendu erogandumqp ufitatifsíma. V nde Graci ^d illud fui menfurze de 
manu fumpta uocabulü, de quo alibilocus fuus,deductü uolunt, quód fcilicet 
inde dona porrigant,Sed quoniá tam liberalitatis d libertatis figníficatu ín dex^ 


(s 


Pierii Val. Manus. 


tera ponunt, huiufmodi diíciplini longe melíus facrze noftrorü litere prodíde/ D 


runt: ueteres enim theologi qui díuínorü nomínü fignificata perfcrutant, cam 
inefTe uím in Dei dextera intellexere,unde pulchra, grata,letacp omnía prouení 
rent, propríocp nomine Michaele uocari. at Girzecoru theología Michaélis uim 
in Deo eam eífe dicunt, quà mathematici V eneri dedicarüt, Pfal.decímo fupra 
centefimu iubetur Chriftus federeà dextera Dei patrís,ubi theologi per feffum 
requiem, fruitionem díuini impertj, & patri & filio propría, & honore parem 
intellíount:;per Dei uero dexteram effufifsímam eius benignitatem interpretan 
tur, L:euam demü Aramei eam ín Deo uím effe dícut;unde fortía,dura,& caftí 
eantía procedant:ídeg numínis Giabríelem appellatu,quod A(tronomi ex Gre 
corum theología Martem effe dixerunt. 

Pud Grecos Latínoscp poétas pleruncpre VERD HIEMS SOT: 

perimus centimanu Bríareu,centímanudg 
Gyege:quin & Homerus Solé ἑκατόνχφρα nuncu: 
pauir, quoru fignificata cu hieroglyphícón ín. 
ftar interpretent, non ímportunu fuerit hic ex: 
plicaífe.Interpretes Hefiodi,per Dríareu uernu 
tempus dici tradunt,ob herbaru,floru,& fron: 
díum copii, quáaaffluenter adeó fummiíni(trat, 
per Giyo&ueró hyeme, & ipfum centímanuob 
ca multa,quz íandudum collecta congeftaq in 
uarios mox ufus di(tribuit, & negotijs quaeqs 
fuis accomodat.Quuód ueró & Sol centimanus Homero fit, multa & innumera 
bilía cíus officía,qua magis aperta ςοσπίταής funt;quàm recenfere oporteat,effe 
cerunt, OFFICIA MVTVA. 
p & in prouerbiix mutui beneficij;officij qp ab officio prouocati,Vlanus 

manü fcabit,ex BpicharmiComici uerficulo,qué in ore fuifTe femper Prodi 
co Sophifte,Socrates apud Platoné memorat, Axiocho., Erat ueró huiufmodi: 

43 xd T2 χέρα xvi Qet δὸς τι K9U. λάβοις τι. 

"Ne manus manum fricabit, Da quid,aufeves quid. 
Sedenim illud uulgatum magis: x&e x&gx vid d ooervAoíd s δακτύλες. 
ficenim manu fcripti codices habent, quodalij fuo freti ingenio corrigere uolue 
runt,qua trímetri efferratío mínus animaduertentes, 

Akanus mani digiti interim digitos lauant. 
OPEM FERRE. 
pus dextera,qua pullaría Plauto dicitur, paísis digitis opis ferendze fuit 
hieroglyphicum,cuiufmodi fpecies in Opis dez fimulacro aliquot ín num^ 
mís obferuatur, quafi ea opem omnibus uelle fc ferre polliceatur. Quuin etíá & 
nuncuuleó,& apud ueteres ufurpatum illud, «2 χᾶρα ἐπιβάλλφν, manum admoue 
re,quotíens operá noftráalicui negotio adiutríc&adijcimus, Híncapud Maro: 
nem Palínurusad Aineiclamat; — adextram mifero,e tecum me tolle per vndas. 
Sane illud füumptumà facrís,in quibus quífpíam adueniens admota uictímze ma 
nu, fiat & ipfe particeps facrificij. Sed hocfrequentius apud noftros,cü infantes 
ab oríginalilabe per fanctas aquas expiant,luftrícuscp coru dies celebratur:qui/ 
cuncj ením manus admoucerínt ad infante, dum facru íd peragitur, paternis fcfe 
oblieant officijs, & arctifsíma píetatís necefsitudine & nato & parentibus conv 
iunguntur,propemodumd affines fiunt, C)uod uero de manibus facrificio ad^ 
motís 


F 


Liber X X X V. 252 


A motis dícebamus,quod theologi noftri interpretant eo Leuiticiloco , Quicüq; 
illaattigerit fanctificabit,íd dicut oftendere,quód in difputationib.quz de Deo 
funt,theologicifdq my(terijs,fufficit nobis tantumodo tangere,quéadmodü quí 
uult igne calefieri; nam ís fiínteríus manu ímmittat;pro eo quód poterat & fatis 
erat calefieri,coburit: fic qui profundius, uelaltíus de Deo difputare pracfumit, 
pro eo quód eloríofius aliquid oftentare affectat,in blafphemià cadit, dum diui 
norum dogmatunequit fublimitate aflequí.Ea de caufa populus líraélitícus no 
aícendebatín montem D omini,fed iuxta radices corona ducta defidebat: quod 
utiná fuperioris feculi tepora animaduertifIent, no em fanctifsima hec doctrina 
tot ineptori homínu,ne ignauoru díca, nugís atq; ceno implícata effet & cota; 
minata.Sed Deo Vlax.eratía,qui noftra demum ztate totautorü ueterü theíau 
ros aperuít,ut ín unaquaqp difciplina proficere uolentibus, πετᾷ, facile, breue 
uíam patefacere dignatus εἰς, (το uero ad hácrem facit, monet Paulus, haud 
facile cuíquà manu ímponenda,de ordinibus níimiru cómunicandís, quorü uís 
& ratio in fpiritus (ancti cotributione cofi(tit;iuxtaritu,quo impofitis fupra ca^ 

B putmanibus facerdos dicit, Accipe fpiritu fanctu.ld uero diligentius examínan 
dum imperat Paulus,ne indigno;,uel ímprobo,uel imperito talía conferantur. 

ISIDASGUEIETE: V? M. 
τ etiá flagellum manus ín díuínis líterís, utapud Sophoniam: Exten 
dam mani meam fuper Iudam, & fuper habitantes líraél, & difperdam de lo 
co hocreliquías Baaliís, Et beatus lobes de calamitatibus, plagis, & ínfortunijs 
fuisloques, Manus Domíni,inquit,tetígit me.Et illud, Tradentur ín manü ola 
dij,catigabunt gladio fignificat,utpote qui occídione occidendi fint. lam quod 
alibilegitur, Firmaítí fuper me manum tuam, de caftígatione intellieendu eft, 
PgE iR E33A:2S, 

E Antonini nummo pictas ipfa dexterá exporrigit expanfam, laeua donaríü 
in fubíectà aram porrícit. In L.. Alij Caefaris nummo aureo,dextera fieillieo 
dem e(t ge(tu,laeua donu tenet, cum inícriptione, PIE T A 5. Quod ueró dictu 
e(tin Cynocephalo, paílas in ccelum manus adoratione fignificare, uideas íd in 
Gordiani Píj nummo, in quo fieillu eft pafTas hincínde manus ad ceclum attol 

lens,cuíus infcriptio eft, PIETAS AVGVS T, Etlarbasapud Vlaroné dici 

C Artulta louem manibus füpplex ora[Je fpinis. 

Iam & Salomon T recenfis nó ignobilis facre fcripturze cómentator, facerdotes, 
inquit, cum fanctum, BENEDICTVM pronunciant, nomen inquamidfanz 
cum Χ ΤΙ, literarum,extendunt manus fuas, 

DAPBEE nationes aliquot ínuenías , reíectas SVPPLEX. 

poft tergu manus, eascj cónexas, fupplice 
homint fignificare, Eam formá in huiufmodi (i 
eniíficato peculiare apud Aflyrios fuifTe tradit 
Ammíanus,ubilib. X v 111, Antoniusab V rfi 
cíno agnitus in ho(tili acie, obiurgatorío fono 
uocis increpitus, proditor € nefaríus appella; 
tus, fublata tíara, quà capiti fummo ferebat ho^ 
noris infigne,defilfjt equo, curuatiscj membris 
humiruultu pene cótingens, eum falutauit,pa 
tronuappellans & dominum, manu poíttergu 
conectens, Ienofce mihi ínquít; & qua pro criminis depul(ione fubfequuntur. 
3 


Pierii Val. Manus. 


G AJPXWMVIT.AS. 
Edenim apud Romanos huiufmodi fpecies manuü poft terea reuínctaru, 
Sets nimirum indicia funt, & V irgilíano confirmatur carmíne, 

ἔτος manus iuuenem interea pofl terga reumtlum, 

Paflores magno ad Regem clamore trahebant. & multis ubícy ter^ 
rarum monumentis, ex are & marmore dedicatis,paísim intueri lícet.Italib.de 
Amicitia Cic. de eo qui litigare fe (imulás blandíat, atq; ad extremu dat manus, 
uíncicp fe patitur, ut is qui illufus fit,plus uiciffe uideatur, Talem Aftronomi 
figurare folent, ubi oftendere uolunt eum ab inímícís íüperandum,& ín eorum 
poteítatem redigendum, quí x 11 1.Sagiíttaríj gradu lucem aufpícatus fuerit, 

ῬΑ ΟΕ ΟἿΑ Ὁ ᾿ς 
V'z πετὸ fpecies in Ml, Catonís Propraetorís nummo cernítur,ubi uictoría 
Qs (edens,manu exporrecta, pollice fummiffo, quod puto uíctoríá confilio 
partam fignificare, ut illud, quodalibi explicatu e(t, Romanos fedendo uiciffe, 
hucaccomodctur. Ille porró geítus ín manu res compofitas oftendit, qui habi 
tus in ftatuis pacificatorü exprímifolet: ut in equef(tri colofTea ex aere M, Aure: 
líus,in area Lateranenfis bafilicze ui(itur,de qua ín Digitis. 
ΕΟ ΤΟΙ 
qNalio ΜΡ, SEV. ALEXANDRI AVG.nummo fimulacrü eftlzeua ha 
(tz inníxu, dexteram porrigens, uola & digitis demiísis, pollice pendente, in 
quo literas eas tantum inípexi quae R E S TI T V T O R diíceret,relíquas dífcerne 
re non potuí. Verüm apertíus ín Giratíani nummo porrígítur manus mulieri 
altero genuflexz genu,cum ínfcriptione,R EPARATIO REIPVB, 
S.A EZMTPALISESOS 
D & falutationis indiciu, dextera iuncta dextre,quod apud Varrone;atqg 
etíàapud Calliímachu «Αἰ τῆς habetur. Vnde Vireilius ín eandem fententia 
A nceam inducit cum patre in Elyfijs loquentem ita queri : Cur dextrae iungere 
dextrá nó datur.In huncfane diem mos hic perdurat, ut hofpítes & peregrínos, 
& quofcungj notos peregre ueníentes,dexterarum coníunctione falutemus. 
ADORATIO. 
NES uero tanti porrectis ín ccclum manibus adoratio fieri folita,fed & auer 
fa manus ad ofculü expofita, adorationis indicit e(t, Hinc illud apud Pli 
nium,quandá effe in dextera religione, quac ofculís auerfa appetit. Q)ui adorát, 
inquit Hieronymus in Ruffinu;folet manü deofcularí , Vnde Hebrei deofcula 
tíonem pro ueneratione ufurpát:eíufmodicg loquendi forma per totá íam [τα] ἃ 
ex quo Hifpanos in domínationt admi(imus,inoleuit,ciim prius id honorís no 
nifi Pontificibus deberet , Ecnónulli Catuli fomniü de Augufto referüt, quafi 
Iupiter copluribus przetextatis tutoréà fe pofcentibus, unu ex eis demonftrat 
fet;ad quem omnia defideria fua referrent, eius ofculi delibatu digitis ad os 
fuum retuliffet, Alioqui, ut ín Cynocephalo dictu,fublatze ín ccelu manus ado 
rationis indíciu funt. Apud Cicerone Qyueftionib. Academicís admirationis id 
fignü eft,ubi dicít;Hortenfius auté uehementeradmirás,quod quide perpetuo 
Lucullo loquente fecerat,ut ετί ἃ manus fzpe tolleret:nec miru,nam nundarbiz 
tror cotra Academià dictu efle fubtilius . Peruulgati ueró eft Catullianuillud 
in hancfententía; Admirans aít,haec manus tollens, Dij boni,& que fequunt, 
I CONSENSVS. 
IN militaribus ucro allocutíonibus fublata manus,cófenfus & approbationis 
hiero^ 


E 


Liber XX XV. 254 


A hieroglyphicü eft, V ndetotíes apud Xenophonté,fi,quod propofiti effet;fcic 
facere fe profiterentur,manus tollere iubebantur. Sedením hocrítu Hebraorü 
prius inftítutü fuit,quod pleriíqg locis habetur: € Aaron L'euitico,tollens ma 
num, populo bene precatus eft. Ita nobis quocp facíundum imperauit Paulus: 
Orate,inquiens, in omníloco attollentes puras manus , Et Tertullíanus ubide 
oratione pro falute Imperatoris agit:Illuc (ufpicientes (ait) Chriftiani,manibus 
expanfis,quía innocuis:capíte nudo, quía πὸ erubeícimus : denígp (ine monito 
re,quia de pectore oramus;& qua fequuntur in hanc fententiam, 

ΕΘΝ δὲ 
Ed neg; P ythagoricu illud praetereundum, μὰ zwi ἐμξχλλῳν 0b, no unicuicg 
dexterá porrígendam:quippe non temere efTe quempià in amicitiae familiari 
tatiscp fcedus admittendu., Citat hoc (ymbolu in hancfententía Plutarchus eo 
comentarío,quod de multorü amicitía coícrip(it;& Solonis dictum illud in pri 
mísfertur,QJAsc μὴ ταχὺ κτῶ, ὃς δὲ αὐ κτήσῃ μὴ ἀποδοκίμαζε. Amicos ne cito copares,quos 
aütacquifierís ne reíjcías,cotemnásue , Mos ucró adhuce(t noftrís pracfulibus, 

B inadmittendís ín clientelam amícís manu porrígere exofculandam,quod firmü 
quafi fcederís & concilíationis fignu habetur. Obbferucs etíam apud Ammíanir, 
rerum ge(tarü lib.r.fupra x x. INebridíum, quí contra Coní(tantiu unus omníu 
iurare noluerat,metu milítu,qui ferrum ín hominem (trinxerát;ad Iulianu pro» 
fugiffe,fuppliciterd oraffe,ut tímorís leuandi caufa ei dexter porrigeret.cui Iu 
lianus ; Ecquid, ait, przcipuu amicis feruabitur,(i tu dexteram attíccrís meam? 
Plutarchus in Catone V tícen(íi moré tangit ofculandi manus Imperatorís apud 
Romanos:neqjíd quídem omnibus,(ed paucis admodu honoris gratía concet 
fum, V nde etíà ín diuinis líteris legitur: I ua dextera me fufcepit.quod íta inter 
pretantur Theologi;Mos eorum eít qui opem alícui (intallaturi, dexterá porri 
gere, in qua & uís, X aptítudo, agilitascg magís promptuaria, quàm ín Izua.Et 
Pal.L x 111, Tenuifti manu dexteram meam:id eft, optími Affertorís inftar ma 
num meam apprehendi(ti, med; de terra & feruitute Babylonica eduxifti , Alíj 
ficexponunt,ut per dexteram manum à Deo tentam,mcelíoraaclaudabilíora o^ 
pera intelligantur,que benigno Deus anímo fufceperit.In facrificijs demum ma 
nuum impofitío nuncbenedictíonem míníi(trabat, nunc peccatorum remifsio^ 

c nem,nuncfancti fpírítus aduentum, nunc expíationes, quas folo percípimus ín 
tellectu;ait Hefychíus, 

EA4LZDWE7S. 

Viíauero fides in foederibus prímü expetitur, Numa Romanorü Rex cóofti 
er manus ez quz fidei facra facerent;ad digitos ας inuoluerent,quod 
fidei tutandz indícium effet,cuius praecipue fedem in dextera effe docuit:uel;ut 
arcana in abdito habeantur. Porró fidem ín manibus Arabes adeó colebant,ut 
fcedus nunquá facerent, nifi fanguine ex uola iuxta maiores dícitos eorum qui 
fcedus inirent, lapide quodam εἰ το, íntinctoc inde flocco aclapidibus feptem, 
quiforentín hunc ufum comparati,illitis,(uis interím Oratal & Alilat numini 
bus unicis inuocatís, Agnofícit & Maro fidem per dexter (ignificarí, quare Di 
doapud eum exclamat: 

En dextraffidesi, Quem [cum patrios atunt portare penates. 
Atcghoc eft quod Achemenidi Anchifes 
2Dat dextram,ata, animum prafenti pignore firmat. 
V elamen uero illud,quo fidei fimulacrum;uel manus ipfz obtegerentur,album 
4 


Pierii Val.Manus. 


fuiffe conftat, Vnde Maro canam fidem appellauít,utnonnullorum eft opinio: D 


quamuis & literatifsími αὐτί funt, qui canam ideo fidem à Virgilio dictam pu^ 
tant, quód primum omnium templum Fidei fueríità Roma Znez filía condi 
tum,utin fragmentis Pompei, diuino illo numine rerum opificeiam tum Ro 
mane origínis inítío,quod futuru olím erat, premonf(trante,ut quod imperium 
ibi (ine fine permanfurum parabatur,fundamentu píetatis in fide iecifle tot ante 
feculis coftaret, Horatius tamen uelamínís albi mentione facit ubi dicit: Etalbo 
Rara fides colít uelata panno . Id ením ad fynceritaté, quae requiritur ín fide, in^ 
dicandá excogitatu:à fideenim fucus omnis abeffe debet, nec; ullo fubterfuotj 
colore candor eíus uiolarí , Quapropter iufte magnanimitercs Romani fidem 
hoftibus etía feruandam ratí, Cannenfi cladeaccepta, c&m Hannibal quibuídà 
captíuis redimendi fe poteftate feciflet, fideab eis accepta redeundi, nifi res con; 
fici poffetea quam propofuerat conditione: dolofe illi uníus díei iter progrefsi, 
fimulato neootío, ín caftra hoftíca redierunt: índe quafi facramento folutí, tan; 
quam liberi effent, fecuri cofidentescj R.omáfe contulerunt. Indignatus Hanni 
bal,dum eos fibi dedí poftularet;ipfe etíà S. P, Q. R. factum zcgerrime tulerunt, 
neq ullis cíuíum fuorum precibus autlachrymis uínci potuerunt,quin publice 
ad Hannibalem remítterentur, Sed quid uetuftioru male prauecp facta conqui 
rímus,fi recentíoríbus feculís dolofa huiufmodi fide deceptum Adelbertu Braz 
uemburgi Regulum legímus, turpi noftroru principum ignominía,quem At 
to Maguntiz archiepifcopus blandítijs pelle&tum,ad L'udouícu Regem capita 
lem eíus hoftem attraxít, íuramento pollicitus fe procuraturum,ut quemadmo 
dum eum faluü de munitifsimo;,ubi erat, loco educebat, incolumem identídem 
reduceret, Cüm ítaqg paulüm extra portas prodíjílet, Atto coiectis inSolem oc 
culís,iter longum & horam iam tardam caufatus,fatíus fore dixit redire,cómo^ 
modüm ut corpus aliquo cibo curarent, ítíneris lafsitudínem ita Ieuaturi, Cuí 
Adelbertus, nihil (ufpicatus mali, non difficulter afTen(it . Reuerfi ieitur, fum. 
pto ientaculo,dantfe íterum ín uíam, ac fimulatqy ín Ludouici confpectu con 
ftitere, Adelbertus ín manus Regis dedítur: quo proditionis Attoné audacter 
incufante,iuramento,inquit, A tto,tunc plane fatisfactu,ciim te ímpranfum edu 
ctum,íntro ut pranderes reduxi. Sed haec improba barbari hominis facta prete 
reamus,& ad fidem reuer(i, haberi eam dícamus in Hadriani nimo quodam,lae 
ua tenentem orbem planü:íd nonnulli fpeculum effe contendunt;nam id quocg 
fignificatu habet fidei, additacs eft erecta columella, ob fidei quippe tum recti 
tudínem, tum firmitate, Vlultó uero manifeftius duze manus íunctz,fidei funt 
hieroglyphícum,quod ín pleríícgnummís antíquoru obferues,infcriptionibus 
etíiáadditisemodoó FIDES EXERCITVVM,modoó FIDES ROMANO- 
R V M.Sed huíufmodi manus iunctae adalía etíam extenduntur fignificata. 
F-ET/T' €^P:P'ASS? 
Vandoquíde alicubi fimulacra duo dexteras iungentia felícitatis hierooly^ 
C) ρα funt, caduceo prafertim appofito: rebus ením pacifice copofitís, con 
eruum eft publici príuatamd fubfequi tranquillitate. In Hadriani numo tenet 
ipía dea caduceu manu una,altera Imperatort apprehendit:infcriptio eft, FE L 1 
CIT. AVGVSTI, Vbiueró idem Imp. genibus quendá procumbente fuble 
uare uidet,quid fibi uelíntíunctze dexterz,declarat infcriptio, RE S T 1T V ΤΟ 
RI GALLI X.Quodueró fuperíus dexteram falutationis fignü effe diximus, 
innümoqui TRAIANVS HADRIANVS ínícribit,Imperatorem ipfum ui^ 
| deas 


Liber XX XV. 3$ 


A deas dexteram Dei fedentis dexterze iungentem, cum infcriptione fub bafi ρον 
fitaJADVENTVS AVG. 
ΤΣ ΕΣ: 
o! & abfcifze manus ipfa hieroglyphicum fuum habuere,quod minime fuit 
praetereundum, Speciarí enim folítas Thebis iudicu (tatuas abíq; manibus, 
Plutarchus aít:& eam quz Principem referret auerfis efe oculis,ut iu(títíam & 
à donis alienam effe debere, & nulla mulceri facundía oportere fignificarent, 
INam Stratodem & Dromoclídem quis iniquo anímo nó ferat,quorum fermo 
omnís cim de R'eipublicz negotío aliquo capeffendo,dedj tribunalibus collo^ 
querentur,erat, utíe ínuícem ad auream meflem ínuitarent, 
DA4EIFÍ2DVoDb S: 
ris Ianum,de quo plura alibi,ueteres bicipitem, fed abícg manibus & pedi 
bus effingebant, quadrato lapide ab exili bafi ín latum exurgente. Indicabat 
id Dei uim, σαὶ πες pedibus necs manibus opus eft, ad ea quz íufferit efficien; 
da,utpote qui nutu folo tot poteft mundü tremefacere,&ut apud Poétá,dicto 
B cítius tumida zquora placare. De ftatua ueró Iani,que numerum € € C LX V. 
dierum digitorum geítu indicaret,fuo loco dicetur. 
P/R. O. GE (/N T. ΘΝ 
Vamuis uero ítaueteres iu(títiam informarint,apud coniectores tamen rez 
e nis uirum agendis caufis nobilem, iudiciacg & leges fama optima confe; 
&antem, qui plures fe habere manus fomniauerit, profpera expectare, quod id 
portendat & clienti, & amícortr, atcp etíam pecuniarü prouentu exuberantem, 
T'es tamen, maleficis & Íceleratis homini 
bus,id fomnij uíncula mínitatur, multas fcili, | 
cet manus ad corum coércitionem expediri. Sed 
quoniam incidimus i» prouenti, fuccurrit íd ex 
Píalmo c x vit. Labores manuü tuarü come: ||. 
des,apud Graecos 4) καρπῶν fcriptum eflexquare [2 
bene periti quida; fructuu potíus quam manuü 
reddidere, καρπὸς ením tametfi non quidem ma; 
num,non palmá, fed íuncturam palmz cum bra 
C chío fignificatutapud Homerülegas Venerem |E— 
à Diomede uulneratá ἀϑὶ καρπῷ, ubi nó pars pro 1 
toto,fed locus letalis,& conuulfioni obuíus de induftria defignatur, ad crimínís 
atrocítatem augendam:pro fructu tame paísim ponitur, & multa índe in huíut 
modi fignificatu uocabula, Erít itacpfenfus, fructibus fuis uefcetur is qui timet 
Dominum, necímpíus hzectam cultanoualía miles habebit, 
S(PSESSi ou IR RUESE 2A : 
pues & operum ínefficaciá per praciías manus fignificari,que uanas non» 
nunquam irrítascj cogitationes fpescj hominu inanes indícant,quód íta fcili 
cet opus ad finem qui fuerat in(titutus, perduci minime pofsit. Et mathematici, 
nullius utilitatis & haudquaquam frugi hominem in lucem edi fub x v 1 1. Ge 
mínorü gradu oftendere cüm ucllent, hominem eo loco utracp manu mutilum 
pingunt,atqp eum ignauiter con(iftentem. 
MINISTERIVM. 
S Edlongealiía de caufa Vlycerínus A gyptiori Rex uígintícoloffosancillari: ᾿ 
círca filie cadauer círcunítantium, truneís manibus,ijsc5 humi ante pedes ἴα, 


Pierii Val. Manus. 


centibus erexerat: ijs em uxor manus abíciderat, quod adulterij tam nefarij mi. Ὁ 


ni(trz fuiffent,uti fcilicet pater fceleratifsimo exemplo cóplexu filíe abuterctur. 
Quóducro in diuinis literis prímo Regu habetur, ubi Arcá Domini Palatini 
pra dam abduxerát,& ín Dagonís idoli fuí templo pofuerát,mane repertus Da 
con prolapfus cofractusqp,abícifis manibus:interpretes loco hoc;abícifis mani: 
bus,intelliout,fore tunc pramonftratü, ut cüm Domíni noftri docirína ad gen 
tes perueniflet;idoloru manus abícínderentur,hoceft prae(tigize quibus morta 
lesomnes eludebát,defiture efTent, neq; ulla ulterius decipiendi poteftas daemo 
nibus relínqueretur.In huiufmodi ferc (ignificatum Leuiticolecas,ubi de uicti 
mís agitur: Si nó poterít manus cius inuenire, hoceft, (i propteregeftate emere 
non poterit, (i precium erogare nequíuerit. Alioquí,fideratz, attritze,uel etíam 
abícife manus,necg non pedes;actiones indicant deprauatas: (tudiofum quíppe 
homínem eorum tantüm quz uelab auarítizs,uel fuperbie fpiritu fugeeruntur. 
Quare Dauid íta deprecatur: INon ueníat mihi pes fuperbize, & manus pecca; 
torís non moueat me,diripientis fcilicet aut uiolantís:fuperbi enim hoceft,aua; 
riillud.Eodem & brachia fignificato accipiuntur, INam ubi Pfal, x x vr. delín: 
quentís hominis brachiü cóterilegituriimpuroru homíni brachía debilítata fi, 
enificari ait Origenes,quandoquidem ad nullum mifericordize aut beneficentíg 
opus exerceant, Nam manus & brachíu, inquit ís,operís eftíndíciu.Sed eoloco 
Euthymíus adíimí perperá agendiautoritate, uírescp confríngi interpretatur, 
AVARITIA. 

Vhnttamen qui hocadauaritiá pertinere cenfeant,interpretamentudj huiuf? 
ban ex Theocrítiano carmine mutuentur, νογίκατ» δ᾽ ὑτοὺ xov πᾶς δ᾽ ὑπὸ κόλπε 
χἕρας ἔχων, & quz fequuntur in hanc fententíam , INecy defunt quí mani tantüm 
finiftram digitis coprefsís pro tenacítate & auarítia pingant:nam & conícctores 
Iauam lucri, & augenda rei fignum ponunt,quíppe que ad cuftodíendu magis 
idonea fit,utpote fegnior,X tenacítatiaccomodatíor, Ad hocfacit quod Dioge 
nes,ut nónulli tradunt,dicere folebat,non effe tradendas amícis manus cóplica; 
tas:quod interpretané,benignitateaddendam comitati, Auaritia& ille geftus 
inmanu fignificat.cum exporrecta capedunculam afsimilat,quo geftu Philemo 
nis Romz fignum uidi,cim ínalterauolumen complicatü haberet, iddp tenaci» 
᾿ terre(tríictu,ut qui precium fibi depofceret,nó πῇ eo numerato libr exhibitu: 
rus,Ferüt ením eum Comcedíarüícriptore, eere graui folítu lucubrationes fuas 
uenundare.Inícriptio fane erat é1a8M oM, Apud Aríftophant iocus eft Cócio^ 
natricibus,ubi Phidolus deos exemplo ponit, quibus cim fupplicamus boni a 
lícuíus gratía, ftareeos fupinam mani porrigentes,non ut qui dent,fed aliquid 
accipiat. Hincquocp Athenienfium ín aucupan SERMO. 
dis lucris auiditas dícterío carpitur, «7er iro 
ql χᾶρα κ' ἀποθνήσκων, manum etíam dum moritur 
Athenienfis porrigit. 
ques aut oratione unamquang tradunt ex 

manu fignificari,quamuis alio loco prenfam 
manu [ποι id facere dixerimus.Ea tame diffe; 
rentia habetur, quód fpecies illanon oratíonem 
tantum, fed eloquentia indícabat. IVlanus uero 
unumquég fermoné per fe ipfa fignificat, quód 
unà cu fermone manuuetíá motu expetímus,ut 

ait 


Liber X X XV. 256 


Α ait Artemidorus : hiftriones ením uel celebres inuenías folcecifmi redargutos, 
quód geítu manuüaliquando peccaffent:de quo alibi, Concà ucró eranc Her 
mea figna quadrata fine manibus & brachijs, folo quippe infignita capite,eacg 
przcipueapud Athenienfes,fed ín quorü medio uirilia etía adículpebantur.Ser 
monís haecerant indicia, ut ín Pudendis etia o(tenfum, Mercurij quippe ipfius 
uím oftendebant. Nam is & Cyllenius ideo uocatur, quód κύλλες Girzeci uocant 
cos,quí fine manibus funt. O (tendit uero hoc fermonem fuapte ui pollere, & fi^ 
ne manibus omnía coficere,CCur uero figna illa quadrata fierent,in quadra iuge 
ris dictu . Sedenim cüm Ari(toteles duplicem fermonis ponat intellectu, unum 
fcilicet primae intentionis, alteru fecundze, ut noftri interpretantur, fermonem 
illu qui per Flermea figurat uirilibus arrectís,primze dixerím íntentionís, αι afi 
mente conceptum: fecundze ueró,quí per manus fignificatur : is enim per uocis 
in(trumenta expreffus, opus quodammodo conficere uidetur. Hicueró fermo 
plurimüm apud eruditos aut per dialectícá in angu(tías intruditur, aut per elo» 
quentíam in latiores campos explícatur:unde Z;eno Stoíca diícipline princeps 

2 commentus eft,per manum utrunqpdíuerfo geítu porrectam fignificare : quod 
quide inuentu cüm manifeítu fit hieroglyphicu, mínimé fuerat diísimulandu, 
DIAI,E;Gj|LI.Ci|A. . 
Ialectícam enim oftendere cim uellet, manu pingere fofítus | ft dieitis ín 
pugnum cóprefsis,anguftias hinc fcilicer&argumentorü breuitatem,quiz 
bus illa cohibetur,oftendens, quód Gimplex uniufcuiufcg rei qualitas tribus plu 
rimum propofitíonibus comprehendatur,axiomate,aífumpto, & illatione, uel 
partibus his etíam brcuíoribus, 
ELOQVENTIA. j 
Tcu uero late diffufa patenti decurrens planítie,quadgtibuerit perua 
gata;per díductos digitos dilatatamdj manum ab eodem exponebatur.R e 
prehendit fane Quintilianus eos,qui orantes ulla ín caufa manü fub pallio conti 
nent, quafi res ignauíteragatur:noftrí tamen in(tituti eft, cüm apud Pontifices 
inter (acra fermonem habemus,manus intra pallium cohibere,frupalid; tantüm 
pronunciatione uti. Quoniam uero Theologi finiuntalíud orare efTe,sliud ado 
rare,ítatus ad cultum,manus ita furrectze ad adorationem facere uidebuntur, 
c P. R-E;C;E,;S. 
pr Hetrufcis quoq; inftitutis hocge(tu manuirad preces utebantur,neqp non 
in deuouendis ciuitatibus,cuocandíscs dijs: cum Iouem dícebát, manus ad 
ccelum fuftollebant,ut eo etíam loco apud V irgilíum eft; 
Adult ouem manibus fapplex ora[Je fpina. 
Sane,quodad hancrem facit, Polemonem fophi(tam legimus Ofympicis ludís, 
quiSmyrne olím celebrabantur,inepti cuiufda actoris folccciísimu manu factu 
reprehendifTe,cüm ín exclamatione, à Q4, manus ad terrá protendifIet.Cuüm ue 
τὸ à y& pronuncíaret;faciem ad ccelum erexiffet.Sed quantü ad Iouem pertínet, 
eundem morem uctuftifsímo rítu apud no(trz pietatis Pontifices obíeruari ui^ 
demus:quotíens ením uel D E V M uel DO MIN VM enunciant, gentem fanciá 
bonis uerbis expiaturi,profperadg & felicia mortalib.precaturí,manus fub eam 
locutione fupinas in ccelü tollunt. Quin etià ὀργιάζῳν, quod facrificare eft,etymo 
logici erámatici nonnulli dictu putant, quód qui facrificát, precantárue Deos, 
ὀρέγεσι τὼ χᾶρε, manus quippe protendunt. In niimo Gordiani Pij (imulacrum et, 
quod paffas hínc inde manus ad ccelü tollit,cü infcriptione ad rem accómodata, 


Pierii Val.Pedes. 


PIETAS AVGVST.Illudaddam,antiquu precandí modum noctu fub dio n 


Pindarum pofuiffe, Olympijs, ode fecunda, apud quem νυκτὸς ὑπαίτει Θ᾽ ob hanc 
caufam inícribitur. 


DE PEDIBVS. 


Zcquidem manu fuper memini, Mlanarde,tibi differuifTe:fed quonia 
Caprilís uelle e de pedibus audire fimilia dictitabat, quae fuper hís à 
j me cuncdicta fuerunt,uifum eft fubíungere, 
ΙΒΕΑΙΤΥΝ.: 
ἘΠῚ minime poffe aliquid, aut inconftans írrítámue futuri, quod cccptum 
actümuc fuiffet,oftendere fi uellent A eyptij facerdotes,pedes ín aque fuper 
ficieinambulantes pro hieroglyphico faciebàt.[Nemo ením eft qui nefciat;nulla 
id humana ope ingeníóuc fieri poffe : nihil enim magis irrítu cedít, quàm fi quis 
plantas fuper aqua fuperficiem firmare fibi perfuaferit. Ad hocrefpexit Cicero, 
cum libro Officiorü tertío, fluxas, labiles & inconftantes Epicuri rationes efTe 
diífereret, quippe quae mínus ín folído con(i(tant, quód aqua haerent, utaiunt. 
Suntquielocutíoné hanc,In hac caufa míhí aqua heret,rem nondu peraciá figni 
ficare córendant,dubiumcdpaliquod fupereffe,quod nondü fuerit explicatu,aut 
fibire íuperadhucdicendu effe, fumptoà clepíydrís, ín quibusaqua, temporís 
dati index,per tot horas (tillatura f(tatuebat,argumento.Et hoc e(Te quod ad C; 
Fr.Cicero ita fcribitalterius libri epiftola v. Quod Idibus & poftridie fuerat di 
ctum deagro Campano,nó eftactum,in hac cauía mihi aqua haret. V bi tamen 
damnat Epícurü, cum A gyptioru híeroglyphíco uídetur couenire, utpote qui 
argumentorü eius infirmitatem omníno redarguit. [Nam ingredienti unícuiqg 
animali,utpalàm eft,folo opus eft,díceret Arí(toteles,cui firmiter innitat:id aut 
homíní,utpote grauíiori animalí,negy in aére,necp ín aqua cocedit, & ea de cauía 
pedes fuam habent nuncupationem,quód 7o, id eft, (olum fibi depofcunt. 
ΧΑ ΘΟ ΕΙΣ ΓΟ: 
(ird A eyptíaco confentit híeroglyphico quod Pfalmo L x x 111. legitur, 
Mleipene moti funt pedes.Cirzecalectío habet £46 quippe uacillarut, 
fiue potíus fluctuarut:marís ením turbatio,fluctuuqs cómotío, sxAG", Hicueró 
pedes pro cogítatíone ponunt, quz fcilicetanimi noftri pietate pedum ín(tar re 
git,& fuftinet. Pene igit, inquit, cogitatione peruerfus,ac pene lapfus fum,ut cre 
derem Deo πα! ineffe prouídentià, íncertocp cafu mortalia defluere, aut quíd 
huiufmodi.Itaibilegit pfal. X X X V I ΓΙ. οὐ 69 eu Axa 2220. us, ubi fi uerbí mari 
tími & fluctuantís ratío eft habenda,latine dicemus,cüm fluctuare cccpiffent pe 
des meí. FVNDAMENTVM. 
φέρον: πετὸ pedes in folido cóoftítutí, iactum oftendunt fundamentu. Hine 
apud lurifcofultos legas, ponere pedem,pro fundamentu facere, Hiíncillud 
apud Tullía De finibus 1111. Ὁ αἱ em ? fapientia ubi pedem poneret no habe 
bat,fublatis officijs omnibus. Alibi pedem ponere fignificat occupare, In Deo 
aut pedes uirtutis cíus firmitate oftendut,& folidi fundamenti ftabilitate, E(aía 
dicente: Ccelü mihi fedes e(t;terra aut fcabell pedum meoru. Alibi pedes Deí 
hieroglyphiceaccepti, humanítas Chrifti e(t:nam ficut caput Pater,íta pedes Εἰ 
lius,quieó quód terreno mixtus eft,díiuínitate ipfa inferior eft. Quod uero fcri 
ptum e(t Deuteronomio, Qui appropinquát pedibus eius,de doctrina illius ali 
quidafIequent:funt qui ex myfticis hifce pedibus adeundos intelligant fanctos 
interpre 


EF 


Liber ΧΧΧΝ. 257 


A interpretes, qui diuinà przedicant fapientia, At quod Pfal. (tantes pedes hiero 
glyphice ponuntur, mentis atcp fidei ftabilitate fienificat.INam contrà de malcfi 
dis Propheta,Cur claudícatís utroqp pedezEt Pfalmographus píal.x v 11. Clau 
dícauerutaberrantes à lemíta, Porró uitiatus pes,aut mutilus;aut íntortus,in dí 
uinis literís)hominem fignificat quià recta diuinz inftitutionís femita declinat: 
quandoquídem pedes pro actionum, ut dictum eft, progreffu fzpe ponuntur: 
Theologid; omnes hunc uitae noftra curfum uià appellare confueuerut,de qua 
Dauid pfal.18. Beati ímmaculati ín uia, quiambulant in lege Domini: πος εἴ, 
qui dum hanc uiuunt uítam,ea faciunt quzclex Domini precipitatqs mandat, 

ΡΝΚΑΙΕΙΘΑΤΟᾺΑ, 

MS uero pedes altius in aquam merfos effinxiffent,purificatore fienificabant, 
Nam &alibiaqua & ignís ín defzcationis fignificatu accipiunt, quod rebus 
hislabes omnís eluatur & exímatur, Hic ueró de íjs fermo eft, quz leui fint ma 
cula contamínata,quibus unda fatis fuperdfitad depurandum. Apud Horum 
legas fullonem hic fignificarí,quod tantundem eft:nam íd eft fullonis officium, 
B utres depurget, & munditiem ueftibus inducat. Alij comenti funt γοοιφία pro 
γιαφία apud Horum legere, ut fcribam ex hac pictura cómentarentur, propte^ 
rea quód hocà Mercurij fimilítudine defcriptum apud Horum uulgatumlege^ 
rant:fed non anímaduerterüteo loco non ἕρμϑ, fed 45s legi,quod exponi debet, 
ab operze uidelicet (imilítudine, ut fcilicet geftus ille defcriberet, figurareturqp, 

qui fullonis eft ueftímenta pedibus inaqua preffantis, 

T ει uero fpecies ín aquá demerfi, ramís DIVES AVARVS 
fructiferis ad frontem τ, & ob oculos de; ΕΞ 
pendentibus,quos fru(tra carpere & hanchauri 
re irríto cauet euentu, quana meliori patefcat in 
terpretatione,d luculetis hís Petroni uerfibus? 
Nec bibit nter aquas,nec poma patentia carpit 
Tantalus imfelix quem [ua vota premunt. 

guuitis hac magni facies erit, ommia late 
Qui tenet, C ficco concoquit ore famem. 
SER.VI'TV.S. 
€ Mv ud Onirocritas pedes feruorum indicia €€—— 
funt, utpote qui totíus corporís pondus fuftineant, uti opera domi rurídg 
facienda feruís incumbüt, & qua perperá egerint compedü fupplício puniunt, 
TRIVMPHATOR. 
E s uero Regum triumphantiíii mos erat captiuori corpora pedibus 
coculcare, fubiectionis fienum,triumphabundü hominem per ít pofitü pe 
dem Romana pleragfiena fignificant, eod; fpectat uerficulus ex pfal.L x v r.Im 
pofuifti homines fupra capita noftra,hocett, de nobis triumphi alíjs cocefsifti, 
| δ, τς 
AS officio quoq pedes in diuinis literis uie profectionisdp fignificatu habet, 
Vnde plerunqguídeas uetuftís ín imaginibus Deum pingi pedibus íntra 
nubes abíconditis, quod fatidici uates no(trí uolentes carnís à Deo affumptae 
uíam(eam Theologi noftri aduentü dícüt) arcana, obfcura, & incognítá fore fi^ 
gniíficare,cam przferebát fpeciem, Hinc Dauides offufam ad díuinos pedes cali 
ginem canit pfal, x v111. Sed quod idemalibi canit, Pes meus ftetit ín uia recta, 
dicuuolunt ueteres Theologi propterea,quód nó folüm manus,fed etía pedes 


Pierii Val. Pedes. 


proactione, progreffuds negotioruaccipiunt, Et Leuítíco, ubi facrificiu fertur Ὁ 
pro facerdotu confecratione,pollíces manuü & dexterorum pedum,hoftize fan; 
guíne oblinuntur: dexteras quídem partes obunctas ponunt, quía bonorü hz 
funt operü índíces,cüm finiftra pro prauís accipiant. Nam & Varo, dextera aít 
efTe terad Elyfiu, Atlaeuamalorü | Exercet poenas, & ad ímpía tartara mittit, 
Quódueró unctionis mentio facta eft, ea fane uigoris, coferuationis, & falutis 
affecutionem fignificat. V nde etiam apud Gentes athletze non nífi oleo delibuti 
certam ínibant, INon ungi uero,in diuinis tjídem literís defolationem,ruina,&€ 
perditionem índicat.Sic in A'gypto fublati (unt una nocte omnes, quotquot li^ 
mina poftesdy intínctos agni fanguíne non habuere,ut Hefychius, 
SOLSTI-XJLVM.HYEMALE. 
S curfum in hyemali folftitio fignificare (i uellent A eyptij facerdotes, pe^ 
des duos cópedibus implicitos, atq; ita progredíentes(nifi codex ímpreffus 
mendofus eft)effingebát,quod Sol tunclentíus,&quaf(i pedícis coércítus ingre 
dí uideatur. Sedenim huíus rei longealíam picturá effe diximus ín comentarío 
Polypi,ubí manu fcriptos Hori codices, duos Polypos ínuicem colligatos,non x 
pedes duos,habere monuímus, 
VOLVPTXARTWIL"ABFECTVS. 
D νι antiquíores,quicp doctrínam eorü fecuti funt, pedes pro contem 
ptíísíma parte ponüt:eífec ín aníma pedes aíunt uoluptaríos affectus uenez 
rez mollitudíni mancipatos.Q)uicg Achillis figmentü ínterpretant, fuiffe illum 
inuíolabilem preter talos,qui Stygís aqua {Π|π| nequiuerint,quod ea parte ma^ 
nu matris tentus fuerít,cüm ab ea eft fatalibus undis ímmerfus, ea aut parte fau^ 
cium perijfTe, id (ibi uelle fabulà dicunt, quód fortis alioqui homo, aduerfis ca^ 
fibus omnibus anímofus,nullacsfortung iníiuría deiectus, libidini tamen íta in^ 
1erdum fuccumbere deprehendatur,ut índe fibimet exitium paret. Nam & Or 
pheus príncipem libidinis locu talum ait, fed idem myftice, uti fuus eft mos . In 
ccena Domini difcipuloru lauantur pedes,ut fcilicet ablutis animoru fordibus, 
ad Εις ματα donu mundi nítidid; procederent. In acobis & Efaus partu phí 
lofophatur Philon,firmifsimgds mentis,quippe optimi luctatoris effe opus ait, 
tenere calcaneum ; nam id animu indicat qui uitío dominetur , Calcaneu enim, 
utalibi fzpe,infirmz uitiofzds natura indicium eft, : 
EDIION 3SE0S: : 
ES etíam pes abfolutí operis indíciu: ad calcem enim dícimus,cüm ad finem 
peruentu effe uel operis, uel negoctjuolumus indicare, Ec Adamantius, ut 
alibi dictum,nouifsimum in Deo nobis incognitum efTe, apud Efaíam oftendí 
eoargumento dícít, quod Seraphin duoalis inferioribus Dei pedes obtegebát, 
INIQVITA S. 
ARE. alibi diximus Giigantum pedes effingi,cruracg obtorta,& quo^ 
dammodo dceluxata,;propterea quod totaaberrát uía, qui ccelo bellum in^ 
ferre parant, Pedes igitur íta maleaffecti, íniquorü operum indicia funt, INam 
uti recti pedes quatuor anímaliu ín diuinis literís apud Ezechielem memoran, 
tur,ob eorum que ín Euangelijs habentur uerítatem,ita retorti pedes de prauiís 
dicitur ingenijs atq; maleficis : non enim rect€ pedes dirigunt, diceret Ambro; 
fius, qui pofteaquam Íemelin uíamrediere, ad íÍcelera mox & iniquitatem reuer 
tuntur, & tanquam fus lota príimo quoq; tempore repetuntluti uolutabrum,& 
ut Lucretíus aít, Jn[atiabiluer toti voluuntur ibidern. à 
Sane 


Liber X X XV. 258 


A Sane apud Pfalmographum, ímpíorum ambulationes obtortas effejambaet/ 
buscj círcumactas,inuenies, 
AGGRESSIO. 

IN flatuis ueró pes Iaruusanté porrectus, agerefsionis indici eft, quo ita fir/ 
] mato,geftum aíuntad inuadendu aptum, quód dexteri pedis agilítas ictum, 
quoquouerfíum quís íncubuerit,iuuet.Sini(ter enim fua quada peculiari tardíta 
te,totíus eítucluti corporis firmamentirac quafi centri, circa quodalteríus pe^ 
dis alacrítas & promptítudo uerfetur exerceaturdp, & quafi rotz curuatura axí 
per radios inníxa círcumagatur, partí unicuicplaboráti opem allatura.quod nó 
ienorauit Maro nofter,ubí x, Lucagus Αἰ πεᾷ [ετίτε parat: proíecto nam pede 
Ixuo aptatfe pugna Hocetíam ín nummis,ubi Vlartis ultoris ínfcriptio eft,fze 
pe cóperías: nam & philofophi confentíütmotià dexterís partibus oriri. Atg; 
ego Roma in Mediíceis edibus pulcherrimi operís ftatuam obferuaui,qua fpe 
ciem hancin aliquem ínuadendi, zuo proiecto pede, pra fe ferebat, Militarís 
praterea difciplinae Magiftri cóomonent,(i mifsilibus agatur,finiftros pedesanz 

B tc haberià peditibus,ita enim uibrandis fpiculis uehementiorem effe ictum. At 
fi res, inquíunt, agatur gladío, dexter pes proferendus,ut propínquior dextera 
fitad uulnus inferendu.Sed utcungrillijapud Maronem tamen codem ipfo con 
ereífu,quem paulo ante dícebamus, (trictum rotat acer Lucagus eníem, 

REG R.E.SS.V S. 

Onierim tame inficías,regreflum dextero porrecto pede figurarí:quia qui 
INS Íe moueat, necefTe habetà dextero pede motum aufpicari , Ita fignarí 
uideas nummos FOR TVN € REDVCI cufos. 

IGNAVIA VEL REQVIES. 

EI quonia geftus ab hí(trionibus in prímis obferuabantur, inde factiruthie 

roglyphica nónulla índe defumpta fint: quale illud pro otío & defidía, pede 
fupra pedem (tatuere : quí geítus ínaliquotíepulchrorum imaginibus, fed pro 
quiete habetur. Sane Aríftophanes ciim otiantem medítabundudj Euripidem 
defcriberet Acharnanibus, famulus eíus interrogante Diczopolían intus effet 
Euripides, refpondit, Ipfe íntus pede fupra pedem pofito tragocdíà meditatur. 
Et Pluto, Mercurius:Nuncaut efuriés pede fupra pedem pofito altü requiefco, 


DE CALCANEO. 
e Alcaneum quamuís fit pedís pars,à pede tamen,quantum ad híerogly^ 


€ 


phíca pertínet,feparatur. 
SENTENTIA PR 4&P OS EER A. 

foren quídam híeroglyphice accipere uidentur pro infirma, falfa, atcg 

prepofterailla ratione,qua nos uitia noftra excufamus,& nímiü plus aequo 
noímctip(i nobis indulgemus . V nde Deus Genefiad (erpentem, qui uolupta 
tís eít fonum:Homoiipfe tuum obferuabit caput,& tu illius calcaneü,imbecillí 
tatem fcilicet mentis,quac facile feducatur,&quicquid adlibuerit fibi permittat. 
Siue;utalibi diximus ex Philone,calcaneum ea pars anímze eft,quae terrenze ad^ 
hzreícit naturze, ín fenfum uolu ptatesqp prona & labilis,.Ideod Affertor noter 
difcipulorum pedes lauiffe dícítur,ut onum effet, dilutum effe maledictum iL, 
lud calcanei, quo ab ipfo rerum prímordio ferpentís morfibus patebat aditus, 


Nam alibi dictum inuenias,Ecce dedi uobís poteftatem calcandi fuper ferpenz 
tes & Ícorpíones,;in hanc fententiam, 


Vus 


Pierii Val. Genua. 


TERMINYV S. 

INterdum accipitur proactionís termíno, fumptoà faltatoribus more,in quo 
lus faltu extrema pars ucftierj,quam calcaneu prefferit,(ignat, hinc Pfalmo: 
Ipfi caleaneum meum obferuabunt. quod proxime accedit ad id, quod inquit 
Ouidius: Sed fcilicet vltima femper 

Expetlanda dies bomini est, dia, beatus 

[Ente obitum nemo füpremaá, funera debet. 
Latinus quoq fermo calcem accípít pro termíno . Sicuidet Cicero calcem, ad 
quem decuríum eft.& ad calcem peruenire,& fimilia,pafsim habentur, 


DE GENIBVS 


Ddam & Genua,(ine quorumauxilío parum aut nihil ageret pedes, 
| alteríus ficaltera pofcit opem res,& coniurat amice. 
"i o s quogjfignifiatuimpe, IMPEDIMENTVM. 
Ξε à dímenti,(i poplites alternis gení p: Ξ 
bus impofiti figurarentur, quí quidem geftus ἢ 
nullo magico fufurro fimpliciter inter ueneficía 
recenfentur:eo enim partus detíneri, & omnem 
actum impediri, maiorü relioio,decretís etíam 
inhibitorijs,ut perhibet Plíníus,teítata c(t. 
MISERICORDTI 6A. 
Ziterüm genu miferícordie fedem effe,anti 
quaomnis fuper(titio confitetur, ut memo 
ricauris, írrifionis nafus habetur:quamuís The Ex— 
banus Crates religionem eam, utí relíqua facere folebat,eluferit.INam cim pro 
quodam Grymnafij príncipem fupplicaret;procumbens coxá illius pro genibus 
attíoít, príncipecg pra fa(tu indignante, Quíd, inquit, an non haec tua funt, ac 
genua? Apud Cicerone legas oratione poftredítü,ubi L.Pifonem acerbifsime 
compellat; T'u meum generu,propiínquü tuum,tu affinem tuam,filia meam,fu^ 
perbiísimis & crudeliísímis uerbís à genibus tuís repulifti.Jam uero ílla, Ad pe 
des facere, & accidere ad pedes,eodem figuificato notifsíma funt, 
Dye genu humilitatis € fuperiorem HYMILITAS 
agnofcentis indicium effe, nullinon ἵππον 
tuít, Híncapud Horatium: 
Jus mperiumá, Phraotes 
(favis accepit genibus minor. 
In díuinis líterís, Reliqua mihi funt fepté millia 
uíroru;quí ante Baalem genuanon curuauerüt. 
& alibi, Flecto genua cordís mei, & huiufmodi 
pleracs, id uno uerbo dicitur procídere. atqpíta | 
ctíá noftri Pfalmo L X X 11. reddídere: Coram 
illo procident Athiopes . Multó ueróplus pro 
cumbere,G terram lingere,utibidem:Inimiíci eius terram língent, 
PROCLIVIS AD VITIA. 
NE negarim alicubi fle&tere genua effe hieroglyphicüad terram hoc eft;ad 
uitía declínantíu, & humanze cedentíum fraeillitati, impurisd affectibus 
inferuientium,adueríus quos nifi (teterímus,nullam ex hofte uíctoríam fperare 
poffumus, LEVA-^ 


E 


M Ἂ 


ἘΞ, 


eo 
! , 


Liber XX XV. 259 


! LEVATI PARIENTIVM LABORES. 

p olím in Capitolio ante Miínerug cellam figna tría Nixidia nuncu 

pata,que genibus nítebantur,íed ea de caufa ita dicta, quod paríentiu nixi 
bus prefideret:quod eo libentius retulímus,quód uulgata exemplaría Fefti cor 
rupta funt,in quibus fcilicet proINixidia;INoxij dij fcriptu ínuenias.Sunt qui fi^ 
ena hac Antíocho R ege Syria fuperato,à Ml, Attilio fubtracta prodiderint, ab 
cod; Romáapportata:alij capta Corintho aduecta, quae ibí menfe fubiecta fue^ 
rint,Sed íam de manu,dedj pedibus,& genu,hec dicta fufficiant, V ideor em mi 
hínullánegstui,negz publici cómodiratione habuiffe:tui,quia philofophu fcío 
nolle defidibus & fuperuacaneis lectionibus detineri , eacj tantu lectítare, quae 
ad fanam doctríná facere uideant , In publica uero comoda me peccafle uereor, 
quía dum te hís detinui nugis, boni aliquid adalicuius zerotí falutem excogi 
taffes, Quicquid tamen in hocerratum eft, totum id tua culpa fa&tum;qui cica^ 
da,ut dicítur,uterum fcabere non dubitafti, 


PIERIVS VALERIANVS ERVDITISSIMO VIRO 
FRANCISCO ROBORTELLO IN ACADEMIA PATAVINA 
BONARVM LITERARVM BVBLICO PROFESSORI, DE DL 
GITIS ET MENSVRIS AD AEG YPTIORVM 
HIEROGLYPHICA. 
Ξῇ Umnuper fcripta tua omnifaria doffrineplenifetma, er vtriufo, mgue ornatifit 
cov majumma cum voluptate legerem, mediflem ; im ob[eruationes eas quas dotlifsz 
Ness omo viro Ioanni Sico infcri »feras duplicifum doli affetius: ob amici memoriam, 
veri uitam miferaliitter nobis ereptus eft nottuim habitatione [aa clam trucidatus: 
deinde comentario eo anzt][o, quod amicitia moshra pignus paulo ante illirecognofcendum dede 
ram, fd adhuc abf, titulo : ita dupli bac iactura e amici e libelli facta fummnopere dolere 
cogor quod, prm domi etus heres e[Je.]Ne yero amplius hoc accideret,ceepi ante omnia comen 
tarifs ommbus titulum im[eribére: c cium magm nomimisphilofopho Bernardino Tómitano de 
digutorit numeris libellum inferipfi]]em.fipere]e vidi alteru de digitorie menfuris, eum , ne 4- 
enicos mumium obtunderern,tibi Francifce Robortelle dotifsime comendaui : quami partem 
hancprateriturus eram, quod ea paru [tatis videbatur, verebard, neimagbfere eadem tottes 
repetita, fatiaret potius quam obleclaret.Partem tamen hancamni iure tuam non modo legen 
dam;verim etia examinandam tibi comendabo, quod id in amimuinduxi meum, euentiru, 
yt quemadmodis ego doclrinamtuam mili laudiforeperfuadeo,tu quoq pro animi tui canda- 
ve putes adrem tuam facere, yt quicquid ego fcribere Jim ag gre[]usid tum tua um aliorum a- 
smicorum operapolitius fiatU/ere entm necefütmdimi ea lex est, vt amicorum existimationem. 
non fecus ac [readem nobifcum imuehatur naui nobifcum identidem ev feruart, c: omneperi- 
culum adireiudicemus. 

DE DIGITO COMMVNITER:. 
S|EBVERANT quidem digiti in manuü comentarium inferi: 
NN fed quonia tam uaría tamd; multiplex e(tceorum matería quam 
4 ui comprehenderunt, ut ijdem ipfi uno nequierínt comentario 
coarctari, neceffe fuiteorum argumenta díuidere : quoru alter 
: V yi libercirca numeros uerfaretur: cumdj numeri quocp ipfi fua ge 
Een. J ranthíeroolyphica,feparatím de numeris per digitoru gefticu^ 
lationem fignificatis,& quorundam etiá numeroru intellectu myftüico,difTeren: 


NO a3 


Pierii Val.Digiti,& menfura. 


dum fuit. Alter híc de digito cómuniter, ad mera pertinet hieroglyphica. De 
mum,quía digitus idem dimenfionem praecipue fignificat; eame] creat, adden: 
da erunt díimenfionü & fpecies, & fignificata,cüm qua peculiariter quiícy fibi di 
gitus com parauerit,ad calculum examinauerimus. 
TLEMWVS:"SPRITIV'I 


ME uero rem aufpicatius exordiamur, ad almum conuetrfi fpiritum, quinos 
afflet, cum dícimus in diuinis líterís per digiti hieroglyphicum & inteL 
ligi, & nominari.Euangelio aute,omni fummota dubitatione, ut cüm Affertor 
nofter dicit:Si ín digíto Dei eíjcio daamonia; profecto uenitín uos regnum Dei, 
Quo loco diuus Gregoríus ex eo manifeftum efle ait digitum profanctofpiri, 
ritu accipi,quod cim Marcus pofuerit,Si in digito Dei, alius Euangelifta dixe; 
rit fi cgo in fpirítu Dei. Porro in precibus,quas certo anni teporealmo huicfpi, 
rituialleeamus, dexterz Dei digitu eum appellamus , Przterea D. Hieron.eo 
opufculo cui de diuinitatis effentia titulus eft,digítu unitatis numero,proalmo 
co díuinoqp fpiritu accipi debere profitetur, quo lex in duabus tabulis in monte 
Sína fcripta fuerit : Ipfe enim,ut ídem ait; fcripfit,qui & dictauit, 
PARSO'BUEIEST 784 


Ie uero multitudinis dígiti funt Prophetz, per quos fpiritus idem al 
mus libros L'egis afflatu fuo cofcripfit.undeDauides:V idebo ccclos tuos, 
opera digitorü tuoru: ubí per ccelos ipfam Prophetarü incitatíonem accipiunt, 
qua correptíadmiranda tot oracula de diuínis humaníscj rebus in pofteros con 
fparfere.Sunt qui Pfalmographü dícantad hiftoricum fenfum fimpliciter refpe 
xifTe, per dígitum tamen uirtutem Dei exponant. Vnde Magi Pharaonis cüm 
Mloftos miraculis cederent,digitus Dei eft,dicebant,ubi pars pro toto, dígitus 
pro manu : nam omníno manus,ut loco fuo dictu, confecti operis hieroglyphiz 
cum eft.In mundi ueró totíus fabrica,nihil ccelo ipfo ad mirabilius. 
Q Vodfi homine digitos aut ungues fuos co Me dra TEE 
4 mordentem píctum fculptáümue infpexeris, vltio. 
cias co gc(tu;alias quidem meditatione, profun [ec 
dum ad ecftafin ufqs cegiraru intelligendum:| 
alias uero pcenítentía facti, ulcifcendiue minas. ἢ 
Illud fignificatüapud Perfium & Horatium ha; 
bes,quorum alter dícít: 
"Nec pluteum cedit nec demor[os fapit vngues. 
alter & ínueríu faciendo, 
Supe caput [caberetvuos ζ" roderet yngues. 
V Itímum apud Propertium habes: 
U/ngue meam morfo [epe quertre fidem. 
Sed hecomnibus notiíísíma prateribimus. 
LASCIVA MOLLITIES, 
A Spicies forte (tatuam faltatorio geftu pofitam,rítu barbarico adornatá,di 
gitís fupra caput ueluti argutum alíquíd crepitantibus : ea hieroelyphice 
laícíuas mollíties, & eneruata nequitia delícías indicat. Et uno digito caput 
Ícalpere , delicata admodum mollítiei fignum eft: quod Gin. Pompeio uitio 
datum, ufcg ad inimicorum publícum cauillum, ait Plutarchus. quo fuper gez 
ftu Iuuenalís etíam mordaciter iocatus cum dixit: Qui digitofcalpunt uno cz 
put. 


Liber X XXVI. 260 


A put. Pluribus ueró modiíshacin digitis molli/ [ 
tíes notata, ge(tículatione, munditía nimía, or^ 
natu gemmarum anulorumqp fumptuofo, mo^ 
tucjad mímíci propius accedente . Quare Chi 
lonis Lacedaemonij dictu eft,interloquendum 
maniü moueri non debere, Et Hebraico prouer 
bío dicitur, (tultum digitoloqui. 

SOCIETAS. ὶ 

Icetin duabus confertís manibus fidei fcede [5€ 
rumd hieroglyphicum locupletíus habea E 
tur,non eft tamen illud difsimulandum,quod de pollicibus eftà Cornelio Taci 
to traditum : morem quippe fuiffe Regibus quorundam barbaroru,quotiens 
in focietatem coirent, applicare dexteras, pollicescg inter fe uincire)nodoqj per 
ftringere,& ubi mox fanguis ín artus extremos peru eniffet,leui uulnere cruore 
eliciebant, atq; ínuicem lambebant: id fcedus arcanum,quafi mutuo cruore fa 

Β cratum haberi folítum, 


FVRIAE.ORESTE XS. 


Viueró digituslapideus paruo olim tumulo fuperpofitus erat inter Vlega 
Q polim & Meffeniam,in regione Mania nuncupata, à quo quidem digíto tu 
mulo nomen fuit,non alía de caufa erectus fertur autore Paufania,nifi quia Ore 
ftes furijs agitatus unum ipfemet fibià manu digitum abroferít, remq; co mo» 
numento notare uoluerit, : 

PACIFICA: à 
S Ed quoniam ad pollicem reuer(i fumus, qui aliorum dux cft & dominator, 
fuper eo quedam; quz hieroglyphicum fapiunt, apponemus. Hic ínteralía 
fi g nificatà compofita pacís hieroglyphicum apud Romanos habitus, eo quip: 
pe ge(tu;ut manui porrecte fubijceretur.R em tangit Quintilianus Rhetor,ubí 
ait:Quuigeftus in ftatuís pacificatoru efle folet, qui inclinato in humerü dextrü 
capíte, brachio ab aure pretenfo,manum inflexo pollice extendit: quod perpe: 
ram in codicibus aliquot imprefsis leoitur, infefto pollice, quod nihil eft. Atgg 
€ hínclocus apud Papínium $ylua prima intelligítur, Dextera uetat pugnas: ubí 
de geftu hocdubio procul accipiendum : de quo quía multa alij, rem ego bre: 
uiter fub(trinxi, Huncgeftum periti antiquitatum agnofcuntin Marci Aurclíj 
ftatua,quz nuncante Lateranas zdes, ex aremagnitudine coloffea, equo infi 
densuifitur: dexteram ením porrigit refupinam, aliquantulum inclínatam, di 
gítis difiunctís,pollice deorfum uerío. 
ΕΑΝ OR 
ν i autem affenfuscpalienze uictoriz przftítus;aut clim alique ftrenue fa^ 
cientem laudare uellent;per fublatum pollicem exptímebatur., Hinc illud a^ 
pud Horatium: 
Fautor vtroa ttim laudabit pollice ludum. 


hoc eft,maxímetibi fauebit. Quippe fi pollici alter fatis eftad fauorem indican 
dum, utercp ín eum ge(tü adhibitus, quámaxime fauere profitebit,INam & quí 
certabát, cim fuccübere fe, & hofti uictorià cedere fatebant, pollice (uftollebàt, 
Vnde illa in uictosapud Girecos imperitatío, αἴρεϑάκτυλον, quod alío de moreno 
ftri herbá dare dicere maluerüt, INo(tro ueró tempore οἴ uníuerfa Italía, & tota 


Ὑ τ 


Picrii Val.Digiti & menfurz. 


etià Europaalterutri ex duabus factionibus damnata fitmoris eft, his pollice, n 
illís indicem attollere,(i cui faueat factioni;atteftari uoluerínt: idcp utínà ftudio 
non tam perdíto fieret: non enim Italia omnis fibímetaduerfaria, omnium hínc 
prae expofita,tot clades,díreptiones,incendia, defolatíonescg fuarum iam om 
níum urbíum tam continenti per totannos bello pateretur, fecj mox ob folam 
fuorum pertínacíam,implacabiledg diísidiuruíturam miferabiliter deploraret, 
T RVCVLEN TUALA. 
V'emueró ueríum pollicem apud Iuuenalem & aliquotalios legas, nihil ha 
bentem cum fauore fimile, fciendum eftid tyrannorum quorundam fignu 
fuiffe temporariüu, ut eo fcilicet tempore ficaríj percufforescg ín caedem trucida2 
tíonemd populi debacchari inciperent,cim fignum íd uerfi pollicis ab Jmpera: 
tore datum obferuaffent.()ua de re, fcholis omnibus nota, & nihil ad hierogly. 
phicapertínente,plura dicere non puto neceffaríum, 
; R OB, VR. 
[P potíusreferemus, robur ualidasdj uires per pollícem fignificari, fi furriga; 
tur,quatuor reliquis ad uolam apprefsís.INam ea de caufa αὐτιχὰρ à Giraecis di E 
citur, quod pari cum relíqua tota manu robore cótendat, alteriuscp manus uice 
fungatur,ut Galenus interpretatur, Apud L'atínos aut,quód praecipue polleat, 
nomen habet:ís enim domínaturin manu,necin finiftra ceffat, quamuis ea tota 
fitignauá, neqaminus quàm tota manus femper ín officio eft. ()uín & ueteres 
huncpraftarealijs intelligentes, hallum eum appellabant,quoód ín reliquorum 
dórfa unus omnium infiliret: afpirationem enim loco $ litere pofitam noónun(j 
abantiquís inuenias, & uíce uerfa, Spro H. Sedlongt fimplícius eft hallum ab: 
ἄλλω uel ἄλλομωι deducere,id ením falire eft, 
INVTILIS BELLO. j 
ΠῚ bello inutilem oftendere quí uolunt,manu abfciffo pollice faciant: 
digítus enim hicfummotus,hominemactionibus & prafertím bello ínu^ 
tilem reddit, Bad de caufalegas grauíteranimaduerfum ín nónullos;qui belli 
detractandí caufa fponte fibi pollices amputaflent,utà Senatu ín C, V octienir, 
uclutalibi legitur, Votieni, A Cafare etíam Augu(to ín quendam equite R o, 
qui duobus filijs adolefcentibus,caufa detrectandi facramenti pollices amputa^ 
uerat, Marcellinus cum Gallos militiae femper obuios &expofitos oftendere co v 
netur, noftram ueró ígnauíam, quod Gireecanicí uir ingenij libenter admodu fa 
cít, ínceffere, reprehenfionidp obiectare, neminem unquá apud eos aít, quod ín 
Itala pleruncpaccidit, munus Martíum pertímefcentem pollícem fibí precide 
re, Sant ueró Athenienfes, crudelíadmoditatq: immani exemplo, Zi einetari 
iuuentuti pollices przciderunt, ne populus qui clafle ualebat, defcendere fec 
poffetin uirium marítimarum certamen, 
DE ';:INDTCE. 
TE proximus eft index,ita dictus,quód eum porrigere folemus indican; 
do.Suntqui eum Salutatorium etíam appellent,funt qui Medicum,neq; de 
funtqui Liíchanon effe uelint: fed horum profequi controuerfias no(trí non eft 
in(tituti, quíad híeroglyphica feftínamus, Satis igitur fueriteum indicem Ro» 
mano nomíne nuncupare, 
SILENTIVM. 
Racipuüicit digiti huius hieroglyphicu eft, filentii indicare, fi ori appref7 
Tus figuret:quo geftu Titi Líuij Patauini imago fupra fores pretorij ín der 
urbe 


« 


Liber X XXVI 261 


A urbe patría dícata, nempe quód ís fcribendo adeó multa complexus, fcríptori/ 
bus alijs lentíum indixifTe uideatur. Híncapud Apuleiumlibro primo Meta; 
morph.legas: Atille digitumà pollice proximum ori fuo admouens, & in (tu^ 
poremattonítus, tace, tace inquit. Et Pontíanus Pontifex epi(tola quadam : Sí 
eft tibi intellecus,refponde proxímo: fin autem harfitas, fit manus tua fuper os 
tuum. [τὰ & Eutychianus, quz uerba funt ex Solomonís dictis. Et Damafus e 
piftola de coépifcopis : Digitum orí ímponite : hoceft, nihil ulterius loquami 
ni. Ita &apud loben: Principes ceffabantloqui, & orí fuo digítum fuperpone 
bant. ]nomnibus ueró templis, ubi colebatur l(is & Serapis, (imulacrum e: 
rat, digítolabris impreffo, quod multi ínterpretantur, tacendum effe, illos iti. 
dem mortales fuiffe.Sed que fuerit Harpocratis effigies apud A eyptios,lítera^ 
τῆς ludisomnibus innotuít. Fígmentum hoc porró totum A gyptíacum fuit, 
quod dieito labijs impreflo, filentíum (ignificaret de dijs émmortalibus haben^ 
dum:;ín quos nelicentiofiloquendo fimus, à Platone etíiimonemur, Legibus, 
Aliàs Harpocratis figillum in anulis geftari folitum à ueteribus ca de caufa tra. 

Β dit Plinius, ut filentíum de agendis rebus índicarent, — Angeronze autem effi 
9íies obligato obfignatodpore fuítapud Romanos, ut filentío praetereundum 
innueret, in cuíus tutela numinís Vrbs Romacffet, quoddg proprium illi no» 
men,ob eam fcilicet fuperftítionem,ne tutelares dij facrís quibufdam auocaren^ 
tur, deuouerentürue, Hínc Valerium Soranum neci traditum conftat,quódar 
cani hoc propalare auíus effet , Eacg de caufa Plínius de Romaloquensait:Cu: 
ius nomen alterum dícerearcanis ceremoniarum nefas habetur. Quod ueró ad 
ob(ignatum os facit, Alexander Macedo cüm mattis epiftolam accufationís in 
Antipatrum plenam,unà cum Hephaf(tione legifTet, detractum e digito figna» 
toríumanulum ori íllíus apprefsit,filentfj monumentum, 

Exe? €DINT TT ΕΝ ΟΣ A2 RU), 
POMIENEEPAUSE 

SH nihil ferc tam crudíte tradítumà quopiam e(t, ut non ingenia inuenta 
fint, quae aliorum commentationces euertere conarentur, Inuentus eft fiqui 
dem fcriptor Mafuríus nomíne, qui Angeronz fimulacrum , quod Roma ἱπ 
facello V olupize obligato, uti fuperíus , obfignatodj ore uifebatur, propterea 
€ confictum ait;quód qui uos dolores anxíetatesds difsimular, patientia bene 
ficio ad maximam perueníat uoluptatem , Nam & V erríus Flaccus Angero» 
nam diciaít, quodangores acanimorum folícitudines propitíata depellat. Sed 
quamuis alíaatquealia etíam fuper Harpocrate commentati fint íngeniofi ui 
ri, illud ego mínime difsimularim, quod fummz eruditionis autores appro: 
baffe uidentur,fummum Deum ex eo figmento filentío coli debere, quod & ín 
Piíce, & in Crocodilo, & alibi ex lamblichi monitis aperuímus. Et in pietatis 
Chriftianz facrís preces plereq;funt,quasad Optimum Maximumd; Deum 
nulla ἐπι uoce dirigere iubemur . Super Harpocrate demum Plutarchus 
multa, quae quoníam multorum commentarijs uuleata funt,ca non exiftí^ 
maui hicad commemorandum nece(fTaría . Illud unum míníme prateribo, tra^ 
dítumab ZEgyptíjs Oron & Harpocratem digito ad labíaappreffo coalitóque 
ín lucem editos, codémque modo & Heraifcum , magnae apud eos celebritaz 
tís uiros . lam apud Romanos filentij nota fuit S. príma eíus nominis litera, 
quz tríclínijs, € díaetarum foribus fuperponi confueuerat, ut inde filentíium 
conuiuís indiceretur, quandó multa inter bibendum dici foleant licentius atqs 


Pierii Val Digiti & menfura. 


liberius, quae palàm efferre nefas. Vnde Flaccus Torquato ad coenam inuitato Ὁ 


cauturü fe pollicetur,ne fidos inter amícos fit,qui dícta foras eliminet, Et conui 
uas memores odío habendos effe, Girzco,quod Maartíalís ponit, adagio mone: 
mur: μισῶ μνήμονα συμπότίω Procille, V ino enim libertasunde Lyzinomé,;attribu 
ta, Apud Comícos nonunquá inuenías ad 5 lítera, T quocpadiectam, ut Phor, 
mione T'erentius,S T. 
DE MEDIO. 
Edíusà fitu ipfo nomen accepit, ab officio Medicus, àloquendi ufu infa 
mís & íimpudicus. Sunt qui huncnó hallum,fed Lichanon uelínt,7$a ὁ λά 
xe quod nos lambere dicímus,ut {τ exploratis uniucuiufcp rei faporibus,quid 
ad (tomachü facíat,quídueab eo repudietur,intelligamus . Apud Procopíule 
cimus,fummo quíd digito guítatum, cim tamen in digíto nulla guftandí uís 
effe pofsit; intellexit tamen ille,fublita dioiti extremitate ori aliquid admotum, 
STOMACH V δ. 
S Ant quidem Αἰ eyptij facerdotes,ut apud Horum habetur,ex digiti pictura 
f(tomachü hieroglyphice intelligebant : fed necpcertus illic digitus, neqg cur 
id fecerint explicatur , Dici forte poffecab officio, quia folent qui erauantur ex 
crapula, auxilii alleuationemdpab eo plurímimm depofcere, quo fcilicet in fum 
mum gutturis immifílo,;incitata naufeaeuomere copellantur,atq ita (ibiincom 
modi cius remedíum comparant. V el quía Vledici (tomachum totíus corporis 
regem appellant, quippe quí omnibus portíones fuas certa quadam dímenfio: 
ne impartíri uideatur, Digiti uero praecipuum híeroelyphícu eft, menfurá prae 
fe ferre,de qua multa pauló poftloco fuo. Ea uero à medio potius, quam abalío 
quopiam defumítur;,utpote perfectiore, Primüm enim is ab internodío medio 
ad extremum unguis, & ad radicem fuam, «qua dimenfione díuifus, alterutra 
pollicem & aurículare a quat,;circíno ad ínteríores cutis angulos appreffo :mox 
frontem ,naíum,aures,X plerafqpalías humani corporis partes dímetitur,cuius 
quidem rei ftudiu ad pictores & (tatuarios delegabo.INecg melatet,effe qui Li 
chani nuncupatione in anularem transferant,íed ipfi fententíam fuam probent. 
quem nos medíum & medícum dícimus, híc nimiru eft, qui etiam impudicus, 
INFAMI A. 
sees enim medius, reliquis in pugnu attractis, uirilis pudendi fpe 


cies quedá o(tendii:eodj geftu ínfamie eft híerogly phicu, de quoSatyrícus: i 


(Am fortuneipfemina ον andaret laqueum,medimá, ostenderet vnguem. 
DeDiogene dictum, qui hofpitibus quibufdam Demofthenem uidere cogno 
fcerecj anxie quaritantibus,eum oftendit, medio digito, pro indice, porrecto, 
utícilicet illum impudicitia autignominiz cuíiufpíam notaret , Mitto illa nota 
nimís;Et impudicum oftendís digítum.: 

DE ANVLARI. 

A Nularí, qui mínimo proximus eft, nomen dubio procul inditum ab anu; 
— dioitus isinfigniri folitus, Curid ínftítutum, uaríze funtautorum 
opiniones,ex quibus nos,pluribus alijs omifsis,quas in Giámmarum comenta 

rio recenfuimus,eas quz potiores uidebuntur afferemus, 

C' Ὁ, R. 

7086 autem prímum omnium manifeftu eft, anularem digitum cordis effe 
hieroglyphicum:eadj de caufaínftitutum ab Agyptijs, utis anulo tanquam 
corona hone(taretur, Eundem facerdotes cüm círca deorum fuorum aras opera 
bantur, 


Biber X X XVI. 262 


A bantur: confectís odoribus illinebant: eíufmodicg honores illi ea de caufa habe 
ri folítos aiunt, quod difIe&tíonum perítí neruulum quendam à corde natum, 
per dorfum ad cor tendere, & ín eo definere compertum habuere.Sane folebant 
in eíuímodianulis eorum etíam ímaoínes fierí, quorum memoria colerent atcp 
obferuarent fj, quíeas gerebant, íta eos (ibi praecipue effe cordi, cum quadam 
ctíam ambitione,omnibus oftentantes, V nde Cicero libro De finibus, Epicurí 
ftudiofos memorans:Epicuri ímaginem,inquit,)non modo ín tabulis, fed etíam 
in poculís & inanellís habebant. 

CONIVGIVM. 
HE porró digitus anulo infignis, coniugij eft hieroglyphicum, ead de caufa 
funt qui eum pronubum appellent. Hinc Maro uincla íugalía pofuit pro 
connubío,Et ín diuinis líterís inditum fponfalítijs anulum, arrhabonis indíciir, 
nuptíarum caufa legimus;eumd; morem & inftítutum omnes Chrí(tianorum 
couentus femper obtinuerunt, V nde Septimius Florens digitu hunc & pronu 
bumappellauit,St anulum quoqppronubum, eoloco:Nam & mulieres,parci? 

B fima patrum fobrietateauru minime noucrant, uno excepto digíto, quemanu 
lo pronubo fponíus oppigneraffet, 

ΝΘ I7 V-M5 
Es illa uíncla monent;,ut qua de caufa anulus ínter alia fignificata,uínculi 
etiam fuerit hieroglyphicum,;aperiamus.FEa fic fertur:Promethea olim Satur 
nilege perpetuís uínculís ab Ioue damnatum, ea mox conditione liberatum, ut 
indeanulum lapide & ferro compactum geftaret, neomníno exolutus pcena κί 
deretur, indedj anulorum ufum propagatum. Indienatíonem autem louis ínz 
deortam aiunt,quoód Prometheus Parcaruforte de Thetidis filio,qui patre ma 
ior& clarior futurus effet, patefeciffet, atcp ita louc ab eius congreflu deterruit 
Íct,ne fe przcftantior filius nafceretur. Sedenim cüm eiufmodi legís filentium ín 
Iouis perniciem euafurum eflet,fabulatoru defidero prudentia,qui uelint loue 
proimperio & autoritate fibi conferuata, Promethea ita male multare uoluiffe, 

SER VT VS. 
Vd ueroanulus fit feruítutis hieroglyphicum, tam maritale fignum atte: 
(tatur, quod addictam effe uiro fponfam indicat,quàm Pythagora fymbo^ 

Ὁ lumexponit, dum nos arctumanulum geftare uctat, quod ex diui Hieronymi 
interpretatione,non εἴς anxie uíuendum admonet: quippe cauendum, ne nos 
ín cam feruítutem conijcíamus, qua dura fit, & íncommoda., Habet πετὸ fe 
cum uínenli fignificatum anulus, quód tota eius nomínís originatío quantum 
ad etymon attinet, ab A N partícula defumitur, qua círcum fignificatatq;ideo 
uinculum,aut compedü manícartimue opprefsionem . Effent ueró fuperanulo 
plura coómentanda, fed hic deanulari digito,non geftamine ucl ornamento,fcri 
bere inftítutum e(t meum,quarelongz plura in cómentaríum id reijcíimus,quo 
infignia plerag; ordíne lococg fuo fnterpretati fumus. 

NVCIBEUN SETA 
Ρ ἃ dijs fermonis uenia, cum obfecratione,ne noftri memores delicti, 
ulcifci cogitarent, eo exprimebant hieroglyphico, ut proximum à minimo 
digitum adaurem dexteram referret, quod tacto príus ore fierí inftítutu . ΕΠ ez 
nimlocus ille Nemefeos,quàá ge(tu hoc,ut inaure oftéfum,cócilíari crediderüt, 
DSEUJAUVRSEIG V-E UAR E 
per auriculari nullum hactenus híeroglyphícum inueni ;íd tantüm apud 


Pierii Val. Digiti & menfurz. 


chiromanticos deprehendi,eum qui breuiort hunc habeat quàm legitima men Ὁ 
fura depofcat, id eft, ad tertium anularís nodum nó perueniat, indiciu effe eum 
illegitimo cocubitu fufceptum:fed quonià ex diuínatrícibus,coniecturalibusqg 
diíciplinis,fi modo difciplina eft talia profiteri, nulla eft hac magis fallax, hís o^ 
mifísis,ne digitus practereatur indíctus,ad ea me conuertam,quz de numero,cu 
ius ís pracipuum eft hieroglyphicu, fuperius fuerant examínanda,nifi prac uo^ 
luminis magnitudine morofitatis notam declinare uifum effet. Is ipitur cüm,u^ 
ti fequenti comentario explícabitur, X unitatem & quaternaríum alio atqealio 
geítu pra fe ferat,feptenaríum,quantu fieri poteft, in extremam uolam exporre 
tus oftentat. Numeri autem huius híeroglyphicü eít,ut praeter ea que loco fuo 
comemorata funt, multiplicitatem, aut frequentem fignificet íterationem, 
FREQVENS ITERATIO. . 
His autem in prímís, ut A/eyptiace linguae difcipuli, SE P T EM dere 
pluríes repetíta ponere confueuerunt, Vnde argentum feptíes purgatum, 
pro fzpius,pfalmo undecimo dictu:hoceft, ut Euthymíus explicat,donec quíc 
quíd ín eo terreni fuerat igne abíterfum exhalarit.Et pfalmo nono fupra feptua Ε 
ee(imum, Redde uicinis noftrís feptuplum : interpretes aíunt, feptuplum He 
bra orum more pofitum pro multiplici,quemadmodu & feptem,fzpe pro mul 
tis.NNam & Regum prímo Theologi ponunt illud,Sterilís feptem peperít:itíde 
& ecclefias (eptem,pro multítudine.Iam Chryfoftomus actione in ludeos quin 
ta,feptenariu numeri ait ín díuinis literis infinitae multitudinis fignum habe 
re, Etitaforte Vireilianum illud accipiendum: 
Septem illum totos perhibent ex ordine menfes 
Rupe fub a&ria deferti ad Strimonis vndam 
Flew[fe.  &alibi, — mmaniafeptem. — Térga boum. 
& eodem modo pleracp. 
SANCTVS SPIRITVS. 
St & fancti fpiritus praerogatiua feptenaríus: de quo, ut infinitaalía przete^ 
reamus,Efaias:Et requiefcet fuper eo fpiritus Domini,dein dona eíus v 11. 
enumerat:fpirítus fapientiae & intellectus, fpiritus confilij & fortitudinis, fpiri/ 
tus Ícientize & pictatis.Et replebit eum fpiritus timoris Domini, 
PERFECTIO. t 
V eucró pluríma & Philon,& Hierocles,& alij fuper feptenarij perfectione 
Cu E nunc miffa faciemus : illud quod noftri temporis inuentum eft, 
minime diísimulabc, multarüreru, ne deargento folo dictu hocexiftímemus, 
quz per ignis íteratíoné depurgantur, perfectionem in (cptíma decoctione con 
fi(tere, ueluti quotídie cernere eft in faccharo purgando:nam ubi fepties igne id 
examinaucris percoxeríscj,nihil quicquam ulterius proficit, fed lapidefcit peni 
tus, ne ulterius elíquari pofsit, Vnde prouerbium uulgó ufurpatum dere,quae 
fummam adepta fit perfectionem,Septimae decoctionis faccharum, ubi fagacif^ 
ciísimum quempíam atq uaferrimum homínem defignamus. 
HVMANXA&€ VITA& CVRSVS. 
y. idet & illud, feptenaríium numerü totíus humane uítze curfum figni 
ficare, ut theologi declarant eo Leuitíci loco:Septé diebus comedetis azy^ 
ma.de quo Paulus:Epulemur non in fermento ueterí,necp in fermento malitie, 
& nequitiz, fed in azymis fynceritatis & ueritatis: & no ad tempus,fed omníno 
ftra uítaab huiufmodi prauitatís fermento mundi εἴς debemus , INam fi E 
dicbus 


Liber XX XVI. 263 


A diebus holocauftomata,ut L x x.reddunt, offerre debemus, necefle e(t dicbus 
feptem nos puros permanere, quia non debent qui facra ferunt celebrantqj,crí 
minis cuiufípiam fibi effe coníctj. 

DIMENSIO. 

N$; cramaute fuper digito quicquà ulterius philofophaturus, nifi mihi ue 

nifTetín mentem, in menfurís quoq; multa delitefcere hieroglyphíca, eap 
plurímü de diuinis. Menfura ueró ipfam digitoru efTe filia, Nam A gyptij men 
furam ex digito pofito ideo fignificabant,quód tota metiendi ratio à digito prín 
cipium capiat. Vlenfura ením,utapud Ariftotele,à minimis oríri debetzatqui di 
egitifuntomníu membroru minimi, Neq; me praterít)nouifsimos quofdà men 
fura príncípiu,períndeac etíà ponderu, à grano trítíci defumpfiffe, ut (cilicet co 
herentía grana quatuor,digiti patiu expleát, cuíus ratione relíqua mox ad men 
fum ueníant, Caeterum cüm ueteres ab humanis membris meníurà inchoarint, 
fatis conftat ex eoru traditione, digitum omnium menfuraru cfle minímam.Tta 
apud M, luníum INypfum legas, qui delímitibus agrorüluculentu reliquit o^ 

B pus,cuius dedigito uerba funt: Mínima pars ear meníuraru e(t dígitus.quod 
& Iulij Frontini fententíze confonat:(i quid enim infra digitum metiamur,parti 
bus refpondemus, ut dímidia aut tertia parte digiti . Hiíncillud apud omnes uz 
furpatifsimu,L atum ungué,auttranfuerfum digitu non fecedere,cum minimuü 
quodg; fpatiolu íntellieí uolunt.& illud, Leone ex unguibus acftímare,cüm ex 
mínimo quoqp ucl indicio, uelargumento,uel caufa, reí totíus íummá íntellioi 
mus.Id inde fumptu, quód memoriz proditu eft Phidia ex uifo Leonís ungui 
totáferifaciem magnítudínemds,magnaartis fue coómendatione repracfentafle, 
Qua uero ratione certa digiti dimenfio nationib. omnibus praícribi pofsit;ad^ 
huc incompertu eft mihi,INam apudautores digitus, & qua inde menfure defu 
munét,proportíonís potius regulá,modum'ue quendam,quàm certi ullu men 
fura termínu o(tendere uidentur.Qua qp Romzatqalibi ucl ín zs;uel ín anti 

᾿ quís marmoribus meníuraru exemplaría fienata reperíuntur, nationibus om^ 
nibus non inferuíunt, Ad hzc, hominüfacies prolocorum & regíonu fitu,perz 
inde acalíoru etíam anímaliü corpora,tum exilítate, tum proceritate, tum crat 
fitudine diuerfa di(símiliacg nafci manifeftu eft, id quod Dafilius Magnusà ue 

C teribus traditum,à fe uero diligenter obíeruatuaffeuerat. Trítici quoq, fi men 
furam índe quis maluerit exordiri, & pondere & magnitudine, non prouinciae 
tanti, fed regiones fingulg,& uel modico inter fe di(tantes interuallo;ac pleruqg 
etíam contíguíagri uaríant, Percp zetates,& fecula fingula, corpora noftra ímmi 
nuí, Homerus, &ab eo Vireilius € Horatíus unà cu philofophis tradidere:id 
quod &maíoru noftrorum offa paísim eruta teftatifsimu relinquut. Rari ením, 
qualía nunchomínü producit corpora tellus, utapud Poétàá eft, uel Plinij tefti 
monio,patribus proceríiores fiunt,confumente ubertatem femíni exu(tione,ín 
cuíus uíces nuncuergataeuum. Quare certa exactacj digiti díimenfio,qua pari 
fitapud omnes meníura, nufquam poteftreperiri, — Quoníam tamen ueteres 
in eam conueníunt fententia, ut digitus fit menfurze príncipium,quae inde mox 
diftribuuntur menfurarü nomínaloco hoc recenfere libet,areumentu quidem 
ab Αἱ gyptiorü facerdotü ínuentís nonalienum: f(iquídem ín menfuris etíam hie 
roglyphíca quaedam ínueníuntur, quz fuo fe loco prodent.Menfurgautem hís 
precipue capitibus difcernuntur, utloco prímo fit digitus, fccundo uncíamox 
fextans,índe palmus,doron,dochme,fpithama, pes,cubitus, eradus,paffus;or^ 


P 


Pierii Val. Digiti,& menfurze. 


gyía, uÍna, hexapus, decempeda, plethrum, actus, iugerum, (tadíum, hexaple, D 
thron,díaulus,hippiícum, millíarium, dolíchus,parafanga,fchcenus,funiculus, 
ftathmus:quorü omníum ratíones afferre perdifficile fuerít in multa fcriptoru 
diffenfione. INe tamen Chryfippi Medeam penitus excribam, ea tantu colligá, 
qua à probatioribus tradíta uídebuntur., 
Di ΟΣ 
Es igit digitus uelex granís trítici quatuor cohzrentibus fpatiu collectu, 
ucl menfura omníü minima, unde rerüpublícaru decreto reliquas aftruere 
neceffe (it, Quae uero fuper eo fint hieroelyphíca, longa íam narratione fuprà 
differuimus. VNCIA, 
(ure autem dato fpatiolo,quod digito attribuat, uncía fefquidigito coftat: 
caueró octaua palmí portio, ita tamen ut palmü hicaccipiamus pro menfu 
raca,quae azi34 graece dicit. Scdenim ex dímenfione INypfi;uncía fupra digitu 
nihil plus occupat, quàm tertíam alteríus díoíti parte, dum palmuait quatuor 
con(tare dioitis,cascp cffe uncias trís : & ita Frontinus etíam tradít:quare uncía 
pars erít pedís duodecíma,ut recte meníores ponunt. Qyuód fiuncía fefquidigi E 
to fieret, pes in digitos decem & octo produceretur , De quo ueró palmo & hic 
& illic íntelligendum, paulo inferíus explícabimus, 
SEX T-A"N'S; 
Extans fexta pars afsis omníno eft,unciz quippe duz,ut pondera ad menfu 
S ras accomodantur: quz quide unciz, uti propofitit ex nonnullorü tradítio^ 
nejín trí digitorufpatiu porriguntur: quanquá,utí dicebamus, INypfi nónihil 
uariet menfura, INimiru uero loco hocafIem pro pede,ut ínferius patebit,intel 
licendum. PALMVS. 
iB us ex V itruufj defcriptione quatuor cóftat digitis:ex aliorü uero fente 
tía dígitos cotinet X 11.INypfus hunc menfurze modu fextá appellat, & do^ 
drante etia uocitari aflcrít,qug fcilicet palmos trís cotineat,uncias quippe noue, 
qui funtdigiti X 1 1.Caufam uero cur íta díuer(iautores íerínt in aísígnanda pal 
mídímenfione,cam efTe crediderím,quód Latíní appellatione palmi tría dímen 
fionü genera complectunt,que fuis apud Giraecos nomínib.difcernunt, Ea funt, 
d'Ggoy dox ui, ασιϑάμα, AQPON. 
E uero Jaco, fiue δῶρα foem. een. (utrungg enim dícitur)menfura,quam alío F 
nomíne παλαιοί appellant;ut interpretes Hefiodi ueríu illo enarrant: 
τριασίϑαμον P ἄψμιν τάμνῳν δειαδώρῳ ἁμάξῃ. [ndeap[m curru decadoro cadetripalmum. 
Bedenim hoc Hefiodiloco quadá oborítur difficultas,quá anteaq ulterius pro 
9redíamur,ne quod nobis negotíu faceffat, forte no importunü fuerit explicat 
fe.Cyuatuorapfidibus currulis rota conficit, Ad huius ueró τοῖο diametru He^ 
fiodus pro modulo decadorü curriuocat, ut unaque q apfis tríu fit fpithama^ 
rum:atqp íta neceffe e(tuniufcuiufq; rotae circumferentia, fiue curuaturá dicere 
malímus, duodecim effe fpithamaru. Eae ueró dora funt X X X v 1.fpithama e 
ním doras,quíppe palaítas trís cotínet:& palaefta,uti dictu,quatuor eft digito: 
rum:fi ereo,utoftenfum eft, circumferentia circuli qui roti ambit, X X X V 1 do 
rís conftat, & diametri unuquodqtertía pars e(t circumferentig,cur non dode; 
cadoru díametru pofuit potius,quam decadorü? ne geometrie termínos excede 
ret,uerítatig ipfi uideret aduerfari.Cui difficultati reípondet,decem illas díame 
trí doras ab interiore círculi parte defumendas,de quib.hic intellieit, D'uz uero 
dorg computanturab ínteríore parte rote,uícpad circumferentia exteriore: una 


q u ip^ 


Liber X X XVI. 264 


A quippe doraab utracprotz parte. Alij ítafoluut, ut dioitos octo, qui dorz funt 
duz,expenfos intelligant ín ea quz lígularía dicuntur,fiue compages dícere ue 
limus, quibus unaquaeqpapfis inuicem adacta conferatur, hoc modo: 
Praecipue uero z«Ausló menfura efle quatuor dígitorü 
índe colligimus, ubi INícander bafilifci corporaturà de- MT 
fcribit: queenim Plínius duodecim nó excedere digitos zm 
affirmat, Nicander eo fuper βία δῶρα φέρων μῆκος Te xod. 165. In; 
terpres eius, τρία δῶρα, inquit, ys παλαισοὶς, δῶρον yap muss, T'ría itaqs dora duode 
cim explebuntdigitos,& Plinij bafilifcum. 

ς ΜΒ ΒΕ ν LC EPAVS: 
N díuinis literis, ut multorum theologoru eft interpretatio, παλαιςὴ uite bre 
uís eft quafi hieroglyphícum.INam píalmo nono fupra trigefimum,quiapud 
aliquos trigefimus octauus eft,ín graco canitur, i eXuszc s mie ἡμέρας μοῦ, Dra 
ductíone, quam R'uffinus citat, Ícriptu e(t: Ecce ueteres pofuifti díes meos. Illi 
ením qui itareddiderut;ui(i mihi íuntaduerbij παλαὶ, quod antiquitus apud La 

B τίπος eft,fignificatu ex uocis fimilitudine fequi. Ita& Romanoru exem plar ha 
bet,quod & Cafsiodorus agnofcit,& in ea locutione plurimu ímmoratur , Qui 
Hebrzos fequunt;alíj breues, alij pofitosà Deo dies in menfura digitorà 1111. 
aiunt; alij palmi longítudine coftitutos díes, alij puegillares díes datos, atq tj mí 
nime etià menfurze mentionem faciunt. Paraphra(tici: V eluti in díeítis numera 
tos habere pauciísimos dies meos.Sed illud,uelut in digítís numeratos;nihil ad 
rem:de meníura enim hic eft fermo.quare uulgata traductio,comenfurabiles ha 
bet, fed (enfum no exprimit integrum a*«Xusis, quare id forte melius quod ex 
Adamantio cofjcere poffumus,fi legamus, Ecce quàm breues admodü pofuifti 
dies meos : quippe cirm quatuor digítori menfura breuís admodum fit, ac per^ 
inde uítze noftrz breuitate fienificet, Hinc clamatlobes : Nihil enim funt dies 
mei, Vt mifTum facíamus Hippocrate, uitam quide breue;arté ueró longà effe 
conquerenté;& quae multa in hanc fententíá dici poffent.Euthymius quoq; paz 
Iacftam quatuor digítoru coíunctionce fieri, pithamaedy tertià effe parte dicit,ac 
perínde mínimá omníno meníura,eod nomine paucitatédieru,quos uíuimus, 
intelligi.Sed quoníà íd nomen &x αὐ πάλης deduci pofsit, interpretari etíam poffe 

c dicit,contentiofos,íeu laboríofos τες, πος eft,lucte pugna d plenos : ín lucta e 
nim laboreaccontentíone multa utímur, Ideo ueró dorí nomine menfurá eam 
appellari dícut,quód eorum pluríma que donantur (id ením eft uocabuli ioni 
ficatum)ab eodem dígítoruloco amíttantur quo παλαιτὴ coftat;,à quatuor quip 
pe digitis. Pliníus antiquos aít Cirzecos uocafle δῶρον, quem nos palmi, V ítru^ 
uius quogg,quem nos palmum, δῶρον aítà Girzecis dici,quod munerü datío era 
ceo devappellatur.Id autem femper per manus gerí, 

AOXHMRH. 

Ta: dimenfio eft decem digitoru.Sunt tamen qui δοχ là menfurá ean 

dem effe putent cum doro, quatuor quippe dígítorum ín exporrecta ma 
nu cohzrentíu,ita ut δοχ μαὶ τγε5, ασιϑάμίω efficiant, Atquiapudaliquos inuenías 
ασιθάμίω δοχ ul? etiam appellari,atq; id apud Hefiodi commentatores, 

: ΣΠΙΘΑ ΜΉ, ; 
ἘΣ omníno duodecim eft digitoru, quippe quodà digitiauricularis un^ 

σε Δ extremu ufq; pollicem occupamus.Pliíníus lib. v 11. cap.altero,ubí 
dePygmaorum ftatura loquitur,ternas eos fpithamas longitudine, hoceft,ter 

2 


Pierii Val. Menfura. 


nos dodrantes nó excedere dicit. Dodrantem pofuit Plinius ratione pedis habi p 
ta, ex quo fi dematur quadrans, reliqui eruntdígití X 1 1. ead; pars qua tribus 
conftat quadrantibus,dodrans nimirum appellatur.Frontínus fpithamà etíam 
fcxtantem dici fcribit, habered palmos tres,uncías nouem,;digitos duodecim. 
DEUS. 
Dducithzcrerum feries in memoriam id,quod Prophetzequi plurimüim 
híeroglyphico,fi nó characiére, idiomate certe híeroglyphicis perquàm fi, 
mili utuntur, eu appellatione Spithamz uocítarunt, penes que ícilícet fit reru 
omníü facultas, fupremadj autoritas, manu paffa propémodum occupata, qua 
fingula ordine tenoreqj certo temperatac moderatur, neq; non fines zxquís ter^ 
minís dí(tributos, dimenfionesds omnibus, quz ín uniuerfo mundo funt re» 
bus lege fua dipartitur . Moris ením eft oblatarum rerum magnítudinem fpi^ 
thamís, quz nobís promptuaría eft menfura, dimetírí, ()uod uero dictum de 
omnípotentia Dei, (uffícíatunus ex quadragefimo cap. Efaíae locus:Qyuis men^ 
fus eft pugillo aquas, & ccelum palmo ponderauít?& qua fequuntur. V bi Híe 
ronymus:Q'uod autem pugillum uocat € palmum,humane confuerudínis uer. E 
δίς utítur,atcg menfuris, ut Dei potentíam per noftra uerba difcamus.Et paulo 
poft: ασιθαμὰ autem,hoc e(t;palmus,exteníam fignificat manumà pollice ufqgad 
extremü digitum, Quz ueró ibidem pofita funt de lichano gu(tatore, ut idem 
interpretatur, dioíto;ac perínde míníimo,alij uiderínt, 
V;L'TADGGBRO!'VUES. 
I^ Spíthamaautem,uti fuperius dictu, uitae breuis híeroglyphicon habetur: 
quodà Gracís autoribus pofitum e(t, ut minímüruitzefpatíolum menfurz e^ 
iufmodi paruitate fignificaretur:ufurpaturdg plurimum ad uniufcuiufqs rei bre 
uítatem indicandam, pracfertím ubi in pumiliones cauillum uertítur,uti de Py 
emzis dictum,quos in derífum trifpithamos fcurrz uocant. 
P2NECCSI 
Es nemine difcrepante digitis con(tat fexdecím: quare quí fcribunt eum pal 
mís quatuor confici, palmuaccipiunt ut V ítruuíus 225p. Díuiditur uero 
huiufmodi dímenfio in uncías X 1 1.& eftfexta pars altítudinis in humano corz 
pore. Frontínus pedem ita defcribit, ut eum dícat habere palmos quatuor,un: 
cias X I I.digítosX VI. " F 
C.VBIT V S. 
(Mig quoq; ratio ídeo uaria eft,quía palmus uarie accipitur.INam qui duo 
bus eum conftare palmís dícunt,dígitos omnino quatuor & uiginti come 
morant, dum cubiti fpatium id effe dicunt, quodab extremis unguibus ín me 
dium brachij angulum protenditur. Id nimirum fefquipedale eft,& Graecis py^ 
con dicit, unde Pygmzi Euftathio.Ita palmi illi duo pro totidem dodrantibus 
accipiuntur. Νεῷ diuerfus eríità INypfo & alijs Vitruuius, qui cubitum fenis, 
more fuo, palmis dímetitur, cium dubio procul palmos quatuor quenque díoi^ 
tís porrexerit, Cubítum pictores quartácorporís noftri partem effe uolunt, 
Apud Herodotum cubítum ínuenias uiginti digitorum tantüm, differrecjab 
coquidicitur πκχὺς, de quo uideris apud Suidam,Eft etiam cubitus regius,qui 
maior e(t cómuni tribus digitis,de quo idem Herodotus primo. E(t & cubitus 
gcometrícus,quí dímenfione una fex cubitos € noftrís ae 
quat,ut Origenes € Auguftinus 
retulerunt, 
TEM» 


Libr X XXVI 26; 


q EMIEAER/ANTIA. 
Tleroglyphicum ueró cubiti unà cum freno manu przetento,temperantiam 
praefert: unde INemefeos (imulacrum infignibus his confpícuum habe 
bant,cuíus hac erat infcriptio: 
H νέμεσις πϑολέγφτῷ πέχε TO TE χαλινῷ 
MT. ἀμετρόντι ποιᾶν, μήτ᾽ ἀχάλινα λέγφν, 
U/na manus cubitum ostentat, gerit altera franum: 
lllaymodum [erua:hac admonet,os cobibe. 
Me: qui deliciofum molliculumdj homíne, DELICIOSVS. 
ne hieroglyphíca hzcelabant, ex cubito cer; 
uicali inníxo notet. Sígnü,ínquit Adamantius, 
mihi uidet uoluptatis carnec fub cubíto manuu 
ceruical affutu: fumptu id ex Ezechiele, qui di 
cit: Vac íjs quiaffuunt ceruícalía (ub omni cubi 
to manui ; nímíru eos intelligens, quí propter 
animí corporísd; mollitie à uirili recedunt for. | 
titudine, &nequiter effceminantur.Forfitanau | 
tem,addit Adamantius, fermo díuinus per ifti 
uímodi figuram & argumentü eos culpat magi | 
ftros,qui per uaniloquentia, & falfze beatitudinis promifsiones ( quod noftro, 
quippe corrupto tempore, fupra modum íinualuit) multítudíné audíentíum lí 
bidini;uitijseuoluptatics fummíttunt. Addit etiam Propheta de capítís uelami, 
ne quzdam,que quoníam hís preciput temporibus ualde fufpecta funt, conful 
τὸ practeribímus,qua fi quis curiofius appetierit, eiufdem Origenis homiliam 
legat in Ezechielem tertíam, dec temporum noftrorum proceribus dicta om^ 
niaínterpretabítur. 


GR A D V S. 
YRadus,quem alij ereffum dicere maluntque fcilicet Ciraeci ὁ βῆμα, uno con; 
ftat cubito & pede,quod fpatiu tantundem eftac pedes duo ac femis, uel di 
oití quadraginta. 
PS SW S. 
D pafsis manibus dici uidetur, Alij paffum quinis tantü pedibus con 
ftare putát,quo fpatio greffus duo recenfeant,fintdp digiti octoginta , INam 
fpatium quod paísis manibus occupamus, ín fex & nonagínta digitos exporri 
gítur,qua íntegra eft quadrati corporís procerítas, 
OR:GYIA. 
E^ Herodoto fex pedum e(t. Menfura eademà pedi numero hexapus 
dicitur. Orgyie fpatiu Sudas inter expanías manus capit,qug quíde meníu 
ra cim par fit procerítati humani corporis, nulli dubiu & Sudà & Herodotum 
idem fentíre, L'ib.Pandedt. x .tít.Fín.reg.cap.ult. fodienti puteu paffum à uici^ 
no límíteabeífTe oportere,interpres Latinus pofuit. Lex ea Solonís à Caío reci 
tata,grece fcripta e(t in codíce Pifano, qui Florentie afferuat,& ijo híc habet, 
qua quidem menfura una plus pede crefcit, & alíàs, uti oftenfum, ἑξα ποῦς uoca^ 
tur, Theodorus ex Aríftotele interdu paífum uertit. Sed ciim orgyía,uti dictu 
uno plus pede fupra paffum porrieatur, nó fatis recte uidetur expofitu, ut pat? 
fus à pafsis manibus dicatur:id autem fi admittatur, recte Theodorus.Sedením 
omníno uaríat ipfa paffuum meníura,pro regionum rítu, & in(títutis. 


X 3 


Pierii Val. menfura. 


VLN A. 

NT Los Seruíus & plerícgalíj eandem cum ea quam memorauimus orgyía 

uidetur interpretari : neqg tamen ínficíatur,longe mínori fpatio ab alijs de^ 
Ícribi, Sunt uero quí ulnam orgyiz dimidium efle uelínt, nomendj id, atcpea fe 
re tríum pedum menfura,in plerifc Italíaelocís permanfere , πᾶτε quod apud 
Pliniumlegitur lib.X v I.cap. X L I.deabíete, cuíus crafsitudo quatuor homi; 
num ulnas complectentium ímplebat,homínibus quatuor admotís arboris am 
bitum ulnís octo complexum intelligendum. Sí ueró ulnas altero modo malue 
rit quis intelligere, nihillaborauerim . Sane huiufmodi amplítudo mihi non eft 
miraculo, qui & abietes & larices X arbores alías uaftitatis incredibilis ínfpexe 
rím in INorícis Alpibus enatas. 

DECEMPED A. 

Trueque grace διιαπὲς, fuo fe prodit nomine.Ea uero & Aczna eft, 

Theffalorum quidem inuentum, utapud interpretem Apollonij Argo^ 
nautícis legimus. Porrigitur nimiruca in dígitos centu fexaginta, qui duo pat 
fus effent,non tamen orgyíz, Eo dimenfionis nomine fzpe utitur Cicero, & de 
cempedatorem, metatorc appellat.Eo fere fpatio à uícino abeffelege X 11, tabu 
larum iubetur ís,qui ficum aut oleam in agro plantauerít;nam fi quíd aliud feue 
rit,(atis e(t quincsabeffe pedes.C)yuanquá fuper huiufmodi límitatione lib.Pan 
dectaru X .tit.fin.reg. Solonis lex à Caio recítata, nó fatís ex fide Latinis reddi, 
ta.'Nam quod interpres reddidit, Oliua autemaut ficum nouem pedes ab extre 
ma regíone plantet;alíaautem ligna quinq; pedes: in Pandectís qua tanta uene 
ratione Florentíz cufítodiuntur,ita orace Ícríptü reperi: ἐλαΐαν δὲ & συκίω ἐννέα πόδας 
ep τῷ ἀλλοβία φντθύφν, τὰ δ᾽ ἄλλα δύο πόδας. Ex quibus uerbis manifeftum, olíuam qui^ 
dem uel ficum pedes nouem procul ab alieno folo plantandas, caeteras autem ar 
bores duos tantu pedes abefle poffe. Sunt & alía eadem lege, quzealiter habent 
in Pifano codice ipfo,quàm paísím in imprefsis uoluminibus preftitum,de quí 
bus alibi differendum:nuncnoftrum fequamur in(titutum, 

A«C TI3V.S; 
Jus pedibus conftat centu & uiginti, qui paffus effent quatuor &uiginti, 
I V.G;E R,V iM 
Toren Varro finit,conftat ex actibus duobus quadratis. V nde Quuintilía 
nus ducentos & quadraginta pedes ponit ín longítudíne,dímidium ín latítu^ 

dinem, quod uno iugo boum ín die arari poteft:de quo, quía plení íunt omnes 
Cirammaticorum librí,non eft ut plura inculcem. 


STADIVM. 


Tadíum dupliciter confideratur: alibi pro fpatio curforibus inagone defti 

b MURUS certum eft menfura genus límitibus agrorum metandís compara 
tum, Atcghoc plurímu centum uigintiquingg paísibus no(trís terminatur, quí 
pedes effent b c x x v.Ea fumma octies cópurata mille facít:qug dimenfio pro 
ximeacceditad eam,quá ponít Herodotus 11. ubí de labyríntho,ui δ᾽ ἕκατον ὀργύήαε 
δίκαιαι ἐσὶ σοίδιον ἑξώπλεθρον, Orgyíae centum íü(tae ftadíum conficiunt hexaplethru. 
Quod ueró ad agones pertinet, Giraeci (tadium fuum ducentis pedibus metíun 
tur, Sed Herculeu ducentis quantumlibet pedibus dimenfum ab Hercule, alijs 
omnino maius, V nde mathematum periti herois (taturam ex eo ftadio, quod 
ipíc fuis pedibus metítus eft,prodidere, ltalicu porro pedes continet C X x v. 
auto^ 


Liber ΧΧΧΥ͂Ι. γ66 


A autore Cenforino. Erat & (tadium Pythicum, quod pedibus mille con(titifTe 
tradunt:at Olympiacum,quadringentis tantüm.Sic colligimus ex hís,ftadium 
non fuifle certae menfurz fpatiu,fed partis illiusque alicubi breuíior,alicubilon 


οἵου fuerit agonibus de(tinata. 
PLETHR VM. 


)?uyuss ueró menfura eft centu pedum, fexta quippe ftadíj pars, ut apud 
autores Cirzecos pafsim habetur, πλέθρα ἕξ σοίϑιον ἑξακοσίων aod τοοιδσι. 'antun^ 
dem uero e(t, centum id conftare orgyfjs dicere, cm, uti fuperíus dictu,orgyía 
Ícx occupet pedes. 


DIAVLVS. 


Iaulus menfura e(t duorum ftadiorum.Caterüm uaríetas ftadiorum effe; 
cit,ut díaulum nonnulli ducentis con(tare cubitis tradiderint, Quin & cuz 
bítus ipfe,utfuoloco dictum,plurimum habet uaríctatís, 


HIPPIGWUM. 


B Ϊ [Ippicum.quo (cilicet equiad curfum admittebantur, duplo maíus díaulo 
fuit;nam quatuor íd ftadía comprehendiffe Plutarchus autor eft, 
MILLIARIVM. 


Illíiarium, ut Iunius INypfus, octo (tadíjs conftat: ut V itruuius, pedibus 

quínquies mille; atqp íta (tadíum id affumítur,quod C X x v. pafsibus no 

(tris terminatur,quos pedes efle diximus fexcentos quíngs & uigínti, quínis u^ 
Πίσας paffui pedibus adnumeratis. 

D« Qv dL GiERVIS: 

Typesusnt nonnulli ponunt,ftadia continet duodecím,unum quippe mil 

liarium & femis.Q)ui ueró quatuor & uigintiautuno mínus ponunt, quz 

tría effent milliaría,recuríus rationem habuifle mihi uidentur: erat ením locus, 

ubi equí funtcuríu exerceri foliti, curfu fepties iterato, quareà flexulocus ita 

nuncupatus , Apud Pindarum inuenies , & octies & duodecies iterationem 

eiu(modi fieri folitam, pro equorum, quí iungebantur, modo : dequo ín com; 

mentarío de Metis dixímus. lta patet illud apud Chryfoftomum ín epiftola 

c ad Philippenfes,homiília príma: Etenim qui poftquam decem dolíchos cucurz 

rit, (i poft deficiat, omnemamifit laudem: díctum, quia fcilicet duo adhuc do: 

líchi erant decurrendi, 


PARASANG A. 
éntnsisaicotus Perfica, in ftadía triginta porrigitur. Herodoto ea et 
fent tría milliaría & femís, qua dímenfione initínerib, tranfalpinae nationes 
plurímüm utuntur, uulgo Leuguam appellantes, quanquam & Leuguz fpa 
tium, prolocorum regionum fitu plurímüm uaríent, quippe quz inter ΑἹ’ 
pes , breuiores , ín Crermaniz ucró atque Gallíarum campís longius protra 
huntur, Deníqseam mihí uidentur rationem habuiffe, ut quantum ítínerís u^ 
na hora obequitando confici poffet,íd ea nuncupatione appellarínt;ídeocg cm 
difficiliorac perínde tardior fit ingreffus per Alpes, Leuguas identidem bre: 
uiores conftituerunt, 
SCHOENV S. 
S duas occupat parafangas,que fepté effent milliaria. Hacinter A oy 
tíacas menfuras adnumeraturab Herodoto. Nonnulli (tadía eum quinqua: 


4 


piss Val.Menífura. 


ginta continere tradunt, Plinius ex Eratofthenis ratione quadraginta tantum, D 
quí paflus effent quínquies millía. Alíqui (tadia X X 11.fingulis fchoenis attri 
buere, Atcpita menífíurarum huiufmodi inconítantiam diuerfitas autorum fa; 
cít, (iueloca, fiue tempora rationem hancomnem uaríarínt, quemadmodum in 
ponderibus tanta Ícriptorum diffenfione omnia conturbata, 
HA&REDITARIA PORTIO SORSVE. 


Nuitat uero me nomínís fimilitudo, ut quíd fcheeni uocabulo fibi uelint di 
Los literz,aperíamus. Apud Hebraeos enim menífure genus erat fub funícu 
li nomine nuncupata, per quem portíonem eam índicabant,que in agrorum dí 
uifione huíc & illi obueniflet, tranfibatd uocabuluad hareditates & patrímo^ 
nia. Vnde Mofeos cantíco, Deuter. Funiculus haredítatis fuze Ifrael, & Pal, 
77 Etforte díuifit eis terrá in funiculo diflributionis.Et 47. Ezechielis : lofeph 
duplicem funiculum habet, & pafsim multa huiufmodi, Αἰ eyptíjs porro mos, 
ait Prodícus, utapud Max. Tyrium e(t,;terram metiri funibussquod & Hiero; 
nymus agnofcittertío loélís cap. ubí Septuaginta ait tranftuliffe, χόμαῤῥον “ἦν ο(οί, 
voxs, quodalij torrentem fpinarü fecerant : funiculum ait aos, aut iuxta Αἰ ον, E 
ptíos menfuram certí itineris, Vnde in Pfalmis : Semitam meam & funiculum 
meum íinueftiga(tí.In INilo enim,fubijcitflumíne,(iue in riuís eius folent naues 
funibus trahere, certa habentes fpatía,quae appellant funiculos, ut labori defe? 
(orum recentía trahentium colla fuccedant, 

VIT.£ PROGRESSVS. 


Via ueró uerficuli obiter ex trícefimonono fupra centefimü pfalmo citaui^ 
ens al τοίξόν μα καὶ rli ο,οἶνόν μα σὺ ὑξιχγίασας. Semità mea & funiculü meu tu in^ 
ue(tiga(tí:tran(tulerut quidam;examina(tí,à ucítigio tamen eft Zxwqo.quam 
uís quí Hebraicam fequunturlectionem, erabatum ex íunco factum,non funi 
culum,intelligere uideantur, dum «2 a;iór ps ὑξιχνίασοις, accubíitum meum euenti 
laiti,yreddunt. Quin etíà Chaldzeze Arabice lectionis traductio in hanc ipfam 
fententíam habet.Sed &,quando ambulauero ín uia, aut quando accubuero ad 
ftudendum,legi.Sed quoníam Girzca lectio iam recepta eft,quam,ut plerifcg lo 
císapud Hieronymüuideo,eam effe arbitror quam L x X.tranftulere,eam fecu 
tí,quid ín ea hieroglyphici cotineretur,expofuimus.()uam ueró Íchceni funicu x 
liue menfuramapud A gyptios & Perías effe Euthymius tradit,eandem aít no^ 
ftri propémodum ftadíj longitudinem zequare, 

STATH!M SV S. 


Tathmus,quod ítínerís diurni fpatium eft, produci fertur (tadijs centum & 

quinquaginta, qua milliaria effent undeuiginti, quadrante mínus, Nam & 
Iurifconfultorü tabulae uiginti milliaria diurnis itineribus concefferunt. locofe 
uero Lucíanus ὕπόν νεφέλῳ ludit, 9x8 τρισχίλιοι μὴν ἧσαν c yk satd'ioi 89 c αἰὼ ox Aluiluo, "1€ 
TG" ins σαθμόρ, INunquíd tría millia (tadioru funtà terra,ad Lunam ufq,qui pri 
mus nobis ftathmus,id eft;quod itinerís fpatium uno die peregimus?Sed ut fa^ 
bulas omittamus, fatíus fuerít tot decurfis fpatijs comodum quiefcere : quam 
uis adhuc digiti quoquoueríum accepti quafdam habent dimenfiones,quarum 
norma modod reliquum totíus humani corporis dimetímur, menfura in hoc 
uclillo membro nunc parte parí,nunc gemínata, ín pluribus tríplicixquippe pol 
lex expeditus, ut fuprà ínnuímus, eiufdem menfurz e(t cum infamís dimidio, 
aure,cum nafo,cum fronte &Core,cum ínfima brachij latítudine,& partibus ple^ 


riíqs 


Liber NXXVH 267 


A ri(cpalíjs. Verum cim hzecad pingendi fculpendicgartem potius, quàm ad fi^ 
Ícepti operis negotíum pertíneant,cam artificibus operam relínquentes,ímagi, 
num fignificata,nonartem pingendi, exponere profequemur, 


CLARISSIMO BERNARDINO TOMITANO, 


PVBLICO BONARVM ARTIVM IN ACADEMIA PATAVINA 


PROFESSORI, DE DIGITORVM NVMERIS ET SIGNIFICA 
TIS, EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS, PER 
PIERIVM VALERIANV M. 


Icaretecum digitis libet, TO AC 77..2Ν € lonoratifsime. JYticare mecum? 
ἡ ἘΠ Tmquies-ANempe quantacuna, [5 grauitate praeditus micare tamen libet. Quid e- 
f i nim aliud i, qui per digitorum motus yarios numerorum  fignificationes explica 
Eos reap grelfus fuerit. facere videatur, quam ridiculi propemodum articulorum om. 
B nium gefticulatiombus, modo eos porrigendo, modo contrahendo, colluderé ne dicam, an pue- 
riliter ineptire? tamen ip[avet cognitio aliquid babet, quod eruditi quantumlibet yiri mi- 
mime fmt a[pernaturi . Quare aufim dicere, aliquid omnino in digitis meis vel ipfü Tómi.4no 
non indignum, quoda, farfitan emunétifsmam eius marem ad libri totius ledlionem poffit alli- 
cere. AKulta enim ex eo tempore funt, qua temporibus ills beatioribus,quibus industria c 1n- 
genium im precio fuerunt, minime contemnenda videbantur . Sedenim yt quid de buiufmadi 
argumento fentiam, mgenue fetear, habet omnino aliquam rerum copiam, ce yarietatem. 
Sed exatlifimam diligentiam illam, omnia perquirendi, quei huitfenodi fententiam dict 
pont, neq, me prafiaturum fol'iceor, Cui pleniorem effe, per otium, c tam frequenter infc- 
flam podagramminime licuerit. Neq tu, qui omnem vite mee vauonem optime nosti, id ab 
occupationibus meis efflagitabis, eo vno contentus, quad boc, qualecunq, [itymei erga te amoris 
ee obferuantia argumenti e[Je voluerim . ('ognofco autem mgeniu philofophi, quitam multa 
qua minime oculis con[pucua funtstta [e&lare videatur ac frverum Jarum imaginibus confor 
mata, fuis, coloribus pita proponerentur. Animam nemo vidit, quam philofophus tta intue- 
tur ead amu[sim [aclam agnofett,ac fi colo[lIus ingens aliquis aut fabrica quauis admirabils 
c membrorum artificio elaborata ejfet. 


DIGITORVM DIVISIO. 


Sl ATIONI confentaneum uidetur digitos prímüm diuidere, 
] € quod illi munus finguli fufcipiant explicare,ut íta mox quae 
| in illis fignificata reperiuntur, aperíamus., llli ením alio atqzaz 
lio geftu difpofiti;ynunc contracti,nunc porrecti, uti profatí fu^ 
A4 mus,modo hac, modó illa manu uarías habent fignificationes, 

mJ acomnem fere numerorum ratíonem explent,cuiufmodi plu^ 
rima inantiquorum ftatuis reperíuntur , & apud fcriptores pafsim offeruntur, 
qua non paruam inferant hafitationem, πιῇ aliqua eorum ratio, quod facere 
propofuímus, expendatur . Tota igitur fupputationis ratíoin trís partes diui 
fa e(t, quarum prima digitus, artículus altera , tertía compofitus numerus ap» 
pellatur, Digítus eft quicungs numerus fub denario profertur: & huiufmodi 
puncta ufque nouem,prarogatiua quadam,etíam fub numerí nomíne fingula 


Pierii Val. Digiti, ὃς numeri. 


continentur , Artículus, qui nullo redundante díuiditur in decadas, e quorum Ὁ 
utrocgcompofitus numerus refultat,quotienfcunqp fcilicet artículi,fiue denartj 
numerum aut huncautíllum fibiaffumunt. INumeri fedem in inferioribus tri 
bus dicitis habent, Articulí coníunctím ín índice;pollícedg. Compofiti & hos & 
illos, prout ufui uenítaut explicant,aut inflectunt focíaliter. His ita con(titutis, 
operapreciu eft,quos quífcqs digitus, quos cuiufq; digiti geftusjnumeros often 
dat,aperire. Prímumautem omnium illud conftat,laauam manum omnia indi^ 
care punctaab unitate, ufqg nouem & nonaginta : dexter ueró à centenarío, ut 
ita dicam,ufq; noníngenta, Sed quibus digitis millenaríum à centenarío diftin^ 
euatur, magna eft inter eruditos controueríia, dumalij Bedam uirum quidem 
non íneruditü fequuntur, alij probabiliore quandam ratíonem amplectuntur, 
Bedas enim, fi modo ille ita fcripfit, centenarium à laeua ín dexteram íta transfer 
ritradit,ut quo geftu,quibusdp digitis X.in laua numerauerímus,eo centum in 
dextera defignemus: índead millenaría deícendamus,& quibus geftículationi 
bus ín laua numeros uícg nouem oftenderímus,íjídem in dextera totídem miL 
lenaria proferamus. Alij naturae ordinem fecuti,uti mínores numeri maíoribus E 
fubijciuntur ín laeua;íta minores fummas maioribus ín dexteras fubditas agno» 
fcunt: eaením proportío eft numeroru ad decadas, qua centenariorü ad chilía^ 
das. Congruum igitur eft eorum quoq; híeroglyphicoru figuras ad corum rez 
gulam accómodarí.()uare perplexitate, que in js quae Bedaeattribuuntur men 
tes implícat Xobturbart,euítata,íta manus (tatuendz,ut ueluti ín laeua cccptum 
e(tab aurículari pro unítate & focíjs, ita in dextera ab eodem digito centenariu 
exordiamur,uíqs noníngenta . Millenaria ueró per pollicem & índice expríma^ 
mus. Atcputín laeuaà numeris per inferiores tris digitos afcenfum eft ad artícu 
los, ita ín dextera pereoídem ínferíores à centenarijs íurrígamur ad millenaría, 
quo fcilicet geftu αὐ δας digitis inlaua X oftendimus,per eofdem in dextera 
millenaría explícare íncipiamus, quae circa pollíce & indice longe comodius & 
conuenientius hofpitant. Cuius rei te(tem appello fumma multiplícíscg doctri 
nz uirum Irenzum Theologu ex antíquioribus, quialiquot ztatibus ante Bez 
dam claruit :aperte ením híc Ícribit, v N 1 V S numerum, quogeftu fignificaba^ 
tur in finiftra,translatü ín dexteram centena conficere.Sed ponam eíus uerba fu 
perhocgeftu, in Valent. libro prímo,capíte decíimotertío: À numero nonagefi Ε 
monono,qui fuit in lzua per V NIVS fignificationem, transferri ín dexteram, 
& ibicentena con(titui, Huius fententíam Girzci, & uniuerfus recentiorum u^ 
fus admifit, quos inter egregie princeps Lucas Minoritanus; qui Arithmetica 
& partes eíus abíolutifsimé confummauit, eiuscj opus uno omníum ore proba 
tifsimu, multís abhincannis uenitin manus homini & habetur ín primis. Fue 
runt & alij,quí manibus ad hanc feriem,quam ponit Irenzus, fieuratis,libellos 
ad mortaliü inftitutione edidere. Praeterea tota huius hieroelyphici ratio cum 
Chaldzís adamufsim congruit,mirificed; refpondet.llli enim totam hanc com^ 
putandi diligentia per líneas expreflere,ita inter fe díftinctas, ut apicibus folüm 
quibufdam additis, fitu tantüm numerorum uarietatem indicarent, quaternae 
tamen ita pofitze, ut príma digitos,fecundaartículos, tertía centena,quarta mil 
lenaría comonftrarent,eo quidem ordine, ut qui apex furrectus lauorfum uni^ 
tatem oftenderat,dextrorfum ueríus centena pra feferret:ijdem,fed inferne uer 
gentes,lauorfum X .dextrorfum mille fignarent,in eum,quem 
(equentiuides pagína,modum: 


Ad 


Liber X X XVII. 268 


A 1: 19 0, 1o. 1ooo 
P4 zoo. Zu TO 
TIL Es I 590. 3000 r 
4 4o o. 4o. Vel 
τε IAE Vel Une 
Un 690, . 16,0; 600077 
re 700. m—7o, ooo στ 
[CM CHPRN 8o. $oco.— 
Ebo! UTE To. oo οἷ 
EH AME mr C crees 


. AdChaldeorum igitur normam, manuum digitorum fupputationes accom 
B modabimus,carum uolís altera alterius € regione pafsis,ut unitates centenarijs; 
decades millenaríjs,ad fuperiorum hieroglyphicorum inftar,opponantur, 


Quódueró Orontes Regis Artaxerxis genet,qui ob eius indignationem quan 
dam & honoribus amotus, & ad ignominiam redactus efTet, dixerit:Quuemad^ 
modum fupputatorum digiti nunc myríadas, nunc unitates prz fe ferunt, [τὰ 
Regum amíci nunc plurímum, nunc mínimum praftare poffunt:non cft ut 
quilpià hocad Bedae rationes trahat, quafi Orontes íntellexerít de dexterae loe 


Pierii Val. Digiti, ἃς numeri. 
uz auricularibus, ín quibus hínc unitates, inde millenaría conftitui debeant: p 
infulfa enim eft imaginatio, cüm Orontes myríadas hic confufim ad amplifica^ 
tíonem oratorío more dixerít, non quod myríadum híeroglyphica unitati fi 
eillatím opponere cogitarit,fed ín uniuerfum hínclaeuz digitos, illinc dexterae 
defignauit. Ob(taret Chaldacís & Perfis,Irenzo & alijs, Quintilianus, quem 
nonnulli ex libro undecimo cítant,eo loco : Gie(tus poculum pofcentís,aut uer^ 
bera minantís, autnumerum quingentorü pollice flexo efficientís . Quuz funtà 
quibufdam fcriptoribus notata, ne ín rufticís quidem uídi, Sed íjdem ípfi, qui 
quingentorum pofitum uolunt, inficiari non poffunt, quín eo loco eruditi ple^ 
τίς αἱτί quínquagenaríum potius agnofcant.INon fum uero nefcius nonnullos 
effe,quí lectione apud Bedam defendere aggrediantur, quippe qua ín laeua dez 
naría funt, íj(dem digitis ín dextera centena fignificare;atq; íta per eofdem polli. 
cem & indicem per decadum aggregationem ad noningenta ufq; procedendu: 
mox cim millenaría fuerint indicanda, ad eiufdem dextera inferiores digitos 
deícendamus, quod uel natura ipía uidetur abhorrere , Sané Hieronymi uerba 
funt; Porró centefimus numerus (diligenter quao lector attende ) de finiftra E 
transferturad dexter, & ijídem quidem digitis, fed no eadem manu, quibus ín 
Iz uanuptz fignificantur & uidue, circulü faciens exprímit uiroinítatis corona, 
Ego, nifallor, ex hís uerbis Hieronymum puto eadem tradere, quae docuitlre- 
naus,dum modo loco fuo fententia comatis adlítis díftinguat.Sententía quide 
Hieronymi e(t, diligenter attendendu. QuuídattendamuszCentefimu numerüu 
de (finiftra transferri ad dextera, X rjídem quidem digitis,)no eadem manu circu 
lum faciente exprimere uirginitatis corona. At explicauitfe aptius;inquiunt,di 
cens, quibus ín laeua nupt fignificantur & uiduz., Scímus quidem ín aua un^ 
guem pollicis,ad ungue índicis, quafi ad ofculum molliter applícatu, marítalís 
coniunctionis hieroglyphicuab eo uiro doctifsimo pofitum, quod loco fuo ple 
nius comentati fumus. V iduas aut perfexagefimu oftendí,qui numerus perin^ 
dícem eiufdem lauzqui extremu pollicis artículum arcte complectatur,exprí^ 
mitur, Idem fatentur omnes, Sed Hieronymus;ne fallamur, admonct,trásferri 
numerum centefimuab laua ín dexteram,per digitu & geítum fcilicet,qui uni 
tatem ín Izeua conftituit, ín dextera centena coficiat.atqp ita de caeteris. Atcp hoc 
e(t quodait, Sed non eadem manu, quam manu? cam íntellioit qua non utímur F 
ín centenís,cuíus fcilicet digitis nupta fignificantur & uidug,quarum manuum 
híeroglyphica fuperius & explícauerat,& ingeníofe interpretatus erat.Sed quo 
modo corona hzc,dícetaliquis,circumflectetur in auriculari? Refpondemus:f(i 
dígítum eum íra inflexerís, ut digiti eíus unguis mediz palma tuberculu appe: 
tere uideatur: id ita corona plexu imítabitur,ac fi arboris cuiufuis ramulum [τὰ 
flexeris,ut cacume eius ad locu unde germínare cceperat,inflexeris.INam geftus 
hic, ut quod neceffe c(t ídentídem repetamus, ínlaeua unum (ienificat,centu in 
dextera,ut fingula copíofius fuis quaeqglocís enarrabuntur.Nunc,quoniàlecto 
rem afpera & morofa forfitan diíceptatione delaffauimus, libet in huius gefticu 
lationis fententiàlepido INícarchi epigrámateaures animümue aliquantulu delí 
nire.locat enim ís in Cotyttarinannofam πε, πιο pracano cüm eflet capite, 
multzdj dicacítatís, ac INeftori comparata, nondu eum ita grandaeuü effe fine^ 
ret, qua ceruos annís fuperaffet,ea etate fuam laeua manu πετᾶ difsimulans inci 
peret numerare,tamen & uíueret,& lumínis beneficio frueretur, & firmis ingre 
deret pedíbus,zequeac ἢ effet adoleícetula, C)uare maxime uerendü ne Plutoni 


finiftri 


Liber XXXVII. 269 


A finiftrialiquidacciderít, Sed Nicarchum ipfum audiamus, quem falfo quidam 
INicandrum uocant: 
H πολιὴ κροτάφοισι κοτνῆαεὶς ἃ πολύμνθ( 7 
γραῖα, di lu) Νέξωρ ὅκ ἔτι πρισξύτατ Θ᾽, 
k QxG" ἀθρήσαο᾽ ἐλάφε πλέον, ἡ χεεὶ Acul 
γῆρας ἀφιθμξοϑαι δόύτερον aola, 
Qd, καὶ λδύσεσα, καὶ ἀρτίπ Θ᾽ οἵάτε Νύμφν 
ὡς τίμεδισιζφῳ μήτι πέπονθ᾽ ἀΐδης, 
Quod fiquis epigramma ipfum latine fibi cani poftularit,id huius eft (ententie: 
Atultiem garrula anus,caput omne (Cotyttari alba, 
Propter quam Nestor mon [rt adbuc fenior, 
Que CEYM05 ATHIS Juperarit, qued, [mifira. 
Uta iterum ceptet conpumerare dies: 
Unit adbuc,cermit,pede frma efl virgimisimflar, 
Plutonem yt áubitem pa[]um aliquid grauius. 
Etquoniam ín INeftorís aetatem incídimus,fynepeia poftulat,ut quatuor etiam 
B Juuenalís carmina fubiungamus: 
Rex Pylius magno fi quicquam credis Homero, 
Exemplum vite fuit ἃ cornice éecunda. 
Felix nimirum,qui ae fecula vitam 


2Dillulit atq, fuos nam dextera computat annos. 
VUN EOBCASS. 
me iam (trato itinere, fopitiscs controuerfijs, ad ea quzliquida manifeftadg 
(unt procedamus,digitofd ipfos erüpere geftientes € carceribus emíttamus, 
primiqs fpacia corripiantaurículares, alter & alter: quorum quíinlaua eft, u^ 
noomnium confenfu unitatis indicium eft;fi unguiculum ad medíum uolz tu; 
berculum aduertat,quaficoroná quandá flectere meditetur.Itacp fi fafces à dexz 
tera alicuíus ftatua fuerint, lua ueró eo geftu prztendatur,prími Confulatus 
hieroglyphicuapparebit:uel ἢ 4114 fuerint infigniaalícuíus honoris indices,pri. 
müm eo potítum oftendet.atcy íta de reliquís, 
G'BUN ΓΜ, 


ς NS hoclzug digito ad eundem dextere conuerfi,eodem geftu quoillic unir, 
hiccentum, ut íam con(tare poteft, fignificari profitemur.Negr id praeter; 
eundum, quód centenaríus numerus uírginalís, ut facrarum líteraru interpre 
tes tradunt, appellatur: de quo apud Matthaeum habeturcap. x 111. Quando 
quidem ijs qui uitam recte, pic, fanctecp inftituerunt, tría funt propofita prz 
mía, uel fructuu prouentus, alijs tricenaríus,alijs fexagenarius,alíjs cetenaríus, 
Tricenaríus quidem fjs quí maritalem fecuti uita, eam coniugío minime conta; 
mínato peregere:znam numerus ille,utloco fuo dícetur,aptus nuptíjs.Sexagena 
rius ijs,qui uiduitatem aut ccelibatum incorrupte atqp integre cuítodíerunt., Et 
fexagenarium annorum numerum uiduitatis efle identídem oftendemus. Cen 
tenaríus demu ijs,quí uirginitate intamínatà incolumemdpad ultímu ufcpuitze 
termínüferuauere, Eucheríus centenariu hoc premiu nó tantu ad uirginu me 
ritauerumetíaad martyrum mercedes premiadp propofita contendit. Híeroío 
lymitanus Hefychius,perfectifsimu,ait, centefimu ideo concipimus, quía quin 
quagefimus, quz fpiritus funtamplectit, unde Pentecof(te fpiritui (acra. Bono 
rum uero operü fructus,qui meffem omnem excellít;in Euangelica lectione ad 


^ 


Picrii Val. Digiti, ὃς numeri. 


centefimü ufqscumulatur, Adamantius quocg numeru hunc pleni ín omnibus p 


atq; perfectu autumataitiy totíus rationabilis creatura facramentü íntra fe con 
tinere, D; Vo. 
Pur luam autem, unde digrefsi fumus, reuertentes, (i, uti de unitate dice; 
bamus,aut Conful;aut Imperator, aut Dictator, uel quíd huiufmodi fuc; 
rit, quí dignitatem eandem fibi acceísifTe indicare uoluerít, non infulfe (tatuam 
ponet, ín cuíus manu lzuaanularís digitus eodem inflectatur modo, atcp eo^ 
dem loco cum ipfo minimo applicetur. Duo ením uel bís, uel iterum, eo geftu 
exprími manifeftum. 
 CORPVS VEL IMMVNDITIA. 
[t ucró dualís numerus myftico fignificato corpoream indicat naturam, & 
pro immundis accipit in facris, quodis numerus fociandis generandiscg cor^ 
poribus aptari folet:de quo uídendus Adamantius lib.tertío ín epiftolam Pauli 
ad Romanos,ubi de propitíatorío loquitur.Summonet D. Hieron.in hancfen 
tentíam aduerfus louiníanianímaduertendum effe iuxta Hebraicam ueritate, 
in prímo,& tertío,S&quarto,& quinto,&fexto die,expletís operibus finguloru, 
fubíectu efTe,Ecuidit Deus quod efTetbonum:in fecundo ueró die hocomnino 
fubtractum,utadmoneremur non effe bonum duplicem numerum,quoódab τιν 
nione diuidat:nam unitas tota Dei eft:dualitas ueró fignificet hieroglyphice foe 
deranuptíarum,quibus ubiq; Hieronymus pauló fe infenfiorem oftentat, 
ΒΥ ΘΟ ΕΥΝ ΓᾺς 
E95 uero ipfo ge(tu quo in finiftra D V O, indextera digitus idem D v^ 
CENT A fignificat, 
ΠΣ 
NI autem, quem nonnulli Vlediícum, plures infamem & impudicum 
appellant,íta penes duos inferiores adcuruatus;ac fi cíthare cuiufpíam filo 
una ferie geftucp apprímendi effent,ternarium effingüt numerum.Quodd; fuz 
períus de títulís &honoribus attigimus, ubi tergemíni cuiufquá notádi eflent, 
hocaffumi poteíthieroglyphicum. 
ANIMA, DEVS'VE. 
S ipfe etiam numerus fuum habet fignificatum,quippe quí íncorporeze na^ 
turae confecratus, nuncanímze, nunc Dei (imulacru, híeroglyphicumqg eft: 
de quo multa Pythagorící, multa etia ueteres Theologi dífputarunt,quae breui 
tatís caufa funt practereunda., Illud tamen non omíttam,Propitiatorium in diui 
nis in(títutionibus longitudine duoru cubitorum & femíis fierí demandati, ut 
id Chriftu hominem fienificaret, quod & apud Paulum epiftola ad Romanos 
habetur : qui quídem licet uerus effet homo, quem propofuit Deus propítíato. 
rium per fidem ín fanguine cíus, aliquid tamen habuít quod humanam excede 
ret natur&,tría tamen non exzquaret: nam pater eo maior eft. Sed fi quis μας» 
pertíus declarari fibi uoluerit, ad eius epiftola interpretes accedat, Quod ueró 
paulo ante bínaríu malum e(Te dicebamus,facerdos Heli,cap. 111. prími Regu, 
dualem numerum pefísimi fpiritus efTe (ufpicatur,uti Deiternaríum.INam ciim 
angelus dominiSamuelem bís uocaffet, tertíam uocatíonem expectandam du^ 
xit,utuocem diuinam effe cognofceret, 
€, GC. 
Tode σεται digítod quo tría in finiftra, C C C. in dextera fignificant , Sed 


& uocabulü ipfum fuas habet fignificationes. Trecenta fiquide pro magno 
admo^ 


E 


F 


Liber X X XVII. 270 


A admodum numero ponuntur:utapud Catullum:Expecta hendecafyllabos tre 
centos, Quos fimul complexa tenet trecentos. & multa huiufmodi, etíam apud 
alios : Et tercentenas erroribus impleat urbes. Tercentum niuci tondent du 
meta iuuenci, T'ercentum tonat ore deos , Sane ciim fuperíus centenaríü pleni 
atcp perfectum numerum efle oftenderímus ex Adamantio, eundem tríplícatu 
fupremum quid fignificare nulli dubium relinquitur.Sed tercenteni in arce lon 
gitudine cubiti,o(tendunt hominem qui fità centenario lapfus,hoc eft, qui à to 
ta rationis íumma per ignorantíam deciderit;facile poffe per Patris, & Filij,San 
ctíd fpiritus cognitione ín trecenta reftitui, Hicautanimaduertendu cít;poffe 
nos geftuü conformationibus illud coniectarí quod aít Plinius lib. x X X 1111. 
cap. V HI.Janumà Numa rege dícatü digitis ita figuratisut C C C L X V.dierum 
nota,per fienificatíonem anní,temporis,X xui fe Deum índicaret. 

ΘΟ C Ex. 
Vimiítacg Plínius dicat,dioitis ita figuratis,uerifimilenó eft,quod nonnuL 
lí putant, ín dextera infculptá fuiffe literà T. quae apud Girzcos trecenta fi^ 

p gnificat:in lzuaueró x& E, quz fexagintaquingp fupputant.Dícamus ieít eius 
(latuz dexteram eo geítu figuratam, ut ca exporrecta trís inferiores dieitos gra 
duum ín morem íncuruatos haberet,qui geftus, utí díictum,trecenta fignat: lae 
uam autem,ut paulo inferius patebít,ita conformatá;ut index pollicis unguí cir 
cunductus;arctíísima eum círculatíone complecteretur, infamis uero mediam 
palmá ueríus adcuruaretur, duobus reliquís extantibus quantulumcuncj por 
rig potuerint:ita enim quingg € fexaginta defcribí:annum ením ad huiufmodi 
dierum numerü intelligi debere ciuiliter Pandect. ultimo Paulusait.Et interca 
larem,quo fcilicet bis fexto calendas IVlartías dicímus, quarto quoqganno nihiz 
lofecíus eodem díeri numero fupputari manifeftu, quía duo illi dies unius ui» 
cc habentur : nec íntereffe ait Celíus, utru priorean pofteriore die quid actu fit, 

SI. 
ipm igitur numerorum geftibus ita pofitís,infequentium aliorum tríum 
ridicula propémodü fefe offert geftículatio , Nam quatuor exprimere cum 
uolumus, minímum fuftollimus,relíquis in incuruatione fua permanentibus, 
Ita quartum Cos, Imp.Dict.& reliqua. 

c CC ὍΣΕΣ: 

Adem ratione modod in dextera ijdem compofiti dieiti, C C B C. confti 
E fuper hocaliud ad negotium, 

V. 

Viincgautem;aut quinquies oftendere quí uolunt, anularem & minimu ex 

porrieuntíÍmpudicum palmam ueríus íncuruant, uti in ani ftatua díceba^ 
mus , INecgquídem hoctantü figno quinarium fignificabant Αἰ eyptíj, uerum 
ετίᾷ per ículptac Stellae hieroglyphicu, propterea quód;,ut Horus aít,ex ínnume 
rabili (tellarum multitudine quincs tantu funt ea prerogatíua przdítze,ut mun 
di,quod illiaiebant, curam gererent, humanis rebus omnibus confulerent, ni^ 
hilj apud mortales fieret, quodab earum arbitrio non pendéret, Eco, (i míhi 
dicereliceat,defumptü putoà radiorum numero, quo Stella pifcis infignita eft, 
quod & naturalis hiftorie fcriptores tradunt,& ego in Anconítanum littus eie 

ctas magno numero confpexi,& manibus meis attrectaui,Sed^ 
ením de hac pluraloco fuo in coclefti, 
bus enarrabuntur, 


Y 2 


Pierii Val. Digiti, ἃς numeri. 
SENSVS, 

Ed & ipfe quinarius numerus quomodocunqy defcriptus figuratus'ue, fuam 
e habet hieroglyphícam in facris fignificationem:pro quincp enim fenfibus ac 
cipitur. Vnde illud Ambzrofij peruulgatum de quingruírginibus prudentibus, 
& totídem fatuis . In antiquioribus uero Mofaicz legis preeceptis,qui peccaflet 
in fanctis,tantundem reddere iubebat,&ad illud quintas adíjcere,quod ín exem 
plaribus Gracís ἐπίπεμήρν legitur;ut fcilicet taintelligamus:Sí quis de facrís uel 
oblatíonibus ucl muneribus in ufum pauperum erogatis,aut pro templi aedifi 
catione, alteríásue uoti operis defignatione datís,quing; interuertiffet, oporte^ 
reeumquíncp arta tecta reddere,mox peccatí uenià ímploraturü ἐπίπεμῆϊον adij^ 
cere,hoc eft, € altera quingo,X aliquid infuper auctarij. Quam fententíam Cy. 
rillus examínás íta meditatur;Sí quis,inquiens,quing; fenfuum opus peruerte^ 
rit,& debíto honeftodg unumquenqy officio defraudauerit,oportere eum fynce 
ros illos, & integros Deo reftítuere, mox alios quíncp interiores adijcere, & ho 
rumomníum deníq; fummam & folídationem quandam fuperaddere, firmum 
Ícilicetbene agendi propofitum,fi Deo fatis ex afe facere uoluerit,Eodem face 
re uídetur,quódab uno menfe ad quintum ufq;annum didrachme quíncp, hoc 
e(t,ut Hierofolymitanus Hefychius interpretatur,quinqp fenfuum perfectio, fit 
oblatio,queídeo pergeminatum numerum exprímitur,ut intellieamus, ea que 
puer fenfibiliter audit, uídet, euftat, odoratur, & tangit, ea etiam conduplícet, 
dum ad íntellectum ea accommodare fuerit inftítutus, 
I QVINGEN T A. 

Dem oeftus ex íjídem digitis ín manu dextera, quingenta fupputat. 
V. I. 


Nice ueró inlaua folus incuruatus;auriculari & alijs exporrectis,fenaz 
rium oftendít:de quo multaapud Macrobium libro fexto, 

S'ENX GEN IA. 
ΤῈ dextera uero eodem depofitus modo fexcenta colligit: qui numerusapud 

Latinos pro maxime ingenti copía, numerofifsimads multitudine, acpropé 

modum ínfiníta, hieroglyphice proferri folet. Ad Atticu Cicero: V enio ad epi 
ftolas tuas, quas egofexcentas uno tempore accepi, Ad eundem idem:In quo 
multa molef(ta, difceffus nofter, belli periculum, militum improbitas, fexcenta 
pretercaalía.L'epidedg Plautus, Captiuis,Sexcentoplago nome fecit illi,cui pla 
ex ínnumerznuncíabantur,Sed ne fexcenta eiufmodi proferá, ad reliqua enar 
randa progrediíar. 

VII. D.C.C. 


BE íam trium digitorum fpatijs decurfis,tertium iterabimus,quod palmam 
mouceat,Facta igíturad auricularem rcpetitione,eum dícimus,quantulum^ 
cung; porrígí pote(t,aad imum ufcy palmze tuberculum appreffus,feptenarij nu^ 
meri fignum effe. Etín dextera, fepties centeni,Eo ueró eeftu componendo me 
díus quoq; adflectí cogitur, ac uelutí enomon horarius fupra anularem pro^ 
mínere,utca fit eius digiti fieura, quam trapezitae nuncin feptenarío notando 
delineant,ín hocícilicet fignum 7. 
CENTVRIO, 


A C;neleue quid attigíffe uídeamur,eadem trapezitarum nota ín plerifqy ue 
terum monumentis adículpta, ccturionis figni habebatur, O ftendít mihi 
Romac 


E 


Liber X XXVII. 271 


A Romz uetuftum admodum monumentum ex marmore Thomas Petrofanz 
étius,uir antíquítatu huiufmodi ftudiofifsimus, in quo € fignum íd incífum e 
rat, € uerba rem ínterpretantía,ín hunc modum addita, 

SIGNVM CENTVRIONIS, 7, 

EI Bononiz infcriptiont uidímus ad D. Petroníj edem, in qua figni ídem 
codem fignificato incífum fpectatur, Romae etíam apud Paulum Czfium 

Cardinalem infcriptionem uidi eíus notze,qua fic incipit: 

MOGUBOMPIEFPO:C ME. .AANTISASP RO. 7L EG.aXV. 

AID. OE ΕΑ  7:1C O:ET- ILI. 

& qua multaibidem infculpta funt milítaría, de quibus in Armorum comer 
tarío abunde meminimus, 
Dy*E:V.3S: 

INE eratautem otiofum feptenarij nomen, quod hieroglyphicum effe Dei 
Philolaus affeuerat,quippe quód ea fit eius numeri praerogatíua;ut ipfe fi^ 
bi (imilís,alterab alijs fit, ueluti Deus dux & princeps uniueríorum folus fem 

B per, fingularis & immobilis . Inter enim ea quz intellectu percipiuntur, fepte^ 
naríus (ine motu eft, nec quícquam patitur, INamalíj numeri partím generant 
non geniti;partím generantur, cum minime generent alij utrung; obeunt mu. 
nus: folus uero feptenaríus utriuícg conditionis immunis, V nítas quíppeà nul 
lo prorfus genítaanumeros omnes quotquot habentur generat , Octo ueró ge^ 
nerantur àbís quatuor, nullum autem generant, [Nam numeri hicínfra dena: 
rium intelliguntur. At quaternaríus eorundem & parentum & liberorum íus 
obtínet,octonaríum quippe gignit;à bis duobus ipfe genitus. 

PSAL I PASS. 

V'orum cüm nihil accidat feptenarío,quód fine matre fit, quod uirgo Pal 
Qi afsimilatur,& quorundam fymbolico hoc utentium idiomate mos fuit 
íummi Dei fapientia uocabulo fignod Palladis interpretari, quanquá ubi figu 
ras mathematicas aliquothoc comentandi genere declarauimus, ternaríum & 
zquilaterum tríangulum przciput Palladi dicatos oftendimus . Sed quoniam 
alibi,qua feptenaríus fienificata habeat in diuinis literis, dícenda funt, hic fatís 
fuerit pauca hzcattigifle. 

C OrG HO. OLG UIN! GIEONQ EPA: 

ΝΜ itacpauriculariadicctus, ita ut unà cum eo extremam uola partem 
apprímat,octonarij numeri hieroglyphicum erit ín leua:in dextera octíes 
centena recenfita indicabit, 
ΟΝ: 
v pium demuad extremá palme πο] unà cit duobus inferioribus applíca 
tus;ita ut totà obtegát,nout in finiftra coftítuit;in dextra nouíes centena, 
ΜΉ νὸς 
Es ctíam nouenarius ipfe numerus híeroglyphícus, quippe qui fe non intra 
cutem contíneat, fed effufus plurimos ignificet : quod Theon obferuat in 
Arati carmíne, οὐνεώγπρα xoá. non quod nouem, inquit, tates uiuat, fed quod 
perquandíu,ut Tibullus, Cuere cormices multos dicuntur 1m annos. 
Apud Nicandrum swéurtollegas, pro, aliquot praeditum aculeís.Idem sut 
cse σφονδύλες ín Scorptj cauda ponít,ciim Íeptem tantüm ín ea compages enume 
rentur, Pro multis igitur noue pofita interpretes agnofcut,de quo fatís in Scor^ 
pij comentario , Q'uín & Alczus hydram οὐνεακέφαλον eadem ratíone dixit, cüm 


Y 4 


Pierii Val.Digiti,& numeri. 


Simonides eam πὸ τακοντακέφαλον tradat. uem imitatus Maro,ita fuper ea: D 
Quinquaginta atris immanis hiatibus ἤγάγα. ΔΑ hoc etíafacit, quód Hefio^. ' 
dus nouem inquit noctes louem cum Minemofyne íacuiffe, unde Mufarü pro- 
lem fufceperit.Oportere enim,aiüt interpretes,eum diu ftudijs incumbere, qui 
fit moxaliquod ingenij atcp doctrínage memorabile te(tímonium relicturus, 
Nam decem bos luca per anmos 
Parturit, Ingentem prolem paritura nitensa, 
2Dentis ebur decora ampla virtim decora ampla "Deorum. 
DE" N^ GAS 

jos (tqu& igitur digiti tres inferiores triplici decurfu ludi fuí partes peregere, 

athletas nunc fpectabimus, pollíces quippe, índíci unumquencp fuo comit? 
fos, uaria quoru colluctatío à laeua theatri parte per decadum campuyaltera ue^ 
τὸ ad dexterá lucta per numerofiísimas chilíaduarenas exercebitur, Erit igitur 
conflictus prímus,lacuz index ín primam pollicis fui fuffraginem unguem affi 
gens, quem attractus pollex íta urgeat, ut colluctatorem ftrangulatione quada 
clidere uideatur. Hieroglyphicu hocdenaríum, alterum ueró parad dexteram E 
millenarium recenfebit. De denario locus patefcit apud Apuleium, Apologia: 
Si trígintaannos pro decem dixifles, poffes uideri pro computationis geftu er^ 
raíÍe,quos circulare debueras digitos aperuiffe, (το ueró pacto digiti ín trícez 
nario aperíantur, loco fuo dícemus. Apud Horum INiliacum ínuenias Ππεᾷ 
unam furrectam cum alia fuperne deiecta, uel incumbente, decem linearu, quae 
in plano ducende effent; hieroglyphicü effe. Puto ego hunc exprimere ucluife 
denaríum numerum cuíus fcilicet denze unitates per lineas totídem fignificari, 
tanquam per puncta,folitz effent,quaeapud Zeyptios eiufmodi tantum figu^ 
racomprehenderentur:compendiofam enim rationem aliquam ín numerorum 
notis nationes omnes, quaeqg fuam, excogitarunt, Omnino enim codices quos 
infpexi, omnes eo loco mendofi funt, prae(ertim imprefsi,qui fic habent: γραμμὴ 
ὀρθὰ μία ἅμα γραμμῇ meon δέκα γραμμὰς ἐπιπέδας oxuatreei, Sed &x in manu fcriptis ali^ 
quid defideratur, quorum mínus corruptí íta habent, 2eouud ὀρθὰ μία ἅμα γραμμῇ 
ἀδικεκλημθύν (hícuacuumrelictu) ἢ da γραμμὰς ἀϑιπίφες σημαίνεσι. quorum hac 
e(t fententia: Linea una recta unà cumaltera fuperne fibiadícitalinea,uel (híc 
uacuu) ueldccem lineas planas fignificat. Putoautlineas illas ita ducendas 1. F 
INam aliquid (imileapud nos e(t, cim línea plana fuperne ducta,cui punctanuz 
meralia fubijciant,que fingula unitates oftendát,duplicatu numeri tantunde fi 
gnificat,quot funt figna, qua plane illi líneze fubdita cofpiciuntur, ut Tir] v 1R. 
aut uil. v 1 R. pro Sex.uir,& Decemuir. In Αἰ gyptíaco uero figno,fuperior il^ 
lalínea producta oftendere uidetur, licet unatantum fignata fit, X, tamen fibí 
unitates adíci(cere.C)uod ueró de duplícádis punctis dicebamus,multis poteft 
ueterum ínícriptionibus cofirmari,fed unam tantum exempli loco ponam,quá 
Veenetíjsapud clarifsimum uirum Danielem Ranerium fenatorem, antiquo la 
pide ita notatam inípexi. Itu] v 1R. quod tantundem eft, acfi DE CEM VIR 
fcripcu εἴτε. Intelligendu ením eft puncta illa quatuor, linea illa fuperne ducta, 
duplicarí.C)yuod ueró ad Horuattinet,id ideo appofui, ut caftigatiore codicem 
quarendu admonere, Nec melatet Probu de notis antiquoruü,eius lineg fuper^ 
ne ducite fignum,ad millenariu ufcp prouchere, fed in eo libro multa funt multo 
rum arbitrio,atqs eria errore,inculcata:neqp rei cuíufpià fana intelligentia magis 
noftro temporc dcüderatur, quàm ínfcriptionu eíu(modi uera cognitio , Adid 

uero 


Liber X X XVII. 271 


A uero quod fuprà [uz pollicem indici, quippe decadas chiliadibus, refponde^ 
reafferebamus,Romani quoqpad A gyptioru, Chaldeorü, Perfarum imitaz 
tioné,cüm dece fignarent,per X duplice líterà fuà,quód decuflatio,qua infignis 
eftjlocutíonem denarij faperet : Mille fa&uri,litera eadem in fuo iure cóferuata, 
capíta tantüà dextera leuacp oppofitis femicirculis,cuiufmodi alij apoftrophos, 
alij,ut V ictorínus,ficilicos appellaucrüt(eít ením ficilicus ponderis certi meníu 
ra,quz (figno hoc 2 figuratur)coníunxere, At ita ex X litera.ut dictum ef(t,fua, 
CO millenaríum híeroglyphicum formauere, utí quo geftu lzuz digiti dez 
cem oftendunt,codem dextera mille proferunt. ()uamuis Prifcianus,qui nihil 
non arrogat grazcitati,id (ecundum Attícos, quibus χίλια mille funt, factum ue 
lit:atqpideo, ueluti illiad hunc numerum prima tantum nomínís líteraufi funt, 
quippe X.ítanos M pro mille pofuerimus.Sed hocnó uincit, quin notam cam, 
quam fuprà pofuimus,à fua potíus litera quàm à grecanica Romani defumpfez 
rint, INon eft autem hic pratereundus Ciceronis locus, epi(tolaad Tironem, 
que íncipit:Quid igitur?non ficoportetzubí ín uulgatis codícibus fcriptu, Hel 

B luo nequifsimusfe(tertía C C.dabat, nulloaprico horto, nullo emiffario, nulla 

macería, nulla cafa. In uenerandz antiquitatis codice bibliothecae Medicez, ita 

Florentie fcriptum obferuaui:Helico nequifsimus TIS. COO dabar.ld.íe(tertía 

mille dabat, indicat.Idem hieroglyphicum in multís antiquorum memorijs ani 

maduerti, ποτα πιά e(t Rauennze marmor uetus íta infcriptum: 

OB MEMORIAM PATRIS SVI DEC. VII. COLLEGII FABR. 

M. R. HS. CO. N. LIBERALITATE DONAVIT. &quzíequunt. 

hoceft:Decurionibus feptimi collegij fabru municiptj Rauennatis feftertía mil 

le numm. Hacueió etiam apudantiquaruü inícriptionu impre(lores ineptifsi 

me corruptifsimedg edita funt.Idem in antiquis infcriptionibus indicant CO. & 

«D. dequibusloco fuo, ubi quínquagenartj numeri hieroglyphicum profeque 

mur, Suntquimillenaríu numerum,per miliariz fpicae hieroglyphicum indí 

cent;necp quidem autores abíunt,qui genus id fegetis nomen à maximo granoz 
rum numero, mille (cilicet;accepi(le tradant,utin fpica dictum. 
IX. XII. &trcliqua. 

H5 igitureo oeftu coftítutis, ubi accidifTetut denaríjs reliqui etíam numeri 

infra X adiungendi effent, tríum illi, ut oftenfum e(t, inferiorum digitoru 
flexicnibus porrectionibüsue fignificabant; V ndenaríus quippe,indice ac poL, 
lice pro dece circulatis,auriculari mox eoloco,ubi unu fignificat,adflexo. Duo; 
denaríus, firma denarij círculatione permanente, anularí ad aurícularem adiez 

&o.Ita reliqui numeri ufqgad unum de uiginti, prout per inferiores digitos o^ 

ftendi,fatis explicatum. 

2C VAT, 
Voniá uero fextodecimus numerus inter hos collocatus eft, eiusco ienifi 

Q aio magníapud AZ gyptíos momenti fuít, € iam conftat numeru eum per 

medium molliter inflexum, & indicem & pollicem circulatos fignificari , nunc 

quid ipfe (ibi uelit numerus,uidcamus. 
V.O'EVP'T' A'S, 
Sors A eyptij facerdotes per eiufmodi numerum co, utí uerifimile 
eft,geftu fignatu;uoluptatem,preciput uenereá índicabant. Ab eo fiquidem 
annorum numero adoleícentulí ad muliebres confuetudines, & oblectamenta 
nequitie incocptant animum applicare:lícet ad ter feptimum uíqpannum femen 


Y 4 


Dierii Val.Digiti & numceri. 


infcecundum effe dicit Arí(toteles. Quod ἢ prolificü (it, ucl exigua,uelim perfe D 
ca generaríautumat, Α bis feptímo autem anno pruritu Veneris incitari uult; 
aquo etíam tempore pubeícere prímüm incipit, (tirpescp imitari,ut Alcmaon 
Crotoníata ait,que feme lature Horefcut prius. A tcp hic ille eft etatis llos,de quo 
fzpíus apudautores: utapud Terentium: Anni? fexdecim, οταείς flos ipfe. Et 
Ouid.philofophic itiu(modi nó ignarus,ciim Narciffum oftendere ucllet eius 
efTe iam actatís,utamoríbus dare operam poffet;ait; 
damd,ter ad quinos vnum Geplifius annum — Addiderat. 
Indicíum autem inccepti coitus e(t uox crafsior & inzequabilís,que fecunda fere . 
omnibus hebdomade,uel faltem incipiente tertía,euenit,& fubalaris odor, Ari^ 
Ítoteles id τραγίζῳν appellat. Antiquínoftri,ut Cenforinus ait, hirquitillare dixe 
runt, X quibus corpus olere íncipíat;hirquitallos.|Nam annoru quatuordecím 
ucl zaif«,uel qi&v appellabant, ad fexdecim ueró ἔφκξον, ut T erentíanu illud obi 
ter interpretemur, οί μα 15 excefsitex ephebis, quanquà ὑξέφαε Θ᾽ quoqgu^ 
níca locutione Girzecís dicitur de erandiore iam adoleícentia , Adftipulant huic 
Aigyptiorum comento Aftronomorü tradítiones fuper zetatum affe&ibus: illí E 
ením Lunam ad quíntum ufq;annum infantem propémodum ductare dicunt; 
decenníu inde Mercurio adícribunt, unde illud eíus aetatís ftudium rerum plu 
rimari, & mutabilitas, & inconftantía,ut modó hoc,modo illud appetant: hínc 
geítiunt paribus colludere, temerecj íras colliguntatq; ponunt, & ut Horatius 
ait,mutanturín horas . Mox hominem fextodecimo ztatís anno in V eneris di 
tionem deuenireafferunt, Ad huncuíqsannorü numerum & Seruius Tull. & 
Terentius Varro puerítíam protraxere. INam R ex in Inftítutionibus fuis pue 
ros ad (extumdecimu ufq; aetatis annu appellauit, ad quintumdecimu Varro. 
luniores illeà (extodecímoad fextum & quadragefimu ufq dicit, adolefcentes 
hícadtrigefimum uíqs. Quod reliquü e(t actatís apud illum feniores habentur. 
Apud Varronemàtricefimo ad quintu & quadragefimu, iuniores, inde fenio; 
rcs,acdemum fenes appellantur. Díuer(ahzcaliquantulum ztatís defcriptio a^ 
pud Pythagorá;qui uitam homínís quatuor zetatibus difpeícit,uiginti unicuiqg 
annos impertiens,pueritize quippe,adolefcentíz,iuuentuti,quam Latini uirili 
tatem potíus appellarunt;ac fenectae demum:quas totidem anni temporibus ae 
quiparauit,ut fuo loco fingula tractauímus. 
E X-CUEJSSSSVaS- 

reuse Íciendum eft, hunc quoq; numerum ex eorum effe claffe,qui multi 

tudínem excefIümue fienificant, Cüm ením dicimus fedecim pedibus fupe: 
rare, íntellíoímus maxímo excedere interuallo. V furpatum ab Ariftíde,qui Pe 
riclem díxit ἑκκαίδεκα aódtons αἰοίγαι «ὅν ῥέτορας οὐ Gic λόγοις. Ab Eupoli,ut Bruto often 
dit T'ullíus, 

X XS 

(gn uero X X, fienificareuellent, pollicarem ungue infimz indicis fuffra; 

gini(uthocpro re utar uocabulo)adprimebant,;ubi fcilicet index ab infamí 
incipit feparari. Bedas uero,cuíus codícem in damno effe fufpicor,non enim ad^ 
duci poffum uirum tam eruditum τὰ fcripfifTe, utinfamem hieroglyphico eiut 
modiíadmifíceret, quippe qui apud eum fcriptu legerím, impudici (ummitatem 
inter nodos índiícís € pollicis arcte figendam efTe: quod fi quis facere meditetur, 
id (ubfequetur íncómodum, ut neq quo pacto pofsís tría & uigintí cómonftra 


re,neq; unum de trigínta repraefentare, & alia multa cíufmodi, cüm in X X 111. 
often^ 


Liber X XXV Il. 273 


A oftendendis tres illi inferiores digitiarctius contracti,linezs qug palmae eiuíde 
flexu media fit;ita applicandi fint,juttríum graduum fpeciem pre (e ferant. In no 
uem ucró & uiginti notandis,ijdem dieiti quantu exporrigi poffunt, ad palmae 
uícp radicem apprimantur, Qyuare necefle e(t decadas omnes,indicis & pollicis 
tantüm gefticulationibus explicari,nullo eorum ín focietatem admifTo digito, 
qui partem eam que numerus uocatur, indicent. Acne quis autoritate cuiufpià 
decipiatur, Erafmus ille multiícius, quifcholijsín Hieronymuad louinianum, 
ubi de uirginitatis agitur híeroglyphico per coronam exprefTo, inepta quacdam 
fomníauerat,quae nemo und erudítorü cogitaffet:ciim erroré mox recognouit 

fet,dum cognitiora,ut ipfe dicit, traditurü fe profitetur, loco hoc impegit in Be 

dam,ímó in uítiatum Bede codicem , Eandem iacturam fecit in quinquagenarij 
nota,cüm apud Bedam fcriptum fit corruptifsime de e Girzecee literae fimilitudi 
ne,quod loco fuo, fug dabitur luci, 

MIEGHHTS LESSE OX 

ms precium mihi uídetur,anteaquá uíicena hecamitt&,quid fibi uelint no 

te VOT, XX.innumíis Karís, uelut uulgusait,triumphalibus arcubus, 

explicemus, Dicimus ítacy fieri folitum id in falutis auguríum,cüm fcilicet S. P. 

Q. R. uouebat hzc ucl illa facrificiafe laturos, ludósue celebraturos, aut ades 

dedicaturos, fi przfcripto annorum fpatio Refpub. in codem ftatu permanfif? 

fct, quo tunc florebat cim uota fufcipiebant, Hincapud Cornelium Tacitum 
leeas;falutis augurium quíncg &€ uiginti annís omifTum repeti, ac deinde conti 
tinuariplacuiffe Claudio Imperatori.FuifTe ueró (alutís augurium in hunc mo^ 
dum ait Dion, ut fi Deus permittat, falutem populo pofcerent: quafi ne falu^ 
tem quidem à dijs petere fas fit, ni(i prius hocipfum dij concefferint, Obfer^ 
uabaturautem quotannis díes una,in qua nullusad bellum exercitus proficifce 
rctur, nemo conrra hoftem fe pararet, nemo pugnaret, quod in bellis ciuilibus 
haudquaquam obferuari poterat:hocfalutis auguriu,cumalijs caremontjs iam 
abolítis,rc(tituit& Auguítus Czfar, Apud Liuium fepe reperías uota eíiufmo 

di facta,Inara fiue arcu Cóoftantíni IRomz v o T. X X.ícriptiafpicias.In num 

mo Maximiani Pceni v O T. X X.in medíalaurca pofitum.lta pleriícpalijs locís 

& nummis, V O T.X.alibi, v O T. X X X. uotis quippe decennalibus;uotis ui^ 

C cenalibus, trícenalibus,reatum fcilicetuoti folutum, quod íta poftea pofteritatí 
comendabant,factis aut ex xcre aut marmore monumentis, 

MVLTITVDO. 
i autem fcitunon indienum,quód uicenalis numerus multitudinis figni 

ficatum habet,de quoapud Theocritum legas: 
$3 ἔκτωρ ἑκαάξας ὃ yépaLT6v C" dug παίδωκ». 

Ciginti natorum Hecuba neq, maximus Hetor. 
ubi poétam numero abufum aíunt ínterpretes,pro multorum, propterea quod 
fitnumerus multitudini maxime congruus, quod etíam apud Simonidem ob; 
feruarunt, Homerus in eiufmodi fignificatum undeuiginti pofuit,quod Latini 

uno mínus uiginti dícere confuerunt. 
' DV Oo: ΜΠ ΣΤ A. 

VES fuperius eo geftu figurarí oftendimus,cim pollicis laui unguem ín 
cum índicis X infamis infimu locum,ubi dieítí illi duo diuaricari incipiut, 
affixerímus, Idem ge(tus ij(dem dígitis ín dextera duorü millium eft hierogly^ 
phícum, INegrultra repetemus,qua fuper hocgeftu perperàm à quibuídà alijs 


Pierii Val. Digiti, ἃς numeri. 


excogitata funt: fedad calcem feftinantes, triginta iam & ter millia proferemus, D 
X X X. 

po Riginta, utiex Apuleio dicebamus, in denario indicabantur,indíce & polli 

ce adapertís, íta tamen ututriufq; ungues ad ofculum quodammodo coi; 
rent blando ínquit amplexu Bedas , Hieronymus, eorum digitorum coníun^ 
ctione molli, 

N VPTIZ. 

ES ueró numerus trícenarius nuptíarum híieroglyphicu,ut facrí Euangelio: 

rum interpretes, Matthaco;affirmant,quod non multum abeftab eo nume^ 
ro per quem E eyptij maritalem copulam,fiue,utapud Horum e(tmaris & fce 
minz congteffum fignificabant, gemina quippe uoluptatis ínteruentu , Nam 
ciim numerus, ut paulo ante díctum eft, x v 1. uoluptatis fignum haberetur, illi 
mox duoatqytrígínta nuptíarum hieroblyphicu effe conftítuerunt.INuptiz ue 
τὸ coníiuealisdg coniunctio eodem hic fignificato accipiuntur. Q)ui quidem con 
ereffus utrq; uoluptuofus cim, ut Ouidíus diceret, utríncp refoluat, geminari 
identidem pofcitipfum uoluptatís fignum, Atcghocillud eftin diuinis desde E 
teris,quód trigefimus annoru numerus pro maritali copula ponitur, V nde tru 
ctus ille trieefimus,quí offertur Deo,cum coníugalis uita cafte puriterdg,& nul 
laalterutrius partís íniuría cum fide peragitur, Comode ucró fecerimus fi rem 
huiufmodi fculpturí,eam nó ex duplícatis X v 1.uel ex íntegro X X 11.fecerímus, 
at manum ípfam ea fpecie compofuerímus, ut X X X11, reprzefentet,unguibus, 
uti dictum e(t, leue manus duobus illís ad ofculum coéuntibus,anularid; & au 
riculari ín flexum palmz apprefsis, ut duo fignificent addita trícenis. 

q'UETRZN WHUMUDLSL EA. 
Ds ceftus in dextera, quí XXX {πίοι coómonftrarat, tria millia fignificat, 
Quefuerintuero apud Romanos millenaríorum note,qug paucifsimis aetate 
noftra patuerunt, quz earü ratío, in quinquageno € quingenteno numero co^ 
piofius explícabimus. 
X L. 

V od (i pollicis ciufdem fuffrago lateri uel dorfo inIzeua eiufdem indicis fu^ 
Q perínducta fit, ita ut figno ἐκ facto digitiambo quantum fierí poteftexten^ 
dantur, índíce tanquá horologij cuiufpiam 2nomone prominente, quadragin; Ε 
ta (ionificabant. Atcphocillud eft quod apud Apuleiu habetur: Cüm ueró xr, 
quz facilíus caeteris porrecta palma fignificantur, ea XL, tu dimidio auges, non 
potes digitorum € geftu errafle;nifi forte trígínta annorum Pudentillam ratus, 
bínos cuíufcganni Confules numerafti, Haec ille difputat oratione fecunda pro 
fcipfo,ubi Pudentillá quadragefimu annum non excedere contendit,quá Ami 
lianus íarn fexagenariam depofuerat, ideodj nefas eflet eam ad nuptias folicita. 
re:quando, ut facri etíam interpretes aiunt, fexagenarius numerus uiduitati fa^ 
cer eít,ut pauló infràlocofuo plenius, Facit& ad uirum hícannorü numerus. 
Nam Philon problemate propofito, Quare Ifaac quadragenarius Rebecca du^ 
xit'tempus id congruu maritali copulzait fapienti uiro : id fieri boni ominis 
cauía, quía femen in uulua recondítum quadragenis diebus ín mafculum figu^ 
ratur. Efaus quoqj quadragenaríus ludíthen uxorem accepit, 

IGNOMINIA. 
Ls ud Hebrzos ueró ín flagris quadragenarium numerum uel uno excede; 


reinfame habítum,& pro ignomínie notaaccipicbatur, V nde illa in Actís 
v. lli 


Liber NOU VIR 274, 


(Ὁ V.llliautem ibant gaudentesà confpectu Concilij, quód dieni habiti effent quí 
pro nomíne lefu contumeliam paterentur, Verbum autem graecum illud &ux- 
«&&u, habet in fealiquid,quod infamia notatum índicet, fed & ínte(tabilis fit, & 
ad honores nó amplíus idoneus haberi pofsit, Apud Hebraeos ením lege cautü 
erat,ut fi quis uel un plagam fupra quadragenas accepiffet;ad honores & dígni 
tates confequendas non amplíus ídoneus haberetur. Hinc locus ille cap, x 1. fe 
cunda ad Corinthios epiftola patefcit: A Iudacís quinquies, quadragenas,una 
minus,accepi, Cur,una mínus,quazrít T heophylactus:atqp ea cítata lege iufsiffe 
ait ludaeos tot numero plagas,una minus,inflioine illi ederetad ienominíam, 
fiforte percuffor ultra conítíitutu numerum prouectus effet. quod (i errore, uel 
cafu aliquo accidiffet, eam effe uoluerant quadragenam : cupiebant ením eum 
per eiufmodi ca(tigationes ad fe trahere: quod fi facere potuiffent, par erat, ut 
homínis doctrína, ingenium, & fandi uís, honores (ibi depofcerent, quos ne^ 
quaquam deferre recufaffent, Cauebantueró nead repulfam locus effe poffet 
ignomíniz, Sunt qui fimplíciter rem accipíant, quía ludzi literae tantiim addi 

B cti habebantínlege;non excedendum in flagris numeru quadragenz., Sed nos 
illud, una minus, penfitamus , INeqj nefcímus Moyfem illum plagarum nume 
rum ideo nonexcedendum ínftituifTe,ne forte qui caftigandus tantüm efTet, ni 
mia flaerorü repetitione exanimaretur. Cuíus uerba funt Deut. x x v. Sínau 
tem eum qui peccauit dignum uíderínt plagis, profternent eum, & coram fe fa^ 
cient uerberari , Pro meníura peccati erít& plagarum modus, ita duntaxat ut 
quadragenarium numerum non excedant, ne fccde laceratus ante oculos tuos 
obeatfratertuus, 

R-EDEM?P!EIO. 
Es & ea quadragenarij numeri confideratio in diuinis iteríis,quód à v.anno 
uícqs ad uigefimu,qui fe Deo uouerít, redimere fefe poteft fructu quadrage^ 
narío, (iclís quippe X X. fiue ut Septuaginta reddidere, didrachmis, Síclus em, 
ut (zpe dictum,duabus z(timatur drachmis.lIIae igitur drachmz funt X L.Cu^ 
iufce reí híeroglyphicu fignificatum e(t, ut prater fenfuum ca(tigationem, pof 
fit ea etas ieíunijs ínterím & orationibus uacare,doneccó perueniat,ut opulen: 
tiorís docirínze fiat ídonea, Ad operis cuíus quandam fimilitudine Moyfes per 
€ XL.dies ieiunus oratíoni operam dedit. 
QVATERNA MILLIA. 
"n neídem fepius repetendo morofus fiam;qui ge(tus,qua τς díeitori col 
locatio ínÍeua fuít,cüm I 11 1.notaremus,eadé figura flatuscg idem ín dex 
tera quatuor millia computabit,Q)uía uero polliciti fumus loco hocrationé red 
dere,cur Romani millía hec per recta líneola,& ficilicos(ca eft certi ponderis no 
ta,adapoftrophí,quo nuncplurímu utímur,fimilitudince)hincínde adalligatos 
figurarint, oftendendu eft, Manife(tu eft millenarij numeri not, quz totanti 
quis in marmorib.ínípicit, hac fuifTe figura, «D. duo millia ueró ficilicis ad rectà 
lineolà duplicatís NLv:tría millía,triplicatis NZ quaterna millía quadruplica^ 
tís δύ) Prateribo millenaríü,quod id figni & à Prífcíano & alijs agnitu ple 
rííqslocís in cofpicuo eft.D'uo millía, Mediolani uideas in hortis qui olimZZichi 
Simonete fuerut;porta Coméfi,ea infcriptione,cuíus initia eft,C. V ALERIVS 
C. F. O. V. F.&qugfequunt.Caí fil.ob uotü fecit. επί HS.NLZ, A R BIT R A 
TV VALERIA& C.F.SORORIS,&Rauenneapud PetrinuSueflanu, M o 
NVMENTVM 15 ὧ EX TESTAMENT O.Sedimpreffores nonnulli 


Pierii Val. Digiti & numeri. 


fignum uitiarunt,utpote qui H S. C. C. T. 0. Ὁ. imperitifsime fecerunt. Terna D 
ucro míllía hac ratione fignata confpiciunturin antíquífsímo codice IVlediceze 
bibliothecae Florentía: nunc, ad D. Laurentij dicat per Clementem v 11. P. 
M.epiftolaad Caniniu Salluftiu,quzelibro 1 I.íncipit: Literas à te mihi Stator, 
coloco: Quod (cribisad me dedrachmís c c C L 111. notatu eft, De drachmis 
NL, quod cóputattribus millibus. Acne in quatuor millibus fimiliter fignan 
dís immorer,fcilicet πανί, hzecut íemel dicam,demu erit regula;ut quotient 
cung fiue apud Plínium,fiue Líuium,& alios,przecipue uero ín V errinis, L u^ 
num inueneris duobus C C prapofitis,totidem uero 11 fubiectis, C CL 11,in 
terdum etiam hoc modo per X. denaríá notam, C CLX X,tu NLZ facito,nuL 
ladubitatione ímpedítus. Vbi C C CL 111. uel CC CLXXX,tu LZ, Vbi 
CCCCLIIILuel CCCCLXXX X,tu NALz/.&millena tot firmiter credas, 
QVINQVAGIN T A. 
V inquaginta ueró hieroglyphicé per dieítos indicandis,Iaeue pollicem, pal 
Q ma tota paífa,deorfum inflectes,& r tertía apud Graecos lítere (imilitudine 
effinges : nonautem, ut Eraímus ex deprauato Beda codice fcripfit, cum quin E 
quaginta pollicem exteríorearcu ínftar greca líterz e íncuruatu ad palmam 
inclinabís.Sed iam ad huius numeri hieroglyphíca ueniamus, 
REMISSIO VEL INDVLGENTIA. 
puse autem híc numerus remifsioni & indulgentize confecratus. In ueteri e 
ním lege quinquagefimo anno cuiuíq; obligationis remifsio codonabatur: 
quippe fi quis poffefsionem diftraxifet,recipiebat:(i liber in (eruitutem incidit 
Íet,libertate aflequebatur:indulgentià debitor accipiebat,exul in patríà redibat, 
EJHEIOQEST(OV'S. 
IE cos quialterum à quinquagefimo uítzannum excefsiffent,cur nonnulli 
effacto iam corpore, mentis quoq; & ingenij debilitatem fignificari dixe: 
rint,non fatício:nifi Ariftotelis dicto freti (int,qui Politicis ait;poftannos L 11. 
ingenij uígorem euanefcere, V nde etíam Euripides Bacchis dixerit; 
Φ γῆρας ÜuGKs ἐσορῶ, VERS ὅκ EXq. 
Grno fenecla vestra mentem mon babet. 
Atcpalius non mínus dícax ait; 
"30ÀI& ^s μίωυσις $ Φρονήαθωρ. E 
Cani indicant etatem haud, prudentiam. 
Sedenim ad hecampliísimus erit alibi refpondendi locus. 
E PLVRIM I. 
T hic quoq; numerus multitudinem fignificat, quo libenter utitur Maro: 
Quinquaginta ntusfamula. 
Quinquaginta atris immanis hiatibus bydra. 
Quam tame € Simonides πο ζικοντακέφαλοκ» appellauit,cim Alczeus οὐνεακίφαλοις 
dixerit, uti fuperíus meminimus. V tcun qgautem quinquagenaríus numerus 
deícribatur, fpiritalis uite híeroglyphicum eft, & animi eius qui diuinis inten 
tus,fublimia quaeqs mente concipiat & contempletur, perinde ac duplícatus in 
centenaríu, ncgotiofam fignificat. Quinquagefimo enim poft refurrectionem 
die Sancti fpiritus afflatus aduenit, Etoperum noftrorü fructus uberrimi atqj 
pínguiísimi, ad centenarium ufq; numerum cumulantur, corum inquam, quí 
uitz integri , fcelerumdj purí peregrínationis noftirz curfum pit απ ες; per^ 
egerunt, Hic uero numerus centenaríus non fine my(terío per quinquagin^ 
ta po^ 


Liber XX XVII. 17; 


A tapotius didrachmas, quàm per drachmas centum exprimitur ín fignificato hu 
iuímodi:fed quínquaginta bís ideo complectitur, quía nullum bonum, inte 
erum & perfectum opus efle poteft , abícgipfius fancti (piritus ope auxilíoqp. 
Ad (imilitudínem autem quandam geftus eiufmodi , quí quinquaginta praefe 
fert, factum putarím,ut Latíni eius numeri notam L effe uoluerint:quanquam 
nó defintíngenía, quare fuperea fic philofophentur, aut ratiocinentur potius, 
INumerià punctis príus originem traxerunt, fed quía erant adeo exilia, puncta 
ipía aliquantulum producere cceperunt adínftar uocalís medi, - ; : :: 7 
I. I I. I HI. HH II. Sed Πίτα procefsiffent,utufqs ad noue lineolis totíidem unum 
quenq? numerum notarent , moleftam & ínconcínnam rationem fore fufpi 
catifunt: ad compendía igituranímum uerterunt,& pro quínario,ne quíncp li^ 
neas facerent, una fignata, relíquas quatuor peroblíquá unam à tergo ductam, 
^, fecerunt. Mox ufui placuit,ut expeditior effet fcribendi ratío,pro nota ea 
V uocalem quíntam (tatuere,moxd; ufqs nouem unitates eas addere, prout nu 
merus quifqs poftulabat, Ad denariu cum uenifIent,quinq; duplicarunt,íta ta 
p menutíecundum ínuerterent,& fubijcerent príori,junamdy facerent notam per 
decuffationem. Tribus hís notis procefTum e(t ufqy ad quadraginta & nouem. 
Vi(um e(t inde facere ad comoditatem , quam ex compendio aucupabantur, 
quinquaginta notandis, fign illud ex una obliqua linea pro quatuor rectis & 
quínta adalligata furrigere, ut ftaret quae pendebat ín latus, qua ftabat ín pla 
num deijceretur, Ita ex L notata funt quinquaginta. V entum mox ad cente; 
na, quz per prímam eíus nominis literam íntelliei uoluere. Ad quíngenta cüm 
uenifTent, rectam líneolam que iacebat in quínquagínta,in femicirculum adcur 
uatam furrexerein hunc modum, b .quam notam imperiti fuperiori capiti con 
iunxere, quartam Alphabeti literam arbitrati, Atcj hoc illud ficilíci eft,de quo 
facta mentío ín millenaríjs, quodà tergo quingentorum DU ítaapplicitum «D, 

mille facit, & ita reliqua, uti fuprà dictum. 

QVIN-A. MULILIA. 
Vina uero millía, quo geftu L ín lxua, codem ín dextera compofito £ 
ὦ incur. 
SEXA GINA. 
C Qr Iueró pollicem eoge(tu inclínatum, quo quínquagínta per fe fienificat, to^ 
; ds indice circunducto diligenter à fronte praecingamus, fexaginta conftitue 
mus. Hincerrorc fieri non potuiffe dicit Apuleíus,ut A milianus, contra cuíus 
accufatíonem cau(íam fuam agit, fexaginta pro quadraginta protulerit,quia lon 
σὲ diueríus eftutríufcg numeri geftus. 
CITTA KE ACS. 

Ernumerum fane fexagenarium;uti dicebamus,uiduitatem ueteres fignifo 
θῆναι quód mulier id aetatis natahaudquaquá amplius idonea eftad con; 
ceptum,propterea quodab eo annorum numero claudi uuluam philofophi na 
ture contemplatores tradunt:ideodg ulteríus illí nubere non licebat.cuilegí plu 
ríimüm niítítur /milíanus contra L. Apuleium. Sí qua uero, quodaliquando 
accidiffe ferunt,natu tam grandis concepiffet;oftentiloco habitum.Qyuare He 
lifabetís conceptus erandaeua ea aetate pro miraculo adduciturà diuino nun; 
cio,ut uíroini deiparz fidem faceret, poffe Deum quacunque naturz uím exce 
duntefficere, Saraetíiam cum à füummo numine fibi am nonagenaríz promit 
ti conceptumaudiffet,ri(ityutpote qua id naturz lege fieri minime pofle cogno 


Pierii Val. Digiti, ὃς numeri. 
Ícebat.Paulus quoqr, qui fexagenaríum numerum uíduitati dícatum agnofce 
bat, illiínquam uiduítati, quae uiduitas e(t, caftacg, fyncera & intaminata ín fo^ 
litudíne perfeuerat,ubi probatam muliere eligí mandat,qua íunioribus praefit, 
V idua,inquit,cligatur nó minor L X. annorum:ad eum τ numerum fcilicet 
perfectionem in muliere defignans.&quía eftuiro ínfirmior,nO nifi fexagefimu 
fructu collioit ín diuinis literis.Ideo fi fe redemptura fit mulíer, L'euítico,dídraz 
chmas x x x.offert,id e(tfructum fexagenarium.Eruditedgadmodum D.Híe 
ronymus caufam, cur Íexagenaríus numerus ad uiduas referatur, explícare uo» 
lens,ad numeri ipfius hieroglyphicum fe confert,in quo fcilicet pollexà fuperío 
re digito deprímatur, arcteqj cinctus ab eo, in quantis afflipatur anguftjs ipfa 
uiduitas,o(tentet,qua íta fit undecung cohibíta.Mox illud addit ad confolatio 
nem ; Quanto fcilicet maior eft difficultas experte quondam uoluptatis illece^ 
bris abítinere,tanto maius propofitum effe premium. 

LEOXUX.. ECTIOMMSOECGP UOEUEQDNOA 
MILLIA. 


VT uero & reliquas tris decadas attíingamus, feptuaginta exprimebantur, 
ut Bedas tradit,indice ut fuprà círcunducto, pollice ueró íta exporrecto,ut 
in medíum índicis artum affigatur.Neggaliud fuper hoc numero myftícuadín^ 
ueníIdem ge(tus ín dextera,fed n6 ex Bedaefententia,feptena millia cóputabat., 
QUE TO ΟΝ ΟΕ OCTONA 
MILL I A. 


D 


EÉ 


[5 identidem circumflexus, pollexcj protentus, ita tamen uteius unguis - 


extra medíum índícis articulum prominens appareat,octogenartj numeri eft 
hieroglyphicum ínlzua,ín dextera octona millia fignat, 
A DoOGJR AUDIO; 
Viquidem geftusad os admotus,;adorationis hieroglyphicum eft.De quo 
Apuleíus 1111. Metamorph .Etadmouentes oribus fuis dexteram, príore 
digito ín erectum pollicem refidente, ut ipfam prorfus deam V enerem relípgio^ 
(is adorationibus uenerabantur. 
NOO NGA GIN ΤΑ, E. T. ΝΟΥΕΝΜ 
MILLIA. 
I inflexum autem luz indicem, τᾶ ut eíus unguis ad radicem pollicis ap^ 
plicetur,pollex liber extet,qui fuperiore numero,toto extremo articulo op^ 
preffus eratab indice, nonagenaríus exprimitur. In dextera geftus ídem,millía 
nouem.lta ciim ad nouem & nonagínta peruentum e(t, manus omnis íta claudi 
tur,ut puenüfacíat,pollíce fuperextante, X ad medium infamis dorfum expor^ 
recto. Qui fi pugnoita includatur, ut c unguefuo totus occulteturarticulus, 
Ícxaginta nouem adítruet. 
TACITVRNILLTAS. 


S Vpee de myriadibus dicere, quz per manum uaríjs geftibus modo ad 


pectus,modó ad femurapplícatam indicantur, de quo apud Plautum: 
elus digitis pultat,cor credo euocaturus foras. 
Ecce autem auurtit nixus lena im femore babet manum, 
2Dextera digitis vationem computat feriens femur. Sed quoniaminten- 
tio noftra fuit hieroglyphica conquirere, nó artem omnem numerandi tradere, 


& argumentum id no indiligenterà Beda explicatum,& iam in omnium mani 
bus 


liben X ΧΧΎΗΙ 176 


A bus ucrfatur, finem huicdictioni facturus, quo numero taciturnitatem JE ey; 
ptij foliti (intíndicare, non e(tanimus praeterire, Erat isutique M X C V. mille 
Ícilicet & nonaginta quings, qui partím dextera, partím aua de(ignabatur.Mlil 
le,uti (uperíus oftenfum,dexterae manus índice, ad prímam fui pollicis fuffragi 
nem appreíTo,fummodp eiufdem articulo fuper índicis ungue inclinato. C)uingg 
uero & nonaginta;in lzuz tribus inferioribus digitis,inflexo infami, anulari & 
auriculari porrectis, índícís autem ungue ad ínfimá pollicis (uffraginem affixo. 
Caufam ueró cur eo numero taciturnitatem Αἰ gyptij (ignificarent,cam afferüt, 
quód compertum eíteo díerum numero,quí annos trís complectitur,nifi cepe 
rit puer effari, linouam eíus praepedítam efTe, neq; ullam fupereíTe ípem utam 
plius loquatur, Sunt qui Pythagoram triennale filentíü dicant hinc ín(tituiffe, 
utnaturz fpecies exprímeretur in difcipulis, quos,ut tunc primüm natos,alen; 
dos educandosdpanimi cibo fufcepiffet.Sed nos in taciturnitatis mentíonem iL 
lapfi,eíius demum memores, ne homínem grauíoribus occupatum (tudijs & dí 
Íciplinís, in leues adeo nugas auocare uideamur, dicti iliius fapientifsimi, M A^ 

BNVM DE TABVLA,nonfru(trauulgati, memores, nihil ulteríus (uper di 
gíto loquemur. 


PIERIVS VALERIANVS AD ILLVSTRISS. AC 
REVERENDISS. DN, D. HERCVLEM GONZAGAM CARD. 


ΜΝ ΔΝ ΝΜ OVA RATIONE EITER/.S EI DISCIPLIN € 
HIERGGEYBRHICE,;SLGNLIFLCENTVR, EX SACRIS 
AEG YPITIORVM LITERIS. 


Ξ το Urmius tuus, Intiles tllushrifsime,viv plame probus, e difeiplinis optimis μένει 
23 EY ἢ ditus, cuius tuopera mo olim ad dottrina (éd ad rerum tuaru etiam admimiftra- 
Ie i ij t10nem ytert, proximis Vifce diebus cium Romam adueni[[et pegotia tua Ctratu- 
cESES Aci γε, impendio me rogauit, Leonem meum illum Teryptiacuquem olim -Ampli 
tudimi tua dedicare copita[]em.fibi videndum traderem. Refhondrfuile quidem olm ad confr- 
lj fed provenata captum,quia fcilicet clarifümwus adolefcens difcipulus meus, Hippolytus γερά; 
ces,quo tempore Florentie 1n honore erat, leene fetum qui expetlabatur in dies, ad Álustrif. 

C Prinapem Fridericum fratrem germanu tuum mittere decreuerat marem e femina oritu- 
ros. [4 enim frater ipfe tuuspropagandi femimi cau[a, maxime cupiebat. [ta volebam ego, dum 
leunculorum illud par Splendidifsimo fiam tuo oblatum i propatulo [peclaretur, haberes e& 
tit Leonem alterum interiorem, quem vnà cum eruditifsmus, quos domi alis amicis attrecla- 
vesmulta enim ΤΉ τ: Leoni, qua siudioforum ommium ingenia femper exercuerunt.Lerim. 
accidit yt [em falleret leaena, quia vtranq, femina edidit,quave fublata mii quoq, eft mitten. 
di Leonem meu occa[Toyquia neq, fetura illa tam evat tran[mittenda,[me qua [fmeus venilJet 
Leo, importune accedere vifus el]et. Gepera tamen Cogit4Ye, nunquid aliud inuenire poem, 
quod ad ingenij tui fablimitate videretur accimadatius, cim opportume de Sudigs tuis ex ipfo 
eodem Furmio,que mili mirifice placuerunt, intellexi. aiebat emim te plilof phe ee diuma 
vum literaruleilionibus incumbere maxime uero pietatis noffra ignibus imcen[um, cogitatio- 
nes omnes tuas ad eiu[modi diféiplina conuerti|]e:qui quidem nunciusmili accidit tucundifa- 
mis : quandoquidem, fi quid ego huiufmodi fcribere mshitui[[em, quod ad boc ipfum,quod tibi 
adeo cordi eft, argumentum facere videretur [Terabam me tibirem longeucundiorera effectu 
rum.Erat yero mili tunc pra manibus, De literis e difciplinis comentarium,quod ad expli- 

2 


Pierii Val.Difciplinz. 


canda . Aegyptioru, atqueadeo matoru etiam noftroru quadam füper his myfleria conficieba, D 
quibus fcilicet imagimibus, per hieroglyphica (facerdotes "egyptu, per myslica mox yerba ve- 
teres Hebraorum patres literas e[Jent indicare foliti, quabus diféiplinas, quibus demum fapien- 
tiam ipfam figura[Jent. Interrogaui Furmum, an comentarium hoc, pro Leone mi[]um, vlla 
ubi e[Jet im parte placiturum . Legit, (σι, vt ammo est egregie candido, approbauit, Jnafita, vt 
omnt fummota contatione, libellum ommno mitterem. ( uus ego iudicio fretus, nam eum pa- 
lati tut optime callentem arbitrabar, quamprimum per occupationes licuit comentarium ab- 
folus, tibi, Ratim, quicquid id e[et,dedicau. CAdelis igitur ntifes bonoratifsime,qua de 
literaru sludiss, ded, humana diinai, difciplina yetuflas illafub rerum verbortmue quorun- 
dam inuolucris occultauerat, quod peritifimi quiq, inter fe hoc velut «nigmatum genere vti 
confueuerunt . Et nifrme[ufcepti operis fallit amor,[Pero te confenfum hunc multorum erudi- 
torum, qui per huiufmodi fculpturas "Aegyptiorum imuenta fecuti funt, aliqua cum volupta- 
te d /cepturum:tuumza, lbiinfhtutum tunc longe magn plaaturum, cim ex ifs, que fumus 4l- 
laturinationum pene omnium [ententiam,m eam quam ΧΩ fiudiorum rationem conue- 
nire per[pexeris.Sed anteaquam ad illam deueniamus, de literis quadam [rmpliciter prius dice 
renece[]arium eft. E 
Apud Aegyptios facerdotes librorum bibliothecarumue facies tumcorum fafciculo, CH ἀρ- 
penfa effet fepia,cribruma, ili abditum, hnieroglyphice fismabantur. Et literatoru homini me- 
morie, vel marmore,vel ere con[bicue, his idem figuris mculpebantur: e quicquid aderudi- 
tionis monumentum faceret boc elaboratum erat ornamento. 


LITERAE AEGYPTIIAGAE. 


73! A uero fpecies líteras,pracfertím AJ eyptíacas, utapud Horum 
«Xll eft, fignificabat, propterea quod & iunco illi, X atramento huz 
tj iuímodi de fepía exempto fcriptitabant, neq; ad hunc ufum az 
illio utebantur inftrumento . Quodautem ad fepià attínet, quae 
| pro theca atramentaría poni folita fit, ac perinde literas fignifi 
2.5 cet, nonapud Aegyptios tantüm, uerüm & apud no(tros quo^ 

que habetur. Perfius: 

Tim queritur cra[]us calamo quod pendeat humor, F 
Nigra quod infufa vanefcat fepia lympha. 

Atramentum fane Girzeci owrilaóns appellant.Sunt & alía pleracy fepize fignifica 
ta, fed ea inter piíces couenientiori loco memorauimus , Cribru uero fub fepía 
ponere ideo coómenti funt, quía ea prima funtarma, quibus ín pane conficiunz 
do utímur;atq; idapud Αἰ eyptíos ex iunco contexi folitu;znam à", quem 
foloiuncu appellare poffumus , utilifsimus ad naffas marinas, uítilíumdj nexus 
elegantium.In Αἰ eypto ueró,uti Plinius tradit,cribroru longitudinem ímplet, 
Admonebatautem ea cribri cxlatura,íta iunco & fepig fubiecta, eum qui uictui 
neceffaría comparaffet,líteris dare opera pofTe. Cui ueró defit prouifz frugis in 
annum copía, alij dedaturartí, aliámue fequatur induftria necefle effe, In hanc 
A eyptiorufententíam Símonides ínterrogatus,utru díuitie,an fapientía príus 
optari deberet,nefcíre fe,reípondit:id uero exploratu omnibus effe,fapientes di 
uitum fores frequentare, Opinionem tamen hanc interpretatione callída elufit 
Axiftippus, quià Dionyfioillofuo interrogatus, unde fieret, quod philofophi 
diuitu limina tererent, nó illi philofophoru:;refpondit, quía philofophi norunt 
quibus 


| Liber X X XVIII. 277 


A quibus egcát,illiauté minime, Sed utad A gypti mores reuertamur,illud con; 
ítat,anteaquam pollutíionum contage contamínarentur, & à príftína caderent 
diíciplína, prímaría apud eos nobilitatem dígnatíonemd eorum fuifTe, qui lite 
ras callerent, cum líterís non nífilocupletes operam darent, [Nam & Athenien, 
(ες morem huncab E gyptijs acceptüu aliquandiu feruauere,ut ís prímas ín R e 
publica partís obtíneret, qui & erudítione & fapientía maxime pra(taret, Et 
quantum ad ín(títutione attinet, R omaniartes hone(tiores omnes, & qualite; 
rarum ope comparantur, Liberales appellauerunt,quód earum dóctrina ad in 
genuos fpectaret. Híncilludapud T'erentiu:Fac periculum in literis, facin pale 
Ítrajín muficis, Qua liberum fcire equum e(t,folertem dabo, 

ΤΟΝ ΘΈΡΕΙ 09. 
que apud Αἰ eyptios inftítutio,(i quos habuimus codíces ín damnonó funt, 
S B O nuncupabatur, cuíus interpretationem pleríque ponunt,uíctus opu 
lentus, ucl ad necefsitatem idoneus : id fcilicet innuentes,líterarum ftudia rem 
paratam fibi depofcere . Qua in fententíafui(Te etíam Aríftotelem ex eo mani 

B fe(tum e(t, quod eum nullius rei egenum effe cupit, qui philofophíz fitoperam 
daturus , Et Zacharize Chimíos inter Hebraos nominatifsími dictum círcunv 
fertur:Si farínam habueris,legem capeflere poteris:fi legem affecutus fucrís,fa^ 

rinz non cgebis. Legís ením appellatione, literas intelligunt Hebrzi, & farinà 

pro frumento annonacg omni ponunt, Quod quidem cum eo quadrat, quod 

Iidem,fiue Cererem malis dícere,legum inuentricem fuiffe memorant,cüm eaz 

dem fruges etíam humano generi comonftrarít,de qua loco fuo plenius; Ad hu 

iufmodirem Ari(totelis fcomma e(t,quo reprehendere folitus e(t Athenienfes, 
qui íam à príftínis moribus & ftudijs decíderent, ciim tamen fe frumenti perínz 
deaclegum ínuentores fuifTe oloríarentur, frumento quidem plurímüm, legi 
bus ueró mínimüm uterentur, Sedenim magis faceread /Eoyptiorum fapien: 
tiam uídetur,fi quz alij de corporis cibo,decp rerum opulentia intellexerunt;ad 
aními pa(tum, S: doctrinz fcecunditatem referamus,cim dubio procul illi per 
cribrí fignum ἱερογλυφικῶς ínftítutíonem ínterpretarentur [Nam & azymorum 
calathus,quí Leuitico ab Aarone & filijs eíus offerendus erat,linguam;hoc cft, 

Íermonem , uel cloquentíam potíus díuiní numinis fignificafTe fertur. Sícut 

€ ením panís nutrimentum eft corporis, fic & lex,& doctrina Dei,nutrímentum 
e(tanimi, Cüm πετὸ fzpe cibus pro doctrina pofitus fit, nonapud Z'eyptios 
folum, fed apud nationes omnes quz líteris & difciplinis clare habentur,cuiut 
nam fermo uel eloquentía pleniorem perfectiorem ue doctrínà induxit, quàm 
is qui copíae totíus & perfectionis autor eft? Ille ille cibus anímí uerus, ille pa 
ftus fuauiísimus,ille ferculum & lautifsima doctrinze totíus menfa,fuper mel & 
fauum optatifsima,Et huiufmodi fenfu panes illí duo prímitiarum di&í,ex dua 
bus decimis fimile fermentate,quos X X 1 11.Leuit.offerrí ibi iubet Dominus, 
nouo facrificío legem & Euangelium indicant . Panes enim hi funt fidelium ani 
marum cibus. Q'uód ueró ex duabus fimilz decimis conficíantur,admonet hec 
geminata perfecti numeri defienatio, condi eos ex doctrina, quz perfectam in 
Chrifto diuinitatem, perfectamds humanitatem tradit: necaliter coqui,nifi per 
huíuímodidoctrínam poffunt.Sed ἰρίς demum Dominus Affertor nofter, híe 
roglyphícum hoc explícauit, cim aftuto daemoní refpondit, hominem non ali 
panefolo,uerüm etíà quocungsuerbo,quod ex díuini numínís ore procederet, 
Anímaduertendum uero ín diuinis literis per cibum ipfum modo pecuniam, 


3 


Pierii Val. Diíciplinz. 


modo rem domef(tícam, modó annonam genus omne íntellioi: atqs omnes has D 
locutiones ídentídem accipi pro doctrina: ut cüm praecipit Deus. fimulac ín ter 
ram Canaam íngreísi fuerimus,eac € ex píata,& rit perpurgata fuerit,ne uete 
rcs incolas expellamus,fed cohabitare nobiícum permittamus, quin & pecunia 
no(tra eos fubleuemus.Hierofolymitanus Hefychius pecunià hic hieroglyphi 
c pro doctrina noftra pofitam intelligit. L X X. hic Cibos ponunt, quod idem 
e(tcum fructibus & annona.INam cüm aliquem à (celeribus ad uirtutem € bo^ 
nos mores, ab impietate ad Dei cultum atqgtimorem adductu, & in ditionem 
noftram redactum infpexerimus, eum, quia perditus fuerit, nequaquam abo^ 
minabimur, fed doctrina (ubleuabimus,& honefti commercij,laudabiliscs con 
fuetudinis exemplo paícere, educare, confirmaredj pernítemur. Miffum facio 
fermentum ín farinz fata tría abíconditum, ubi Eucherius farinam pro fcienría 
pofitam tradit. Quín etíam miffos facio non modó panes, ueriim & totam mef^ 
Íem,& patentes campos ín diuinis literis pro facrze doctrinze híeroglyphíco po^ 
fitos, de quibus idem Eucherius dictum ait: Et campi tuí replebuntur uber 
tate.atcp de pafcuís idem . Vnum illud minime praterierim, quod utili admo; E 
dum documento apud Maximum T yríum habetur, íermones fimilitudinem 
ciborum gerere, ficuti cocentus odorum,cüm ea fit ciborum natura plurimum, 
ut fcecundifsime nutríant: odor aér (it uaporatus, ut fonus aér ictus, quorum 
utercpcum ín re tenuíísimaconfiftat,aut nullam,aut minimam habeant paícen^ 
diuím., Appetendas ítacg monet epulas nutríentes, fermoncs quippe de uirtu^ 
tc, atqueadeo diuina in prímís philofophia: paruidp ideo faciendam cloquenz 
tíam,cam ínquam quz prater auríum oblectamentum,nullam aliam afferat u^ 
tilitatem: fermonescpillos effe potiores, qui animum rebus optimis cibi inftar 
enutríant, Apud Abacunta Prophetam legas boues non adfifteread praíe^ 
pia. Boues Euthymíus Iudaeos íntelligít híeroglyphice pofitos,quí olim uir^ 
tutís cultores fuerint: per pracfepía, facros & diuínos libros, qui pabuli nihil e^ 
ís in poterumallaturi e(fent.Ec Pfalmo L X 1 1 1. Superoues pafcuztuz. Iz 
terpretes per paícuae uocabulum facram íntelligunt lectíionem,quaillianimum 
opipare nutrire fibi uidentur, qui ex diuina lege uíuunt.]ta nonnulli Pfalmo 
L X I X. Fíat menfa corum inlaqueum. IMeníam effe uolunt diuinz infpiratio 
nis fcripta, quz Iudaeis implícationem mentís afferunt, non doctrina, Idcp Gbí F 
uellelaqueum,ín quem Propheta menfam huiufmodi tranímutari pofcit.Mox 
& tormentum addit, & multam, qua ca(tigati funt ob de(tínationem fuam : in 
de (candalum, propter pri(tini ftatus díuilione, totíusq; gentis diísipationem. 
Deniíqg utà menfa demum faturí recedamus, Símandius A oypti Rex biblío^ 
thecam infcripft, AN IMI ALIMENT V M,cümid, quod cibus corpo» 
τί, tudiülíterarüanimo fubmini(tret. Et nofter Tullius, Tuículanis,ubi de Ar- 
chimede loquitur:Eius mens,aít, rationibus agitandis exquirendísqpalebatur, 
cum oblectatione folertize, qui eftunus fuauifsimus paítus animorum. Idem 
paícife Faufti bibliothecaalibi dicit. Alibi contemplatíonem, anímí pabulum 
uocat. Alibi fc uorare literas profitetur, 


SACER;SCRLUBA. 


o 
etíam fcribam intellioi uolebant: ea enim nuncupatione eos, qui futura 


praefagirent, appellabant, utí Prophetam Hebrzi V identem , INam ucluti cri? 
.- brum 


V7 T ucrócribrum etiam expedíamus, ex eíus híeroglyphico Αἰ σγρτῇ facru 


Liber X X XVIII. 278 


A brum uutiliaab inutilibus dífiungit;ita per figna quaedam facerdotes illi mortem 
àuiíta diícernebant. Et vi xexivo dici folitum de rjs, qua uera compertacp uide 
rentur, Sanelibrum Horus apud Aegyptios fuifTe tradit, qui Ambres nuncu 
pabatur díuinationu plenus, ex quo przciput decumbentem &grotum,utrum 
uícturus necne,an moriturus efIeraugurabantur: iddg ex a grotantis decubitu 
pracognofcebant.INNam & alíj plura íd genus obíeruarunt,uti fimbriarum inlo 
dice complícationes,aduenientes mole (te ferre, corum cóofpectum aueríari, ob^ 
tutus folito toruiores, & alía, non tamen cum arcanis illis conferenda. [n anti 
quís Hebraorum Ícriptis mentionem inuenías de libro quodam arcano,íin quo 
Ícripta defignatadp effent omnia, qua uniuerío mortaliu generí euentura funt: 
adduntq; eum & Adamo diuinitus oftenfum,atq; etià Moyfi : ed hzc illi fupre 
minuminís afpirationeaccidiffe crediderim, oraculumc; huiufmodi ob quanz 
dam docendi fimilitudinem,librum appellatum.Hinc fapientifsimi uiri IVlaro^ 
nem uoluntad huíus quafi librí formulam dixifle illa (uper po(teritatis ἀξ ποῖος 
futuro fucceffu: 

B Lt pater v"nchifes penitus conualle viventi 

Ánclufas amimas,fuperumá, ad lumen ituras 

Lufrabat sfudio vecolens,omnema, [uorum 

Forterecen[cbat numerum, charosi, nepotes, 

Fatad fortunasa, virum moresa manusa,. 
Nam & Romani,dumà fando fatum dícunt,edicta decretacg huiufmodi;ueluti 
rclatain deorum acta,intellioere ui(i funt. 


BEEREEGJI S ΤΕ, S ASABLEN TITLE. 


AU dicunt per cribrum confummatum uirum fignificari, fapientem quip» 
pe, quide diuinis humaníscg rebus fciatappofite dífputare , quód ueluti 
cius in(trumenti munus eí(tapludas à frumento (ecernere;íta doctrina,rerumcg 
ufus &experíentía facíatut bonum à malo,rectum à curuo difcernamus:ut me 
ritoà Marone dictum fit, M yítíca uannus lacchi. Huc nonnulli trahunt Anti 
(thenis dicteríum, abíurdum effe lolium à tritico non repurgare : hoceft, inuti2 
les ciues non fecernere ab utilibus, milites ignauosà (irenuis : quod dictumali2 
C bilatius ínterpretati fumus. Apud Galenum prouerbíu eft, Stultíad cribrum, 
cum illi notantur, qui rem, aut negotium, quod uires exuperat, ageredíuntur, 
Non ením ftultorü e(t naturz fecreta inuefligare . Quamuis alíj putant íd ídeo 
dictum;quía fi Theffali uelit errores omnes corrigere, ucl dicione profequi, nu 
mero fuperatus ín fcomma prouerbij decidat, quod eft, Stulti ad cribrum: hoc 
e(t, Stultorum conatum effe uelle fingula totius cribriforaminaobturare. A 
pud noftros D. Ioannes Pracurfor, doctrínam cccleftem fummá fapientiam in 
Chrifto pramon(traturus, ín hanc íententíam clamat: V'entilabrum ín eíus eft 
manu(funt qui cribru,eadem omnino fententía tran (tulerínt)aream itaq; fuam 
purgabit, ut quz nullíus funt fructus, à fructuofo difcernat, tríticumcpin hor 
reum condet, paleas ueró igni exurct inextinguibili. Cuius myfterij fignifica 
tum, ne nos morofi fimus, latc explícaturab Adamantio, capite ín Lucam ter 
tio,homilia X X VI. 
TERMINVS METAVE. 
DS idem quod fuperius pofuimus hieroglyphicu, terminü etíam metámue 
fignificarí prodítum, propterea quód ís quí ftrenue decurfo fpatio profece 
4 


Pierii Val. Difciplinae. 
rit inliteris, ad tranquillum íam uitze portum applicuerit, eumd Ícias poffe de, D 
mum habere fua uite modum, neq hallucinariamplíus in ijs, quae mortalium 
generíaccídunt mala , [τὰ 15 omnium quz funt, quz fuerint , quae mox uentura 
trahantur, cognitionem aflecutus eft, ut undecunq; prudentifsimus effectus, 
necp fecundis intumefcat ínfolenter, necyaduerfis perturbetur: in utranqg ue 
τὸ fortunam íta fc compararít, utaequum & infuperabilem ad omnes cafus ani 
mum prz fe ferat. 
HVMANA& DISCIPLIN X. 


Zoo ad paniíficía deuenire,non admodum importunum fucrit. In pa. 
nificijs autem fermentum non ultímum habet locum, ld ín facrís líterís 
multa fienificat:fed nos id quod ad rem,qua prae manibus eftfacit, interím de^ 
fumemus, Aiuntueró fermentum interalía fymbola humanas etíam difcipli/ 
nas indícare, Scíentíarum fiquidem, ut pleriqs díuidunt, nonnullae humanz, 
nonnullz diuínze perhibentur. Humanz funt, qua fermonis uaríationi (δή 
ciuntur, unde uulgó etíam humanitatis ftudia dicuntur. Diuinze,quz perpe 
tuo con(tantíd; tenore quodam perfeuerant, eodem femper habent modo, E 
atcp parte hacipfam referunt diuínítatem.Q)uod ením femel íuftum eft (de per^ 
fectoloquor)femperiuftum eft. Qui femel calefacit ionís, calefacere nunquam 
definit, dum íenís eft, INeque diuina deficit prouídentía, neqsperpetua mundi 
gubernatio, Ita Vloralis, Phyfica, & T heología, cum diuínitate confentiunt. 
Humanas aptem difciplinas appellabant, Grammaticam, R hetorícam, & Dia; 
lectícam , Atqs hoc illud e(t, ut fentit Origenes, quód fermentum in facrificía 
nonadmíttítur, Per fermentum ením, uti dicebamus, Theologi humanas has 
intellíeunt difciplinas,quarum quídem uis &matería ín locutionibus ipfis om. 
níno confiftít , Accedunt tamenad mínifterium, quía fermo purus, quem do; 
cet Girammatíca, eloquentíz fplendor , uís atquecopía, quam per R'hetorícam 
affequimur, € difputandiratio quam índícat Dialectíca,miniftrifuntomníum 
Ícientíarum, 


DIVIN&€ DISCIPLIN X. 


Voigiturhieroglyphíco humaniora ftudia fignificentur,expofitum eft:fu^ 
Q pereít de díuínis, quibus ea fignis híeroglyphiciscg figurarentur,explicare. F 
Diuinaueró quod primum fbi fignum pofcant,nifi quod ipfam indicat diuini 
tatemzcuíus círculus e(t hieroglyphicum, utilatius ín fipurarum mathematica 
rum comentario dífferuimus:nempe quód ín ea figura neqp principium, πες fi 
nem ínueníre fit, quod acternítatís eft propriu.Cuiuíce rei ratione habita, Ay 
ptij Deum ex circuli fieura intelligebant. Perfze ueró cm louem cceli circulum 
dicerent,facrificia illi fe facere putabant, ubi celfifsimá fpeculam confcendiflent, 
louemdj; cceli circulum nuncupaffent;& quac multa eo loco tractauimus, hicad 
repetendum mínime neceffaria, 

ENN-C;YiC;bh O.BIAEDII. A. 

N?2 temere icitur A oypti fapientes, Girecicgantiquiores, qui priufquàm 
Íophilímata mortalium mentes implicuiffent, fimplícius ac forte melíus 
philofophabantur,quarundam difciplinarum complexum Encyclopaedíam uo 
cauerunt, nempe quód percírculorum quorundam colligationem inter fe co^ 
pulatz,ab am pliorí quodam círculo complecterentur, cuius nomen e(t "Theo 
logía, íntra quem tres alij circuli centrís X circumferentijs adeo ínuicem com 
plicíti 


Liber X X XVIII 279 


A pliciti defignabantur, ut uníus cen^ 
trum alterius príncipiu & circum 
ferentia efTet,ín huncfcilicet modu: 
perillos quídem ínteríus ductos,a^ 
lia quadam ratione quàm fuperius 
dicum fit ex Orígene, humanas 
diíciplinas indícantes , quae mori 
bus,ratione rerum,quz naturz uí, 
ínftítuta,confiderata,examinataqp, 
mortalium mentibus infedere : per 
illum uero quí latíoriambitu expa 
tíatus , reliquorü centra X círcum 
ferentias ín femetipfum amplecti 
tur, díuínam oftendebant, V erüm 
eadem hzc L'euitíco intelliguntur 

B ex ornatu Pontificio, quí totus e(t 
híeroglyphicus: ibienim Pontifex humeros prímüm precingi íubetur,hoceft, 
moribus optímís atque caftigatifsimis ornari, praua fcilicet opera cohibendo: 
mox logiumaffumere, quod dubío procul ratíonís íntellígentíam fuícipiendà 
indicat: inde quam uocant manifeftatíonem, quae quídem rerum eft diícipli/ 
na, uidelicet philofophia, per quam natura fecreta omnía perueftigamus , & 
uelutí Cerberum quendam ex imis penetralibus extractum ín lucem exponi 
mus: quarto loco ueritatem, qua dubio procul ipfa eft Theología. Obferuat 
uero Cyrillus ordínem ín ornamentis hís afsígnandís : quoníam non prius de 
ratione uerborum diíputare debemus, quàm mores compofuerímus, ne nos 
male imbuti animi prauítas ἃ recto díuertat, & uero cognofcendo mínus ído^ 
neos reddat: neq; rerum cognitionem príus aeoredíendam, quàm fermonum 
rationem príus intellexerímus: neque Deum & cccleftía contemplari pofTe nos 
manife(tum, príufquam per mores, per rationem, perreru cognitionem, quof 
dam uclutí gradus, per quosad ueritatem ín fublimi confidentem erigi pofsi 
mus,nobís preparauerimus. ^ Vt ueróalfj rem copiofius tradidere, mora; 

C lem ín prímis diífcere debemus,quae ín humana degendae uítz ratíione mododj 
occupata eft, effrznís quippe excurfionibus írz, animisdg contundendis, for; 
dibusds omnibus excutiendis, quando memorabile illud ín diuinis literís di 
ctum,ín malignum anímum non íntrare fpiritum fapientíze, INeque ením pol 
lutí,qui fcilicet morali difciplina minus inftítuti effent;in tabernaculum admit 
tebantur apud Mofem,fed cum plebe fub dio habitabant , (efe ínterím expíanz 
tes , Praecipue ueró hoc pracftare poffunt oratoría & poétíca facultates, cum 
Oratoris (it proprium, bonum effe uirum , & Poétíca omnis laus & exemplar 
uirtutis habeatur,ut Magnus Bafilius inquit. Sed hacc dicimus ad eos,qui funt 
adeo imbecilli, us diuinorum uolumínum pondera fuftinere nequeant;ideocg 
ualidiorem cibum omnemauceríantur, quare modo per fabulas, modó perhi 
(toríarum exempla deducendi funt. Quod (i eueniatut tandem ablactati fir 
mítatem à Deo, & à fideconfequantur, tunc hordeaceí quínque panes, quin^ 
que fcilicet Mofaicze , díceret Cyrillus , ínftitutionís libri euítu afperiores,& 
pííces duo pro pulmentario, hoc eft, Euangelíca & Apoftolíca diíciplina,pa; 
buli longe fuauioris , fatis fupérque futurífunt ad omne bene inftituti animi 


Pierii Val.Difciplinz. 


robur confirmandum, Quamuis non defint, ut uaría funt mortalium ingenia, p 
quí partem hancde moribus ( hoc £ πάρεργον afferemus ) € difciplínarum choro 
fummoueant, tum quód mores ad cuíuíque populilibitum componantur, ex^ 
emplod potíus & ufu ipfo, quàm ratíone uigefcant: tum quód non eadem a; 
pud omnes íuftitia, neqs fortitudo, neq; ullum fere uirtutis genus, quod non 
alibi uitium, alibí uirtus exiftimetur, con(taréque prorfus id ín opinionibus 
incolarum , Nam quód apud Athenienfes iuftíísima omnium eftlex Pelaroi 
ca, deparentum fenecta renutríenda,qua etíam apud Lacedaemoníos níhil fan^ 
ctíus :apud Chios honeftifsímum atque fanctifsímum habitum eft, eos qui fe^ 
xagefimum ztatísannum ímpleffent, trucidandos ínter fe publíce committe; 
re; quod moris in Iulíde Co ín fulae urbe Menanderfuiffe notat,utapud Stepha 
num,dequo plenius ín Cíconíze commentarío , Quoddj ín huiufmodi difsimi 
lítudínis (ententíam in Inftitutis Theophili Crrzecelegi , Atheníenfes aduenas 
& hofpites omni officij genere profequebantur,apudíe permanereadhortaban 
tur,cíuítate donabant,ad honores & Reipublicae partícipatu cooptabant.Lace 
damonij contrà aduenas non admittebant,hofpítes unius tantum noctís mora E 
receptos, urbe mox eijciebant, V nde quod Paulus lurifconíultus aít de cande^ 
labroargenteo in argento relatum, ídeoqp proargento, non autem pro fupelle^ 
&tili habítum,indícat nihil alíud effe quàm humanum placitum, totamd lurit? 
prudentíam in fola deníq;? homínum uoluntate confiftere roborarícg. 
ID IASIZ EUG IS GUAS 
S rem nos noftram profequamur., Addifcenda (tatíim à morali poftmo^ 
dum eft rationalis difciplina, quam ipfam Diíalecticen, hoc eft, fermocína; 
trícem uocant,quz rationis turbas ínter orationis pugnacitates captíonesdan^ 
xit tumultuantes pacifice componat, & clara nítídads fyllogifmi ferenítate tran 
quillet.|Nam etfi mores Mofaíci compofuerant,effentcg ín fanctuaríum recepti, 
facra tamen nondumattrectabant, nifi prius dialectíco famulatu feduli Leuitae 
facrís míni(trarent. 
NATVRALIS PHILO 
SOPHIA, 
IN eee inde philofophiam agerediebantur, quae de mundo, aut de ijs 
quz funt ín mundo, quzrit.Haecautem difciplina opiniones,lites & difsi. F 
día, qua inquietum hinc indeanimum uexant, diftrahuntlacerantcj , molli 
ter opitatque componit, ut ta demum ad facra admifsi, nunc fuperíorís regíze 
multícolorem, id eít,fidereum aureum ornatum,nunc ccelefte candelabrum fe 
ptem lumínibus di(tínctum, nunc pellicea elementa ín philofophiz facerdotío 
contemplemur., 
Τ HE OUZOPUGOA. 
P2 (tremo Theologia eftamplectenda,quae;uti dictu eft,omnes amplectitur 
difciplinas,cuíus munus eft folidam prae(tare pacem, quam neq; mores hu 
manz fragilitatis fanctifsime quantumlibet inftítuti, neg; colloquiorum curío 
facognitío, neq; naturz totíus perueftigatio praeftare potuerunt. Tunc uero 
pax haec firmifsímo nobifcu eft fcedere fancita, cüm motus omníno nullus ad; 
uerfus ratíonís imperíü difcefsionem ullam meditatur,cim omnía cogítationu 
noftrarum diíísidía compofita funt, fopiti fenfuum impetus,diícuffa opprefTacg 
penítus cupiditatum coíuratío . Hac illa e(t Pythagoreorumamícitía,quam to 
tíus philofophía finem autumát, Hzc nos ín templíadyta & adducit & reci p 
ubi 


Liber XXXVIII. 280 


A ubinullo imaginis intercedente uelo;díuinitatis eloría perfruamur.Per fcalarü 
ítacp gradus philofophantes, à centro ad centrum omnía peruadentes, & qua 
cungpfunt ín unum contrahentes, nunc unum quafi Offirín, admirandus díce 
ret Picus, in frufta plurima ui T itanica difcerpentes, ire peramus, donecin fi^ 
nu patrís,qui fupra fcalas eft,tandem quíefcentes, Theologica felicitate cofum 
memur, índíuíduadg mox copula complexüue non modó Deo conciliemur, 
(τ admirabili quodam modo unum penitus euadamus. Vtueró quzdam à Pí 
ci fententía nonalíena (ubiungamus,à quatuor hís doctrinz partibus cíircunda^ 
ri Deum, Maximus T'yríus mihi uidetur íntelligere.Circundatur autem is,qui 
coràm,retro,ad dexteram, atqpad fini(tram,aliquos habet circumfufos.Eorum 
uero qui Deum circundare uidentur, ill retro efTe dicuntur, qui peruíirtutem 
illam,quze ad actiones pertinet, Deum fequi perfiftunt. Ea ueró plurímü ín mo 
ribus fita eft. Deditautem ís exemplum nobís,ut quz ipfe egerítímitemur. Ad 
fini(tram illi conftítui uidentur, qui naturalem fecutí philofophiam, ufum eius 
in fpiritualem dirigunt íntelle&tum, percp inferiorem indaginem, ad fuperio^ 

B rum cognítíonem peruenire connituntur, Ad dexteram illi effe intelliguntur, 
qui fublimium, & à matería feparatarum, humanum uifum excedentíum, re^ 
rum ícientíam perfcrutantur. Coram deniíq; Deo eos effe dicimus, qui ob ím^ 
meníum díuina pulchritudinis amorem digni effecti funt, ut Dei ipfius con; 
fpectu perpetuo perfruantur, faciecs quodammodo in faciem intenta, uera fe; 
licitatis participes facti, dij quocp ipfi fierí mereantur. Ea enim perfecti tetra; 
de, ut Pythagora uocabulum interím ufurpem, rítecp inftituti, animam unde: 
cungp puram, fanctam € immaculatam Deo uidentur aflerere:atqg ita mente o2 
ptima, manifeftifsima fcientia, opinione firmifsima,fenfucp abíolutifsimo pra 
díti,folihominum fuper homínem euccti,terdg quaterdj beati efficiuntur, 


ΠΡ ΠῚ 1 AUS 


Vatuor itagpcirculis huiufmodi defcribitur inftítutio, in quatuor ipfa diui 
Oz partís . Sedenim Salomon,qui díuino afflante fpiritu difciplinarum ordi 
nem prímus excogitauít, quem pleríque Gireecorum fapientes, qui eíus ínuen^ 
ta (ibi uendícant, non temere fecuti funt, trís tantummodo totíus difciplina: par 

€ tesagnoícit, moralem, naturalem, € contemplatiuam : quas per tría identídem 
uolumina pertractauit, Prouerbia, Ecclefiaftem, & Canticorum cantícum: mo 
res utícp per prouerbíorum praecepta docens,naturam rerum per Ecclefiaftem, 
per Cantícumautem fpeculationem.INeqg ením Logicen diftinctam ab hís por 
tionc arbitratus e(t,qug ín unaquaq difciplina per fe ipfa conferitur,& inftar fta 
mínís ad firmitatem contexta,cuiufcungy fubtegminis laborem admiíttít,fiue pe 
xum,fiue plumatile,fiue beluatum opus intexere uolueris.INam cüm inftítutio 
omnis per fermonem fiat,quomodo quifpíà probabilem fermone fuum eflicíat, 
nifi ítaloquat, ut ipfius reiquz ín promptu eft ratio, uerifimilitudo,ipfa deniqg 
uerítas depoícere uídeatur? V numquenqp igitur fermonem dírigit Dialectica. 
His fimilia uidentur πο de Deo Abraham, Deo Iíaac, & Deo Iacob habent ín 
facrís líterís , Nam quód Abraha ubícglocorü fe morigeru & obíequente Deo 
prabuerit,morale innuit, [λας dum fcientiae puteos fodít,profundadqg; &abdita 
quaecp rímatur,naturz indicat philofophia.Cotemplationis uero munus Iacob 
oftendít,tum ex ipfo nomine, quód Ifrael ob diuinoru contemplatione appella; 
tus fuit, nam mentem qua Deum intueatur, nomen id fignificat:tum ob ínfpe: 


Pierii Val.Difciplina. 

cta cceli caftra Dei fedes,& angelorum uías,fcalas quippeà terrís in clum ufqg Ὁ 
furrectas, de quibus in hancomnes fententíam tam Hebraei, quàm Giracci, La 
tínid Theolooi pluríma difputarunt.Q)uínetíam ipía elementoru natura quan 
dam í(tíufmodi ín(títutionis figuram oftendere uidetur, terra fcilicetunà cum 
aqua, indeaér & ether, quorum mutuus complexus certos ín difciplinis gra» 
dus conítituere perhibetur: terra quippe, & illiapplicitus humor, mací(tram 
morum hi(toríam, in hís enim mundi partibus res ge(tze contínentur : atqp illae 
ucl príuatz, uel publicae,unde ceconomía,atqp politíca,ex eorum qui fapientioz 
res habiti funt exemplo defcribuntur. Facit ueró hi(toría hzcad inftíitutionem, 
quoníam exempla ipfa per euentus uaríos aut hortantur ad ímítandum, fi prae^ 
clara fint: aut abfterrentà perperàm factis, (i male tractata male ceciderínt, Hoc 
uero amplíus, aqua uarijs uentorum flatibus agítatze, mores in humana natu 
ra uarios & incon(tantes indicant. Q)uo igitur pacto cogitationum procellis, 
& confilíorum tempeftatibus obuíam ituri fimus, perorationis fluxuminfti 
tutío moralis edocebit:atq; pars haec illae(t, quam Ethicen Girzecí dicunt, quam 
unu(quifqs hominum debet fecum diligenter examinare, inde (ibi,& fuis,& pa- Ε 
tríze, & uniuerío demum mortalium generi profuturus. T'errz pariter atq; huz 
moriundequaqp círcumfufus e(taér , atqguna cum duabus quz (imuladhare: 
Ícunt partíibus,naícentium omniíumatq; morientium naturas amplectitur: atqj 
ita aér naturalis indicium eft fcientiae. Extra hzc omnia quz uaríationi funt ob^ 
noxía,zthereus illeardor igneus e(t,ínempyreum uícp ccelum, ut multorum fa 
píentium eft opinio, diffufus, quz quidem e(t naturae diuinae contemplatio, 
quam Girzci theologíam nominant, ultra quam nullus procedit intellectus, In 
qua quidem diuifione Dialectica non immerito praeterita eft, ciim ea minime 
partícularis fcientia efTe uideatur,fed tanquam fpiritus harum unicuiq; partium 
infita,coalítáue:per eam enim hiftoriam (cribimus ueri(imilem,per eam morum 
rationes uarías edocemus, per eam naturz uím perícrutamur, per eam demum 
ipfam díuínarum rerum ímagínem intelligímus . QYuare, utí fuperius dictum, 
etíam illi qui difciplinas ad elementorum fimilitudines diuiferunt, díalecticam, 
utpote quz cuiuslibet ínftítutionís míni(tra (itiín partem non admifere. 


ΣΕ: τὺς QVA& PER COELVM RORE PLVVIVM ET F 
aliquot aquarum genera  framificantur. 


Eoypttj quídem de diíciplinis hoc modo ín uniuerfum differere confueue 

runt. Quatuorueró illas, Arithmeticàá per furrectos digitos, Gicometriam 
perarundinem, Muficam per dentes 1111. língua percuffos, A(trologiam per 
maculofam hinnuli pellem, & figuras alías indícatas,nunc omittimus, quoda. 
lijs ea comentarijs íuntà nobís explícata, Atq; ut fufceptum femel negotíu per^ 
agamus, quamuis alía nunc circumacti uia, candem tame metà contingere pro^ 
curabimus . T heolooi fiquidem noftri cim antíqua A eyptiorü dictata confpe 
xiffent,qui ccclum imbre rorulento líquidum ín doctrine fignificatum pingere 
in(tituiflent, Vlofemds ex ea quam adolefcens ín A gypto didiceratlíngua, figu 
ris huiufmodi paísim ufum anímaduerterent, ea multa quz de pluuijs, de fonti 
bus, de fluminibus, de mari, deqpaquis reliquis paísím in diuinis literís repe 
ríuntur, ad huiufmodi uetuftatís exemplum interpretati funt: quor ego com 
mentatíones profequutus, aquarum de doctrina fignificationes poft A eyptía 


cas illas explícare congruum exiftímaui, 
INSTI^ 


Liber ΧΧΚΝΙΗ: 281 


bNiS HAV TIO. 
ΝΡ Tiigitur profati fumus,ccclum Zgyptij rore pluuium ciim pinxiffent,di/ 
Íciplinam inftitutionisc; laborem & operam intelligebant:mira etením eft 
utriuícprei fimílitudo.INam ueluti ros in herbas,frutices, plantascs; omnes deci 
dens,eaomnía quzcunqg molliriapta funt, humectat, paícit, & liberaliter edu^ 
cat:contrà ucro in íjs quz natura proprietatecj fua obturata, dura, folida atqpre^ 
pugnantía fuerínt, proficere nihil quícquá poteft : ta íínhomínibus erudiendís 
in(tituendísq;euenit,quorü fj qui prompto, acuto, & docili funtíngenio,mínia 
mo negotío erudíunt: contrà uero (i plumbeü & obtufum, ad; honeftís artibus 
& difciplinis auerfum,in(tituere agerediarís, nihil prorfus eflicías: inuita iqui^ 
dem Minerua nihil recte fierí,diciue poteftjutapud Horatium. Ita demü difci 
plína cótumacem nacta natura, (γα γα omnino laborabít:fed idonei fundi com 
pos,latiísimae frugis opulentia laetabit . Sane Pindarus eíus reí qua plurímüm 
ad fecunditatem facíat ratione habita,irrigationi fimilem cffe laudatione dixit. 
INam quemadmodumilla plantarum uim auget, & ut letíus proueníant efficit, 
ita uirtus dignis poétarum fcriptís comendata miríficum fuícipit incrementü: 
laudatam enim uirtutem glífcere uulgo etiam díctitatu : contrà ueró loca que a^ 
quaru beneficíanon fufcipiunt, plurimüm infcecunda funt , Et diuinae litere τιν 
bíagri cuíufpíam fterilitatem, defertacj & inhofpita teíqua notare uolunt, ín 
quofum dicunt, ut Píalmo L x X v 11. Exacerbauerunt altifsimü in ínaquoío, 
eodemdá; modo fzpíus.Q)uod ueró facitad doctrina fapientia'ue fignificatum, 
intjídem literis cm Pfalmographus defiturum in aduentu Chrífti promptua^ 
rium illud uatícínationis donu praeuideret,neq; díuínatione ipfam quícquá am 
plius producturam,Pfal, C v I.terram frugifera ín falfuginem uertendà oracuz 
lo haudquaquá uano prafapiuit, Marina autem aqua ἀβυγετὲς Homero dicitur, 
quód nulla ex ea fructi pofsis decerpere, propterea quod adeo eft falfueínofa, 
DOCTRINA GENTIVM. 
Rus falfedinis atqs amaritudinis caufa,marínaaqua doctrinam gentium 
fignificabat,propterea quód fine fructu effet,& propter rerü que (acrís eiu 
modi adhibebantur amarítudíne, intractabilís,dum neq; quidem humanis ho» 
{τῆς abftinebant,& alía dictu fceda faciebant, fceleracacturpitudinem omnem 
dijs etíam fuis adícribebant, quorum exemplolafciuire, & mollía quaeqy fectari 
mortales fibi permitterent, T ot praeterea deorum marinorum lufus nihil aliud 
funt, quàm meralaíciuia, profanis quippe & impuriís ea dulcís & delectabilis, 
pijs ueró fyncerisq ínuifa & amariísima.Forte autem Herculís columnz in ha 
bitabilis terrae finibus erectze,uirtuti documento funt,non effe à duris terra la^ 
boríbus ad undarum mollitiem atcglafcíuiam dilabendum. In has autem aquas 
Abacüs Prophetaarmentum à Deo índucendum canit,acceffurum quippe cuL 
tum, & políturam : hoceft, Apo(tolos peromnem terrarü orbem profecturos, 
qui omnía comítigarent, manfuefacerent, & habitabilía frugiferacg redderent, 
amaritudíne omnidulcium aquarum corríuio delinita, 
DOIGFRINA COELESTIS. 
ἘΠῚ pleríícslocís hieroglyphico utitur hocdicendi eenere,ut cim canit, 
χαρίτων ἄρδοντι κάλλιςοι δρόσῳ, hoc e(t, optimo pulcherrímóue Gratiarum rore ir» 
rigant:íd quod odarum luculenta lepiditate dictum interpretes exponunt, ut 
denicg per rorem eloquentiae leporem intelligamus. Sed quid egemus Pínda; 
ro,cüm Mofem audimus ccclum adaudíenda quz loquítur,ac terram gum ipz 
a 


Pierii Val. Difciplina. 

fam ínuitantem, doctrinamqy fuam uti pluuíam concrefcere augurantem, elo, D 
quíum utí rorem pluere meditantem, eífeds quafi imbrem & (tillicidia fuper 
herbam & gramina, quae manife(ta funt doctrinae cocleftis fymbola? Q)uin & 
Angelici choríaqua uocabulo defignantur,ut Pfalmo: Etaqua quz fuper cce 
los funtlaudent nomen Domíni, V nufquifqgautem Prophetarum fimulacos 
adaperuit, terram irrigat uniuerfam;hoceft,ut interpretatur Adamantíus,diíci 
plínam ín aures & ín corda hominum infundit, Dauides autem nofter perlígnu 
propter aquarum fluenta plantatum  fcetiferum & opportuno prouentu lae; 
tum reddi hominem intelligit, qui diuina praecepta fufceperit, quibus ingenia 
nonalíter quàm plantae aquís irrigantur.Sané Moyfi diuínítus abaqua nomen 
inditum facile crediderím, qui uberrima diuinarum humanarumd; rerum om 
nium doctrína mortale genus in zterna effet fecula inftituturus: moys enim 

A eyptíjs aqua dícítur: quamuis euentus nomini caufam dederít, quód à Tha; 
mura Pharaonis filia ex profluente, in quemà parentibus acerbi(simi edicti re- 
oij metu proiectus erat, díuinz íta prouidentíae commendatus, ín cíftula íacens 
exemptus effet, Antíquitas demum tota diíciplinam aquís comparauit: hinc E 
Pegaíeus, hínc Caftalius fons, hínc unde Cephifides, hínc Permeffus, Iliffus, 
Termeffuscg fluufj,totacy, ut femel dicam, Aonía aquis írrígua;:unde;ut fit in fa 
bulís,non tamen ínanibus, 

CLatum Pierijs oravigantur aquis. 

Apud Virgilium cim Damectas & Menalcas ingenij & artis doctrinzedp fuae 
periculum alternís cantando feciffent, Palaemon utríiufcqg uirtute commendata, 
demum ait: 

Claudite iam viuos pueri [at prata biberunt. : 
Muficam porro Pindari cómentatores exaqua fieri autumát.Et Varro tris Mu 
fas ponit, unam quae mera tantum uoce confi(tat: alteram,quam aérís icti fonus 
efficit:tertíam,quae ex aquz motu nafcitur, Hinc percuffa iuuant fluctu littora; 
hinc dulce etiam petra riuus qui ftillatab alta, ut T heocritianum illud imiíte^ 
mur : ἄϑιον à ποιμαὺ P TÉ! £A i o κοι ταχὲς τὰν opc πέτρας wa. Tx λέξετοα δι όθον ὕδωρ. Cum 
ueró tam noftrí quàm Αἰ σγρτῆ pluuías plurímüm ín docirinz cocleftis figni, 
ficatum acceperint, caufaea effe uideatur, quód imbres longe fcecundiores a^ 

quisalijs effe, magis nutrire, & celeríus confici experímento compertum eft, Ε 
Hinc Hefiodus, T heogonia,fcecundum ccelum dixit,propterea quód, ut ínter 
pretes eíus aiunt, & V irgilius affirmat, Plurímus ut coelo defcendit luppiter ím 
bri,omnía terra nafcentía fcecundantur,Hínc Menander: 

ἐρᾷ μῶν ὄμξρον γαῖα, emere tellus imbrium peruritur. 

Eodem modo doctrína ea quz ccclítus inftillatur, long fcecundior eft, quàm 
queab homini opinionibus emanauit, Huiufmodiautem imbribusaffluenter 
omnes alluímur,quícunqy Chriftíana fequimur in(títutionem,ex quo tempore 
fuper Hebreos decidere olím defiere: quod non temere pramon(tratu libro Iu^ 
dicum eo loco legimus, ubi Gedeon Ephraimita, qui & Hierobaal, Madianiz 
taru Amalechitaruc; & Arabüu uiribus lIíraélítas omnes opprimentibus, (ignu 
petíjtà ccelefti numine, quo fe populudgadhortaretur ad uirilealiquod facinus 
agerediendum,& fe fuosd; de montiü folítudineliberaret,in quibus,patrijs ex^ 
pulíi finibus, extorr€ uítam reru omniu inopia laborantes agitabant: excitatus 
{το Giedeon oraculo minime conténendo,cui tame haud facile fide adhibuerat, 
ob ita accíías res, ut facilc effet omnia defperare , Sequar te;inquit, fanctifsime, 

tua 


Liber X X XV III 282 


A tuxerga nos propenfe uoluntatis figni idaíTecutus,(i ros fcilicet ceciderit fuper 
lanz ucllus ínarca (tratum,& terra círcüm arída per(títerit:id quod uti petierat, 
factum e(t.Subiecit mox Gredeonatteftatum:Si ros, inquiens, fuper terram de 
ciderít, eacp tantu afpería, (tratu uellus miníme madefecerít : cui petitioni Deus 
cim iterum annuiffet, plenus anímís negotium agereflus uictoriam e(t felicifsi 
mam confecutus. Hic, ut interpretantur fapientes, uellus lanae populum indi^ 
cat Ifraéliticu terra uero Gientes reliquas eius eo tempore pietatis ignaras . Qui 
ucro ros ccelítus decidit, D'ei doctrinam o(tendit,quz prius líraélitis diuinitus 
indultae(t: hos ením folos ros díuínzelegis príus irrígabat : reliquus autem ter^ 
rarum orbis nulla i(tiufmodi humorís gutta madefactus, arída prorfus (iccita^ 
te laborabat. Po(tea uero quàm fecundum accídit poftulatum,aruit uellus,ter^ 
ra irrorata e(t; Hebrais quippeadempta e(t Prophetarum pluuia, nobis uero 
per Chri(ti doctrinam díuínieloquij fontes adaperti. T'ale aliquid tangít Chry; 
foftomus Pfalmo L X X 1. fed rem copiofe tradit Adamantius. Eodem modo 
Tertullianus etíam interpretatur locum illum , Et mandatum e(t nubibus ne 

B pluerentímbrem fuper uineam Soreth, hoceft, cceleftibus beneficijs ne prouez 
nirent in líraélis domum: fubtractis ením chariímatum roribus, lex & Prophe 
tx ceffauerunt,neqp ultra loanné procefferunt, Quod ueró ad gentes facit;a(Ten 
titur huícfententize Cyprianus, qui praenuncíaffe Deum per Prophetamait;a^ 
pud gentes in locís qua ínaquofa príus fuifTent, lumína poftmodum redun 
datura; & Chriftum ait, ut doceret, o(tenderetq; futurum ut populus gentíum 
fuccederet, & in locum quem ludzi perdidiffent, meríto fidei perueniret, de a^ 
qua uinum fecifTe,utad Chrifti quippe & Ecclefize nuptias ludzis, qui fuerant 
inuítati,uenire ceffantibus, euenturum oftenderet,qualiter no temere,neqg con 
tanter plebs gentium e plateis & tríufjs, utfe quifqs obtulerat, couocata conflue 
rct & coueniret:uínea enim domini fabaoth domus erat líraél.In eandem figni 
ficatíionem aquam uíno inftillare in(titutum facríficio noftro,que modico tem^ 
porís momento uinum fiat, ut receptos ad nos populos fentire & facere nobi 
Ícum intelligamus, Quamuis longe fublímiore fignificato, preces quae huíut 
modi myfíterío adhibentur, humaná naturam índicentagoregari ad díuínam, 
uti diuina humaná ad fe traxít, Hinc Irenzeus de Ebionitis loquens, qui unione 

C Dei& hominis nonrecipiebant; R eprobant,inquit,hi comi(tionem uini ccclez 
ftis,& folaaqua fecularis efTe uolunt. Alío tamen modo fententíadj longs fecio^ 
rcaquam uíno mixtamaiuntab Efaía, Caupones ταί miícent uínum aqua, ut íd 
Ícilícetinnueret, quodauftero amarioric5 Dei praecepto iam tum ludzi illi íe^ 
niores aquz dilutíonem immifcere ccepiffentmultadj laxare,8tín commodum 
fuum indulgere fibi, levem adulterantes, cam alioquín legem obferuare finge 
rent; & qua míními momenti effent, religiofifsime cuftodirent,quod eís plurí 
bus locis obiectu εἴ ἃ Domíno:ut de menthz decimatione;& cameli deuoratu. 
tum illud apertiísime;Q)uare uos tranferedimini praceptum Dei propter tradi 
tionem ue(tramzINam, utínquit Irenzus, non folim per prxuarícatíonem fru2 
ftratifuntlecem Dei,mifcentes uiniraqua, fed & (uam legem contraríam ftatue 
runt, quae Pharifaica uocabatur, ín qua quzdam quídemauferebant, quacdam 
uero addebant;& ex libidine fua interpretabantur;& utait Efaias,& Pfalmogra 
phus fubícribit,labijs Deum honorabant, corautem corum à Deo proculabe 

rat,cumcp fruftra colebant,cim doctrinas & precepta 
homínum edoccerent, 
Ἄδα Σ 


Pierii Val. Difciplinae. 
A QUVAE RELIQ V/A. 

V oniam uero uaríaadmodum eft aquarum confideratío,operzprecium ui 
detur, priufquam huíc comentario finem ímponamus, aquas diftinguere, 
fingularumd mox fpecierum fignificata pertractare, Prímae autem omnium uí 
dentur effe pluuíe,de quibus abunde e(t à nobis difputatum,His nubes neceffa 
rio coniunguntur: harum igitur fignificationes ftatim fubijciemus.Subfequen 
tur inde fontes, mox fluuij,in quos naturz ipfius impulfu torrentes inferentur: 
dein conítruenda erít cataracta. Hincíe offeret mare uaftum & magnu, cuíus 
pars nobis erít perfulcanda: jscp demum qug in confpícuo funt enumeratis,de^ 
Íceníus eritínabditam puteorum profunditatem,In uniuerfum autem aque fin 
eulz uel limpída tranquilla reperientur;ucl turbíde atcp procellofe:quo con 

ttituto, (ingularum hieroglyphíca comodíus exequemur, 

NVBES. PROOPIDLTE-E7e: 
NUS in diuinis literis Propherarü fignificato pafsim pofitz, in quas fcili 


cet Dei uerítas extenditur :atq; hz dicuntur mandatum domíniaudire, S 


D 


quo tempore quóueloco pluuiz finteffundendz cognofcere, & à quibus etíam E 


eas (ufpendere ipfa res exigat. D'e quibus,uti fuperius habetur, Efaia:Et manda 
bonubibus meis ne pluant fuper eam imbrem.Domum enim Ifrael uineam ap 
pellat uates díuinifsimus, mandatumdpait nubibus ne fuper eam pluerent, hoc 
e(t,ne Prophetz oracula fua ulteríus ín Iíraéliticum populum confpergerent. 
Quodautemad nubem facit, manife(tum eft eam fuiffe multa obfcuritatis calí 
gine circumfufam;arcanumqy illud de Chrifto my(teríum,unde noftra omnís 
doctrína defluxit, per tenebrofas aquas, denfifsimis quippe nubibus collectas, 
P(al.x v 11.indicari theologi monuerut.INam ubi, Et nebula puluis pedu eius, 
Eucherius nebulas pro myíterioru uelaméto hieroglyphice pofitas ait, INam &€ 
caligo in idaccipitur fignificat, utpote quz diuinoru fecretorü operimentu ín 
telligatur, ut Pfal, Caligo fub pedibus eíus, atcpalibi, Pofuit tenebras latibulu 
fuum. E(t € ubi (ignificant perperám admifforum abolitionem:ut apud Efaia: 
Deleui ut nubem iniquitate tuam,&quafi nebulà peccata tua. Eucherius idem, 
ubilegitur, Velut nubes pertran(iuit (alus mea,iníquorü aít tempora fignifica^ 
ri.Quín etia propter eandem prophetiz duritie atqg difficultatem, doctrinamdg 
folido uelut quodam corpore concreta;ac míníme diffluentem,ex grandinis me 
taphora fignatam Pfal. v r1. uíríídem díuína mente praediti tradidere, Alíoqui 
níx,olacies,& grando,in diuinis líterís plurímüm ponunt pro durítia atqprigo^ 
re delínquentiu. Etquodait Dominus, Orate ne fuga ueftra fiat hyeme uelfabz 
bato:funtqui per hyeme;fordidum quippe & ignauu tempus,intelligant híero 
elyphict humaná uítam ín peccatoru immunditijs occupatà, fcelerumd uoraz 
ginibus immeríam atq; detentá: per Sabbatuautem ceffationis diem: innui ue 
τὸ dicant, cauendum ídentidé ne cüm dies illa ineruerit, defides X à bonis ope^ 
ribus ceffantes deprehendamur.INon enim fufficit non peccare;nifi bona etiam 
opera faciamus:quía tam rebellís eft uetíta confectari,quàm contumacis facienz 
darclínquere, |. . Acdeniuce,& omni glacie;fentit idem Eucherius:de pruina ue 
τὸ fecus, quippe quà abítinentiz fymbolu εἴτ tradit, propterea quód ea fitin 
caufa ut calor corporis ad falubritate refrigefcat:eacg de caufa dictu, Factus fum 
ficut uterin pruína.Et quonià hucíncídímus, L x v ΤΙ. Pal. ubilegitur,Etuirz 
tus eíus in nubibus, Theologi Apo(tolos identidem per nubes interpretant,ue 
lutí procul extantes, X fupra terrena omnía negotía in altu eucctos,diuinidj ín 


fuper 


Ε 


Liber X X XV III. 283 


A fuper fpiritus aqua plenos,qua mox arua,campos, & uníueríam terram inunda 
rent,unde fcecundifsimus bonorum fructu prouentus obuenirct, Huíiufmo: 
dienim pluuíam decídere,& rorulentum imbrem terram irrígare,noftra píetas 
per preces poícere confueuit. 

FONTES" TTBRE 

EM fontes, de quibus pfalmo fexagefimo feptimo legimus , Ex fon: 

tibus Ifrael Deilaudes in ecclefijs emanare:quod ita theologi accipiunt, ut ín 
telligamus, ex Legis & Prophetarum libris, ueluti ex quibufdam fontibus pez 
rennibus,líraélítíco olím populo Dei doctrinam atq; coenítíonem affluxiffe:ex 
quibus fontibus uiriilli fanctifsimiac Deo pleni multa haurientes,hymnos in 
Deilaudem componebant, Apoftolos etíam,prímos Chriftianz pietatis docto 
resa Chrifto electos,per aquarü fontes qui repente apparuerínt,;interpretes ple 
τίς» defignarut,ubi Euthymíus unanime ueterü fententíà fecutus, epenumero 
aít per aqua euangelíce praedicationis doctrínà fignificari,Iam quod Dauid ait, 
Inter montes tranfibuntaquaspotabüt eas omnes beftz agri: oftendere uoluit, 

p nullatam alpeftría,tamcj ínaccefsibilia loca fore,ín que doctrina diuinelegis no 
fit penetratura:;nam per beftías plerifcg facra fcriptura Iocís ímpíj ponuntur, & 
quínullam adhucreru díuinaru doctrina audierunt. Et quód Leuítíco legisla^ 
tor uafaomnía pollui dícit;ín que pollutoru morticinium inciderit, exceptis,in. 
quit, fontibus aquaru, per fontes quippe & cifternas, & caftella,& collectiones 
aquaru, doctrina intelligens, & Magi(tros,qui quod prauís nonnunquá mori 
bus políuti funt, no tamen prorfus abominandi: de quibus fcilicet Matthaeus: 
Omnia quzcunq; dicunt uobis facite & cu(todite, (ccundu aut€ opera eor no 
lite facere. Ad hzecfextis Hebracoru caftris per X 1 1.aquze dulcis fontes ad Elim 
repertos, Hieronymus Apoftolos X 1I. interpretatur, de quoru fontibus deri 
uatz aquze,totíus terrari orbis ficcitate rigant, Cómuniueró fcriptoru omniu 
cofenfu,dulcedo aquis praecipue fontanís attribuitur, quamuis in optímaaqua 
necp fapor necgodor ullus à Phyficis requiratur . Quid tamen fitientibus, cüm 
Ícilicet ficco fpuít ore uiator,aquz potus fuauifsimus accidit,factu ut poétze dul 
cis aque faliente fitím reftínguere ríuo,inter oblectameta íngentía pofuerint.Tta 

. illud Deuteronomij cantico expreísit, mel de petra dictum fuper Mofe,hoceft, 

C tam fuau& tamdj dulcem & amabilem aquá;ut melli fimilis effe uíderetur.Chry 
foftomus quocpaqua fuauitatem pro melle ex petra profiliente intelligit, cum 
nuíquilegatur mel à Mofe de petra unquà eductu. Apud Dauidt ueró pfalmo 
LX X X.Educto depetra melle faturauit eos; interpretes ita dicunt;Pauit Chri 
ftus 111 1.milliahominü feptem panibus, quía potauiteos mellíta doctrina fua 
uíqy ad faturitatc. Res enim omnesab eo gefte, praeter hiftoríam,my(tícu etíam 
Íeníum fecum trahunt.Qyuàm dulcia(canit píetas)faucibus meis eloquía tua,fu 
per melorí meo,Petraigitur illa unde luebataqua,ut Apoftolus aít,erat Chri 

ftus. Atcphicfons illefertur de quo cecinerít Dauid: Sitiuítanima mea ad Deu 

fontem uiuum,Efaías, patentem fontem dixerit appariturum, Hieremías,fon; 
tem aqua uiuz derelinquendum conqueratur. 
FLVVII CHRISTVS. 
cuim in fluuiorum metaphorís longe frequentius eft in díuinis literis 
Chrifti Genificatum :uteoloco , Flumínis impetus laetificat ciuitate quá in^ 
colit Deus: ubí noftri theologi lumen Chriftum efTe dicunt, propter dulcifsi/ 
ma cíus fluenta, de quibus pfalmo prímo multa differuere, Hincapud Prophe 


Aaa 3 


Pierii Val.Difciplinz. 


tas legas:Ecce ego ad eos delabor quafi tranquilli flumen.Et Ecclefiaftici.:4.E^ D 
go fapientía effudi flumina:ego quafi trames aque ímmenfe de fluuio:cgo quafi 
Buuius Dorix,& (icutaqua ductus exiui de Paradifo,& que fequuntur in hanc 
fententíam , Quin etíamait Dominus, flumina aqua uíuze de uentre eius qui 
crediderit emanatura:quo fapientíam & facundiam intelligi uoluit, Ambrofio 
interprete,quam aflecuti erant ij quí díuino afflari fpirítu meruiffent.Itacg Apo 
ftolorum doctrina & inftitutione preuifamà Pfalmographo,theologi eo loco 
uolunt;ubi,;Extulerunt flumina Domine,extulerunt flumina uoces fuas,habe 
tur.Et peramnes qui per eofdem alueos decurfuri erant, fubíecutos doctoresac 
cipiunt, [Non negarím ueró quod tradit Eucherius, flumina nonunquá pro po 
puloaccipi quí nondum in fidem receptus effet:in quam fententíam corríuat il, 
le flumina Babylonis.Iam & Apoc.i7. Aqua quas uídi(ti, fuper quas meretrix 
illa fedet;populi € turbe & gentes funt, & línguze.Eódem tendit Eíaize dictum, 
cim beatos appellauit eos,qui fuper omnes aquas femínarent. Apud Abacunta 
prophetálegas, flumínu terra fcindetur, quod de Híerofolymis dictum Graeci 
tradut,que fcilicet fuerit Prophetaru patría, qui luminu inftar eam irrigabant, E 
fed ad lefu Chrifti aduentum híatura effet, & rímis aperienda, omnísc5 humor 
aluco {τὰ fatifcente defluxurus, penítusc defecturus, futurü fcilicet ut priftina 
exarcíceret uatícínatio, quod euentus coprobauit, (uod uceró fexto fupra cen; 
tefimi píalmolegitur, Deferta reddidit lumina, & aquarü fluxus in fitím tranf? 
mutauit,flumina (cilicet exiccauit,& qug terra príus erat irrigua uliginofadp,ita 
deíertam reddidit ut prorfus fterilefceret,& aquarum uenas abundantes ita ob^ 
turauit,ne ulla inde potíio,fed (itís potíus profiliret,Euthymius Gracus ipfe ad 
Cirzcos philofophos referri dicit, qui fcilicet cm eloquentíz quafi luminibus 
& difciplinarum uaríctateX copia redundarent, omni demum fapientia defti 
tui uifi funt,cüm illíteratiacpifcatores homínes eos reprefferunt. 
ἡ μὲ ΘΝ RARSOESNBS. 
Α Ceedit huctorrens, cuius fignificatu ita refertur ad eloquentia, ut torrens 
facundia ueterüu fcriptor fententia dicta fit ea dicendi uis,quae magno di 
ctionis impetu decurrit,quà in Píndarí cómendationem ita defcribit Horatíus: 
JMonte decurrens velut amnismbres 
Quem [üper notas alueve VIpds, F 
Féruet mmenfusá ruit profando 
Pindarus ore. 
In diuinis ueró literis mentio fit de quodá deliciaru torrente,Pfal. fupra x X X. 
quínto,pro quo plenifsíma Chriftíaneg doctrínze fluentaintelliguntur, Torren; 
temautem dixit Píalmographus , ob tempeftiuá doctrinam, qua à Chrifti ore 
loco & tempore diffluebat, proptercp eius ín fuadendo & arguendo ucehemernz 
tíam,affluentiísimamd uim. Quin & propter ea multa,quz de propheticis fer^ 
moniíbus collecta ín unu adducebat: fluit ením ad tempus torrens, & uehemens 
c(t acuiolentus,S ex multipliciaquarü cocurfu corríuatur:unde ait Eucherius, 
per torrentes ínfienium przdicatorum eloquentià fienificari . Alioqui torrens 
inrjídem diuinis literis pro concupifcentíz ftimulo ponítur,qua uel difficulter 
fuperetur, uel ín profundum trahat, de quo plura inferius , INam hic praeterire 
nó eftanímus locum in Pfalmo,Sicut torrens ín Auftro, quà exultantis effe uo 
cem inquit Eucheríus, & ex uitiorum uinculís ad libertatem, conuerfionemdg 
redeuntís, qua po(tulat ut diuinae afpirationis auxilio atq; ope,ex peccatoru ca 
ptíui- 


Liber X XXVIII. 284 


A ptíiuitatefoluatur,ficut con(trícti elacie torrentes, Au(tritepore fofuuntut; 
C.ALUT-A;SR. A, GT. A. 
' St& díuinaru líteraru propríum, uehementii uel in fermone, uel in opere; 
autaliaquapíam uí,per cataractà fignificare: atcp haec ea c(t cataractarü uox; 
cuius mentio habetur Pfal.t x 1. Eft uero cataracta;aquatici cuiufdam alueí coar 
ctatio,ubiaqua ín angufítum uel natura,uelarte collecta, aut fponte;autartificis 
arbítrío, magno índe impetu atcp etíam fragore prorumpit. Sedením qua à nz 
tura eft cataracta,nihilaliud quàm ftrepitum & impetum prz fe fert:eads eft na; 
turalis eloquentia fermonisue copía, nullo ftudio,fponté profluens, Quz ucro 
arte conftruítur,& uim & efficacem operum utilitatem fugeerit: ats huiufmo^ 
di eft dícedi facultas, arte,labore, diligentia, iudicio atcp exercitatione cóparata, 
; MAR E. 
Vemadmodiüautem fontesdj fluuijd omnes in mare decurrunt, íta nos di^ 
cionis ordo deuexit in pelagus. V't ueroloco hocea praetereamus,que mul 
ta fuper mari ex ZLeyptiorum doctrína ín Pifce difleruimus, contenti nunceriz 
B musalíquottantüm locís,quos ex diuinis literis eruemus, 
PERJDITIO. 
n uero cumprimis proprium e(t marís fignificatu, ut perditionis indiciu fit; 
ob ipfam quippe profunditate, utpote qua idonea admodu fit ad fuffocandu, 
quanquá alia de caufa mare apud E eyptios pro pernicie ponebatur,ut fuo loco 
docuímus.Q)uodad perditioneattinet,eo fignificato Theologi Prophetaaiunt 
Pfal.x v1r.canere,fe deaquis multis eductu.Pafsím ueró ínterpretes,exundanz 
tes fluctus pro calamitatu exceflu accipiunt: & per turbulentas aquas fuprema 
quzdà doloris oftendit uehementía,que omn refpiraridi facultate exuperat:ut 
Pfal.L x v i1raffixufe clamat in profundo luto,unde nulla fe uí pofsít expedire: 
rapidiísimis demum uorticibus deuoratü,in imam maris fedem deiectü efTe, ín 
quem uíq;locu tempeftas etiam accedat, quac arenas omnes zeftu cómifceat atcp 
perturbet:quaquídem nulla maior defcribí poteft inquietudo:prímó em aqua; 
rum,ín quas deciderit;ponitaltítudinem:mox líimu,cui affixus inharefcat:inde 
marís amarítudine,& immenfas undas:poftremó eas fxuís tempeftatibus agita 
tas:meríto itacy paulo poft fe de profundo huiufmodi liberari fupplicat, ne tan^ 
C tarerum uexatus perturbatione deficíat, 
HOSTILIS IMPETV S. 
9. ic eundé hoftilis impetus, & fubitaria quada opprefsio,peraquá indica 
tur,Pfal. c x x 111. Cümexacerbatus eorü furor ín nos debaccharet, fane 
aqua demerfiffet nos.quod ut magis exafperaret,addidit; T orrenté pertranfiuit 
aníma no(tra:ubi impetuofos ínexpectatoscj ho(tíü infultus incurfu repentino 
proruentes, torrenti turgido coparauit, que tamen auxilío Dei fretus tuto per 
tranfierit.& quafi paruadhuc dixiflet,fuperaddidit: Sane pertranfiuítanima no 
ftraaquam intolerabilem,ingentes quippe rerum difficultates atcp perícula. Ta 
lealíquidapud Maronemlegas: — Zluuioexillotot vafiaper aequora νοΐ. 
Idemdpalibi nubem belli dixit, utrundg defumptum ex Pindaro. l(ihmijs enim 
οὐ ππολνφθόρῳ σκλαμὶς διὸξ ὄμέρῳ, GCalibi: ὅσις οὐ ταύτᾳ νεφέλᾳ. Apudoratores hiftori; 
ςοβόβτυγθίπεβ & procellas fpe pro bello pofitas ínuenías, Caufa ueró curaqua 
uehementiores indicet »rumnas, ea eft, quód perícula cafus reliqui corpus fo 
leant ex unaaliqua partelabefactare: aqua ueró uníuerfo ftatim corpori círcüfu 


fa,omnibus eue(tigio membris im pedímento eft, atq; undicg ogeerit difficulta 
tem atqp mole(tíam, Aa 4 


Pierii Val. Difciplinz. 
E&RVMNE. 

Era LXXXVIII. ublegitur, Omnes fluctus tuos induxi(ti fuper me: 

interpretes per fluctus,perturbatíones & aerumnas omnes intelliout,quae 
cuncpaffligere poffunt humanu genus, quibus omnibus Chrifti e(Iet humani 
tas obnoxíazín eíus enim perfona dictum id autumát.Fluctuare autem uerbum 
faepe pro perturbari ponítur. Sedenímalíquando pro tímore pofita fluctuatio, 
ut Píal. L X 1.Ecceením ipfe Deus meusaflertor meus,& adiutor meus eft,qua 
re nonamplius flu&tuabo:id e(t;nihil et quod ulteríus pertímefcam. 

DILVVIVM. 

Cceedit hucdiluuium,de quo pfalmo x x v 111. Dominus diíluuiu inhabi^ 
b s facit: (iue utaltj reddidere, diluuiu fedat:uel,tempore diluuij reenum 
obtinuit, V tcunqs,fienificatum ad humanam pertinet falutem:quonià hic gen» 
tes íntelliguntur quae in fuarum ínundatione cupidítatu, ín uitiorum pelago & 
humanoru affectuu uoraginibus demeríz detinebantur, quz mox à Domíno 
exempte feruatedj (int. Alio uero loco,pfalmo quippe X XX 1.habetur,Diluuiu 
aquarum multaru proximead eum nó accedet:per huiufmodi aquas fupra mo^ 
dum exundantes,cüm fcilicet excrefcentia ripas flumina pretereut,uel mare tur 
cidum per littora fpatíatur, quas fuprà memorauímus calamítates intellioi uo» 
lunt.Ita Euthymíus,& plerícpalij fentíunt. 

ἷ ΑΓΒ δ VS; 

' Odem modo ubi fit de abyffo mentio, uaftu calamitatis pelagus figuratur: 
I pal. x L 1. AbyffusabyíTum ínuocat:quod ita accípiut, profunda atq ua 
(ta calamítas uaftiorer aliam femper uocat calamitatem, quod alij dixerunt ma 
lorum hydram, cim Ícilicet adueríze res cladesc continenter ingruunt, ac uelut 
unda fuperuenitundzsaliz poítaliam fuccedunt.Sunt quí dictum ita interpre 
tantur,utuniuícuíufpíam reí magnitudo alteríus ínuocet magnitudinem: utpo 
te,peccatorü cumulo neceffarium effe ingenté cumulum miferícordiac, Alij per 
abyífos hos nouam & ueterem diuinarum ínftítutionu doctrinam íntellígunt, 
profundifsima enim utraq; eft, & altera alterius indiget auxilio:íita enim Euche 
ríus, píalmi dictu huiufmodi citans, profunditate inquit fcripturaru índe colli^ 
ei. Neqrillud non probat,;ut uetus teftamentu noui egeat auxilio,& ueterís no^ 
uum, Quín & humanam mentem unicuicg abyfTum efTe dicit, quía nequeat fe^ 
metípfíam ipfa comprehendere, nifi fuperioris abyfsi ope fubleuetur,unde fcil 
cetaffulgeatlumen quo alti profundi tenebras diícutiat. 

LAMMA FOSSAQVE. 

E: is abyfífo haud multum difsimilis eftalía aquaru fpecies lacunofa,eacj plu^ 
rimüm turbida,coenofa atq; feculenta, qua nímiru pro cladibus & aerum 

nis accipi folet. Ita dí&tu Ezechielis interpretantur, ubi Dominus ad Hebrzos: 
Aperiam fepulturas ueftras,&educá uos de Babylone.frequenter enim ín díuiz 
τίς líteris pro una eademq re ponütur, fepultura,uorago,inferntabyflus, fot 
fa,lacus,& fimilia.Pfalmo x x v 11.Símilís defcendentibus in lacu;nonnulli pro; 
fundifsimas foffarum altitudines intelligunt,unde non detur emeríus : nonullí 
fepulchra foueis excauata. Sedenim pfal, X X1X. Serua(ti mene deciderem ínla2 
cum,quod foueam alij,alíj puteu uertére:Euthymíus íneuitabile periculum ex^ 
ponit,quippe uoraginé,in quam quiforte inciderit, fuis ipfe uiribus nequaqua 
pofsit euadere, Alibi exauditum feait Propheta, ut delacu profundiísimo forz 
didifsimoc extraheretur, quod maxima uitz difcrimina, quae diuinitus euafe^ 
rat, 


E 


E 


Liber X XXVIII 28$ 


A rat,dedarat. Et quod ibidem dicitur de luto limi, liuidifsimam oci putredinem 
oftendit: ea ueró eft quac anímas noftras eo demerfas tenaci ueluti cceno impliz 
catas detinet, Hinc Dauides orat fe de luto eripi,ne affixus in palude putoredj il 
lo perpetuo recumbere adigatur.atq; hzc de turbídis, 

TECTUM PUISIDPPAS, 

ἌΝ uero limpidae perípícuzecg omnes, dubío procul pro doctrínze fym 

bolo,uti oftenfum e(t,accipiuntur. Doctrína autem omnís ucl in cofpiícuo 
e(t,in orequippe ipfo,uel in mentis recefTu. Hincea que manifefte patent;perfpi 
cuís & nítidis neqsadmodum altís profluentibus comparamus:quz ueró in ar 
canís habentur;aut folo concipiuntur intellectu, ea uel nubiu, uti fuperius, den 
fitatí, uel puteís, uelaltioribus undis fimilia funr. Transferturautem commo: 
diísimé hzccaquaz dlarítudo atq obícuritas ad humanum anímu: ead; metapho 
ra,quod fyncerum,apertum,manifeftumdg € perfpicuum eft,candidum appel 
lamus,propterea quod huiufmodi propémodum eítaqua purz conditio,ut fu 
perficiem habeat claram atqj perfpicua . Hinc Pindarus Pythíjs, Arcefilao can2 

B didaprzecordia dixit, λδυκαῖς ziS(Gurm Φρεσίκσ. Contra uero quac abdita,incognita; 
& in intíma mentis penetralia recondita,ab eiufdem aque fimilitudine,obícura, 
niora,uelalta nuncupamus:ut qua qp enim ín aquís profundiora funt,co uidenz 
tur obícuriora, Ita Homerus nigra inquit praecordia, φροίας quippe μέλαινας, ob 
taciturnítatem, & confiliorum occultatíonem.EtV irgilianus Aneas premital 
tum corde dolorem,quem nullo fcilicet fieno manifeftabat. i 

PASST ECT: 
EZ in huiufmodi fignificatum díuinzliterz puteos plurími ponere confue^ 
uerunt, Hinc l(aac puteos tot fodit;tot purgare aggreditur,tot nouo labore 
aperit,que omnía myftico fenfu uitze, quam fequí debemus, doctrírfà indicant, 
Nam & Philo eoloco,QQua foderant pueri patrís eius, inge(to rudere obítruut 
Pala ftini,foffuras puteorum aufpicia effe diífciplinaruait.Eze ueró ín pacatiíst/ 
mo contemplatíuz philofophiz receffu cómorantur,ubi tranquilla, placídz,le 
niterdj fluentes aquz ca(tifsime lafciuiunt, INon negarím autem puteü ín diui 
nis literis effe etiam uxoris hieroglyphicu: nam eo Theologi no(tri trahuntS2; 
lomonis przceptum,DBibe aquam de uafis tuís,& de puteoru tuorum fontibus, 
€ Iam Beríabeenomen feptimus puteus interpretatur, quz feptíimafuerit Dau 
dísuxor, Propteraquas educatum fe Dauides plurimü eloríatur, fed perfpi 
cuas, uiuas, dulces, € placide prolabentes aquas: que nobis quoqj funt ídenti2 
demadeundz, fi modo illos adeamus puteos ín quos Palaftini terrà nó ingeíle 
rint,ín quos fcilicet, uthocobiter interpretemur, inuídaac períníqua bzretíco 
rum factio fuz turpitudinis ceenum non admifcuerunt:quicunqg ením fuam u^ 
berrimís hislimpidifsimisc undis fitím expleuerit, aut cceleftem exceperit ro^ 
rem, fontes melle fluentes hauferít, nubium harum imbrem collegerit, íncpau^ 
ctos ijídem imbribus fluuíos demerfus lauet & uolutetur,a(tuofos ís cupidita 
tum ardores extinguct, membrís morbos quí fenfum obítupefaciunt, expellet, 
animid podagram,bonorum quippe operum impedimentu,clídet,omnidj de^ 
mum labe perpurgatus, nulla corporís fzce fordidus, (itu obfitus nullo, nulla 
denicg labe cotaminatus,ipfam actherez puritatis claritatem índuet, 
& fuperis par effectus, immortalitatis etíam conditio» 
nem diuínz decreto liberalitatis 
affequetur., jus bt 


Pierii Val. Ifis. 


PIERIVS VALERIANVS AD M. AN T. PAS. D 
SEREM PATAVINVM PHILOSOPHVM PROBATISS. DE IIS 
QV£ PER ISIDEM, ET IVGERIS QVADRAM, ET PICTV» 


ras aliquot alias (ignificantur,ex facris Ay, 
ptiorum literis, 


| 


Ἷ Olim putes, evuditifsime JYC ,Intoni, dedicationem banc meam de Jfide,dea, js 
qua Jrmilitudine quadam 4d fidis argumenti in comitati fefe adiunxere, ideo 
3 übifatlam, vt Sperarem te aliqua hinc obligatione milideuinare, cim mibi po- 
| eius perfuaferim, multum me acquifiturum, tibia plurimu debiturum.ficomen- 
tationes has meas,qualefcus, fent.fufapere dignatus fueris. Nam quid ego yel meditari, yel com 
unua lethone confequi vnquam potuerim, quod eruditionis cutu[]am nomine venditari me- 
reatur tibi,cui tótus fit calathus ille domt,vnde omnia ΟῚ lavgifsme depromere? Non enim te 
folis medicinae philofophias, terminis cobibuifii, fed longe vlterius progre[[ns, variarum in[u- 
per verum minime protritarum dothrinam tta tibi compavasii,vt de quacunq,re propo[tta,eo E 
erudite loquaris, c eruditionem ip[am mira fermonis iucunditate noueris conuekhire . Quin. 
poetas, bistoricos, pollistorasá, omnes ita tibi familiares effecit, ve milil tota im encyclopadia 
frt, quad te lateat, quod non μῶν habeas, proa loco (σ᾽ tempore vtaris quamfeliafsime. 
Quare nihil aut parum legendis mofris profetturus es,nift quantum amici virtutibus tuis dede 
timi nugas amas: & qui amant, Ouidianum illudobietfare folent, 
Ja facie neuus caufa decoris erat. 

δὲ; vtcuna no debui ego, quantulumcuq, preflarepotui quim ad te mitterem bafitare,autpro- 
pémadum expaue[cere,qui fcrre quamtum inde lucrifatlurus ejfem, qui em quidem imbecil 
lam admadu c infirma offerrem, fed que apud tam peritum, tam prudentem, tam probum, 
eundem, bumanifsimit amici nta accipi pofiit, vt vigore firmifsmasq, vires frt con[ecutura. 


D'E/SPSTD'E 


T3 515 deaqua fuerit, quantodj cultu àAucteribus uera pietatis 

] nefcíjs, fcd rerum humanarum peritifsimis, fufcepta, quot fu^ 
3 perítitionibus celebrata, iam omnibus innotuit: quare nos cir F 
3 ca hieroglyphica eíus tantüm ímmorabimur. 


M E QVADRIENNIVM, 

dig s Pg cius effigiem interalía fignificata /&eyptij annu fuum, 
qui fcilicet quatuorannís folaribus conftabat, indícabát, Erat uero muliíebre fi 
mulacrum patrio paludamento ueftitü, ut paulo poft dicetur, quod € anni, & 
ipfius Deifignum habebatur, I(is ín ccele(tibus a(tru eft S«this AZ eyptiacalín: 
euanuncupatum, ἀσροκύωκς Circa, quafi a(trocanem dícas, corruptà eam dictio 
nem multis in locis inuenimus. Is idem apud nos Sirius eft, cademdj Canicula, 
quz ftella (ub mento Canis e(t,ut Aratus obferuauit: quamuisalibi ex Eufebíj 
obfíeruatione dixíimus,Solem & Siri eundem accipi . Simpliciter uero ftellam 
hancín I(idíis honorem A 'eyptij colebant, quód ortu fuo ingentes apud ipfos 
pluuias concitare folet, quibus INilus creícat, unde fibi uictui neceffaria compa 
rabant:qualem honorem & Leoni habitum eadem de caufa,ipfo Leonis comen 
tarío declarauimus . Curueró anni ex hieroglyphico huiufmodi intelligerent, 
caufa eft,quód A eyptijannumab iftius fideris ortu aufpicabantur , Oriri uero 


j in X gy: 


Liber X X XIX. 186 


A in Egypto folitus x 11. circiter Calend, Augu(ti, Sed hoc deuertente, de pro 
prio inferius, 
Io VONT AS 
Lutarchus ueró & Eufebius,qui ueluti Solem Ofirín,ita idem Lunam ex 
Aeyptíorum dicatis efTe contendunt: eam hochíeroglyphico defcribunt, 
utcornua taurína,ucluti nouz Lunz fpeciem geftet,nigradg amicta palla,perla 
tebras & obfcuraloca Solem appetere;atq; unum ipfum concupiícere uideatur, 
V nde factum eft; ait Plutarchus, ut ín amatoríjs, quemadmodum apud Theo 
crítum eft,Lrunam inuocarent, Eudoxus ením Ifin rebus amatorijs opitulari dí 
cit, Hincapud Ouidium, Arte amandi,legas: 
Altas illa facit quod fuit ipfa Iouis. 
Porró Lunacüm fit noctis domína,noxd uoluptarijs illecebris &V eneri facra; 
quz,ut alibi dictum,latebrís & fpeleis gaudet,hieroglyphice plurímüm cum íjs 
qua V eneriattribuuntur,congruit, Amatores enim apud Maronem, 
&ecreti celant calles myrtea irem. — Sylua tegit. 

& Hinclegas apud Eufebium, uoluptates, atqpeas quz forté omniu maxima cen 
feantur,fi afpexerimus,aut quod rífu dignum,aut uifu turpifsimum eft;aduerti 
mus :quocírcauel erubefcimus, ucl occultare properamus, Id autem impendio 
cauemus, ut hzcomnia nocti cocredamus, Celarí ením, ut elegans poéta dixit, 
uult fua furta V enus. 

MATERIA FORMAQVE, 

CE uero [fis materiam etiam myftice fignificet,Sol uero formam,ucl agen 
tem uím,LunadgSolem íta fut obferuet,eiuscp fcmper radios excipere que 
rat,quibus illuftretur,uideor Platonis illud intueri de fponfa, qug ueluti proftí 
tutafponfum expectatauidiísíma, undererum fpecies, atcp nouatus concipíat, 
&loco reddat,uti Luna lumenacceptü mutuó,quo poteft ftudio reftituit. A tag 
μας τὰ obícura hieroglyphicum eft materíze, quae nullam adhuc formam fufce^ 
perit. Fieurzeautem uaríatio in Lunari globo materiam aperté fatis common 

ftrat, quz ucluticera mollis, nunchancnunc illam imprefsionem ex quocun 
figillo fufcípere apta Gic. Hinc tenía illae uarize multicolorescplfidi dícatze,nó fe^ 
ptem tantüm eas Lune facies,quas Graci q«o4c dicunt,ab Heliodoro itanuncu 
€ patas, (ὡοϑοκ-, γϑύναν αὐωτολίω, lico] ἢ, διχότομοκυ, qu Oups καὶ zoo tAlwons, fed etíà uim 
cíus quz circa materíam uer(atur,índícant, qua fcilicet gienít omnia, & omnia 
concípit:lucem quippe,tenebras,diem,noctem,uítam, mortem,príncipium, fv 
nem, Quis enim afsiduam in Lunari facie uaríetatem non admiretur,dum eam 
nunceuanefcentem;ut Heliodori fententia interpretemur, nunc cornículatam, 
nuncdíuiduam,nuncprotumidam, nunc plenam cotemplatur? Ieníum denigg 
faceuaría,quanto longius facefsità Sole,tanto largius colluftrarí, parte luminis 
compotem, parte altera caffam, prod orís cíircumuerfione fulgoris fpeciem ua 
riare, fiue idalieno irradiata lumine facíat, fiue proprío przpetíd; candore, ut 
Chaldziarbitrantur. Cleomedes enim libro De cceleftíium orbium contempla 
tione fcribit,inter Berofi placita contineri, corpus Lunze pilam effe dímidia par 
te candída,altera caerulea : partemdpillá candidà proprietate quadà 4!everaséxe 
ad Solem femper couerti,unde quo magis illi fuccedit,Juminofam íllam partem 
à nobísauerti magís:quo ueró longius abfcefferit,eo magis oculum noftrum in 
amborum medio fiti, partemd candidam nobis adueríam fieri, ac perínde fefe 

exhibere confpicuam, l angit idem Apuleius in Deo Socratís; 


Pierii Val. Ifis,& circulus; 


PRINCIPIVM. D 

Síridis uero tzniz nulla fucabantur umbra, fed undecungs micantifsimze 
(δα, nitidum ρτοίς ferebant, [Nam οὑπὶ {Πα principi fymbolum 
effent,idég uirtute fua purum nítidumdy fit, nec ullius rei admiftione labefacte 
tur,nihil przter candort oftentare parerat, Sacerdotes autem illi ciim has femel 
ín manus fufcepiffent, eas cueftigio recondebant, non amplius uidendas attre; 
ctandásue. I(iacís uero fzpius utebantur, Taenías autem graeci uocem ficinterz 
pretatur V erríus,ut dícat ornamentum efle lancum capitis honorati, Hinc En^ 
nius Alexandro: 

Clans de celo cum corona € tentj;. 

Sed ut rei philofophía ín albis hifce taeníjs explicemus,manifeftum eft reru om^ 
nium principi ab omnibus fana mentís hominibus ad Deum referri, Album 
autem εἰς príma ueluti matería quaedam, in quam colores , quotquot uolueris, 
períndeacín uníuerfalem illam pofsis omnes fpecies inducere . Híncad Dei cul 
tum alba plurímüim indumenta omnium pene natíonum confenfu adhiberi fo^ 
lent,femperdgalbus color facris accomodatus. Atqpídeo aít Perfius:CyuauisaL E 
bata rogarit.Sed quid índigemus Perfio,fi AfTertoris noftri índuméta,cüm οἷο 
riam fuam uellet diíícipulis patefacere;alba ficut nix apparuere ? Apud Cicerone 
11.de Legibus : Coloralbus precipue decorus Deo eft;tum in caterís,tum ma 
xíme ín textili, Ecnoftra pietas canit;utlínteas,eascg purifsímas induti tunicas, 
facra Deo caneremus.Sed quoníam precipuaannoru,menfium, & dierum hie^ 
roelyphíca tam fignificata quàm fignificantía, defumuntur à uario cceli motu, 
preterítís multís, quae per figuras uarias índicabantur, nec uulgo tamen,fed fo^ 
lís facerdotibus /Eeyptijs ínnotefcebant,ad ceelorum períndeds circulorü confi 
derationem progrefsi,reliqua quae de temporibus fignificantur per horum figu 
ras explícabimus. 


DE CIRCVLO-. 


Irculi fignificata non apud Aegyptios tantüm in ufu fuere, fed & apud 
nationes alías multifaríam accepta: quare feparatim fuum,hoceft;hunc 
locum fibi depofcere ui(i funt, 
ATERNVM. PERPETVVMQVE. F 

[NIS quod modo in Ofiridis tzeníjs dicebamus, has utpote albas principii 

indicare, unus quippe circulus defcriptus, aut fimpliciter, aut alterí cuipia 
pícturz fignóue circumductus, nunc femper, nuncperpetuu & zeternum,nunc 
omnía, quippe ὁ ταῦ fignificabat, nempe quod ín ea figura nega principiu, neqs 
finem inuenire fit, quod ternitatís eft propríum: & quía omniu eft figurarum 
capax,uniuerfitatem ipfam intra fe complecti uidetur, Ab huiufmodi autem cír 
culari ambítu exacte peracto, uidelicet cüm Solà matutino horizonte digret 
fus, eódem redierit unde ferri coeperat, diuínaeliterz tota die pro perpetuo po» 
fuerunt:ut Pfalmo L X X I. Vt cantem gloríam tuam tota die; ubi Symmachus, 
prolectíone quz eft,tota die,perpetuo reddidit. 

D: JE τ 38; 

(Ce ctiam príncipij finisdj nufquam apparentis ratione habita, A'eyptij 

Deum ex híeroelyphico circuli intelligebant, Perfze uero (quod non ab^ 
furdum eft repetere)cüm Iouem cacli domini dicerent, facrificia illi (e facere pu^ 


tabant, ubi celfifsimà fpeculam confcendiffent, Iouemdg cceli circulum nuncu^ 
palent. 


Liber X X XIX. 287 


A paffent, Tranfijt idem mosad Turcas.Hincab alta quaqy turri matutinales illze 
acclamationes, quarum fenfus eft, eum fuiffe femper, futurum; femper:neqg 
quícquamalíud,nifi quod fuum etiam falutant Mahometum.Sarracení quoq, 
& plerzqjalie nationes Deum circulum appellabant;atqg hinc fempiternum ex 
primi contendebant, 

A dJD.O RAT I. O. 

pA de caufa Pythagoras cíircumactu corporis adorandum íubet, hís uerbis, 
πϑοοκυυᾶν πϑδιφόβόμανθ᾽", quod P utarchus ad imitatione ccelí perpetua uertíoi 
ne circumacti fieri putat:quanquam nonnulli dictum ad rerum humanarum ua 
rictatem,aísiduamd; mutationem, ín quibus nihil (tabile, perpetuum (it, arbí 
trantur , Sedenim quodad corporis conuer(ionem pertinet, multarum 15 genz 

tíum mos fuit;idd5 Propertíani loci aperit intellectum,libro primo: 
vAnte tuos quotiens verti meperfida postes, "Debitaa occultis vota tuli manibus? 
Quod dubio procul adoratíone ríte facta innuit. Talealiquid apud Suetonii 
inuenías,ubi de Lucioait,de V ítellij progenitoribus loquens:Idem miri in adu 

B landoingenij, primus Caium Czfarem adorari ut Deu in(tituit,cium reuerfus 
ex Syria nó aliteradire auíus effet,quàm capite uelato,circumuertenscp fe,deinz 
de procumbens.Fuit uero INumz in(titutum,ut adorantes Deos,in orbem (efe 
uerteret,deinde uero federent.P raterea couerfio illa,& totius corporis circum^ 
actio,nobís documento eft,nihil ex humanis rebus firmum efTe & ftabile,& ut^ 
cuncp uertat Deus,reuoluatqj uitam noftram, id iucunde aclibenter admitti o^ 
portere, Defeffuautem in Cynocephali comentario dictum, fitum huiufmodi 
ad diuina pertínere. Id uero mínime praetereundum, fieri folitam eam corporis 
conuer(íionem à fini(tra in dexteram,ad ipfius mundi imitationem,cuius ortus, 
ut € Plíníus & nonnullialij tradídere, ab laua parte e(tín dexteram praeceps. 
Quare iocat Plautus, Crurgulíone, dicente Phaedromo : Quo me uertá neício. 
fubíungit Palinurus feruus:Si Deos falutas,dextrouorfum cenfeo. De Camil 
lo memoríz proditum e(t,cumíe ad dexteram conuertifTet, ut mos eracRomaz 
nís adorantibus, fubito eum lapíu cecidiffe, quod omen ad damnatíonem, qua 
poftea oppreffus eft;pertínuiffe creditu, omnia eo populo fuper(titiofius xquo 
perpendente.QQuoddpad huiufmodi circuitum ín adoratione pertínet, notü ex 

C hitorijs eft,quàm prudenter Marcellus ad Capidium Cifalpinze Galliae αἱ τα fe 
geffcrit, Nam cüm impetu in Gaallos faceret, retroactus ab equo ob hoftium cla 
morem perterrefacto,círcuíttum eum adorato Sole,ut Romanis ín pugnze prín 
cipio facere mos erat, de induftria fecifTe (imulauit;neapud fuos mali omíniís re 
ligíonem excitaret, E cotrario Gaalli (iniftrorfum, & in lauá partem religiofius 
ficriab adorantibus conueríionem corporis arbitrabantur, de quo ita Plinius: 
Inadorando dexteram ad ofculum referímus, totumdj corpus circumagimus, 
quod ín leuum feciffe Galliz religiofius credunt. 

P;E;RGEGEsG (Eb. Θ: 

Tesis apud ueteres obferuabatur, ut facto facrificio, círculum ínara illine^ 
rentex hoftiarum fanguine,qué phíala relieiofifsime colleeiffenr.Idcg erat 
facrum illud uerbum mae, quod perfectionis indícium efTe dicebant, quod 

figurarum ea fit undecuncg perfecta. 

ANNVS. 

CE uero per circuli defienationem annum íntellioi uolunt, ut manifeftiora 
pretereamus,cíus potifsimuaurei circuliratione inniti uidentur, que deSi 


Pierii Val.Ifis,& Circulus. 


mandij fepulchro &Cambyfes & Per(o fuftulerunt:erat enim ille trecentorü & p 
fexaginta quíncp cubitorirambitu, cubiti uníus latitudine,fingulis anni diebus 
in (ingulís cubitis exculptis, peraftrorü ortus occafusqp, quiddp ea fecundu A^ 
ftrologos obferuata fignificarent: cuíufce rei quedam propémodum umbra ha 
betur Patauíj ín Palatini palatij aula,ubi corona fuperné círcumcirca ducta,Zo 
díaci primüm totíus figuris infignis, mox gradibus fuis dí(tíncta, quorum uni 
cuicg adpicte funt certae rerum imagines,que pueri gradus eíus emeríu natí,mo 
dó ingenium,modo fortem indicent:quarum ego teítímonijs fxpe uti foleo hie 
roglyphicis meis fidefacienda;znam Aegyptium quíd omníno fapere uidentur, 
POEMATIS GENVS. 


A anniautem fimilitudinem poématis etíá eenus Circulus appellatur, cu 
ius Ariftoteles Analytícis memínit, Idalij alio expofuerut modo, Sed ni 
miru poéma illud Circulus appellat,cuius finis ídem e(t cu principio: cuiufmo^ 
di eft Catullianu epigramma in annales V olufrj, & alteru in NoniuStruma, & 
unum etíam in Maamurraà & Cafarem., Euthymíus fane circulares eos pfalmos 
uocat, quí eodem finiuntuerfíu quo cceperát,cuíiu(modi e(t decímus octauus fu E | 
pracentefimu: Cofitemini Domino quoníam bonus, quoníam fempiterna eft 
eius mifericordiía.F'iericp folet,ubi fententia aliquam infigniorem quarimus in 
audientis animo quafi aculeu quendam e repetitione productum affioere, utc 
tenacius memoríz inhzrefcat, affixum ita relinquere. 
ΕΟ Ν ΤΑ ΚΤ ΕΥΤΤΑ ὃς 

Otuum uero quie(tin círculís natura confiderata, in cauía fuit ut periti 

Mlathematicaru, contrarietatem híeroglyphice fignificare uolentes, duos 
íuxtà fefe contingentes círculos defcriberent, quales in quibufdam machinis fie 
ri uidemus proptceruníus íncurfatione aduerío motu alteru cíircumagi, atcpita 
manife(tam diícordíam apparere: quam in adolefcentiz noftra delictis, amore 
in índignatíonem conuerío,íta ex Aríftotele defcripfimus: 


"Non aliter motas concurrere ad ofcula vidi 
Hinc atq, hinc gemine [rcoterevota, 
Qua [mulac primis fefe tetigere labellas, 
Parsea quamprimum, qua veniebat «bir, 
Fi, ex concurfu facies contraria prima, 
Atachina ver[a meo qualis in igne fuit. 
SVMPTVS PVBLICI PRIVATIQVE. 
Conn quidam numi(matu fpeciem referentes, quos in aliquot pyramidi 
bus & obeliícís excifos uídeas, pecunià indicant in opere con(truendo ero; 
gatam:qui ἢ fuerint ín orbem difpotiti, fumptü eíus operís fignificareaiunt pu^ 
blícum fuiffe:fin parallelarí quodam ordíne fculpti;príuatam impenfam fignifi 
care contendunt: qua tamen ínterpretamenta iuniorum quorundam efTe nó in 
ficior,nam apud ueteres nihil tale interpretati inueni , Exigeret híclocus, ut de 
circulis quibufdà mutua cóplicatione coiunctis,qui difciplinaru hieroglyphicu 
conftítuüt,ratíonem fubiungerem : (ed quoníam argumentu illud alío comenta 
rio,quod Illu(trifsimo reuerendifsimocs Herculi Mant. ínfcripfimus, late fatis 
explícatu eít,ad fphaerá nunc,& figuras aliquot i(tíus cogitationis couertemur. 
P DE SPH/ARICA 'FIGVR.A. 
Er círculum fuperius Deu nonnullis intelligi docuímus , Caeterüm fi qua 


Deo 


Liber XX XIX. 288 


A Deoforma fimilitudóueadfcribi pofsit, longt couenientíus fphzrica illi figura 
accomodabiítur, Merito itaqgs Xenophanes mundum illum archetypü fphaerá 
appellauit:uetercscppleríqy uera theologiz fcientià nondum affecuti, nihil effe 
aliud Deu,nifi ccelum ipfum,& cccle(tía ifta arbitrabantur. Sed & Salomon ad 
Deum conueríus, Exaudi ὦ ccelum, dixit. [Deos tamen,ut noftroru interím ora 
cula miTa faciamus, neq; menfura, neq; forma ulla coprehendi pofle dicít lam 
blichus,& omnes quialiquo uerz doctrinz lumine irradiati fuerunt, 

VOETTESRON"TTSRCA'US; 

T SS recte cim per hieroglyphicum fphzere Deum intelligerent,zternitatem 

quoqpeadem figura defcripterunt. Ia nummo enim Fauftinz, quá retulerant 
inter diuos fuos, Gigillü e(t cu fceptro fuper (phaerá fedens, dextera exporrecta, 
cum ínícriptione, € T ER NIT A S.Eadem inícriptioin nummoaltero, ubi dea 
fummis Luz digitis pallam tollít,dextera fphaerulà porrigit.Cüm ueró mundi 
ipius figurain orbem cóglobata perhibeatur,plerícg ueteru eo figno credidere, 
mundum identidem principio carui(Te : quodqp in diuinis Girzeci reddiderüt οἰ 

B. áxi,ab eternohi funt interpretati. C)uibus Magnus Bafilius egreeit refpondet, 
atq interalía, figurae huíufcemodi príncípium,quod incompertu illi putant, & 
Ícholis omnib.declamitantà centro ís (Te demon(trat. Apud Romanos quocp 
perpetuitas e(t per fphaerá indicata: ut ín fphaera illa quae cu caduceo & pharetra 
tranfuer(is,uirgadp cui pallioluappenfum elt, dexterae dp confertzeín numo que 
(ὑπ ἀτί cudit L., Buca, ín cuius altera facie infcriptio eft hís literis, C & S A R 
DICT. PERPET V O.Saneé perpetuitas ex fphara, autorítas uero Dictato 
ria quz illi confenfu atqs concordia ciui demandata fuerat, per infignia reliqua 
fignificantur,de quibus figillatim dicere non e(t hiclocus. 

C O'ELEVM. 
ἘΠῚ pila Solís & Lunz fignis cofpicua, ccelü fignificabat. Alij perhuiut 
modi fpeci£, C V N C T A, uelutietíam in círculo, interpretabantur:(iquidé 
circumflexu ccelí,queé alio nomíne mundum appellamus, cuncta tegi coprehen 
did manife(tu e(t, quippe quí totus ín toto fit, ímó uero ipfe totu, extra intrad; 
infe cuncta complexus. Quin non modo pila, fed (implex rotz curuatura ccclu 
apud A'eyptios indicabat, [τὰ ἐπὶ apud Cyrillü legas libro nono contra luliani, 

C quod przcipiti quidam ingenio proapfideafpidem tranftulerunt. Huius pictu 
rx cam Egypti) tradebant caufam, quód ccelum ín circuitum afsidue feratur, 

FOOQUR UI VN A, 

ME illud ínter hieroglyphíca,Fortuni nuncrotula,ut uufeus, 

nunc fphzrzalícui;ut Cebes, in(iftente pingere: (iue ut eam reru dominá 
oftentent,qua etíam de caufa Apelles eam in fedem collocauit:fiue ut eíus in(taz 
bilitatem inde coarguant, Quínàuolubilitate nomen ctíam illíznam qua príus 
Vortunaà uorto dicebatur, dipammi mox mutatione ín F affinemliteri,quod 
in plerifqg factu e(t locutionibus,in Fortunáabijt.Cuíus pregcipuu opus eft,íma 
fummis, & fumma imis coómifcere, reru p omniu uiciísitudiné inducere : cuius 
quidem uertiginís ergo φερεπόλθ᾽ τύχν Pindaro nuncupata.INam fi Fortuna pro 
prium hochabet utuicifsitudínum autor fit, quos modo claros effecerat, mox 
obícuret, foueredj definat: quos ueró premebat, iam eríget, & illu(tres efficiat: 
quecpantiquifsimusHefiodus fuper his de loue dixit,iure ipfa fuo propémodu 
ad míniftret,quíd ín reru natura mutabilitati huic & apertifsima reru uícifsitu^ 
dini magis fimile reperíatur, quam circuli rota'ue motus conítant ením haec 


Bb 2 


Pierii Val.Ifis,& Circulus. 


prímüm, fimulac fiunt,ex re ipfa,cotrarijs (imul manentibus, & iíntegrís,curuo p 
Ícilicet & concauo,ex (tante & moto, centro fcilicet & circu mferentia:ac (imulac 
impelli cceperínt,una eademqplínea,uti fuperius dicebamus, abít & redit, aícen 
dítatqgdefcendit,eodemdj motu,quod prímum erat,ultímu, quod ultimü, pri 
mum euadit, ut nihil deniq; ín una re quapíà uaríantius excogitare pofsís, V n^ 
de merito dixerit Ariftoteles,cíirculum míraculorü omniu efle principiu.Id ue; 
ro mínime pratereundum, AX: egyreníes eiufdem mutabilitatis ergo Amore atqs 
Fortunam codem ín delubro uenerari confueuifIe.Conf(tat igitur pilam atqp ro 
tam uolubilítatís hieroglyphicum efle, & luculento apud Cirzecos epigramma 
tc Pofidippi de Occafione,qua ídem fere cum Fortuna officiu exercer. Da ením 
cur rotulc ínfiftat ínterrogata,Stare loco nequeo, re(pondet, Auguralís autem 
diíciplíne obferuatione proditu eft,fpherà aeream de Caefaris Maximini (tatua, 
quz in ueftibulo Regie locata erat Antiochizexcuílam repente, Iouiano Impe 
ratore urbem eam ingrediente, turbarum quz fubfecutz funt ín eíus perniciem 
portentum habitam, quódarufpíces rerum uolubilitatem id fignificare affeue^ 
rarent.Et Con(tantius Imp.pauló ante quàm moreretur ímaginarí per quietem 
uifus c(t,cernere fe patris effigiem qug pulchrum infantem offerebat, quem ubi 
gremio fufcepiflet, proiecit 5 longius íphaeram de manu ipfius Imperatoris ex^ 
cuffam,quod temporü permutationem portendere, euentu minime írríto ab a- 
rufpicibus refponíume(t. Quodueró dicebamus Fortuná fpharz infi(tente 
pingifolítam, apud plerofqs uaríathuius argumenti fpecies:ut ín nummo P.Se 
ptimij Gretze Caef. (igillum ab altera parte eltcum radio in lua, cum fphazrula 
in dextera, quam exporrigít, uti coloíIea quadam manus ahenea in Capitolio 
habetur. V idi etíam Fortunz fimulacrum pila infiftens cum nouacula, cum na? 
ualí clauo, & cornu copizín qua, nouacula felicitatis indícatamputationem:pi 
la facilem eius uolubilitatem,;ut paísím:clauus,uitae noftra fub eius dítíone cur 
fum:cornu copiz,bonorülareitione. | Sane Plutarchus comentario de Fortu 
na Romanoruü,Fortuniait traiecto T ybri, pofitis alis, exutis talaribus, abíecia 
inftabili & ue(tigia fallente pila, ita Romá íngreffam: quod índícíu eflet eam ibí 
conftanter permanfurá, neqgalió in poíteru abuolaturá: illud fcilicet Vlaroníaz 
num fecutus,quod de Romanis aít: 
His ego nec metas verum,nec tempora pono, Imperium [me fne dedi. 
ΤΕΚΒΑΙΝΜ ΟΚΒΙ5. 

V'opactoautem terrarü orbem pila defcripta fignificent, rudi etíà ἱπποεαίς 
ας dee ením linea quadam, ueluti finitore circulo difTectu, alte^ 
rum quoq ex hemifphertjs, quippe fuperiore, qua(i merídiano círculo produz 
το diuidunt;à merídíano autem quafi colurí partem ad occídentem Solem uer: 
tuntatqp inde Afiam,hinc Africa XEuropá intelligunt, cüm tamen poétz terrà 
ἀπέρονα dicant, Cuius uocabuli fi uím fimpliciter intezpretemur,infinítà expone 
mus. Atloan.Grrammatícus Ari(totelis interpres accuratifsimus, equo ma 
uult interpretarí:omníno enim neq; fphara,necycírculus fine principiu'ue ullu 
pre fe ferut. De figura ueró terrae quàm uaria alíjs atcpalíjs credatur,uídendu az 
pud Plutarchülibro de philofophorü placítis altero.Sed nos in hocantíquís fe^ 
liciores fumus, quód non uniufcuíuíquá teftimonio, fed iam innumerabilíu de 
uifu referentit,uniuerfum huncorbis globuterra mariq; & habitabilem &per^ 
meabilem accepimus,& quotidiana in hanc& illam parte fuprà & infrà nauiga; 
tione, manifc(tior fit ín dies, Sed quodad orbem noftrum attínet;uidere cft ín 


Faw 


Bsber X XTX- 289 


A Fauftíngnummo quodam fpharam pro terrarum orbe pofitam:ibi enim Cybe 
leleoninz ínfidet fellze,fphaeramds inter manum atqp genu contínet : infcríptio, 
qugad hancrem facít,eft, M A T RI MA GN €.Innummo Germanici Imp.Cz 
farís Aug. V ictoría phaeram mouere uidetur,in qualíterz, S. P. O. R. quafi ter 
rarum orbem Senatuí populod; Romano adiudicatu íam effe fignificare uelit, 
Saneautem Imp.Neruz Caf. Aug. fphara S. C. adcuía e(t, cum adíecto temo 
ne,quodorbís gubernatíone dubio procul índicat. Et eodem fignificato Impe: 
ratorí Veípafiano Aug, P. M.P.P.P.C O S. VI. Vtrunggnummo zreo fignum 
idem dedicatum. Girati ueró Imperatores qui Dis acceptum referrent quód re 
enarent, íd deorum prouídentíz adícribentes,rem numifmatü monumentis te 
(tatifunt, INam in M. Antoníni Pj nummo fimulacru muliebre uideas, quod 
(tans laua contum tenet, dextera radium,quo praíacentem pilam uerfet.Infcri 
ptío, PROVIDENTIA DEORVM, Inalteroeíuídem fimulacrü ídem lae 
uamanu baculo ínnítítur, cuíus apex in lítuum flectitur, lua pilam radíoattin 
gít,quafi eam uerfaturo,autleges illi confiftendi pracfcripturo.Infcriptio, P R o 

B VIDENTIA.Eadempilaín manu dextera exporrecta ín nümo L. Veri Aug. 
cum iuícriptíione,PR OV. DEOR, TR.P.III.COS,Atín Vlaxímini,fimu^ 
lacri cum cornu copíz, radíodg ín eius manu dextera pilam à pedibus uerfante, ἢ 
cüínfcriptíone,PR OVIDENTIA AVG.In Antoníni uero Pijnummo fphze 
racumcornu copiz, FELICITATIS adícriptionem habet. Dícata etíam eft 
cum íaculo,Philippi filío.Infcriptio,P RIN CIPI IVVENT V TIS, 

MVTABILITA S, 

V'odautem ad rerum mutabilitatem facit,non pila tantüm,uerüm etiá rota 
Qi. huiufmodiaccipitur fignificatu.P falmo ením L X x x 111. legítur:Deus 
meus pone eos ut rotam:hoc eft,tam facile felicem eorum (latu conuerte, quàm 
uolubiliter rota ipfa conuertítur,Ita Euthymiíus,Eucheríus,& alij. 


D'E:oRO' T A. 


g| T quonià res ipíanosad rotam íterum reduxit, ciim aliquot adhucfu 
RUE perca relíqua (int fignificata, quae di(tínctio (it in το είς prímüm enar» 
^ rabímus,mox quz ad fignificatum attinent exequemur. 
DEORVM ΕΟ Τοὺς 
ς Ciendum ením rotas plurifaríam à radiorum numero di(tinctas effe, Nam 
quz dijs attribuuntur, octo radijs infignes figurantur, propterea quod rez 
rum cceleftíum motus ín octauam ufq fphazeram, quantü humani oculi uís por 
rigi poteft,obferuantur, 
HVMANAZ& ROTK, 
Bep uero rotz fex tantüm radíjs compíngi debent, tot enim funthu 
. A manz natura motus:in antíca, ín poftícà ingredi, uel retrocedere, in dex; 
teráaut in lauam ferri,furfum aut deorfum aícendere,uel defcendere, 
INFERORVM ROTXE, 

Vzcueroó Ixionis rota fertur, quatuor tantüm radijs compacta fingitur: un 
Qa. Pindarus díxerit, πεβάκναμον ἐὸν ὄλεϑρον. In ea uero íta díftrictus fingit Ixion, 
ut manus fingule (ingulís radijs affixa effent, totidecpalijs pedes finguli. Qua 
dereapud Pindarumlegas Pythíjs,Odead Híeronemaltera, — INeruz Tra 
íanínummus e(t, à cuiusuna parte ipfe pro (ugge(tu populi alloquitur, togaz 
3 


Pierii Val. Rota. 


tus uero populus fublatis ín ccelum dextris applaudit: índein extremo margi, Ὁ 
ne meta e(t, iuxta cuíus bafim INympha íacet humi fufa finiftro brachio fupra 
rotam exporrecto, Sunt quí ex hoc Circum inftauratum à Traíano interpreten 
tur,quía rota círcumagi uídeatur. 

AQVA TRAIA N A. 
bes quí, ut mihi uidetur, longe ratíonabilius aquam T'raíanam intelligant. 

Nympha ením humorem, humí prefertim fufa,dubio procul indicat:ínnixa 
ucro rotz, aquz curfum non incongrue fignificare pofsit. Alibi uidi INympháà 
ipíam ín eíufdem Traiani nummis cum rota fuperne fita, & infcriptione, V 1A 
TRAIAN A.quoriutrungy artificiofe, maximedj proprie figuratum.INam ín 
uía rota fuperne uoluítur: ín aqua curfus ab imo eft. Alius item nummus eiut 
dem T'raíani, ín quo fignum idem pene humi profternitur, lauaramum fron; 
dibus ueftítum,dextera currulem rotam iuxta genu tenens,fub bafi cuius litere 
funt, VIA TRAIANA.S.C.círcumcircaueroó, S. P.Q.R. OPTIMO PRIN 
C I P I. Inalio,in quo eedemliterz circumductze, aquae fssszz 
ductus habetur ín femícirculum fornicatus , idemdg fL | ES.- AQVA. C, 
mulacrum humi fufum cum harundine infra,& literís ín| ET RA LA N A- 
hunc modum dipofitis: : 

ΓΤ ΝΟΘΊΤΕΑ PROGRESSVS, 

Edenim VIA etiam fuahabet fignificata ín díuinís líterís, quippe quaeuitá 
S hancquam uiuímus indicat: unde omnes à die natíuítatis ad extremu uícp, 
uiatores,hofpites,X peregríni dícímur, utpote qui folum hocextra patríam ín^ 
colímus,ubi nulla confiftendi firmitas, perpetua ueró femper agitatio anímí, u^ 
bídemum rerumautfententiz confidendum fit examinantis. Di(tínguut ínfu^ 
pertheologi uíamà femita : per uíam mandata ea peragenda íntelligentes, quae 
uniucrío mortalium generi data funt: per femitam uero,quae Παίς ας} illi perío^ 
nz,ordini,collegio,nationiue praecípiuntur. 

T HEGLGOJGGIAM. 

V nt quiper rotam currulem ín díuinis literis theologicae do&rínze hiero^ 
S glyphicum intelligant, propterea quód rotaea terram ima tantüm attíngat 
fuperücie, reliquum in fublime tollatur, & aurigam animu femper terra procul 
furricat. Idem praeterea eft officium rotz, quod & Theologi, ut fcilicet à terre^ F 
nis imifcdgrebus ad fublimium cceleftiumds naturarü fpeculationem attollatur, 
índe mox àdíuinis ad humana deícendat, quodp inter fe uinculo colligent often 
dat:qui quidem e(t rotae motus. Sed quonià proprío comentario multa de uni 
uerío curru dixímus ex díuínis líteris,decp myfticís eius rotís,nunc cüm terre^ 
(ire iter eamus, Traíana procedemus uia. 

IMPERITORVM PR/&CIPITIVM. 
Ses cur id difsimulem, quód ín diuinis literis imperitorum przcipitantiam 

perrotam fignificari comperimus? & in hancfententiam à Pfalmographo di 
ctum citauerímus:Deus meus pone illos ut rotam, R. ota quippe pofteriore par 
te attollitur, anteriore cadit, Pofteriora funt bona fortunze, quz quia no(tra 
non funt,ea nobiícum tranfportare nó poffumus, ideo dpà tergorelinquuntur. 
Anteriora funt aeterna, & quz nos afsídue comitantur,ímó nos przcedunt,fecg 
duces, quó progrediendum fit, exhibent. Impurus igitur & imperitus rerum, 
cüm fortunz bonís augetur, aueríus retro faciem quae eterna funt obliuiícitur, 
atcp ita fit utanteríore parte neglecta, praeceps eat; nam pofteríorís, qua attollí 

uíde^ 


SS 


A 


SS 


Liber X X XIX. 290 
A uidetur,admiratione captus, ín quam rapíatur uoraginem animaduertere ne; 
quaquam poteft,atqpíta praecipitacur. 


DE QVADRA TO. 


(«9 B eercgit mobili figura ad maxime (tabilem tranfire quodam ueluti 
EY & || antipathíz loco uifum eft,quíppe ut uarío eo delaffatus motu, firmi 
/ 8 V4 tatis iftius occafione quietem aliquam aucuparer., De quadrangula; 
sisse M! riieitur gura differemus, quae multipliciter defcripta, multas iden 
tidem prz fe fert fignificationes, 
ANNVS SOLARIS. 

Varum prímailla c(t, quam initio cómentarij fuper]fide tetigimus, A oy, 
Qui: quippe duasannirationes habui(ílezunam qua uertente, C C C L X v. 
diebus, & horis fenis, agnofcebant: alteram, qua Sotheos ortum quarto quoq 
anno quadrantibus illís dící quatuorín unum contractis, obferuabant fupputa 
tioni huiufmodi refpondere,Cüm ueró iugerum centum cubítís dímetírentur, 

B quartam íugeris,quz fcilicet cubítis X X v .claudebatur, pro fex horís que uno; 
quoqranno fuperabát;accipere confucuerüt;ac perinde uertentéannü intellige: 
bant,cui quarta illa αἰεί pars addíta,quarto quocpabíoluto,dics etia unus ínter" 
calaris ex quartis illís adauctus adijcíebat, Sed quonia € haec & alia multa fupe 
rius fuperanniratione diffcruimus, earepetere fuperuacaneu effet & importu: 
num, SAPILENT/UIA. 

Eluti uero Fortuni rotundo lapidi ínfident& pingereueteres inftituerunt, 

ita Sapientii ín quadrato (tatuebant; ex hochieroolyphico uolubile illam, 
uti paulo ante dixímus,huius ueró fedem firma &€ incócu(fam indicantes.Et no 
ftri quadrata ligna qua ad arceINoés fabrícam parari diuinum íufsit numen,do 
Ctores X. magi(trosin Ecclefia fignificare dicunt, quorü fapientía incluíi íntus 
populiconferuantur, & ab íncurfantibus hzereticorü procellis muníuntur, Ex 
quadratis ením lignis conftruere debere nos Bibliothecam admonet Adaman 
tíus,non ex agre(tibus,rudibus,& impolítis:quippe ex Propheticis δέ Apofto^ 
licis uoluminibus, ín quibus folís uera cotinetur fapientia, utpote quí uítis om 
nibus refectis excifiscg, quadratum uitae iu(tiorís tenorem, & ex omní parte It^ 


C bratum pra feferant. 


MERCVRIVS, 
(ena dsapud ueteres Mercurius fapientize Deus haberet, Hermza illa apud 
Atheníeníes fieri folíta, quadrati quippe lapides, quos tum ín príuatarum, 
tum ín facrarum zdíum ue(tibulis ponere confuerát,ut fignificaretur,rationem 
& uerítaté perínde ut forma quadrata rectam femper ftare.INam ratíonís &Cuerí 

tatís Deus Mercurius antiquis erat. 
I'VIPXIGE: E. ΕΣ 

W^ Arcadas non Mercurij tantüm, fed & Iouis, & aliori deorum fimula 
cra quadrantalía fieri folita, Paufanias autor eft, nempe ut eorü inde (tabilí 
tas fienificarct.Iupiter em ipfe mancs (tabilís,dat cuncta moueri,ut ueteres po& 
tz: canunt.Nam & Hermgisà firmitudine nomen,quód herma fundamentu (it, 
MER PRO PB V.S : 
Vantum πεγὸ pertínet ad uirtutes, quadrata forma uirum ea de caufa pro^ 
Co dicimus, quód cubicz figurz fpecies quoquouerfum íacta uerfatacg 
fuerit , recta femper confiftít, quatuor líneis , & totídem angulis femper infi 


Bb 4 


Pierii Val.Quadra. 


enis. Hínc illud, ἀγαϑὸς ἀλαϑῶς καὶ τετράγωνθ᾽ αὔϑυ ψόγσ. Couadrangulus reuera pro^ D 
bus,nullíd obnoxius uituperatíoni,quod tangít Ariftotel, Ethic. prímo.Et ad 
"T heodoctem 11 1.quadratu fimpliciter uírum per translationem díctum autu^ 
mat,& perfectum fignificare.Sane quídem cüm tres in corporibus ftaturz con. 
fiderentur,rotunda, quadrata,teres,humanum corpus quodà pictoribus & fta 
tuarijs comendetur, (ex & fexaginta digítos excedere non debet, quippe quod 
quatuor cubítorum altitudinem zequet: & quatuor & uígintí digitos cubito 
adícribi fuo comentario probatum eft, À quatuor igitur cubitís quadratum 
corpus denomínatum, quod laudatifsimz ftaturz (it , Infra horum digitorum 
numerum, quos forte ab uníuícuiuícg corporís proportione accípímus , quo 
quís magis contrahi, ac propémodum defidére uídetur,co magís ad rotundam 
Ípecíem accedit;& corpus illud rotundum appellari poteft, quod digitis aliquot 
e(t quadrato breuíus, uel cuius altítudo extremos brachiorum quammaxime 
| porrectorum dígítos non exaequat. T'eres ueró,cuíus procerítas fupra fex & no 
nagínta dígitos aícendit,altiórue fiteo menfurg modo,quem, utí díctum,expor 
rectabrachía defignant, Staturam hancalij oblongam, alij oracilem appellaue^ E 
re, & rotundiorem illam obeíam díxere, Cornelius Celfus corpus illud habilit 
mum dicit, quod quadratum eft, neqy gracile Ícilicet, neggobeíum. INam longa 
ftatura ut ín iuuenta decora e(t, (ic maturíore conficitur fenectute : folere enim 
homiínes huiufmodi fupramodum mox íncuruari, tam philofophorum ratío^ 
nes,quàm híftoríarum exempla oftendunt, fi quz cotídie oculis offeruntur mí 
nusanimaduertimus, Et Antonínu Píum eiufmodi fuifTe tradit lulius Capito 
linus, ufumd; eumad emendandu uitium tabellis ex tílía, quibus pectus ad fu^ 
ftinendum pondus adftrictum fafcijs obligaret. 
CLARI VIRI. 

V od tamen de certa hominisaltitudine dictum eft, non negarim procerío^ 
(MA ftatuas ijs erigi folítas, qui uel uíctoría aliqua, uel praclaris alijs facíno^ 
ribus fupra reliquorum mortalium gloríam euecti funt: ut Díagorze Rhodio 
Olympíonícz ftatua decreta et quinqs fupra quaterna cubita dieítis, At Da: 
mageto eius filío paterna mínor uno,ceterís maior dígítís quatuor, Sunt qui ha 
bítam ín hís rationem putent, utrecta proportío oculís repracfentaretur, quo^ 
niam huiufmodi (tatuz ín columnas fublatze,dum fufpiciuntur,ni(i nature lon F 
gitudíné excedant, ín monítrofam quandam obefitatís fpecie declinare uidean, 
tur,fpatío fallente oculum. Sed uthocnon negarím, ítaetíam plures ftatuarum 
ordínes fuiífe nonignorandum díxerím : pariles quippe, magnas,maíores,atcg 
maxímas : alías benemeritís & fapientibus uírís , alias Regibus, Imperatori 
busdpalías heroibus, Dijs alías fieri folítas.Sed ín tjídem ipfis (tatuis nó ea men 
furze confideratío,qua de nos agímus,perpendiítur,cüm in illís fua cuíqs propor 
tío adiudicata effet,qua opus perfectifsimum redderetur.In ratione ueró noftra 
cüm obefíum,quadratum,aut procerum corpus dicímus, ratíonem eam ínfpici 
mus, quzad digitorum & numerum € proportíonem quadret, ut hzcab illa 
di(tinguatur. Hincíllud apud Tranquillum íntelligi pote(t de Flauíj V'efpaz 
fiani habitudine quadrata:& quod apud Palladium e(t;Sint boues nouelli, qua 
dratís € grandibus membris, 

MVLIEBRIS STATVRA. 

V'oni& ueró decet muliebre habitudinem eraciliore effe;atcp ea de caufa ma 
Q tronales uírginalescg colunz, quarü ratío ad humani corporis fimilitudiné 

primüm 


Biber X XX TX: 291 


A primüm excogitata fuit, proceriores quam Dorícz, qua uiriles nuncupantur. 
Hincfit,ut quz uirum decet quadrata facies € habitudo,dedeceat mulierem:& 
qui uirum probum quadratum dícimus,mulierem quadrantem, & quadrantaz 
riam , Alía tame ratione proftitutam intelligimus, de quo apud Plutarchum ín 
ML Tullij uita, &apud Tullium oratione pro Ml. Czlio: quod non à corporis 
dimenfione defumptü,fed ab exigua ea ftipe,qua parabilis habetur.Sedením Sí 
culi ad haec ufcg tempora meretríces uulgó quadratas dícunt: eaídem ltalí reli 
qui, ucl ab obíequio,uel ironice,bonas fcemínas appellitare confueuerunt, 

R3Q1MI AO COVSETT δὲ 
T Romaolím quadrata, eaqp fpecie prímuüm zedificata, diucp permanfit ut 
[e Roma dicetur, praecipue locus ín palatioante templi Apollinis, 
ubirepofita erant quz boní omínis caufa in urbe condenda adhiberi folita Sa 
xoaurté munitus erat ín fpeciem quadratà.Eíus loci meminit Enníus eo ucríu; 
Efi nunc, quis erat Koma regnare quadrata. 


DE META. 


| [509 Am metarum pyramidumd ratio nos appellat, quarum &gníficata 
/^£: referamus: & quoníam & quadrangulares X tríangulares metae rez 
períuntur, de quadrangularibus príus dicere incípiemus,argumen 
to co,quod prz manibus erat, inuiítati, 
ἘΠΙΌΝΤΙ, 
pes haec;aut operís confummatione;abíolutumd; modum oftendit: fiqui 
dem myrías, qui decem milliu numerus eft, metam 

a(truit, Numerus ueró is ab unitatibus multiplicatus, 
& maximus, & perfectifsimus εἰς, adeo ut fumpto ab 
unítate principio, fitín myríade finis . Pyramidis ením 
bafis, utapud Philonem e(t; longítudine pedum cen; 
rum, ac totidem latitudine coníftituitur, quibus iuxta 
quadrati naturam multiplícatís,in quem díxímus nu 
merum refultat : quem quía perfectifsimu effe dictum 
e(t, finem itídem € exactum opus meta, ex ter multipli ἂν 

C cato denarío con(títuta,(ignificare dicitur . Decadis au 
tem uis e(t quaternaríus numerus : fccundü enim com 
pofitíonem à monade ad quaternaríu punctis in unum 2E eie 
cotractís ac fupputatis, decasfit, Decícesautemdecem, /x. x x x 
centum: decies centu,mille; millia decies, fum^ 
ma perfectifsíma. Ad(tipulatur huic perfectio 
ni archítectorum 
etiam comenfus, 
qui perfectionem 
in denario, quem 
antiqui ro^ ap^ 
pellant, collocaue 
runt. Ec Romw 
lus,non ille quidem ínter paftores,ut putat uul 
cus, educatus, fed Stabijs oppido non incelebri literis inftitutus, & ut Plutar 
chus atte(tatur, liberalibus artibus & diíciplinis eruditus;ad eam quz fubíecuta 


Pierii Val. rinum. 


cuta c(t felicitate aufu minime temerario uía fibiadaperta,cófirmatis iam rcbus, Ὁ 
regnodj iam conítítuto, quzcunqp fecic & inftituit, denario finiuit numero : ut 
puta fenatores ín X decurías, urbem in curías X X X. in totídem decurías equi 
tes, Principes haftatas € peilanos denarío finiuít. Annumdj demum in menfes 
X, termínauit, quodad noftram ufq; diem tributo militibus erogando perdu; 
rauít, Addunt nonnulli, non temereefTe denaríum numerü tam pedum quàm 
manuum digitis attributum,Xos capítís à mento ad frontem fummam, & ma 
nus palmam ad medij ufqs dígíti fummu, menfura decies repetita,perfectam cu^ 
íufcg hominis altitudinem dimetiri, Quod uero Mathematici, quíaltíus philo^ 
fophantur,numeri perfectionem alij in fenarío,alij ín feptenario pofuerunt, alte 
ríus e(t confiderationis, quam in digitoru comentario delibauimus: fed ad hos 
numeros illa nihilattínent. Huiufce perfectionis ergo A gyptij, reges fuos, qui 
mortalcs reliquos eloría precefsiffent;honorare metís & pyramidibus, qua fe^ 
pulchrís eorum fuperponerentur,confuerunt,de quibus cüm pleni fint hi(tori2 
corum libri, necp plura fuper Zi oypti rebus miracula celebrentur, quàm moliu 
huiufmodiamplitudines, aliquot etíam ad hancuíqy diem perdurantibus, rem E 
adeo notam uerbofius profequi fuperfluum exiftimauí, (iunum illud addide, 
ro, Nazíanzenü mínime refpuere eorum opinionem, qui pyramides eas in AL. 
eypto celebriores ab lofippo Hebraeo exzdificatas putant, ut frumenti coditoz 
ría c(fent; & nomen rei coníentire dícit, quód zw triticum uocant, INam & zz 
pudStephanü, ín ijs quae Hermolaus Byzantinus compilauit, legas, díctas eas 
ἀὴ “ἽΝ᾽ πυρῶν. Sed fabulam fubi ungit, ὅν ixá (ἀυαγογῶν ὁ βαοιλβὺς odio £cl στα, ΚΣ Tl 
at yvfoi, à tritico fcilicet quod undicg conge(tum R ex eó cótulerit,penuriacg A 
oyptumaffecerít, cum lofippi confilium falutare fuerít, ne mortales fame, quae 
per totannos futura erat;abfumerentur.lllas porro uulgus adhuc eranaría Pha 
raonís uocat, 


DE TRINO. 


Hi INter hieroglyphícas has imagines, & trínum, triangularemd; py- 
|| ramiídem nonulli adnumerant, cuiuímodi obelifci bafes aliquot R.o 
yj maeuidí:quod myfteríum enodare, etfi profundioris ingenij, αἰτίου 
:J risdp difciplinae opus effe non ignoro, in quoomniaad hocufq; tem E 
pus íngenía pre(tantifsima defatigata funt,nó abíurde tamen me facturum exi 
ftímo,ti modícum quid umbra ad cómenti huíus rationem ex philofophorum 
Theologorumduetu(tiorum dictatís pro re nata breuitertetigero, 
"ERO ONDIISCEEAUS ROSEOROWVOMS 

Res aiunthiín rebus unítates confiderari, ita tamen mutuo cóonexas, utab 

unitatis fimplicitate minime diícedat . E(tenim primüm ea in rebus unitas, 
quaunumquodqy ibi eft uni, (ibícs con(tatatqs coharet:cui quídam ex ueteri? 
bus adeó fauere uififunt;ut numerum ex natura rerum amouere cogitarint, Eft 
ca fecundo, per quamalteraalterires unitur, X per quam demum omnes mune 
di partes unus funt mundus. T'ertiíaatq; omníum prínceps,e(t, qua totu uniuer 
fum cum fuo opifice, quafi exercítus cum fuo duce, eft unum . Adeft tripartito 
confiderata unio hec unícuicgrei per íuam unam (implíce unitatem,deríuatá ab 
uno illo, quod € prímu unum, & trínü (imul, atqy unu eft; à Patre ínqua;Filio, 
& almo Spirítu.I[Nam & Patris poteftas omnía produceés,fuà omnibus largitur 
unitate, fapictia Filij rite omniadifponés,omniía inuícé unit & copulat. Mox 
Spiritus 


[θοῦ XXXIX. 292 


A Spiritus amoris fui uíncuload Deum omnía conuertens, tot opus opifici πεν 
xu charitatis adiungit. Hincillud Deo inditum amorís cognomenti, quo mor» 
tales alfecti;prímó Deum ipfum fupra nos,fupracs omnia diligere debemus:fe 
cundo loco nos ipíos:tertio proximum, ficut nos ipíos, 

G oV! pv 8. 
Ccedit huc Cubus ex trigonalibus figuris, quatuorcompa | see 

À &us triangulis, cuius hieroglyphicume(t S VPREMVM " 
NVMEN.lINamcüm ín Mathematicoru datis punctum refera 
turad monadem, líncaad dyadem,utpote quz ab aliquo tendat 
adaliquid:fuperficies uero fit ternaríus, qui figuras inter rectili, 
neas princípíium habetur;ac quoddam ueluti elementum, inde fi 
corpus folidum conficíatur,cubus eriít,tríangulis quippe quatuor rectilineis in 
corpus unum coagmentatis atqg compactis : τὰ príma pyramis inter folida emi» 
cat, cuius bafis tres oftentat angulos. Quartus in ipfius figura fummita:e pofi^ 
tus,ut numínis formam,ita X nomenapud P ythagorícos accepit. Addunt Mla 

B gi, fimplex quocp tríangulum zquilatera díuínitatis indicium effe, (iue rerum 
ccele(tium effigiem,utpote quod fit (ibiip(i aequale,difTiculter moueatur, & ad 
malum declinarenon pofsit, 


DWGSUTGIT DA. 
NT uero tríní profequamur fignificata, ternaríum ueteres, ut 
alibí etiam oftendímus,iuftitize dedícarunt,ut de Pythagori 
cis diíciplinis Plutarchusait. Iniuría (iquidemafficere,neg; non — /1 νὰ 
affici,cüm extrema fint, & idcirco uitioía, iuftu xqualiterutríngs /mw 1 Τ AS! 
reductum ín medio re(idet, Sane Pythagoricí non numeros tan; 
tüm, uerüm etiam figuras deorum nominibus dedícarunt: 
quíppe quí tríangulum equilaterum Mineruam appella 
ant: V'erticigenam & Tritogenià propterea, quód tribus 
perpendicularíbus lineis ab angulis tribus diffecetur. 
MINER V A. Jd 
V'od ueró pertinetad Mineruam,trigemina eam non; 
C sali faciunt;propterannítempora,quz,ut fepe dicti, apud A gyptios tría 
c tantum fuere,quippe,uer,ae(tas, & hyems.Huicetíam tertíü uníufcuiufqs men 
fis díem dedicarant,cüm à Lunae coitu menfem aufpicarentur, ut Sthenis autor 
cít.Pallasenim utín eorum eft theologia, die tertía orta c(t.Et eandem & Palla^ 
da & Lunam plericpínterpretantur, Haecueró nó prius quàm tertíoà coitu die 
(ς uidendam exhibet. Quanquam non defunt quí Trítogeniam ea de caufa di 
ctam afferant,quódt ouis capite orta preedícetur: Tríto ením Becotiorum lin 
gua caput appellatur, Sane Diodorus Pallada aérem e(Te dícít, eumd íncorruz 
ptibilem,eacj de caufa & uirginem deam,& Iouis Σ uertice editam,confi&tu effe, 
Ad hocfacit Horatianum illud: 
Proximos illi tamen ΧΟ Pallas bonores. 
INam cümaér tertium ex elementis locum obtineat, A thrz, quz pro Ioue ac 
cipitur, omnino proxíma e(t, X ternaríus íllí numerus recte datur. Miffa facio 
quae multa € uaría de palude Tritone Graci fabulantur, Sed illud minime 
diísimularim, quod Democritus dixiffe fertur, Pallada Tritoníam eade caufa 
nuncupatam , quód przecepta tría ad humanam uítam bene beatec degendam 
neccffaría propofuerit ;bene quidem confulendum, re iudicandum, iufte 


Pierii Val. Trinum. 


deniqgagendum.In quem terminum omnís difciplinze fanctiorís finis dirigitur. D 
Meritó igitur ternaríus, & tríangularis figura ca, quz lineís aequalibus delcribi 
tur,& Palladi e(t,& iu(titiae dícata. 
HVMANITAS. 
RM &alía figurarum tríangularíum fignificata,que Pfellus!i 
bello De davmonibus ínterpretatur, Ea libenter apponà, quia 
ccterís hieroglyphicis uident mínime difsimilía. ZEquicrurem 
ením humanítatís fymbolumaiunt:quod quidem una breuíori li 
nea defcriptum,índícat rationis modulum contractíorem effe, ac 
perínde multa effugere,quz percipi non pofsint. 
MORVM DISSOLVTIO. 
b nt (iuna fitlinealatiore productíoreqj,aberra; 
re (ienificat ab in(titutis, & à recta uía, & plus 
aquo índulgeri quaedam cupiditatibus. 
QGIOTRURSEIGO TUIS QS 
V'zctamen línez fi notentur contract adalia; 
rum normam, oftendit, ex perperàm actorum 


peenítentía uítaedj folutiorís correctione, fieri nos C 
polle longe meliores quàmantcactia uita fuerimus, GYRO 
DA£MONIACA NATVRA. ΞΕ “Ὁ 
T^ EQ 


e dud usautem daemonum & malarum potefta; 
cum figura dicitur, ufqueadeo inzequalís e(t, & à T7———i- 
bono& equo remotus, Cóponíturauté ex fenarío 
numero,fed imperfecto, quí corporeis, X mundi 
huius inferíorís rebus obnoxius e(t, quod in eo 
circumfcriptiones corporea fite funt: per eumdp 
mundus híc inferíor compofitus eíIe imperito eo 
feculo putabatur.ldeocaíiuntfex genera daemonu infra lunarem globü inueniz 
rí,quorü prímum per fublimiorem aéra uagari tradunt, LELIV R O N appella 
tum, quafi uelint igneu fignificare, Secundum aéreum, quódiincrafsiori nebu^ 
lofacg regione fedem habeat. T'ertíum terrenu , Quartum aquatile uel marínu, 
à locis & reeionibus ín quibus oberrant, & quarum curam gerunt, Q)uíntu ue, Ε 
τὸ fubterraneum,quod uel noctu,ucl ín puteís,& antrís,& huiufmodilocis fre; 
quenterapparet: ne antrum Nurfiz fabulofum effe credamus, aut quem Díui 
Patrícij puteum ín Hybernía memorát, Nam & Cumis & alijs plerifcgglocis re^ 
fponía ín antris dari folita, totíus antiquitatis teftimonio perfuafum eft. Sextu 
& ultímü e(tlucifugum,imperícrutabile ac tenebrícofum penitus, algoríd per. 
petuo damnati.ld ueró daemonti genus modis omnibus mortales infeftare cre 
ditur,Stygiosdylatíces hau(tos fpargere,unde calamítates,peítes,& fames cófe^ 
quantur, Adduntdj huiufmodi rerum periti nomina, Acta u, Megalefium, Or; 
menon,L ycü,Nícona,Mímona, Ala(toras alíos,alíos Palamnaeos appellatos;à 

uibus omníaín homines íincómoda congerant. Sed hzcforte plus nimio ho^ 
míní (ublíimiü rerum cupidiísimo,cüm 7«54»y« futura fint omnía que de daamo 
nibus loco hocafferre uoluerimus, Multiplices tamen eoru figuras & apparitio 

nes,uarijs rerum ὃζ animaliu ímagínibus confpicuas,toto opere,ubi 
hieroglyphicum talealiquid depofcat,minime 
diísímulauimus. 
PIERIVS 


Liber XL. 293 


APIERIVS VALERIANVS AD IANVM VITA 
LEM PANORMITANVM, DE IIS QY&€ PER VESTES ALI^ 


QW. OSESSTOGNEELCAN EVROPEX SACRIS wG.YPTIO- 
RSVOUNME C IZECOBOESR EIS. 


Onparta quidem decaula, lane mitucundifsame, Leo X "Pont. Aax.quamprt 
mum tutum de Trinitate poéma legit,mgenio eo erudiione tua delectatus, piea- 
ted m primi comendata,praclara tibi muneradari iufst,m quibus fuit & Pala 
tina vestis ornatus vt inter amicos admilTum effe te virtutis c optimaru artium 
ergo, omnibus iamote[ceret, tua, ad difciplimarum, $hudia in dtes magis incitavere . Qua mili 
tam iucunda acciderunt, ac Jiommia e ds longe maiora in me collata e[[ent, qui tot annos 
amorem erga metuum babuerim exploratifsimu, quem, go femper ob Jummum ingenium, 
Juauifsimos mores, [mgularem amimi tui integritatem, fratris loco dilexerim.. Itaq, cm ex e- 
muneratione huiufmodi, que ubi obtigi[Jet, magnam ego letitiam conceplem, menus ego 
p 4u0q, fum tanti de «mulattone, vt tpfe quod, grato erga te animo e[Jem, pro voluptate 
ed,qua metuo decomodo, adda etia bonore,affeétu /fentua. Qualefcug, Igitur effent opes mee,ex 
ἡ: aliquid ad temittere decreuit. Atq ybi horrea aperuilIem;vestes aliquot hinc tli deprompfi, 
non eas quidem Lucullano fumptu magnificentiad, comparatas, neq. Jxületi textas, neq, vt 
Pontificia ille vektes erant,Tyria purpura Jaturata fed quales ex Aegypto me attulifje mo igna 
vae, m quibus falicet mira con[Dicitur parfimonia . Sunt enim vestes ha labore omnino CHr4d, 
aliqua contexta.[ed materia admodum parca,unco quippe omnes papyraceoyvt fale contem. 
m pofsint ab ἡ: qui mostri temporis luxum delictasq, conjechantur, ὦ tibus mil facere videtur ad 
cultum, nifi quod carifsmt yeniertt . Crcunq, tamen, habenda tibi fant qualefquales fuerimntz 
quasfa fori 1m con[icuo vtt verecundabere, certc, qua tua est moderatio dom! ubi vfut elfe p»- 
terunt. Non enim puto te ita vepente füperbum euafil]o, vt quamus Pontificia m purpura tib 
merito placeas, fi quid tamen manibus meiselaboratum acceperis, id [i apernaturus, Sed uam 


quid hoc fit fupellechilisexplicemus. 


D'ESUPEPLF GO 


| VEMADMODVM ín unaquagpre nihileft capite príus, íta 
à V ueftíu aliquot fienificationes dicturi, à pileo, quod praecipuü 
3 ] eft capitis ínteeumentum,conueníenter incipiemus, 
d Nim ueroisapud Gra 
E cos nobilitatis indicium 
m fuit,hidsea de caufa Vllyfsis ca 
put pileatum fierifolitum autumant,quod ma 
gna Ícilicet ab utrog; parente nobilitas illi ob^ 
tigiffet, Nam apud Ouidíum cam ita in Aía 
cem oggerit: 
Nam genus & proauos, Ce qua mon fecimus ipft, 
Ux ea nostra voco:fedenim quia rettulit tax, 
Efje Jouts pronepos,nostri "od, Janguma autor 
lupiter eit,totidema, ens distamus ab illo. 
Nam mili Laertes pater eit, ονη τα illi, 


NI OSBAT ILICE AS. 


Pierii Val.Pileus. . 


Juppiter buicnea in bis quifquam damnatus &r exul. 

Estquoq, per matrem ('yllenius addita nobis 

e"lrera nobilitas:deus eft im vtroq parente. 
Quéd uero Caftorü quoq: capita pileata pingerent,nil alíud fibi uelle tradunt, 
ni(i ut índicio efTet, eos fuiffe Lacones, Hosueró pileatos pugnare mos fuit, 
quó indomitum animu aduerfus barbaros Reges & tyrannos fignificationeli 
bertatís oftentarent.Quids aliquot abhíncannis V enetías confugerunt Graci, 
extorresà Turca facti, nobilitatem fuam & ingenuam libertatem unanimiter pi 
lei illius fui geftatione profitentur. 


quium ením in nimís uideas pileum ipfum LIBERTAS 
cuminícríiptione LIBER TATI S,utín 

nummo TI. CLAVDII,ínquo fimulacrum 
e(tdextera pileum geftans,lacuam expaffam ha; 
behs, cuíus ínfcríptio eft, LIBER TAS A V. 
GVS T A.]In Antonini item nummo pileus 
à manu dextera pendet,laeua haftam tenet,infcri 
ptío,LIBERTAS COS .111I.Sedín Caracal 
Iz: nummo libertas ipfa praeter uirga & pileum, 
ftellam etiam habetante (itam, Aliter Liberta 
tisareumentum fieurabant per figilla quatuor, 
expeditís pedibus gradientía, quoru fecundum 
& quartum fafces & fecuresalligatas eeftarent, cum infcriptione, B R V T VS. 
V ndeapud Virgilium legas, 

vdmmama, [aperbam.— Uleoris Bruti fafeese videre receptos. 


Ab altera parte fcemineum caput eft;cum infcriptione, L1 B ER T A 5. Sedhoc 
nimirum in híftoríe memoríam, quód exactis Regibus, partacg libertate, Con 
fularís magiftratus annuus autore prxcipue Bruto conftitutus, 


LIBERATORES PATRIE, 


Vodueróinalteríus Brutí numiímatis cernere eft pugiones duos adiecto 

pileo, Dion ex hoc Brutum & Cafsium patriz liberatores índícari dicit, EF 
INam pugio cedem patratam omníno fignificat; pileus uero libertate, Innum 
mo quodam argenteo uenerandz antiquitatis obíeruaui fceminea capita ab u^ 
trocplatere fingula, (implíci quodam modo capillos collecta, ín quo nihil aliud 
fcriptum quàm LIBER T AS. InnummoSer, Galba fimulacru eft cum íacu^ 
lo & pileo, cuíus infcriptio eft, LIBERTAS PVBLIC A, Eadem in INeruz 
nimís aliquot habentur, Apud hiftoricos legas feruos nonnunqüáad pileum 
uocatos,utapud πα x x x 1111. Poftero die feruiad pileum uocati:hoceft, 
promi[fa conce(sáue feruis libertas. : 


SERVILIS IMPROBITAS. 


| ως uero intelligendum deferuo pileato , Nam cim ímpofito pileo uenun^ 
dabantur,nequà X improbum efle feruum innuebat: fignificabat ením uen; 
ditorem domínum nihil fuper eo polliceri uelle, quod poftmodum ad praeftar; 
dum cogi poffet,exoluebatdj itafeab omni uinculo, quod poffetad 
redhibitionem trahere:de quo uídeapud Caelium 
Sabinum, alíos. 


THE O^ 


Liber X L. 294. 


"n THEODOSIANTI. 
purum ctíam erat trium ordinum Theodofianorum infiene, fub mili 
tum Prafentíali merentium, qui dimidium quíq; fimulacrum humanum ín 
clypeo geftabant, id qj manibus ab utraqy parte perrectís,quorum dextera uin^ 
culum,tiní(tra pileum przetendebat, quafi uellent ínnuere,cotumacibus fe uín^ 
cula iniecturos, obíequiofis libertatem donaturos, Sedením de prímisin VuL 
pís commentario díxímus. 
ΕΘ ΝΙΝ CP EHUES9D-O.Si E ANH. 
N eodem Canone,queapud infignes Maffzos R omz uidi, geftamen erat lu 
teus taurus ad uíirídantis montiículi radices píctus:ín (ammo uero collis uertí 
ce dimidius Athiops dextera manu lorü,Izua pileum praetendebat, paísis hínc 
& inde manibus id ipfi quoq; indicantes,in fua e(fe manu captiuos facere, & li^ 
bertatem índulgere,.Gieftabant infigne hoc fecundi Theodofiani.Ipía uero par^ 
mz facies hyacinthina,quafi ccclí colorem pre fe ferebat. 
q-E-ROT-PI-STGHOESO D: O, S I-A-N:I. 
B ἘΠῚ: & tertíj eiufdem nomínis, eiufdemds ductorís, quor parma in hunc 
modum facta pracferebatur, Marco hyacinthini colorís círculo aliquantu^ 
lumlato círcumductus, fub quo alter contíguus anguftioris fpatíj : inde facies 
media rubra, ab ima cuíus parte albus eríecbatur cippus in anguftum fuperne 
definens,quí Lunze fpeciem cornibus furíum uerfis fuftentabar. In medio par^ 
mz infidebat Lunz albus identidem circulus, cuíus centrum late fufum nigri 
coloris erat , Supra círculum huncalbu o(ftentabatur à medio furfum A:thiops 
codem modo quo fuperior manibus exporrectis, eadem dextera loro, fini(tra 
pileo munitis, Illud addam, eos Imperatoris triumphantis currü pileatos fequi 
folítos,qui fuerant € feruitute manumifsi, 
ΤΕ ΤΡ ΤΕ ὗς db; BIER. TI-AG4S. 
INimaduertendus apud Aufonium locus,eo uerfu: 
ui Triplex ἰ ibertas, capitisá, minutto triplex. 
quod nonnulli legendum arbitrantur, capitís munitio triplex, pro tribus pilei 
Ípeciebus, uel triplici eoru codítione, qui pileuaflequerent. Sedením minutio, 
ut ínferíus o(tendemus,longe ca(tiore(tlectio.C)yuod ueró attínet ad libertates, 
C trís manumíttendiratíones crant. Príma,qua maiore δζίμ Π libertate confeque 
bantur, ita ut ctii ciues Romani fierent, Altera, qua Latíni fiebant, ex lege Iulía 
INorbana . Po(trema, quain ordínem dedititioru ex lege A&lía Sentia adícribe^ 
bantur. Τ τίς has manumíttendi fpecies tangit Boétius prímo T opicorii comen 
tario, Apud Tacítü duas tantüm ín(titutas reperías. Quas uero Boétíus enume 
rat,(unt,cenfus,uindicta,te(tamentu, de quibus apud lurifconfultos copiofius, 
de hís Plautus, Caísina: Tribus,inquit, conduci non poffumlibertatibus, quín 
co hodie illis comparem magnum malum, 
FLAMINE S. 
gu pileusapud Romanos facerdotij fymbolü femper fuit.|INam Flamines à 
Numa cóftituti,quafi pileamínes dícti: quamuis nonulli arbítrentà flámeo, 
quod eft capitís teeumentü,appellatos.INam & infulze,& mítrze, & amictus alij 
atcpaltj facrificulis attributi.Sedením utín facerdotío pileu pracftare fateamur, 
fabijP ictorís autoritas facit, qui Flamíncaít no poffe efTe fub dío fine pileo, fub 
tectoauteé;utlibebat:qué quidem mort in facerdotío etíam noftro feruari nemo 
nonuidet.Domo ením prouchi pracfulem fine pileo nefas habetur. 
σὲ 2 


Pierii Val.Pileus. 


HIPPOCRATES. | 

Eo alías aut antiquorü (tatuas Hippocratis ímago pileata celebrat, cocg 

habitu multíslocís erecta , Ex eo nonnulli híeroglyphice ínterpretati funt 
parté eam cuftodiendá, in qua,tanquà in domicilio, prínceps anímus refideret, 
tota intelligendi uís collocata efTet. Alij ex Girzecis folam hominis nobilitate 
inde íntellígi uolunt, utpote qui cognatíonemab Apollíne & ab Hercule tra 
heret, [Nam eum ab A fculapio oriundum fenatus Athenienfis teftatus eft pu^ 
blícís etíam monumentis.ld uero fi ad libertate referamus, cui potíus Liberato 
rís nomen accommodare debeamus, quàm illí,qui tot mortalium corpora mor 
bis totobnoxíaliberauit,& bong reftituit ualetudíni,fit5 humana incolumíta 
tis autor appellandus, fi meríto eum título honeftare uoluerímus? INon defue^ 
retamé qui rem maligne admodum ínterpretarentur,& quod illí honorís caufa 
datum erat, modo caluitíu, modo imbecillitatem capitísymodó quid íjs ínaníus 
tradiderínt inde fignificari, Quod quídem de Perícle memoríz proditum eft, 
quí ca de caufa pileo uti confueuerít, quía capíte effet íupramodum acutiore,un 
deab aemulís αοινοκέφαλθ᾽ appellabatur. Hínc etia, utalibi diximus, ftatua eius 
cum caíside pofita. Formam tamen hanc, quz dedecorí nonnullís adfcribitur, 
Genuenfes honoríficà;& adeó ingenuam ducut,ut obítetrices ftatim nato pue^ 
ronihil diligentius curent, quàm ínfantuli caput tenerum, palmis, digitorum 
complexu complícatís, ad(trictum producere, € faíctjs colligatum, donec foli 
dius fiat,conferuare, i 
FORMA PILEI. 
NA uero forma pilei eft, quá Lucianus in Dipfade defcribit, díimidiüu 

quíppe cortícís alícuius ouí, Nam apud Graramantas ex firuthiorum ouis 
fingulis in aequas partes diffectis,bini fiuntpilei. Tanta ibi eft eius oui magnitu 
do, cod capitís teeumento populi illi fibi plurímüim applaudüt. Ea porró pileí 
figura eítin nummo,quem Imp. Gordianus Píus Fel. Aug. cufit,cum fignoab 
altera parte, cuíus laua hafta toto cubito furrecto innititur, dextera pileum ea 
qua dictu eft forma praetendit: ínfcríptío, LIBE R TAS ΑΝ G.INon negarim 
£amé ín aliquot monumen tis,ubi figna maíora funt,extremü pilei margíné pau 
lulum furfum uerfus inflecí, utín ftatuís aliquot obíeruauimus, pracfertimdg 
Mlercurij.Sed & numiímata pleraq; eam pene fpeciem oftendunt, V ariatum au 
temapud has & illas nationes,utalíj margínem dilatarínt,tam pluuijsamolien^ 
dís, quàm fereno umbris captandis:alíj cauam partem prefferint, alíj alte fuftu^ 
lerínt,eamdp acuminatam alij produxerínt, alij planam efle maluerint. INeq; ta^ 
men neícius íum píleaapud Romanos ex lacernís caefis confui folita, quod & a^ 
pud Papinium & Martíalem habetur: quem morem longo antiquatum tempo 
re, noftra tas reuocauít, pileacj elegantifsíima ex confutis panni fruftulis qua^ 
tuor,tamad ornatum capitis,quam etiam ad umbellae ufum fecit, non eatamen 
ouí fingula dímidij fpeciem referentía, fed quatuor ueluti coftis ad quatuor in^ 
fiar mundi cardiínumaffurgentibus díui(a, itatamen ut quarta defideat in pli 
cam;quafi polum deícribat,quem 

Stub pedibus Styx atra videt manesq, profunds. 
argumento, nos cceli femper memores e(Te debere, cuius figura quadam capita 
contegamus, Sacerdotes uero hoc plurímüm utun 
tur capítís teeumento, 
DE 


D 


E 


F 


Liber X L. 295 


DE INDVMENTIS 


Vantum uero ad reliqua pertinet indumenta,ciim multi materià eam 
| pertractarínt, nobis non eft confilium fingula recenfere, fed pauca ad; 

AMAN modum quz uel remotiora,uelab alijs diuería uidebuntur, & aliquid 
fapiant hieroglyphicum. 


ROMAN V S. 
ΠΩ itacp faciemus togam, cuíus figuram Quintilianus fatis explicauit, 
cirm nulli non innotuerit peream íta Romanum ciuem índícarí,quemad^ 
modum per palliu Grzcu hominem, V nde Latinz Comacdiz, ín quas fcilicet 
Latine períona: inducuntur,togata uocitantur: palliatze ueró,qua per Ciraecas 


o 
períonas aguntur.Sed hoc V irgilíus explícauit cum dixit: 


Ramanosverum dominos, gentem, togatam. 
ΘΟῊΝ ΕΙΣ, I;S. ἢ 
Α T eum quidem Romanum per togam intelligebant,qui ciuilia negotia tra 
aret : fiue, ut diceret Horatius, ciuilibus undis mereeretur. V nde Mar; 
tíalís:Togarara,mens quieta, INam Marcellus ueftimentu eam efle tradít,quo 
amicimur ín foro negotiaturi.Cacterüm toganon folim αὐτί, τα etíam fceminze 
utebantur. Varro deuita populi Romani,utapud eundem cítatur, de togis lo^ 
quens: Ante ením olím fuit cómune ueftimentum,& diurnum, & nocturnum, 
& müliebre,& uírile.Hincapud Propertiumlegas: 
δέ togts illam fulgentem incedere Cois. 
Tertullianus cüm notaretur quod índumeta Romana faftidiret,palliocs potius 
uír tantus uteretur,homo mínímetambitiofus,caufam tuetur fuam, euitarecj fe 
co habitu &ímpenfam & íncómodum refpondet,cüm toga ueftís fitadmodum 
onerofa.aíit ením : Confcientíam deniq: tuam perrogabo, quid te príus ín toga 
fentías,índutum,an ne onuftumzhabere ue(tem,an baiulare? 
IER XS 

Voníam ueróca qua domi fieret reipublice adminiftratio, uel ciuilis ui^ 
e πεσοτίατίο, longe diuerfa uidereturà bellícís negotijs, inde factu ut pro 
pace nonnunquá toga acciperetur, quippe cum de ea uita ratione dícatur, quae 
pertinet ad forenfia, 

BELL VM. 

S (acum cüm militare omnino fitíndumentum, cuius fcilicet ufus expedi 

tiorem ad ítínera € negotia hominé reddit, pro bello poni folitum. Ita arma 
togz opponuntur;de quo celebre illud Ciceronis dictum : Cedantarma togae 
INam ad huncufg; diem nationes plerecp, prefertím Csalli,uiros militie deditos 
breuis indumenti uocabulo defignant,cum facerdotes,legum profeflores,acne 
gotijs ciuilibus deditos,longe ueftís nuncupatione defcribant;ita duplex homi 
num genus di(tinguentes,quemadmodu ueteres per togam & fagum uaría ho^ 
minum ftudia fignificabant. Facit ad hoc Tullíanu illud ad Cacfarem íuniorem 
lib.Epiftelarum prímo:Prídie nonas Febr.cim ad teliteras mane dediflem,de; 
Ícendiadforum togatus,cim reliqui confulares fagati uellent defcendere.In Ca 
noneautem illo, ut hoc & παΐξεργον, non importune tamen inferamus, qui apud 
Maffzos Rome habetur, De militi R omanorü ordínibus,nuncupationibus, 
uexillís, & ee(taminibus, ad Theodofiu & Valentinianu infcripto, lata de tho^ 
racomacho indumento laneo Libycis pellibus cooperto mentio cft. Sed ufitaz 


Ue 3 


Pierii Val. Veftimenta. 


tifsimus femper fuit corij ufus ín militaribus tegumentis, Hincapud Marone Ὁ 
nonnulli; Lupi depelle galeros 
Tegmen babent capiti: veftigia nuda [mifiri 
Jnjütuere pedis, crudus tegit altera pero. 
P. I7E-B*ESGUVIT AS 
Vhnicaautem,plebeculz fignum erat, eacjetíam ferui utebantur, V uleatit? 
fimum enim eft;per tunicatum, aliquem ex Romana plebe fignificari, V^ 
de Horatius: 
Uia vendentem tunicato fcruta popello. 
Quz uero effet tunicz fpecies, Nonius explicauit,cim fine manicis eam efTe di 
xit:& plurímüm talarem fine manicis effe oftenditindumentum aptum ad ope 
rafacienda : ead; gens otij propémodunnefcía erat. Hínc V ireilius uulgo gratu: 
laturus,manicatos írrídet,utpore minus idoneos qui bella,negotia ue,aut artes 
ullas tractent.NNumanum ením Latínum hominem fui generis ftrenuitatem ia 
é&antem,X imbellià Phrygibus obiectantem,ita loquentem inducit; 
Et tunicemanicas ee babent redimicula mitra. E 
1 1 1 ΤῊ ΤΑΣ 
Ed utantiquiora repetamus, Athenienfium íinftitutum fuifTe Paufanias tra 
Ediz ut Ilithyize fimulacra ad imos ufcg pedes contegerentur . In diuinis uero 
líterís tum tunica, tum coloreius hieroglyphice confideratur. Pontifex enim 
prater ínteríorem tunicam, qua fitex lino, matería quíppe terreítrí,podere e 
tíam uel hypodyti dicamus hyacinthino induebatur, Cocleftís enim color, du^ 
bio procul eft hyacinthinus,monímentoqy eft cceleftía demum meditanda, cce^ 
lc(tía tractanda, cceleftía difcutienda, totamcp mentis agitationem círca ea quze 
cadli funt exercendam, Sunt ueró interpretes qui non hypodytín, fed epandy^ 
tín edidere, quod indumentum fignat quod fuperinducitur: nimirum enim hy 
podytis interioreft tuníca, quz prímá noftram índícat generatíonem, ut apud 
Hicrofolymitanu Hefychíum. Alij exponunt, quía homínem oftendit ínterío^ 
rem:alij tunicam huiufmodi luftitíam interpretantur. 
15: E34 PL.OSDEE. BE. 


Stauté poderes,ut Eucherius,facerdotalis líntea corpori penitus adítricta, F 
ΕΠ talaris, 4x τῶν ποδῶν ρρε!]δτα ps, que & fubucula dicit.Per hanc 
igitur, quíppe qug ueftimentis alijs fubrjciebatur, doctrinam facratíorem intel 
ligiueteres theologi tradiderunt, Exodo:Et fecerüt ueftimentum poderem fub 
umbone;opus textiletotum hyacínthinum, 

P V.DiEC;jbTIA. 

V od ueró ín nummis & monumentis alijs antiquis uelate nonnunquam fa 
e obferuantur cum ínfcriptione P V DI CIT I &, non tam obflammeu, 
quo nouz nupta facíé obnubere folítze funt ciim ad uirü traducerentur,unde il 
lís nuptara nomen,;q ob híftoría inftíitutu crediderím utíta fieret. Ab Icarío em 
Penelopes patre fimulacrü eiufmodi dedícatu Pudori ferunt, Gracidg hiftoria 
fuper hacre huiufmodi cofcripfere,Cüm Icaríus ab Vlyffe fruftra contendiffet, 
ut Lacedzmone habitare mallet;íd demum filíz perfuadere conatus eft,cumdg 
acríus in(tarec;ne fe defereret, V lyffes iufsitut ea fponte fequeret;aut cü patre,fi 
erauaretur,Lacedemona rediret:Penelope obtecta facie,nihil quicquá refponz 
debat; quare pater íntellecta filiz fententía, eam dímifit,& in facti monumentüu, 

co 


Liber X L. 296 


A €oloco Pudoris fimulacrum erexit, quod ín Laconia fpectabatur. ἷἴπ nun 
mo,cuiusinícríiptioeft,S ABINA AVGVSTA HADRIANI AVG. 
ab altera parte dea fedens uclo faciem cooperta, díeíto dextera índicead iugu^ 
Ium admoto,confpicitur: cuius infcriptio eft, P v D 1 C I T I A. Inalio Heren 
nía muliebre figillum fedens cum conto ín lauam ulnam íacente, dextera ue: 
lumante facíem obducitzinfcriptioe(t,P v D 1 C IT 1A AV G. Ineoquoqy, 
cuíuslitereabunapartefunt,MAR CIA OTACIL, SEVERA AVG. 
ab altera figillum eft, quod uelum ín faciem pratendit, cum fimili infcriptione, 
PVDICITIA AVG. Jnalteroeiufdem (τας Πα: cum eadem ínfcriptione & 
fpecie,que uelum eodem modo pratendit,lacua radium tenet:fed nomen ita fcrí 
prumeít, MARTIA OTACIL. SEVER. A V G. cuminaltero 
MAR.CIA per C líteram ín ordinequarta, habeatur: quod quidem often; 
dít, co quoque tempore eandem fuiffe pronunciationem literz T,qua nunc 
eft,ciim poít I uocalísaltera fubfequitur, C)uamuis atate noftra fuerint publi^ 
ci non poftremi nominis profeffores, qui long alíter fentírent, blefitatemdg 

B eamín T lítera fuapte uifonora, peruicaciterabhorruerínt. Sedenim puto ego 
uaríatum ín nummis, quia alij Vlarcíae nomen à IVlarco, alij à Mlarte deductum 
exiftíimarint, Sedutad flammeum redeamus, quo noua nuptaolím cooper 
ta ducebatur ad uírum, crocei coloris id plurímüm fuiffe comperio, ut apud 
Maronem,Cyri: 

Ui tibi ((ογγεῖο glomerarem fammealute. 


Idemalibi pro maxímo negotio habet, uenerabile matronalis ornatus donum 
celebrare, 


Grcumtextum(quippe croceo velamen acantho: 
Ornatus Irpiua Helena,quos illa Jóycenzs 
Pergama cim peteret,imconce[[osq, hymenaeos 
€xtulerat matris Leda venerabile donum. 


Neg fatis (emel hoc dixiffe,(ed paulo poft mirari T yrios ait, 
Pallame, e piflum croceo velamen acantho. 


Hocíllud e(t quod Cypríanusait, contínentíam & pudicitiam non in fola cat" 
nís ínteerítate confiftere, fed etíam in cultus & ornatus honore pariter & pudo 
rc.Solicítusadmodum in hac reT'ertullíanus mihi uidetur,qui non folüm uclaz 
men huíiufmodiarmaturam pudoris uocat,uerecundía uallum, fexus fcemínei 
murum;quí necfuos emíttat oculos,necadmittatalienos,uerüm etíam modum 
praícribit.ad quem uclaminis i(tius forma produci debeat: Quuantu, inquit,re 
folutí crínes occupare poffunt, tanta e(t ucelaminis regio, ut ceruices quoq; am^ 
bíantur.Ipfe ením funt quas fubiectas effe oportet, propter quas poteftas fupra 
caput haberi debet. V elame iugu illarü eft, Deníc bonü effe ait, ut mulíer uícg 
ad lumbos ἃ capite ueletur.Tudicabüt nos, addít, Arabia foemínze ethnicee,quae 
nó caput,fed faciem quoqp íta totam tegunt, ut uno oculo liberato contente fint 
dimidiafruilucem, quàm totam facie proftítuere : mauult enim foemína uidere 
quàm uideri, Nam & qui flamme deícribut,ueftem alij, tegmen alij effe dícut, 
quo matronz capita tegebant : dictudg uoluntà Flaminica, quz uxor Flamínis 
erat;boni omínís caufa,quippe cui ufqueadeo iniücta erat pudicitia,ut uni illí di 
uortíü facere non líceret.Sanctifsimumdg praecepti eft apud Chriftianos fcemí 
nis, ait Adamantíus ex Paulo,ut cüm orant, habeant uelamen fupra caput, pro^ 


Cc 4 


Pierii Val. Veftimenta. 


pterangelos, qui fanctis afsiftunt, & in Ecclefijs uerfari delectantur : quos qui^ D 
dem nos,qui íumus peccatorü fordibus inquinati, uidere nequaquá poffumus. 
AcEXBSUOA TEDAE, 

Pf(iueró colores etíam hieroglyphicum quid fapere uidentur, INam Flamen, 
T Varro tradit,cüm Ioui facra ferebat,totus albatus erat, & pileum etíam ge 
ftabatalbum, Maei fane in Per(ide dicebant, Deum ipfum non delectarí nifi ín 
albís ueftibus : quod ego ex Salomone defumptu credíderím,qui dum morum 
candorem, & aními puritatem perfuadere intendit, In omni tem pore, inquit, 
candida (int ueftímenta tua, utpote quí aetatem nullam,officiu nullum,nullum 
otíum & negotíum toto uite tempore fynceritate X innocentía uacuü effe debe 
re praecipiat: ita enim (acre litere ueftimenta accipere confuerunt:íta ueterem ho 
minem exuere admonemur:íta qui nuptíali uefte non ornatus, couiuio nuptía^ 
li Regis difcumbere aufus erat;ad crucíatum ín uíncula conijcítur, 

MESTALES.':;VLIRGIN'ES. 

Vac uero fuffibulo amictz facrificabant;uireines V eftales erant. Fuit uero 

(uffibulum ueftimentüalbum,prztextum,quadrangulum,oblongu,quod E 
illa ín capite facrificantes habebant;idcp fub mento fibula comprehendi folebat, 
unde nomen, Eadem pent fpecie qua fuffibulum erat, Romana: matronz nunc 
utuntur, cüm domo exeunt, pudicitiz fimul & pietatís,quae duo ín illis eereeie 
uigent,indícía& uera & manifefta, "i 

LIBERTAS. 

Ibertos manumifsione accepta;alba uefte decorari folitos id oftendit, quod 
TT Tertulliani legitur de famulo libertate mutato. Atqui & ueftis albae 
nitore, & aurei anuli honore, & patroni nomineactribu meníad honoratur. & 
alibi calia,utadueríus Marcione libro quínto:Et facra tíncturze candidatis mos 
fuitalbam ue(tem induere,de quibus eleeanter Pontíus Paulinus: 

Indeparens facro ducit de fonte facerdos 
Infantes pitteos corpore, corde, babitu. 
Neqsminus luculenter Fortunatus: 
Candidus egreditur nitidis exercitus vndas, 
Iq, vetus vusum purgat in. amne noua. 
Fülgentes animas vellus quoq, candida fignat, F 
Et grege deniueo gaudia pastor habet. 
Etquonii per hebdomadam Paíchatís unà tíngi plures confuerüut,ea de caufa fe 
riz ille, quead hoc omnes in(titutz funt, & que fubfequit hebdomada,Inalbis 
adhucappellatur, Erat uero fignu quoddá manumifsionis, de quo fuprà dictu. 
M: O3D E ΕΑΝ 
ἘΠῚ & modef(tíz fignumalba ucftis, animidg qui prafentibus aequus, nihil 
ulteríus tentare uideatur:uti purpuraambitionis,animidj fublimis & uaftí, 
amplitudinis, magi(tratusc; fummi, Sane ciimapud Alexandru quídam Anti; 
patrí parfimoniáatqs modeftíam cómendaret,Foris,inquit Alexander,albo utí 
tur pallio,intus ueró totus eft purpureus: fictam notans ín homine ambitiofifsi 
mo,quí maxima quazcpappeteret,parfimoniam, Ha 
DIEQGIESS ΝΕ ΘΕΥΕ ΝΌΘΟΣ: 
Sd ut ad noftra redeamus, Cantiícorü cantíco legitur, Fratruelís meus albus 
& rubicundus:quo loco díuinaruliterarum interpretes,per colorem album, 
legem ucterem íntelligut, per rubicundum, praedicationem Euangelij, utruncg 
autem 


Liber X Ι.: 297 


A autem in Chri(toripfius eftenim Lex,ipfius Euangelium.Sané ubi Leuitico de 
cícatrícibus agitur,albam aíunt cícatrícem Legis tranferefsione fignificare, Ita il 
laomnía híeroglyphice funt intelligenda, 

DÍES INSULE AS 
Tolamapud ueteres inuenías matronalís pudicitia fignum: de qua TertuL/ 
líanus plura. Ouídíus amorís & impudicitíg precepta daturus,quó (e tamen 
uerecundum afsimularet,aít: 
Efsleproculvittatenues,in[igne pudorss, 
Quad, tegis medios insita longa pedes. 
BAP'CTISMVS,., 

Vangelij ueró locum , Cító proferte (tolam primá pro iuuene perdito, qui 
Tac: in uíam: ueteres aliquot Theologi accipiunt pro baptiímo,utapud 
Eucheríum.Suprà ueró exeuntibus à baptifmatis tinctura, ueftem albam para; 
ri oftendímus, 


B DE ATRATIS 


SAKACERDOTES' X«GYPTIT. 
7| Ontraueró noftrorü morcs,facerdotes A eyptij,cim fupplicabant, 
x? nigris utebantur ueftibus:neqyalias quàm nígras ueftes eum decere 
δ] arbitrabantur, qui díjs preces allegaret:quippe ut terram ipfam fup^ 
xz plícare fienificarent, ex qua mortales conformati fumus. Eaucroa^ 
pud ípíos nigra figurabatur. 
GER'ESVET FALACRATIS FLAMEN. 
ES Cererínigra ueftís apud Arcadas índuebatur,Et Falacralis flamen nigro 
utebatur pileo:eratením Plutonis, cui cüm immolabátue(tibus utebantur 
nigris,quem colorem aiunt inferis dijs dedícatum.Etlugentíum ueftís maxime 
nigra erat,unde eas Varro anthracínas uocat,quafi carbonarías uelít dicere, αὔθρα 
κά ením Grace, Latine carbones appellantur, 
&RVMNOSVS, 
2 Hebrzos luctus fuprema mocftitize indícíum ueftis erat faccus, & 
faci appellata, humilis illa quíde;abiectz uilítatis,& informis : quae qui^ 
C dem índutacalamitate,qua quís oppreffus effet;indicabat: cófciffa uero latítia, 
Genefi:z/« Ιακὼξ σακκίοκυ ὑξα puli" καί τι λυπῇ βαρὺς ins-34Q6. Iacob autfaccíum indu 
tus,magniítudinedg macroris oppreffus, humiaffedit, Sunt qui ciliciu ínterpre^ 
tentur, Sed & Graci facci uocabuli ufurpant, V tcungg,ueftem huiufmodiín: 
duere confuerant,cüm in »rumnas,que omnem fuperarent confolationem, íncí 
díffent,qua demüleuati faccum difcindebant. V nde pfalmo x x x v.legas:Ego 
autem cim míhi molefti effent índuebar facco, & macerabam ieiunio anímam 
meam. PEodemautem fignificato color niger luctum, & quam Theologi no. 
(tri fai poenitentiam uocant, indicare pleriíqslocís manifeftum, INam atratas 
in luctu ueftire, à rerum prímordio ad hocuíqg tempus unaními omnium con^ 
fenfu factum. Tum illud Leuítíco celebratur,Si non capillus níger fuerit: quod 
exponunt, fi nullum pcenítentíz fignu per lachrymas dederit, aut aliquem om» 
nino mccrorem pra fe tulerit, 


UA 


M A P P A. | 
T mappaueli genus, quod menfis infternímus, quod; ab(tereendis mani, 
bus utimur, hieroglyphicum fuum adepta e(t; (iquidem ea fignum erat ín 


Pierii Val. Veftimenta. 


ludís,quo equi de carceribus excitati curfum arripiebant;mittebat enim przetor D 
eam cum fignum daret, quod nunc clangore tubarum fignificatur; de quoa; 
pud Martialem habes: 
Gretatam prator cim vellet mittere mappam. 
Nero libertos fuos id facere uoluit,quod tanto apud ueteres honori ducebatur, 
INamapud Liuiülegas V 111.ab V rbecond.L.. Plautío prztore graui morbo 
detento, Díctatorem creatu fuifTe, quiludis Romanis fignum daret quadrigis 
emíttendís:qui eo mínifterio functus, Dictatura feabdicauit, Hodie quoq, mi 
]ane,Romz munus idad ornatifsimos uiros defertur.NNam,ut nó ignoras, ἄπ, 
celus Cefius Aduocatoru facile princeps, & Cardinalis pater, & nobilifsimus 
uir Petrus Melínus, tam eruditione, quam domeftica celebritate infignis, duo 
s. P. Q. Romani Cancellarij ( is enim títulus apud omnes Europa Príncipes 
ínter honoratíores hodie celebratur)ínter alia praefecturae tam praeclarae mune 
ra,curforum ín (ftadío emittendorum etíam negotío pravficiuntur, 
ΡΑΙ ΝΑ ΜΕΝ ΝΣ: 

ἘΠΕ ΒΕ ΝΕ pracfecti,aut ργαπάεπ aliquem ex habitu fignificare qui uo E 

lebant;ímaginem eíus paludamento infignem faciebant.Erat ením paluda; 
mentum ue(tis militarís,quo Duces, Tribuni, & praefecti ad id munus electi, 
cüm ín prouíncià proficifcebantur uti confuerunt, indecj Paludati dicebantur, 
quemadmodum milites praecíncti . Paludamentum INoníus chlamydem mox 
appellatam dicit:[ed id quoqgantíiquum nomen. Sedením omnía mílítaría orna 
menta,paludamenta dicebantur, V nde V errio librís auguralibus,Paludati;ar^ 
mati,ornaticj funt, 

RVBICVN D A. 

Vbicunda ue(tis,tuníca uel pallium deprompta, pugna acietue comitten^ 
Ra hieroglyphícum apud Romanos habebatur; de quo ín Marcello, & ín 
Pompeio,& in M, Bruto,Plutarchus. 

L ΤΑ͂Σ ΕΝ As 
T lana ueftimentu milítare, quod fupra omnia ueftimenta inducebatur: 
Es. qua Maro: 
Tyrioq ardebat murice lana. 
Id uocabuli à Girzcis dubío procul mutuó fumptum, qui genus id indumenti Ε 
χλαΐναν dicunt, 
VERSICOLORIS. 
Noyedicalotis ueftis adolefcentíe hieroglyphicum eft. Eacg de caufa ueteres 

Comici adoleícentis perfonam uerficolori uefte indutam, in fcenam indu, 
ccbant,ut fcilicet ingenij uolubilitate,cupiditatumep uarietate,in ea zetate praeci 
puam comon(trarer, In lofippo ueró puero per uerficolore ueftem, doctrinaru 
& uirtutum copiam, qua íam ex eíus indole concipiebatur, intelligit Adaman 
tius. Quóduerólex noftra precipit,ue(tem ex duobus textís no induendam, 
eo reípicit, quod minime debeas Chriftum adorare fimul & daemonas: id ením 
eítabominabile ueftimentu.INon uultením hominem femel Dco dicatum,dia^ 
bolicis (εἰς immiícere negotijs, necp fimul orationibus íncantationibusds uaca^ 
re, & huiufmodi alia quain fpiritus coórumelíam quotidie fiunt. ες uetat hoc 
lex in textís tantiim, uerum etiam diuer(i generís animalia comifceri prohibet, 

circuncifionem quippe,;atcp baptiímusutait Hefychius,non 
εἴς comifcendos, ; 
LINTEA 


Inb&o ΧΙ. 298 


À ΓΤ EA. 
Intea ueftís alba fupra czeteras ue(tes inducta, puellatis zetatis indiciü fuit, 
quód eo genere amiculíapud ueteres puelleante duodecímum annum ute 
bantur, Híncillud apud Afraníu citatur: Puella nó fum,fupparo fi induta fum, 
V ultueró Nonius fupparum línteu efTe femorale, ufqg ad talos pendens, dictu 
quód fubtus appareat.Sunt etíá puellares ueftes ex Varronis íuffu,chlamydes, 
encobomata, ac parnacídes, quas íubetut puellae habeant, potíus quàm togas; 
V tcung,longa ueftis omnino fceminea eft;aut citharcedica;de qua Mlaro, 
"Necnon 7 hraicius longa cum uefte facerdos 
Obloquitur numeris feptem diferimina vocum. 
Ita Propertíus libro 11. Pythius inlongacarmina veftefonat. 
ΕἾ EBE'SC*UEW:BÓR'T GAS 
Oníanum ueró fupparü adducítín memoriam mihilinteum alterü, quo 
conces hodie paísim utuntur domi. Id infra thoracem accingítur, &ad 
pedes uíqs propendet, anteríoresds tantüm partes uclat : uulgó non ímproprit 
B gremíalia uocantur. Habet hoc ue(tímenti genus híeroglyphicum fuum.INam 
& prouerbium e(t, Nec mulieri, nec gremío credi oportere, quód & illa íncerti 
& leuisanimi fit,& in oremio pofita plerunqs cüm ín obliuionem uenere, illis te 
mere (urgentibus,procídunt. 
EID'EXP!*OROEGDT T: VM 
Inu hunc Latini mihi uidentur appellaffe, quamuis eius locutionis late patet 
S ufus,praefertimdg ubi poteftatem aut quid fidei creditu fignificatutaltero & 
uigefimo Pandectlib. T it. 11 1.Sceuola:T itio C.do,lego,que mihi pertulit:qug 
ideo εἰ non cauí, quód omnes fortunas, & fub(tantíam, fi quam à matre fufcepe 
rat,in (inu meo habui,fine ulla cautione, 
BARUAEESETEUXCTI" AS 
Tm vm nonnulli putant togam fuifTe,que ad talos ufq; producerctur,dí 
ctam quód in ea purpura prztexeretur, Peream honorem intelligebat, quí 
efTet cuipià habitus : honeftoru ením przetexta erat;ait Padianus,toa uiliorir. 
Alij nomíne hoc purpureà quandam fafciá ualde lata intelligut, que tamen mul 
tiplíciter plícatain anguftu contraheretur;atqpita fupra alía ue(timentanuncab 
c humerís,nuncà pectore ín fafciz modu circunduceret, nunceíus capíta utríngg 
ab humeris ín pectus demitterentur:cuius generís amicula Romz plerifq;anti 
quoru (tatuis inducta cofpicias. Et in V eneta nobilitate qui togati incedunt,eo 
omnes amículi genere utunt,eo excepto,quód purpureaapud eos ín ufu nó eft, 
fed ex nigro panno plurimi, Purpura em nó nifi magi(tratibus cóceditur,hisdg 
infignioribus. INuptialibus quoq, & cm primi honores, quos procuratorios 
uocant;alícui deferunt (funt uero hi facrarü largitionu prafecti)tunccófangui^ 
neís X cognatis & affinibus licet per aliquot dies utí purpura in latítiae gratula^ 
tioniícs (ienificatu.Sed admonet me color purpurg,ut quid in diuinis literis ma 
nus coccino przdlígata fibiuelit,expona, Zire manus inquá lude filij, quae fe de 
matris utero porrexit: nulli em dubiu,effe id hieroglyphicum, per quod theolo 
gi,utapud lrenzü e(t, ludaícu populü (implícibus legís operib. & circucifionís 
fanguine ínfigné,qui prius apparuerit,fecg mox retraxerit,loco alteri fratrí, qui 
& ipfein utero matris erat,dato,interpretant:& per Pharea Chri(tianos,qui fe^ 
cundoloco cogniti hereditatis primigeniz mefscabftulerint. Sed ut Romá re 
petamus, antiqui(simu apud R o, quoqp fuit, ut magi(tratus praetexta uterent, 


Pierii Val. Veftimenta. 


Noníus quoqpait pretextam infigne Romani εἴς, πού fupra tunicas honora D 
τί quícp fumerent. Et praetextate fabulae dícebantur,utapud Feftum legas,quae 
res geftas Romanorü continebant, in quibus fcilicet Imperatorum negotia age 
bantur,Regesd; Romani uel Duces inducebantur. 
P AAT; MSA;TSA5: 5 EcE 2:B OG. GEHE 3A 

I? uís quocpímago toga prztexta ínfienis dedicabatur, cui € palmatam tuni 

cam,& togam pictam adijciebant, quo habitu tríumphales etíam uiri confpi^ 
cui incedebant,utapud Líuíum legere eftlib. X. Etapud luuenalé tríumphan 
tem uides ín tunicalouis fuperbire. 

PVD OR. 

Vantum ueró pertínetad pucros,precipuum pratexte fignificatum fuit,ut 
6 indicaret,quem fcilicet actas ea, quae praetextata dicebatur,fibi pro 
ponere deberet: eiuscprei índíciu effe purpureu colorem, unde admonerentur 
uerecundíam ín dictis factíscg omnibus amandam,Quód ἢ nuptialibus,de qui 
busapud Catullum, ad aliqua petulantius dicenda adhiberentur, quó id face: 
re liceret przetexte iure minime uíolato, eam in id tempus abíjcicbant.Hinc pro E 
laíciuo fermoneatqglicentiofo, alíquí praetextatum dixere, Sunt uero hzc quae 
tangit Seneca, Medea: 

Fifla dicax fundat conuicia Féfceninus. [τὰ Catullus: 
"Nec diu taceat procax Féféenina locutio. 
Eaueró qualis fit,ad multos qui fubfequuntur uerfus explicatur. 
MANIPVLARIS. 
(Miss quog; fuum habuit hieroglyphici, ut fcilicet eius ordinis milite indi 
caret,quíi manipularibus prefectus effet:eo enim calciamenti genere uteban 
tur. Subiecti eranthi centurionibus,&caligati dicebant;unde apud Tranquillu 
legas de Augu(ti facilítate,qui uallares muralescj coronas fx pe etíam Caligatís 
tribuerit.Inter hos infimz note milites quia &enutritus,&aísidue uerfatus erat 
C.Cefar,qui Tiberio fuccefsítín Imperio,ab eo calcíamenti genere Caligula uo 
cítatuseít, | Quiueróoeffetmanipularis ordo,& quo πα] τὰ numero conftaret, 
quocp figno turma huiufmodi cognofceretur, minime difsimulandum . Apud 
Liuium ením numerus X X X. mílítum fub manipulo cogebatur, uno quippe 
uexillo.Mlanipulus ueró przcipue dicitur fafciculus alicuius rei, quía manu ca Ε 
pítur, Romulum quippeaiunt manipulos fceni pro uexillis habuiffe, quód re^ 
pentíno tumultu excitatus id figni genus pratulerit, rec bene geíta, boni inde 
ominis caufa manipulos ínftítuifle, 
3 P, EN V EA. 
Pb militaris ueftís,quam ccelo pluuio geftare confuerant, quá Horatius 
folftitio nihil prodeffe dicit, Tribunitize poteftatis infigne fuit. Hadriano au 
tem Tribuno facto, Imperij omen fuifTe penulas amiffas, quas Tribuni geftare 
foliti pluuiz tempore, Imperatores ueró nunquáj;ait Spartíanus. Poteftas uero 
Tribunitía,quia facrofancta erat;ab Imperatoribus ufurpari folita,ut qua maxi 
ma efTet pars Regalis imperij,utapud Vopiícum eft, 
Z ON A. 
Irginitatem per zonam fignificare tam Girgcor & Latinorü eft,quàm εἰ 
Hebreoru. Treezeníoru autem uírgines zoná Palladi Apaturizeante nu^ 
ptías dedícabant,ficuti crínes Hippolyto,cuí Diomedes templu excitarat,quod 
Aurigam in ccelo pofitum Hippolytum crederent,autor Paufanias.Sed nosad 
zonam, 


Liber X L. 299 


A zonam. Denicy plerifcglocis díuinze litere zonam pro fortitudinis hieroglyphí 
co ponunt, eacj Pontificem facra fa&urum praecingi iubent. Sed quód uariarí 
cum opere plumatili precípitur,non recte nonnulli pro plumatili topiario (ub^ 
ftituendum putant:multa ením adhuc huíus antiquitatis ueftigía extant,ab ex 
tremís precipue noui orbís nuper ínuentis partibus allata,ubi tam índumenta; 
quàm geftamina, fcuta etíamnum, & díuerfi generis uafa pleracg omnía, pfittaz 
corum, X phoenícopterum, & alíarü píctarum auium plumulis íntexuntur, o^ 
pere tam uenufté uaríato,utnihil delectabilius pofsit oculis offerri.Nam quod 
fuperius dícebamus hancpro fortítudíne poní,cínctus ipíe apud Romanos (tre 
nuum fignificat, uti difcínctus imbellem, & ignauum,ac nihili hominem notat, 
Tertulliano zona tormentum eft.Hilario,cfficax ín omne opus bonum appara 
tus,utad omne mínifterium Chrifti uoluntatis cíngulo fimus accincii, 

VEN ΟΥ̓ IL A. AE VG ALL, Ax 
| icem uero uincula quz fint, apud poétas omnes uulgata funt. INoua fane 
nupta cíngulo pracíngebatur ex lanaouilla facto, quod uir príma nocte, in 

B Dez uírginalis honorem, fponíz'accubans ínlecto foluebat, V nde Homerus; 
λυσέ δε-ἡξθενίίω φώνίω. E t apud Ouidium: 

Caffaá, fallaci vonavecincha manu. 
Eod ípectat Catullíanum illud: 
ui zonam foluit din ligatam. 
Indícabat ueró hieroglyphicum hoc,ut ficut illain elomos fublata coniuncta in 
ter fc e(t, fic uir fuus fecu cínctus iun&usqp effet. Cíngulumd; hoc Herculaneo 
nodo uinctum,uir omínís gratia foluebat, ut fic & ipfe in liberis fufcipiendis fe^ 
lix effet.quemadmodu Hercules fuit, qui liberos feptuaginta relíquiffe fertur, 
ῬΈΕΙ VM; 

Vin etíam zonz folutio puerperij fuit hieroglyphicum: olím fiquidem 
Q tuere zonam dicebantur, qua primo pariebant: ead de caufa leuatz par^ 
tu mulieres,zonam Díange dicabant, V ndefanum Soluizoniz Dianae Athenis 
fuit, de quoapud Apollonium Argonautiícis. 

ΠΕ ΜΕΡΣΕΕΥ ΑΝ T: A. 

Hbe & díuinzliterze híeroglyphicum quod per zonam cingufum'ue fi/ 

[e enificent,praccipue uero temperantíam & moderationem, qua fluxa ani 
morum cupíditates coércentur,luxuríantía compefcuntur,& modus deniq; im 
poniturrebus, ut quínto fupra quadragefimum Pfalmo legas, R egis filiam in 
cingulis aureis confpícuam, quodalíj ín fimbrijs tranftulere, Apoftolus tamen 
pracíncti círcalumbos zonísaureis dixit, quod pro cordís munditía nonnullí 
interpretantur: alij ue(tem auro contextam fimpliciter accepere, V erm Euthy 
mius zonam agnofcit, & pro temperantíaatqs modeftia, qua concupifcibilem 
animz partem coércet,interpretatur, non hoc dicturus, fiueftem fimpliciter a 
enouiílet. quanquam & fimbriarum non refpuít ornatum, & uirtutum inde 
multiplicítatem non auerfatur, 


DE PERA. 


Ξ Ofita zona,uifum eft £ πείρεργον & peram apponereinam &zonai ρα 
45 Gepe pera e(t,utapud Horatíum: 
Ibit eo quouis qui qnam perdidit. 


2/1 Hectam apud Gracos quàm apud Hebrzos hiseaglypuct habet 
d 


Pierii Val. Veftimenta. 


id, quod pro cura & folicitudine uictus accipitur:unde theoloci transferuntad D 
impedímenta humanz uitze, qux animu alioqui paratu ad diíciplinas íntertur^ 
bant. Greci fuper hoc dicunt, Diogenes cui pera penus, cui fcilicet míníma harü 
rerum cura , Euangelíu quoq, INon peram in uía,cim nec quidem folicitos efTe 
de craftíno imperauerit Dominus , Eódem facit & facculus, quem habere n6 liz 
cet: hoc eft,ín hac peregrínatione minime thefaurizandum efle. Q)uod ibi ἀρεῖ, 
tius: Facíte uobis facculos qui non ueterafcunt. 
HTEREMI* CINGYI^VM* 

Iufmodi eft & cínguli fignificatu, quod ex líno factu, cod cingere feiuffus 

eft Hieremías.(Q)yuod quidem ut manifeftius intelligatur,exigitlocus ut de 
lino quzdá altius repetamus.L ínu enim ex terra nafcitur,fatumdp prius in gra^ 
men pullulat,mox ut flore lafciuierit, uellitur,aqua immeríum maceratur, exíc^ 
catum moxfrangitur,& quoquouerfum perdomatur,índe pectítur,atq; netur, 
necp tamen príus,quàm feruenti mordacidj fubinde lixiuío perpurgatü fit,effe^ 
ctumd; candidu,texitur,ut ueftes inde confuantur,quas induti ante facie DDomi 
ni preces allegemus, Hecomnía nobis diligenter infpicienda funt, huiufmodidg E 
Ícoctís herba'ue curaante oculos proponenda, quippe quz probatiorís caftiga 
tioríscp uítze fcenam quandam pingere uideatur, Siquidem nos terra geniti, 
luxuríare íneptíjs ftatim íncipimus: magiftra igitur difciplina auellendià terra 
fumus,& lachrymarü aqua macerandi,ad facerdotalem Solem mox exponendí, 
laborib.iínde & perperá factorü pcenitentía domádi, inde per omnes cofcientize 
fcrupulos Gdilígentifsíme pectendi,ut τα fordes excutiant omnes, nihildgrelin 
quatur, quodín filo uítae producendo pofsitofficere:; quod quide filu longa bo 
norü operü continuatione nendu e(t, mordacidj fubinde líixiuio dealbandu, ut 
eluto íta tetro illo colore,qu&à terrena contraxeramus orígíne, candídifsimum 
nobís amiculu,puta cíngulu cótexamus,quod tamé ad Euphraté minime defo; 
díamus,ne ibí computrefcat,inutileds reddatur,hoc e(t, Aflyrioru & Babylonío 
rum moribus corrumpamur,fed eo & integro,& nitido cuftodíto, clericos, qui 
uere (int perfortem electi, profiteamur. Atc haec eft fuper facerdotü amictu ra; 
tíonullanóhorarepetenda, — Inuniuerfumautemlinteas ueftes facerdotibus 
attributas habilítatem fignificare ueteres pleriqs Theologi dixerüt. Inde lintea 
tuníca iu(titíam, femoralía identidem lintea ca(títatem oftendunt: nempeid in, Ε 
nuentes,quoód ueluti línüres eftadmodum parabilis, ita uirtutes, modo eas ap^ 
petíerimus,mínímo negotio comparantur. 

ΡΝΑΙΤᾺΑ 5, 

Erodotus, ut Gentes quoq; nobifcum in puritate uitae fentíre cómonftre^ 

mus,nefas aíitapud Αἰ eyptios laneas ueftes ín zedes facras inferre, proin^ 
ded linteis ufos:de quibus ita Vlartíalís, 

Liigerifugiunt caluifrlrataq turba, Inter adorantes cim [letit Hermogenes. 
V'ndeapud Tertulliani de Chrí(to:Cüm linteo circuftringitur propria Ofiri 
dis uefte. At Plutarchus libro de Itide & Ofiride,cur eoru facerdotes línteís tan 
tüm ue(tibus uterentur,unicam eam efle caufam exiftímat,quód immortalibus 
dijs omnía pura mundadqj conueníant:non ením effe fas,Platone tefte,pura dco 
rum numínaimpurís & contaminatís rebus colí: quare ciim línum ijs quas fu^ 
perius recítauímus caufis maxime purü fiat, fiti; ad eluendum expeditifsimi, 
facrificis De&m cultoribus ante omnía congruere cenfuerüt. De nígrís ueró ue 
ftibus, quas tuncínduerent cüm Deos precibus placare inftituiffent, fuperíus 
dictum eft, FA^ 


Liber X L. 300 


FATV'M. 
ὙΠ δέτε & illud,receptifsimuapud poetas effeTina pro fato ροπεύς, quod 
nefcio quid fapit híeroglyphicu.INam ut Parcarum ftamina practereamus, 
quz fuper his alibi dicenda funt,cur linum pro fato poetae ponant,cau(am affe 
runt interpretes Theocriti, quia fcilicet terrae fcetus eft linum, quemadrnodum 
etíam mortales;iddg abruptum,fienificat hominem rurfum ad terram redire, 
CASO UNO NA: 
S utaduitz redeamus integritatem, morescpcaftos, nihil aliud fibi diuina 
noftroru monumenta uolunt,dum facerdotalia memorant indumenta, qui, 
bus Campeftre adnumerant, quod alij femoralia díxerunt, nifi ut hínccaftitate 
etíá nos afIumere cómonerent,índumentü quippe quo pudenda cooperíamus, 
& renes etia con(tríngamus:eo ením facerdos praecingi iubetur,in holocaufti fa 
ciendilege,hoc eft,ut Cyrillus interpretatur,fluxz libidinis luxuríam caftítatis 
cingulo coércere , Sacerdos ením qui facris afsiftit altaribus;id praecipue curare 
debet,ut ca(tus & íntaminatus operetur, 
PROFECTVS"ORATIONIS. 
po Origenes fublimiore quadam cotemplatione raptus, cim octo po 
nantur, Exodo, facerdotis indumenta, cur L'euítíco feptetantü recenícant 
inquirit, hocícilicet Campeftri pofthabito: eocirem deducít,ut ueluti de Merz 
curio nationes reliqua ueteres intelligebant,per genitalenos quoq; fermonem 
accipiamus, qui quidem tunc exerceri debet,cim fpes profectus aliqua uifa fue^ 
ritaffuleere,focturamcj minime irritam futurá , Cüm ueró nos nulla profectus 
Ípes inuitarít, fed aueríasà bono aures, auería hominu ingenía perípexerímus, 
Campef(tría fubliganda, orationi quippe nihil quicquam profuturze franü im^ 
ponendum.Sunt uero Campeí(tria,perizomata, ut Eucherius,quibus iuuenes 
quí nudi exercebantur in campo, uti cofuerunt, pudendis coopetiendis,Iam & 
illud continentíz fignificatum eftmaxime proprium, & admodum híerogly^ 
phicum,nifi oculos uerecundiorum offenderet,quo pudendum fibula cohibitu 
oftentatur, V fitatifsimuautem apud ueteres fibulam apponere, praciput his, 
quos ad Mluficam educarent,ne fcilicet Veneri operam dantes raucedítiem con 
traherent, Vnde & fibulare, & eius contrarium, refibulare,uerba. 
RERVMCPROGRESSVS PER CALGEVM. 
Su necp calceus eftínter indumenta contemnendus, qui progrefsionis in^ 
dicium eft: pro uíatoribus enim excogitata funt calceamenta : prodg expe» 
ditionum aufpicíjs in diuinis literís calecamentum ponitur. Inde Pfalmo r x. 
dictum uolunt: In Idumazàm extendam calceamentu meum:hoc eft,in Idumzà 
progreflus,eam mihi fubijcíam.Sane ueteres Theolosi,ut Eucherius tradit ue 
luti per pedes humanitatem Chrifti fignificari dicunt, ita cum adueniffe,& cor^ 
pus noftrum indui[fe;per calceamentum íta porrectum interpretantur:& quód 
pofitum eft;in Idumazam,in plebem eentilium hanc manifeftatum τὶ pollicen^ 
tur.Quod quídem dictum,lane mi, Αἱ cidius nofter cum tempora, quibus hec 
futura (int,dinumeraffet,rem multis díuinorum uatum otaculís comprobauit, 
Rcelíquu eft, ut qua futura ille magnus omníno uír praedixit, nos afsiduis pre^ 
cibus,ab Optímo Maximo fatoru Rege depofcamus,ut tu argumen; 
tum habeas ingenío tuo dignum,quod fcriptis illu^ 
(trare aggrediíaris, 


Dd s 


Pierii Val.Bulla. 


PIERIVS VALERIANVS BELLVNEN. AD» 
ORNATISS. PATRITIVM VENETVM IO. CORNELIVM FAN 
TINI CLARISSIMI F. DE IIS QY& PER ΒΥ ΤΕ αν» 
lum,infigniores aliquot gemmas,& geftamína quadam 
fignificantur, 
EX SACRIS,AEGQDP EORNM LITERIS 


EU JC primum intellexi, Jtagnificentifsrme loannes,te pre[lan tifstmn virt «σέΐος 


* fg Corneli generum effetti, clarifsima quippe Clara eus flia im vxorem accepta, 


Ἦν [latim U'enetias aduolaut,de tam felici matrimonio tibi corám gratulaturus. In- 
-— 


tad, mea nunquam euellentur . . "Accedi ad hac, quod tu quoq, ture quodam hereditario ea- Ἑ 


acomnt officiorum genere profequi nunqua desttista diféiplimam liberalitatemá eam quam & 
patre [apientifsmo atq, optimo viro acceperas, egregie con[ecutus.. "Auxerunt autem tot merita 
fummum ingenium tuum, feauifsimis, "nores, probitas dubio proeul fmgulari, qua yttefem- 
per mirabiliter & amarem e colerem, effecerunt : nam € tu aliquid ,gnum marum tuo- 
Yum gloria COgILA5, futurum, efl, vt inde virtutis etiam tue lumen elucefcat . ded quoniam 
tam clara [unt laudes tue, yt meo non imdigeant teftimonio, esi, Jeapte vi om- 
mibus ipnote[cunt,usmunc dimifsts, ad negotium quod 
explicari qUATIsACCIBEA- 
"mur. 


iDE 


Liber XLI. 201 


DE BVLLA. 


8 VLLAM apud Romanos cordis effigie habuiffe, multi pro^ 
73 Ritentur.Hetrufcoru fane eeftamen illudab Lucumone Hetru 
i21 Íco duce,qué Romulus tam códenda quàm inftituendz urbis 
X3 fociu habuit;acceptu. Eum ueró P ythagorícu fuiffe Aufonius 
oftendit,ubiSamij Lucumonís acume celebrat. Sedenim P yz 

s 3 chaeora T yrrhenutuiffe, Ari(toxenus, Ari(tarchus,& Theo; 
pompus affeuerant,quos T heodoritus id ipfum fentiens autores habet:quam: 
uis unus INeanthes eum T yríü fuiffe fufpicetur. Multa uero huiufmodi excooi 
tata funtà Pythagora, quía non folüm originatione motus,quód multe olím in 
Hetruria ciuitates ab. A eyptijs fundata conftitutedj dicuntur, fed quód ipfos 
ctíam Αἰ eyptíos adíerít,à quibus facri fermonis rationem, obfcuritatem inlo^ 
quendofymbolícam, & diíciplinas alías reportauit, Cur uero Samium nónulli 
eum fuifle díxerint;alibi difputatum, 
ἘΠῚ uero apud Romanos geítaminis hu, — CORDE PRAESTAN- 

ius hieroglyphícu fignificatum, ut ingenui €Ó——— 
pueri figura huiufmodi de collo fufpeníam an. | 
τε pectus infpicientes, fe tum demu homines fu ἢ 
τατος cogitaret, fi corde przeftarent.]deocg Tar | 
quinij Priíci fium, quatuordecím nó amplius | 
annos natu, uirili edito facinore, hofte quippe 
inacie czfo, Bulla primu omníuea ztatula do. 
natumaiunt, quamuis & Herfilie filiu adhucin | 
fantulu, quód prímus ex raptis coniugibus or 
tus effet, co geftamine decoratum, proditu fit: EE ΞΞΞΞ-- - —E 
puerum Papyrium ob tacendi fimulandids perítíam, quain eludenda matris 
importunitate,qua fenatus ab eo fecreta perícrutabatur,ufus e(t;ca maxime no 
bilitatum.Suntautem qui uocis fecuti (ignificatum, 424! βελῆς, id cft, à confilio 
Bullam dici uoluerínt;ideoc5 datam puerís geftandam,quód atas ea alterius fit 
confilio regenda. P uerile enim omnino geftamen fuiffe Perfiani ad Cornutum 
uerfus oftendunt: 
(ira primizm pauido cuffos mii purpura cefett, 
ullas fuccintlzs laribus donata pependit. 

Apertius uero Tullius Verrinis:Bulla intoga praetexta eratornamentum pue 
ritiz,indícium atqy infignefortuna. 
CONSILIVM, 


ps ienificare uoluifTe dicunt, confilium à pectore proficifci;ideocs Bullae 
X hieroglyphícuin eam partem refidere, De confilio ueró per figura cordisà 
gutture pendentis expreflo,ín Cordis ipfius commentario fatis dilputatum., 
WERITT AS. 
Acla fane cim ueritatt ex humano corde eutturi appenfo ἑερογλυφικῶς in^ 
dicarí dicunt, Bullà hancintelligunt:infignemdy fane boc geftamíne praedi 
cantíudícem illum,quem ín Símandij monumentis fuiffe tradunt,cuíus à collo 
fufpenfa uerítas pendéret, oculiscp efTet ín finum deiectis, octo Icoum libris cir^ 
cunftantibus:quod nos admonere dicunt, Iudices integros effe debere, & íolam 
infpicere ueritatem, Quod uero cflet compendiofum ueritatis hieroglyphicum 
Id. 3 


Pierii Val. Bulla. 


nullü corde ipfo cómodíus inuenimus. Adamantius ubi Ezechielis diciuillud D 
interpretatur, Etcatena circa collum tuum:;fi me, inquit, poftead iuftitiae opus 
adimpleucero, intellectu ornauerit ueritatis, tuc mihi ornamentü nuptíale, tunc 
catena collo decora circundatur , INam & Platonici, quí íuftitia uolunt actione 
efTe quandam animz propríam,ei locum etíam círca pectus attribuunt, INos ue 
τὸ cüm ueritate efTe quid íngenuu, & mendaciu feruile quiddà addidicerímus, 
ἐλδυϑέρε yap αὐδῶὸς T ài λέγῳ, Ingenui opus uíri eft utuera proferat, eamcj Bullà 
ingenuos tantum oeftare folitos,quid illud fuerit geftaminis,quod ueritatis in 
dicium à collo penderet; przeterquá Bullam hanc,fufpícari nequimus.Sane Dio 
dorus fignum id uaríjs ornatu gemmis fuiffe profitetur. Leuitíco etiam, ubi de 
pontificis ornatu agítur, ueritatis fignu inuenías in pectus incubuiíle: de quo 
alibi fuo loco diximus , Sed & Salomonis dicterijs cap. 1 1 I. ueritatem gutturi 
circundare commonemur, 
ER & tríumphantiugeftamen Bulla, quá — (4 vyiprag AM vLE 
in tríumphís pre fe ge(tabát, inclu(is in eam TVM. 
remedijs,qua aduerfus inuidiam pollere crede; 
bantur.lllud adnotandum ex A(conio,Bullà fu 
Ípendiin collo infantibus,ingenuis aureà,ínue: 
nio etíiapudalios argentei, libertinis uero (cor 
tcam,cíle folitum,utillud apud luuenalem ape: 
riatur, Signu de paupereloro, Sane noftra etia 
zetatis mos e(t, ut (i quís torquem aurcum,catel 
lam ue ge(tare uoluerít, necj tamé cqueftri, uel, : 
utaiunt,militari,autalia quapiam dignitate,cuí |.— 
geftamen illud competat,fit in lignitus,ligulam 
cx loro geftamini eiufmodialligare compellatur. 
ΟΕ Ὁ ΕΘ ΘΟ ν ὃς 
INEase tamen ubíq; Bulle nomen pro geftamine accipiendum,fed & pro bal 
theorum, & foríum, & aliarum plurimarum rerum ornamentis;unde pars 

hacc pro eloriafa(tud ponit;ubi quis non aliter eloría turgefcere uideat, quam 
Bulle ipíz inturgefcentis cuiufdà figure fpecie prz fe ferüt. V nde dixit Perfius: 

"Non equidem boc fludio bullatis vt mibi nugas — Pagina turgefcat. F 
Id quodalía metaphora alibi dixít, Ad populum phaleras . Bullae autem ín zo^ 
narum ornamentis tanquá clauiaffixasbaltheis dedere nome, quafi bullateí uo 
citentur, Et clauorum capita tumentiora, qualía templcrü, & priuatarualíquot 
zdíum ualuís ornamenti cauíaaffigi folent, Bulle nuncupantur,quas Cicero aít 
V errem, quzcuncpauree efTent,omnes auferre non dubitafTe.Et apud Plautu, 
Afinaría,Leonida feruus in Atríani Saurie perfona,lufsin jinquit, in fplendore 
dariBullas has foribus noftríszId eg nomínis eft (imilitudíne inde fumpta,quod 
perquàm (imilia funtbullís,quas aqua ín aquam decídua fufcítat, 

ΗΝ ΜᾺ NUAVERUASGW LI AS: 
V'oníam ueró tumorculi illi perexigui,qui ftillicidijs ín aqua fiunt,citó prae 
CO ΘΆΝΕ ΒΑΡ humanz uitz fragilitatem oftendendam hieroglyphicu factum 
e(t prouerbium, Homo bulla:cuíus meminit Varro libro Dereruftíca prímo: 
quamuis nonnulli de ijs cantüm díctum uolunt,qui íam faturí 
annis prope cafuri funt,& 
morituri, 


Sqw Eau] 
"ἢ v 


CCECBSXLI 


LS 


DE 


Liber X L I. 302 


DE ANVLO: FIDE S. 
ΤΙ Rzcipuumanuli fignificatu, hieroglyphicum; uerum eft, ingenui 
*| homínis fidem indicare : quandoquidem anulum ueteres non orna 
Bi EAR rus, fed fignandi cau(a círcumferebant, nec plus habere quàm unum 
RS QUIS licebat: quamuis laudatifsimu eiufmodi morem, fuccreícente poft 
modum luxu, & díuitíarü o(tentatione, deliciofi populi labes uíolarít, Scimus 
enim inuidiofum Sergio cuidam,nobili alíoquí uíiro,cognomen addítu,ut Ora 
ta diceret, propterea quod duobus anulís aureis X grandibus uteretur: uulgus 
enímaurü,orum,ut nunc pafísim dicitur,enuncíabat. Sed erat hocad gemmaruü 
etíam oftentationé,quarum mox luxus creuít ínímmeníum.INam figni ín uno 
tantü habere permittebatur, nec cuíquá nifi libero, quos folos fides decerneret, 
que fignaculo cótineretur.In diuinis quoqpliterís anulus cft fideí &onu:quo fpe 
étare Euangelícu illud Theologi aíunt, Dateanulü in manü eíus.& quod Pal. 
legitur: Signatu eftfuper nos lumen uultus ταί Domine. Nam & Paulus ulti 
mo Digeftori,anulum huíiuímodi fignatoríu inter ornamenta recenferi negat, 
DehocCic.ad Q.fratrem:Sit,inquit,anulus tuus nó mínifter alienze uolutatís, 
(ed teftis tuze, Sane apud ueteres teftramentorü tabulae, (eptem teftiu fignis anu^ 
laribus muniebantur,qua facti teftamenti fidem faceret. Quod uero feruís atqg 
libertis íusanulorünegaretur,quo tame impetrato,ingenuitas fimul impetrata 
intelligeretur,x L. Digeftorü lib.Papinianus,Neratius, Paulus, & VlIpíanus o^ 
(tendére, Hicueró quafiuiftià me, quid fibi uellet in fcenís anuli aureilegatus 
ufus,quo nó alibí;d ín fcena liceret uti, Refpondi,locu eum ex Pandectis defum 
pti efle,fed fcedifsime uitíatü eoru imperitia qui líteras nunqua atticerut.Nam 
quód uulgata habent exemplaría;P roinde etfi (cenicze ueftís ufusfructus leget, 
autanuliaurei, uelalteríus apparatus, alibi quàm in Ícenanó utetur:legendu ex 
antiquiísimo Pifano codíce qui Florentiae cuftodit: Proínde fi Ícenícae ueftis u^ 
fusfructus leoet, uel aulai,uelalteríus apparatus,alibí quàm in fcenanó utetur. 
Habes em ue(tem fceníca; habes aulza,habes τε! apparatu. Ac deaulzeís hu 
iuímodi apud Horatiulegas, Audítorís egent aulaa manentis,in huiuímodi or 
natus Ícenici (ignificatu. COUR: 

S hacc utcuncp habeant,illud manifeftu eft, digito qui minimo auze proxá 
mus eft,anuli geftandi munus demandatu, ead; de caufa nomen illi {πα {τ a^ 
nularí:erat enim ís cordis indiciu,ideodp in(títutu ab A eyptijs,ut anulo tanquá 
corona honeftarct. Eundem facerdotes ad deorüaras operantes confectis odori^ 
bus illínebant:ideg propterea fieri folitum aíunt,quód difTectionu perítí neruu^ 
lum quendamà corde natum per dorfum ad eum tendere, & ín eo definerc com^ 
pererínt.Sane folebant ín huiufmodi anulís eorum etíam imagines fieri, quor 
memoriá colerent & obíeruarent, quód eos fibi przcipu? cordi efTe, qui eas 9e 
rebant, cum quadam etíam ambitione omnibus oftentarent. Vnde Cicero lib, 
ἐς Fínibus,Epicuri (tudiofos memorans:Epicuri imaginem,inquit,non modo 

in tabulís,fed etíam ín poculis & ín anellís habebant, 

IGNAVIA HONORAT A. 

δύ, putantanulum ín huncdiígitü immiffum,neaurü tam facile obtereret, 
Ignauiísimü em efTe eum inter omnes digítos, manifeítü eft, ideocpad au^ 
ri & gemmarü incolumitate aptior uidet, [Non em exporrioi (ine alioru comita 
tu poteft, unde mínusattritui obnoxíus eft. Itagg no defunt qui per eum digitu 
anulo hone(tatü, honores ignauo cuipíá habitos interpretari uelint.Sed quantu 


Dd 4 


Pierii Val. Anulus. 


pertínetad locum, fubfecuta zctas nihil intereffe iudicauit,quo eeftareturarticu p 
lo,fed ut quiícg uellet, quacuiqs manu,quóue liberet digito,ferre permiffum eft, 
N.O.B- LEGES. 
S Ed utcungpilli philofophentur,apud Romanos anulus omnino fignu nobi; 
litatis fuitinam utapud Líuium libro fecundibelli Punici tertio, Mago,quí 
Cannenfis uictorize nuncius Carthaginem miflus erat poftrerum geítarum fe^ 
riem enarratam, ad rerum tam lzctarum fidem,effundi iufsitin ueftibulo Curíae 
ingentem illum an ulorumaurcorum aceruum:deinde uerbis adiecit, quó maio 
ris cladis indícium effet, neminem nifi equitem, atq; ipforu primorcs,infigne id 
ec(tare.Et in calce noníab Vrbe códita, Tantüm,inquit,Flauij comitía indíeni^ 
tatís habuere,ut plerícgnobilium anulos aureos & phaleras deponerent.Etubi 
Cicero oratione quarta obijcit V errí,quod indienifsíimos ín cocione anulis au^ 
reis donaflet, Honori,ait Aíconíius, & lucro funt,ut haftz, uexilla, phalerze,co^ 
rong ciuicec,ítem anuli aurei íngenuitatís (figna, 


DE ΒΙΑΡΕΜΑΤΈῈ. E 


ἘΠ Banulis & gemmis, cafu nefcio quo, ad diadema progrefsu eft: quo 
x infermone, quod faícíam effe diadema dicerem, & in numis aliquot 
«4| cam gemmatá oftenderem, admirari uidcbare:cuíus rei fidem affere 
3i bam, Αἰ σγρτίος facerdotes fi principe homine oftendere uoluiffent, 


I ENTE 


hieroglyphice cane folitos facere fafcia uelatu:de quo ad Floriuloco fuo plura. 
R.EGIA.j4P'O:GTES-LA.S. 

Dem Regiz potef(tatis fignificatum à fafcia etíam apud Romanos acceptum, 
be plís tibi plurímís confirmaui, Apud Ammianu enim Pompeiolegímus 
obiectumab obtrcctatoribus,quod effet rerum nouarü cupidus, & Regie maie 
ftatis affectaret infignía,quía crus fafciola candida obligatu,tegendi ulcerís cau» 
fa;oc(taueritaliquandíu:nihil ením íntereffe, iactitabant illi, quam quis partem 
corporis redimiret Regie maíeftatís infigni, INam & Fauonius,ut Valerius ait, 
dicere folebat,nihil referre, qua ín parte corporis fit diadema, ciim ita Pompeitx 
eundem carperet, οί Senece fententia nimiru fpectat, ubi dícit: Faícia folue, 
multum ením mali fub illa latet.Libro de Alexandri uirtute Plutarchusait, Ti, e 
ceranem Armeniü candídam fafcíam, quod infigne regni eft,ad Pompetj pedes 
abícciffe,reenumdp fccdifsime depofitum in praedam cocefsifTe.Cuiuímodi πεν 
ro cífetornamentu hociín numis uidimus, ín quibus eíus Regis caput impret 
fumefít, cum infcríiptione, ΒΑ ΣΙΔΕΩΣ TIPTPANOY.abcuiusaltera parte ho^ 
ftem ipfe proftratü calcatpalmamdg dextera preetendens, hoftis fceptru fuftoL/ 
lere uidetur. Ibi αὐτὸ diadema íta figuratü eft, ut procalta fafcía opere Phrygio, 
floribus & alitibus fuperadditis, elaborata, à fronte ad occipitium circundatur, 
duzdà temporibus hínc inde tzeníz,ip( quocgà medio deorfum fciffze ín hu» 
meros ufq; dependeát, gemmis per omné margínem bacchantibus . Et Cidarín 
Reoís Perfarum infigne,quod Daríus capite geftabat,caerulea fafcía albo diftin 
cia círcumibat, Ad diadema uero facere faícíam, Antigoni dicteríu indicat, ufur 
patumà Seneca, Ille enim uetulz cuidam felicitatem eius admiranti refpondit: 
Sinofces,Ó mater, quanta quótue mala panni fru(tu hocobtegat, diadema com 
monítrans, illud quidem uel fimo tollere minime dígnareris.Sané cium Czefa; 
risímagini quidam ex adulatorum numero,ut Appíani more loquar, coronam 
lauream candida fafcia przcligatam impofuiffet, Tribuni Epidius Myrillus Ce^ 

“π᾿ 


Liber X I Ι. 202 


A fetiuscg Flauus,utapud Tranquillum eft,coronz fafcíam detrahi iufferunt,ho^ 
mínemdq qui id fecerat, duci ín uíncula mandarunt,fimulantes & ín hoc Cafari 
rem gratam facere, quíad Regní mentíonem fubíraíci confueuerat, atqj ijs qui 
aliquando eum círca portas regem falutaffent,ciim populi uocem eam índigne 
fcrre atepingemifcere animaduertiffet, reíponderit,(e Caefarem efTe,jnon R ege, 
quafi illíad nomen eius aberraffent: ciim tamen M yrilli fa&tum adeó zer? tule^ 
rit,ut ín Senatu grauiter conqueftus infidias fibi (ἔτ! per M yrillum,quí calum 
níam affectate ab fe tyrannidis aftuté cómentus effet,ciim eum morte digni cen 
feretíd demü obtínuit,ut magiftratu príuaretur,fenatucp fummoueret. Quod 
fi quis adhucdubitet diadema fafciam fuiffe, qua príncipatus infigni R eges uti 
folitifunt,(i quae retulimus ambiguu quidpíam habent, illud aperte dilucidedg 
declararit, quod fuper Alexandro Macedone fet, olim eum díadema fibi dem^ 
pfiffe , caufa uulneris alligandi, quo L'yfimachus in fronte uulneratus fuerat: 
quod aufpíciü regalis poteftatis Lyfimacho fuifTe rerum fcriptores prodidere. 
Tradunt ueró Graci, fafcíam huiutmodí candidam pro ínfioni Regum effe, & 

B à Libero patre fuifTe primüm inftítutum, 

, VICTORI ΑΙ 
E fafcia in uictoriz fignificati nonnunquá adhibita : ut quz Corinna 
puelle poétícis ftudijs clarifsíme data capiti fafcia tradit,quód Pindar The 

bis melíco certamine fuperauerít: eius ern pícturá capite tenía uincto,hierogly 
phícum dubio procul huiufmodi uictoriae argumentu, in Tanagracoru gymna 
fio fuiffe Paufanías autor eft.In quo tamen,uti illi uictoríam,ita nos príncipatu 
interpretari poffumus.INimirü fuit hec Corinna ílla,de qua Propertius nofter, 

Ex fita cum antiqua committit [cripta (orina. 
Et in uulgatis àlo.Laícariantiquorum epigrammatis: 

καὶ σὲ όσον — SEew &3luuine ἀασίδα μελ, μα μϑνίω, 
Vnde nos in nugis noftris puerilibus: | /pclyte,que AYünerue clypeu canit Corinne. 
(Δυὸ ueró geftamiínis huíus ínuentu Libero patri Grzcí adfcribere uoluerüt, 
manife(tum e(t /Eeyptios eo multó ante ufos, necp ín Cane tantüm, fed in alijs 
quoq (imulacrís, utin l(idis taenijs,alio commentario latíus declarauímus, 


C DE TITVLO. 


i3 Rat δ amiculi,fiue redimiculi fpecies, cui nome Tutulo prius,mox Ti 
SGE tulo fecerunt: ornamentü quippe capitis in fublíme furgens, purpurca 
Ξ υἱττὰ redimitum,ín(tar coni,galerí ue rofarum, 
S A-C'E'R-D'*O S. 

E? facerdotiu hieroelyphict fienificabant, Quin & uxores, & miniftrz Fla; 

minis, eo erantgeftamine infignes , Petronius ait Titulu à Numa Rege fa- 
ctum,fuifTecp palliolu ex líno,quo facerdotes ín facrís uterentur. Alij pex Titulu 
mitras fiue faícías accipiut,quorü ufus effet facerdotibus ad ornament, πὸ illae 
tamé otíofz,necp temere appofite,cüm fua prz fe ferat fienificata. Kíce: Euche 
rius píleu (acerdotalem ait ex byffo, que Girxci & no(tri tíará dicunt: quidam 
etid mitra uocant: camds incorruptà dícit Apollonius,cüm integra & incolume 
intelligit pudícitia, propter fafcias fcilicet quib.id ee(taminis prxcligat. V tcüqp, 
ornamenti hoc capitis, ut Hierofolymítanus Hefychíus ínterpretat, fapientize 
fignum eft, propterea quód in capite cerebrü fapientie organu. Scdantiquioris 
illius Titulifpecies hodíe quoqj in ufu eft fub regni nomine, quo quide Pont, 


Pierii Val. Anulus. 


maximi caput,maximís quibufcy facrorü folennitatibus infienitur:&ut fumma Ὁ 
cius poteftas eo geftamine fignificetur,triplici faícia,auro, oeemmísd ditifsima, 
ornamentum illud redimitum confpicítur.Sed apud Hebraeos nullum uenera; 
pilius geftamen erat, quam Petalu, aurea lamina ín fronte Pontificis, quae Dei 
nome illud,quod nulla língua mortali enuncíari poteft, quatuor hebrzis literis 
(criptum przcferebat,quod T'etragrammaton adhucappellant, 

Nantiquiísimis A:eyptiorum monumentis 
lae eítmulierem quandam tribus τεσήβ 
caput infignitam.Significare aiunt íd,eam regis 
filiam, regís uxorem, acregis matrem fuiffc. Ea 
uero Símandij clarífsimi Regís mater fuit, de 
qua fcriptores rerum pluríma: quor fi nos dili | 
gentíam fequeremur,tale aliquid in Blanca Phí 
lippí magni Mediolanenfium Ducis filíam de^ 
cerneremus , quae Francifco Ducínupfit, qua | 
Galeatíum Ducem genuit, de qua cultíífsimum 
extat epitaphiu à doctiísimo eius temporís ui^ 
ro Bartholomaeo Lampridio L yrici noftri cla 
riísimi patruo editum,ld e(t huiufmodi; 

Ties ἤαίο: proceres terris ego Blanca Latinis 

Regnantes vidi filia,mupta, parens. 

Inalijs &eyptiorum Regijs uarías geítaminu formas infpicias,quae Regum ca 

pítibus ímponerentur,L conis quippe;aut Taurí;aut Lupi, autalterius cuiufcg 

fera priores partes,draconü etíam capíta;ínfienía principatus, pro uirtutís, aut 

operum códitíone, quo quiícg ínargumento clarum aliquod facinus edidiflet, 

quóuererum ftudio tenerctur:quorü quídem fignificata de fimplicibus corum 

comentaríjs, quz conícripfimus,requirenda funt. INeqyueró fum nefcius,coría 

ferpentum pleriífq; populis teeumentorum bellícoru ufum praftitiffe, quibus 

plurímim Amazones ín Libya utí folitze,unde,quod nonnulli tradunt, Medu 
zc figmentum emanarit, 


ἘΜΆ CIL Δ ΠῚ δ δος 


ῬΑΓ ΤῚΣ ἊΣ 
Ant Phídias draconem Palladiappofuiffe perhibetur:quod cm optime cal E 

Jleret Vlaro,dracones illos gemínosà T'enedo ín terram elapfos, poft facinus 
in Laocoonta & cíus liberos perpetratu, ad fumma Palladis delubra confueiffe 
dicit, (ub pedibusc dez, clypeicg fub orbelocum tutela fibi delegiffe, Quod ut 
manifeftíus intellioatur, operzpreciu eft quae Paufanías de fimulacro Palladis 
tradídit explicare, Ait enim fimulacrü Mineruze Athenis fuiffe talari uefte, Me, 
duíx capite ceburno pectus obtegente, cum uíctoría,cubitoru quatuor, & hafta 
in manu : ad pedes ueró clypeus appofitus erat: iuxta haftam draco obuolutus 
cernebatur,quem ipfe Erichthoniu fufpicabatur effe.In bafi,que ftatuam fuften 
tabat,Pandorz híftoría fculpta eratque mulierttomnium prima fuiffe traditur 
ab Hefiodo,& in ultionem furrepti ignis, ín humani generis perditione emiffa, 

ΕΘ ΕΝ 5. 
I INter infignia reliqua fpectare eft nonnunquá arborem, nonnunquá ignem 
flammulis promícante,quandoqs flores, quandoq; plumas ín uarias criftaru 
fpecies difpofitas.quae modó ad decore,modo ad (tupore comparabantur, Qui 
bus cum Proteus A gyptij Rex nominatifsimus uarie uteretur, datus cft fabule 
Ξ locus 


Liber X D. I. 304. 


A Iocus,utín totfe uultus comutaret.C)uamuis non fum nefcius Protei figmentu 
|: inlongefeciorem intellectum ab antiquis ínterpretibus acceptum. 
ΜῈ. ΡΒ ΙΒ. 

Νίρρε qui per eiufmodi fabulam, fi quís híeroglyphici locutionem abhor^ 
rae ifficaltare cam oftendi dicant, quam in aflequenda uerítate rerum ex^ 
perímur, tot funt quz nos eludunt fpecies, fophiftarum decipulz, atq; (ubter^ 
fugia díalecticorum pofita,quz ueritatis fpeciem pra feferant, oratorum indu 
ctionesatqp foríita multís areumentorum aceruis ín immeníum congeftz, ut 
multiüm díudj laborandum (it, anteaquam Proteus ipfe humana, hoc cít, uera 
(ς facie fpectandum exhibeat. 

INSIGNIVM CAVSKX. 

Eoo uero nonnulli, infignia hzcideo prius olim excogítata, ut Principis 
& ductorís fui ordinem milites ín bello feruarent: quibus ueró res profpe: 

re (uccefTerat;animal cofecratTe, cuius aufpicijs uictor euafiffet,ciim animalía fin 
eula fingulis genijs & ccelorum uirtutibus credita, perfuafum haberent, quos 
B omníicultu fibi propitios reddere, € feruare curabant, cuíusaliquando numen 
uoti compotes exploraffent. (Quam opinione magnus etíam lamblichus, ac ple 
riqsalij Platonicae factionis proceres enixifsimeé fouere contendunt, efTe quan^ 
dam ín rebus ínferioribus congruentiam,ut nunc ita dicam,cum fuperis afleren 
tes,ideodp ad facrificioru efficacitate coferre. INeq; anímata tantüm id pracftare, 
uerim etíam ínaníma;colores,figuras,numcros:ucluti hexagonarius numerus 
cum Sole congruit in Crocodilo,ín Cane rurfus,& canícipite Simía. Quedam à 
natura profecta rationes, & uires, parí cum Luna temperatura deprehendunt: 
ita demu colores,figuras,formasdj; omnes,cuipiam fuperiori couenire;uelani 
maliu membra fingula, ut galli cor, ad folares genios cociliandos efficacifsimu, 

ANIMALIVM CVRANDORVM CAVSA. 

A NNimalía ueró apud Αἰ σγρτίος ideo dicit lamblichus alebantur, quía dum 
conferuarentur tenerentur, familiarem proprietatem ad deos augerent, 
uimc comunioníis ínter homines deosdp conferuarent. Quare Mathematici fu 
perhoc multa tradíderunt :ac noftris quoq; temporibus plericg non poftremae 
cruditionis uirí,certis quibufdam fidera momentis imagunculas huiufmodi fi 
c gnantafflatu captato,utaftri genij'ue illius tutela,quib. fe uelà eenefi,uelà pro^ 
feísione, uel etíaab euentu aliquo cómendatos credunt, fortunatiores fimulac 
beatiores fiant.Sedenim omnia hac irríta fiunt, ac penítus fummouentur, cüm 
fanctífsimu Chri(ti nome ín omnes huiufmodi delufiones opponit : inde enim 
omne boni inde felicitas uera,& incafura beatítudo. Sed ut fufceptu profequa 
mur negotiti, in honore plantz etíá fuerunt, ne legumina tantu,ex rjs qua terra 
nafcerentur, cultu fufcepta exiftimemus.P hoeníces ením plantas diuinis hono 
ribus coluere,ut apud Eufebiu:& cafu aliquo auulfas terra;autalío quopià euen 
tu intermortuas, miíferatione,luctu & deploratíone,ex patrio facroru ritu profe 
cuti funt. Ad horü fere imitatíoné no arborum tanti, uerim herbartratep floru 
obíeruationcs alías alía de caufa excogitauit terra Girzecía : uti laureá pro tríum^ 
phantibus, & ijs quíÁmmortalitate dignu aliquid perpetraflent: querná pro íjs 
quí cíuem feruaffent: oleagína & alía quaedam pro Gymnicis, de quibus multa 
paísím Gireci tradídere.INancg hi Pandore prímu caput ponunt coronatu à Cha 
ritibus.Saturnü Pherecydes ante omnes coronatü aít. loué Díodorus poft eui 
étos T itanas.Ide Príapo tzeniías dat, & Ariadne fertü.Iunoni uite Callimachus, 


Dierii Val. Corona. 


de quoalibi ex Tertulliano, Hercules nunc populum, nuncoleaftrum, nunca; D 
pium capite pracfert , Suam Apollo lauream, poft Delphici draconem interfe^ 
étum,de quo Píndarus;atcq Callimachus. Liber hederam: cuíus reí caufam lo^ 
co fuo,ex Harpocratione recíitauimus : quiuis idem India tríiumphata lauream 
tulít:nancgís,ut Saturnínus,tríumphoru Deus habitus. IVlilites idem aít etiam 
myrto,quz propría V eneris eft,coronari folítos: quanquá & olea, quae Miner» 
uz debetur ín prímis, redimiti aliquando proceffere . Praetereo ca(trenfes, mu^ 
rales,& nauales ex auro dari folítas,& quaelate habentur apud Gellium,Sueto^ 
níum,&alíos, & quz uulgatifsima funt de ínfignioribus Girzcie certamínibus, 
Olympijs,Ifthmicis, Argíuis,& Pythijs,quoru premía oleafter,pínus, apium, 
& malum. V ndeillud apud Max, T yríum : Minime fas eftoleattro malóue co 
ronarí, quí fecum ipfe decertet : ut uictor praeconío declarerís, opus eft aemulo. 
Sed ne uíideamur immemores Αἰ eyptiorum,lfis prima repertas fpicas capite cír 
cuntulít,quod Leo fcriptor A gyptíus tradit. Etut noftrarum quocplíterarum 
monumenta profequamur,Eua omníum príma,diceret T ertullianus,pudenda 
(ua folijs coronauit. Sed qui plura fuper hís petierit, Claudij Saturnínilibrum E 
quem de coronis edídit,;inquirat,qui, Tertulliano tefte, & orígínes, & caufas, 8t 
Ípecíes,& folennítates earum ita edífleruit,ut nullam gratíam florís,nullam lati 
tíam frondis, nullum cefpité aut palmítem nó alicui capiti ínuenias confecratu. 
I/UESGIDEGSS. 
D coronari demum hieroglyphíca reuerfi, coronam dícimus legum indi^ 
A dum effe, propterea quod certis eft uinculis cóoplicata, quibus uita noftra 
ueluti religata coercetur, Atqg hzc díuí Hieronymi fententia eft,qui σέφανον pis 
5, P ythagorz fymbolum ínterpretatur,leees non effe dilacerandas,fed ín ui^ 
gore & incolumitate fua conferuandas, Et quoníá fepes complicatíone quadam 
ambitu certo coronis quodammodo fimiles habentur,cadem ratione factum, 
ut in diuinis líterís ipfa» quocpfepes fíntlegum hieroglyphicum. 
HILARITA S. 

[osten tamen € florulentam precteríre noluimus, qug quidem corona hila 

. ritatis erat indícium: ueteres fiquidem conuíuía celebrantes ornare fe coro^ 
nís confucuerunt,cuíus rei príncipiumà díademate fimplici fuít, ut fcilicet fron 
tem fafcia conftríngerent, quod ínftítutum eft falubritatis caufa,ut tradit Athe Ε 
naeus,propterea quod conuíuiorum mos fit fefe ad bibendumliberius inuitare, - 
INeigitur uinum aequo largius fumptum moleftos ad caputuapores attolleret, 
experimento compererüt plurímüm prodeffe frontem τὰ collígare , Pofterítas 
uero falubri huícinuento decus & ornamentuadiecit, atqj ideo fafcías illas flo^ 
ribus perueftíre cceperunt, que res proclíuíteradmodum in effufifsimum mox 
luxum euagata eft, 

CORNV A. 

Veueró corona Regiu eftgeftamen, eamà cornu dictam uolunt:pafsimdg 
BER díuinisliterís cornu pro Rege pofitum ínuenias : conueniuntd fimilitu^ 
dine quadam inter fe, cornu, radíus, & corona. Vnde Mofes cornuta pingitur 
facie, quz radiata effe deberet . Diuíni enim Solís afflata lumine, radijs quibut 
dam igneis promícare uidebatur: quem fplendoré cm Ifraélíticus populus fer^ 
renon poflet, precibus ab eo contendit, ut uelataad eos facie loqueretur, Coro 
nz porro Regiz ex ínftítuto ueteri radioru referunt fimilitudinem, ut nó teme 
rc olim inftitutum fit eas ín Apollíneo capíte X 11. precíofis lapillis confici, qui 

fplen^ 


Liber XLI. 205 


A fplendore fuo fulgentes caputuniuerfum radijs illu(trarent:atqy, utin Ceruo 
rem hanctotà latíus explícauimus,uetufti nummi, marmoreae ahenezd; Regu 
ftatuz plereqy, duodecim confpícuz radíjs oftenduntur.Hincapud Virgilium 
Latinus rex federa certamínís ínter neam & Turnum fancturus, 

Quadrijugo velitur curru, cut tempora circum 

Arati bisfex vadi (fnlsentia cingunt, dolis aut []ecimen. 

MVR I. 
EI Írequentifsimus autorü ufus coronam pro murís urbíü ufurpauit.P inda 
rus Alcimedonti Olympíjs, ἐπισέφανον TU Éu, metaphorice aiuntinterpretes 

mcenia;muri ením urbium tanquam coronz funt, Hinc Anacreon: 

Nu δ᾽ az? μῶν a0A«G" σέφαν Θ᾽ dAGAsAs. 

Nunc γραία funt corone aboppido. Nel, — Cybisatiamiam perit corona, 
Quéd uero coronas R'egías non efle difcerpendas P ythagorá admonuiffe díce 
bamus, funt quí eodem argumento díctu exiftimant, quo ignem nó effe oladío 
fodícandum edixít:quippe non effe ut quifquá principibus negotíü facefferet. 

B Quod uceró deregno dicebamus percornu fignificarí, ciim id pafsím ín díuinís 
literis habeat,fuperfluu e(t ijs diutius immorarí:ut,Exaltauit cornu Chri(ti fui. 
& qua huíuímodi dicia funt ín Ceruí cómentario.lIlud hieroelyphiciante om 
nía uidet, quod apud Ezechielem Cherubin humano prímüm capite pingitur, 
code quatuor cornibus bubulis infigni; humeris indealatís, & pectore leonino: 
qua ín fpecie theologi noftri, utapud Hierofolymítanu Hefychium legere eft, 
infigníores uirtutes quatuor, per totidem uitulí cornua intelligunt. Humana 
quippe facies fapientiam indicat,quá philofophi aliquot prudentíam dixerunt, 
fed fublimius atqp diuinius quid in fapientízz nomine. Leonina nimírü fortitu, 
dinem, Per partem eam quz uíitulum excribít;iuftitiam interpretantur, de qua 
nonulla ín Bouis comentario . Aquilz fpecies caftítatem praefe fert, quac fubliz 
mi uolatu in ccclum fcfe erigit:inam loannes, qui omnino aquila eft, fcriptorum 
omníum confenfu intamínata fui(Te ca(titate perhibetur, Anímaduertendü taz 
men eítín Hefychíano codice uuleato defiderari quaedam,& perperàm effe pofi 
tum,In perfona leonis fapientía,nulla de períona hominis facta mentíone, 

VEL ROESS: 
C D quód alibi per cornua uires fignificari diximus, antiquü infuper dícteriu 
e(t,mt9 τότο σὲ ὠμίω sour odi, olim putaffem te habuiffe cornua,cim quís fortís 
antea habitus, fpem mox per ignauià fefelliffet, Et Horat. de Baccho: Enaddis 
cornua pauperi, εξ fecutus Ouid.ait: Zmncveniut vifus tuncpauper cornua famit. 
Alibi ueró fuper eodem dixerat, In pralía trudít inermem . Et Díalectici fyllo^ 
giími pecíem, dilemma dictum,quód hinc & inde feríat,cornutum appellant. 


DE ΟΕ ΓΕ Ὁ: 


t] Ceptrum Regium díademati & corone addererces ipfamet poftulat, 
dequo tamen toto opcre;uti uaríjs ímaginibus infiene apud hos uel 
E illos haberi folitum, pro loco, & figno,quod occurrebat, multa diffe 
«— ruímus:nuncueró fuper eo quadam generatím edifTerenda funt, 
REGNVM. 
Esc onis quidem fceptru (iue urea, hieroelyphicü effe reeni, illud in di 
uínis literis oftendír,quod fceptrum de manu lude nonauferendum polli 
cctur Dominus, donec ueniretqui míttendus crat, R.egiü quippe nomen in Iuz 
e 


Pierii Val. l'orques,&c. 


deis tandiu duraturü,dum ueniretChri(tus.INam & Pfal.uírea regni tui habet, D 
& huiufmodi multa paísim, Ponütueró Theologi differentiá inter uirga & ba 
culi,cp uirga in díuínis líterís plerifqg locis fit caftígationis, correctionis,& diíci 
plínz fienu,ut uirga equitatís,baculus cofolationis, auxiltj, fuftentationíscg:ut 
coloco, Vírga tua&baculus tuus ipfa mecófolata funt.Profuftentaculo, T hob. 
Baculü fenectutis meg. Latíni ín huiufmodi (ignificatü fcipione protulere.Inuez 
nítur& pro defenfione, ut de Cleomene Athenienfiü duce fer£, qui cü propter 
omnii infe odiu'effectus efletinfanus,baculo fe aduerfus ínfultátes muniuerit, 


DE TORQVIBVS ET PHALERIS. 


GI V bfecutus híncfermo eft de torquibus,phaleris,armillis, quze praemía 
4| fuifTe milítaris uirtutis Plinius, Giellius, & quidá alij tradíderunt:quip^ 
25 pe Siciniu Dentatu donatü torquib. ter &fexagies, phalerís uicies quin 
quies. VIRAL VSS.SOLID.A, 
s ἀν τ: aureum folídze uírtutís praxmium'fuifTe traditum ἃ V egetio,que 
qui meruiílet,practer laudem duplas confequebaturannonas. Species tor, E 
quíum ín marmore ínciías Brixiae uideris cum infcriptione huíuímodi; 
I. AUNCEOUNIVSS: L.CE.-ERACB. 

QVADRAIMVS DONJIAIGVS ROROIVLBWS ΕἸ AR? 

MILITS AB rh USARBRB. 


ΩΝ BIS £3 
(ey LEG XX. CM 


S7 
Bíni enim hínc, & inde alterí torques cum literis, quae uigcíimae eum legionis 
fuiffe declarant: índe duo figna militaría quadrata, ad cognomentum eius ex^ 
prímendum,autforte legionis nomen,Et (pecies quadam candelabri ín triden^ 
tís modum figurati,in medio fita,de quibus in Armis, 
OPERA LAVDABILIA. 

s [ieraeis quidem fignificatu aperuit V egetius,de armillis nihil meminit:eas 

laudabilia operu praemíu effe indicat Adamátius,dum ín ea Ezechielis uer 
ba, Er impofui tibi armillas círca manus tuas, paraphrafim huiufmodi fubiun^ 
git:Cüm mihi dederít Deus occafionem bonoru operü, armillas círcundat ma^ 
nibusmceís,  Diffundebanturad pofteros geftamina hec,quó mínoresad ímí Ε 
tandas maíoru fuorü uirtutes ínuítarentur, Hincapud T ranquillum legas,C. 
Caligulà uetera familíaru infignia nobilifsimo cuíq adempfiffe, Torquato tor 
quem, Cincinnato crínem,Cin.Pompeio, Magni cognomen, 


ARMILL AE. 


R millae n6 humerís tantüm decus afferebant,uerüm & brachía decora^ 
bant. Eas ueró [τὰ dictas uolüt ueteres etymologící,quodantiqui hume 
ros cu brachijs armos uocabant: índearma, quzecuqgab illis dependent 
uel fjs alligata fuftínent. De armillaru donis habeturapud Líuíum x.ab Vrbe 
cond.poft uictoria Samnitibus ad Aquilonia, à Papyrio quippe Sp. INautiir, 
Sp.Papyriu fratris F.& quatuor centuríones manipuludg haftatorü armillís au 
reíscp coronis donatos.Idem ibi centuriones, militescp, atq; equites, cornículis 
armillíscparpeteis donat.Et Decíus tribunus ob feruatü ex obfidione pracfidiu 
Romanu,diísipatacg Samnitíu caftra,aurea corona ab A.Cornelío Coffo dona 
tus, Aurea uero corona erat quz caítrenfis, ex auro quippe ín ualli fpecie fabre^ 
facto,quz dabatur ei qui hoftium caftra pugnando primus introiffct, 


DE 


Liber X LI. 306 


DE ADAMANTE. 


zz Inc fermoné tranftulimus ad Adamantem, quo fuper multa uftro ci^ 
j | τος dicta funt,dum tu ea quz pafsím praedicantur, qued lectione la^ 
72 SI bored tuis fuperacquifieras,cómemorares. Veruea que tu memíniftí, 
quaj tuopte ftudío confecutus es, hic repetere fuperfluum íudicaui, quare ca 
tantüm quz paucifsima illis ego addideram recenfebo, 
FORTIITYVDO. 

Ontemert fcilicet Adamante pro fortitudine proponi, cuiroburindomr, 

τα, 565 infuperabilisynome merito feciffet,quippe qui líme,fcalpro,&mal 
Ico durítía inenarrabili re(i(tat:quodc omnium maxime admirandü eft;contra 
etia ignis uiolentia incolumís lapillus euadat,necy calore quidem admiffo:unde 
Graciex ipfo nomíneà re impofito,egemmam indomitam intellioi uoluere.Per 
hancuero ea fortítudinis uirtus oftentatur, qua quis ea quz aduerfa acciderínt 
ferendo peruincat, fecundis nihil quícquá immutet, atq; ut apud Horatiü εἴτε 
busanguftis animofus atqj fortis appareat,idemdj uento fecundi(simo tureen; 
tíauela contrahere fapientia duce didicerit . Quuin etiam id infitum diuinitus ha 
bere fertur Adamas, ut menttéanimumcfge(tantis uano metu liberet, ut fuper- 
bz etíam fortunz refponfare fuadeat. 
A ΠΣ &incomunemlocufignificatuhu, — 'NEXPV GNABILIS. 

iuímodi, ut tam deanimi fortítudíne.qua 
uirtus fit, hoceft, honeftí iuftics caufa cocepta, 
quàm etíáà deobturataaliqua mentis deftinatio 
ne,quz nulla queatrationeloco dimoueri;pof^ 
fit intelligi:eadg de caufa Ditis pectora adaman 
tína fingi, & apud inferos folido ex Adamante 
portas X columnas efle, atqpíta demum omnía 
dura € implacabilía,eius lapilli eloeío ienifica 
ri. Adamanta quidem Plutone Theocritus ma 
nifefte nuncupauit,Pharmaceutría: 
τύδ᾽ αὐτεμι καὶ vos ἄδᾳ Κινήσαις ῥ᾽ ἀδάμαντα, 

Propterea enim dictu hoc nomine aiunt ínterpretes,quód durus fit & ἱπεχοσαν 
bilís:aiunt enimloco hoc ρα particulà intenfionis εἰς, το τα Plutonem mirum 
in modum ínexorabilem exponunt, — Sedutad eam partem que uirtutis eft rez 
dcamus, qua fcilícet quis munitus erünofifsima queqy patientifsíime perferat, 
nullid calamitatu generi fuccübat, Adamantius ubi caufam quarit,cur corpus 
etiam Lobis uiri iufti píj dg, Deus in poteftate demoni concefferítaffligendum, 
comparation£ab co defumit,qui boní Adamantís domínus, eum cuíuís perícu 
lis omnibus cocedatexplorandu,dicatdstolle;proba,experíre, tormentisdpom 
nibus examina:ficomniü cognitoratcp praefcius,quí optime noffet lobem Ada 
mantum inuiolabilem, pofcenti diabolo eum dedit in poteftate, fibí quidem fa^ 
tis cofcius lobem ueru Adamante effe. Mox illa de Chrifto fubiecit:Sic nang; & 
fingularis ille & díuínus,celeftis atcp incorruptibilis Adamas unigenitus D'eus 
à Patread terras miíTus,de quo dicit Deus Pater: Ecce ego ponam Adamantem 
in medío populi mei, qué necp ignis tentationu in deferto cóminuet, qué ictus, 
uerbera ρίας impíoru in crucenó atterent cóminuéntue, qué neqp fcpultura, 
necp defcenfus ad inferos uel minimüm uiolare poterüt, fcdením omnia fupera 
bit,ícc5 diuinu & incorruptibile probabít Adamante,Et ne quis fabulofa putet 
Ec" 3 


Pierii Val. Gemma. 


quede hircino fanguine,cui reri uni cedat Adamas,memorig produnt,memora p 
tu digna funt quz fuper hoc D. Cyprianus lib.de duplici martyrio diflerit,cüm 
efferas nationes quas Romani nung frangere uel domare potuerint, Chrifti (an 
guine indicat emollítas.C)ui nature caufas fcrutant, ait, narrant Adamanté nul 
li chalybis duritiei cedentem, hírcino fanguíne maceratum, ictu mox malleorür 
diísilíre . Nullus autem Adamas corde faxeo peccatoru durior. Hocigitur cor 
ferreum,cor faxeum,cor pluí(quam Adamantinum emollít fanguís Chrifti. 
TE DgACT TX. 

NN Hebraorü (acris Adamas litationis (ignum habebatur: quia qug foret fum 

minuminis de mortaliu reb.fententía,manifeftabat, Gief(tabat enim eorü Pon 
tifex ornamentu quoddáante pectus opere pulcherrimo elaboratu ex auro, no 
ultra palmi magnitudine, in cuius medio ueluti (tella quacdá aurea eluceícebat, 
duo utríng; Smaragdi,quorü unus tribubus fex,totidem alter ex X 11. lfraéliti^ 
cis infigniti erant.Inter Smaragdos medius Adamas erat. Sacerdos igitur Deux 
de re quapià cófulturus,precib.ríte prolatis,fupinis in ccelu manibus porrectis, 
oculos in id operis conijciebat,deds propofita re Deü interrogabat:qui (i profpe E 
ra fecudadj polliceretur, Adamas ardentifsimo fplendore promícabat, radijsqg 
fulgentifsimis corufcare quodámodo uidebat. Sin aut ex uoto nihil promitteba 
tur,lapillus nihil quícquà immutatus,fua fe fpecie cotinebat. At (i Deus populi 
czedi deftínaffet,(anguineus apparebar.Si mors cuiqua ímpendebat,nigro obfu 
fcari confpiciebatur;idep geftaminis E P H V D illiappellitabant, de quo tota fa^ 
cra hi(toria pluríma, Sedenim & genus ueftis facerdotalis erat Ephud, quaali^ 
ter fuperíindumentu, uel fuperhumeraleappellat:cuius ueftimenti duo erát ge^ 
nera:unülineu & fimplex, quod facerdotes habebant:alteru díuerfis coloribus, 
ex auro, purpura,& byfTo,;hyacintho gemmis fuprapofitis ornatum, quo folí 
Pontifices utebant. Logiu quogqpinter ornamenta Pontificia celebre,noflri Ra 
tionale appellitarunt,de cuíus fignificatoalio cómentarío diximus,contenti hic 
formam eius ex Eucherio prodere.Erat ueró pannus exiguus,ex gemmis & au^ 
ro coloribus uaríjs, qui fuperhumerali cotra pectus Pontificis adnectebatur, 


SAPPHIRVS. 
IMPERIVM, AVT SVMMVM SACERDOTIVM. 
T KERN Apphírus & apud ueteres & apud iuniores,omni atate, magna fem Ε 
Ael perin celebritate fuit:fiquidem pereum imperium,aut fum mü facer 
j| dotium fignificari manifeftu eft. Caufam nónulli eam cominifcunt, 
2:4) quedlapillus 15 ccclitusà loue & à Saturno uim quandam cotrahat, 
utad eiuímodi euenta uià przparet, &faciliora hecaffectantibus omnia reddat: 
itaab loue regnum,ab Saturno facerdotiu impetrari. Sedením pietas noflra fan 
Ciora patrii documenta profequens,Sapphiru in fimilitudine Throni figuratur 
apud Ezechiele agnofcit,id 5 Dei Opt. Max.fedem fignificare cotendit,Euche^ 
rius hinc cccleftes formas,ipfosq angelos intelligit,ita per ferenu coclu elector 
conuentus o(tendi,.INecp difsimilia Hefychius fuper tunica coloris hyacinthini., 
COELVM DECIMVM. 
S Pecies tame ea Sapphirei throni,utab Jfaache philofopho explicat, decimum 
cceloru orbé defignat,empyreu ab alijs uocitatu:ex colore fiquide fapphiri ni 
tore intelligut illius lucis, quae omne (upereminet luce . Throni uero fimilitudo 
ímmobilitate eius indicat:(iquide orbis ille fixus manes,&quíetus effe perhibet, 
In diuinis fane literis legere e(t,Intuebut pij quae fub pedib.Dei funt,quafi opus 
lapidis 


Liber XLI. 307 


^ lapidis fapphirei. Quin etíam profanz religionisautores ouem in throno fia 
tuebant,quod tirmzapud eum perennitatís indicium effer, 
Qui flabilis cim permaneat,dat cuna moueri. 


SMARAGDVS. VIRGINITA S. 


Tow j Vntquí perpetuoclarocs Smaragdi uírore confiderato, fienü id εἴν 

Ὡς ΕἾ (e uirginitatis uelint: idc infuperargumento addunt,ín patranda re 
5-22, | uenerea,quod experimento compertum eft,fi quis lapidem attíngat 
z:4--jeum fponte frangi. Czeterüm A (tronomi Smaragdü V eneri cccle(tí 
dedícarunt, & ad impetrandü eius numínis afflatum perquàm idoneu εἴς pro» 
fitentur, Nihil autem coelitus non undecuncg purum,honeftum,& candidum, 


mortalium animís, (i Platoni & uerítati credímus,infpíratur, 


IASPIS. GRATIA. 


: Afpidem pro gratía poní autores tradunt, Sumptüab εἴτις ui,quod 
4E mortalibus períuafum e(t ecemmà eam hominum gratíam concilía/ 
525 E. 23 reerga geftantem, Vnde nonotiofe dictumà V íreilio uolunt, 
DTA-M Ill; flellatus Iafidefulua Énfis erat. 
quoprzcipue tempore Diídüs gratía expetebatur,cuíus amore detentus, 
| Carthaginis fundabat arces,acteffa nouabat. 
d VENVSTA S. 
vides qui gemmas omnes in ornatu V enerideberi putent, quód fcilicet eam 
maxime comptà εἴς deceat,& delicijs omnibus affluente.Opercprecíi uero 
c(tapud Tertullianülegere;que de morofa gemmaru cura difTerit,dum noftras 
miíerat ineptias,qui tam anxie ín re tam ínaní occupemur: Tarde (ait) terunt ut 
níteát, fubdole fubftruunt ut floreát, anxit forant ut pendc&t:& alía ín hanc fen 
tentía, V niones tame ciim ad ornatu praecipue coparentur,uenuf(iatis fienifica^ 
tum fibiante alías ufurparut:lapilli ením relíqui nó de pulchritudine tanti, fed 
de dotibus etíaalijs cenfent; ín unionenítor & Izuortantü expetiítur, Quod ue 
τὸ fuerínt quícos etía deuorare magnifici exiftímarínt,id improbitati potíus, 
quàm ulli t liberalitatis fplendorí tribuendu. Díuinze líterg per híeroolyphicu 
C margariti, praemíu oftentát quod rccte facientibus offertur. Euan geli(ta:Inuen 
toautuno preciofo margaríto abijt, X uedidit omnía qua habuit, ut id emeret, 


VNIONES. LACHRYME; 


Wk $5 Llud magis recepti;unionem effe lachrymarü indicium,fumptum 
Ὦ quídemà conicctoribus,qui uifos in fomnís uníones lachrymarum 
Δ profluuiu portendere tradiderut:aiunt ením, δηλῆσι μαργχείτοι δακρύων 
5] £&v, utapud Budá eft, Artemidoriu, & alios. cuíufmodi fomniu ciim 
nobis aliquando contigiffet;rescs poftmodum fubíecuta effet,íta meminímus: 
oig ζ γῆς eram meos manibus tratkare lapillos, : 

Unio in his,letis emma inimica viris. 


AWbETHYS'TVS. SOBRIETA S. 


| Equedefuntqui Amethyftü pro fobríetate ponídícit,quód eiufmo 
ΝΕ dilapidem contra ebrietatem ftare compertu εἰ ποι ením uíno tenz 
xi tari,qui eum ge(tet;ín quo preter nomen, quod eíus e(t fignificatío^ 


Be 3 


Pierii Val. Pe&en,& fpeculum. 


nis,nihil certi habeo,plerifqy tamen,qualecunqp fit.commentum placet. 


DE JIEEL IINE, 


exrqp Ram hicfinem facturus, cüm tu ut profequerer [τὰ hortatus es: Mu: 
(5. lierem nobilem gemmis alíquot ornauimus, Ícd eanifi caput copfe^ 


z^ LU rit,parum profecerimus :addamus igitur & pectínem, & fpeculum, 
J HAC utfi quaco uti uelít,non alíunde quacfitum eat, Subíeci ego: 
Vi EUN US; 

Nn quidem pracípue facer eft pecten, eíuscj; Deze ftatua cum pectine alí 

quando Romz dicata eft;foluto quippe uoto,quod mulieres Romana uo 
uerát,comís propter infuperabile prurigínis ardore abrafis:quo quide incómo^ 
doatcp cruciatu liberatz,ftatuaáhuiufmodi Veneri erexere,quae comas reftítue^ 
ret. Eandem etíá barbatá ffatuerunt, quód utrog; fexu praedita fit Venus, quáà 
lumbis ad fuperiora, mare, ad inferiora fceminà effe dictitabat. Atqg huc fpectat 
Maroníanü illud, Difcedo, acducente Deo. quamuis nó contemnendiautores 
utrungp fexi díjs attribuát. Sed fuper hocalibi, Sane quod ad pectinem attinet, 
INaío eum Cytheríacum dixit: 

Sepe ('ythertaco deducit pedline crines.— Wletamorph.ubi de Salmaci. 

Ea enim propria e(t muliebris cura uanitas, ut ín comendo ornandodp capillo, 
{τυ omne fuum exerceant, Quare ín numifmatis uideas Fau(tinze caput mul 
tis &diuerfis capillorum concinnitatibus fzpe uaríatum.Sane Seleucus merító 
duodecim eos uerfus faftulit, quibus Heliodus inducit Palladem, T heogonia, 
Pandorz fatagentem,comendo cam & ornando:indignü ratus fapientíae deam 
tanto (ludio circa muliebris ornatus curam occupari. V erus illi X 11. hifunt; 
Ζῶσι 5 καὶ κϑαμκαθ θεὰ γλαυκῶπις ἀϑίωώμ, 
Αργνφέϊ cO iu 2 κρῆθον 3 x Avfifclu, 
Aud A duo χείρεσσι wg. TCI Ts θαῦμα ἰδέοϑϑαι, 
Ἀμφὶ d€ol sepouhse νεοθηλέας αὐθεσὶ 30/6 
᾿μόδεδο παρέθηκε καρήαϊε παλλὰς ἀϑίωπ: 
Αἰμφὶ dol ξεφαψίω χονσξίω κεφαλῇ Qui tnt, 
Tl αὐτὸς -παοίκοε fof x Avr" ἀμφιγνήφς 
Αἰσκήσας παλάμιοι xoce cop CY" διιπεατεὲ, 
Ti ori δαίδαλα πολλὰ τετϑυχαΐ, ϑαῦμα ἰδέοϑαι, 
Κυώδαλα 005" kr de τρέφ4, δ θάλασσα. 
Tk ὅγε ττολλ᾽ oj De xoc ec δ᾽ emu Go πολλὴ 
Θαυμασίκ Qoo iN ἐοικότοι VEO IAS 


IXE;zZ&P- EG VOLO. EXPLORATIO., 


|Vintautem quí fpeculum explorationis fignu efleuclint, propterea 
5^! quod & nzui & rugz;& uniufcuíuíq; color, & alia qua forent ínco^ 
Ne $i enita,indice ípeculo deprehenduntur. 

Exe FALSVM. 

7 Edenim fapientius illi rem expendiffe mihí uidentur, qui falfum ex fpeculo 
S (ignificari tradiderunt;in quo fcilícet quamuis fimilítudo quaedam appareat, 
eo ramen falfa e(t, quód ín fpeculo quaeLzua funt, dextera:qug dextera,lacua re^ 
fcrantur,atqpíta ueritati fucus fiat. 

HYMNVS. ἢ 
προ" fpeculum Pindaro εἰ hymnus, ín quo fcilicet res praeclare geftas; 


uirtutescp cuiufpiam celebres pofsimus intueri, 


AD 


E 


Liber X 11 Ι. 208 


IRADUTPTLVSUPRTSSCPRIENCTPEM/PD. "NTtGQO- 
LAVM RODIVILVM OLICE ET NESVESII DVCEM, PALA-^ 
TINVM VILNENSEM, AC MAGNI DVCATVS LITVANÍIE 


fummum Marefcalcum & Archicancellariu,Bresfenfem, Saulenfem, BorifTo» 
uíenfemd; Capitaneum, De ijs que per arma 
fienificantur, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS, 
PIERIVS VALERIANVS 


ze) U/ ACram varios comentariolos diuerfis mifilémn amicis, dedifIemna, operamyt 
3k s argumenti γάΓ10 ynictiq, nó inconueniens effet, diligenter difpiciendum mihi pu- 
HOT rauncut nam bancnosiram de | Armis eluculratiunculaminfcrilerem.Cerian 
: LA cium arma acri mittenda viro no ignorarem, tu certe QNicolae Rodmaille Atagna 
nime princeps animo fatum obuerfabare ito: teá, vnum e multis delegi, 1m cuitis patroctmio ac 
B tutela noflev quali s eund e[Jer in Vacre imfumptus labor, conquiecere deberet Nam cum 
multa fefe offerrent caufa, quaquemus ad te vel amandum, vel fefpictendum allicere pofiint, 
Yranimi tui celfitudo cum fumma coniumtla clementia € moderatione, imgenium facile eg 
apertum mulla maleuolentta fiffiifim nullas, auavitiammquimatum, bellica lauda militaria 
glorieflagrans Hudium:tum illain primis Caroli U. Imp. Stpifmundi, Sarmatia vegis ( quos 
maiestatis cau[a nomino de in[rgm tua virtute telimomta tor tantaq, fuere;vt alte te Ducem 
renunciaret ab altero multis maximise, Lituanie imperij e admit rztiombus ormatus lon 
geclarifamus e[es, dignusq, halitus quim fortium bellicofortumà, populorum vel flore vel robo- 
re Jummam poteslatem baberes,er 1m quo omnes vebus fecundis ammi equabilitatem e veli- 
gionis propagationem agnofcerent, aduerfis imuitIum robur cernerent, e dr fiplima militarem 
prudentiamá, im admimiflIrandis difponen daa, figuli feauerentur, c? autoritatem amplifa- 
mam libenter vetinerent . Hac ctum n te [mt dona, conerssá tam pulchro laudabilia exemplo 
adeorundem lucem alios multos adducere, quafi normam bomi gubernatori dirigere, meri 
to te omnes slrenuium 1h hominu florem, ditionum ilarum fermamentum,bonia, prinapis 
ornamentis exifimant : merito quoq, nos T. Excellentie hofte noftros de Armis comentartos 
Ὁ muncupamus er con[ecramus. Arma certe huiufcemodi mittimus ad bellum ita delectabilia, 
vceadem vel domi fedens,m alto comtrelare pofsss otto, cium in s ipfis e difcrplimarum culi, 
eo varie eruditionis tOtiM$G, antiquitatis imaginem honoratifama [is agniturus. Hac qualia- 
cunq, me con[criptaymee n te perpetue obferuantia teftes, probata ad altos venire patieris: e- 
quidem nec dubito, quin tHo patrocinio défenfa, gratiora omnibus futura [mt. Faxit Deus Opt. 
JMax. vtpote[las c voluntas quas tibi dedit, eos exitus habeat, qui & illi maxime gloria fmt, 
e Chrifliana vulitatt, eo tibi dignitati, Cle. 


IVS IN ARMIS 


gg 7* EORVM,uthíincexordíamur,fimulacraarmis ornata, autori 

X8 tatem,uimdparmorum indicat.NNam Graci precipue deos om 

8| nesín uniuerfum ferro accinctos fingere confuerunt, ex co fcili 

i| cetínnuere uolentes,armis omnía parere,in armis ius effe: cium 

| tamen Phocnices,utpote mercatores, &afsiduis dediti negotía; 

3| tionibus,deos cum loculis &crumenís bene pecuníoíos omnes 
Xe 


Pierii Val.Arma. 


effingerét, nempe quod rert omniu uim penes auru & diuitias effearbitrarent, D 
ΝΜ ΕΙΕΒΕΙ ΘΟ ΒΤ 8 
V'odueró Lacedamonij Ν᾽ enerís armata fimulacrum dedicarint, uirtutis 
Q id hieroglyphicum,quz prznituit ín mulieribus.Nam cüm Lacedarmonij 
bello cum MefTenijs cogreísi coru impetu fu(tinere nó poffent, pedescg fenfim 
retroferrent, uxores corum hocanímaduerío, repente arma corripiunt, impe 
tudp in hoftes facto non tantum lapfam maritorum aciem re(tituere, uerüm & 
Meffeníos ipfos fugauerunt.Eas inde amplexi Lacedaemonij,prout eranrarma 
tí,cumarmatís promifcue, ut Lactantíus aít, concubuere. Atqgíta mox armatá 
Venerem colere cceperunt. INecg tamen Venerem tantüm, quam μορφὼ uocita; 
bant, fed deos, deascpomnes cum lancea figurabant, uteas ita redderent hone 
ftiores , INihil enim apud eos ignauía turpius, nihil bellíca uirtute pre(tantius 
habebatur. Alía uero ratíone armata uirgines ín facrificijs adhibentur:cas enim 
in nummís alíquot , atq etíam in lapideis fignis atq; memorijs uideas lacinia 
toga ín humerum reiecta figuratas.Ha funtuirgines quae Armatz dicebantur, 
quód inarmum itaue(tes coníjcere facrificij ritus depofceret. V nde etíam po^ E 
ma ex alieno inarmum legere, legibus prohibemur,tanto ícilicet numero afípor 
tare,quantum humerorum onus fit, Hoc quidem ig zag4yoss fatemur, fed hoc 
hocloco neceffaríum. 
Md autem c(t pleriícg locis, atqs etíam ín MARS.VILTOR. 
numis, figna Martis VItorís cum fcuto & ἘΞ 
hafta, quz nimirum belli indicia funt, cüm om. 
nís εἴτις ornatus ín eo uerfetur, ut arceat à fe cla; 
dem,& hoftibus inferat calamitatem. Hinc pro; 
uerbiu illud emanauit, ( δόρυ, (60 ἀασίδι, clum quid 
omni conatu aggrediendum innuimus. HuiuC 
modi πετὸ ftatuá fibiSefoftris erigi curauit fu. 
pra quatuor cubitorum magnitudinem , ut ita 
mortales reliquos fupera(Te ge(taru rerum elo. ἢ 
ría te(taretur, [Nam eorum quz praeclara geíTe: 
rit Rex hic A eypti;pleni funtomnes antiquitatis libri, 
ΒΕ ΝΙΝ ΟΣ Ε 
Pud Romanos ἱπά τι belli (inu erat hafta ferrata przuftacp, fecialis ma^ 
nu pratenta, quam ubí prímüm ín hoftium fines emififTet,tribus puberi^ 
bus pra'fentibus, caufa príus expofita, bellum iuftum indictu, fierícgcceprum 
íntelligebatur. Hincapud Maronem Turnus primus iaculum íntorqués emit 
titinauras Principium pugnae. 


ARCVS.EI SAWGLI EXE. 


Bgypttj fane facerdotes tumultum, 
aut belli príncipiu effefactu fignifi, 
fu V4 care cm uellent, armatu hominem 
E tigurabant,qui telum arcu cotende 
ret, & ad feríendü paratus uideretur. In diuínis 
tamenliterís perarcum & fagittas ab improbis 
hominibus paratas,interpretes totu belli appa^ 
ταῖ accipiut ; € huiufmodi fignificatione Pfal. 

LIX,., 


TVMVLETVYVS. 


Liber XLII. 309 


A Lt X. Dedi(ti metuentibus refugium, utdeclinare ualeant arcum. quamuis in 
Hebraicis codicibus L X. longe alía lectio reperíatur . Ita tamen legit Euthy 
mius, X hicarcum recipit Ecclefia, 

S"OJE:A:R;E 5... ΑἸ 11; 
i e Apollinis ueró Díanaecp fimulacris arcus & fagittae uibratilem radiorum 
uim o(tendunt. V nde Lucretius hieroglyphice ita eos exprefsit: 
Non radi, Solis, nea, lucida tela diei. 
Exdem ín Sagittarío cccletti (igno, uim eius aremotifísimis etiam locis in plan; 
tas & herbas permeare,qua quidem ubiubi funt;folarí omnino ui uiuidae,& in^ 
columes conferuantur. In Gallieni (ane nummis Sagittartj fignu eft quale coe^ 
leíte illud fingitur,cum infcriptione,AP OLLINI CONS. AVG. 
D'Ei gPzH"X RE E RA. 

BIS uero przctermittendus eft locus in carminibus diuinis P almo x.fi 

quidem impij arcum fzpíus íntenderunt, promptuaríjs fagittis pharetr 
impleuerunt, quas in quempiá probi cordis homínem immitterent, [NonnuL, 

B li Paraphrafte,dum nouitati forfan plus zquo ftudent;pro co quod apud Grae 
cos e(t km(uuay βέλκ ἐς Φαρέτραν, fagittas ad neruum accómodarunt, ponere malue 
runt,nempe quód íta id exponendum codex Hebraicus admoneat, 

COR, CONSILIVMQVE. 
cunis tamen Graecam fecutus lectionem, íta pharetram agnofcit, ut 
quid habeat híeroglyphici, etíà interpretetur: per eam ením cor intelligit: 
per fagittas,confilía,& cogitationes:perarcum,os & labía.INam & alibi dicitur, 
Cor impij repletum e(t ueluti pharetra fagittis uenenatis. Confilia enim ecgita^ 
tionesdp peísimae,impiorum fagitta funt: arcus ueró,os & labía: quo diftento, 
quippe adaperto, uírulenti cordis fpicula depromunturad uulnera, δά ue 
τὸ dictum e(t elatebris,nó otiofe appolitum:fiquidem hi cüm lucem odio profe 
quantur,ín tenebris deliteícunt, & ín caeca malignitatis atqgignorantiz latibula 
fefe abdunt. Iam uero apud Lucianum legas, ao ἦν àSi uu à (ὡόντων, ftare ali^ 
quem ín infidijs incognitum,quiarcu femper intento fpeculetur, qua latus exe 
ras, ut eate quamprimum parte conficiat. V bí nimirum delatorum intelligas 
malígnitatem,qui dicta factadg explorant tua, ac (imulaliquid exciderit impru 
C denti, collectum (tatim ad dominum deferunt, ut aliquod inde ubi detrímenz 
tum accedat, Olympijs quoq; Ode fecunda,tela pro uerbis, pharetram pro fen 
tentijs à Pindaro pofitas inuenías, in hunc modum: aM μοι ὑπ᾽ ἀγκών)" ὠκέα Bu 
eimi οὐ τὶ φαρέτρας φωναῦτα (2o Gpirins- ΜΝ] τὰ mihi telauelocía fub cubito in pharetra 
fonantía exaudíuntur, propter oratíonis acumen, & laudatíionum opportuni^ 
tatem, inquiunt interpretes. Praeclara enim effe debent, negzab obtufo igna; 
uod ingenio prolata,qua dicuntur,fed ea opportuno etíam loco difpofita. Ali, 
bidiximus, my(ticz philofophíz ínterpretes Plutonis cor ab Herculea fagitta 
nulneratum,hieroglyphice (ignificareuelle, nullum efTe tam abdítum in rerum 
naturalocum,quó non peruenerit philofophía : eius enim fcientia latebras mul 
tí memorant, [Nam & lNazíanzenus Bafilium ait philofophiz latebras om^ 
ncs penetraffe, 
VVLNERA AMORIS. 
Aes ueró arcus ín prímís dedicatur, propterea quod co uulnere faucij, 
femper emínus feríuntur, uclutifagitta quadam ab amatís oculis emiffa, 
& ín amantíum oculos recepta, Sunt ueró illi, ut philofophatur Plato , radij 


Pierii Val. Arcus & fagitta. 


quidam tenuifsimi, qui ex intímo cordis expirant, ubi uitalís fanguis dulcifsi, D 
mus calidi(simuscg fedem habet, uíadg (ibi,ut Vlufzus aít;per oculos patefacta, 
peramantís identidem oculosillapfi, ad intimum eíus cor penetrant, accenfodg 
interím magis ac magís fangui ne,bilís etíam inflammatur: unde ille fequitur do 
lor, quematffixum eíe cordí amantes omnes profitentur, quicung illos euen^ 
tus,autdurus,aut facilis fequatur, Hinc etiam adiectae ad amorem faces, de qui^ 
bus alioloco differuimus. 
AMO R. 
Fon cóiectorcs fane,fi quis zetate florida uir aut fcemina pectus fibitransfi 
xum imagínatus fuerit, amorem fignificat, INon que id in erandacuo, fi^ 
quidem huícíd fomníj trífte aliquid;& illetabile nuncium affert, 
POPNIPT!ER E. 
d diuinis uero literis fagittze fepifsime ponuntur pro doloribus, qui ex reru 
perperàm actarü conícientía cor (tímulant, compungut,exulcerantd.]ta Pfal 
mo octauo fupra X X X. Quoniam fagitta tuz infixze funt mihí,attigerunt me 
tranftulít Symmachus, 
QO'E' EMG 
spa philofophi cüm amoris cognomento ccclum intelligant, nó otiofe 
comenti funt & alas & fagittas uelocítatís indícía figurare, fimuldj faces, ut» 
puta ignem, quo ccclum ipfum maximt fpectabile eft: ac pueru denicp, cim fe^ 
níumauferantà ccelo. Amorem infuper príimüm omniü genitum autumant, δ 
ceclum ínitió creatum à Deo facra teftantur líterze, 
ΕΟ ΟΥΑΙ. 
EN igitur fagitta uelocitatis etiam hieroglyphicti, cuius ergó Virgilius iu^ 
uenibus curíu pedum certaturís cüm equum príimó pramíu propofuiflet, 
alterí Amazoníam pharetra, plenamqy fagittís pollicetur. Et Armenij fagittam 
Tigrin uocant,unde & uelocifsimu animal Tigris, & fluuius rapidifsímus, qui 
ex Armenia in Mefopotamíam labitur. Ibí enim fagitta Tierís dicitur, Et Pfal, 
feptimo,quód minatur propheta futuri ut Deus gladium fuum expediat, & ar 
cum intendat: interpretes per eladíum acerbítatem,perarcum celeritatem mor? 
tísíndicarítradunt. ΑΔΒ hacíagittarum uclocitate uulgus totius Italíae hodie 
cüm quid properandum effe innuit, uocabulum formauit Affrezzare, ex quo F 
facittà frezà uocant, Sant Abarin genere Hyperborcu apud Scythas tante uclo 
citatis homine fuiffe tradít INazíanzenus,ut cum fagitta,ueluti fabulantur;acce 
piffet ab Apolline, emiffam eam pari curfus pernicitate confequeretur: quo fi 
eno populos circumíens τείροπίᾳ dabat,inde fibi fidem acquires, quód conatus 
illelongt fupra humanas uires effe putabatur, Sed π fabulofe apud nos dictu, 
Sicut fagitta: ín manu potentis,ita filij excufforum:per quas Eucherius Apofto 
los hieroglyphíce fignificari tradit, qui orbem terra uolatu pernicifsímo pera^ 
erantes,doctrina fua mortalíit, qui nondum Deum norant, corda penetrarunt, 
Filij uero excufforum, quia de príus excufsis telis, hoc c(t,Prophetis, Apoftoli 
eniti funt. De ijs Pfalmographus ait: Mifit fagittas fuas,& alios alio delegauit. 
lerífqg enim locis fagittze uerba diuina funt,que penetrabili charitate corda no 
ftra configunt. Hic arcus ille erat, quem tetenderat, paratumcp ad feriendum 
afferuabat: quamuis hocnonnulliad minas referant,quód arcus interalía figni 
ficata,mínarum etíam fienum fit, Vnde Horatíus: 


Necfemper ferie quodcunq, minalitur arcus. 
σον: 


Liber XLII. 210 


" CONTRARIETA S. 
Bi tame fagítte duce parallelari pofitu íacentes animaduerfo fuerint, quarü 
cufpídes altera ad alteríus pinnas uícifsím conuertantur,prafentanee con» 
traríctatís fignu effe uolunt, 
ΕΑ ΟΥ̓ ΑΛ ΒΝ ΤΟ EE R:09!CAAX Jj 
V'emadmodum uero arcus íntentus belli fionum eft, ita fractus fubltá bel 
Q li ferocíam oftendit. Et ín oítentís codem accipitur fignificato : ueluti quod 
in recentiorum hiftorijs legitur, ea nocte qua Rex Attila fanguínis eruptione, 
quz profluuio effufifsimo de naribus emiTa eft, fuffocatus & extinctus eft, fu 
premunumen Martíano Imperatori apud Conftantinopolim agentíapparuit 
in fomnis,arcumdcg R egís defuncti relaxat, utalij,fractum,o(tentare uius eft, 
quod de bellica eíus ferocía íam extíncta fignum fuit.Et in diuinis literis (criptu 
e(t,DDeum eorum conterere arcum, & arma confríngere, qui pietate pofthabita 
fpem omnem in ferocítate (ua pofuere, 
PHEHRCISTOAS. 
B m co uero armorum genere, quo Períx plurimüm utuntur, (2oíttas num» 
Po] 
mís Daríus ímpreísit,Giue ita gentem fuam fienificare uoluerit,fiue poten» 
tíam fuam late diffufam indicare. Nam & in Artoxerxe fagittarius miles cufus 
crat,cacj de caufa nimi illi Saeittarij uocitabant, ut Plutarchus Apohthegma 
tis. Vnde nó infacete dixerit Agefilaus, tricinta fe millibus Sagittaríorum Afia 
pulíum, cim ea fumma Rex corruptis per T ímocratem Atheníenfibus effecit? 
fct, ut bello aduerfus Lacedaemonios concitato is prouincia decederet, Quod 
quidem dicteríum proxime accedítad Giylippi INoctuas,de quibus loco fuo. 
NC autem Apollinis in Girzecos ímmif 
as peftilentià manifeftifsime Genificaffe nuL | 
li dubium: dequibuslateapud Homerum, Hz £- 
uero hieroglyphice folares radios indícáat corru, E 
pto cceli tractu contagem illam difpergentes , Et. € 
Chriftiana pietas e diuorum numero Seba(tía. ᾧ 
num fagíttis impetitu, dum Chrí(to fidei tefti 
moníum prz(tat;aducríus peftilentíam fibítute [-—3 
C larem propofuit, | 


PUB SCIT IZENNCLD I A. 


DAMNATIO. PX 
Vnt quitelum in fagittze cufpidem íta --τϑ EZ x 
figuratü, damnationis (ienume(ífeautument, ^ TT 
autexplodendum fummouendümue aliquod inepte di&um ín fcriptís,id quod 
Ari(tarchi fammi Girammatici iudiciointer hieroglyphíca receptum eft,quod 
co ille (igno ufus fit ín adulterínis apud Homerü carmínibus íummouendis, 


DE HASTA. SAPIENTIA VIS. 


V od Palladem armatam ubíqsconfpiciamus, índícat, arma parum 
|| proficere, nifi que per (apientiam admini(trantur.INam (tulto prz 
j /4 cipítidsingenío Imperatores, quot € quantas & (ibi & Reipublicee 
LX:555 calamitates attraxerin t,ut alía diísimule, cladesille infignes ad Tre; 
biíam,ad' I hrafymenum,ad Cannas acceptzfacile oftenderunt.Porró autem ha 
fta ín manu Palladis, ingeríij uím atqs promptítudinem oftendit. Vnde apud 


Martíanum legas: Hafla etiam yibrans penetralile monslrat acumen, 


Dierii Val.Hafta. 


E) ACOMUA. 

D hzclanceaín quacunqs uideatur imagine, przeter militiam ipfam famae 
Eres celebritatem índícat. Quare L yfippus;ut Plutarchus aít, eam in Ale 
xandri manu pofuit,fulmen quod alij fecerant;afpernatus;utpote qui celebrem 
eum una uix etate exiítimaret,dummodo quis uerítatis ftudiofus,ea tantü que 
rc ueragefta fuiffentab Alexandro collegiflet.Cyuod ueró ad extenfione ínlonz 
ginquu facit,telum appellant quícquídà manu íacítur, quod vus & icti pro» 
cul apud nos fonat. Quanquam apud Caíum luriíconfultu telum uulgo appcl 
laretur,quodabarcu tantüm mítteretur. 

HOSTIS INFENSISSIMVS. 
INfetifsimuhoftem,qui omnes,quó maxime lzedar,uías exploret, nónulli fi 
enificare cüm uolunt, íaculum terrz appreíTum cufpide in eius laua ftatuunt, 

dexteram uero orí obijcíüt,eo ge(tu,utin eam infpuat, nempe quód perfuafum 
fit,ícus aggrauari falíua ín manum ante conatum ínge(ta.ld ueró ea de caufa fit, 
quía manus íta magis folidefcit, & maiorin uibrando uís accedit, nonaut quod 
ca quadam fit faícinatio,ut Magi putant. 

OFFENSIONIS ILLAT/A€ POENITENTIA. 

Am illud forfan pertineat ad Magiam, quod à iactu, fj quem inferenda 
BL iniuría pcenitueríit,ín medíam expuendo manum,qua uibrauerit,leua 
ri percuffum à poena prodiderunt, Alioqui plerag;alía expuere, contra omnes 
fa(cinationes & perículaamuletum effe creditur, V nde apud T heocritu, vec ἐς 
ἐμὸν ἔϊσοα κόλποι, ter ín finum meum ínfpui, eminere huius rei & Plinius,& au 
tores alij pleriqg. 

SVMMVS HONOR. 
Edením ne Lyfippum adeó malígnuaut inuidum ín Regem fuum,ut paulo 
ante dictum,fuiffe fufpicemur,fciendum haftz geftamen haudquaquá ínter 
uulgares honores habitu, tantz cp apud ueteres uenerationis fuifTe, utloco dia^ 
dematis pro infigni Regio haberetur.INecg temere Viroilianus Zneas, 

ina manulato crifpans hastiliaferro, — Ingreditur. Ex Regis filius Pallasapud 
eundem,telo rapto uolat obuíus ipfe Aineze, INeqy quidem ea folüm donari foli 
tos tradunt qui fortiter ín bello feciffent, uerüm & lunoneé Curitin ab eanuncu 
pauerunt;Curís enim haíta Sabinis erat,quod íam apud omnes peruulgatu eft, 

S 'F.RGE.NVOV-S. 

Orum qui fortiter feciffent infignia, more quodam híeroglyphico apud ue 
E fuiffe reperio ha(tas puras, quibus milites ab Imperatoribus donari 
folití:eadg de caufa Siciníum Dentatum, Plinio referente,haftís purís duodeuiz 
cintidonatu. Ha(tas uero puras, Donatus & Seruíus interpretantur,fine ferro, 
co pracfertim Maroníano uerfu: 

Ille,vides,pura tuuenis qui nititur bala. 
Qui quidem futurus erat Rex,multorumdg Regum parens. 
BELLVM. 

PudCarthaginenfes,genus intractabile bello;belli hafta erat indíciu. Hine 

cim bellum uelle (e cum Romaniís profeffuri effent, R omáad eos ha(tam 
fuaeuoluntatís (ignum miferunt.Sedením apud Macronas,dare acciperecglan^ 

ceam,fanciti foederis fignum fuit:cuius rei meminit Xenophon 
Dereditu Girzcorum 1111. ! 
SVMMA 


Liber X LIT. 211 


Α ΕΖ uero de caufa uiros fortes hafta donari pu SVMMA IMPERII 
tat Peítus Pompeíus,quód hafta fumma ar c 
morum &lmpert, effet: captíuoscp fub ea uendi 
morem fui(le :proinded rei fortiter oc(te fignu 
erat, Et fub iugum mittere, qui fuperati effent, 
quídj per uím fub Imperiu deueniífent, apud hi 
ítoricos frequentifsimu , Con(tabat uero iugü 
ex haftis tribus,duab.quide fixis,&alia in tranf 
ueríum adeas alligata: fub hís enim difcinctos 
trálire cogebát, inquit Fe(tus,ubi difcinctos in ES — zi 
telligendiarmis fpolíatos.Hincetià mos apud I——— c — 
Romanos fuít,ut nuptarü capita ccelibari hafta comerent, propterea quod qua 
nuberet, imperío uiri fubijceret.Coclibart autem haftam uocabant, quz in cor^ 
pere gladíatoríis abíectíi occífiqs (tetiffet. 
CONIVNCTIO MARITALIS. 
B ΤΟΥΣ uero nonnulli coníunction& maritalem híeroelyphicum id fignificat? 
fe, ut quemadmodu ha(ta ipfaín corpore gladíatoris hacfiffet, coniunctad; 
fuiffet,ita deberefponfam uíro coniungi,ut, quod noftrae monent diuine litere, 
duo lintíncarneuna . Alij boni tantüm ominis caufa factum autumant,ut uota 
híncoftenderentur,fore ut uíros fortes geníturz eflent, 
DIL... 
phim Iu(tiínus ex Trogo memorat,ab originererum pro dís immorta 
libus ueteres ha(tas coluere, ob cuius religionis memoríam hafta adhuc, aít 
ille, Deoru (imulacris adderentur. Quin etíam fimplex baculus furrectus apud 
A gyptios díuínitatis híeroelyphicum fuit. Atc hocillud eft quod Pzedíanus 
aitín Diuínationum commentario;non placere fibi corum opinionem, qui de 
lubra exi(tímantliena delibrata, id c(t, decoríata, pro fimulacrís deorum mo 
reueterum pofita, Id fieri folitum ἃ ucteribus Cyrillus inquítquod natura díui 
nanullo modo necp ἀεῆςί, necylabefactari poteft, fed inconcuffà ixmacj fuo fe 
robore communiíat, fu(tínereq;omnía,& omnium fundamentum effe perhibe^ 
tur. Bed ut caetíam quz ad ineptías uícg facta funt ín hocgenere commemore 
€ mus,Alexander Phereus ha(tam, qua Polyphranem auunculum ínteremerat, 
confecrauít;additis etíam corollis,cicó tanquam Deo rem díuínam fecit, "Tanz 
tum uero hafteà ueteribus tributum cít,utíceptrum illud Agamemnonis,mul 
torum Regum fuccefsioneapud Homerum celebre,Charonei Bccotíz populi 
diuínos illi honores meditati,quó cultus eíus fieret auguítior, haftam appellita 
rent.Colebantuero illud uti numen, fingulis diebus ho(tíjsà facrorum antí(ti 
tiimmolatís.Cuí etíam(tanta fuit hominum uefanía)) menfa uaríjs in(tructa car 
nibus parabatur, omniformiumcp placentarum libís referta femperad(tabat. 
Iam & Ceneaillum, quem ex fcemína ín uíirumà INeptuno cómutatum Greci 
fabulantur,primum omníum aiuntcomítes fuos íufsiffe per haftam fuam iura 
re. Vnde mox prouerbíum,Ha(ta Cenei:de quo apud interpretem Apolloníj, 
& alios, Argonauticis,plura reperías. 
MD IERIENÀ T ES. 
T Penates,qui apud Romanos tanta relipione colebantur, armatos, hafta/ 
tos quippe fuifTeomemoría proditü e(t. Dionyfius ením duos aitadolcfcen 
tes fuifTe militari habítu,& uetuíto opere,qui federent,X peila ín manibus tene 


Ff 


Pierii Val.Hafta. 


rent, cuius rei te(tímoniu titulus fubeffet, D ΤΙ 
PENATE S. Eos Nigidius putat effe Apolli [Wi 
nem & Neptuni, quód in Apolline calor&ari j^ 
tudo,ínNNeptuno humor& (frigus íntellieatur, || Ὁ 
quz noftrz cópofitionis príncípía perhibent, [-- 
Etquoniá Penatibus Magnoru Deorucogno (8 
mentum attributi eft, unde Maronianuillud: ES 

Cum fcis natoq, Penatibus e Jytagnis dy. [- 
cruditiores particulam, &G ad expotitioné pofi, [- 
tam uolunt, Alij eos Ioue & Iunone effe uolue 
runt:horum ením pracipuum efTe munus,íuuare mortales;atcy inde utrícg no^ 
men. Alij Caftore & Pollucem Deos Magnos uocari perfuafum habuere, Sed 
quoníam ín nullo Deorü magis,quàm ín hís Penatibus & poéte & hiftorici oc 
cupantur, tum ipfa uetus Romanoru religio tam multa, tam ίαρε de hís ín me 
dium protulithaudquaquá&ab ín(títuto negotio alienum fecero,fi fuper his ali^ 


{{0 


δ va 
WS 
ΝΥ: 


MU 


δὰ 
δὴ 
δ 


ἣ ἢ 
MESS 
e 


quídex remotíoreuctu(taterepetíero. — Pallantis filia legimus, cüm Dardano E 


in Arcadía nuberet,dotís nomine munera Palladis attuliffe,fcutum quíppe bre 
ue ccelolapfum,quod Palladium appellarunt, cum huiufmodi fcuto Magno 


rum Deorum fimulacra.Ortaautem fedítione ín Peloponnefo, Dardanum ín» - 


decum uxore € magna Arcadum manu uertifífe folum;atq in Samothraciá πᾶσ 
uigafTe, ubí dotalibus muneribus templum erexit, quibus occultas inftituit ce 
remonías, ut acra ea fepararetà uulgi cognítíone, Símulacraitacp ín fubterra^ 
neo pecu condidit,quae mox cüm inde in Afiam tranfmigraret,fecum abuexit, 
& in Dardaníaà fe nuncupata collocauit.llus cüm Ilion zedificaffet, εὸ Deos ip^ 
Íos tranftulit. & neas ex incendio Troiano ablatos ín Italiam uexit, eoscj Laui^ 
πῆ pofuit. Afcanius in fuam Albam traduxit, pulcherrimo illís templo zcdifica^ 
to. Verümaiunt fequenti nocte Penates, nullo ferente, Lauiníum redijffe, o^ 
ftia claufa inuenta, paríetes integros, & tectum nulla in parte uiolatum : quo 
miraculo motum Afcaníum, aiuntfexcentos curatores Lauiniü mififfe, qui fa^ 
cra cu(ítodírent, praefectum his anti(titem Egeftum nomine. lidem demum 
Romam translati cüm urbem approbaflent, nequaquam abierunt , Cumdj eos 
Romaniínurbís imperfjqj fuí cu(todes admififfent, neper uim aut dolum au; 
ferri poffent,eos in fubterraneo, ut Dardanus fecerat, fpecu;templo ibi dedica; 
to, pofuerunt. In quo quidem templo íd praecipue religionis obferuabatur,ut 
fpuere nefas effet, Ad hocfpecu,& priftínum Dardani inftitutum, Virgilius al 
lufit,cüm fcripfit: 

Ieternuma adytis effert penetralibus tgnem. 
Nam facra Penatibus fine V efta nunquá fieri folíta, fed unà cum V'efta femper 
illí colebantur.Quíd uero V efta foret, declarat INafo: 

"Nec tu aliud Ueflam,quàm viuam mtellige flammam. 
EtSinonapud Virgilium ubi fe Penatü offenfam uereri (imulat, fi patrize fecre 
ta hoftibus prodat,cuius cura Penatibus credita: 

os eterni ignes c non violabile vestrum. — Téfftormumen ait. 


Sed quoniam de V eftali igne,& dis Penatibus;alibi etiam dif 
Ícruímus, hzc proloco commemorafle 
fufficiat, 
DII 


F 


Liber XLI Ι. 212 


A DIEL2JWAELARE S. 

D ueró tutelares cos effe oftendebat,quód federét, quód peila eeftaret, quód 
ΥΩ effent, INamfefsio hieroolyphice firmitatis € con(titutz reí con 
filijue fignum habetur, Peila propulfationem malorum,incoómodorumq figni 
ficant. Adolefcentía incrementu, quod Imperio effet in díes acceffurum , Quod 
uero genus teli peilum (it,à V egetio ita defcribitur:Mlifsilía pede(tris exercitus 
peila uocabantur,;ferro fubtili praefixa trieono nouem unciatu, iue pedali, qua 
Ícutis infixa non poflentabícindi, & loricam facile perrumperent. 


DE FRAMEA. 


τ Ramez uocabulum, & id genus telí, Giermanicum εἰ, ἄς quo Corz 
i3 neliusTacitus in Giermanorü moribus ín hunc modum fcribit: Ha 
5?" ftas, ucl ipforum uocabulo frameas,gerunt,anegu(to & breui ferro, 
: ἔπ] fed itaacri,& ad ufum habili, ut eodem telo proutratío pofcít,uel co 
p mínus ucl emínus pugnent, Ita eques fcuto frameadp contentus cft, 

M;.O .R:;S. 


ΠΝ diuinisliteris Framea, ut & alía telorum genera, mortis híeroglyphicu ha 
betur, Ita Theologi eo Pfalmiloco; Erueàframea Deus animam meam. 


DE ΘΟ νης 


73 Ocus exigit ut haftis fcuta ετἰᾶ adijciantur, quorum uaria funt híe^ 
Ὁ roglyphica, quía uaríae funteorü fpecies, uarij etiam ufus, necp ἔα, 
| cilee(tomníum rationes exquirere in tam uaría tamcp frequentíar; 


ouratas obíeruauíimus, , 
S T:RIEI'NDVIVSE HI: 


Aríhonorecum hafta fcutü fuit, quo inter praemía relíqua milítaría dona^ 
ri foliti funt quí (trenue fecifTent,cuíius rei exempla pafsim apud hiftorícos. 
€ Erapud Virgilium Zneas clypeu efferri iufsit,quo iuuenem egregium Nifum 
przítanti munere donaret. Praecipuum uero honorificum apud Argiíuos fuit 
Ícutum Enhippi,puero,qui tale aliquid meruiffet, eeftandu tradere, eoqp infer^ 
to pompam ducere, Ároíui porró primi omníum fcutis ligneis ufi, eo pralío 
quod ínter Proetu & Acrefium fratrem ge(tum e(t, pro tyrannide occupanda, 
Sedením de honoribus inferíus. 
S AIAUIS | 
6 Palladium fuperius ccclo lapfum,fcutum fuiffe diceremus, fignificatu 
eius ad Imperíj tutelam fpectare interpretati fumus. Atidentide obferuatu 
cítpeltz quoq fignificatu falutis effe, quod ab interpretatione INumae defum 
ptum eft: is enim delapfam ccelo peltá falute V rbí immiffam ínterpretatus cft, 
cum octauo eíus anno peftilentia per uníiuerfam Itali debacchata; R omá quocp 
urbem ínuafiffet, Vtrum uero grauísalíoquinautor peltam proprie necne di 
xerít, quod fcutum Numz tempore ccelo delapfum fertur, & lapfa ancílía ccelo 
Mlaro díxerít;alij uiderint. Legi tamen de Salíorum ornatu,confucfle illos capi 
τε geftare pileum inftar coni, nonobrotundum,utuulgó ; thoracaaheneum ín 


ΕΣ 


Pierii Val. Scuta. 


duere, dextera manu ancile,Iaeua peltam aheneam circumtulifTezquamuis;uti dí D 
écum,&lzuaancile gerebat,legamus. 


PELT/A€X FORM A. 


V oniam uero ρεῖτα Vlaronilunata dícitur,operz precium me facturum cre 
C aiderim f fieuram eíus ex antíquís monumentis deícripíero . [Nam ea R o; 
mx multis locis aípicitur, nufquam tamen fpeciofius quàm in marmoreo quo^ 
dam conditorio, quod nunc ín hortís Pontificio palatio fubiectís pro aqua tem 
porariz alueo ab Leoníana porticu fpectat [δ΄ pugna que dà A mazonü ínciía 
mira quidem arte,fiue ea "Troiana fit, Giue,quod potíus reor,queab íd genus erra 
ticís in Scythía commiffa eft. Ita αὐτί mulieribus parcere, 
inuitics obuias faucíare uidentur, cuperedp eas potíus ca; 
piiuas facere,quàm ledere, Omnes ille peltísarmate funt, 
quarum fpecies in hunc modum defcribi poteft, utfcili , 
cet circulus defcriptus línea díametrali diffecetur,pars aL 
teraquantum cubiti manusdj míni(terio inferuíat, relínz 
quatur, altera duobus à lateribus excauetur, ita ut ín co^ 
rum medio fpatium fit infertando brachio, cuius hoc fit 
propugnaculum. Extremaad fcutí margínem lunentur 
ín cornua, Orbes illi duo híncinde exempti, infertandze 
fi opus fit haftz, alter commodus;alterad infpectandum 


inícruíat. fA 
PRIMA ARMENIC A. 


X 7 Aríabat uero peltarum formaqua parte manus e 
rat inferenda;ut in prima Armenica,incifura erat re; 


ctangularís, 
SECVNDA ARMENICA, : 
Vin fecunda ,orbicularis fierí confuerat. T'um etia e 
coloribus, cüm pelta príme caeruleo colore eft,in alba 
parma: fecunda ueró purpurea, in parma ipía caerulea: in 
utracp uero peltaaureus umbilicus, 


MENAPII, F 
l Dod auté pelta rubra erat in alba parma.Sed 


infra in eoalbo fub pelta canis utei coloris,pedibus 
ad curfum quantum fieri pofsit exporrectis,utero ad pcL 
tam uerío, dorfo parma fuperficiem fpectante, 


VESONTES. 
V 7 Efontes, qui fub illu(tri uiro Magi(tro pedítu mili 


tabant, parmam habebant peltís quatuor czruleís 
infignem, quadrangulari fitu íntra parmz marginem & 
centrum difpofitis: centrum autem in partís quatuor de / £/c 
cuffatum,quarum dugalbze,caruleg duzc.Círca centrum ἢ EC 


colorís rubri circulus, & ín parma ambitualterítidem V nU 
ruber confpicitur, MU 7 
RM 


E ANCILIA. DE 
Iufdem omnino fignificati Ancile e(t, cuius figura,ut ex ueterum nummis 


habe 


Liber XLII. 3 
A liabetur, oualis eft, ductu quidem oblon: 
σίοτε, quod, ne cuí dubíum relínquamus, 
ex Antoníni píj nummo didicímus,ab cu; 
iusaltera facie ícuta tríauna ferie difpofi 
ta,ea qua diximus figura cofpicíuntur,qui 
bus infcriptio fubiectae(t, A N C ILIA. 
Inaltero Antoníni eiufdem nummo fcuta 
fex habentur ancilíorum fpecie, ut paría duo, uno 
fuper alteru fublato, partem ínteríorem oftentent, 
qua fcilicet brachíum infertatur: mox (ingulautriqg | / 
pari appenfa,que umbonem fpectandum obijcíant, ἡ 
ineumquem uídes modum. Literz nonnulle 77, 
inco quemattrectaui nummo detrítz funt;una ex; 
ceptalocutíone, S V PER A T O.ubietíam duo pri; 
ma elementa íta curta funt,ut uix difcerniab ocula^ 
B tífsimo quocp pofsint. 
SEA"PIPEN T"E"AL 
' Aplurimüm forma fcuta funt, quae Palladi de^ | 
dícantur:quamuís non negarím orbículari etí& [^ 
fpecie nonnunquá facta, cuíufmodi eft Argolicus E 
clypeus, quem Maro cum Pheebea confert lampaz V 
de. Hieroglyphicum πιοτὸ id efTe pleríq; uolunt, ut 
orbem índicare uideatur, qui fub clypei fpecierega 
turàfapientía, Quare Martíanus Capella, qualiíqualis autor εἴ, (ἃ de Pallade: 
Hinc tbi dat clypeum fapientia quod vegat orbem. 


pA VTTATIO. 
D: Mledufa ueró,que fit ín umbone medío figurata, ide fentit, quod ín Serz 


pentís comentario diximus, ubi de Domitianoloqueremur, quí Medufz 
fienum egeftare folitus e(t ad (tupore,quemaffectabat de fe inter mortales conci 
tarí, Mlartíani uerfus de IMledufa: 
e Quod pauidum Supidet fapiens follertia vulgus. 
D'E EENSIO. 


pe uero fcutum pro defenfione ponitur, ut milites eos ienominiofe notari 
paísim uídeas, qui plus falutis & fpei in fcuto quàm ingladío pofuiffent,Sci^ 
pionís precipue dicterio notu,cüm milití,quí dypeum elegantíus ornauerat,di 
xit: Non miror quód clypeum tanta ornaris cura, in quo plus praxfidij ftatuas, 
quàm ín gladio. Scuto uero nos coronatos aít Pfalmographus, pro tuto circi 
feptos munimine; munitiones enim plurímü in orbem círcunduci confuerunt,' 
DEDITIO. 

St & deditionis fignum clypeus, (i caput ei fummittatur,quod apud Appía 

num legas,ubí Atraníj & Petreij turme quedam à Caffare circumuentz,ca 
pitaclypeis fubíecere dedítionis indicio. Alibi (cuta fupra caput fublata,& hu 
iufmodi iunctís umbonibus progrefTus,oppugnatione oftendit,qualía Romae 
paísim ín columnis & tríumphalibus arcubus,arís,clypeíscs; confpíciuntur, 
INITIVM PVGNÉE. 
ona ínitiu (ienificabant: fiquidem moris erat cum 


Et 


Sonn uero haftis illifa pu 


Pierii Val. Clypeus. 


primum hoftes collatis fignis in propinqui íta procefsiffent, ut iamiam pugna D 
efTet íneunda,ad concítandos militum animos, uno eodemqj tempore fub datu 
fignum fcuta percutere ha(tis,ftrepitu quammaxímo poflent excitato: qu£ mo^ 
rem apud Marcellinü ínuenías . Eundem morem hunc à Girzecís obferuatü tra^ 
dit Xenophon, fed ad equos incítandos fieri folítu. Apud Philoftratu etia, ubi 
de expíationibus ad Achillis tumulum agiítur, legere e(t,milítes quíad tumulu 
(uccederent,poft hymnü, quem cecini(Tent, ícuta haftís folítos incutere, quem; 
admodum in bello fieri foleret,cuius hzec funt uerba: προσελθόντων δὲ Gd σήματι uer 

τὸν ὕμνον ἀασὶς pti ὥσπερ οὐ 30A Qa aod wrrém. 

PLA V.S:WS. 

V od ucró milites initio pugnae facere confuerunt,tocati,fabulauel concio^ 
[ως fpectatum πεῖ auditum ueniffent;ab(oluta,fcabellorum crepítu fa 
ciebant,eo fcilícet plaufu actoribus eratulati. Hincapud M. T'ullíum oratione 
pro Czlíolegas:Deinde fcabella cocrepant;aulzu tollitur. Dictudpillud de Ca 
ligulaapud Suetoniu:Et quondam tres coníulares fecunda uigilía ín palatíum 
accítos, multad; & extrema metuentes fuper pulpitu collocauit:deinde repente p 
magno tibiarum & fcabellorü crepítu, cum palla tunicadp talari profilijc, & de^ 
cantato cantico abijt. 


HONORE S. 
qiii aue nomen,incidi defcribiue facta pulchra moris fuitsunde qui ni 
hil adhuc (trenue in bello gefsiffent,alba utebant parma, de quo V írgiliusz 
' Parmagpingloríus alba. Donabanturab Imperatoribus honori militibus, atq 
ετίᾷ dijs:quare (pius apud Liiuium legas;argentea clypea templis illata, ac dijs 
dicata. Hincnonnulli uocabulum à fculptura factum ucluere, quod ín hís om 
nino imagines haberentur, in qua quidem fententia Plínius eft:fcutís enim, aít 
ille,qualibus apud Troiam pugnatum eft,continebantur imagines, unde & no 
men habueruntclypeorum,non, ut peruería Cirammaticoru fubtilitas uoluit;à 
cluendo deduci. Sed quoníam in Girammaticos incidiímus,inter clipeum per I, 
& clupeum per V,differentíam ponit Cornelíus Fronto,clupeumdy per V,quae 
omnino Y pfilon grzcaeft,imaginis effe dicit;per I uero armorum, A pud Vir^ 
gilíum tame, Mutemus clypeos legas, ubi dearmís dubío procul intelligendu, 
Sed & in ijs imagines fuiffe Seruius atteftatur, qui Girzcorüu ín clypeís INeptu^ F 
num, ín Troianorum Míneruam pictam fuiffe dicit. Sed nihil fithorum,quo: 
modo fe pro Troianis uenditaffent;ni(i Troianorü inGigníain clypeis apparuit 
Íentz Sedenimalij (unt,qui genus, non fcriptione, differentíam facere putarint: 
aitenim Labíenus,clypeum neutro genere ímagínem (ignificare,uirili uero in^ 
terarma poni. À quo diuerfus cft Pomponius dubij fermonis libro fecundo,u^ 
bi Clypeus & Clypeum indiftíncto genere dici ait, fed litera differre, ut pugna 
torium per I, clipeu dicamus, imaginem uero per V ,clupeu,ut etía ex Cornelio 
dícebamus.Eam uero differentia improbat Charifius,quiclipeus per 1, & clu 
peus per V,non alía ratione diciaffeuerat,quam Maxumus € Maximus,Opti^ 
mus & Optumus, propter cómunionem I & v líteraru , Sane clypeu utroqp ge 
nere pro Ícuto V irgiliu pofuiffe agnofcit Nonius Vlarcellus, non malus autor: 
Ardentes quippe clypeos. & ita alibi.& nono:Clypeü fuperintonat ingens.Cly 
peum ingens recto cafu indubitató legit INonius, cui Seruius aflentit, dum per 
hocexpreffum aitillud Flomericü, sexto & 74x ἐπ’ αὐτῷ, quod etíaalibi Virgil. 
exprefsit, Sonítum fuper arma dedere , Sed ut has Girammatiícoru altercationes 
omit 


Liber X I: I Ι. 214 


A omittamus,quá&uis πα tibi doctifsime INicolaé nunquá difplicuere,de fignifica/ 
toreipotiusagamus. lDedicabatur fane Clypeus tjs, qui graue aliquod perícu 
lumàRep. propulíàffenr, fu(tuliffentig penitus propugnationis defenfionisqg 
memoríá:iscorem ge(tam imaginibus explicabat, Deniqp hocnon tantu de mi 
litarís clypei forma intelligendu e(t, quantu de quacuq; dedicatione in alicuius 
preclari uirí memori pofita, & uel Ículpta uel ínfcriptaad po(teroru memoria: 
cuiuífmodí marmorez znezd tabulae X Romz &aalibi adhuc fuperát, qua o2 
mnía clypei cognomentu ufurparut. T rahít uero me ge(tz rei tam przclarze ma 
enítudo,ut & «x&4:o» fed forfitan no importunt dícam, qualía nam effent,quae 
clypeos huíuímodi mererentur. In longa fané tempora fpcctatus c(t clypeus auz 
rcus ín Romana Curía collocatus, qui fenatus totius iudicio ín D. Claudij ho^ 
norem affixus erat, quod illeut prímüm Imperator (alutatus eft, tricena X X. 
millía barbarorum, qui aduerfus Imperíum Romanumarma fumpíerant, nzz 
uiumdq, fi Pollioni credímus, duo millía felícifsimo fucceffu deleuit, adeodjat^ 
tríuit, ut paucos ad folum patríu redire permiferit.Extatadhucexemplum eíus 

B epiftolze, qua íta (cribitur.Claudius Broccho:Deleuimus trecenta X X. millia, 
duo millia nauium merfimus,&que fequuntur. Adducit hocín memoria quod 
duodecimo de bello Macedoníco apud Liuium legitur: clypeazrataab € D D. 
C V R. P.Claudio, & P.Sulpitio Galba pofita.In codicibus uetuftis manu (cri 
ptís clypeaauratalegi. Quod ueró ad arma pertínet, Pceni quoq clypeos ex au 
rofactitauere,ículptis imaginibus, S fecum in caftris tulere, 

Tz Av CXOUCNI ESS;, 
Et litere nónunquam fingulz,hieroelyphicorum munus expleucre. Apud 
Romanos id frequentiísimum, in omnibus fere familijs appellandis, Sede 
ním de hís dícere,tam longum quàm fuperfluu effet.Id uni,quod ad arma perti 
net,dicam,A líterà in Lacedaemoníorü Ícutís notatà;populum eum fignificaffe. 
MESSENII. 
pA in Meffeniorum clypeis, qui & ipfi clarifsími olim extitere ?' M defcrt 
ptum erat, fui & ipfum populi fignificatione, 
M,O.R:.O:S1 TA S. 
V'odideo non fum referre grauatus, quia arrepta hincoccafio eft ín argutü 

C Diony(ij dictum illabendi. Erat in antiquorum fortibus M lítera moro 
fitatís & (toliditatis fionum, unde prouerbium ix ?' M .obuenittibi M.obíe 
&umq aliquando Dionyfio cauilli uice, cui fors obuenerat M. μωρόλϑγξς Διόνυσε, 
cui tamen & uafre, & uero de fe prafagio refpondit ille, μοναρχάσομῶν 8. C 'uanquáa 
ex eo quód res optíme fuccefsit Dionyfio, prouerbium illud, Sortítus es M.de 
callidis,& longe maiora quàm in hominum fpe aut opinione fuerintattentanti 
bus, dící mox cceptum, 

ΓΕ yESTOOOK? 
Ao demus illud, z ijgnum ín equos impreffum apud Girzcos curiofiores, 
indica(e eius generís equos, qui Samphorz uocabantur. Imó quía z illis 
inuftum fuerat, eo íunt nomíne nuncupati, uocabulo ipfo ποῖα huiufmodi fi 
gnum prz fe ferente:uti Koppatíz, quibus Κ generis erat fignum.Fuerut ením, 
ait Euftathius, quí «sr líterd wwr« nomínarent, uti nunc Theutonces plerígqg 
omnes Papaífcribunt,& Popa enuncíant.Ita Doríenfes Σιγμα,σαν dicebant,uta^ 
pud Athenzum,Samphora igiturà feren; 
do Σιγμὰς 
Ef A 


Pierii Val. Gladius. 


NEFASTVS. 

' T ne fingulas líterarum notas alienoloco cómemorem, fubfequentis in or^ 

Eas litere N fignificatum in Pontificum libris tantümlíceat addidiffe : per 

eam fiquidem nefatti dies notabantur.INotum íllud, N. L. prononlíquere;po^ 

fitum in iudicijs. Et N. D. neci datüínterpretarí,quod mihi nó fatis conftat. V e 

rum illud nó ímportune addíderím, necí datum íntellíoí, fine uulnere mortuu, 

utputa ueneno,aut fame:fed hzc tamen autores confudere, 

DE Salíjs, quorum infigne effet thorax ahe: 

neus, & ancile in dextera manu, ín lzua ue 

τὸ pelta, cim hiftoria (it fcholis omnibus noti 
fima,fuperuacaneum íudicauí plura repetere, 


DE GLADIO. 


EE O(tarcum & fagíttas, iacula;peiladg 1 


ERE 


ΕΖ} | &t (cuta demum, Gladíus locum hz 
Ez x] beat, cuius plurímus ex omnibus ar 
2412774 mis ufus. 
GPROVIDIECEISEUASS. 
D ueró precipuum eius erat híeroglyphicum 
ut pro crudelitate poneretur, cuíuímodi nuncupatione Zeyptij Ochumap: 
ellare foliti funt, quí quidem Perfarum Rex omníum crudelifsímus, ac maxí^ 
mt formidabilis,caede omnía fcedauít,quacunqy per A gyptum progrederetur: 
quoddpapud eos ínexpiabile facinus habebatur, Apin ipfum iugulauit, & ami 
cis epulandum appofuit: atqpita uniueríam Aegyptum unius animalis cedelu 
ctuofam fecit,tanto ís odio gentem eam profecutus e(t, 
ΘΟΕ E:NVOSC 

Rafecti oladio finciput, fceleftum índicabat facinus : itaením αὐοσιότατα ínz 
Jos icbinere ex Hori INiliaci dicatis. 

OCHVS PERSARVM REX. 

Vareapud A&eyptíos macherz nomen ímagóue, in Regum nomenclatura 
eu. nomine Ochi híeroglyphice exponebatur, atcp ita recenfebatur, ab in 
ftrumento co tam letali fumpta fimilitudine.In Afino fane dictum, quonam ar 
gumento Períarum Mlaei crudelitatem in eo ab initi Regni príncípio praefaei 
uerínt: quíafcilícet Artaxerxe patre defuncto, in íngreffu regnilautiorí, ut fit, 
menía ex pluribus eduliorum condímentís appofita, Ochum anímaduerterunt 
manus prímüm ad cultrum íníeciflemox ad panem,& carnes, quas auide & im 
moderate comedit, 


SALII 


V; UE, ΕΒ A. 

Dye uerba eladío comparauit, cm adolefcente formofum admodum 
turpía quzdam fabulantem audiuiffet : Non te, inquit, pudet ex eburnea 
uagína plumbeum gladíum exerere ς Inuenies uero pafsím de maledicis,uerbís 
profcíndere: & eloquentíam ipfam efle eladium; & gladíum in ore aliquem ge- 

ftare,qui;utait Horatíus,(it 

uelibet in quemuis opprobria fingere [auus. 

Et facrz no(trorü litere línguam gladio fzrpe comparant,ut Pfal. L v 111. Lín» 
gua corum gladius acutus , € fubfequenti;Exacuerunt ut gladios línguas fuas. 
ubi quidem de calumnijs & infidijs fermo εἴ, πα: ab hoftibus parabantur, Ali 
ter 


Ε 


Liber 1 Ἢ: 215 


A terapud Paulum, cimait,uiuum efTe Dei (ermonem,& efficacem, & omni gla 
díoancipitiacutiorem,penetrabilioremdy. 
PERIGVL)O ὧν S. 
Vodueroó declínandum fubterfugio acutum gladí(i Pythagoras monuerit, 
dicens, ὀξέαν μάχαιραν ἀποςρίφφισ, plerícgfymbolicum fenfum fecuti;à perículo^ 
fis negotijs abftinendum interpretantur, 
V niorum autem inuentum eft, iu(titiz feuce 
rítatem atqgrigorem,perexcrtum enfem ma^ 
nu uírgínea prztentum fignificare:xcuí ad equi, 
tatis indícíum, trutínam etíam addídere, Sede 
nim apud ueteres alíter tradítum inueni, quí íu 
ftitíam cum libratis omníno lancibus ín laeua fr 
urabant, fed ín dextera non eníem , fed fafces 
cum adalligata fecuri (tatuebant,meríta zequadg 
ex huiufmodi híeroglyphico praemia merenti, 
B busimpendiatque di(tribui, híncfcclerum con 
uictís ca(tíigationem impendere fignificantes. 
Sedenim fpecies haec duas fecum mulieres ca^ 
ptiuas trahít, unam quae fractum eníem manu praetendit, alteram quoe conto 
innítítur, duo ex hoc figmento uítía domíta indícantes ,ut ex utriuiqg medío 
uirtutem ipfam ad(truerent,per fractum fcilicet enfem feuerítatem nimiam retu 
fam cohibítámue intelligentes : per contum,lentítudinern ad ferulam rcuocatá; 
qua iudícía plus equo producebantur.Inde enim contatío, quz retardatíonem 
fienificat.L'enti uero funt,qui nulloatroci quantülibet fcelere concítantur,neqg 
publicis neqg príuatis iníurtjs cómouentur.Sunttamen & alía iu(títize hierogly 
phíca,quz locis fuis, prout res exigít,exponuntur. Apo(tolus tamen ait, iudice 
εἴς Dei míiniftrum,ideod nó (ine caufa portare oladíu, uíndex ením ín iram εἴ 
quí maleoperatur. Etquoníam fatís conftat gladium feueritatís anímaduerfio 
níscpíndicium effe;praetereundum non eft quód ín diuinis literis (epe mentio 
fitancipitis gladij, cutus hieroglyphicu eft, quod ín iudício corpus atcp animà 
punire fimul pote(t:uel,cp& fupplício praefentís poenae, & futurae metu puníat. 
c Itaaccipiancipites gladios ín (anctorü manibus. Nam ut & Eucherius aít, qui 
mundi peripíemata, quifquiliz credunt, de nationibus ac Regibus iudicabut, 
IRRITATIO, 
p uero oladio diffecare,quíd Gibíuelitapud Pythaeorá, non facile fuerit 
augurari,cim ín eiufmodi fymboli enarratíone diuerfiabeant praeclarí admo 
dum uíri.NNam D.Híeronymus,atcgetíá Cyrillusiimpudente;ac íra percítu aní 
mum,afperitate uerborü(ís ením eladíus e(t)non effe laceffendu exponut. Dío 
genes,potentíorü iracundíam nó incítandá interpretatur:cui fententíz fubfcri 
bitetià Plutarchus. Et Flaccus Horatius cm in Sermonibus díxit, atqgionem 
oladio fcrutare,nihil aliud prorfus (ibi uoluit,nifiadmonere nos,ne magnorum 
hominum índienationem aduerfus nos prouocaremus,lacefTerémiüsue, 
NVLLIVS FRVGIS OPVS, 
Emqua neq ufui, neq; efficaciz reípondere pofsit, non folícitandam at» 
tendendámue, Lucíanus, Bafilius, & Plato, hínc (ignificari arbitrati funtt 
quorum fiqua eft autorítas, apte admodum, quí ftudium in nullius frugís o^ 
pere ínfumptum figníficarí uoluerít, hominem pínget flammam gladio diffe 


TOES EIL ΤΕ ΤΡΑ: 


Pierii Val. Gladius. 


cantem.Cui fimile di&terium illud, Aquam in mortario tundere:neqp non,L ate D 
rem lauare, 
C gE1S! AIR; 
Vodueró fabulantur Cafarem per cultrum (ignificari, iunior inuentum 
i ees infelix tamen,INam cultrum pro diffoluendi,incidendíue fignifica 
to poníapud lamblichum reperías, in ijs que fcripfitad Porphyrium, 
PONTIFEX. 

Am & interinfienia Pontificum Flaminümue, cultri fpecies afpícitur oblon^ 
T nobis qiod ex ebore fieri folebat, & ex auro uel ex argento, rotundo, 
folido,ad capulum íuncto,fixo clauis zereís,gere Cyprío,utapud Pompeíumle^ 
oítur,cuíà fecando fecefpita nomen fuit, 

SPIRITVS SIBI REDDITVS. 

Viinetíam Pontificis noftri IESV. CHRISTI gladius celebratur,quíut 

C abri pentametro fertur, 
"Non venit pacem mittere fed eladium. 
quodapud Marcum przcipuelegítur. Apud Efaíam uero Dominus intentato E 
eladío nos uifitare fertur, Per hunc Adamantíus diíffectionem fpiritusà carne 
uidetur íntelligere, Carnis enim funt;fornicatioímmunditia, adulteria,ueneft 
cia,ídolorum feruítus,& quaecuq dictu factüue foeda perhibentur, quz omnía 
Domínid Deidj no(tri fecefpita abícidit ab(tulitg. Antea enim quàm ille nos 
inuiferet ccelo delapfus,non erat en(is híc inter mortales, necp caro quicdaduer 
fus fpirítum concupifcebat, neq; (pírítus aduerfus carnem . Aduentu ueró eius 
edocti fumus, qua carnis efTent propría, quaj fpiritus : doctrínacg eius quafi 
oladius uibratus carnem fpirítu diflecuit;difleparauitep,ut inde uiueremus ín 
fpirítuyneqarerum noftrarum fummam ín carne,fed ín fpiritu (tatueremus,non 
corruptionem à carne;íed beatorum uítam à fpirítu ín lucro repofituri, 
M3'O | R»:S5: 
E Scythas, qui multa Αἰ gyptiorum more confinxerüt, à quibus, ut ue 
teres quidamautores tradunt, etiá ínftítuti funt, gladius mortís erat ym 
bolum: fuitd; maximu omnium illis iuramentu,uentum & acinacem atteftarí: 
(acínaces enim ut Medoru, ita corum gladíus eft)per hunc quídem interitum, 
aut falutem : in eo ením falutis fuz pracfidia (tatuebant: peruentumautem ani F 
mam,hoc e(t,uítam interpretantes,quod fcilicet tandiu uiuamus,quoad uitales 
auras carpere permiffum eft, Pari modo in oftentís mali hominis & cedem mi 
nítantis habitus: ut Heluidio Pertínaci accidit, quiante triduum quàm occide^ 
retur,ín pifcina fibi uifus eft uidere hominem;à quo gladio infe(taretur.Eodem 
fignificato formidabilis minabundufcdj Galba,cognita Neronis nece,fufceptacg 
Cafarís appellatione;iter ingreffus e(t paludatus,pugione ante pectus à ceruíci^ 
bus dependente,ufu toge non príus recuperato, quam omnes qui res nouas mo 
liebantur opprefsifTet. CQruid uero libelli duo,qui reperti funt in fecretis C.Ca 
ligulz poft eius necem, ín quibus notze nomínadj continebant morti deftínato 
rum^?przcfcripti em erát díuerfo título;alteríd Gladius, alteri Pugio nome erat: 
per hunceos quí clàm opprimendi effent, intelligebat: per oladiu, quos palàm 
czedere deftinaffent. Moliebatur ením Princeps carnificíng deditus,electifsimu 
quenqp utriufq; ordínís ínterímereomox Antiu, inde Alexandream cómigrare, 
IMPERIV M. 
las & poteítatem & imperi ex gladio fienificari, à noflra pietatis SEE 
ribus 


Taber X LII. 216 


A ribusaccepimus, Nam quod refponfumà pio difcipulo eft, Ecce duo eladij, fa 
crz Legis interpretes humanarum diuinarumdp rerum pote(tatem fub Chri 
ftianze Reipublicae principem peruenturam przmonítratum aiunt, |^ Apud 
Chaldaos ídem indicatum, cüm Darius uaginam acínacis, quem ec(tabat;P er^ 
ficoornatu confpícuam haberet, longe ante quam Alexanderé Cirzecía moue2 
ret ín Á(iam, eam ornatu gracaníco comuniri iufsit, quo facto Chaldzi refpon 


derunt, Imperíum, quod Daríus obtinebat, in corum íus uenturum, quorum 
arma imitatus effet, 


DE SECVRI 


zm St & Securià fecando nomen:quare Demofthenes Phocionem orz 
| 753184 tionum fuarum fecurim appellabat, breui enim ille,fed acuta oratío^ 
X ne,Demof(theniplurimu aduerfabatur.Et Híeremias,fermones Do 


274 mini ficut fecurim aít,qua uel petras incidat, 
B ESYODUOIDAUVOCBCOE X. 
ἘΔ non Romanos tantüm Coníules infignes faciebat, πετὶϊπι & Lydia Re 


ges,quorum geftamen erat, Inde Jouís L'abradei fimulacrum, quód fecurís 
labrys Lydorum uocabulo dícebatur, 


ΒΘ. 7167 O:S' S4 


Omanari uero fecuri fignificata cüm fcholís (int omnibus admodum uuL 

gata,plurimíds unà cum Plutarcho rem interpretati fint;eas adfícelus,quod 
emendationem non reciperet,excidendum comparatas, ulterius ego dehís quic 
quam in medíum afferre fuperíedebo. 


ANIMADVERSIO. 
INE apud Romanos tantüm,fed ctíam apud aliquot Graecorum σε» 


tes fecurís feuerifsímae fuitanimaduerfionis hieroglyphicu,ut ín Tenedio 

nummo,de quo Pollux,cernere eft, Tenediorum enim Rex cüm legem eam tu- 

liffet,utin adulterío deprehenfi mas & fcemina eodem fupplicio fecuri fubijce^ 

rentur,necy filio peperciffetfuo,rem co monumento iufsit ínfigniri, quo Tene 

C díus numus fignatus eft; de quo Aríftoteles ín Tenediorum R.epub,una quip: 
pe parte fecurís eft cua, altera capita duo, 


DVRATVRA MEMORIA, 


I antiquorum memorijs plerifcg fecurim & afciam, fed hancfrequentius,ui/ 
deas adículptam;addito etíam elogio, Sub afcíam dedi uetuit,quotiens defun 
ctus nonoblíterandam de fepulchro memoria cauet, auerfadj ídeo fcalpitur fer^ 
riacies , Sed ín díuinis literis perafcíam fimpliciter prauorü hominu ín ínfectan 
dis abolendísc; proborum operibus (tudium & conatum íntelligimus, ut Pal 
mo:In fecuri & aícía deiecerunt eam, 


ΤΕ ΕΑ ΤΌ: 


FIN 


Pierii Val.Serra,& Galea. 


ἌΓΟΙ QVE T WV RA: D 
NOE uero Cyprianus fentit, rei ruftícae, quam Saturnus docuiffe fertur, f. 
gnum fuit, Nam finis cíus induftriz eft, metere,fructusdg colligere, 
Q. A'S TW IL GLADEIT O9. 

Vam ueró falcem in cuftodís hortorum manu ueteres pofuerunt, ad fures 
Cy e aucto ne fructus lederentdeterrendas, antíquum inuentum eft, 
caítígationis quippe híeroolyphicum, Apud Zachariam Prophetam fiquidem 
legas cap.1111.Falcem quam uidere uius eft, longitudinis cubítoru uiginti lati 
tudinis decem,contra fures eam, &C contra periuros exacutam, inferricg eam ín 
domum furis;atcp períuri, 


DE SERRA. 


£367 INter in(trumenta fecandi & Serra e(t, eadem militare uocabulum, Ea 
2 ᾿ (ant in Αἰ σγρείοτγιιπι obelifcis frequens habetur:czeterüm apud eorum 
/'s/] autores,quos uíderím,quid ea fibi uelit,traditum non inueni, 
MALEDICENTIA. E 
de maledicentíam,(iue ut ipfe (cribit;maliloquium, perSerram figni. 
ficarí obferuauit, (iue id ob dentium feriem, quae mordacítatem innuere ui 
deatur, fiue ob ínuifum ftrídore, maximedj auribus infenfum, quem in nodos 
praertim illapía reddi tacerbo,ut inquit Lucretius,horrore concitato, 
INcipitem uero pugnam, uictoríam alter; 
hatim modo ín hanc,modo ín illam parte, 
uíciísitudine faepius uaríata, ínclínantem,(ieni. 
ficare qui uolunt,Serra pugnare dícüt, aut prae 
Jíari,Id effe tunc, Fe(tus aít, cim freques eft con 
ferte pugna uícifsítudo, cumqj afsidue accedi, 
tur & receditur, neq; ullo confi(títur tempore: 
quod quídem ab fecandi oeftu defumitur, ferra 
quippe modo ín hanc,modo ín illam partem αἱ, 


fidue tracta, | e d ——— 
SVBSIDIVM. a MERE 


7 


AUN ΤΕΣ Ὁ ΡΥ ΝΟ ΩΣ 


ELA τς 


ΓΤ E ferra fubfidíum Πσπίβ, 
cat, de quaapud FI. Vegetium . Si ducenda fitferra, ex abundantibus ducerz 

dam efle, propterea quód fi deloco fuo ordínatum militem transferre cceperís, 
.. wuníiuería turbabis, Serra enímáà (trenuis directa, ante frontem hoftibus opponi 
x tur, ut turbataacíes reparetur: fitcpad fimilitudínem A líterz, uellibellae fabri 
^ C lís.Fuitetiam Serra Germanicínumminota, de quo apud Tacítumlegas, ead 
/i'*« :decaufaSerratus dictus, 


E WS 


DE GALEA. 


| Voníam dearmis ad offenfionem comparatis eft dictum fatís,nunc 


e 
τ - τὴ ἢ 
Y 


de galea & thorace, quac ad defenfionem accipiunt, dicendu aliquid, 
PIRZDIN:G EPI AS50O:G; CXII. ? 3 

1x91 V T Alea, qua Plutonis caput ín primis tegitur, fignificat occulta 

εἴς principía eenerationis.Plutonem autem Solem interpretantur,eo tempore 


quo per hyemem remotas ἃ nobís mundi partes circuit ; unde etíam Proferpi^ 
nam 


Liber X LII. 217 


A nam rapuiffe confinxere,de cuius rei fignificato pafsím habetur.Tlfud addam,fce 
(o ptrum illi &breue & aduncum figurari,quod ínferiorís regni indícíu habeatur, 
RE OUMSAS 
p quoque caput galeatum ín nummís pafsim,& alijs ueterum monu: 
mentis, Id quanam alía de caufa fieri dixerimus, nifi ut fuifTe cam omnino 
Martíam intelligamus? 
EI "Thelefillae Areíuze poétícis (tudijs clarze REIP 
ftatuá fe uidifTe Paufanias affirmat, que una 
manu galeam,altera uclítarem haftam teneret,li 
bris circa pedes appofitis , ob preclarum fcilicet 
facinus, quód illa czíis acie ad unum Argiíuís à 
Cleomene Spartano, fenes & pueros armatos 
moenía tuerí iufferit, 1 pfa cum ualiída mulierum 
manu ho(tem ad urbís direptíonem incurfante 
exceperit,fuderit,fugaueritdp. 
B ΕΣ ΟΕ ΟΣ 
e uero Periclis ftatua cafside tegerentur, 
(i quafierit quís,fciendum idà fculptoribus ea de caufa excogitatum, ut co 
remedio capítís uítíum emendaretur: capite enim is fuifTe tradítur oblongíore, 
nec ceterís partibus reípondente, quod deformioremhominem reddebat.Con 
ftat eumab obtreciatoribus ea de caufa οοινοκέφαλον appellatum, utpote qui ταν 
putíunci inftaracutu notarent.()uo uocabulo nónullí decepti καυοκέφαλον apud 
Plutarchumlegi credídere,cómenti etíam caufam,fed íneptam & importuna,id 
cínomínis datum ob agendi fandicj libertatem, quam 15, ut íjdem aiunt, ad im^ 
pudentíam ufq; uendicaffet, 


DE LHORZACGE. 


MVNIMENTVM. 
zz5Horax porro munimenti fignum ponebatur : uitalía enim defendit 
j uniuerfo pectori circumfufus . Ded; hoc Anti(thenes Philofophus 
dicere folebat, αὐαφαίΐρετον ὅπιλον ἄναι 003 ἀρετίιὺ, uirtutem quód auferri mi 
:25315) nime poffet, munimentum efle, INam & entis & clypeus excutí,a 
mítticg poffunt:fapientiz arma, qua quis accínctus fuerit, firma funt & (tab 
lia,In pectore autem íta habere fedem fapientíam, ut pro fapientia pectus ipfum 
aliquando ponatur, oftendit Horatius, ubi dícit Epiftolis: 
Non tu corpus eras [me petdore. 


PVGIONES. 


|catum eftex Díone;pugiones cedem,pileum uero libertatem figní 
ficare,proíndecg ex nummo illo, Brutum & Caísium per caedem pa 
tratam patriz liberatores indicari, non effe hacc duximus 

ulteríus repetenda, 


Gg 


Ριε Val.Caftra. 


DE CASTRIS 


ΤῈΣ ἢ INtter caftrenfia ornamenta honorescp,inuenías plerifque locís non 


nimaduerti, 

(δῆτα quidem huiufmodi quam adpínximus contignatione fabricata erant, 
tienís octo pro parte qualibet ita compactis, ut tribus quae locís in tranfuer^ 
fum conferta, clauis fiue fibulis leonína capita pra fe ferentibus coniungerenz 
turquorum quídem clauorum híeroglyphícum ín prímis erat, utín Leone fuo 
locodícum, Vigilandum effe. ^ Suprahuiufmodi ca(trorum fpeciem capita 
duo adículpta erant, uelo quodam à dextero ufqg inlzeuum protento, & fuper 
infidente, Supra utrungs caput fingulz aurez. A Caftrorum angulis, inferio^ 
re parte, loculí duo, unus hínc, índe alter,qui quadrata forma, íntus uacui,ín a^ 
cutam cufpidem definebant. Hi terrae ímpíngebantur pro theca, mox (igni pars 
imaineum inferebatur. — Ibídem erat & pullaría cauea cum duobus pullis pa 
fcentibus:ínter quam & caftra fignum Aquila conto przefixum. Iddg manife(te 
oftendit,quaratione fieret,cüm exemptus loculo contus fufpenfus uídeatur,lo^ 
culo uacuo apparente. À lateribus longifsimi conti duo, fignis, praemijs,&ge(ta 
minibus militaribus ín(tructi: ín quorum fummo cuípis ad loculorü formam: 

ima pars ferro praemuníta, capulisqg praedita , ut comode fifti & auelli 
poffent,Sed iam & inícriptionem harum rerum indicem, 
& faciem ipfam marmoris repraefen; 
temus. 


M,POM- 


E 


Liber OLET I. 


M. POMPEIO. M. F. ANI ASPRO:'T, 

IDEGUBC UMP OIE TN NX RS P0 pr. ΠΡ t: 

PRAM&P..IAXE G. L1]. CIREN. PRXEE. CASTR. 
IGB Gi 39 JE ΟΠ ΕΣ 


ATIMETVS LIB. PVUVLLARIVS 
FECIT' "ΕἾΤ :STPBI ἘσΓ 


M. "POM P E'/LÓO.'MÜU)"^pEÉT.Cc'up NS ge: 
COL. ASPRO SATVRNINAE 


L 


LM i 


7 


FILIO:.SYO.ET 
M. POMPEIO. 
ÁSPIR'gELBL. 


ULJ 


VXORI. SVAE 
ΜΕ ΘΙ. 
MINORI, 


b 


5 : EJ 
ixlI[corn ΠΙΡΕῚ 


GST 2 
IUEERCET-UATA 
— 


COH ΤΙ RR 
NES LL 


dup 


e quo uiden 
dus etíam Cornelius Tacitus, ín 
expeditione Giermanici , ubi de 
hocloculo, fiue dc fiftendis 
fignisloqui^ 
tur, 


Apud Dionem feees de loculo 
paruo, in quo Aquila aurea coL 
locaretur, eum longifsimo con; 
to przfixum in exercitu à figni, 
feris geftari, qui ut facilius im^ 
pingiterrz poffet;ín acutam cu^ 

 fpidem 


Ges 2 


Pierii Val. Caftra. 


. * Ω Ω Li ., . * D 
Sed quoníá fuperioris marmoris ínfcriptío quaedam habet que interpretatio 
neindigeant,ut v . Centurioníis fignumapud ueteres ufitatiísimum, & alia ín 


dí&ionibus conciía, operzprecium uifum eft, ne quidà quoquam defideretur, 
totam cam explicare, 


MARCO POMPEIO, MARCI FILIO, ANISIO ASPRO CEN 
TVRIONI LEGIONIS DECIMA£QVINT.£ APOLLINARIS, 
CENTVRIONI COHORTIS TERTIE£ PRETORIE, 
PRIMOPILARI LEGIONIS TERTIA& CYRENENSIS, 
PREFECTO CASTRORVM LEGIONIS VIGESIM& 
VICA ΓΟ, 
ATIMETVS LIBERTVS PVLLARIVS FECIT 
ET SIBI ET 
MARCO POMPEIO MARCI FILIO, ET CINCIA& 
COLLIBERT/€ ASPRO SATVRNINZA FILIO 
$VO ET VXORI SV£ MARCO POMPEIO MAR- 
ci FILIO COLLIBERTO-ASPRO^ EI 
LIO MINORI. 


PIERIVS VALERIANVS AD REVEREN- 
DISS. PATREM NICOLAVM SCOMBERGVM CARD. CAM» 
PANVM, DE IIS QV&€ PER SELLAM, CVRRVM, ET 


fulmen fignificantur, 
EX SACRIS AEG YP TLhORLVM/LITER!TS, 


Sea] odtxme vereor, fapientifsime Pater ne aliquando me tacito cogitationis conuicio 
E verberaris,quod tue erga me beneficentia tibi cocius,totq im[uper meritoru, qua 
R Ha re fumma femper alacritate profecta fant,mullum adhuc grati mimi [gnum in 
Exc ze comfpexeris elucere.Sctas tamen acadi[Je,ynon negligentia,non vu[hcitate,son 
vlla tuorum erga me meritorum obliuione,fed ob eximiam comodorum,qtue abs te Jum afadue 
con[ecutus, magnitudinem. £a quippe vel [rngula, pro quibus immortales tibi agere gratias de- 
bui[[em, ingepium tta meum obruere videbantur, ne potuerim vlla vnquam meditatione pa- 
rem verboru copiam excogitareyaut vlla mibi in parte [atisfacere. Dicendum emm erat, quan 
tame [emper humanitate vir tantus amplethi per(eueraueris, vt mearum omnium verum pa- 
tronus extiteris offiofifsmus:vt vita dignitatisq, meerationem omnem fauore prafidiod tuo 
tuendam, iuuandam, Je flentandam, ormandamá, etiam Jet Ceperis : denia, autor fueris yt illu- 
ἥν adolefcens Hippolytus,quem ἃ fummo Pontifice etus patruo mihi regendu n[lituendum, 
mandari procuraueras, me tandem egere vetuterit,ynde fjathum,vt aliquando me mili a[fere- 
re,  intermi[[a per tot annos Skudta vepeterelicuerit, quoda, parturiebam opus abfoluere de- 
mum  [perem,quod omnium meritorum maximi femper appellabo. Nam etfi alia periucunda 
Japemili fuerant, nulli tamen boc τ opportunius accidit ned, comodius. Cutus quide con[rlg 
mei maiorem in dies frmgulos frutti, vo uptatem 4, percipio. Hinc entm euenit,vt multain ami- 
c05,qt05 mihi paria literarum comercia conciliauerant, non obfcura fovfitan extarent officia, 
daretura, interim occafio, vt meum [ummum erga te fudium imciperem omnino patefacere, 


quad 


Liber X L III. 219 


A quod omnit maxime cipiebam 3 Parum emm exi[limabam talia mem cogital]e, qua men 
u femper firmiter mbaferant mr res tpfa aliquo, vtut fieri poterat, figno C&teru oranibus Inno- 
tefceret.Lfum ttaq, es yniu ὃ comentarijs,que per datum à te miln otium confcripft de vmysit- 
εἶδ [egyptioru literis tibi. ft quid hoc adem facit dedicare.[In eo continentur Gerrus Sella co» 
Fülmen . Sella,vt quies demi aliqua laboribus detur tuis, quos vt empub. (, brifiana pleni, 
locis conuullam firmares,bonam orbispartem ambiendo, qued, viia, labefatfata cerneres, pru 
dentia confiltoo, tio refarciendo tolerafit. C IYYUS, 17, quo doctrine fapienti«d, tue fublimitas 
prouebatur. Fulmen, quod tue fit imdicium claritatis cg fama. IDicent aliqui impudenter ἃ 
mefatlum, qui de picturis, de fignis, de artificum operibus inklituerim cum eo fabul 4r1, quem 
con[iliartu, quem fo cuc vbi ardue quad, res inciderint deliberande maximi quiq, principes [{- 
bi ad/cifcere contendant : agnofco quidem banc culpam, c inepte fecile profiteor, qui te ngts 
hisobtundere cogitarim : fed mala c ἃ te e ab alis defiderart prudentiam meam,quam mi[i 
hoc qualecuna, eft feciffem, memoriam fidem, amorem,cultum ce obferuantiam officium de- 


na, inum fortan exquiri. 
B D' E--S* DE. 


ΖΞ, V mmorü Principum οὐπαπιεπία, ἱπΠοηΐδορ & multa & uaría fuiffe 
*'alibi recenfuimus, fed nullum unquam fella fublimius, neq; augu^ 
SCA s (tius,neqruenerabilius habítum.R elíqua ením ad humanae tantum 
525:—4.-] amplitudinis decus facereuident, πος δά diuínze propémodü maie 
ftatis honores proximüm accedit. C)uare minime arbitror me operam elufw 
rum, fi multa quz defellae dignitate tradita funtà ueteribus, ín cómentarium 
hoccollecta, fi quís huiufmodi rerü cognitione delectetur, ín promifcuo u(u fe 

cero,meascp fuper his lucubrationes ftudiofis omnibus coómunícauero. 

PEARoENNITAS. 
E perennitatís, zcternaecp quíetís hieroglyphicum effe fellam, plerifqsTo 
cís toto opere difputatum eft ex /Egyptiorum facerdotum ín(titutis, cod; 
praíertímloco,ubi (edentís Cynocephali (ignificata percurrímus: (icením eum 
(tatuebant, cim zequínoctij quietem aequalitatem defcribebant:quae quidem 
necefle eft ibi fit,ubi níhil (ubfultat quod alterum inquietet, fed omnía firma (ta 
C bilíacg inzquilibrío conquiefcant. Quin etíam ueteres Deum infantili ztate, 
utpote unícum atcp perpetuu rerum omnium príncipium, nullo conficiendum 
Íenio,interlotiarboris ramos conquieícere profitebantur,utpote qui díuinitaté 
ex ipfo fedentís habitu ínternofcebant, quem nulla unquam poffet inquíetatio 
folicitare, Numa Pompilius Ioui laminem afsiduum facerdotem in(tituit, cui 
praeteralía ornamenta fellam etiam decreuit, & duos illí comítes Martialem & 
Quirínalem, πο ueró ad firmitate attínet,eíufdem INumz praceptü fuit, ut 
poftadorationem federent;boni omínis caufa,ut Plutarchus arbitratur, quo fci 
licet preces efTe ratas augurarentur. R eligionem hanc fella fuper, fecutí plurímu 
funt Romani principes. Hinc Macrínus Imp. ciim Bafsianum Antonínü inter 
díuos referri procuraret,tum multaalía,tum przcipue duas etíam ftatuas feden 
tes ciuili habitu illí decreuit,díuos eos,ex eo quóédfederent,interpretatus.INa(a; 
mones autem,quoód ab obitu ad Deos euolare fe arbitrabantur, quó fierentdijs 
ipfis propiores,cüm moriturí erant, ínter expirandum federe, 
acfedentes etíam fepeliri uo» 
lebant. 


1 Ὁ 


o 


Pierii Val. Sella. 


£TERNITAS. . 
Sm hanc eternitatis (ienu oculata fide perfpicimus ín nummo quodam, 
ín quo Romz (imulacrum eft in fede cum ancili & ínfcriptione, R O M AE 
AETERNITA S. cui fcilicetlupiterapud Virgiliu fateatur nec metas rerum 
nectempora pofuiffe, fed imperium (fine fine decreuiffe, INam & ipfum Romz 
uocabulum, natíones nonnullz ex patriz línguz fignificatíone seternítatem ín 
terpretantur.In numo cuíus infcriptio e(t C LO D. SEP T. ALB. AV G. idem 
fimulacrum e(t fedens,dextera geníum porrigens,lzua uero iaculum terra affi 
gens,cum eadem A:ternítatis inícriptione, 
MEIST; 
pene eeternitatis fignificatio effecit, ut & V e(ta per fedem exprimeretur, 
uel fella illiante omnia dedicaretur. Itagg dijs reliquis apud Platonem,P hae 
dro, duodecim ordinibus domo diíerefsís, acalatum Iouis currum fubíequen^ 
tibus,fola V e(ta refidet domi, eacp ubique fedens fculpi & pingi folita.|Nam in 
Caligulz nummo gemmata fella fedens, dextera pateram porrigit, fini(tra con; 
tum terrzaffigit, cum eadem ínícriptione, V E S T A. Inalio Titi Vefpafiani, 
ipía eadem fedens cum conto, dextera genium fu(tentat:líterz, V E S T A.In 
nummo hoc infcriptio inferne,in altero fuperne pofita e(t, 
D Uprwvtyas. 
Ton fpecies, uti fuperius de Bafsiíano dictum,relatum quempiam in Deo 
rum numerum oftendit,quod ex inícríptione, quz eft, D 1 v v 8, intelligi 
tur. Nummus e(tcuius infcriptio DIV VS AVGVS T V S.abaltera facie, D I7 
VA AVGVS T A, ip(a fellafedens conto innixa, dextera duas fpicas porri 
oit, Inluliz Auguí(tz nummo Dea fignata eft fella fedens, pinu dextera prae 
tendens, leone accumbente:infcriptio, MATER DEVM. Indíuz Fau(tinze 
Pix imulacrum muliebre e(tfedens cum lancea, fignis ante affixis,quod pílam 
cuiaquilainfidet porríoit:infcriptíio,MA TRI CASTROR V M.NamM.An 
tonínus eius maritus Fauftinam fubito morbo exanimatá,diuam à Senatu ap^ 
pellatá gratulatus eft, Matrem ueró ca(trorum ideo ipfe uocitare folitus, quod 
eam fecum & in zeítíuis habuerat, 
Mew ucró propríum Deorum fit perpetua SPI RRLTERES: 
frui quiete, neq; ullos humanz uicifsitudi, 
nis cafus in pofterum expauefícere, fecurítatem 
inuenías híeroglyphice plurímüm fella compo: 
fitam. In M, Aurelij Antonini Brít, nummo 
dea fedens caput manu fuffulcit, dextera radiü | 
tenet: quae uero manus caput fu(tentat, eadem 
fella innititur, Infcríiptioeít, S E C V RI T A 
TI PERPETVAE. [παΐτετο Imp.M. 
Iul. Philippi Augufti,dea fedens εἴ, τα dexte 
rafagittam tenet,Iaeuam fupra caputtollit inni, 
xam fellze.Infcriptio, sE C vVRIT. ORBIS. Innummo quodam Imp. INero^ 
nis Cavfarís Aug. P. M. T R. P. P. P. deafedens araappofita radium laeua tenet, 
dextera caputab occípitío fuftentat, cum infcriptione,s E C VR I 
TAS AVGVS T I.quodmihireducitín memori Ὁ 
dictum íllud,In utranqgaurem 
quicícere, 


CON» 


Liber XIBIIE 320 


CONGIARIVM, 
^ [nn & congiarium dari folitum fimulacrís tribus pro tribunali fedentibus, 
ín nummo Clodij Pupíeni cernitur.Etín nummo Domitíani C Os. X111. 
congiaríum ipfe fedens populo elargítur,cum infcriptione, Lv D. SAE C. 4 
des ueró íuxtà fita e(t, & ín tribunalis facie litera appofita funt, S. V. F. P. D. 
Quarum fententíam íta reperíà nonnullis ínterpretatam: Sedem uouit firmam 
prímo decennalií, 
AKDITVMVS. 
AS quoq; Gienificaturi facerdotes ijdem Zeyptij, hominé pro tem^ 
pliforibus ín fede (tatuebant, co amictum indumento,ijscp geftaminibus 
ornatum,;quz late Eufebíus libro undecimo de praep. Euang.recenfet, ubí tem^ 
plum Serapidis defcribit, & cu(todes hos ipfos paftophoros enumerat, ab (acer 
dorali (cilicet habitu ficcognomínatos, à Latínis alías zeditumos quafi dium 
intumos , aliàs zedítuos à tuendís aedibus appellatos, ut apud Charifium eft. 
Prauidit Dauides principes facerdotum c ludzis futuros, qui aduerfus (τίν 
ftum infurgerent,cüm dixit: Adueríum me Ioquebantur qui (edebant in porta, 
INam & idem mos pro templo fefsirandí, apud Hebraeos etíam fuit. Sed curab 
A ayptijs,à gentibüsue alijs exempla quaerimus , cüm diuínz ubíqy litere de 
throno Dei tam multa protulerint ? V iditením IMlichzeas Deum Ifrael fedente 
in (ede fua , & Efaías, Dominum fedentem fuper thronum excelfum atq; fubli 
mem, & apud Hicremii, thronus gloríz, exaltatus ab ínítío locus, fanctificatio 
no(tra, fuftentatio Ifrael: quz quidem omnia hirmum & (tabile Dei (ignificant 
imperi; & utinquit Adamantius, (iue de Chrifto uolueris ifta intelligere,non 
peccabís;fiue de Patre,non impie fenferís: eftenim thronus gloriz excelíus,&c à 
príncipio, A(Tertor nofter;propterea regnü eius & fanctificatio no(tra Chriftus 
eft, quia & ille fanctificans, & nos fanctificati ex uno omnes fumus .Ideo uero 
eum federe dícimus,aít Euthymíus,quód hínc Regiam eius dignitatem, ftabiliz 
ratem, & uenerabilem iudicis autoritatem imaginamur, — ltafedere fuper fe^ 
dem fuam dicitur Deus,qui laté Dominus fuper omnes gentes regnat.Quuín & 
malignus cüm Scythas, Turcas, & plerofqgalíos à Septentrione barbaros, alíos 
impios,alíos hzretícos fibi addicendos prarfagi(Ter, pona;inquit,thronit meum 
:ad Aquiloné;inde ením malí genus omne,;per tot zetates, per tot fecula, in quíe^ 
tiorís uitz prouíncías cotínenter effluxit . Cüm ueró fuper Cherubin federe po 
nitur Deus,intelligitur de fumma fcientíz plenítudine,que tum angelís,tum τ 
τίς infigni pietate praeditis fupera(titit, de quaSalomon Prouerbijs:anima eíus 
fedesfapientiz, ^ Atfcabellumà fcamno fededeminutum, humilitatis & δίς 
ionis, inquit Bucheríus, indíciu eft: ut Pfalmo, Donec ponam inimicos tuos 
fcabellum pedum tuorum. Accipitur & pro Chrifti humanitate: ut, Adorate 
Ícabellum pedum eius.INam & pedes pro Filio ponuntur in diuínis,(icut caput 
Pater,de quoloco fuo, 
DOCTRIN Á. 
pum Ícy ueró hieroglyphicis cathedra doctrinz fignificatu habet: atqyíta di 
uus Hieronymus & pleriqsomnes interpretantur locu Euangelicü : Super 
cathedra Moyfi federunt fcribae & P hari(zi, Ita illud Pal. prímo : Et ín cathe 
dra pe(tilentíz nó fedit. quod pro doctrína nó fana interpretatur Euthymíus, 
hareticorüaít Eucherius:beatíds porró illi habentur, qui pro fceleratis nó (tete 
rint, X cu ímprjs atcp peruerfis minime federínt, C)uauís pro peftilentía nónulli 


Ge 4 


Pierii Val. Sella. 


accipiant,derifores: & pro cathedra, focietatem ponant: ut fit, necp commercium D 
habuítcum ijs quorum íngeníum & docirína omnís, eludendís decipiendisqg 
mortalíu anímis exercetur , Quod uero Paraphraftz nonnulli (cripferint, πες 
focius fuíteorum qui ftudio faciunt male, multo mínus eo dementiz peruenit, 
utimpoftorum illi uita placuerit. L'atínu eftomníno,Afsidere cuipiam, pro fo^ 
cium effe,uel (imilem,;uelímítatorem, Hinc Horatius Epiftolís: 
arcus ob haredi curam,nimiuma [cuerus 
-Afsdetim[ano. — hoc e(t par,ucl focíus;aut fimilis eftinfano.Sunt qui 
cum fuperiore fignificato cofentientes, per cathedram hocloco perícuerantiam 
& firmitatem ín malis operibus fignificare uelint, INam defidere, unde defes & 
defidia,contationem indicat huiufmodi. 
CO: N5STVoEHE-A-T 1:05 

Vin & confultationem per feffum ex Αἰ eyptiaca doctrina fignificari mani 

feftum. V ulgatumdj apud nos illud de Romaniís,fedendo eos uícifle:quod 
ad confilía referunt eruditi,utapud Plautu is qui nímío plus fapere fe fedentem 
afTerit, & quod apud Maronem, Turnus facrataualle fedebat, legitur, exponit E 
Seruius, federe, e(t confilium capere. Multadg apudalíos etíam in hanc fentenz 
tíam. INonotíofe pofitum eft in facris concentibus Píalmo x L 1 X.Sedens ad^ 
ueríum fratrem tuum obloquerís:íd enim κατελάλφς índicat.Sedens,hoc e(t;conz 
fultó,non fubítairaaliqua percítus, no dolore concitatus, non repentina aliqua 
rc commotus, fed animo conquíefcente, & fponte de calumnijs agítante,uclalí 
quid,quod obefle poffet excogitante. 

QvE SiS AUT ΘΝ 
INE defunt,qui federe pro ceffare ponunt, Horatium fecuti;qui de pufilla 
nímo dixit: 
Sedet quitimuit,ne mon fuccederet. 
Viti ftare,ad expeditionem paratum efle,interpretantur.Ita Maro: 
Stat ferri acies mucrone coruíco, — Strila,paratanect. 
Itapro defidefedentem,;uel qui nihilattentet;intelligunt, 
OPIS IMPLORATIO. 

Lludnon omiferím, implorantium opem fuiffe morem apud hofpites, quos 
lntensin foro fefsitare: quod apud Alcinoufeciffe VlyfIem Homerus fcri, F 
bit,neque difsimulauit Apollonius.Et Martium Coríolanum patría profugi, 
Aij Tullij Volfícorum príncipis fupplicem fa&tum,ad focum fedentem fcribit 
Dionyfius Halícarnaffeus. De Themittocle quocp ín exilium abacto,talia inue 
nies apud Cirzecos hiítorícos, 

ADILIS' GVRVLIS. 

ER uero fella eburnea propriu Zidilíium Curuliumhieroglyphicu, quod 
quídem quoníam alijs aliquot magiftratibus debebatur, anímaduertendu 
apud Plutarchum, Mariío,duos apud Romanos Adilium ordines fuiffe, quo^ 
rum alter fella, quae curuos pedes haberet , utebatur, in qua fedentes ius dice 
bant:huicd5 honori aderat magi(tratus nome.Inferioremalteru popularem uo; 
cabant, Quuód fi quisà maiori honore decidiffet,ruríus ad alterius petítíone ac 
cedere cofuerat.Paulodj infra, Maríus cüm ad Herenniü refponderet,huíuímo 
di fellà ἀγκυλοπόδα memorat,que cuiufmodi effet in numifmatis íntueri lícet:dug 
ením huíuímodi cufe habentur fuper tribunali, in M.Pletorij Aed.Cur.numo, 
utomníno índe qua fieri (pecie folerent felle illae,confpicuu fit, Magna aute am^ 
bitio 


Liber ΧΕ LIII 221 


* 

A bitíio Romanis fuit eburneis huiufmodi (ellisad clarifsimos quofq Reges,quo 
rum amícitíam fibi concilia(fent, dono mifsitandís . Interampla quippe dona, 
quz Maísiniffze Numidarum Regi miffa funt, fella etíam Curulis fuit, Ad Sy; 
phacem quoqj cum donis alijs fella mifTa, cüm is fe Carthaginenfibus inímicu, 
Romanís amícum per legatos profe(Tus effet. Et Ptolemaeo IE eypti Regíciim 
legatíad commemorandam renouandam«qf amicitíam mifsifunt, tulere dona, 
togam, X tunícam purpurcam, cum fella eburnea, Et confules ciim magi(tratü 
inibant,in fella eburnea federe folebant, Vnde apud Ouid.Faítís, 

€t nona confpicuum pondera fentit ebur. 
Sed hzcmiífa facíamus, quae omníum funt hi(torijs peruulgata, in currumdg 
protinus à fella ipfa infiliamus. 


DE' CVRERYV. 


x5 Roximus ad fedem accedit currus, multis & ipfe hieroglyphicis in; 

74-. fignís, quae commemorare infinití propémodum operis labor efTet: 

z$ fedenim ea tantüm recenfebimus,quze uel ín nummís,uclautorü de. 
: 


59 uetuftate librís comperiuntur, &fi qua facientad pietat£, ea nequa^ 
mulabimus, | 


T RIV.MP:H:V S. 

Ané con(tatapud Romanos & gentes alías currum triumphi fignificatum 
S de cuiuímodi uictoríarum monumenta paísim ín nummis, ín arís, in 
arcubus confpiciuntur.lís aute quí tríumphaffent,(tatug in curribus ponebanz 
tur,quaz ob id críumphales appellatae funt, Earum uero ftatuarum ornamenta 
erant, quz Liuius enumerat,coronaaurea fella Curulís eburnea,cburneus fci 
pío,toga pícta, Xpalmata tuníca.Sellam auté Curulem ea de caufa dictà uolunt, 
quód curru honoris gratía folíti erant ín Curíam uehi Senatores quí Curulem 
magi (tratu,hoceít, maiorem honorem gefsiffent, in quo curru fella effet, fupra 
quam confiderent, 

AMPLIATOR IMPERII. 
wpbiummpsali autem effigies Roma rjs omnibus decreta eft, qui fines Impe; 
τῇ ampliaflent, Augu(tus uero memoríze ducum, qui populi Romani Im^ 
C períum ex minímo maximum reddidiffent,proximum à dijs immortalibus ho» 
norem przítitit, itaq; GC opera cuiufqs manentibus títulís re(tituit, & ftatuas 
omniu triumphali effigie ín utraq fori fui portícu dedícauit, profeffus edicto, 
commentum íd e, ut illorum ueluti exemplar & ipfe dum uiueret,& ínfequen^ 
tíum aetatum príncípes exigerentà ciuibus. 
MARITIMA VICTORIA. 
Nnümo M. AGRIPPX£ COS. III.abalterafacíe Neptunus e(t,equos 
agens flagello fublato,ipfe curruí cymbae fpecie prae fe ferenti infiftens.Cym^ 
bainter utrung;equü fita, In puppí εἴτι nauigij auis c(talis furrectís,que aqui 
Iz fpeciem refert.L'itere)HIC OMNIPOTENS AECORIS.Vnde apud 
Horatium illud SufpendifTe potenti V e(timenta maris deo. V bí anímaduer^ 
tendum εἰς, C literam apud nos ordíne tertíam, pro ὦ pofitam more maío^ 
rum, qui Q literam olím exclufere, ut V elíus Longus atteftatur, necpà INigi, 
dío Figulo ín cómentaríjs fuis unquam pofita eft,te(te Victorino, Nummi πεν 


τὸ huíus fpecies nimirum uictoriam ab Agrippa contra Sex , Pompeium partá 
oftendít,quam Maro etíam celebrauít ín Scuto: 


Pierii Val. Currus. 


Parte alia ventis & djs Ζογήρρα fecundis D 

vIrduus agmen agens, cui bellinfigne Japerbum. 

Zémporanaualifulsentvo[lrata corona. | 
Suntetiam nummíalij ín uíctoríe huíus memoríam cufi, in quibus triremes tri 
dentalibus roftrís przedítze confpiciuntur,ut tandem aliquando V ireilíanum il 
lud incolumitati fuz reftítuatur, R o(tríscs trídentibus ; de quo ín ijs quae círca 
V irgilíane lectionis caftigationem olim elucubrauimus, plericy dubitant, 

IMPERIV M. 

pU oie autem, aut íummam rerum, fpeciofioresds magi(tratus, arufpici 

na quoqj percurrum fignificauit, Nam Tarquinius cognomento Superbus 
cim adhuc Roma regnaret, & Iouis Capitolini templu pene abfoluiffec, curru 
quendam fictilem T hufcis quibufdam ex V eíorum gente fingendum locaue 
rat, quem cüm íam confectü figuli in fornacem intuliffent, nó ut relíqua fictilia 
humore expreffo exilioreuafit quàm impofitus eflet, fed fermentatí panís in^ 
ftar intumuít, cod; magnitudinis cocepto robore duritíacp increuit,ut uix fub^ 
lato fornacís culmíne,paríetibuscj difiectis,educi potuerit, Confulti fuper hoc E 
arufpices refponderunt;apud quos eiufmodi currus afferuaretur, felicitatem δ 
imperium ijsportendi. 

ΝΡ πὺς 
E Iufdem boni omínís caufa,& aucupanda felicitatis affectationeinftitutua: 
/pud ueteres erat, utnoua nupta curru uecta traduceretur, quod Hefiodus, 

fiueis Ariftophanes Grammaticus fuít,Scuto Herculis ita defcribit: 

τοὶ pf? 9 ἐὐσώτρε ἐπ᾿ aom udo yox | 

Τ᾽ αὐορὶ γαναἴκα πολὺς δ᾽ ὕμϑύοι O^ ὀρώρᾳ. 

Hi curri inuellam gemali virginem amanti 

Traduxere viro,pafstmá, hymen bymenzus Excitus cantu. 


Ecligneum fponfz fimulacrum Cítheronis cófilio fabrefa&um, pro Afopi filia 
fuppofitum,S in curru conftítutum ab loue reperias,quó Iunonem,quaz díuor 
tium Éecerat,illuderet, Eo ueró nuptiali curru trís tantüm uectari folítos,fpon 
fam qua federet in medío, fponfum & parochum, Paufanias tradit. Parochum 
cum nímirum íntelligens, quem nos hodie anuli marítalis compatrem appella 
mus, περοχοι e παραξάτοιι regdtmopmoi kot. οἱ συμ-πορϑύοντες τῇ νύμφῃ ἀδὶ T8 (89 yr καὶ ““Ῥαύνμφοι. Ἐ 
ἘΝ Ἃ- 
Vódueró Cybelem curru inuehi finxerüt, ciim eadem & tellus fit,terra ip^ 
Q (ius libramentum in aére pendentis indicare Lucretius putat: 
Hanc veteres Gi vaum doti cecinere Potta, 
Sedibus in curru bigugos agitare Leones, 
-"ILris im [atio magnam pendere docentes Tellurem. 
Illud addam, ex ijs quas rerum natura partes habet, uni illi ueteres maternae ue 
neratíonís meríto coenomen índidiffe,quando itahominirilla mater,ut ccclum 
deorum,habita e(t, Haec nos nafcentes excipit,natos alit, femeldg editos fuftinet 
femper, nouifsímz complexa gremio íam à reliqua naturaabdicatos, tum maxi 
-meutmater operiens , Quod fi quís & caufam quarfierít,cur turrito capite con^ 
fpicua fit,eam Lucretius rationem in hunc modum exprefsit: 
Aáuralia, caput fummum CcInxere corona, 
Eximifs munita loas quod fustinet vrbes, 


Quo 


Liber XLIII. 322 


Quo nunc infignis per magnas pradnaterras 
Horrifice fertur diuina matris imago. 
In editis ením & excel(is locís urbes ponereantíquís mos erat, non tam alterius 
diluuij metu,quidíu mortalium mentibus infedit,quàm ut difficilior hoftibus 
acceflus foret. 
BATTI NAVIGATIO. 


E. Delphis Batti effigies ín curru, quem Cyrenenfes dedícarunt, po(tea^ 
quàm ís nauibus in Libyam traiecit, Auriga erat Cyrene : Libyae ueró ca 
pítí coron&ímponebat. De Batto autem qui T hera infula pulfus, Apollinis o^ 
raculo in Libyam profectus, Cyrenaícis rebus originem aufpicatifsime dederit, 
alio loco diximus copiofifsime, 


CI R/G'EN9SUE-S4 

V dos Circenfes perbígas & quadrigas,qua tot nummis fignatz funt,(igni 

Gicari, fatis omnibus innotuít, uníuería Gireecía cum Romanis eo fpectacu: 
lorum genere per multa fecula detentís. Idautem honoris habitum aurígarum 
factionibus, ut ín uictoríarum eorum memoriam nummi ipfi X bigati X qua^ 
drigati cuderentur,de quibus ín uíta V eri apud Iulium Capitolinulegas;poftu 
latum interdumà populo Prafiníanorü aureoru modíü propter equu ex factio 
ne Prafina,cui V erus impotenter fauit, V bí cauendum ne,utaliquot habent co 
dices, Parfimanorum legas, aut quid hac locutione corruptíus : fed uelutí Caz 
pitolínus à Veneto, V enetíanum fecit,íta PrafinianumàPra(ino deduxit. 


AWVRIGAT1560ELES-FIIS;«QNVMIS. 


i ccelo quoqg Aurígz fpecies oftendiítur, de quo íta Theon ín commentartjs 
Avati; Fabularum fcriptores, inquit, Aurigam eum, qui ccelo adfcriptus eft, 
imaginem effe dícunt Bellerophontis, uel Trochili, quí Callitheze filíus fuit:fo^ 
lenniacg huíus reí facra ín Argis prímu inftítuta, quod primus iunxerít curru. 
Sunttamen quí putent Myrtilí, funt quí Cillantís,quí Pelopis auriga fuit,funt 
quí Oenomai figuram ες contendunt, το ita Girzcía demum eft in unaqua 
que re contentíofa, 

DIVINÁ MAÍESTAS, . 
Δ ΤΉ curtios mortaliü fabulas quo curiofius profequamur, cüm Deus 

Opt. Mlax. fua fe confpicuum autorítate nobís exhibeat?cuíus fumma maíe 
ftas, qualíscp uideri ccelícolís & quantafolet, inuehítur curru, non eo ínquam 
Platoníco, in quo ὃ 99? μέγας ἁγεμὼν ch ξρανῷ φϑὶς πετεφνὸν ἄγων ἅρμα quei eru, fed de cur 
ru loquor quem Hetruícorum monumenta obferuanda nobis uetuftate often^ 
dére,quem ex Arameorum arcanis profundiísímae doctrinz uir Zgidius Vi 
terbienfis ín Círcum atate noftra prímus induxit. V erim fuper hoc quadam 
altíus repetenda funt, Arameiunum eundem librum duas effe leges díxerut: 
alteram fcriptam, alteramà Deo Mloyfi traditam : illam populis, hancfapienti 
bus:illam prouerbij rerum humanaru, hanclucis rerum díuinarum formam ge 
rentem:ín illa hiftoríam orbis condítiatq;adminiftrandi, in hac formulam ad; 
umbratzeatcy ad effigiem expreffe diuinitatis oftendi. Duo itídem Plato regna 
comemorat, louis € Saturni, regnumdj Saturni regno louis tanquá felíciusan 
teponit: (iquidem fub loueactio uítac; humana,fub Saturno ueró cotemplatío 
díuinorü fienificatur. De quorü temporü felicitate Platonicá ita fententía IVla^ 
romihi uidetur expre(sifTe, ut cum Platone currum agítet ad palmà , Ait ením: 


Pierii Val. Currus. 


ente louem mullifübigebant arua coloni, 

2Nec gnare quidem aut partiri limite campum. 

Eus eratum medium querebantip[aq, tellus 

Omnialiberius nullo pofcente ferebat. Mox de Ioue: 

Ille ynalum virus ferpentibus addidit atris, 

Pradarig, lupos mat, pontum, moueri, 

tela, decufsit folissgnemá, remotut, 

Etpafsim viuis currentia vina veprefstt, 

Ur varias vfus meditando extunderet artes 

PPaulatim,e» fulcis frumenti quaveret herbam, 

Ex ilicis venis absiru[um excuderet ignem. 

Tic alnos fuus. & quz pluríma de humanis fert omnibus nego; 
tijs fabfequuntur.Huncimitatus Nafo,utríufcg regnum íta defcribit: 

eurea prima [ataesl etas, que vindice nullo, 

Sponte fua fime lege  fidemyrettuma, colevat. 

Penaymetusa, aberant,nec verba minantia fixo 

Aere ligabantur nec füpplex turbatimebat 

Judicis ora fui, fed erant [meiudicetutt. δ quae multa profequitur. 


Sed utad rem noftram conuertamur, utrunq; duobus nomínibus appellat He 
brzus,illud opus B R E S C I T,accreatíonis,hocopus C VR R V s,&arcanz ín^ 
tellectionis. Leoís igitur fecundae huíus, quae arcana eft, per Mefsia & fuosape 
ríenda, per fpecie Currus apud eos confcribitur í4eyAvoixóc. Curru hunc Eze 
chiel quatuor ex imaginibus excogitauít;uídít ením ín díuína luce tanquá ídeas 
quatuor, atqj íjs ueluti gemmis ac figillis, formati à Deo funtangeli quatuor,o^ 
mnium cceleftíum mentíum & duces & príncípes. ἃ dextera Dei cemma ea prí 
mà e(t,unde pulchra, erata,laetacg omnía proueniut : eamdj uim Michaelem uo 
cant, À laua gemmaaltera eft,unde fortía,dura,ca(tigatacg manant : ea Crabriel 
nuncupata. Vlixtum ex ijs medícína & temperamentu Raphaél.Q)uarto deni 
loco Vriel terre proxímus, horum trium ueluti difpenfator. Ita Michael & Gia 
bricl produabus rotís, Raphael pro fella que fit medía ínter rotas pofita. Cyuar 
ta V τίε! proaxe, círca quem fabrice huius eft totíus fundamentu. Duo illa prío 
ranonnulli brachía uocant: tertíum & pectus X zonam:quartum tanquam ucl 
pedes, uel pedum fcabellum, Idcirco dí&um aíunt de Imperío Romano Hiero 
folymz euerfore, Donecponam inímícos tuos Ícabellum pedum tuoriür, Circa 
"Theologia Michaelis uím ín Deo uocat V enerem, Giabríelem Marte, Raphaéz 
lem Iouem,cui fella proprie dicata e(t:& Solem quartum, fcemínze marísdj; uím 
habentem,omniís plane generationis inítíu,& V ríclem nominat & Adonín He 
brzus.Orpheus ea quatuor uno refert uerfu,quód mas,quód focmína, quód re 
rum genítura,quod Adonis: 
Κύρη Kg. κόρε σὺ xo 344A ^ αἰοὺ dote 
Vtnon íta comentiítía effe uídeantur ea quz Plutarchus de Bacchi cultu apud 
Iudzos obíeruauit, & Sympofiacis late difputauit. Eorum ením fcenopegía in 
Bacchi celebritatem fieri putat, Adonimdg & Bacchi eundem effe, R'otís qua. 
tuor, fiue zcemmas, fiue currus ipfius partes, aut membra libeat appellare, quin 
toadijciunt loco INurielem tanquam temonem, cuí allícatus trahitur currus. 
Atg;quing; hzecdíuini currus nominaalto myfterío una locutione fcribuntur 
in Can 


Libr XLIL - τ᾿ 


A in Canticis, eam ποίτί afcenfum purpureum interpretati funt, Salomon fcri 
bítcurrum hocmodo, A R G A M A N. Prima literafit Vríel:per A ením illi 
Ícribunt.Sequenti R, Raphael. T'ertía G,Crabriel.(yuarta M, Michael. Quinta 
N,Nuricl. INecqsfum nefcius,Hebrzorum quorundam iuniorum fu perange 
lis, Planetiscp & fignis, quibus ímperítent, comentationes longe diuerfas efte, 
aliter; tradi in diurnis illis fupplicatíonibus, quae fecundum doctrinam Cabzz 
liftica inftitute dicunt:czteru Aftrologos hi potius quam Theolooos fecuti mi 
hi uidentur,qui Michaelis in Deo uim íta interpretant,ut nume incomparabile 
fignificare dicat. V nde illud in P(al.cítant: Deus quis eft imilís tibiz Mercuriu 
€ Planetís huic mini(trum efTe , fandi & agendi potentem,díuinzg & humanze 
naturz totíus interpretem: cuius lxtíores receptus (int, fiue ut Graci dicunt, 
οἰκοός «πότοις e ccclettibus fignis Giemíni atqg Virgo: huiufmodids genío die quartz 
ta preces allegandas . Et no(ítri Michaéli munus illud attribuunt, quod Mercuz 
rio Girzci ueteres, qui fcilícetanimas ccelo inferat, atqpalías fub triftía "Tartara 
mittat. Ad hzectrutínam ín manu eíus (tatuuntuirez loco, utpote qui meríta 

p inquirat;bona malaq compenfet, proindeds utut quiíqsapud fuperos uixerit, 
autpcenís,autpraemijsafficiatur. ὀ Sedanteaquàmà Michaele di(cedamus, 
quamuis cuipiam & πάξεργον dictum uideatur, praterire nolo id qued Rabi Te 
dacus Leuilib, de duodecim numerationibusait, Vlichaélem occidentali uen; 
to przpofitum, ut magna mihi de cauía in(títutumà Gallorum pietate uideaz 
tar, quodad noítratempora magno cultu perdurat, honoratifsimum ordinem 
cohortis Regize diuo Michaeli dicatum efle, Sed utreuertamur, Gabrielem ifti 
Deum fortem interpretantur, minoris ramen cuiufdam fortitudinis efTe. Luna 
€ Planetís huic miniftrare, cuius gratifsimum hofpitíum Cancer effe perhibe 
tur,fecundacpilli die fupplicandum. Ex Raphaélis nomineatqsuí, rerumaíunt 
omníum medicina emanare , E(Ie hunc Solem ipfum, qui & Phecbus , INam is 
apud Ouidium dicit;Inuentü medícína meum e(t. L'eonís unius domícilio eau 
dere: príma illi die uota concipienda, nuncupandadp. Acne Apollinis & fcu. 
laptj fabulas irrídeamus, louis filius Apollo cenfetur, huius uero A fculapius: 
ipfanimiru T heoretíce, quz intellectum illuminat, Apollo eft, & (culapius ars 
ipía, V nde Maro: 

C Tim pater omnipotens aliquem imdignatus ab ymbris 

AYtrtalem mferni ad lumima furgere vita, 

Jpfe repertorem medicine talis co artis 

Fidlmine Phobisenam Stygias detrufit ad vndas. 
Ars igitur ΑΞ (culapioattributa,per quá bona comparatur ualetudo,utpote que 
in curatione ipfauerfetur. ἘΠῚ δύ Zamaél,cuius munus ulcifcendi, uenenadg dí 
fpergendi effe perhibent, uberríimz illibonori omníum largítioni femper op^ 
pofitus. Martem hunceffe Graci uolunt, Aríeti € Scorpio prafectum : tertía il 
li die preces faciendas. Nanaelem mox enumerant, in nomine id effe fignif 
catumautumant,ut Deum benigne nobis omnia refpondere;ac omnia ipfo hor 
reo mortalibus clareiri ínterpretentur. Effe hunc Venere, qui Tauro Libraqg 
delectetur:fexta illi die fupplicandum. Z'adchielem inde deprehendére,qui Deí 
iuftitiam , € quíntze diei facrificia, precesq; procuraret: unde nonnulli quina; 
rium íü(títize dedícarint. E(Te hunc leuem:nam ut Maro,R ex lupiter omnibus 
idem. Iscg, ut illi commenti funt, Sagittarío atq; Pifcibus praficítur. Caphziez 
lem demum íeptímaelucís curam gerere; eac5 mortalium preces fibi depofcere, 


Hh 


Pierii Val. Fulmen. 
Abecouim frigidam emanare, qua fcilicet fingula in inferiori mundo concreta 
codenfentur, Nam uti calidi e(t difToluere atcp rarefacere, ita frieoris eft folida^ 
re coagulareqp. Saturnu hunc noftri uocant, quí Caprícornu & Aquariü fedes 
habet, Sedenim utin curru fatis expatiati, metamdg ipfam ríté circumuecti, co^ 
demunde curíum aufpicati fumus reuertamur.Id aliqua egere uidetur elocutio 
ne,quódà Platoneregna duo pofita diximus. Is fiquidem multo ante tempore 
przagiífe uidetur, que nunc demum fperamus euentura. IVlundi circuítum ís 
ab Oriente ad Occidentem Iouis εἴς, ας perínde fatalem dici. Appariturum ue 
ro olímalterum fub Saturno huicoppofitum,ab Occidente fcilicet Oriente uer 
íus,in quo fpontt nafcantur homines,& à fenío in iuuentutem regrediantur. Id 
ita Platoníci ínterpretantur,ut louem mundi animam intelligi uelint, cuíusle^ 
ge fatali manife(tus híc manifefti mundi ordo difponatur. Praeterea animorum 
uítam in corporibus concretis ab Ioue effe,fenfibuscg &rerum agendaru (tudio 
dedítam.Saturnum ueró fupremum ínter angelos intellectum, cuius radijs aní 
mi etíam ultra angelos illu(trenturaccendantur(,& ad intellectu pollentem ui 
tam continue pro uiribus erígantur, QYuz quotíesad uitam huiufmodi con: 
uertuntur, fub regnoSaturniagere creduntur, Sub Ioue uero, cüm rerum hu 
manarum negotíjs implicantur. Plotínusqp regnare nos ait fub hoc uel íllo;pro^ 
ut íecundum huncuelillum egerímus. In hacautem uita fponte regenerari díci 
mur,ruríumd íuuenefcere,ac in dies magis efflorefcere,cüm fana bene in(titutg 
mentis optíone ad meliora contendímus,de quo Paulus Apoftolus:Homo ínz 
terior renouatur ín díes, Atcy paísim in diuinis líterís de fuuentute noftra,quae 
ficut Aquila renouanda, Quod (i ullo unquam tempore fpes afful(it ut morta; 
les hzc effent confecuturi, nunc perandum maxime,cüm eorum omnium ínge 
nía,quz aliquem uerz lucis fulgorem confecuta funt, maiorum noftrorum er^ 
rorcs,qui torannos uni tantü fenfui adhaefere, deprehendere íam incceptarunt, 
omnemdq (tudiorum fuorum conatum ad ueritatem ipfam conuertere, fanctioz 
rcscp difciplínas adamare. Adíuuant infuper hanc proborum homínu uolunta^ 
tem,fanctifsimoru autorum fcripta,lucubrationesc; & documenta, quz de ue 
tuftatis eruta uoraginibus cotidie prodeuntin lucem , Et iam ille míníimé cenz 
fetur eruditus,quantumlibet Girzce Latinedp fciíat,qui louem fcrutaturus cccle 
(tem non infiliat in currum, qui facra nonattigit,qui diuina non e(t imbutus di 
fciplina,qui Chriftum, atqueadeo Chri(tianz inftitutionis uolumína non affe; 
ctatur:quíd myftería fibi uelintnon exquifierit,quadg ratione Deo animum at; 
ferere pofsit, infpicere neglexerit. V erum illeomníum optime perítus, quilu^ 
tofas,fzcecj conglutinatas alas ín profluente puríterabluerit,perpurgaueritdg, 
aterradg fublatus cocleftium Circenfi pompam comitatus eó peruencrít,ubi 
fparías manu ueri ouis fruges donaríadg percipiat, opiparecg & ipfe & iugales 
excepti, amceniísimi lautifsimid diuerfortj otío perfruantur: quod qui fecerit, 
dubio procul intelliget reliquas doctrínas omnes, ftudia; omníum reliqua, ni 
hilaliud nifi fummam effe uanítatem, 


DE FVLMINE. 


Out igit in alta fede confpicuüalato ínuectí curru cófecuti fumus. ὃ 
z3| uero eum effe loue agnofceremus, nullum manifeftius fignu fuit,q ful 
^ meneíus manu pretentü; quare cü íd geftaminis ad Ιου precipue perti 
neat, 


D 


E 


F 


Liber X LIII. E 


A neat, non fecus ac fella, de fulmíne dicere minime alienum eftab inftituto ne^ 
ocio futurum. 
I: VOPORZIUESRS 

ees utícp uulgatum eft hieroglyphicu illud, Fulmen fupremi Iouis σε 
(tamen effe, Sed ut nunc fabulas difsimulemus;ueram figmenti caufam at^ 
feramus,fiquidem hoc ipfius fulminis naturà exprimere uidetur:quod quidem 
ita fit. Calor interdum per refrigeratum à uentis aera confperíus, ubí contraríae 
naturz uiribus folícitari ccepit, fefe in olobum colligít,& adueríus algorem ualí 
diísíme reluctatur: urgetalgor uentis ingruentibus, ille fefe magis ac magís ad» 
(iringit, quod p anguftíus premitur, eo ualídior euadit, ac fimulac extremam ín^ 
tentarí (ibi uim intelligit, totís erumpítuíribus, craísiored aére, qui círcumfu^ 
fus e(t, dí(rupto,uíam fibí cum (trepitu & incendio patefacit.Suprema uero ílla 
pars elementorum, unde calor emanat, cum Ioui fitattributa,ídeoillum uetu: 
ftas fulgura & fulmina ciere confinxit. Signa; louis paísím cum fulmine fieri 
confueruüt,cum uno quídem frequentifsime:fed & cum duobus fulminibus ali^ 
B quandoloui ftatua pofita eft,jutapud Elidem Olympiz Iouís Horcij nuncupa 
ta: ea quidem feuera mínacidp efTigie,utraqp intenta manu fulmína tenebat,íux^ 
τὰ quam pugiles ín certamen deícenfuri fuper mactatíi porci exta iurabant, nihil 

(ς dolo malo facturos;aut fecus quàm Olympiz leges paterentur aufuros. 

BPAMAS;LONGIE:;LA:'PÉE:QIWE 
ΡΟ ΟΡ Α ΟΥΑΙ ΤΑΙ 

T uero przcipuum fulminis fignificatum eft, ut uocem proculauditanr, 
hoc eft;famam rerum geftarum longe lated; perímmenfa terrarum fpatía di 
fuíam expatíatamd pra fe ferat, Tranfit & illu(trem praeclarí facínorís memo 
ríam,ín longam annorum feriem propagatam., ZU eyptij ením facerdotes huíut 
modi olorize amplítudínem oftendere (i uellent, uocem, ut ipfi dicunt, aérís, 
quippe tonitrum, hoc eft, ipfius fulminis imaginem defcribebant. INihil enim 
magis, nihil ualídíus nec terribilíus tonítru fonare con(tat. Βα; de caufa A^ 
pelles píctor, utí in Armorum commcentario diximus, cüm Alexandri effigie 
pingeret, fulmen ín eíus manu pofuit, quo nomínís eíus amplítudínem ex re 
busab eo ge(tíslongelated; propagatam, € memoría nunquam intermorítu^ 
C ra celebrem indicaret, Pofitaea tabula, ut Plinius ait, ín templo Dianze Ephe 
fize, X X. talentis aurípicta. Eo uero artificio fuit, ut dígití eminere uiderenz 
tur, fulmen extra tabulam efTe , Sedením L y(ippus (tatuaríus factum ut adula; 
tionís plenum improbauit, quare ha(tam ipíein manu Regís pofuit: qui qui 
dem, (i uera quís de Alexandro, non fabulas confcripfiffet, famam eius neuna 
quidem zetate fuperfuturam iudicaret, nedum íd aflequi meritus fit, ut diuini 
honores ei decernerentur, datis ad Girzeciz cíuítates líterís, ute decreto publi 
co Deum ínftituerent.Ea res cüm matrem Olympiam etíam offendiffet magne 
inteorítatis Íceminam,R ex ipfe ut íncceptum excufaret,& in(títutum fuum ap^ 
probaret, ínfigne uoclumen ad matrem fuam conífcripfit, ut apud Cyprianum 
legi, quo rationes multas oftendit, Regibus fuis Apotheofin decernere, atque 
hinc maiorum Regum memoríam feruari, inded colendi & (acrificandi ríitum 
inoleuiffe. ^ Sane quidem Athenienfes ipti, quí doctrína & fapientia femper 
in(Gignes habiti funt, cim X I 1. tantüm deosantea colerent, Alexandrum ter^ 
tiumdecimum appellauere, honorescp illi adhuc uiuentí ínftituere, quí tamen 
uulneribus (pe confoffus , morbiscg tentatus ,ac poftremo uita functus, fe 


Eh 


Pierii Val. Fulmen. 


mortalem oftendit,qui deoru interim cócilio adiectus erat.Cuare Lacedzemo^ D 
níjlíteris acceptis,aroute liberecpadmodum more fuo refponderunt,irii tor 
y^ βέλετοι θεὸς Giusto θεός, Alexander quandoquídem uult effe Deus, efto Deus. 
quo decreto id declarat uoluere,nullam alíam fuiffe caufam, necg merítualiud 
cur deificatio efTet Alexandro decernenda,nifi quód ipfe íta uellet,Ceterü ís qui 
adhucuíuens díuínis honoribus inhíabat, ne comunibus quídem po(tobítum 
. iuftishoneftabatur, ad grauifsimá ufcp Olympic matrís lamentatione. Peruul 
gatum tamen apud multos populos & riationes fuit, R eges fuos,ut nuper dice 
bamus,pro dijs colere. Nam & Romani nó tantu R eoes plerofcqg (uos,uerüetià 
eorum uxores díuínís honoribus hone(tarunt,& nonnullis templa,et facra eti 
inftituerunt, | Quantum ueró pertinet ad fulmen, eo tolerabilius id Alexan 
dro concedendum, quo ínfolentíus Lyyfimachus ab Alexandri morte partí^ 
culam eíus regni fortítus,non quam armis uirtutcueulla fua fubegiflet, fed ex 
Rois tabulis adeptus effet, lancea ccelum tangere fe iactabat:quod tantundem 
erat, ac (i famam a(trís terminare fe díceret , (ἃ de cauía Pafiades Byzantínus 
homínís uanitatem irridens, ad fuos conueríus ait: Cauendum ne íslancez mu E 
crone ccclum medíum pertundat. ποδός impatientíus aliquis ferat, Clearz 
chus Heraclíze Tyrannus fulmen geftauit, & ex liberís unum Tonitrumappel 
lauít. Quanta uero Clíti, quanta Demetrij fuit ínfolentia, quorum ifte non 
magna admodum regni parte ab Alexandro accepta,louem fe uocari paffus eft, 
τείροπία fua pro oraculís haberi gauifus; ille quatuorad fummum nauibus de 
meríis, Neptunus uocitarí uoluit, tríidentemcdpge(tauit. V t minus iam Salmo» 
nca míremur eó prouectum ínfaniz, ut flammas louis, & Olympi fonitus ími 
taretur, Nam utapud Maronem; 


Quatuor i5 ipuetius equis, e lampada qualJans, 
Der Graium opillosmedia, er Elidis vrbem 
Ibat ouans, Ium, fh Hor bonores 
DDemens,qui pimbos,eo non imitabile fulmen 
Aere, cormipedum cua fmularet equorum. 


Long ueró felíciusatqg tutius Numa Pompilíus eliciendorum fulminum ra 
tíonem ínuenít, [Nam cüm quzdam occulta facraad fulmina expíanda nofcere F 
cuperet,Egeríam confuluit,quz refpondifle ferturut Auentínu peteret, fon 
tem quiin antro quodam erat, melle & uíno generofiore inficeret, quó folebant 
hora certa demones duo fitibundí cóuenire. Hi erant Picus & Faunus, Curaret 
ueró ille fibi latebras, ín quas abditus ab adueníientib. illis nó confpiceretur, ip^ 
Íe tamen fonté intueret, difponeretdg perfontís margine retía, prout opportu^ 
num fibi uidere£, His peractís dij uenerüt,&potus allecti fuauitate multu ebibe 
runt:tandé fopore grauatí,;ibidem,ubi conftíterant,fomno fe proftrauere,quos 
íta grauatos Numa implícuit in rete, quí uidentes fe captos, in uarías fe formas 
transformabant, Sed cüm nihil ας proficerét,ad ueras tande effigies rediere, 
Numam ut retía folueret orauerunt. Rex fe non príus retía foluturum dixit, 
quàm de placando Ioue doceret.]llí & hoc docuerüt,qua fcilicet ratione ccelo Iu 
píterelíceret,quodq; modo fulmen expíaret, V nde Ioui Elício nome datu, cuíus 
templu in Auentíno pofitü,ubi res hec contigerat. Scio fabulà ímportuno loco 
pofita; fed quía nó íta uulgata eft,mínime fuitdifsimulanda, INeuero nos alie 
ne9loríz detractoribus fauere uídeamur, Alexandro fulmen meritó attributu 
; dixe 


A 


B 


liber XLIIE. 35 


díxerím,ea de caufa, quód annos uix tres & triginta natus, celeritate mira Ori 
entales fert omnes natíones fubegerat, & Oceanum ipfum enauigauerat, ut 
non immerito Cafar, qui parí faltem anímo ad eam rerum amplitudinem ad^ 
fpirabat,ciim Grades ueniffet,animaduerfa apud Herculís templum Magni Ale 
xandri imagíne, ingemuerit, atq; ut Tranquillusait, pertzfus fit ígnauíà fuam, 
quód nihil tumà fe memorabile actum effet in ztate qua íam Alexander orbem 
terrarum fubegiffet. 
€IEISXER IH A'S. 

Stenim fulmen ante omnia uelociísímae omnino celerítatis indícium,quam 

poéte cüm uoluntexprímere,dicunt,fulminis ocyoralis,Idem ex antiquoru 
nummís manifeftü e(t; ut in eo cuíus infcriptio eft, Qo. PIL IP VS, equus habe 
turín pernícem curfum admiffus, cauda exporrecta, fulmine fubíequente, lan^ 
cea protenta: quod innuere uidetur,prouincià fufceptam fumma celeritate per^ 
agratam,nceotíumd; quamocyfsime confectum. Nam & Ptolemaeus, unus ex 
A aypti regibus,promptítudinis & audacia caufa κεραυνὸς appellatus, ait Paufaz 
nías , Facit huícrei fidem nummusalíus,in quo caput humanu eft, caprezc coo 
pertum fpolío, fub cuíus iugulo fulmen eft, & arcus ab occipitio: ab altera ueró 
parte Peoafus, cum fagitta fubiacente, omnia, uti palàm eft, uelocítatís indicia, 
cüm pracfertím ínfcríptio it, L.P API. Dequoquidé Papirio,qui ob mírifica 
ínagendis rebus fe(tinatíonem atqp celeritatem, Curforís cognomentu meruit, 
multarerü fcriptores memoríe prodídere.Equorü porró uelocitatem ín curruli 
certamine fulgurí comparat Hefiodus Herculis fcuto,ubi dicít; 

ἐπὶ δ᾽ rmrés ϑόρε δίφρα Ἰκελ Θ΄ ἀσεροπῇ ποι βὸς διὸς αἰγιόχοιο., 
Quem Statius fecutus ait: 

licet igne louis laprsa, eitatior aftris. 
Erinferius idem Hefiodus de equis ín curfum à Pallade concitatis: 

Toi δ᾽ ἄμυδις προγούοντ᾽ ἴκελοι zx VEZ ἠὲ ϑυέλλκ, 
quod proxímeacceditad Papinianam fententiam, 

ΘΕΈ ΕΓ. 
Naueurali difciplina fulmen tam in publíca quàm ín príuata opera uibratu, 
atcp etiam per nocturnam imaginem ín fomníjs uifum,celebrítatem nomínis, 

& magnarum rerum aufpicía facit. Nam Olympiz Alexandri matri fulmen per 
Íomnium oblatum,futurz in filio claritatis indícium fuit. Illa enim priori nocte 
qua fe uiro adiunxit, exi(timauit facto tonitru inuterum fibifulmen illabi, ex 
cuius ictu magno excitato incendio, in flammas inde late diffu(as abire uifum. 
Quid uero hic memorem Iulia filia Caíaríis monumentum ictum fulmine? 
quid Euripidis poéte Tragici;ates Lycurgi fepulchra de ccelo tacta? Quid V elí 
ternu murum^quíd Eutimi Picte;aut Horatij Coclitis,aut Probi Imperatoris, 
aut Taciti € Floríani (tatuas eodem modo afflatas? quaecj huiufmodi exempla 
plurima declamatíone, quam olím de fulminu fignificationibus edidimus, ex^ 
plícata funt, quoru fignificata in hanc nomínís amplitudinem accepta,tam Aru 
Ípícum refponfis,quam euentis poftea comprobata reperiuntur. 
ELOQVENTIXA VIS. 

V'ed uero de claris eloquentia uírís dictum, ut de Pericle &alijs reperimus 
ΟΣ antíquos,cos cíere tonítrus,Xfuleura difpergere folítos,cüm orarent, 
tantacratanimorum percul(íio € in dicentium fententia motus, tanta uerboru 
autoritas, de facra dubio procullectione metaphoram fumpfere, Píalmo enim 


Hh 3 


Pierii Val. Fulmen. 


centefimo fupra quartum & trígefimum canitur: Educit nubesab extrema ter/ p 
ra, fulgura uertít in pluuiam, Vbi per nubes uiri fancti intelliguntur, per fuleu^ 
ra uero perfuadendi uís, per pluuíam eloquentiía:de quo pluraalibi . Et quód a^ 
libi Dauid, V ox, ait, tonitrui ταί in rota, co híeroglyphíco fignificat Euange^ 
lij uoces, qua de ccelo diuinitus intonaturze eflent, & uníuerfum terrarum or 
bem ( íd ením rota eft) cómoturz , attonítumdj redditurae, Eodem modo per 
fulgura uerba Chrifti (ignari tradit Eucheríus: eod fpectare pfalmi dictum, Et 
fulgura multiplicauit,& conturbauit eos,de Iudacorum confufione;qui εἰ nulla 
in reunquam refi(tere potuerunt, Et Híeronymus prímís Hebrzorum caftris, 
Ramefíem, tonítruí gaudíum interpretatus, díuína uerba, & quz uoces funtin 
facris literís,per tonitrum accipi docet, quod ccelítus edite excipíantur. Ἐὰν 
mínís ueró radij defcripti, qua ipfz corufcationes funt, ad eiufdem Euangelij 
pertinent claritatem & famam,de quibus Pfalmo;lIlluxerunt corufcationes tuae 
erbi terrarum, 
CLEMENTIA. 

Ts Antonini Prj,atq; etit in aliquot INeruze nummis cernere eft fulmen in to^ E 

ro collocatum,quod manifeftum &pulchrum admodum eft clementie fignu: 
arguicenim offendendi poteítatem penes ipfum Imperatorem efle,uerüm ob e^ 
ius clementíam quiefcere: quod perinde eftatgp illud, quod apum regem aíunt 
aculeo quidem praeditum effe, uerüm eum ín uulnus nunquam exeri, | Príma 
ucro huíus uirtutis laudem aetate noftra tulit lulius Medices princeps nofter, 
quí (imulac bonorü in eum ftudijs inclínatis Pont. Vlax. electusatcg falutatus 
e(t,omnium ftatím,S earum quidem atrocifsímarü iniuriarum oblitus,ijs om^ 
nibus cueftigió pepercit, quos aduerfaríos habuerat iníquifsimos, quos hoftes 
totz uítze curfu perpeffus erat infenfifsimos, quic non bonis tantüm & fortu^ 
nis eíus, fed & uitae modis omnibus infidíati fzpius fuerant . Quare Clementis 
nomen,ut tantze maníuetudínis pignus, perpetuumdj monumenttiiaffumpfit: 
ita íumma totíus uitz moderatione conferuauit, red; probauit,ut Chriftianum 
demum Pontifice mortales intueri fe profiterentur.Sedením ciim nobís de tan; 
ti príncipis laudibus loqui nó líceat,qui eíus aufpicijs annos aliquot in hominu 
luce uerfati fumus, negotium alijs relinquemus, eam fuiffe noftri principis εἷς, 
mentíam profefsi, ut uel hoítes ad eam aeternis literaruü monumentis celebran, F 
dam impulíura fit. 


PIERIVS VALERIANVS AD IO. ΒΑΡΤΙ- 
STAM MONTANVM, DE IIS QV£€ PER SOLEM, LVNAM, 


ET STELLAS SIGNIFICANTVR 
EXCOSACRTIS AEGYPITIORVM'VEITERIS 


ribs Clarifsime vir, vidi[Je telemmata quadam mea in breue admodu compen- 

: | dium redatla, de Hieroglyphieis que per Stella apud Aegyptios facerdotes 1m do 
γῇ ἃ &rinarum [uarum aycants habentur : quod vt adfe mitterern, Reuerendiimus 
Age.» Crdimalis vtriufque noflrim alumnus Hippolytus Jytedices tantopere [lagita- 
uerat. «4441: infuper, cognou[]e teveiifhufmodi argumenti non in ea tantiim fchedula con- 
tinerl, fed 1 me longe copofrus confériptum . Rogas taque, vt vei totius commentarium ad te 
mittam .dNam quicquid illud erat, ad figurarum tantummodo formam [edtabat, quibus 


pidor 


Liber X LIII. né 


A picer vtereturin lulio illo fidere adornando,cuius celebritatem FAppolytus ipfe tanto Studio fo- 
uet Nimiri video te, JYtontane eruditifsime,leont ex vnguibus eimare voliifJe:fed inremed 
non. leo, fed mufculus continetur, qui fe olim apud zythologos pro leone ἀπίῃς eft venditare. 
Quantulum CM, tame id [rt quod ego preflare potuerim, offici mei fuit, omni posthabita conta 
tione,obfequi vro tum. ἃ primis Sudirum noftroru 4DnDIS Amico, turn «tatis totius demu cur- 
β mihi femper admirando,tam in philofophie quam artis AXtedice peritia quam etiam tn cul 
toris eruditionis elegantia feu Graca feu Latina quis pofcat, politifsmo. vAcapies retur [fella 
vum hieroglyphica prout à me fuerunt interpretata. Sed nosii flellas fime Luna defolatas quo- 
dammodo videri. Nam quo ile verum qued, füari femina con[pergant, miim Lunaris orbis 
paratifsimu, vt ita dicam,horreu condantur, qua postmodum illa quafi fequetraterris demi 
indulgeat, aut porius vberrime largiatur? Sed neq, Luna neq, Hella [me Sole i copotes [fe po[- 
fent : quare δι ol quod, his adpumerandus, iro anteponendus . Fidebz, fcto,non erubefcere me, 
quod aufus [im de S ole,de Luna, de felis apud talem tAntua, viri totius Éncyclopadia decus et 
ornamentu yerba  facere:fed id me cofolatur quod tu ,vt bec ad te davem, mljeris:quare fr quid 

Β Pecattulerint ted velmolefiie, vmi tibi qui crabrones trritaris imputato . Cena, j[tleges hac 
qua funt per nosin vnu veluti corpus binc imde collectayopto mon ea tantu que me longe accura 
tius legeris im memoria übireducat, veru etia te Pievij bi deduifümi memor afsdue faciant; 


D ESSOLE 


B OELESTIVMcorporüqua die noctedj micant fignificatio 
9 nes dicturi,rationi confentaneu efTe duximus à Sole ipfo dictio 
4| nem aufpicarí:quando,ni(i Sol effetjneqo Luna, necy (iellae ulle 
34 cofpicus effent, ut & doctrina e(t A(tronomori& res ipfa ínz 
S dicat. Cüm itaq; Sol reliqua huiuímodí corpora lumine illu^ 
Σ (tret fuo,no(tríscp uidenda oculis offerat;ab co utpote lucis ar^ 
bitro initium merito faciemus. 
E ENVIOS γα τὰ ἐάν BMPA SC, 
H PEOR. tam uetu(te religionis,quàm noftra píctatis interpretes, Det opt; 
max.& unum, & lumen, X bonum appellauerunt, Eacpratiíone Sol cum fit 
unus,unde illi nomen,quippeà fclitudine:fit lumen,ut fenfu manifeftum eft:fit 
€ bonus,utquotidíano cernitur experimento, Dei ipfius hieroglyphicum, nullo 
alio figno addito, perhibetur, E profano ueró cultuante omnes Períz,relíqua 
deorum omnitr,quam gentes ipíze uenerabantur, caterua reiecta, Solem Deum 
eíIe unici arbitrabantur, ita ut nulla dijs templa condenda effe crederent, ea ínz 
ductiratione, quód uní Soli, quem colerent,uix mundus ipfe fufficeret, Pythaz 
goras tanta eum ueneratione profecutus eft, utaduerfus eum nefas effe dixerit 
lotium effundere , utpote quem omni cultu dignumarbitraretur. Et Hefiodus 
praeceptum hoc fumma religione obferuandum adhortatur, Omníno autem 
Gregorius theologus id effe D'eum dicit inter intellectuales creaturas ( hís e 
nim locutionibus utuntur qui diuina tractant) quod Sol inter fenbiles , Quz 
uero de Solis fimilítudiíne cum Deoreferunturab Ioanne,;3 Paulo, ab Hícero 
theo, abfolutifsime uero à Dionyfio, qui horum documenta líterarum monu: 
mentis quamdiligentifsime coómendauit, ciim ea quotidie per templa ícholasqs 
omnes comemorata recitentur, ea hic cgo duxi prztereunda, Phoenicum ínte 
rin X A oyptiorum inuentis eratulatus, qui prími omníum, ut Eufebius me 
moríz proditumait, Solem & Lunam & (tellas ítaeffe deos íntellexere, ut eos 


EI x 


22 » 


Pierii Val. Sol. 


tantiim gignendarum abolendarumdj rerum omniu caufam affirmarent:quod p 
ijs congruit, quz Plato Legum x 1 r.de Parcis philofophatur. Nam & Anaxa; 
ooras Solem jui effe;hoceft; ferrum candefactum arbitratus eft;atqp itaom^ 
nía ex eo gigni conformaricj affirmabat. Ferrum ením íta difpofitu,in quod uo 
lueris opus informabis. Magnificentius Euripides Anaxagorz difcipulus cum 
codem fentíens, Solem auream glebam appellauit, At Socrates apud eruditifsi 
mumoptimumd; Xenophontem eos reprehendit, quí Solem Deum pofuere, 
lumencp eius X formáad Deum Opt. Max. refert,quód omnis eius poteftas & 
magnítudoà Deo (it.à quo unà cum Luna fuerít creatus.Eadj ratione reprehen 
dit& Homerum,& ceteros omnes,qui Solem unícum efTe Deum credíderut, 
Vc ΝΣ ἊΣ δὲ 
S quidautem eft ín rebus,quz noftris obíjcíuntur oculís,quod unitate figni 
ficare pofsit)nempe Sol ís e(t:íd quod;uti dicebamus,locutíonís etía etymon 
atte(taturà folitudine deductum, fiue potius à Sole ipfo fiat (olitudo, Sapienter 
ítaqg Alexander Macedo Darío amícítià petenti refpondit, nec mundum duoz 
bus Solibus poffe regí, necduo fumma regna faluo ftatu terrarum haberi pofle. E 
quam fententí&ex Ari(toteleís Ethicís ibi defumpferat, qui difcipulo adulatu 
rus,tum hze,tum íllam przecípue Homeri fententíam przetexerat: 
οὐκ ἀγαϑὸκν exo Avxvpounit c κύραν Ὁ)" ἔςου,ἕς βασιλϑῦς, 
Quoódueró Solem in rebus egregie unü effe dicebamus, extrares Deus quoqp 
unus,& τῷ οὐδὸς cognomento ab Orpheo,à Platone,& à noftrís agnofcitur. 
VAEUROIITSAQNSS 
EL qua ratione Sol unus eft,eadem eft uerítatis híeroglyphicum:duplícía e^ 
ním & multiplícía funt ueritati cotraría, Simplex igitur fit neceffe eft, quod 
ucrum cenfcri debeat, Hinc nudum effingitur ipfius ueritatis fignu: & quíaom 
nía habet in cofpicuo,ex co praecípuc ueritas eft, Hinc Pythagoras ae?» &uons 
mapuatioxs quempiam loqui non debere monuit, facie fcilicet contra Solem uer 
fa, quod non efTe manife(tís repugnandum fignificare contendunt: neq; homi 
nemloqui fert poffequod undecungs uerum (it, cüm omnem hominem díuing 
líterze mendacem effe dícant.Sane de ijs quz líquídó patent,apertamdy in fe con 
tínent ucrítatem, díci folet, Vleridiana effe luce clariora, ; 
CHR;LST VS. F 
AE facrae pafsim litere € H RIS T VM perSolem ímaginari tradunt: util 
lud,In Sole pofuit tabernaculum fuum.Et: Exijt de tribu Iuda cuius fignü 
e(tleo folareanimal,Plato ín R epub.ut folet my(terijs fuis inhzrefcens,& Pro» 
phetarü quos adijc,& audiuit, oracula depromens, Solem uifibilem Dei filium 
appellat,quippe qui Deum ipfum excribere non audeat, & à quoquá fieri poffe 
diffidat. Atq; identidem intelligendum,quód ubíq; Chriftus ipfe profiteturho 
mínem ímagínem efle inuifibilis filij:qui (ilux eft uera,quae mentem omnem il, 
lu(trat,exprefsifsimu habet (imulacrum hunc Solem, qui eft lux ímagínaria il. 
fuminans omne corpus. Hiícpatiente Chrifto aduerfa Luna deficiens,confenz 
fum nobís fuz naturz perfpicue comonftrauít:nosqj iure optímo díem,qui So 
lià Mathematicis adícribitur, eum domini uocitamus,& eíus cultui facrü dedi 
camus, ucl híncoftendentes,nó effe curamplíus corporeu Solem, ut olim Gene 
tes, colamus, quafi Regem cceli, & dominum, atq; moderatorem, pofteaquàm 
Sol inuifibilís,cozcternus Patrí & cozqualiís, per quem & coclum & terra condí 
ta (unt, (itos ín umbra mortis homines illuminauit,e(tcp,ut cum Simeone abfol 
uam, 


Liber XLIIII. 23 


A uam,lumen,quod gentium oculis tenebras difcutíat;&electo populo oloríam 
afferat nullo unquam tempore defuturam. In aliquotantíquoru nummís cerne 
τε eí(thumanü caput radijs circuquaqp diffufis, cuius infcriptio eft, O RITE N S, 
Siue igitur proSole,fiue pro regione,unde Solorítur, ímago ca rccipíat, utrocp 
hieroelyphico Chri(tu referre uídebitur,de quo Zcharías Propheta:Ecce uír, 
ORIENS nomeneius,quí domínaturus eflet fuper folio fuo. Alter quoq; Za 
charías antiquu hocdictu atte(taturus,In quibus nos uifitauit;ait, Oriens ex aL 
to,ut cos qui fedent ín tenebrís Xín umbra mortis,illuminaret.ldeocj tam uox, 
quàm imago Oríentís, Affertorem nof(tru fignificat,ait Eucherius. Exoríientís 
autem Solis imagoalteraeratapud A gyptios facerdotes,Lotos quippe arbor 
aquatíca,ubi infantem in ea confidente figurafTent, Hinc utiq; uapores illos ma^ 
tutinos,quià Sole mouentur, ftrictiori quadáaura refrigerantes potíus quàm 
adurentes intelligi uoclebant, Cavterüm ego fignificatu hoc, ut exortü lotos índí 
cct,índe (umptu crediderím,quód eaante Solis emerfum implicata folía habeat, 
qua quidem ita fenfim ex(inuanturaperíunturdj, utí magis ac magis tollitur iu 

B barSolis.|Vlaxíme uero panduntur, ubi mediü is iter emenfus e(t, Eodem uero 
decedente,folía ipía uicifsim cotrahuntur, complicarids incipiucacinfinuari, ue 
luti nulli patere uelint praeterquàm numini quod uenerantur: atqpíta quibus li 
ceat modís,co abeunte,íefe intra clau(tra cohibeant. )uod,ut Proclus ait,obfer 
uatum à Magis,ut facram omníno cam Apollini crederent,eftecit, 

: ROESSCDBSRSEGUIESN: SS 
H^$5* & Aurora fuum híeroglyphícum,quod perire non pigeat, Percam 
fiquidem uir oftendítur, qui de uoragínibus emergens prauorü operum, 
& errorís czecitatem derelinquat,& ad íu(titía & lucis puritatem euchatur; quae 
fententia eiufdem eft,quem fuprà cítauimus,Eucherij. 
Cr EAR ADS? 
pA Solis ueró clarítate, uiros omnes infignes, qui uel rebus praeclare ge(tís pa 
tria ílluftrarunt,fiue fublímiori alíqua doctrína mortale genus(quod egre 
gittu facis)in(tituerunt;aut uite fanctiorís exemplo reliquis fuere documento, 
quo πετᾷ poflentaffequi beatitudinem, L V MIN A nuncupare moseít. D. Am 
brofiusLuminaria,fanctos ínquà homínes,inter mortales uerfatos ait.Illi enim 

C ucrz participes lucís,eas animas quas erudiebantab ignorationís tenebris edu^ 
centes,luminaría non ííniuría nuncupati funt. Ita gentes relíquae uiros qui prae 
darí nomínís effent,nomine Luminis appellarunt;ut Latínus Rex apud Maro 
nem querítur,Lumina tot cecídiffc ducum. 

IMPERII MAIESTAS SVMM A. 
pr eoídem, quos paulo antt nomínauímus, Perfas,quorum quidem d] 
Íciplina recentior omníno fuit, deducta ad res humanas fimilitudíne, Sol 
eum,penes quem fumma effet imperij maie(tas,indícabat, Solemd in eíus fubli 
mítatís homínes (igna dare perfuafum habebant. V nde etiam apud Maronem: 
Ille etiam extintlomiferatus ( efare Roma — Tum caput ob[curamtidum ferrugmetexit. 
Etultímo Domitíani tempore corona quad irídi fimilís Solem círcundedit, 
quae lumen eius ac radios obícurabat: quod portendebat, ut Arioli interpretaz 
bantur,fore utís Imperatorà Stephano iugularetur. 
HVMANA VIT A. 
Antus ueró eft Soli cum humana uíta confeníus, ut ís claritate fua infignis, 
uite identidem noftre tranquillitate:obícurus autem obnubilatusqj, rerum 


Pierii Val. Sol. 


no(trarum perturbationem oftentet. Hincapud conícctores inuenias, quóde/ p 
tíam ue(ter Hippocrates Medicis nó otiofe obferuandum pracipit:Si uifus Sol 
infomnijs obícurari, occultaríue, aut nufquam apparere, periculum inftare ut 
z'grotus uitam amittat, Sí ucro uim alicuius infequentís ipfe Sol aufueiat, de^ 
cumbentem in furorem agi pracipité : mentis enim lumen eo figno labefactari, 
inquietari,ac loco exturbari fuo. Qua cüm quis imaginatus fuerit, folícitus ad^ 
modum eft Hippocrates,ut zgroto certa uictus ratione obuíam eatur, l'antam 
ucro Sol prxrogatíuà in ijs quz ad nutriendi rationem fpectant, babet, ut Phy; 
fici omnes ex calore & humore noftrum coní(tare incrementü afferant, INam & 
Hefiodus pofteaquàm fluuíiorum quorundam nomenclaturam abíoluit,fubie^ 
cit mox, hos effe qui mortale genus enutrirent, uracum Sole, Interpres addit: 
Aqua ením & Sol nutríendi uim habent, eorum beneficio res aluntur & gli 
Ícunt.Inde Catullus de lore quodam uíuido: i 
ZDummtulcent aura firmat Sol,educat imber. 
'AGENIDNORVEOCS. 
Am udarufpíces Sol annorum fignificatu habet,quorum ipfe Dominus eft. E 
Quoddq ad hancrem facit, Cyri fomniir memoratur, qui fcilicet ímagina^ 
tus per quiete fit Solem ter manibus apprehendere fru(tra appetíjíle, fiquidem 
conuoluebat fe Sol, & elapfus abire uidebatur: hinc Magi dixerunt,eum tríoín^ 
taannos regnaturum, quo fcilicet tempore Saturnus Solem codem affequitur 
puncto, unde fimul deferri ceperat, ld utcungy ínterpretatu fuerit, tamen ipfis 
commentum placuit, 
GUSROSADINGSLTS 
^A Eeyptij uates per Solís imaginem Girzecos ín prodioijs intellioi tradidere, 
7X cuiuímodirei nota eft hiftoría, Cum Alexander Macedo T igrin fluuium 
fuperaffet,paulo poft Luna príma uigilía defecit, deinde fanguinis colore fuffu 
Ío,lumen omne fcedare uia eft: quod Macedones laborum pertafi dirum arbi 
trabantur,rescpad omniu defperationem procefsiflet, nifi uates A eyptij, quo^ 
rum doctrina omnís per reru imagines explicabatur, affirmaffent, bene fperan 
dum cíle, quod Sol Girzcorum, Luna Perfarum indícium effet, ideocj ruinam 
(tragemq co oftento illis gentibus portendi, quoru fignum laberare uífum e£ 
fct,quod effectus poftmodum comprobauit. Interferere autem hicroglyphicis Ε 
prodigía, fomnia & oftenta licet, quía manife(ta interfe congruut germanítate, 
PATER, MATER; LIBERI. 
Ed utad hieroglyphica noftraredeamus , cim Sol generationis arbiter exi^ 
SB arts: uclutilac humorem fufficíatad nutrimentum, liberi uita lumenà 
patre fortíantur,nó temere apud Hebrzos lofippus puer imaginatus eít fopore 
preífus feà Sole Lunaq& ftellis undecim adorari:nam quód patrem fimul & 
matrem, ac fratres totídem id olim facturos, tuncoftenfum, euentu poftea com 
probatum, cüm illi annonz praefecto, & maxima quzqg negotía Regis in 4 ey 
ptoadmini(trantí,cüm nondum eum agnofcerent,procubuerunt, 
PRAE;GNANTIA. 
hs quod ad partusattínet, manifeftifsimo hieroelyphico id Αἰ ογρεῆ figura^ 
reconfuerunt,apud quos bipartitus Solis orbís,ín media cuius Íciffura ftella 
impofita effet;humanum fectum ín pregnantis mulieris utero fignificabat,)non 
ca tantüm de caufa,quód uterüuin corpore medio fitum folarí corpori ob rotun 
ditatem zquipararent,fed quia Sol coceptus omnes irradiatione fua uiuificat,à 
quo 


Liber XLIIII. 228 


A quo uitalis iirtus praecipue demanat, quod quidem Ariftoteles Phyficz Δι» 
Ícultatíonis fecundo affirmat,gieni hominem ex homine & Sole profeffus; V e^ 
luti uero ftella lumen à Sole mutuatur, íta fcctus ín utero alimentum à matre 
confequítur. INeq; huíus eruditionis ímperítus Lucretius; cüm Epícurü illum 
Íuum mortalibus uítz tranquilla initia dediffe conaretur oftendere, mortales 
rclíquos ftellas dixit,Epicurum uero Solem appellauit,his uerfibus: 

Jpfe Epicurus obit decur lumine vita, 
Qua genus humanum Ingento füperauit omnes 
Reflinxit Hellas,exortus vtt a&rius Sol. 


At dicetalíquis : Si Sol exortu fuo ftellas omnes extínguit, quomodo illis lumé 
mutuatur? Quuibus refponfum facio, accidereid ex oculi noftri imbecillitate, 
quiluce illa omnium maxima per(tricti,mínora nequeant lumína conípícarí, 


DE LVNA. 


ἘΞ T quehzc de Sole dicia (ufficiant: nó enim omnía profequi uolui, 
xtA que fuper co dici potuiffentab inftituto hocnonaliena,fed occupa 
Ἵ M tíonum tuarü ratío mihi habenda fuit,publice quippe profefsionis, 
S $293 lucubrationu tuaru peculiaríu, folicitudinis quá prolaborantibus, 
quotquotopem ímplorát tuam, benigni(sime fufcipis atqs accuratifsíme:à qui^ 
bus fi longiore fermoneauertere te uoluiflem, in alicuius omnino commodum 
peccaffem, Ad Lunam igitur breuiter examinandam ageredíamur, 
NATVRA HVMAN A. 
OE pro fublimioris naturae ímagíne conftituto, fuere quí per Lunae hiero 
glyphícum naturam humani exprími differerent.NNam quód hact limo ter 
ráue conftat, terra etíam lunaris globus efle perhibetur. Pythagoras enim Lu 
nam modo terrà cceleftem, modo terre(tre ccelum appellabat ; ac terrae fimilem 
eam dicit Arí(toteles . Varía eft preterea Luna facies, diebuscp fingulis ímmu 
tata confpicitur:neqg uaríantie quícquam magís obnoxium,quàm rerum huma 
narum conditio . Q'uínetíam ἢ uniufcuiufqs hominis uultum íntueamur, nun^ 
quáaut rarifsíme hac & illa uíce eundem effe confpiciemus , modó enim iratiz, 
modo lenem, modo trí(tem, modó hilarem, modo hoc, modo illo affectu per 
C turbatum comperiemus, ac prout diueríx rerum iímagínes anímü perculerínt, 
ita uarías in uultu figuras conformabunt, Hinc inter magna naturae míracula 
de Socrate fertur, eum eodem femper uultu confpectum , Ad hec, ut que tam 
manifefta funt miffa faciamus, cupida lucis Luna, cupidum intelligendi (ea e 
nimlux eft) mortale genus . Eam modó Soli fuo adíunctam, modo abeuntem, 
modo redeunt£afpícías . Anímus quocp nofter nunc ipfius uerítatís lumíni co 
pulatur,nunclonge recedit,nuncad uera rationis intellectu facta repetitionere 
uertitur, Aberrare ením homínum e(t, & fepties ín die uel iuftus cadít.L una ca 
femper parte clara, confpícua, & illu(trís eft, qua Solem afpicit: obfcura ueró,ca 
ua & ínanís parte ea qua díuertítà Sole. Homo qua fe parte conuertitad Solem 
fuum, mícanti(simís radijs uclutalter Mofes illuftraturzab eo uero aueríus alíó, 
turbulentifsimis omníum errorum tenebrís obfufcatur, Híncdíes à Deo di 
&tus Neomeníz,nouz quippe Luneg,quem feftum celebrare debeamus.Qued 
εὸ fpectat, ut intelligit Adamantius, quandó lex uetus umbra futurorum eft, 
quod Apoftolus Paulus ait, eandem ipfam memorans INeomeníam, ut intelli 
gamus iuftítie Solem Chri(tum effe,L'unam ueró Ecclefiam,qua lumine ipfius 


Pierii Val. Luna. 


repletur, ac cim Soli (uo iuncta fuerit, eic penítus adhacferit, tum feftum diem p 
agit INeomeníz, 
P X19. R:V M! ; TC/OIEUF: V:SC 
T Chriftum Solí zquíiparant;in quo fit fenfibilis TH MUR 
tas & diuini luminis imago, ijdem per Lunam piorum, uti dictum;uniuerfi 
tatem intelligunt, cium nulla (it gens, nulla natio, nulla fectze cuiuslibet congre: 
gatío illuftrata lumíne;nifi quee, utín Sole Luna;Chrífti radio uerberat, Euche 
rius quoq; Lunam Ecclefize dícit hieroglyphicum, nempe quód in hac mundi 
nocte refplendeat. Et quonia defectibus menftruis imminuitur,& faciem quotí 
die uariat,no(trz fit eíam fymbolum imbecillitatis,de qua fuperius. 
AU OBSEUON LOIA.S. 
AE Gentes pracipuum erat Lunz fignificatu, zcternitatis hieroglyphicu 
haberi, pd quód, cum defeciffe uidetur, noua íteru fit, fzxpiuscpanz 
no toto iuuencícit. πᾶτε fciteadmodum Horatíus,cüm breuem & imbecillam 
humanz uítze RECEN lamentatur;ait: 
Damna tamen celeres eparant celestia Luna. E 
In Fauftinz nummís aliquot fimulacrum eft;quod]zua pallam ἘΠ ἄεχες, 
raauiculam cum Luna fuperfidente porrígít:infcriptio, & T ER NITA S, Ali 
biením díxímus eam ín Marci adulationem relatam inter diuos à Senatu, In 
nummís etíamalíquot Seuerí Alexandri Aug. fimulacrü uidere eft,quod dexte 
ranouam Lunamattollít ín fublime, ínícriptione addita, PE RPETVITATI 
A V G. ZXigyptius autor Horus ad huius hieroglyphici fupplementu & Solem 
adiecit. Et Catullus nofter,qua de Luna dixit Horatius;ipfe de Sole dixit: | 
Soles occidere redire po[|ant. 
Nobis cim femelocaidit breuss lux, 
9Nox eff perpetuo vna dormienda. 
Caufa uero cur per híeroglyphícu Solís & Lunae Αἰ eyptij facerdotes perpetui? 
tatem fignificarent, ea perhibetur, qued cos perpetua efTe rerum elementa arbi? 
trabantur;quippe que uirtute propría inferiora omnía gencrarent,cóferuarent; 
& perennare facerent, Huíus ergo perpetuitatis, qua femper fuit, eft, & futura 
eftín Chrifto, Pfalmographus memor, futurü fcripfit, ut Chriftum populi cm 
nes reuereantur pergenerationes omnes, quandiu Sol € Luna circuitu fe con; p 
uoluerint;Et Cabali(tzuigefima illam intelligentiam agnofcunt à perpetuitate 
defumptam;quze per meatum Solís & Lunz quotidie continuatur. V íta porró 
noftra(utid identídem repetamus)eoruregimine ducitur,cuíus cum duc pra» 
cipue partcs fint;ezed maxime proprize,fentíre,S crefcerequorum alterü Girze- 
εἰ αἰοϑεϊικὸκα, alteru qQviaóus dixere , fentíendi uim à Sole, crefcendi à Lunari olo 
bofortímur: atcpíta utríufqgluminis beneficio haec nobis conftat uita qua frui, 
mur.Deníc; humore uníus;& alterius calore (uftentatz rerü fpecíes proroga 
tur j;eternaecp fiunt. Ad hocfaciunt pleríqs Corneliae Saloninz Auguítae num: 
mí, cuíus caputex noua Luna prodire uidetur, à quorum tergo modó-F OE 
CVNDITA S,obídquod modo dícebamusimodo TV N O quod eadem L.ucí 
nac(t: modo Pv DI CITIA,quódluno. Luna, Diana, & idem Proferpina nw 
men, Horum omnium fummam Catullus íta breuiter collioit: 


Tu Lucina dolentibus Dilla lumime Luna. o?» 
Iuno ditla puerperz, Tu curft dea menflrua ; 
T potens Trina e notho JMetiens iter appuum, L 


Didla Fuili- 


Liber X LITIT. 319 
Ruflica agricola bonis Tea frugibus exples. 

Quod ueró ad huiufmodi foecunditatem facit, plericg ccelum omnium terra ná 
Ífcentíum patremarbitrati funt, terram ueró matrem. Ipfum autem zcthera pro» 
pterea patrem, qued aquarum lapíus índe cadentium feminis uicem praebeant: 
terrácp matré,quoód matris uice has excipiat, & inde pariat, Eadem de caufa Li 
nam,quippe quz totíus humorís domína perhibeatur,quafi uírilem operam in 
eo fumminiftrando ρίξει, ἃ multis Lunum uirili enere uocitatum reperias, 
quod profeffus eftetíam T'ertullianus. Et Cornelius Seuerus,quem Charifius 
citat, Phocben epitheto generís mafculini adiecto dixit: 

Áenea am celo lucebant [idera Phebe — Fraternisfacce[for equis. | 
Quamuis nó defint Girámaticí, qui eruditionis forte iftius ignari,putent S v C 
CESSOR fceminíno etíá (exu dictirabantiquis:ut, Autor ego audendi, de Iu; 
none, V erum illud probabilíus eft,quod aliquam fapit eruditionem. Sane ínue 
teratum e(Te conftatapud Carrenos VMlefopotamie populos, eum qui Luna mu 
liebrí nomineac fexu nuncupandam putaffet, eo fupplícij senere damnatum iri 

.AàlNaturarerum omniüarbitro, utís mulieribus addictus eis femper feruire co^ 
geretur, Qui uero marem eam effe credidifTent, futuri ut uxori femper fuae do^ 
mínaretur, necp ullas unquam muliebres infidias pateretur.In Hebrxorumar: 
canís, quae Cabaliftica uocant,omnes fiderum idearumdg cceleftium uírtutes lu 
narí corpore fufcipiuntur, à quo poftea, uti diximus, in ínferíore materia ut ge 
nitale emen immíttuntur,rerum fpecies,fructus, anímantía, nouatuscj; omnes 
per elementa fingula progeneraturae, Alibi fimulacrum Panis,quod Panopoli 
uifebatur,attigimus, eo geftu factum,ut Lunam à dextera fitam flagello uerbe: 
rare uideretur,quippeut queapud eam quafi ín penu quandam repofita effent, 
rerum feminaloco & tempore depromiflagitaret, ^. 

MENSIS. 1; | 
Vód (i Lunam E gyptij deiectis infra cornibus pinxiffent, hieroglyphico 
ΘΜ menfem fignificari praedicabant, ciim palàm Πὲ eam ín ortu cornua furri 
gere furfum uerfus,eo precipue tempore,quo figna Z'odíaci uel recta cadüt, uel 
oriuntur, quód pars inferior tantim,cacj oculís no(trís míníima,propinquo oc 
cidente Sole cofpicua fit, Ad coitu uero properantem, fub feptimu & uigefimu 

* itineris decurfidiem plane mane confpectá deorfum cornua demittere:duobus 

enímreliquis,quos inaffequendo Sole,eod; mox pratereundo cofumír,omni^ 

nolatct, tertio fefe incipit oítentare . Hoc eode fignificato poétee quoq; menfem 

intelligunt, ut illud : Luna quaterlatuit. atcp eodem modo apudaalíos pafsim, 
AGYPTVS. 

IN T. Antonini Aug.Pij P P.nummo,qua parte infcriptio eft, A I, E X A N^ 
AD R 1 A, uídereefthumanz figura fignum,quod ambabus manibus Luna 
affectet apprehendere,fiue fitis adorationis geftus.Ea autem cornibus infrà de 
iectis fita eft, tribus ín conuexo tuberculis,duobus inferne, quz ueluti euttuloe 
pendentes funt. A pedibus poftíca parte fpice tres fructu przgrauide cofpiciun 
tur:ab antíca crocodilus humirepit,capite in fimulacrüid reflexo, (Quac omnia, 
ut hz partes alibi declaratze funt fuis quzecplocís, &ieyptum ipfam fienificare, 
etiamfi non adeffet infcriptio, Alexandriz,nulli dubium relínquitur, 

SOPHIST &. 
Arietas autem Lunzemutatiís quotídie faciebus,adeó confpicua,anfam de 
dit,ut nonnulli fophíftas per Lunae hieroglyphicum intellexerint:& ἔξ ον 
li 


Pierii Val. Luna. 


ptii fophiftas quando Luna Zgypti fymbolum eft, cuíus prouincizIfis domi? p 
na perhibetur, toto opere notantur. Alia tamenratione Clíitomachus, ut apud 
Stobzum legere eft, Dialectícam Luna zequiparauít,qua nunquam eadem fa; 
cie (εἰς mortalibus o(tentet,nuncaccretione,nuncdiminutione luminís afsidue 
uaríante,nunquam ínterquiefcat. | 
INSIPIENTIA. | εἰς 
N? (tri huiufmodi uarietatis ergo infipientiam per Lunz fimulacrum indi 
carunt, quippe cum propter uniformítatis effigiem, ueritatem, & propter 
Jumen ín Solís corpore, ratione firma prditum íntellectum innuerent.Contrà 
per Luna uaríctatem,€ nothum lumen,inconftantià mentis accipiebant. V n» 
de.Salomon, Sapientia;Sapíens ficut Sol permanet,infipiens autem ficut Luna 
mutatur,Et Matthzilocus de iuuenelunatico,qui nónunquam ín ignem,non^ 
nunquá in aquam cadere confueuerat. Q'uod fi trahas ad fpiritum, anímaduer^ 
tas in talibus impetus quofdam qua(ibonorum operum furrepentes, ita utIau^ 
dandi uideantur,ab ijs tamen qui dilucida in eis interualla nonagnouerunt: rur 
fus ením eos mínui uídeas, quoddg uidebatur ín eís lumen, non e(t diurnum, E 
fed nocturnum lumen,quod quidem ufqueadeo immínuitur,ut íam penitus de 
ficiat. Atqpij nonnunquam ín ignem cadunt,id e(t, ín ardorem concupiícentíze, 
in ueteres excandeícentías,ulcifcendicg cupiditatem ,ín pecuniarum amorem, 
& uitiareliqua.NNonnunquam ín aquam, hoc eft, in lubrícas mortalium curas; 
in períeuerandi defperationem, in ambitionis fluctus, cíuilescs undas perpetua 
in(tabilitate exagitatas.Flumana enim uita,ut alibi oftenfum,tmazinz inftabiliz 
tati plurimum aísimilatur, 
PERSAE. : 
Vodueró Luna Perfarum hieroglyphici eflet, fuperius ex oftento dictu; 
Og quíd fuper eo fenferint J£ eyptiorum Magi, 
N O;B:EE:LT A 5. 
euam & illudeft,Lunz ge(tamen apud Arcadas nobilitatis hierogly 
phícum fuiffe : qui quidem Profelenes ea de caufa nuncupati funt, quodab 
Deucalioneo díluuio prími ipfi Luna infpexiffe nafcente fe credídere : quod dg 
putarentuníueríum humanum genusaquis obrutum perifTe, &à fe rurfus or, 
gínem propagationís emanafle . Erat ueró geftamen id, quo uti foliti Arcades, F 
fibulain Lunz cornua porrigentis fpeciem, qua calceamenta conneciebantur: — 
de quafcommatícum Herodis dictum fertur ín Bradeam uxoris fratrem, qui 
cim generis fuinobilitaté equo uerbofiusapud Romanos oftentaret, IN tu, 
inquit Herodes, generís tui nobilitatem ín aítragalís oeftitas. Cüuin & Roma 
nis, qui nobilitate praítarent, eeftandí lunulas morem fuifTe Plutarchus tra 
dit: nifi fatis fic Martialis dictum, lunatam pellem appellantis calceum in hanc 
Íententíiam,Et de Quintiliano Rhetoreapud Iuuenalem habetur; 
Et nolilis eo generofus 
e"ppofitam mgre Lunam fubtexit aluta. 
Bunt quicauíam huius geftaminis eam commenti funt, ut fic admonerentur 
confiderandam effe rerum uicifsítudinem,qua praefertim in Luna 
Ípectabilis e(t,ne folo nobilitatis nomine nimium , 
turgeícerent, 
ῬῈ 


Libeesx ΠΊΤΤΗΣ 320 


DE^CSTELLA 


Ed iam locus exíoít ut ftellas tuas agorediamur, quarum fignificata 

receníere, rationemq reddere, noftra potius fuerit indaginis, quàm 
, ΄ . ͵ * E , , 

alteríus cuiufpiam inuentum,cum prefertim in re(títuendo contextu 


VNIVERSI DEVS. 
A Pud Horum igíturlegas (tellam hieroglyphicum effe Deí, necy fere quid 


amplius: quare necefle eft rem ipfam,paucís hís incluífam uerbís,manife: 
ftíus & latíus aperire.Etenim cm A gyptij lu&tamen & concertationem;quam 
Deus Opt. Vlax.ín cceleftibus orbibus, aduerfo motuatqs eo etíam uario conz 
citatis;in(tituit,contemplarentur,necpj id alía quapía ratione deprehendiffent,q 
ftellarum motu, earumqp praecipue, quas uices aísidué uaríare manifeftum, ra^ 
picguniueríam mundifupceriorís machínam ab exortu occafum uerfus, uertigi 
ne fupra mentis captu cítatiísima,;acnifi res ipfa quotidie fidem faceret, prorfus 
ineredibili:obniti uero cotràab occafu exortu uerfus fpheras octo ex ijs, que no 
bís innotefcere potuerunt, eascp prout magis mínus'ueà centro αἰ ἀπε, pro τὰν 
tione fua co fegnius aut uelocíus ad metam properare, nimirum fierí haec abfqg 
Deo minime pofle credíderunt.Q)uís ením tantarum molium rector conftitue^ 
retur, qui certo temporum fpatío omnía gubernaret, ni(i mens fuprema omnit 
arbíter haberetur? Cüm ieítur per (tellas potiísimu ín Dei ipfius cognitionem 
perueniffent,ipfius uniuerfi Deum,per fignum ídem ipfum,quo rem deprehen 
derant, fignificare ín&ituerut, Ideodp (tella híeroglyphicum pro mundi totíus 
Deo ponereuoluerunt. Sententíam uero hanc Romanis etíam placuiffe poffu? 
mus ex eo conijcere,quoód in Pertínacis nummo fimulacrü eft,manibus uerfus 
ingentem (tellam ad coclum fublatis,cum infcriptione,P R O VI D. D E O R. 
C Ὁ S. 1 I, Itailledijs gratías agere profeflus,quorum prouidentia rerum ρον 
títus eflet, 

POSATUNZ 

AT ea potiísímu ratio eft, cur Pana Deum ex hieroelyphico ftellarum 

intelligi cotendebant:quín & pectus cíus uarijs infigne (tellís effingebant, 
cum omníno per Pana totam rerum naturam ínterpretarentur:; qua de caufa 
& fiftulam feptem calamis compactam, propter erronum totídem concentum, 
ori eíus apprímebant:de quo apud Orpheum plura.Probo autem ídem & Pan 
& lupiter e(t, quód zwi omne, uniueríam quippe,ut dictum eft, naturam figni 
ficer, Propterea uero & hínulez pellis uarietate tegi folitum aiunt, utex macu^ 
lis referri (telle uideantur, de quo ín Serpentis commentario plura: quod qui 
dem i(tiforían de facrís no(trorum líterís defumpícre,in quibus legitur,Exten^ 
ditccelum ut pellem : quamuís Adamantius dícu de fapientianima ínterpreta 
tur.INímirum illa extenfioín modum pellis,tanquam literis infcríptae luminari 
bus & (tellis,dicítur Rakia:& $c Girzecis coríum eft. INos ueró tentorium iL 
lud,firmamentum appellamus:& aulza picturata uulgus etíam ubicg hodie Ra 
cianuncupat, Porró ccclum propter micantes ftellas à cxlatura appellat Pro 
busidem putat, unde Ícilicet Lunabigis ferri incipit, in fuperiore ufas cceleftiu 

In 


Pierii Val.Scella. 


orbiü partem,quzcuncy contínentur,ea Circe ab ornatu i649, à puritia Lati, D. 
ne mundus uocatur,ait Varro, 
CXEAESESB RIO A*S* 
Bn temere [τς in fomníjs, utapud Philiftum legere eft; Satyrifcus eft cc; 
lebrítatis hieroglyphicum. INam Dionyfij marer,cíus qui Syracuf(anorum 
tyrannus fuit,ciim pregnans eum ipfum aluo contineret,per nocturná imagine 
uifa fibi eft Satyriícum peperifle. Ex quo galeatz Siculi coniectores interpretati 
funt,eum quem illa peperiffet,clarifsimu Cirzecize fidus,ac diuturnum cum For 
tuna fore. Hinc INafo etiá fidus pronobili clarítate generis pofuit, ubi Vlaximu, 
ad quem de Ponto fcribit, (idus Fabiz gentis appellat.In diuinis quocp literis, 
doctorum & pietate infignium uirorü lumina per ftellas fignificantur : utapud 
Daníelem,Docti tanquá ftella fuleebunt.Et qux progenies Abrahae promiffa 
diuinitus e(t, tanquam (telle , non tam ad numerum innumerabilem refertur, 
quàm etíam ad rerum, quibus pofteri eíus illuftrandi effent, claritatem , Pracciz 
puc uero Hyades in huiufmodi celebrítatis hieroglyphicum delectze, utadmo^ 
net Eucherius : fiquidem ortu fuo folent pluuia inducere, atq; ideo per id fidus E 
facrze diíciplinze doctores interpretantur.Cur ueró pluuia díuínz fit inftitutio^ 
nis hieroglyphicum,fuo commentario eft abund£ difputatum, 
PIRSOASZPIEFRSITE AS: 

: sAiipimi autem obferuationes ftellamaflerunt profperitatis, aclaeti ali 

cuius euenti fignum efTe, ab Atteío Capitone traditu, quod, ut Feftus ait, 
acceperatà P. Seruilío augure, Hiínclocís inaugurandis ftella ex lamella aerea, 
qua fpecie reliquae fpectantur ín ccelo ftellac, praefigebatur. Diíciplinam hanc 
fecutus V irgilius,felícifsimum Troíane pofterítatis [ucceffum Anchife ita prae 
moníftratum ait; 

Sulitod, fragore Intonuit leuum c de celo lapfà per ymbras 
&rella facem ducens multa cum lucecucurrit, 
INeqyimmerito Caefar Auguftus crínítam ftellam uifendae magnitudinis, quee 
Iulio Cacfare fublato ftatím apparuit, cum paucís admodum fententiam fuam 
profeffus,felicitatísquae fe depofceret;oftentum interpretatus eft.quamuís pa 
làm Iulij Cacfarís animam ín eam ftellam commieratle dictitare folítus effet, 
rema teítatus fit numiímatum monumentis, ftella fcilicetímpreffa ín co num; F 
mo, cuíus ínfcriptíoeít, C & SAR AVGVSTVS. Abalteraueró facie, D I7 
VOS IVLI V S.Adiectum etíam eft id infigne capiti (ratuz eius in foro po 
fitae, Etalíj pleríqs nummi Cafaris caput ftella fupra frontem praefixa confpi 
cuum oftendunt.Et Dionei Caffarís aftrum Víreilius hac decaufa celebrauit, 
Velutietíam Horatius micare díxít lulíum fidus, uelut interígnes Luna mino 
res. In nummis uero quos Metíus Macer ín honorem Carfarís cufit, Cometa 
ab occipitío Car(aríani capitis appofita eft, utab eíus obitu fignum 14 fubfecu. 
tum innuat, F'ueruntautem ex iuníoribus nonnulli, qui per (tellam tantum,Iu^ 
lium Caffarem intellíoi uoluerint,pícturis publicatis. Veriim hac cofignificat, 
nonautem fimpliciter fignificat. 
E ADT ΟὟ ΝΜ: 

Aie facerdotes & eyptij, Fatum per ftellam fignificari, quoniam íd ex 

fiderali di(pofitione confiftere uulgata doctorü opinione creditur.Per mo 
tum enim (tellarü negotia tranfiguntur, ut Hefiodi interpres aítfuper Afteric. 


INam &Parce ille, Clotho,L'achefis,& Atropos,utalibi ex X 11, Legu Platonis 
often; 


F2 


B 


Liber XLIIIL 221 
oftendimus,nihilaliud fibi uolunt, quàm tardum ín prímís Saturni motü,quo 
fingula maturantur : X multitudinem uirtutum, quz in firmamento funt, per 
quas tanta rerum uaríetas in inferioribus generatur:ac reliquorum deníq; erro» 
num ποτ, πο fuo queq; tempore perficiuntur, Quamuis enim à Solis & Luz 
nz beneficio uíta conítet qua fruímur,no(tra tamen ncgotíatio tam ad í píaduo 
lumina,quàm ad quinque uagas ftellas refertur, ut uulgus Aftrologorum pu^ 
tat. Quinetiam nullum ín ccelo fidus, lumen nulli, otiofum uolunt. Et Cabali 
ftze, nullam effe herbam plantámue in orbe hocdicunt, quae nonab alíqua fir 
imamenti (tellairradietur,foueatur,& ad incrementum adíuuetur, Erronum ue 
τὸ uaríjs coniunctionibus &afpectibus, ut uocant, earerum uícifsitudo ín hu 
manis rebus efle perhibetur, quae Fatíi cognomento à plerifqgs nuncupatur, 
Tametfi clarifsimi atate noftra fuere uiri, qui acriter in Mathematícos inuecii, 
huiuímodí ueterum commentationes plurimas euertere conati funt. Caeterüri 
utdiuos Augu(tinum & Ambrofium ac plerofq; € noftris alios miffos facíam, 
quilapidem huncuoluere, Plotínus € ueteribus nihil ui & poteftate fiderü ho» 
minibus euenire contendit, fed ea qua decretí necefsitas, quam no(trí prede 
ftinationem uocant, in fingulos fancit , ita per horum feptem tranfitum, Πατίον 
nem,receffum'ue mon(trarí: utaues feu prateruolando, feu ftando, futura pen 
nís uel uoce fignificare dicebantur, ípfae tamen rerum indociles, ac quíd agant 
proríus ignara: quarum uolatus, aut ftatus;aut garrítus,prout faufta ínfaufti, 
ue, commoda uel incommoda portendere exiftimabantur,ita falutares aut tér 
ribiles habitos,cum à fe ipfz neqpfalutem, neqp terrorem ullum afferant, 

DE. S'EI'RI!Qi 
Vam tamen prz fefert (tella Sirius praefaeituram, non leuí de caufa, fed 
ds grauifsimis Philofophoru obíeruationibus adinuenta eft. Aiunt enim 
Atzos ortum Caniculz diligenter quotannis obferuare folítos, coiecturamdg 
inde capere, falubrísne, an peítilens annus futurus eflet. Ea ením ftella (i obfcu^ 
rioraccaliginofa propémodum extitiíTet, pingue, ac concretum effe ccelum, ac 


perinde afHlatum eius grauem & pe(tilentem TOS omínabantur : fin illuftris 


atcp pellucidaapparui(Tet,ccelum identidem tenue purum conijciebant,futu^ 
ramqp inde falubrítatem praefagibant. 
. COLE TH EISAISESSTAS.EJARSIEE VASE " 
(eim nos cum pie fimus in(tituti,cur nó etíam pítloquamurcSant con^ 
Jftatapud Theologos, € Dionyfium praecipue, trís angelorum effe híerarz 
chías, quibus in firmamento fedes praecipue conftituta . Harum fuprema foli 
contemplationi uacat, D'eumdj perenni fono, continuads afsiduitate nullo unz 
quam tempore defutura collaudat. Mledius autem ordo cüm fit cccleftibus o£ 
ficijs atcy muneribus delegatus,per firmamentum,quod ab excellentía Coclum 
appellat,ignificatur, Po(tremaueró hierarchia, etfi natura fupra omine corpus 


e(t, fupracp ceclum,curat tamen ea quz fub ccelo funt. Et ciim díuidatur ín prín 


cipatus,archangelos & angelos, omníum horum munus circaca tantiim uería^ 
tur, qua fub Luna funt. Principatuum cura circarefpublicas,príncipes,ac R e 
ges, utex Dauídecognoícímus. Archangelorum circa myfteria, & facras cere 


monías. Angeli priuatis ftudent rebus, & finguli fingulis hominibus adhiberi 


tur.Euthymíus porro Iudzorum fuiffe cu(todem Michaelem nomínat,ubí uer 
bacitatex oratíone Azaríz,libro Danielis: Aneelusautem Domini defcendit 


fimul cum Azaría δ focijs ín fornacem; cüm tamenarchangelus fit. Scdením 


H3 


Pierii Val.Stella. 


faepe admodum ín quotidiano fermone omnes ordínes Anoeli nuncupatio, D 
nem ulurpant, Cüm ígitur tertíus ordo huiufmodi res humanas tueatur, & ad 
incorruptibile fuperioris dominij decretum dirigat, cuinam potíus quàm huic 
ordinij Fatí cognomentum dabimus? Quidemum cüm octauz fphzrz, hoc 
e(t, (tellato infideatorbi;à foli eius excellentia ftella fignificatum Fato cogruere 
merító uídetur.INecqg tamen abfurdum e(t Angelos per (tellas intelligi,qui (tel^ 
larum prz(ides habeantur: ueluti cüm apud Salomonem pro ccclo Deum iz 
tellígímus , Scriptum eítenim hiftoria Regum, Exaudi ὁ ccelum : ubi non cce 
lum tamen, fed cceli, & terre rectorem ac Dominum, ex Theologorum ínter: 
pretatione, Deum appellat. In Mofeos etíam traditionibus, ut fummi αὐτί lo^ 
cum interpretantur, per ftellas Angeli (ignificantur.Demum Angelorum mu 
nera cum (int, purgare,illuminare, perfectum reddere:fi Parcis hzc,ut forte no 
incongrui uideatur, adícribere uoluerimus, ne penítíora hzc documenta fub 
límíus zxquo perícrutemur, Fatum id omnino efTe conftabit, Cui quidem opi 
nioni fubícribit ChryGppus (hos enímautores citare copellor, propter noftro^ 
rum quorundamliíteratoru peruícaciam,qui profanis autoribus maiorem adhi E 
bent fidem,quàm (το, δ à Chrifto patrecp eius omnipotente Deo illumina 
tís.) leitur (i Girecis philofophis magis quàm Paulo uel Apoftolis alijs credut, 
Chrylippum przcipuiu ex antiquioribus audiant íta dicentem:Fatu effe poten; 
tíam fpirítalem,certa quadam ratione uniuerfi con(titutrice. Atc alibi;Fatu,in 
quit, e(t mundiratio:uel,lex eorum qua ín mundo prouidentía con(títuuntur: 
aut,ratío ad quà omnia que fuere,facta funt.Q)uin & Pofsidonius, dum Deum 
Iouem prímum appellat, fecundum INaturá, tertium Fatum,fi que de Angelis 
retulímus, & alía theologorü fcripta cofiderare uoluerimus, idem hoc, aut non 
multum dí(similia fentíre deprehendetur. 


T E'MP VS, 
2 hzc ftella temporís etíam eft hieroglyphicum,quianihilín mundo toto 
(tatam temporís legem magis obferuat, quàm cccleftía corpora, qua fua 
quadam lege íterüac fzepíus mota, eodem femper temporis interuallo, certis 
periodis εὸ redeunt,unde ferri cceperant. 
EXPEORB"A"FTO: 
e: eadem apud Αἰ gyptios círcuitionis índicium habetur:quod fiue ad or 
bícularem motum, fiue ad cceli ipfius figuram, fiuead ea quz de temporü rez 
petítíonibus modo dicebamus,quiís retulerit,omnía quadrabunt.Sedenim quà 
hicircuitionem ponut,explorationem potius ego dixerím, propterea quod ftel 
Iz peruigiles facta confiliac; noftraomnia uidentur explorare, V ndeapud Ca- 
tullum legas: 


Aut quam [dera multa cum tacet nox, 
Füurtiuos hominum vident amores. 


Apertifsime uero apud Plautum exploratores per ftellas intelliguntur, fi cui 

nó fatís e(t Chrifti ipfius te(tíimonium dicentis, uel puerulorum Aneclos facta 

corum omnía referre coram patre fuo. INam ftellas paulo ante Angelorum híe^ 

roglyphicum agnofcebamus , Apud Plautüíigitur Arcturo ftellainfcenam ín. 

troducto, hzc, R udente,;recitantur: i 
Qui el imperator diuum 414, hominum lupiter, 
]rnosper gentes alios alia ditbarat, 


οἱ 


Liber XLIIII. 222 


Qui fatla hominum mores netatem,co fidem 
No/camus,vt quenq, adiuuet opulentia, 
Qui αι ας litesfalfis tetimongs — 

Ῥείη, quis, in iere abiurant pecuniam, 
orum referimus nomina excripta «d louem; 
(Cotidie ile fcit quis hic querat malum. 


Romani ením ueteres haec de (tellis opinabantur, qua nos officia Anoclis attrí 
buta nofcimus, cim animiilli, olím íam electiad pietatem, & religionem, cub 
tum Dei, ín rerum diuinarum curam, qua poterant, ante omnes propenfi e£ 
fent:quare hi de (tellís, quae nos fuperius de Angelís ex fapientifsimorum homí 
num íententíaretulimus, intelligebant. Huíufcemodi autem explorationís er^ 
σὸ C.Caligula nouum quod excogítauit coronarum genus, Solís & Lung,fide 
rumdfpecie diftinxit, eascg coronas nouo ctíam nomíne exploratorías appella 
uít, utpote qui per Solem diurnos, per Lunam & (tellas nocturnos explorato^ 
res intelligeret. Cur uero noctem facerdotes tjdem ex ftella picta fignificaretma 
nifeftíus eft,quàm reddi caufam ullam oporteat, 


CWVSTODALA. 


Np eftíin nummo quodam cuíus infcriptio eft, v RBS R o M A,fpecum 
in arcum productum, cum lupa & geminis infantibus circum ubera in 
medio fitis. Ab utrogpautem fpecus latere affurgunt pueri duo colludentes: fu^ 
pernt ftella totidem, (iue pro geníjs illae fint, quorum aufpícijs infantes qui fue 
rant in fluuium abiecti, fofpitati (int, mox famelícam lupz rabíem non effuge- 
rint modo, fed ab ea perhumaniter etiam fuerínt educati :atqpitaargumentum 
hocomne CVS T OD I & fithieroglyphicum, qua diuinitus fuerit infanti» 
bus pra parata, Nam & apud nos certa funt preces, quibus Angelum nobis cw 
ftodem dari depofcimus.Siue celebritatis,necg non apotheofeos, que fubfecute 
funt, (tella illa» (igna fint.Síquidem Romulus fratrís nome, etíam poft mortem 
cius publicis actis adfcribebat, Vnde V irgilius dixit, Cum fratre Quirinus αν 
ra dabant, cómentus quidem id Romulus, ut Remi fratrís manes placaret, qui 
bus terrificis ímaginibus fzpius infeftabatur, 


À NIM A. 
ἘΣ etiam id apud Αἰ σγρείος (tell fignificatum, ut defuncti íam hominis ἂν 


nimam oftendat, quod in manu fcriptis codicibus habetur: quod dubío 
procul anima ímmortalitate indicabat, quz fcilicet deficiente corpore uim atcp 
uigorem fuum efficacifsime conferuaret. Atqui uim luminis manifeftam aníma 
ipfa uidetur obtinuiffe, quam fcintillam maflz (tellarís Heraclitus Phyficus at 
feucrabat. Timaeus uero Locrus unicuiqg anima collegam efle fiue confertam 
ftellarum alíquam tradidit, quod nó difsimile εἰ ἃ genio fofpitali atq; cu(tode, 
quo de fuperius diflerebamus. 


MORBVS GRAVIS. 


Hipesus medícus obíeruauit, ftellas per ífomnium in mare, ucl in terram 
cadere, atqp euanefcere uias, eraues índícare morbos εἰ apparatos qui (ibi 
uidere id uifus fuerít:cüm contrà, clarzz,& exortum uerfus currentes, 
fanitatis affutura indicía 
fint, 


li 4 


Pierii Val. Stella. 
CREPVSCVLVM AO 

AE A eyptij facerdotes(quod in ímprefsís codicib, no habetur) crepu 

(culum ex mícantifsimg ftella (imulacro fignificari; propter Hefperí Phot 
phoriqj notabilem fulgore,ut puto:quz quidem eadem Veneris ftella e(t,non^ 
nunquam Solem praccedens, nonnunquá fubíequens: ítacp peralíquot díes an^ 
te Solís exortum (tellarum omníum maxime fplendefcit,aliàs occidente eo,luce 
(uaalijs praemonítrata, atqg hís quafi ualere íuísís, ipfum mox Solem fubfequi^ 
tur, Vel quía tota ftellarum ratío inter utruncg crepufculum, ueípertini fcilicet 
& matutínü, munus peragít fuum. V eípertino fiquidem excitata crepufculo, 
fimulac matutínu aduenerit,fuo quafi perfunctz excubíarui munere,Soli fua da 
ta uice ftella recedunt omnes , Et uttandem ftellarum coómentatíonem cumuz 
trocp crepuículo abfoluamus,carumdp príncipiu & finis termínetur,pauca que 
dam fubíungam ex díuínis líterís, in quibus nox fuum habet hieroglyphicum, 
cüm pracfentís uitae tenebras, & hallucinationem fignificet;matutinu uero tem^ 
pus pro futuro feculo ponatur : de quo Paulus, Nox pracefsit, dies aut& appro 
pinquabit. Eod fpectare dicit Hefychius Híerofolymitanus praeceptu illud Le 
uítici, Ne de carnibus facrificij falutaris quicquam in matutínum relinquatur, 
quippe ne uítam noftram deprehendi finamus imperfectam, quo fcilícet tempo 
τε intercipiatur agendifacultas, quippe ubi miferícordíae opus nullu cuiufpiam 
alteríus uirtutísaggredi poterís,uel exercere.()uare quingrille uirgínes parum 
prudentes, ante oculos nobís proponendz funt, quac dum lampadum fuarum 
'oleum comparature retrocedunt;aduentu ínterím fponfi claufa ianua excludun 
tur,nonamplíus admittende.Idem admonemur ex Prouerbijs àSalomone:Ne 
idícas amíco tuo,uade, & reuertere,nam cra(tíno tibi dabo, cüm ftatim poísis da 
reineícis enim quid pariat fuperuentura dies. Ad hoc ita Hefychius: Feftinane 
que quícquá ditferas, ne forte ín eas coarcterís anguftías, unde expedire tene: 
queas,eod difficultatis adigarís,ut cueftigio rerum omnit, quas tractauerís,ra 
tíones reddere cogarís.Epícurus quí pleriíag in alijs, res alías agere deprehendi 
turjín eo ueríu prudentifsime fe gefsit,cüm dixit; 
Y Éwg.s " ἡμώκ- ta oA ἀ ποθιήσκά. 

Nemo bominum esi,qui mon inter agendum obeat. 

Quód fi quis xtate no(tra;praterbonorum omniu fpem oppreffus, inter agen: 
dumobijt, quis unquam maíore totíus Roma luctu defideratus quàm nofter 
Hippolytus? qui parata zre fuo príuata tríremi, fortc militum manu ad Ca 
'rolum Imperatorem, quí Libyam debellabat, Chriftocjafferebat, priufquàm 
inftructam nauem, explicatadj uexilla illa Tulij fideris uidere poffet, medio íti^ 
nerís uenenoletalí, quo perditifsimus minifter ferculum infecerat, nobís tam 
iuuenís, tam Cafari charus, tam eius oloríze cupidus, miferabiliter interceptus 
c(t.Paucisds poft menfibus,nepos eius Alexander Florentie Dux, Imperatorís 
ipfius gener, à cofanguíneo fibi coníunctifsíimo nó minori fcelere mucrone cru 
delifsime dum dormiret trucidatus . Sed nolo uulnera tam atrociarefricare;po 
tíuscp tibi nzeníam, qua ínfelícifsimum utriufqs cafum, íacturamdg 

.&luctum noftrum deplorauí,pro libelli huius | 
| Coroníide fubiungam. 
HIPPO»^» 


E 


Liber X LIII. 


33 


HIPPOLYTI MEDICEI CARD. ET NE 


EPUPEHSCORPVSUTPENSNNDRI FLORENTIE:ZDYVYV 


CIS 


MISERABILES 


EXLIVS 


deplorantur. 


M citm potenti deaiderit louis 

Dextra faperbe infine latus domus, 
Et sirage c ingenti fragore 
Corda hominum attontta obSiupe[cunt: 

ογτοχ, dum mifertum eft puluere grandia 
Cementa [ülui,parte alia latens 
Erumpat improulfaflamma 
Us, reliquum, operis ruma 

Inuoluat oppre[]um,cinis omnt 
Pulusq, fiant,pratereuntium 
Honore ce admiratione 
Tétla prius celebrata, punto 

Uno auferantur temporis,omnium 
Atortalium per corda pauor meat, 
Con[iderantum quam caduca 
Sint ea qua a|Jerimus beata: 

δὶς duplicato concidimus malo 
Quicund, claras AXtedicee domus 
Stellas colebamus. fideli 
Ouest chart. 

"Nam yix cicatrix illa comeerat 
[n altum adathi vulneris intima 
2er ο[74 lapfr, ciem peremptum 
Evimium Hippolytum abflulit mors. 

Qui dum cohortes cogeret impigras, 
vdarmace triremes eve parans fuo, 
Hanc yltro opem allaturus ore 
Cxfart opes Libyce prementi, 

Roma profecdus Partbenopeium 
Nauale iturus,de media vta 
Improuide «ntevceptus atro 
Fraude dato opprimitur venena. 

Hinc mille e illinc milleper auta 
Sparfilocorum.[nue domiim [itu 
Fi lerua, lugebamus,erva 
PPettora per lachrymisprofufi. 

(m feda clades huic faperaddita 
Opprefst zmcur/u [abito omnium 
JKtentes e vnda vnde niuis 
"Alpibus incubuit vefufa. 


υγαϊογα aperto yulnere vulnera 
Nunc 'fatia tfernt, con[anguimea yt manti 
(. enfol]um Alexandrum in cubili 
Fama tulitmediog nodis. 

Sicheu mifella bec vita bominum omnibus 
lIuiuriarum obiecta periculis, 
Quouis dies, ῥογαή͵ nostro 
faidue capiti ingruentum. 

Atensnulla prudens eft adeo, vt queat 
Obstare fatis vel petulantias 
μέ, fortune cauere, 
ἐμ Yaris Jnbitasd, cafus. 

ed magna Kegum 2 YOgEnHe5, "Ducem 
Qua Petri eldb magnanimu inclyta 
Olim dedisti, totd, honorum 
Atuneribus titulisa fulges. 

Quam clari eratis, qum prius mproba 
Turca tyrannis & Scythicum genus 
In Graciam intuafilet,alta 
CA Jeperum impero potita. 

Fato Quiritum fealicet Ilium. 

Euer/a, Romanum Imperium extulit. 
Gens vefira Athenis pul/a;vt orbus 
(Confileret Fatui vniuerf. 

hte, hinc duorum Pontrficum decus, 
eAmplum Leonismox venerabile 
(: lementisida u[dem tiaris 
Contimum prope colligatum. 

Ir non potentes dicere Cofenidas, 
Laurentium e nobilium vtrum 
Prouentum bonoratum,( amen 
Lugubribus licet,ata macfras, 

Sed flere ademptorum miferabiles 
UIicesim ipfo limite glorie,e 
Crimorudimentoinutdendi 
"Nominis,egregied, laud. 

Heuquó iuuentus, c validus ὝΙΡΟΥ, 

Et promptitudo mentis eg mgeni 

"Atq, indoles illa educata e 

J"Au[bicijs fapientum auorum. 
Quà purpuratus Hippolyto decor 


Pierii Val. Nznia. | 


Splendor verum.[eu patruo comes 
Puer fenem adiuaret, Ingens 
Pondus c mper fabiret. 

Quem Cxfar alto im puluere Pannonum 
Cdi paratum cernere principem, 
Contra faperbarum cateruas 
Gentium, borribiles phalangas, 

(um Türca nunquam pluribus antea 
In&iruélus avmis,crederet Italas 
ires Ierumá, robur 
& Tame[imn domitare,& Albin, 

Quem tota circum yis fatica 
Nili, lategens vaga turgidi, 
£t Gracie totius aYma, 

Alta, Scythesatq, "rales obibant. 

Uericm explicatos vidit vt ordines 
"Nostrorum ita acri pralia ritu 
Pofcentium aufugit, reduélis 
Ketro equitum peditum(, turma. 

It quivirum ffe prashiterat foris, 
Haudquaquam terti pelloreerat domi, 
Quem multo abundantem Senatus 
Confilio iuuenem probabat. 

Qui ape Romam editionibus 
Tumultuantem;jrasq, Quiritium 
PPacal]et, nrumpens in. arma 
Fronte Pilaro,eloquiad, dulci. 

Qui [Hendidastot diuitiasopes 
J'antas4micis atq, clientibus 
Uellet paratas.f€ exhiberet 
"Ditem aljsfibi pauper vn. 

Siue apparati Regifico penum 
Elaboratum apponeret ommbus 
eAequalier, parcifsimo ife, 

Ext tenui c [aailivteretur. 
Sed quis modum vita omnis c integram 


BSynceritatem narret? Hic omnibus 

Án posterum exemplofuturus, 

Tám viridi excipitur iuuenta. 
Immitis aufert Parca eadem Ducem 


Mlustrem Alexandrum iuuenem inclytu, 


Florentia, Hetrufcia, Vegni 
Omne decus,columend, ΧΩ 

Quo usum e equum Principe floruit, 
Seruata morum est integritas fides 
Jntaminata, At vis fcelesta 
ulla procul, pudov ipfé tutus. 

Hicglorioft Caroli erat gener 
Seletlus omni de grege. Filio 
Hic Regio Henrico fororem. 
Copiugto celebri elocavat. 

Hac obfuerunt, perniciem bac bonas 
Traxere,vestre nomma glorie 
Cs abflulerunt. Hac amarum. 
Inuidia shmulum incitarunt. 

Laboriofum fcilicet est opus, 

Tutum effe Regem,qui violentia 
Obflet [uorum,vluma, fraudi 
Effe locum vetet eo rapinis. 

δὶς Pertinacis mens bona: Serui 
Stc villa virtus cede nefaria. 
Scemulta vbia, exempla,quorum 
Jamnumerum bocettam obtinebit. 

Lt vos meum ynum prefidium ac decus, 
Si quid clientis 2tufa erit bitis 
ANunquam velignotis,vel vlla 
lllachrymalilibus vecenfr. 

"Non vos ego inquam perpetiar "or, 
Dum yis mihi afit, perpetuum quibus 
"Debetur excelfatn columna 
Nomen Jpomos, fatua, asi, fufim. 

NANIA& FINIS. 


Liber XE V. 34 
APIERIVS VALERIANVS AD REVEREN- 


DISSIMVM D. THOMAM CAMPEGIVM EPISCOPVM FEL» 


TRENSEM; DE IIS QV. PER NAVEM ET ALIQVOT 
eius partes fignificantur 
EXOSUATCRSOESOAEGOYDUOILLOR VM LITERIS, 

2pm Cnquam puta[Jem,Colendifame Preful accidere pile vt mili de lave tecis diffe 
ΤᾺ ΠῚ remdum ejJet, quod munc cafus tulit, c necefsitas po[cere vifa eft . Nam cium mes 
cum cogitarem aliquod tibi comentartum de fgnificatis tegyptiorum, pro meo 
erga te cultu ce obferuantia dedicare(no enim vir tantus pratereundus evas, qut 
«tatem omne et ure publice profitendo,fémtentis Rome dicendis [acrofancto Concilio prafrden 
do, c in principum negotijs procuranda, w[nmp|eris) argumentu quarebam quod ad huiu[- 
shodi pev [one nomen accomodari po[Jet:opportuned, pifcium meors bieroglyphica comentaria 
remanibus habeba,que prafalibus quibu[da,quos precipue col. o,poneratifsume —"Intifes;ca? 
pera difiribuere: 4td, cum mo tam mfi pifces, "1 etta infirumenta quadam nautica imnterferenda 
B el[ent, Anchoratibi deberi vifa efl quee quod lErmata Chrifiane Remp. prafidio aliquando fue- 
ritantiqua clarifsme, nobilitatis (2m pega domui pro migmibus argentea binc & inde ge- 
flare conce[fJumn e$t sam exillo,quo Csolinus ipfe Campegius Pifane clafsis np. maris imperi 
abimptys infidelibus nquinatu, pacificum reddidit . Sed priufqua de /mchora dicere mapas 
musexremefatturu ρώτο, animaduertendum dixero locu libro Bandetlarz xui.titulo, de 
exercitoria aclione,capite Satim primo, altero mox UID mterpofita effe 2»: 
chore locutionem. Atccur[ftum ballucinari puto,quia corruptu ft codicemnatlussibi enim'Ul 
piani ex libro ad editum verba ita notata funt : Zrtgiflrum nauis accipere debemus eum etit 
potius nauis anchora mandata eff fcilicet ἃ domimo. Nuqua vero legi ego anchora pro guber 
nationeponi,quod quidem munus pertinet ad clauum: v/ratifümaa omnium autorum meta 
phora,temone aut clau aut gubernaculum regiminis loco pon: pafsim obferuaui . Sedenim in 
Ulpiani verbis nulla erit ambiguitas, ftveluti in r[ano habetur codice anuquifsimo illo qui 
Florentie ajJeruatur Jta legerimus,Gut totius nastis ctira mandata est. Cashigatilsimaa, leciio- 
nem hanc ez 1n meo perueteri e in aliquot codicibus manufcriptis,m quos nemo manus inte- 
cerit, deprehendi. Elegu itaq te iudicem, yt que aliena effent, legitimos agno[cerent μη μευ 
€ resq omnis nautica legitime tratharetur. Tu quod luris esl videris: nos Anchoratama lega- 


t4, qtando bic Sandum mimime nece[Jumn fuerit, ad iterinflitutum peragendum nauimam 


spam afcendamus. 


DE NAVI 


E AVIS,atqpeíus partesalíquot, armamentad ipfa multis locis 
X ín ueteri monumentis fculpta,& ín nummís cufanó leue cogi 
| tationis argumentu fpectantibus exhibuere, dum quid hac fi» 
δὰ bi uelintpleríg; omnes inueftigant, quorü bonam explícaturi 
P9 partemà nummo omníum antíqui(símo exordíendum duxi, 
3 mus.Quid igitur fibiIani nummus uelitexamínemus, 
ADVENTVS VEL MIGRATIO. 

Oftrum nauis;aliàs autem puppís, uel ínterdum integrum nauigium ín zes 

fignatum,laní nauígatíonem ín Italiam oftendit:ex altera ením nummi pat 
te lanus geminus,ex altera ro(tru nauís, inquit Pliníus,& nos infpeximus. Oui 
dius ctíam ita interpretatur: 

"Lt bonaposteritas puppim [ignauit im ere, 


Pierii Val. Nauis. 


Hofpitis aduentum teflificata Det. 
Quinetiam Onírocrítz obferuant,quotiefcungg quís uel nauem uel ratem ima 
ginatus fuerit fe uidere per quietem,nuncium ex longínquo peregre confeftím 
affuturü. Antíquifsíma uero eft íllanummi [pecies,quadrás fcilicet R'atitus no^ 
míne,ín quo ratís. Mosq; índe durauit;ut pueri in aleze ufum denarios ín fublí^ 
me íactantes exclamarét;aut capita, aut nauim, quorualtero poft firmatu num 
mum cófpiícuo,cíus effet uíctoria, quí diuínaffet,lufu tefte uetuftatis,Quanqua 
& altero ufi íuntnummo,ouem bouem d infculptos habente: quod nummi ge 
nus documento erat ueteres gregibus X armentis abundaffe,quippe quoru om 
nis resin ouibus & bubus collocata erat, utautor eft Plutarchus, Problematis, 
ἘΕ ΕΟ ERAS; 
D hazcnauis ín αἰίψαοι ueterum monumentis felicitatis hieroplyphicum 
eft,utín Hadríani nmo,que remígío uecta, pulcherrímeds elaborata uifi 
tur, cuminícriptíione, FELICITATI AVG. Subnauíueró S. C. COS, 
111, PP. Í[nnummoctiam Augufticernereeít nauim longam cum remigío, 
cuius eadem infcríptio,FELI CITATI AVG, 
V zcueró nauis apud Atheníenfes erat S A^ 
Q LVTiISindicium, in Theíei memoriam co 
li confueuerat, (inguliscpannis Delon mitteba; 
tur Apollini cultuallatura, fufcepto olíim à The 
fco uoto huiufmodi, fi ciuibus fuis unà fecu faL 
uis reueríus effet, Πού; ínterím tempore, quo fa 
cerdos Apollinis nauis eíus puppím coronaue 
rat, & Delon ea profecta eflet;pelagocg remenfo 
in patríam redfjfTet, cautum erat Athenienfium 
feoe, ne quenquam publice interficeret. Ἐς de 
caua fcribít Plato in Phaedone, longum tempo 
ris interuallum interiectum effe ínter iudicium Socratis, & mortem cíus, quod 
fententía pridie quàm fpectaculiaufpícíum fieret,lata erat. 
CHRPISTIAN/X PIETATIS σὺ ΟΕ ΘΟ. 
Has & Chriftiana pietas felícifsimi fucceffus fui fignu,nauem cum pifcato 
. Are Petro, tam ín familiari fummi Pontificis anulo, quàm ín aureis Apofto 
lici fci nummis expreffam,manifeftifsima eius quz fubfecuta cft felicitatis indi 
cía,totannís antea praemonítrata, Nam quod Ouidius dixit, Hofpitís aduentit 
te(tiíficata Dei,fumptum omnino eftex altiorí difciplina, qua prifci Romani di 
uinitus admoniti effent, hofpíitem aduenturü, qui uerum Dei cultum afferret, 
fiue Noam nauigio ereptum undis, (iue lanum falutaría tot praecepta Italíae da^ 
turum, nauiad nos uectum, ac naui mox infigne ín nummis, fiue ipfum noftrae 
píetatís autorem fluctuanti nauícule affuiffe meminerímus. Hocuerum ac uni: 
cum e(tadueríus fxuientis maris rabiem fofpitamentum : hícunicus falutis noz 
ftra portus,quem eiufmodi nauis auxilío occupare feftinauerimus.Sapientifsi 
mzcloan, Scholafticus uigefimofexto fcalarum fuarum gradu pericula recenfet, 
inqua per mare hoc magnu & fpatíofum nauigantes incidimus, fcopulos,uerti 
gines,inundationes,piratas,belluas,(iphones, procellas uentis flu&tibuscg com 
miftas, fingulorumdp adíjcít interpretationes : ut;per fcopulos, feram przecipiz 
temd iracundiam intelligamus.Per uertiginem,res eas,qua prater fpem oblaz 
tz mentem circumfiftunt,deliriocpagitant,& ín defperationis profundum rapi 


dé de». 


Liber XL V. 35 


...& dédeuoratos trahunt, Per íinundationum tumores,ignorantíam,quz boni fpe 
εἰς decipit. Malus ením € egregit fuperbus e(t; Gibicg omnia arrogat,quicungg 
e(timperitus. Per piratas,gloriaru fatellites,qui noftras opes omnibus uitaeín^ 
commodis partas, interuentu fubito diripiunt, Perbelluas ,noftrü hoc corpus 
graue,brutu,& efferatiac perdifficile cícuratu,utpote quod uentritantümodo 
deditu,(olam fibi finem con(tituítuoluptate.Per (iphones, elationis no(tra im^ 
petus,per quos ad ccclu uícqg fu(tollimur,unde mox deturbati,in profundiísimàa 
tartarí uoraginem przecipitamur, Huíus ínquam pelagi caufa nauis illa tot olim 
nuümís cufa, díuínitus aduenturá miferís mortalibus falute indicauit, Acne de 
Ρταίασίο dubitemus, ín ipfius laní nummis, tam gemíno capite barbato, d etià 
imberbí,uti habetur in argenteo,ín quo etíam nauís cum rectore,líterz (uperne 
C. FON T.Neggnó ínalijs uidere paísím e(t ínfcriptionem, R oO M A.R omae 
ním pietatis no(ítrze principatum, & ín togata praecipue gente conftituendum, 
ut euangelicá interim ueritate praetereamus, uel Maro ipe Íupremae intelligen 
tí actus fpirítu diuinauit,dum Iouem inducit,afTerentem, 

B Romanos rerum dominos gentem, togatam. 
Cuiquidem imperíum fine fine concefsiffet, quippe quod corum inftitutiones 
eílentin omnem terrarum orbem,ut T heophylactí urbis utar,exiturz,neqg ul 
lo unquá tempore defuturze.Neqs ueró mirum ín Marone homine diuini mu 
nerís experte, X quí uerü pietatis ritum adhucabditu ignoraret,diuinationis lu 
ien illuxiffe, quíauerifimile e(teum in huiuímodi uatícinio,ex ueteru arcanís 
aut Marci;aut Sibyllz,aut Hetrufcoru, praedictione illam excerpfifTe. V el,quo 
niam fummus ille (píritus nullum hominugenus nullam unquam nationem 
aípernari compertus eft:quare Balaanalegímus,homínem & alienigena, & pio» 
rum ho(tem,praclara tot (uper líraélitarum fucceffu diuinaffe, 
SOSPITAMENTVM. 
jin Q. Nafidij numo nauís eft cum uelo,& ftella ín antenna, & ab altero latere 
caputcü trídente,& infcriptione, N E P T V NI, fubaudiendü, ope uelauxilio 
feruatos. Hocením (tella (ignificat ín antena fita, de qua loco fuo inter cceleftía. 
Voníam uero obiter in uclum incidimus, date eut ΡῈ 
míníme prztereundum uidetur quod dici gnatio. 
€ folet,uelificatione plena ín quempiá ferri, quod 
eftaperto marte, inimícitijs minime difsimula^ 
tís,rem aggredi, hoftemdplacefTere, 
OCCVLETA-OPPVGNATIO. 
T V iccontraríum e(t,conto, remulco'ue na; 
uigare,cum tacite quifpiam infidiatur,atqp 
ur uulgo etíam dici folet, Íubaquanea uti opera. 
L ocu huncad hanc propémodum fententia in 
terpretat Ammíanus reru ge(taru lib. X v 111. 
dícens:INó conto,necgremulco,utaíunt: id eft, ; | 
non flexiloquis ambagibus, uel obfcuris,fed uelificatione plena ín rempub.fere 
batur.quamuis alíter expo(itum (it ín collectaneis Suidae, prouerbio κοντῷ πλᾶϊ; 
quod quiíquis ille fuerit exponit, ἔγεν πϑοσηκόντως Q&. 
LVNA VECTATIO.: i 
(E nauígiu ín (idis bonor& A σγρτῆ coluerínt, funt qui rapti eam ab To? 
ue naui,cuíus infigne uacca effetjarbitrentur:fed comentitíum hoc mihi utz 


Kk 


NN 


Pierii Val. Anchora. 


detur. Magis autem ad /Egyptíorü eruditionem quadrat quod Plutarchusait, D 
Lunam apud eos nauicio uehi fictam . Hancl(idis nauem Apuleius multisdo^ 
narijs ornat. Diodorus fabrícatam à Sefo(trí nauím ex cedro octuaginta cubito 
rum aitlongitudíne,deauratam exteríus,interíus ueró deargentatam,quam do 
no obtulít Deo qui Thebis A gyptijs colebatur.]s Ifis erat. 
NAVIGATIONIS AVTORES. 
[js 'Tyríoru numo nauis eftcufa,nimiru ea de caufa, quód ipfis T τῆς comen 
tum placet nauigationis primae fe autores haberí. In huiufmodi coru numo le 
gitur BAZIAEOZ AHMHTPIOY TYPION. Eft & alíus cu eadé naui longa numus, 
in cuíus altera facie caput eft cu coronaírradiíata:infcriptio, ΒΑΣΙΛΈΩΣ  ANTIO 
xov ΣΙΔΩΝΊΩΝ, Itademu Phoeníces inuente nauigationis laude afcifcunt fibi, 
VICTORIA NAVALIS. 
IN Agrippz nummis nauís illa tridentali roftro infignis, qualem fcilicet Μ14, 
ro fzpe defcribit dum non uno locoaít, roftríscj tridentibus,partam ab eo αἱ 
ctoriá indicat marítímo przclio,quod aduerfus Sex. Pompeiu comífit; id quod 
Maro ín Augufti gratíam ita ímmortalítatí commendauit; E 
Parte alia ventis co dis Agrippa fecundis 
etrduus agmen Agens,cut belliinfigne feperbum 
Témporanaualifulgent rofirata corona. 
Aliquot ín monumentis uideas & Varronis infignia naualia, qui Propretore 
fub Pompeio Piratico bello militauit,à quo ob res bene ge(tas naualí corona 


donatus eft, 
DE ANCHORA. 

"3 leroolyphicum anchorz non gyptíorü tantiim eft; fed δ ἃ Gira 

! cís& à Romanís principibus ufurpatum : ut minime importunum 

4 ἡ (itremà plerifcp tractatam repetere, ut quz fectamur fignificata loco 

3 fuo manifeftentur. 
MATVRANDVM, 

(Le muolutus anchorz delphinus, quod fignum inaliquot ΤΙΝ efpafia 
Aninummis obferuauímus, maturandum,ut Latíni una locutione díxerüt, 
omníno fignificat. Sed quonia reí caufam ín Delphino fatis explicuimus, & res F 

iam zuo noftro lippís & tonforibus innotuit, plura fuper eo dícere fuperíedebi 
mus.Id pro pictura animaduertendum eft, anchorá qua in nummo ΤΊ τί habe 
tur,extrema denti in uomerís fpeciem dilatare,cuiufmodi βουτᾷ Aldus nofter 
imitatus eftín omnibus quos imprefsit libris, 
Alíauero forma effc, dentibus quippe ín acutu 
recto ductu mucronatís, quá ín numo ueteri a 
puderuditifsimruiruRoggm M X 
mulü Amafíxuuidimus. X ἢ 
Η αυΐ rebus fuis tutela praefidíümue 
parauerít opportuni, per nauem & ancho 
ram fienificabant. Quod fi folaanchora manu 
pratenta figuraretur, refugium indicabat, qua: 
fi uelletínnuere pictura hzc, fi aduerfa ingrue 
rit tempeftas, rcscj noftrae fluctuare cceperínt, 
paratum εἴς profugiuut pofsimus ita feruari, 


ER 


TVTELA REFV- 


ἘΠ DAMES 336 


A Eftcgdicteriuapud Girzcos in hanc fententiam celebre, quo Demofthenes uti 
tur oratione pro Ctefiphonte, Et Propertíus eruditionis elegiacae columen,ad 
hocínnuens aít:Anchora íacta mihí,Idem fermo apud Paulum,reí nullius igna 
rum,epi(tola ad Hebrzos,cap. v 1. Qui confugímus ut fpem propofitam tene 
remus,quam ueluti anchora habemusanímze ciim tutam,tum firmam,Et Chry 
fo(tomus defupremo firmods profugio,concione ín Lazaru 1111. hecait:Sunt 
diuina fapientiae opera,haec maxima illius prudentiae funt argumenta. Cófcien 
tí iíncrepatío facra eítanchora, que nos nequaquá finit ín peccatoru profundu 
abíorberí. — STABILIMENTVM. 

Vód (i firmitatem, acimmobile (tabilimentu rei cuiufpíam fignificare ueL 

lent, anchoras duas s MEME fumptaà nauibus, qua tunc 
C'entorum temnunt rabiem fluctusá, fónantes, 

cim duabus anchorís ínnituntur, Qua fimilítudine utitur Aríftides Panathe 

naicis,Sedeniím Píndarus duabus inníxuanchorís dícit, quí duas habet patrías: 

unde prouerbíum, οἰκόθον oic Domo domum, de commode peregrínantibus, 

B quippe de ijs quiarrepto ítínere quotídie apud amícos aut neceffaríos díuertur. 

am pro firmitate Píndarus idem una etíam utituranchora, Ifthmijs, ἴδα πθὸς 
ὄλθε βάλλετε ἄγκυραν. Iam anchorá ad felicitatem íecit: hoce(t, firmitatem iam ad ui 
tz tranquillitatem aflecutus eft. V itae porró noftrz tumultus,perturbationes, 
cadesd; omnes, marinis fluctibus,tempeftatibus uortícofiscg ze(tibus folemus 
zquíparare, quemadmodu Archilochus facít,qui cüm ín T'hraceníes calamitaz 
tes incídifTet,bellum marínís luctibus ita comparauit: 
Γλαύχ ὅρα, βαθὺς yop δὰ 
Κύμασι παράοσετοις πόντ G^ 
βιμφὶ δ᾽ ἄκρα γύρεον 0p mé 
Isvrout γέφ Θ΄ σῦμα χειμών) 
| Kixcad d" 72 aA fpe QC OY". 
Myrfilus quoq; Mitylenzeoruinfortunia tyrannicasds procellas ita defcribit: 
τοϑ' δῦ τε κῦμα Gc] “πθοτέρῳ νέμῳ Srxd : 
IIxei£d δ᾽ ἄμμι τούνων πολωὺαὕτλίω. 
Atc ijs urgentibus ínfortunijs ad (acram, utaiunt, anchoram confugiendum. 
Sapientes enim feré omnes hieroglyphico utunt anchorz, tam fcribendo quàm 
€ loquendo:ut Pythagoras,quem Phocionaítfuper humana uita íta difTerere fo^ 
litum, ὅτι χρὴ βίον αἱρέοϑαι ἄρισον. quae fi primum amarítudíne alíqua prediíta uideaz 
tur,fuauemipfam redditura fit confuetudo, Díuitize (i optentur, (ciendum eas 
infirmam admodum efle anchoram.Gloríam,etiamnu ínfirmiorem, Quz corz 
poris funt,eiufdem effe tenoris , Príncipatus,honores,omniía hzc imbecillía, & 
nullo robore τα, τις firmz igitur anchora? prudentía,magnanimitas,for 
:títudo,quas nulla procella difcutíat. Nam díuinalex eft, uírtutem folam atqj u^ 
nícam habere robur,relíqua omnía nugas effe. 
ΤΕΣ ΡΒ ΕΠ ΟΣ: : 
oria nationes aliquot anchora fuit interpretationis fignum, quo fcilicet ca 
£L X duceatores & internuncij pro ge(tamine uterentur.Przcipue ueró Indian 
horam pro caduceo habuere,propterea inquit Philoftratus, quód omníatenz 
*tet, ac perueftiget. Eadgde caufa cüm Apollonius adlocum, qué Indi fapientes 
incolebant;appuliíTet,fecs cum comitibus intra ftadíum cohibuiffet,adolefcens 
eum adijtà fapientibus miífus,qui auream anchoram pro caduceo manu ge(ta 
bat,percgeum ín colloquíum adductus eft, 


Kk z 


Pierii Val. Anchora. 


FR/ENVM. 
A haecanchora moderandi cópefcendids fignu eft, fraenücp indicat, quod 
quide ex Pindaro defumit.Ille enim z&2v,ode qug ínfcribi£, Αρκεσιλάῳ κυροναίῳ 
ἅρματι, Érenum Argüs nauis dixit, ubi interpres ait, Anchorá dx μετα φορᾶς fi ἴπ' 
πῶν 2]. ὃ ἐπέχφν τὰς ναῦς δίκίω χαλινδ, fumpta ab equis translatione, quód ea naues 
compefcat freni inftar. SELEVCI GENVS. 
ἘΣ Seleuci nummi anchora (ignatí, propterea quód isanchora fignatü 
femur habuit ab ipfa origíne: filij & nepotes eius eodem in(igniti modo, 
anchorá ín femore ueluti notá generis naturalem habuere.Et ut τας funtad fi 
gmenta promptifsimi,fabulà εἰ adijcíut, L'aodicen Antiochi nuptà Apollinis 
cogreffum per quíeté patí uifam, quíanulum εἰ quendá ueluti concubitus prae^ 
mium donarit,iufferitcs ut mox filio eundem redonaret;futurü eum alíquando 
felicisimi euentus aufpiciu:repertumdg prímaluce anulu ín lecto,cuius fignum 
anchora erat, admirationi fuifTe, Seleucumdg mox natu grandem, tradíto anulo 
à matre, de origine fua, ded futura felicitate edoctu, cüm mortuo íam Alexan; 
dro,qué in Perficá militia fecutus fuerat,regnum ip(e Orientis occupafTet,eem 
mz iítiu(modi memoria cofecraffe. Nam & cüm urbe Antíochíà patris nomine 
codidifTet,cápos uícinos urbi Apollini uti originis autori dícauit.HecT rogus. 
Appianus indignu ratus fabulas hiftorijs admifcere, rem aliter tradítín Syro, 
Apolline quippe Laodicz per omniu mandaffe, ut qué anulü aliquando repe 
riffet,filio (tatim ge(tandu daret,fore nanqg ut quibus in orbis locis Seleucusa^ 
nuli eum amififIet,eam ipfe po(tmodu regíone ímperio fuo fubijceret.]s igitur 
cium Alexandru fequeret,anulu iuxta Euphrate fluuiu amifit,factusdg eius pro 
uíncíze praefectus in diuifione E poft Alexandri morté,moxqdp inde deturba 
tusab Ántígono,Ptolemei,cui A&'gyptus obuenerat, auxilio in regnu reftituit. 
POSSESSIO. 
ἘΣ & obtinendz poffefsionis (ignum anchora, cuiufmodí eiufdem Seleuci 
fuit interpretatio, reperto que iam amiferat anulo,in qué anchora ínciía fue 
rat. Cuíus quidérei huiufmodi fert hitoría,qug ad futuru auguríiab Apolline 
promiíTum facit.Seleucus cim eiectus Babylone;Ptolemei mox copijs adiutus 
poffet quide uti ui, ex amifTo taméanulo in pem regni omníno ere&us, omnía 
prius darmís experiri coftituít,ne populu,qué per benignitate (ibí allexerat,bel 
lí metu exacerbaret.Internücijs ad rem ufus, ciuiu cóperit (tudia erga fe propen 
fifsima,itaqp fe(tinatione opus effeadmonitus, paucis admodi, fed ijs impígrís 
& fidelifsimis electis, Babylona uerfus quanta poteft celeritate proficifcit, Acci^ 
ditueró ut ínter gradiendu pede lapide offenderet,euelleretcg,ex cuius impul(u 
tto dolore affectus fit,ut ibide eueftigio fubfi(tere,ac humi refidere cogeret, Ec 
ce uero tibiamicis pede demulcentibus, & euulfum lapide infpectantibus,anu^ 
lus illeaffulfit,qui fublatus attrectatuscg, magne inter focios moe(títíg areumen 
tum fuit.Id quid rei effet cüm Seleucus fcifcitaret,fienata illi anchorá ín anulo re 
perto moc(titíze caufam dedi(Te refponderut, ex qua captiuitaté portendi ínter. 
pretabant, Tum Seleucus,Bono,ínquít,animo eftote omnes, nam quá terrà cal 
camus,& retenturi fumus,& firmiter poflefTuri:& cum dicto doloris immemor 
profilit, itercs arripit alacriter. Cui paululu progrefTo adfuere obuíam qui tuta 
& pacata omnia nuncíarent,exceptusqz ita omniu ftudijs, dignitate priftina & 
regnu illud obtinuit, Mox India & Α ἢΠᾶ omn fubiugauit, Anulí uero memor, 
urbem in Oriente condidit,& gemmam originis memoríam confecrauit. 
DE 


E 


F 


Liber XL V. 317 


7 
Α Ὁ ΤΕΜΟΝΈ. 


NN nauiautem prímas omnino partes tenet temo, de quo multa funt 
5 | apud ueteres fignificata,qua tamen omnía in uni coéunt íntellectü. 


ZUN R'E'G- DI MUE NC 

ES Amregimen per figuram eius fienificari manifeftü : & cuius ar 
bitrio res aguntur,ís gubernare, & gubernaculum temo ipfe dicitur, Hinc luue 
nalís, Autde temone Brítanno decidet Aruiragus,dixít,cüm Domitianum Bri 
tannía potiturum pravfagit adulator ille V eíento,expulfo inde Aruirago,qui to 
tíus infulaeímperium obtinebat. INamad ea tempora Britannia nondum uene, 
rat in ditionem Romanorum, tentata bello fpíus,licet cum eorum aliquot Im^ 
peratoribus fcedera iunxiílet, quz no(trí plus zquo forfitan extulerüt, Contrà 
ucro Nero, paucosanté díes quam moreretur, uidit per quíctem eum fibi naue 
regenti extortum, trahiqg (ε αὖ Octauía in arctifsimas tenebras, quodarufpices 
rcípondere, eum admíni(tratione deiectum mortem infelicifsimà moríturum, 

EOR'FVN' A. 

B (7X Vapropterueteres cüm Fortunz plurímuü tribuerent,eamdj negotíori pe^ 
Qi omnit, quecunqg mortales gererent,arbitru opinarentur, (imulacrü eius 
dextera clauü,finiftra cornu copiz tenere finxerüt, quód bona & cómoda ab ca 
dem omnía proficiíci credíderunt: unde díuítías & opulentíam, fortunas appel 
lauere,uni illiregendi elargiendíd facultatem concefTam arbitrati, 

INCONSTANTIA. 
T ueró inconftantià eíus notarent,utpote qua,ut Horatius aít;pofsit imo 
tollere de oradu mortale genus, ucl fuperbos uertere funerib. tríumphos, 
&ualetíma fummís mutare,fedentem eam ín pila (culpebant,quod tum in mar 
moreís monumentís,tum ín numiímatis antiquís obferuauímus. T alís eius fpe 
cies etin nummo INeruz Traíani,cum ínfcríptione, ΕΟ R T. RED. S. C, ubí 
etíamlegas, SENATVS POPVLVSQVE ROMANYV S, literís omnibus 
expreísis,quod raró inuenitur. 
FORTVNA .REDVX, 

Iufdem Fortunz R educis (imulacru eft inaltero eiufdem Imperatorís num 
Tout. dea ipfa fede fedens temone manu regiít,quíà pedib. furrigit: infcri^ 
€ ptioeft,F OR T VN € REDVCI. Atgghaceade fpecie & infcriptione literísig 
habetur ín Hadríani nummo,ubí temo ínfidet pilae: ín nónullis abeft pila, Eade 
uero fedens cum temone & cornu copiíz eftín nummo Septimi Gietze, cum in^ 
Ícriptione,F O R T.R E D.Sed illud obferuatione dignu,quód eade fpecies cum 
temone & cornu copíiz ín Domitiani nummo, quem apud Bembum uidimus, 
FVRTVNA AVGVSTI fcriptum eft;prímafyllaba per v uocalem ultímam, 
quz paísim ín ealocütíone per O uocalé quartá enuncíari folet, Eadem pene in 
Ícriptio fpeciescp cornu ςοτρίς δ temonis pila infiftentis ín manu Fortune ftan 
tís habetur in numo Antonini Pj. De pila ueró atqg rotulaalibi erít locus fuus, 

ubi Fortunz ipfius ornamenta copíofius explícabimus. 


IDE RELIBVS 


'Etrum in naui fuperius infpeximus :fed habebat idem retía quae tra 
Caret.Huíus rei memoría nos quoqj traxítad fagenam,ad hamos & 
"y. ΄ 


j crídentes ; quare priufquam exíliamus c naui ,an pofsímus aliquid 
- expifcari uideamus, 


υἶπξξ - - 


ἘΞ 
ΓΞ 


Kk 3 


Pierii Val.Retia,& hamus. 


SILENTIVM. 
p retia filentium fignificari tradunt,ea quidem ratione, quód praecipui eft 
pracceptü pifcatoribus, ut dum gregem circundant, filentío quammaximo 
nauiget, Pifces pratereaaltifsimo filentio prditos effe compertifsimu eft, pau 
cifsimis exceptis, ac praecipue Cane maríno:unde etíam prouerbium emanarít, 
ἀφωνότερ9᾽ τῶν ἰχθύων. δίς eruditus Floratius eos mutos uocat, δίς Lucretius mu; 
tas natantes appcllauit, 
PERS VASLIO. 
lo díuinis autem literis retia funt períuafionis hieroglyphicu, qua fcilicet ho^ 
míncs in ueritatis cognitionem inducuntur atq íta capi uidentur, Ad πος (αν 
cere Euangelicum illud aít Eucherius, Mlittite retía in capturam. 
à INSIDI X. 
JA dium effe reperio, infidias per rete fignificari, neqzea tantüm de 
cauía quód eius opus omnead ínfidias comparatur,quantu etíam ex hifto 
ría deíumptu eft.NNam Pittacu memorant,unum ex feptem fapientibus,aduerz 
fus Phrynonem Atheníenfium ducem ualidifsimi corporis hominem,Pancra 
tiaftem fcilicetr&Olympionica,de finiu cotrouerfia,que inter Attícos &Mlytile 
neos erat,(ingularicertamíne dímicaturu,rete (ecu in occulto fub clypeoabditu 
tulifTe, quo, cum tempus uifum eft, iacto Phrynonem impedierit, Hiftoria eft 
apud V erritiin ijs quz Feftus deflorauit:neqg ea tamen in uulgatís codicibus, 
fed antiquo manu fcripto,cuius partem ultimam Romz compcri , Hinc fanelu 
dusà Pittaco in(titutus,quo R etíarius Mirmillonem in certamen prouocabat: 
cui adcantabatur,P ifcem peto,;non te peto,quid me fugis GrallezEratautem eo^ 
dem autore Fefto,Mirmillonicum genus armaturz Gaallicum:ipfidg Mirmillo 
nes antea Gialli appellabantur,in quorum galeis pifcis erat effigies. 
IDE SITIO ID-ASIGOS 
' St& defolationis fignum retis genus,quod uerriculum appellatur: ad mul 
À τὰ fiquidem id fpatiain mare demi(Tum,re(tibusdg longifsimis híncatqpin^ 
deattractum,quantumcungqp fpatij complexum fuerit,totum abuerrit,necp ulli 
piíciü exitum patére permittit, Tranfrjtc5 miferabile genus hocuenatíonis in ur 
bium & agrorum defolationes, Accidit enim plerungs, ut edicto uniuerfali op^ 
prefforum exitio aeri (int euerriculati , Fiebat autem euerriculatio ín hunc mo. 
dum. V irí manus fibi mutuó tenentes, quafirefítim unam texunt, occupatísd; 
terrae,quam defolatam uolunt,extremís finibus,italate exten(i progrediuntur, 
latentescp pafsim incolas uenando excipiüt,nihild; reliqui faciunt,quoquouer^ 
fum peragrantes. Quod olim exemplumà Daríanis militibus editum in Chío, 
Lesbo, T enedody infulis ui captis, atcp euerriculatís . Eretrienfes quogplegasà 
militibus Xerxis cadem eucrrículatione omnes abductos. 


DE HAMO. 


Ἢ Abet Hamus cum Anchora fimilitudíinem quandam,fi figuram in^ 
24 E . dy: , . 
5: B fpectes. Sed quantum eftin Anchora officij, tantum ín hamo mali 


DUE COPEIPUDIO: 

S Vnt quinonimperite,neque improprie, deceptionem per hamum pictum 
(ignificarí tradant: (iquidem decipere, eítunum of(tentare, & aliud prater 

opinionem inferre , Ita hamus efcam efurienti offerre porrigere uidetur, fatu^ 

rita^ 


E 


F 


Liber X L V. 338 


^ ritatemdp polliceri, mox apprehendit, alligatd, & captíuu faciteum,qui efcam 
illam appetierit.Hochabemus apud Horatíum de ccenípeta; 
Hicybifepe — Occultum vifüs decurrere pifcis ad hamum. 
Echunc fecutus Lucíanus eo opuículo quod ín Romanorü inuidiam de Auli» 
corum uita conícripfit, ín hac plurímü fimilítudine immoratur, dum fpes illas 
clientíu,qui admifsiad principum amicitias, montes ftatím aureos fibi pollicen 
tur,hami iftiufmodi uorationi fimiles efTe cotendit.Et de lenone in fraude prola 
bente, Meus eft,hamum uorat,apud Plautum. L onoe ueró aliter in diuinis Ii 
teris hamum accipi uideas,per quem fanctifsimü Chrifti corpus fignificatur, de 
quoapud Ezechielem Theologi díctum aíunt;Et extraham te in hamo meo, & 
extendam te fuper terra, campos implebis, & à uolucribus omnibus impetéris, 
períndecp omnes terra beftías tuo paítu faturabo. Sícuti enim fi hamu efca coo^ 
pertum pifcis rapíat,non folim efcam ab hamo non fuftollit, fed ipfe de profun. 
do eíca alijs futurus educitur:ita mundi Princeps,penes quem erat mortís impe 
ríum,rapuit quídem in mortem corpus Adamíaci lefu,cim fub eo hamum díui 
B nitatis incluíum minime fentiret, quo deuorato hafitipfe continuó, ded pro^ 
fundo tractus, eductus eft ut efca fieret ijs , quibus calcandi fuper ferpentes & 
Ícorpiones poteftas à Deo data fuerat. Idem apud lobem X L. reperías; Autad^ 
duces draconem in hamo,;aut capi(trum círca nares eius appones, 


D'E-TRIDEN SIE. 


A T Tridens ínter piícatíionis arma connumeratur,fed cum hamo pa- 
zi rum congruit, 
za NDIRCORACYEPS. 

emen Hà ením per fallaciam quícquíd acquirit aucupatur, fed tri 
dens aperto marte, medío ueluti campo adueniente hoítem excipiens, eum ag; 
egreditur foladj fretus agilítate,conficit. Sed quid ís ín INeptuni manu,quid in 
'[ reezeníiorum nummís,& in Mlantíneenfium fcutis (ibi uellet;alio comentario 
docuimus. Hacueró plus quàm fatis efTe, quae ad occupatifsimu uirum & otíj 


neícium mitterenturexiflímaui, Vale, 


CPIERIVS VALERIANVS BOLZANIVS AD 
MAGNIFICVM VIRVM BENED. AGNELLVM, DE VRNIS 
NILI LVCERNA ET FACIBVS, TVRIBVLO, ET 

phíala, demum igne & aquis. 


RSSFGESBI Ntontus Ldgnellus patruus, Lar magnifice, tuus, ciem e[fet elim Cenetys apud 
f clarifsmum eruditifmumqa, lo. Lafcarin, ea tunc in uitate Ludouta Galia- 

/t (d rum Regis oratorem, tanta, mili familiaritate deuimélus evat, vt amicitia nul- 
ἘΦΊΕΤΟ e| [7 comitm&or e[Je γοῇει, quàm ea, quam communia viudia inter mos concilia- 
uerant . [ncumbebam ego tunc 1n puma literarum. tyrocinia , audiebamá, in arte dicendi 
Crunulum,n eloquentia Sabellicum, imvaria verum eruditione Georgium C'allam : fed va- 
rifimum Lafcarim obferuabam in primis,m quo magna optimarum artium [aentia ,[um- 
ma vetuFlatisinuefhigatio, reconditarumá, verum [dtum atque cognitio mon vulgaris, atq, 
γε femel dicam ,vir erat ommi liberali doctrina poltifmus. Hunc itaque fequens imuife- 
bam.;probanifsima eins confnetudine melior in. dies euafurus . Quod [ Lafcarim occupationes 


Ξ- 4 


Pierii Val. Epift.nuncup. 


distinebant aderat illic Patruus tuus, qui diem [me linea praterire minime permittebat : fem- 
per emim noui aliquid de JYtularum penu depromebatnunc epigrammatu,qua faciebat argu 
tiasnunc hendecafyllaboru amenitates,nunc buius vel illus numeri poemata, m quibus mul- 
tum inerat leporis e elegantia. /n € vero praecipue conueniebamus, quod ille numi[matu antt 
quorum [ims mirifice delectabatur,quoru festum copiam habebat à Lafcari: ad quem quic 

uid in butufmodi rebus venerandam  Japeret antiquitatem, id à nobilitate illa [ponte confere- 
d Idem propemodum [Iudium ab Urbano patruo meo erat mili quodammodo baredita- 
rium,qui cum magnam orbis partem pererva]]et, multorum, no[Jet hominum mores de pere 
grinationibus fuis. Aegyptiis, Arabicus Palesimas femper habebat noui aliquid, quodfcitu di 

num c vtile comumcaret mecum. Quotidieigiur cum [mul effe dabatur, Agnelius aliquid 
babebat, quod fuper numifmatis alicuius gestamimibus aut titulis difputaret. Epo frquid dice- 
ret quod κά. Aegyptiaca faceret hieroglyphica, im eo fummo opere delecabar . od. vero die 
tius hic Patruus maguncula quandam ex orichalco protulit, cutus geflus evat, vt corporeveli- 
quo decumbente, caput manu dextera fuflineret, cubito ad bafim appre|[o: manu altera aqua 


D 


ex tribus vrnis vna tantiem an[a conumétus effunderet : ad bec pueruli munutifiumi operismume E 


ro [exdecim circumfuft, pueriliter hac e illac per vnierfum corpus lufitare videbantur.Super 
hoc Agnellus, qui argumentum huiufmodi haudquaquam temere factum arbitrabatur,quid 
loc fh vellet curtofifsime percontabatur. Red. ego, imagunculam e[fe Nülum amnem:trá 
vrnas,cau[as tidem tres incrementi:puerulos X v Y.totidem cubitos, quibus crefceret ad fertili- 
tatem .CAx hec Jfummatim dixera, c? borum omnit rationem reddere parabam, cium affuit 
tabellarius à Gallus, quo cum literis ad Lafcarin imgrel]o, eg ellus quoq, acceritus el euesti- 
gio. Ego eo digre[]o domum redi, ac triduo post Patauium à Patruo mil]us,vbi Leonicia audi- 
rem:ned ex eo amplius "gnellum videndi facultas fuit qui Principum negougs addilus;fta- 
tim tpfe quoq, alio migrant. Tantim id, no multo pofl tempore, eum diem [uum obif]e renun- 
ciatum esl. Postea vero quam calamita[ifsimis totius Ü'enetie temporibus Komam merecept, 
ybi locupletior mili copia facla efi huiufmodi rerum, quas alibi difficulter inucniebam:ilbi ve- 
ro tum publice tum priuatim toto calatho füg gerebantur smcubus alacrius im idem Sudtu, quo 
me [emper obleflauera, co ἱδδογλυφμκῶκυ plura ad amicos comentaria confcrip[t: cumq m &o- 
ma media vidilfem effodi marmoreu Nul Colo[fum cum. X. V illis puerulis cim lafciuentt 
bus,de quibus im imaguncula Patrui tui meminimus [nbi SVatim .Agnell memoria,prad ho 


F 


minis mili füauifsimi defiderio lachrymas colibere non fttt, quod ereptam mili videbam oc- - 


cafronem,ne buiufmodiverum comentarium Εἰ dedicare po[Jem,qu; fr falJet im humanis, mhil 
illi optatius accidere potuijet, neq, ego quicqua libentius feci [Jem. C'enit autem in mentem mi- 
hipo[]e me [altem renonare memoria ens quem vnice adiuccolerem [irem omnem ad tecon- 
Werterem,qui nepos etis e[fesm quo prefertum non alienam ab ipfius Patrul genio vigere men- 
tem. amimaduerti[jem, viderem, [memoriam eius qe tefufcitarem, id iucundum mili, τὰ 
bi vero gratifsimum fare, ciem hoc à me depofcere viderentur integritas humanitasq, tua du- 
bio procul [mgularis, e reliqua virtutes ttd, quibus apud omnes clarus es e m[ignts,et quarii 
ergo coluerim ego te femper, c obferuarim. Habe igitur e antique amicitie mes 
cum Patruo tto monumenti eg meaerga te obferuantia fimum, 
vripfemet [pero confiteberismani- 
eium. 
| DE TRI» 


Liber ΧΤΥ: 229 
DE TRIBVS VRNIS 


&lLuuiorü fane fontíumd (imulacra cum urnís dedicari folíta, maeis: 
«dlapertum & obuiu unicuíq e(t, quàm ulla indigeat interpretatione, 
ἔα Curueroó Nilus cum tribus urnis figurari foleat, non otiofe quaeren 

z 591283 dum eft.Nam Αἰ gyptij illi facerdotes ciim incrementum Nili tribus 
pracipué de caufis fieri putarent,relíquís aliorü opinionibus abíectis,qua pro^ 
pémodum e(fent innumerabiles, quo fententi& ipfi fuam perpetuis teítarentur 
monumentís,trís urnas Nilo attribuerüt, cüm relíquis fluminibus fingula fii 
gulis adhiberentur:ut illud apud Maronem, 


ἴ: alatad, amnem fundens pater Inachus vrna. 


Harü ueró tríum caufarü prímà illam afferebàt, quód tellus ipfa &oyptíaaquá 
ex fe ipfa progigneret, uberrimedg proferret, fui ipfa humoris altríx. Vnde Ti^ 
maus Mathematicus Nili fonte phíalam appellarit, quafi ipfa intra (e cotíneret 
eam aque uim,necpaliunde mutuaretur. E(t tamen eodem uocabulo ín Nilolo 
cus à figura ficappellatus,quod nihil facítad T'imzi phialam, Phídiías ínter fcul 
ptores celeberrímus,uel ipfe rerum peritus, uel ab ijs qui atate illa peritifsimi e^ 
rantadmonitus, cum Victoriz (ignu in Marathone fub INemefeos uelamento 
confingeret,in dextera eius (tatuz phíalam exculpfit, ín qua Athíopes czelati uí 
debantur,propter Oceanu, qui INemefeos pater habitus e(t: & Nilum Oceanü 
uocari multaueteru dictata monuerunt.. Qyuodueró gignat Aegyptus aquas, 
ex eo,aiebant ipfi facile contjci pofle,quód in quouis alio climate luuiorü exun 
dationes círca hyemem plurimuaccidunt,nuncimbribus coactis,nunc niuibus 
liquefactis:fola ueró terra Αἰ eyptíaca ín medio terre habitabilis conftituta,que 
admodum ín oculo pupilla, peculíarí quodam aquaru profluuio aftatem me^ 
diamirrígat, Alteram Oceano caufam adícripfere,à quo aquam ín Jc gyptum 
exundare incrementi tempore fama eft,qug quidem praecipua fuit Euthymenís 
opinio, A gyptioruindg in primís facerdotum;,ut Diodorus atte(tatur,qui rei fi 
dem nonalíam faciunt;nifi quód fatis (iteorüautoritas;ut fibi fides adhibeatur, 
quirerum fcientiam per manus à parentibus traditam, longa annorü ferie obti» 
nerent.luniorum inde dilieentía exploratum eft, Nilum ab Oceano ex Atlante 
monte prímüm emanare, ibiq; Dyrin appellari: Heptabolum índelacu ftagna 
re, índe cognomento INierin effluere, mox Coloém paludem efficere, índe A^ 
ftalobam & A (taboram flumina,donecad cataractá perueniens erumpat,ac per 
AK gypti campos diffluens, Nili demum cognomentuaccipíat, Tertíácauíam 
imbrium effe dicunt, quíau(tralibus in & gyptí regionibus, Etefijs nubila, ut 
aitetíam Democritus, illo ferentibus ex orbe reliquo, ceo maxíme effunduntur 
tempore,quo Fertilís c(tiua Nilus abundataqua. Atq; uti tradit Eudoxus, 
A eypttj facerdotes imbres eos ibi fieri ob antíperiftafin arbitrantur: ciim enim 
z (tus nobis eft quí uíciniora Cancro loca incolímus, tunchyems ijs qui Capri^ 
corno propínquíora habitát. Addit ad hzec Thales, mare ín ora aci ultro,Etefia^ 
rum ex aduerío fluminis flantíum repercuffu,de quibus ita Lucretius: 


vtut quia funt eflate  Aquilones offa contra 
"IImni tempore eo,quo Etefie e[Jeferuntur, 

€t contra fluuium flantes remorantur c» vndas 
Cgentes rurfus replent,cogunta, manere. 


Pierii Val. Aquatica. 
"Nam dubio procul hec aduerfa labra feruntur 
Flumine,que gelidis ab Slellis axis aguntur. 
Incipit uero crefcere Luna noua,quaecucp poft Solftítium eft;fenfim modiceds, 
Sole Cancrü tranfeunte;zabundantifsime aute dum in Leone progreditur; mox 
re(idecin Viroineijídem quibus accreuit modis, Quanta uero feracítate uniuet 
fam /gyptum beetalluuione fcecunda, multi prodídere: unde eum Poétae mo 
do fertilem, modo pínguem,modoó potu fcetiferum dicunt, quód anímalia,que 
ex ceobibunt,& pínguiora,& obefiora fieri compertu eft:quare futríllum Apiím 
tantacura cultui nutrítum,ex INilo bibere qreliciofifsime uetuerut: fiquídem 
& macilentià & gracilitatem omní pondere uacuá, diuínítati propíoré arbítran 
tur,ut Plutarchus affeuerat. Quínetià facerdotes eadem caufa plurimo utí ieiu^ 
nio & abítínentía confueffe, Porphyríus atte(tatur, ut eorum copía liberati,eo^ 
rumdj pondere leuati,quz íntromittuntur ín corpus, aními oculusà fumo flu^ 
ctucg corporeo foras emícaret, neq; cómemoratíone, necs demonf(tratione íam 
indigeret fui compos, uid; pollens fua, ob naturalem (ui folertiam otij nefciam. 
A G RW ΟΕ ΜῊΝ ἘΠᾺΣ 
Ἄγ ΕΠ: autlegimus agricultura híeroglyphice per INili fimulacru indicaffe. 
Cuíu(fmodi ueró eius effet effigies,lepida defcriptione Philo(tratus indica 
uit. Lafciuire enim eum cubitulis ait circunludentibus : huic enim fefe ab undis 
attollentí, magnitudinis quippe i(tíufmodi pueri ridibundo adblandunt occur 
fu,fexdecim numero,quot ítídem cubitis ad fertilitatem facit exundatio:infanti 
lisqp actas ca crefcendi e(t híeroglyphícu. Circumfiftut uero INilum huiufmodi 
pueri propémodum garrientes,quorüalij humeris infident,alij de cruribus pen 
dent implícatí,ín ulnis alij cubitat,lufitant círca pectus alij:ípfe uero pater flores 
fuaucolentescj herbas de finu depromit,& in eos fpargit:ex fjs alíj coronas cote 
xunt, alij (εἰς illis obuoluut,(tratidg perflores omnu capranc: fi(tra quatiutalij, 
alij fubíjcíentes alteri cuipiam humeros,fcalaru uícem officiofe fubminiftrant;al 
tericpalterís catena ueluti functa fuftollunt:neqg abfunt qui plaufum fonitum dg 
ab aquís excítet,applofis manibus, Crocodili uero & fluuíales equi procul hinc 
fummotí,ímo fe condunt fluuio,ne puerulos perterrefaciant, & numinís fui lu^ 
fum interturbent. Hanc fpeciem Philo(tratus, X agriculturze foccunditatem, & 
rei nauticze lucrum, & comunícatam longinquis regionibus € prouincíjs opu^- 
lentíam figníficarete(tatur,  Sexdecím ueró ponuntur cubíti,quía fi ínfra x v, 
fubfederícauctus,bona /Egypti pars non irrigatur, ac perinde reddituradferen 
dum ínutilís.Sifupra fexdecim attollatur,quanto altíus inturgefcit,eo magis fa^ 
mes expectatur:quía diutius aquís immorantibus,ferendi praeterít tempus,ne^ 
que fata poffuntad frugem maturítatémue peruenire. Auctu demum íntraX v, 
& x v1. confi(tente, omnía ex uoto fuccedunt, feminibus late factis, & opportu 
no tempore maturatis. 
N- 1. 1 5. 
T etíam adnotatu díenum, quód fimulacra fluminibus reliquis ex lapide 
candido fierí folíta, ut undarum nítorem exprimerent, INilo uero ex nigro,ut 
Paufanias ait;propterea quód ex E thíopia delabitur, | 
UG coloratis amnis deuettus ab Indis,ait Poeta, 
Et ipfe luuiusà nigrore Melonisolim cognomentum habuit, Vnde Catullus 
cum aítaequora colorare,late enim longedp inficit mare,quia límofus eft,&unda 
turbidiore, quare ín mare delapíus aquam nactus nítidiorem, per longa fpatía 
colorem 


Liber XL VT, 340 


A colorem feruans expatiatur . Qui tamen Nili coloffus antiquus Romz à Leo: 
ne X,in Citríorum fpecula dícatus,ex Pario marmore factus eft, 


DE LVCERN.A. 


£3 Ed utreliqua praetercamus, qug pluríma Nilo fuper dici poffent, ad 
S EN ἢ ieniaríaiam deueniamus, quz quidem hieroglyphica multa fecu tra 
uon di hunt,que tamàlumine,quàmab ignis ipfius natura defumuntur: ca 
|28 5) que & qualia fint,explicare íam cura fuerit: proindecp lucerna, fidam 
ítudiorum uigiliarumdg noftrarum comítem,feligamus, 
MolCEPDAdS ch N d: M VS. O3V CE: 

Rimum quidem lucerne (ignificatum eft,ut pro uita figuretur,cuí oleum ad 
De uiuacitate infufum, uitalem eum humorem oftendit, quo paícitur 
calor,ut corpus uíuificet:quo deficiente,&caloré (imul &corpus extíngui nece 
fe eft. Indeapud Euripidem plerifcg fabulis uitam relicturi dicut, χαῖρε φίλον φώς. 
Quam opinione Plutarchus fequitur,dum lucerná corporí,animz quippe rece 

B ptaculo,fimilem dicit,lumen ueró anímo, Nam & facerdotes in captandis augu 
rijs lumine minime cooperto clauíóue ídeo utifolití, íummacpaéris tranquillita 
te frui, quodanimu, qui certíaliquíd conijcere uelit, tranquilla ab omni uento 
rum turbíne,hocce(t;ab ímpurís affectibus liberü efTe deceat,ne ueluti aues aérig 
tranfuerf plerunq; ui uentorüraguntur, íta ínternz mundi ποί τί aues, quippe 
mentis agitatio folertiaco,& huiufmodi pleraqp,errore perplexo difturbentur, 
ANIMAM SPONTE NON EXTVRBANDAM. 
Hz illaapud ueteres fuper ignerelígio, uteum porro extínguere nefas et 
. Líet,quem potius per feíe languenté deficere (inebát. Tale quid ín nobis,ue^ 
luti per hieroelyphicum, indicantes, ne uíanimá exturbaremus, nobifmetipfis 
mortem cofcilcentes: animam enim,inquit Plato,nobis cuítodie credítá tandíu 
obferuare debemus, quoad à Principe repetatur, ne fi fractis erga(tulis, perfot 
fiscp carceribus effugerimus, díuínas leges quotquot funt ín nos,nullo relicto 
defenfioniloco,conuertamus. 
LIBERORVM PROPAGATIO. 
T: uero apertíus fexto de Legibus animam lumíni comparauit, ubi cí^ 
ues aít oportere liberís generandis atq; educandis operá dare, ut uítam quá 
ipfia maioribus accepiíTent,uicifsim quafi taedas ardentes pofterís tradát. Hunc 
fecutus Lucretíus,ubi deanimantíbus agit que fuccefsione propagant, uita per 
uices alfjs inalía transfufa, huiufmodi híeroglyphíco rem oculís fubijcere uiíus 
e(t: Et quafi curfaves vitai lampada tradant. 
De ludo uero lampadum,quem dicuntà Prometheo ínftitutü,legendumapud 
interpretes Ari(tophanis, Ranis:apud Platone lib.prímo de Repub. apud Pau 
faniam, Atticís:apud Herodotum, Vrania;& ín Rhetorícis ad Herennium, 
H5 OM: Q, 
τας argumento Hercules humanas uictímas ín lumina totídem Saturna 
litis facrís cómutauit, impietate oraculi perhunc modum perhumaniter ez 
mendata:nam Pelafgos tradít Varro poftlongos errores perueniffe ín Italiam, 
ibícs ex oraculí Dodoneí monítís decumatos homínes Dítiatq; Saturno facrifi 
caffe.Oraculum fuit,ut L.. Vlaníus fe uídiffe dicit fuper tripode quodam ín tem 
plo louis prifcis characteribus, 
ΚΑῚ KEGAAAZ AiAEL ΚΑῚ TQ: ΠΑΤΡῚ IIEMIIETE $074. ddiíta Latin fict: 


Emm 


Pierii Val. Lucerna. 


Plutom capita,ast hominem facra mittite patri. 

Sedením Hercules ex-Hifpaniía rediens,rei non facrzfed execrabilis immanita^ 
te offenfus, cüm deos hos lumina, non homines fibi depoícere docuiffet, quod 
φῶς comune utriq; nomen, & lumen & homíne fignificaret,oraculumcp íta inter 
pretandu, Pluton capita,at genitori lumina dentur. | 

obtinuítut Diti ofcilla, & Saturno lampades dedicarentur:atqpíta Saturnalia 
inftítuta,in quibus przeter figillaria mos fuít cereos etiam miísitare, Sane huma 
ras hoftías Saturno ímmolare multaru gentíum mos fuit, fed íimmaníus apud 
nullas,quàm apud Carthaginenfes,qui;ut Díodorus tradit, prac(tantiores ex fi 
lijs fuis facrificare confuerant. Caeterim cüm aliquando exuta feritate humaniz 
tatem demum índuiffent;aliorum filíosaut clàm furreptos,autemptos,pro fuís 
educare,(acrificioqs fupponere cceperüt. Euenit uero utab Agathocle Sicilía ty 
ranno poft Alexandri lVlagni interítu grauifsima ob(idione premerentur, atcg 
uti mos eft in calamítatibus,aut ad Deos;autad pietate, nónunquá etiam ad fuz 
per(titíone confugere,fufpicari cceperunt Saturnü iratu, quód honore facrificij, 


quod fuifferà patribus inftitutu,fraudaretur,tot ín eos clades immififfe : cumdg E 


res palàm facta effet, multícj inuenti effent,qui pro nobilibus & ingenuis facrifi 
cabantur, antíquu rítum ín(tauranduceníuerut, quod deos placaret, ducentos 
ex nobili(símis adolefcentibus publice facrificarunt:quáuis, ut ín Porco (cripfi/ 
mus,apud Diodorum & aliquot alíos uaríat híc facrificatoru numerus aduíqs 
€ € C. Sed hocparui refert; hi(toría reliqua cocorde. Plutarchus lib. de fuperfti 
tione, ubi dehuíufmodi religione meminit, eos ait qui (ine liberis foret, pueros 
à pauperibus ín hunc ufum emptitaffe.Id genus facrificij tangit Plautus,cum di 
cit;Faxo ut bubulís cortjs onu(tus fis Saturni hoftía.C). Curtius id AT yríjs ufqg 
ad urbís excidium feruatü tradit, D. Augu(tinus iuuenes Saturno facrificari e 
tíamapud Ciallos morem fuiffe dicit. Carthaginenfes tamen Gielon Sicilie tyran 
nus legibus adícribere coégít,ut ab infanticidio defi(ter&t,cim eos apud Hime: 
ram debellaffet.autor Plutarchus Apohthegmatis.quoddj alij tradidere, ímma 
nem huncmorem Cambyfes rex Perfaru abolere agorefIus, mox & Alexander 
Mlacedo,;nihil quícquam profecerunt,fed Hadríanus demum fu (tulit. 
pit VODIEGAS 2IDTIGV. ΝΟ ΑΝ 
T Vettalis ignis ille,quem tanta diligentia R-omanz uirgines nutriebant, 
fublimíoré díuinioremdp uítam praefe ferre uidebatur: huncitaqg & cufto^ 
día,& nutrimento adiuuabant,quód fuperioris illius uitae Íymbolum aeternum 
uideretur, Atqp ínter portenta, ut & Dionyfius & alij referunt, V rbis peritura 
prafagium habebatur,fi cafu alíquo accidi(Tet eum extingui. Hinc Camillus ad 
Quirites ait: C uid de eternís V e(tz ignibus,fignods quod Impertj pignus cu- 
ftodia eius templi tenetur,loquarc& Maro: 
eternum, adytis effert penetralibus inem. 
Cernere e(tnonnunquam lucernam ín bafi alicuius fimulacri,id aeternitatem fi 
'gnificare nonnulli ínterpretantur. 
ION:Si]I:G N B2U2ATV 2G; WS ΤΑ ΠΕΣ 
esi e fané prímas ignis inter ínfigniía augu(talia,ut ex Herodíano ςδήν 
ci poteft,ítain Comodo fcribente,quód confilium fuum ad Marcíam retu 
lit,unam ὲ fuís concubinis,cui (cilicet plurímüm deferebat;ac prope uxorís eam 
loco habebat, (icut praeter ignem omnes honores illiuelut Auguftz tribuerenz 
tur,Extant quzedà T heodofianze milítíze, & eorum qui Theodofiu aliquotante 


annís 


E 


Liber XLVI. i1 


A annis przecefferunt, monumenta, prouinciarum, & praefectorum, & ordiniz, 
& manipulorum omníum,;qui tunc Romano Imperatori parebát,quodam ue^ 
lutirationarío nomina & infignía defcripta, In his uideas praefectorum abacos 
paísim cum candelabrís fuperimpofitís higuratos: ín plerifcp etíam ara eftín ma 
eni proccríd tripodis fpeciem ex zere fabrefacta; quod nímirum ad huiufmodi 
dignitatis participationem referri debet. 

DOG T(OR/E'S. 

T diuinis literis (zpe inuenias difciplinarum profeffores, myfteríorumdg in» 

terpretes, morumd; moderatores,per lucernam íntelligi, quam A(Tertor no» 
fter hieroglyphict monet fuper candelabrum (tatuendam, ut domeftícís omni 
bus illuceícat;diícufsiscg tenebrís ad obeunda munera cuíq; fua lumen fubmíni 
ftret. Addit & alibi,nó occultandam efle lucem hanc.fed in frequentí quouís ho 
minu ccetu proferenda. Q uícungp ígítur luce de fe daturus e(t, debet príus om 
níum uítiorüfordes perpurgare: neq; ením unquá dlaru praeftabit lumen fecu 
lenta matería, Quod filux uertatur in tenebras, ut recte Clímace fua Scholafti2 

B cus,tenebrz ipíz, hoceft, homínes ij qui facrís inítíati non funt,in quantá tene» 
brarum profunditatem coniecti caecutíient atcp hallucinabuntur? 

SPLENDOR NOMINIS. 

Ὁ τ omneslumen pro homine, qui uel íngenij uel corporís uiribus fre 

tus przclara facinora edidifTet, híeroglyphice ponere confueuerüt. V nde 
Mlaro,lumina tot cecídiffe uiru dolet, Eteade fynepeía, Giemínos terrarü lumi 
na R.eges,uir,qué citare mínime pigeat, eloquentifsimus Pontanus pofuit.Sed 
no(tra potius afferamus,Paraui lucernà Chrifto meo,legas pfalmo C x x x 11. 
ibi interpretes perlucernam, gloríam exponunt, hoce(t, fplendorem nomínís, 
przclaramcp famam, & uicturam in illu(triluce pofterítatis fuae celebritatem, 
Altj tamen perlucernam Euangeliu intelligunt;alij Io. Baptiftam,qui etiam lu^ 
cernaardens dictus eft.Lucernz quippe erant &alij Prophetz,fed illunes pro^ 
pémodu,quía enigmatice fere omnes loquebantur, At Ioannes manifeftífsíma 
declaratione Chriftum ipfum íntento digito comonftrauit. Eucherius pleruq 
bonaoperaperlucernam ín díuinis literís accipi tradít: unde dictum fit Euange 
lio;:Sícluceatlumen ue(trum, ut uídeant bona opera ue(tra, 

C ΝΜ ΘΗ ΕΠ DV 

V' m ueró πη hominibus duz fint occumbendirationes, una quz ui fit, aL 
tera quz natura ipía contíngit : extínctum identídem ienem uí, uíolentam 
mortem fignificare dicebant, cim fcilicet quis, uti fuperius dicebamus, manus 
fibimet inferret. C)uantum ueró pertínetad mortís rationem quz natura fieret, 
eíTe huíus fimulacri uolebant ignem,quem ita fponte deficere permíiffent: cau 
tum ením eratlege , ne cuí proríus igne extinguere liceret: neq; quidem alímen 
ta adijciebant, ne fruítra nutriretur : extinctum porro nulli ex mulieribus líce^ 
bat intueri, Sed qui ueterum ínftítuta eludunt, nonalía de caufa cultum apud 
Romanos ignem afílerut, quam apud A eyptíos uel Canís, uel Crocodilus, ucl 
Lupus enutríretur, 
PAIIEUTUASS, 
) eas uero monumentis ignis eft pietatís hieroglyphicum . Quod fi infe 
riora hzeculla nos fuperioribus concilíare poffunt, nihil eft quod maiore fit 
camanimo fimilítudíne, cüm lumíne polleat, & illu(tret omnía, ac perínde σεν 
niosac Deum ipfum nobís reprefentare uideatur, Adde quod níhilalíud uiuen 


L1 


Pierii Val. Ignis. 
ti magis congruitanimali,animal & ipfeà nonnullís exiftimatus,non ea tantim D 
caufa quod utanimalia cetera nutriatur, imó etíam omniuorus fit & ínfatiabi 
lis,fed quód etíam fenfu pollere uideatur, quod tunc pracípue ciim extíneuítur 
apparet,quippe qui ueluti príncipij uitalis expers minime fit,íinclamat,excande 
fcit,ulcifci (tudet,reluctabunduscprefi(tit,ueluti reliqua faciuntanimantía,que 
uiolenta morte perímuntur, 
PERDITIO. 
IST alioqui belluam animatam effe JEeyptij ferebant, quae quidem om^ 
níaabfumeret,omniía depafceretur,Híncapud aliquos uídeas ignem fymbo 
lum efTe perditionis,ciim ita omníaconfumat. Animal ueró effe indicio eft, mo^ 
rieum deficiente pabulo:quare,utalibi dictum,cadauera apud illos cremare ne^ 
fas, utpote quz íta belluis deuoranda tradi uiderentur; ideocp ínignominiam 
combuftum Amafios cadauerà Cambyfe, 
BELLWVM. 
bio m etíam e(t ignem pro bellorum fignificato ponere. Hinc Hie; 
remías ollam fuccenfam uídetad Aquilone, unde fcilicet tot ín uniuerfum E 
terrari orbem bellorü efTent incendia motibus afsiduís effundenda. Hinc tanti 
incendia belli legas apud Maronem: &, Italiam ardere bello, apud Ciceronem. 
Hecuba ueró face przgnás, ignes enixa iugales εἰ, (πη futuri bellí,quo patría ca 
peretur concremareturdg, (ignificatum. Arufpices enim ignem in huiufmodi fae 
pe portentum accepere.Cuius non ignarus di(cipline V ireilius,de Lauinía,cu/ 
íus caufa bellum adeo fune(tum excítandum erat,ita cecinit; 
PPraterea cafis adoletdum altaria flammis, 
Ert iuxta genitorem adflat Lauinia virgo, 
Ca (nefas longa comprendere crinibus ignem, 
eq omnem ornatum flamma crepitante cremari, 
Zegalesd, accen[a comas,accenfa coronam 
lnfisnem gemmis,tum fumida lumine  fiuluo 
dnuolut,ac totis Culcanum argere tectis. 
dd vero borrendum,ac vifi mirabile ferri: ; 
Nana, foreilufirem fama. fatis, canebant F 
Jpfam.[ed populo magnum portendere bellum. 
SIGNA MILITARIA. 


bw Romanos interalia milítaría (iena nónunquam & flammulas ruffas 
inuenio geftari folítas:fuiffec5 flamma profperi euentus figni ubiqpleoas: 
uclutípugnaquà Romani cum Sabínís ad Heretu comifere, ubi ferunt milita 
res Romanoru ha(tas adaltà noctem pertinaciter ardere uiías, nec, cüm omnia 
confumat flamma,ex ijs quícquá effe detritu:quo facti audentiores, ueluti Deo 
rum aliquís uictoríam pollicitus effet, ubi primüm illuxit in Sabínos illati, qui 
multítudínelonge praeftabant;infigni eos uictoria profligarunt. 
VMBR X. 
HE etíam fuperftitibus animis umbrarum nomen, quia fumus adhucuel 
. Atorri,uel carbonibus pertínacíter ínhzereícens,diutius uaporat,nutrimene 
to adhucrefiduo. Vulgo enim credítur eorum diutius errare animas, quiante 
diem uiolenter occubuerint.Qyuare íta Dido Mlaroníana minítatur; 
Sequar atris igmbus abens 
Et 


Liber XLV. 342 


Et ciumfrigida mors amma [éduxerit artus 
Omnibus ymbra locis adero. 
MVLIERIS AMOR. 

, A PudOnirocrítas legere e(t lucernam ardentem efTe mulieris figni, qua fit 

amore capta,propterea quod leuis, ínconftans, & infirmus admodü fit ea; 
rumamor;qui lucernz inftar,miními flatus íimpulíu extíngui pote(t, 

ΕΝ GZVOBIRSAUCE ΕΟ: 

be Ὅτ uero e(tlucerná pro lucubrationibus ponere: unde Demo 

(thenis illzz,ac Ariftophanis Girammatici, & Cleanthis lucernz celebratifsi 
mza,atcpilla Epicteti tam frequenterà noftris X à Girzcís autoribus decantata, 
utnullaapud omnes celebrior, nulla preciofior habeatur, Sane quidem à Py; 
thea obíectum Demof(thení, quod eius enthymemata lucernà olerent, quippe 
quód ís nihil ex tempore diceret,fed meditatione &uigilijs fingula elucubraret: 
neqpíegnís ín refípondendo Demotthenes, qui non eodem precio (ibi & illí con 
ftare lucernam fubiecerit, nocturna fcilicet illi conuiuía exprobrans, quibus ille 
plus índulgeret, quam Demofthenes ftudio. (chines quocp nímíam hanc ho 
minis diligentíam ínceflens,2oysyesqo eum appellat, fiue quod femper, uti di 
ctum,ex fcripto díceret:fiue quod,ut nonnullíaíunt, ín utriufcp partís fauor& az 
liquando fcriptitarít, V nde iocus illeapud Ariftoph.Erine, de lucernaru fabro, 
& quód omníaíam confilía (int ad lucernam confultaturi.Sed utad lucernam re 
deamus, Plato cüm fummi boni quà poterat cognitionem perue(tigaret, íd miz 
nime explicari pofTe contendit,fed ex diutino contubernío,tanquam ex igne fta 
tim profiliente, fuccenfum ait lumen animam írrepere , Sed longeante Platone 
maenus dixerat Propheta: Lucerna pedibus meíslex tua, & lume femitís meis, 
Er: Signatum eft fuper nos lumen uultus tui Domine, Et:In lumine tuo uide 
bímus lumen , Hiíncílla Efaíae celebrís adhortatío : llluminare, illuminare Híe^ 
rufalem, quía uenit lumen tuit. & pleracp huiufmodi de aduentu lefu, quí ueru 
& unícum eft lumen. Pafsím ueró apud hos ignís fidei fymbolum eft, lucerna 
Ícientig,quas ín manibus habendas diuína inftitutíione comonemur.EtPfalmo 
X VIII. illumínandam à Deo lucernam przdicítur, ubí nonnulli interpretes 
perlucernam íntellectum,per tenebras corpus exponunt.Cedunt uero tenebre 
ubi uere fcientíae lumen effulferít, uod ueró pro lucubratione lucernaaccipía 
tur, ín caufa funt nocturnze uigilíz,, quae meditatíoni maxime comodz funt, & 
ad excogitandum propter filentium aptifsímae. V nde íllud, plus olei,quàm ui^ 
ni quoídàabfumpfifTe.qua de cauía poétae noctem δ᾽ φρονίω, à meditationís prom 
ptítudíne uocítant, Epicharmi dictum eft, (i quid fcíitu dignum quzras, nocte 
mediítandum:& ut femel dícam,nihil ad (tudía nocte cómodíus. Quare non ínz 
congruum lucubrationis fymbolum eft lucerna, cim praecipue frequens A gy, 
ptiorum mos fuerit, perínítrumenta fxpíus eorum ufum fignificare. 


DE FACIBVS. 


&? Ddemus lucernz faces,utpote qug ín eundem cum lucerna ueníant 
Aes | fum:nam & Ciceroaliquid fead ligneum lychnu non fine delecta 


ἘΠῚ M ron. ÍcripfifIe profitetur, 
AMOR. 
A Egyptij facerdotes, qui odium peraquas intelligebant, fub hoctamen no^ 


mine mare ipfum accipientes, perignem amore exprimi uoluerut, ídeods 


ΤΕ ῈΣ 


Pierii Val. Faces. 


faces pafsim Cupidini dedicarunt:notum ením illud deamore captís,urieos in^ D 
tímis medullis.Etapud Mlaronem:R egina czeco carpitur igni. Alibi: E(t mollís 
Bamma medullas. Atqg eadem V ritur infelix Dido : ardet amans Dído. Cy; 
rus apud Xenophontem, ignem ít urere homines, qui eum tangant: amorem 
uero non praffentes tantüm, uerum etíá longe abíentes inflammare. Meritodg 
Portius L'icínius díxit homine ob amore no effe ienitum, fed ipfum igne, cm 
ait: Quuerítis ienem,iíte huc: queritís,ignis homo e(t. Vulgatum & Iidori dictu 
autorís Cireci de amore loquentís,ea de cauía cu facibus &alís amor pingi foli, 
tum, quod nonnunquá cupiditate impatientíus exurat, nonnunquá uero prae 
fatietate abuolet, Nam & Propertíus alas illi ín huíuímodí ufum tradítas arbi 
tratur, ut eíusoltendat in(tabilitatem, dicens; 
Ádem non fruflra ventofas addidit alas, 
Ktcit c humano corde volare :Deum, 
Sellicet alterna quonam iatlamur im vnda, 
Noflraq, non vlis permanet aura locis. 
Sed cümamorem firmifsimam ín fe uno tantum pofui(le fedem indicare uclít, E 
ita fubiungit: 
Sed certe pennas perdidit ille fuas, 
Exuolat is noflro quoniam de pectore nulauam, 
| Psiduusq, meo [anguine bella gerit. 
Bed quod ad faces pertinet, Hefiodus cüm terrà, aqua & aéte genitos pofuiffet, 
quartoloco amorem genítü fubiecit;per quem interpretes híeroglyphice igneu 
elementum íntellieunt, 
AMOR MVTVVS. 
Νγα faces uinculo conftríctz díuarícataeci, nimirum indicia funt amoris 
mutui,quem Cirzcí αὐτέρωτα díxerunt,uti αὐτίθεον ττολύφημον Homerus, Pin^ 
guntur uero hz accenfa parte furfum uerfus erecta. 
AMATORES MORTVI. 
V2 (i píngantur inuerfz, amatorü funera indicant,utin elegia, qua TibuL 
Q, mortem deflet INafo,legere eft: 
Eccepuer Cenerisfert euer[amq pharetram, 
δὶ fratlos arcus, e [rne luce "faces. F 
Sed rem Αἰ σγρτείας, 1 ratione quís euafiffe de amoris ergaftulis'indicarepot — 
fit,ín Erycínze V enerís templo fculptáidem admonuit, 11.de Amoris remedio: 
&Jlprope Collimam templum venerabile portam, 
Impofuit templo nomina celfus £ryx. 
illic letheeus amor quipectora [anat, 
Inà, fias gelidam lampadas addit aquam. 
Ilic ee tuuenes votis obliusapofcunt, 
€t [qua eft duro capta puella vira. 
Erycínz ueró V enerís templünon tantü loco hocad Erycis filij memoria refpi 
cere uídet,quàm uerü tacite innuitGireci nominis Gignificatü,hoc eft;affertrícis, 
quippe ab ἐρύκω ipio; affero,libero,defendo:unde ἔρυμα, munítio,propugnacu^ 
lum. Inde ctíam Eryci epitheton celfus,cpzedítiorib, locis arces οἱ ἐπὶ fieri (ΟΠ τα, 
E N,V.BOE IE. 
Rat &nuptíarum index fax ílla,quam practextatus puer apud Romanos pa 
trímus 


Liber XLVIL 243 


A trímus matrimusqj preferebat, duobus alijs eiufde ordinis € coditionis nupta 
deducentibus, INoctu autem, prímaaut fecunda hora ducere mos erat, ominis 
caufa, quód ita optimaacfecundi[sima euentura fibi proponebant:quod nónul 
li tradunt ín honoré Cereris inftitutum, In hocautem facro ea fuperftitío accef? 
ferat,ut fax eaab utríufqg amicis raperetur, perfuncto munere, quód ca inceffe^ 
rat religione aut uxor eam fublecto uiríea nocte poneret, aut αἰτίῃ fepulchro 
comburendáà curaret, fiquidem utroqg mors propinquaalterutríus captarí, pu 
tabatur, Addemus,tametfi 7? ἔργον, in(titutu apud Romanos fuiffe ut uirgo, cix 
aduirü tradebatur,de matrís eremío;autaliqua,qua proxímanecefsitudine εἰν 
Íct,rapi fimularet,eo fcilicet omine,quód ea res feliciter Romulo cefsiflet, Hinc 
illaapud Catullum: 

Hefpere qut celo lucet crudelior ignis, 

Quinatam pofits complexu auellere matris, 
omplexu matris vetimentem auellere natam, 

Extiuueni ardenti caflam donare puellam, 

B Quid faciunt bofles captacrudelius vrbe? 

Sed utad facé reuertamur, apud Girzecos ad id minifterij ancillae adhibebantur, 
uti cernere e(t ín Herculis Scuto apud Hefiodu: opus enim idantiqui illius effe 
Apolloníus & Stefichorus agnofcunt. Ibi nouam nuptá plauftro ucctá uideas; 


9 32.2 


Τηλέδ᾽ ἀπ᾿ oubopfoy δαΐδων σίλας ἐλύφαφε χερσὶν ori διμώων, 

«ὐἽγάρρτες late pargebant lumimatede, — Quas mambusfamule ge[labant. 
Quanquá moris etíam inuenio apud eofdem Cirzecos fuiffe, ut mater nuptíales 
eas faces practenderet:unde apud Euripidem, 

ἐγώ dk ὅτε σοι πυρὸς Wi Lo φὼς 

Νόμιμον oj γάμοις ὡς πρέπαμαηβὶ μακαεέᾳ. 

vtquinecignis pratuli lumen tibi, 

Nempe yt beatam in nuptysleges monent — Decerematrem. 

Aneasapud Virgilium cime maritali coniugio deuinctum abnegaret, ait: 
"Nec coniugis vnquam pratendi tedas, 
CERE S. 

ἘΞ etia Cereris ge(tamen fax, in eius enim manu alicubi cernitur, ἡ aiunt 

ab eaincenfam in Atna, cim filiam perquirere inftítui(fet, 

ΤΙΣΙ ΠΗ YA. 

Vinetíam Ilithyize hieroglyphicue(t,cum face ἱπ una manu, altera ρα & 
Ον reete àcapitead pedes tenuiísímo panno contectum,proutapud AL, 
cineníes fuifTe Paufanias meminit,Fax uero illa,uel partu; ob dolore,ignis uio^ 
lentizcafsimilari oftendit, uellucis illius quá nafcentes indipifcimur,indiciu eft. 
Exporrecta diícapedinatacj manus eo fignificato ponitur, quod folui grauidà 
partu dicimus, Amiíctus per fe patet. 


DE TVRIBVLO ET PHIALA. 


ii] Voniam ueró multa fuper V rna prius & Phíala dicta fuerunt,cone 

| traríacp hís addita Lucerna & Faces,confentaneu eft uifum,ut quid 

utruncp fimuliunctum fignificet, uideamus, Propofitaautem funt 

prohíeroglyphíco Turibulum & Phiíala, 

S DISCORDIA. | 
Vntenim quíituribulum,;autaliquodalíud uas igníaríü cum aquario pictu, 


3 


Pierii Val. Turibulum. 


unde fcilicetignem & aquam íneffe perfpiceretur, quippe fiex uno ignís promí D 
caret,in altero aqua defideret,diícordie fignum effe tradant, quód ea nature fint 
maxime contraríz, V nde ignem aqua permiícere dictum de fjs,qui fe ea praefti 
turos pollícentur,qua fieri nequaquam pofsínt, 

ΡΤ ΙΗ ΠΣ 


Στὰ A oyptij facerdotes perígnem & aquam,quippe turíibulum & phia 
lam,labes maculásue deterías elutascj optime fignificari uolebant: quín eti 
ienoratione hallucinationéd doctrínze ope fummotà, ubi praefertím íta illae o£ 
ficerét, ne quis difcernere aut ínternofcere potis effet, ubi ueritas latítaret, quod 
perhuíiuímodi elementa rerü omniu defzcatío peragat,ac purítati (uz reftitua^ 
tur,ut qualis fitappareat:aqua ením maculas eluit:qug uero aqua efficere nó po 
teft;ignis exequit. Híncilla apud ueteres alíarti quoc gentiu appellata fuffitío, 
quotiens qui funus profecutifuerát,quód polluti haberent, igne aqua fparfi fuz 
períngredi confuerüt, purgatíone fcilicet hinc fieri períuafum habentes, & qua^ 
uís pollutione ínfectos íta liberari. Vnde nonnulli peraquas quz fuper ccelos 
funt,purificatorías uirtutes,ut aít Ambrofius,interpretati funt. Aquas uero fu, E 
per orbes ztheris efTe;idem die fecunda ualidifsime cotendit. Docté aute Catul 
lus,cüm ín aqua puritate hanc intelligeret, dixit: Aut quilibet qui puríter lauít 
dentes,hoc eft,aqua fola lauít,una eam allutíonibus aptà nó ienarus, humores 
uero reliquos aut inficere,aut medícamentü efTe.Tenís aute,ut noftri ueteres tra 
didere,purgat,aqua expíat,luftratp.Hínc ille Plautínus íocus Aulularía; 


Quid impurate,quanquam Colcana  fTudes, 
Gene ne catt(ayaut mercedis gratia 
"Nos noftras edes poftulas combureve? 


Etapud Lycophronem legas T hetín indignata, fe deam mortali Peleo ín matri 
monium collocata , filios quotquot oríebantur ín ignem exurendos conijcere 
folítà, quod itarebatur mortalitate exurí, & quod immortale effet perpurgatu 
coníeruari,ueluti auruzere cofufum ignis ope pureatur,pofteaquam quicquid 
admixtum erat erís,in fumum & fcoríam uerterít, Atqpita fex iam filios abíum 
pferat, donecad Achillem uentu, quem pater fuperueniensab igne exemit, Chi 
roníd;curandum cómendauit. —Sacrz uerólíterceapud nos Deum effeignem F 
confumente afferunt, igneoscp fluuios hunc praecedere:quin & eundé iplum ín 
(tar ionis omnía cóflantís incedere:ín quo nimírü nequitia intelligit, que à Deo 
cofumatur,cum omnísab eo fit purificatioonempe unumquodqj opus quale fit 
probat ignís, Refertaautem e(t natura humana tum plumbo, quo anímí noftrí 
pergrauatiad terrá inclínát:tum alijs impuríoribus metallis, que rubigine índu 
cunt, ucl auri & argenti natur adulterant,ut aít Adamantius:quare diuino illo 
ienc opus eft,ut que undequaq; ímmíxta eftaními nequitia deleatur.In quà fen 
tentíam peccanti populo dictum ín facris líterís : Habes carbones ignis, quibus 
infideas,hi erunt tibi inauxiliu.Sed nufquáapertíus d ín Efaie uifione purgatio 
hzcoftendit,;ubi unus deSeraphinà Deo mittit,qui pruna de altari incenfo for 
cipeapprehenfa,Efaie labra tetigit dícens:Ecce abftuli íníquitates tuas, & pecca 
ta tua círcüpurgauí:labia enim immunda fe habere profatus erat,&iín medío po 
pulilabía immunda habentis habitare, l'ransfert nímiru ignis ad turibulu, per 
quod in díuinis literís linguam domínicam intelligut:lingua uero ignis, ín quo 
Ípiritus, V nde Dauid: Carboncs fuccenfi funtà Deo;qui fcilicet nos calefacíant 


ad 


LiberXLVI A 


A ad pietatem, impellantds mentis no(trz impetum ad doctrínà Dei, utoratío no 
(train confpectu eíus tanquà thymíamatís odor aícendat, Aromata enim faper 
ionem impofita,hieroglyphícé oratíonem fpiritalis doctrina fignificant, ut tra. 
dítüà Theologis oftendit Hierofolymitanus Hefychius . Przcipue uero thus 
eratíarum actiones & oblatione lignificat,non folum quia dicatum eft Deo,fed 
quía,ut Medici dícunt,multas oculoru fanat cgrítudines.C)uód uero thus,iddg 
lucidifsimu,fuper X 11. propofitionis panibus X X 1111. L'euitici poni íubetur, 
L X X. Salreddiderunt;quod Apo(toloru doctrinà fignificaret: illi ením fal ter^ 
rz, Hebraica tamen lectio Lebone habet, hoc eft;thus. In ij(dem diuinis líterís 
mentio fit de carbonibus defolatoríjs:eos effe dicit Eucherius, quí peccata di(Tol 
uunt:huiufmodiq fuiffe illü,qui ad labia Efaíze prophetae appreffus eft, ut quae 
ís cotraxerat uítía,perpurgaret,Ponuntur etíà pro igne charítatis,aut exemplo» 
rum,aut pcenitentíz, quanquáde carbonibus hís alíter ín lunipero tradit. Fa^ 
cítad hunclocu íd etia quod apud Ezechielem legimus, Deu utí corpus uifum, 

cuius lumbis ufqgad pedes membra omnia igne conflagrabant, à lumbís uero 

p ufcgad caput electri fpecíes erat, quo nihil magís e(t hieroglyphicu.INímirü in^ 
dicat hoc,renesIumbosqo, & qua partes ad terrà tendunt, exurendas efTe, íllece^ 
bras quippe,nequitíam, & uoluptarios affectus omnes perpureandos:íta enim 
quac à renibus fuperne exiftut, (uprads mollítudinis & nequitiz operaattollun 
tur,in purifsimam electri materiam euadere:electrum enim auro preciofius effe 
contendunt, Si no(tru igítur corpus, Deí corpus effe uolumus, uítía eius igne: 
percrememus,eo quippe que [Deus immittit, ut ita (ordibus exuti,lotí, perpur 
eatidelectri ipeciem,per ea quz ad apíentíam pertínent exhibeamus, 

WVUETCST EUUNA 
V plex uero apud ueteres eratígnís confideratio, quippe quí materíalem 
IJ noftrulongédíuerfumà fuperiore illo díctítabant. Eum fane in fublí 
mi pofitum, Volcanum appellantes,qua(i V olícanü dicere uoluiffent, V'eftani 
uero aiebant dome(tícü huncnoftrtü εἴς, ας alibi dicti autore Varrone: quam 
uis &gyptij translucídum & purum illum ignem Palladem effe uolebát, hunc 
ucro qui materíz applícítus eft, Vulcanum intelligebant. Sed huíusargumentí 
confideratío examínatur ín V ulture locupletíus. C)uantum autem pertinetad 
C Ve(tam, fimulacrüeíus ftrongilari figura, obrotunda quidem, & inacutü pro^ 
mínente,quz círca medíos humeros refideret, cuiuímodi eft coagmentatze fiou 
ra terrze, Eadem & federitís habitu (tatuebatur, Srapud Graecos ts 792 2 0; 
4. ἱδϑίσαϑαι, quod fedes ponere fignificat;appellatam aiunt, Seffum ueró ad díuí 
nítatis perpetuitatem fpectare;alibi cómodius diflerendum eft, Quód uero 76 
4$ Ἰδδίσαιϑαι dicebamus, qui uulgi dicta confectantur, ab ea tradunt zedificatíonís 
principium effe, Scriptores enim rerum affirmantartesnullas à mortalibus in^ 
uentas,príufquam ienís repertus effet,quo deprehenfo,eíusd; ufu coeníto, rclí 
qua omnes artes indeín dies magís ac magís profecere, ciim unufquifc ignis 
coómodiítate adíutus nouialiquid femperexcogítarít, & modo hoc,modo illud 
opus mortalíum ufui propofuerít, : 
1 NOVPUDUIADTA VEL PVRÓITAS-MARIT'ALIS. 

Vodueró purificatione fuper dicebamus,nónulli aiunt inde facrís nuptiali 
Quy ignem & aquá preferrifolitam: nam & huiufmodi donaría nouze nupte 
apponebantur,quz fcilicet uxore puram & ca(tà permanere oportere docerent; 
Qui uero ín(títuti huiufmodi rationc altíus rimantur,natura uicem hincinte 


Li 4 


Pierii Val. Ienis,& aqua. 
oi interpretantur. Tonem fiquidem aiunt actionis uim obtinere, & agendi ele Ὁ 
entum effz;aquam ueró patíendi, Hinc philofophi non defuere,qui rerum for 
nas ex aqua, peradinixtionem ignis, produci exiftimarínt, atcp íta aufpicatifsi 
me ignis X aqua facramento nuptíaru fcedera fanciri, Apponebantur uero hec 
inlimine domus,quà fponfus & (ponía intraturi effent,ut ea oblata fpecies, me^ 
morcs eos redderct quorfum efTent huiufmodi (acrís initiati, 
A RVMN X. 
S Edenim Grrecus poéta quidam acerbe nimium rem huiufmodi interpretatus 
e(t,cüm dixit; 
Θάλασσα, καὶ zs Ug Koc y uit gt ot TE 
Tría quippe accidere mortalibus arumnofa,mare,ignem,& fcemina, Et Theo 
logínottri igné in diuinis literis pro aerumnis & calamitatibus,qua probent ho 
manís fortitudiné,poní dícunt;in eamdp fententia dictum autumáat Pfal, L X v. 
lene nos examinati, (icut examinat argentu, quoddj ibidem e(t, Tranfiuimus 
per igne & aquá,calamitates quaquauerfum ingruentes, omnedj genus arum 
narü uno impetu effufum intelliei uolunt,quafi nihil íam atrocius,necg mifera- E 
bilius effe poísit, in ullo malorü genere, quod exantlatu non effet ; alter ením 
horüatrociísímo cruciatu coficit, alter inimicifsimo anima mortis genere fu£ 
focat,quippe qua cüm ignea (it,nihil indignius pati fe pofTe putat,q per aducría 
rij (αἱ uíolentia exturbari.Ita & illud Euangelio:Frequenter eum & in ignc & in 
aquá mifit,ut eum perderet : quod pro perículofis euentis pofitu ait Eucherius, 
N E.C.E.S.S I./E.A 5. 
Ed utad nuptías reuertamur,longe honeftíus Metellus, qui de uxore ducen 
da fententiam interrogatus, uxorem effe malum haudquaquá ínficiatus cft, 
malum tamen id efe nece(Tarium : igitur per ignem & aquam necefsiratem in. 
terpretabímur, quae ducere uxores iubet, non tantüm ob fobolem, quae praeci^ 
pua caufa e(t, uerüm etíam ut fit, qua domus & familiz totius curam fufcipiat, 
& quodam ucluti gubernaculo adminiftret ac regat, 
Mbit As 
Wileng uero fenferintalij, (cimus ignem &aquá uite prius aufpicia dedifTe, 
uitamd quandíu uitales auras carpimus, conferuare . Qyuis uero ignorat; F 
fine maritali copulabreui períturu efTe humanü genus omne, cxterorumdpani 
maliíü fpecies defuturas ? Quare exules,qui uita cenfebant indigni, aqua & igni 
priuabantur,Sane poétze cüm fingunt Saturnum amputafle genitalia patri Cce^ 
lo,eadp iu mare abiecifTe, índeds natam V enerem,id (ignificare uolunt, igneu fe^ 
menadmixtum cum humore,generationis fuifle principium, 
CONIVGII COMMODA, 
Onabfurde etíam uoluptatem,& ufum,qua foleantex uxoría confuetudi, 
π᾿ concordia percipi, qualem Homerus mirifice commendat, 
per huiufmodi ignís & aque fercula interpretabimur,cüm nihil fere fit in rerum 
naturaiene iucundius,nihil utilius aqua,quz fola ex rebus omnibus, necefsita^ 
tibus innumerís opem affert. quareaquam Pindarus optimà, Ariftotele etiam 
comprobante;nuncupauit, igneum etíam ardorem auri pari elogio profecutus., 
MAIORIS LVMINIS VIOLENTIA. 
EI longius à Pindaro recedamus,argumentüis pulcherrimo hieroglyphi 
cofummini(trauit,ode Olympioru prima;,ubi fuleoremignis celebraturus 
inquit, αἰϑόμδνον τοῦρ ἅτε διαπρίπφνυκτί, nonignarus Ícilicet, ignem foli expofitum 
à amittere 


 LiberXL VI 345 


A amittere omnem fplendoris gratíam, quae noctu fuam habet cómendationem, 
Elegantía igitur ingenía uirtutem cuiuípíam, praeftantioris alícuius interuenz 
tu obnubilatam labefactatámue, fignificare cum uellent, ionem Soli expofitum 
pingere cogitarunt: fiquidem ignis fplendor, ut palàm e(t, Soli expofitus, uim 
amittit uam, noctu uero przualet, & ut in fuo regno peruige(cit, Atcs hoc e(t 
quod Pindarus ait, διαπρέπᾳ νυκτί. 

ΝΜ XE: ON. 

A tot igitur fintex igne utilitates,totdj magnarum & admirabilii rerum 

(imilítudines habeat, non ímmerito à Perfis in primis, & acer, & zeternus 
uocabatur,quem quacuqj rex exercitu duceret, magni numinis ínftar argenteís 
altaribus impofitu praeferebant.Super hoc Maximus T yríus: Perfe díariu σης 
adorant,nimírüu diuinitatis (ienu,infatiabilem,uoracem. Huic cüm facrificát,illi 
alímentü przbentes hís uerbís utuntur; Ede ignis domine. INecp Perfarü tantü 
e(t ignem colere, ut idem 1 yríus, fed Lycioru etíam,apud quos Olympus igne 
emittit huncfacru haber. Ferütaür ignis, quo Z:oroafter coflagrauit, reliquías, 

B tanqui ignis diuíni à ccelo delap(i,à quodà fufceptas, ad Perfas;ut perpetuis ex^ 
cubijs feruaretur, e(Te delatas:atcp hínc apud eos ignis culti habuife príncipiu, 
Fuit ueró Ζοτοαίζεσ ís, uta ueterib. accepimus, Chamís filius Vlezraím nomi 
ne,quí Vlagia per manusà patre accepia, (igna quaedam ueluti (tellaru fcintillas 
de ccelo deducere, & alia huiufmodi o(tentare folítus, diuinitatis (ibi nomen af? 
Íerebat, donec fulmine tandem ictus interijt: mortalium tamen imperitia, quí 
tuncerant,itaraptu cum fulmine & ccelo illatit credídit, mutatod; nomine ZLo^ 
roaítrum,quafi uíuüaftrum appellauit, fubíecutacg deinde aetas omnia quae ful 
míne tacta effent, (acra exi(timauit. Sane Orpheus,à quo noctem alibi diximus 
lumínis parentem appellata, zethera síezrioxs uocat, quippe igneum fpíraculu. 
Eurípídes aüt: V ides exccifum ,quiillum infiniti aetherem & terrà undequacp 
circumplectit humentibus ulnis, hunc credeloue, huncarbitrare Dei. Quem 
fecutus Enníus:Afpice,inquit;hoc fublíme candens,qut ínuocit omnes louem, 
Veteres hunc Diefpitrem,& Lucetíü dixere, Gireeci Quis à (82, quod uiuere e(t, 
Vndeloannes:V íra erat. Plato Cratylo δία dum uocat,transfertad prepofitio^ 
nis uim,ut loannes idem, Per qué omnía facia (unt. De fplendore ueró: Et erat 

C facies cíus ficutSol.utapud IMalachía: Oríet uobis tímentibus fol íuftítize Sed 
quz pluríma pertínent ad Solis hieroglyphícu, ciim ea cómodioreloco pleníus 
dicta (int in coeleftíü corporü có mentario,breuiter hec tacta fuffíciat.(QQuàm ue 
τὸ attoníta propémodü ueneratione apud Perías coleret ignis,ex eo manifeftu 
eft; quod grauifsímus apud eos mos fupplicandi fuit, cm quís ignein manus 
accepto fupplex interminabatur,eum fe in aquam iniecturum fi uoto excídi(let: 
non fle illi fas ducebant eum reíjcere,qui fic preces allegaílet.Sedenim ut impu 
dentíze nonnullorü modus imponeretur,neqpullí uíolandi ionis occafio permit 
teretur;lege inde fanxerüt,ut qui eo fupplicandi genere ufus e(Iet,fupplicío mul 
taretur, Autor Plutarchus. 

TENTAMENTVM. 
ἘΝ: & apud quofdam e no(trís ρορείος, γαπιεπτεί ατορ πα! ςἥ fpecies fuper 
ferro candenti,fuperftitiofe potius quàm pie peraedítumos teplí ín Líuonía 
prefertím obíeruata. Nam fcelerís alicuius accufati;ad ferrí candentis iudicii uo 
cabantur, & íd fubire nonnunquá uel ínuiti cópellebantur. Id erat eíufmodi,ut 
críminis reus ferrum candens € medijs prunis exemptum, in manus caperet, 


Pierii Val. Fumus. 


accufatoribusd; & iudicibus oftentaret, fig aduftione nulla fubfecuta illaefus p 
cíIct;abfolueretur:fi uím eam pati non poflet, obiecti crímínis íta conuictus da^ 
mnaret, Purgabát uero fe príus íeiuntjs,confefsione,& Euchariftiaamox ad hor 
rificum illud experímentum accedebant:id, quía periculofum erat;&infontes a 
liquando ex eo condemnabantur, precipue ueró contra Chrí(tiane pietatís mo 
res erat, Deusdj tentari uidebatur, Honoríus 111. fierí per grauifsimu edictum 
uetuít,ut Decretalium lib. v.tít, X X X V I.de iníuríjs,cap.1 1 I. habetur. 


DE FVMO: 
C;ne fumum etíam praetereamus, poftquam fuper igne multa diximus, 
quod fumi fignificatum effet íam aperiemus. 
SAN IG NT'S. 


Rtus àterra fumus, & in ccelum fefe attollens, ignem, ait Horus, fignifr 

care perhibet, Porro ignis Aríftoteli nihil alíud eft, quàm fumus íncenfus: 
& apud Homeri totiens fumus expetítur,unde ionem ac mox habitabilem effe 
rcoionem ςδήςετε detur. Eo ueró híeroglyphicu fumi tendere uidetur, ut fufpi/ 
cionem aliquá non temer obortam efTe intelligamus. INam cüm rumoraliquis E 
ín uulgus emanat,dici folet,abíqg igne fumum nullum oboriri, Et Petrus apud 
Clementem:Fierí mínime poteft,inquit, ut confurgat fumus, ubi non fit ígnis. 
Quuín etiam ubi Pindarus, INemeis, inquit, ὕδωρ καπνῷ Q6 dr a moks, certetaqua ap^ 
poíuiffe fumo: fumum, αἷς interpres, pro igne pofuit, ex fequela fcilicet fignum 
quod pracedit indicans. Et P falmo X v 11. legas, fumum afcendiffe in ira Dei, 
& eucítigió ignem exarfiffe: ubi quidam aiunt interpretes,inuectu quidem pri 
πιὸ ín daemonis peruícacía comprímenda, mox ad uitía reliqua extírpanda ag^ 
greffum. Alij fumum hoc loco ínítía future compunctionis intelliei uolunt; 
itafentíit Eucherius, quod ad JE gyptíacum accedit hieroglyphícu: quanquam 
& Dei cóminationcs fignificare poffe non inficiatur, INam,ut etíamapud Plau 
tum,flamma fumo eft proxima.()uz omnía noftri multo antélíterarum monu 
mentís mandauere, δίς Ecclefiaftici X X 11.legas: Vaporem fumum emanare 
inaltumante ignem,íta X contumelias & mínas fanguinis effe pracuias, 

PSE!RCDURYESEQ;, 
ον: multi per fumu íntellexere: & mos eft,opes díuitiascg magnas, 
Regna,& unamquanq;rerum amplitudine in fumu abij(fe dictitare,cirm ita F 
confumpta fuerint;aut ita collapfa defecerint, ut ne ueftigium quidem priftinze 
maief(tatiís relinquatur. Iocaturíin hancfententíà Horatíus, ubi Menníü pater^ 
norum maternorumdbonorüablígurítorem omnía ín fumü ac cínere uertiffe 
dicit, Ad hocfuccurrit Demonactis philofophoru omnium feftiuifsimi dictu, 
quià quodam interrogatus eludendi caufa,ut plericy literatos ita tentare folent, 
quot fumi mínz ex millelignorum mínis combuftis educi poffent: cíneres ex^ 
pendendos effe,refpondit,relíquum ín fumumabijffe. quod ea ratione fupputa 
tur, qua Archímedes detractu fraude aurum à redemptore ex uotíua Hieronis 
corona deprehendit,qua de late apud V ítruuíum,Q)uod ueró aít Hefiodus, 
αὐψα καὶ 2:85 Auto uy Vr wor ve wg. To Odio. 
Quamprimum fumo properes clauum impofuiffe. 
przclaríadmodu ínterpretes,pofteaquá combuflerís,exponunt, utpote qui no 
lit fratrem ulteríus rei marítímze dare operam,fed folam exercere agrícolatíone, 
δ ΘΙ ΗΝ ΣΙΝ E.S; 
Sva tamé qui loco hoc Hefiodiano philofophari malínt,et pro fumo pr no 
rae 


Liber XL VI. 246 


A firzfolicitudines accipiant, qua intellect ἃς rationem ipfam obtenebrát, Diffi 
culter enim poffe nos pura fenfuum claritate, hoc eft, tranquillitate frui, ubi illa 
ingruerínt quae mentís oculos lancinent, & czcutire faciant, 

BONA VOLVNTAS PER ERROREM OBFVSCATA., 
Vntqui perfumum bonam proficiendi uoluntat&, quz tamen fit errorís te^ 
S nebrís obfufcata,ínterpretentur:cui ἢ fomes adhibeatur,hoceft,firecta acce; 
dat inftitutio,Hatudg uerborum adiuuetur,ignem promícaturum,hoc eft,recto 
rum operum effigiem apparituram.Hinc Elaías,lignum à quo uel tenuís admo 
dum fumus exhalet,minime extingui debere przecipitubi fumus,tantillz illius 
píetatis quz fit ín delíciofo díuite, fignum efTe uidetur.quam fententíam acuti 
tifsimus etiam Scotus claro fretus lumine cognouit, 
[:MOPAE RI ΤΙΣ 
Antfumus eftetiam imperitize fymbolum, cüm lumen (it doctrine fignum: 
M eius contraríum e(t caligo ipfa:unde caligare errantes dícímus: fumus ueró. 
e(t,qui caligínem inducit. T ransfertur &ad uitia,ut Alexandrinus Clemens,ui 

p tíaait;uclutifumum immenfum effe, qui uniueríam mundi huius domü reple 
uerít,atqg hrcínítitutione malam, fodalitates pefsímas,confuetudinem im pro^ 
bam,colloquia praua,opínationes haudquaquá rectas inuexifTe, unde prímum 
error, inde contemptus, tum infidelitas,atcg malitia, paratacp femperad nocen^ 
dum ueríutía, auaritía,uana íactantía,atcpalía huiufmodi exoríantur, 


M 


PIERIVS VALERIANVS AD MARCVM 
MANTOVM IVRISCONS. PRESTANTISS. DE IIS QV 


PER LYRAM, ET ARMA QVEDAM ALIA 


mufica fignificantur, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS 


ReomeoRe, Crbonius Libo magne olim apud Romanos celebritatis, tnter opera multa qua 
SEEN url magnifica e praclaraposlera reliquitmummu eum argenteum [ignauimn quo 
(a ὍΝ putealis, quod pro fore Mdictalifecerat,exemplum exprefstviéturu operis ἃ fein- 
c. ἰΞΞΞΞΞΞΞΞ--: ituri monumenti. [n eo vero multi non incuriofe quaritarefolent,quid fibi ve- 
lint lyra, ad [imsulos putealis angulos ad eulpte : quorfum enim, aunt,lyra ad lirigufa difsidia, 
difcordesá, contentiones? aut quid puteala aqua filentiu eo quies, ad vllam facit harmonia,aut 
clamofiSrepitum fori? Quibus ego re[pondere foleo fapienter à Libone ornamenti illud eo loco 
excoritatum,vtpote qui ob oculos ea pofaeritque ἐγ, πὶ locum eum frequentaret c vtilia c 
falutarta viderentur. Litigantibus quidem, yt concordia memores, «d pulcherrimu [nauifa- 
mumóá, eius fructum oculos intenderet, quo quidem mihil humano generi accidere pofat vtilius, 
neq, comodiuas.( aufidici, fr clientibus con[ultu vellent, congruentia. fu/cepta materia dicerent, 
ab qs qua incogrua e. diferepantia e[fent, abstinerent. Qui aute ttedicaturi confedi[[ent ratio- 
"nim  argumentoriu, qua allata e[Jent,con[enfum, veritatem, aut non leue altem verifimz 
ltudimem acriter in[picerent.fn cuimrnodi fermonem cum proximis diebus apud comunes amz 
cos incidi[[em,euenit vt icundifsima tui recordatioe re nata Jarreperet, quod antea diu mul- 
tum, cogitauera aliquod ex hieroglyphicis meis cumentarium tibi Xtarce prestantifime de- 
bert,quando te potifsimu impul(are labor bic omnis fiifceptus eft e& exantlatus. Ipfa autem Ly 
ra magts conueniens vifa eft, quam res alia quapiam, qua tibi donaretur, quam tu fcilicet fua- 
uiter adeo, feu lingua caufss actas, feu ciuica iura re[Pondere paras, concentu tam mirifico ve- 


Pierii Val. Lyra. 


fnere facisyvt omnium mentes tanquam vmplion alter quoquo velis tralar, nea [axatan- D 
tum moueds, [ed vel adamantina deslinatorum bominum corda quotiens adlibuerit arbitrio 
verfes tuo fsue difertifstme difcutiendo de cathedra imtones fiue in foro agendo fulemines, [rue ma 

re terrasd, publica velpriuata tempeliate perturbatas, clarifma ingenij tui ferenitatetran- 
quilles . Sed quomiam multi longe quam ego fim facundiores n laudes incumbunt tuas, ego ne 
decus tuum culpa deteram ingenij, ab aliorum me prouincia cohibebo, (θ' quod tibi deflinaui 
comentarium procurabo. 


CONCORDIA. 


[2 GITVR,ut palàm eft, Roma; 
P. ni ueteres per Lyr hierogly^ 
JESUM phicum concordià figurarunt: 
| 9-3 cuiustamenalía quogs funt fi^ 
4 ii a enificata, ead; multís antíquo. 
[X Ere ES! rumtum poétarum, tum phi 
lofophorum przconíjs celebrata: fed nos ea tanz 
tümfeligemus, quz ad hieroglyphicum ín(titu 
tum facere uidebuntur; tame, utí meus e(t mos, 
fires exigere uideatur, nummuü quo de memini2 
mus, diligentius examinabimus,Eíus infcriptioeft, PA VLLVvS LEP IDVS 
CONCORD.àcuiusalterapartelegítur,PV TEAL SCRIm ON. LIBO$ 
Ibi figuram Putealís uideas, de quo fcriptores pleríq; meminere, Huicautem à 
fingulis angulis lyrae appenfz funt, corymbis & fertis medio interuallo depen^ 
dentibus, Aiunt uero Libonem primüm tribunal & fubíellia prope Arcum Fa 
bianum colloca(fe. Hinc Horatius;Foru puteald5 Libonis mandabo ficcis,quía 
ícilicet forenfia negotía precipue fibi depofcut fobrietate, Et Ouid.deR emedio: 
Qui puteal lanum, timet celevesá, calendas. 
hoceft,quife rapi tímetín ius,& quíalienum pafcitzs,quod fcilicet calendis fin 
eulis efflagitacur.INeqp illud difsimulandum fueritíin nummi ipfius infcriptio» 
ne duo effe obíeruatione non indigna:in Scribonij nomine e literam íacentem 
atqg fupínata,& P A V LL V 5 gemíno LLL notatum ex T'erentíj Scauri fententía E 
atqp praecepto,neqgnó ex antiquoru ufu, quod in plerifcg monumentis obferua 
uí:necp propriü tantiim nomé,uerum & aduerbiü P A V LL V M eademlege fcri 
bendü Grámatici ueteres cenfuere,utillud Roma, H OSPES QVOD DEL 
CO PAVLLVM EST ASTA ET PELLIGE.Ethuiu(ímodi pleraqy. 


IVDICIVM COMPOSITVM, 

pu illud in Lyra precipuu,quód hominem compofiti iudicij, quic; aures 

eruditas haberet, (ignificabat:ea fiquidem díuerías componit uoces,& con 
cordi omnes tono temperat:quod munus ín díuerfz rationis affectibus com^ 
ponendis uidetur homo praítare, ut nonímmeríto Diogenes Cynícus carpere 
fic folitus Muficos,qui càm L yrz chordas congruenter temperarent,animi mo 
res inconcinnos haberent, Eadem mordacitate I (idorus Cynicus INeroné tranf 

euntem in publico clara uoce corripuit, quod INaupltj mala bene can» 

titaret, Íua bona male difponeret, neq; ullum ín uítae 
tenorem temperamentum ad^ 
. A liberet, 


IN£Q. 


Liber X LVIT. » 


A QYTatuebat & in Mercurii manibuslyra,ídeg — !N ^E Qv ADV CON- 
hieroglyphicu oftendebat,concentu omne Lu 

ex πος inequalitate coftare:cocentus uero ho^ 
mínu e(t,cu uaríz uoluntates ín cofenfum unu 
contrahunt.In fingulís uero mortalíü cocentus 
ille eft, quo quis beatitudinem affequit, ubi fci 
licet res € congruenter temperarit, SX adamut 
fim explorarit. Plato animam ín Tímzo cócen 
tum,& concordíam uecat, Ari(toxenus & Di 
cearchus harmoniá dixerunt, L yr igitur me 
rito dominus Mercurius, pe oes 
Qui armas nunc euocet orco Pallentes, alias fub eriflia tartara mittat, ut Nlaro. 


à μνίω dictas arbitratur, quod fignificat hone 
fta bonaq difciplina inftituere: eascg Orpheus 
B & Proclus ín hymnis religione hominibus οὖν 
monf(traffe dicunt.quemadmodu & Orpheo id 
attribuut, ut fuauifonz teítudinís cocentu, hoc 
e(t, placidi s Kapté copofitís uerbis ferahominu 
corda mítigarit, agre(tes mores expoliuerít, & 
difperfos uagoscp mortales ín ccetum unü con; 
eregarit, Apud Aríftophanelegas,per citharae 
callenteé,homíne fapientem,& Gratijs omnibus EL 
ornatum,à ueteribus iudicatu , Díuínze quoqplíterz cíthar pro moralí uírtute 
acceperunt,utpote qua inactione confi(tat, Etín huiufmodi fignificatum theo 
logi dictum uolunt Pfal, X L 111.In cithara tibi confitebor. 
R'A "FIO. 

Thanafius in ijs quz contra gentiles fcripfit;yrationem lyrae comparauit,u^ 
bideaníma mente &fenfu di(lerit:quippe íd lyrae haud dífsimile uideriait, 
qua recte temperata fit, & Mlufico, qui eam refonare facíat, no imperíto. Bfte 

c niminlyrz neruis fuus cuícpíonus, grauís, acutus, medius, areutus, atqaalíus 
alijs. Concentus aute nullus difcerniautínterno(ci poteft, ni(i fidícinis ars acce» 
dat. Tuncueró modulatío & uaría foni fuauítas oftendit, cum qui L yrà tenet, 
neruis íncrepuerít,(ingulosdpapte percurrerit.Eodem modo, cüm fenfus ín cor 
pere fint tanj lyra compofití, (i docta mens illis imperauerit, di(cernet animus, 
quíd abfontr,quid cóocínni fit, quale fit unicuigsreí temperamentu adhibendu, 
ut nihil deníg facerejaut meditari agorediat,quod modulis & tonís n6 refponz 
deat, unde cócors cócentus exaudiatur, Et nónulli cochordíam índe díci putt, 
quód chorde uarie ín uni conueníuntharmonia:tametfi alij concordía à corde 
deductà malut,quí Tullio ínnítunt Tufculanaru prímo díceti: Altjs corípíum 
animus uídetur, ex quo excordes, uecordes, cócordesdp dicuntur, ut ín Cordis 
comentarío difputatum:eampafferunt ratíonem, quód íd locutionis ín monu 
mentis antíquis afpiratíone careat. Ὁ αἱ chordis infi(tunt, cochordem à Graecis 
(δαυλον dici opponunt,confueffeds aiunt ueteres € locutionibus plerifcg ín làtí» 

nítatís ufum receptis,adiectam confonantibus afpiratíonem fummo 
uere, quatuor tantum admifsis,qua Scaurus 
enumerat, 


Nim 


Pierii Val. Lyra. 


MATRIMONIVM CONCORS. 
S nos utad cócordiz (ignificata redeamus, illud ex Onirocritaru diíciplina 
deprompfimus,ut fi quis nuptíarü tempore lyram per omnium uidere ima^ 
cinatus fucrit,concordíam id inter maritum & uxorem futuram (ignificare, 
MVSIC A. 

Ν᾽ α uerólyra e(tin Neronis numo,(tudíum eíus ínarte Mlufica,& uictoria 
(cs certamine eo part fignificare crediderím , Fidibus enim eum obleciatu 
ad infaníam uícp, & in theatris IVlufica decertafTe non fine maie(tatis Imperato 
rie dedecore atqp ignominia fcriptores eoru temporü omnes prodiderut, INam 
ís preter nummos ea nota percuffos, (tatuas etíà (ibi citharcedico habítu pofuit, 

POMP, MVSA. 

ἘΣ & Pomponij Mufz πιιπηπλιις, ἃ cuíus altera parte muliebre fignum e(t 

cumlyra &€ ple&ro:íd quid (ibialiud uelít,quàm eíus cognomentum,nó αἱ 
deo,(iue ís Pomponius poéta fuerit,de quo apud Plíniü: fiue qui bello Míthri^ 
datico captus, cüm multís uulneribus faucius ad Mithridate adductus interro 
gatus ab co effet, an amicus futurus effet, (i opera iuffu Regio daret, ut curaret: 
rcípodens,Si tu,ínquit, populo Romano amicus fueris;aliter me quocp femper 
ínimicum habebís. AMOR. 

V oníam ueró uoluntatu,(tudiorumq cofeníus atcp fimilitudo amore paz 
QE. celebrat à Platonelyra interamatoría monumenta,libro deanima.Pro^ 
clusd; ubi Veneré Cythereà ab Homero & Hefiodo appellat exponit,aduería 
tur Hefiodo,neqs dictà ὅτι πξοσέκυραθ κυθήροις οἶδε pj νὰ τὸ κυθερα κυθερφάθεὰ κϑυϑομδύίω aset 
οὐ ἑαυτῇ πάσας a δῥωϊικὰς φιλίας. INO affentitur, inqua, Proclus ut Cytherea dicta fità 
Cytheris,ubi illi templi, araecp tot frequentifsimo mortaliü couentu colebant: 
quia,ínquit, κύθερα uocantur ínfulz illae, € alta Cythera etíam apud Vlarone,cu 
ius fcilicet uocabuli fyllaba medía per*uocalem longam perícribat. Dicta uero 
Cytherei ait, quod uniuerfz cofuetudinis amatoria uím íntra fe occulat, [Nam 
&aliíj Cytherea ab occultanda turpitudine dict uoluere:& illi in abdíto templur 
fuifIe alibi diximus. Lyra auté cüm omne in fe fuauitaté complectatur, quanda 
cum A more,cum V enere,cu Grratijs fimilitudine pra fe ferre uidet, parícg cum 
fjsillecebra homines illectare. Demumdhacilla uidetur Amphionis lyra, cuí 
fponte faxa etíam paruifTe perhibentur:cuius rei mentionefacit Apollonius Ar 
gonauticis,& Antimenidas prímo,donatamd Amphioni lyrà eam dicit à Mu 
fis,quamuís Diofcorides ab Apolline,a Mufis tamen etíà Pherecydes hiítoría^ 
rumlibro decimo. SEDATVS ANIMV S. 

Idiculum forte no(trís uideatur,fi quis non unum homínem tantiim armís 

inftructum,quippe Achillem cíthara canentem pínxerítuerum & uniuer; 
fum exercitum inaciem defcendentem, ad citharae modulos progrediente fece 
rit,quoníam neqp cítharcedi quícquá comune cum armís habere iudícant, neg; 
milites, ferocescp homines ullam hodie liberalium artium difciplina affequi di^ 
gnantur, V erum (i Lacedaemoníarü diíciplínam & inftituta refpiciamus,inue^ 
níemus eos ad lyram citharedp (onum acies inftruxifle, reiectísds tubís,& clafsi 
cisalijs,ad eiufmodi modulationís fonum pugnam inire folitos, íd quod indi 
cat illos (edatiorí quodam animo przlium aggredi cofuefTe. Nam & Homerus 
ftrepitum & tumultum in congrefTu prímo barbaris dedit,cüm Graecos fenfim 
& tacíturnos progredi dixerit, Hanctamen in Pompeio contatíonem reprehen 


dit Cacfar,cüm in Pharfalía uictor euafifer, 
H V^» 


E 


F 


Liber XLVII. μ8 


HVMANA VITA. 

Viuero perlyram humanz uitz rationem exprimi dixerunt, tam corum 
oes fuperius de fenfibus, atqganima, deds mortalium in(titutís attulimus, 
rationem habuiffe mihi uidentur, quam etia de natura noftrae condítione rem 
ipfam perpendiffe.NNam cüm in lyra feptem difcrímina uocum celebrari compe 
riffenthumanz uítz tenorem eadem aísidue agitari uarietate anímaduerterüut: 
feptíma ením hebdomada mas in utero fabricatus exiftít: (eptíma poít partum 
hora manifeftum aut uítae aut mortís areumentum aflert:feptimo poft die um 
bilicus a(tringitur, acfolídeícit;po(tbis feptem manife(tum e(tluminis indiciu: 
poft íepties feptem obtutus firmitas;atq; cognitio. Videmus mox à menfe feptí 
mo dentes pullulare, poít bís feptem fefsionem effe tutam, po(tter feptem uer 
borumarticulationé,poft quater feptem ínceffum,poft quinquies feptem lactís 
horrore fuboriri, poftannos demu feptem prímoribus dentibus expulfis uali^ 
diores enaíci, ac perínde uocis fonu integrum fieri: fecundo ueró feptenarío pa^ 
beícentia, acemittendz geníturz facultaté;roburdj íam ad uirilitatem fpectare: 
tertio lanugine, & crefcendi finem: quarto robur, & membrorü plenitudinem. 
Quintauero hebdomade cüm uiriuaugmentü quantum unicuiq; εἴς datur,ab 
folutum fit,congruu nuptíarü tempus à Platone conícribi, quod feptímo Le 
gum habetur.Sexta auté partas colleciasqp uires incolumes feruat;ac prudentie 
uigorcaffatím fubminiftrat.Septima diminutionem quippe uiriu,íed perfectu 
intellectus & rationis íncrementu habet: quare folítí funt milites ea aetate rude 
donari,&cófilijs rebusq pub.adhiberi, Atc hac de ratione Horatius ad Mecce 
natem fcribit, fe íam donatur rude: nam quí undenos Decembres quater íam, ut 
ipfe de fe dicít,expleuerat;per feptímà hebdomadá deferri íam occeperat. Octa; 
uo mox feptenario perfectione & in intellectu, & ín ratione uídere e(t,qualís ma 
iorín unoquocpíam fperari debeat, INonus humanitaté ac manfuetudinem ad^ 
ducit. Decimus uità finiendí plerunq; defideríu : qua omnía ucrfibus elegíacís 
Solon luculentifsíme complexus eft,lyramdp fuà ita temperauit,ut humane ui 
tz concentu fonoramc uocalitatem anno feptuagefimo terminaret, quem ubi 
mortales exceílerint,defipere iam,&chorda modó hac,modoó illa fubinde uiden 
turaberrare.Neq; multum alienuab huíuímodi confideratione,quod Vlagnus 
Bafilius per cithara corpus interpretatur: nam ὃ alij Theologi Pfalmo L v 1 1. 
Exurge pfalteríum & cithara, per pfalteríum animá, per citharam corpus intel 
ligíuolunt,quod ita pluribus efTe locis acceptum Euthymius obferuauit. 

LYR£ FORM A. 

Suis uero lyram,qua fuerit apud antiquos fpecie, intueri uelit, non ignoret 

coftare ill ex binis cornibus;íugo, te(tudíneadp te(ta:talem enim, utin Am 
phíone Philoftrati e(t, IVlercurius excogítauit,copegitqp:qua poftead, ut aiunt, 
Apollíne & IVlufas hone(tauit, Amphione etíam,;uti dictum fuperius,donauit. 
Cornua uero illa fublimipetz caprez fuifTe uolunt, quibus Mufici, anted ligni 
ufus ad hoc cómodus haberetur, adlyras conficiendas uterentur. Ex lignis ue 
τὸ quz lyrz apta cenfeantur,buxum maxime laudant, utpote que folída fit ma^ 
tería, S ad polituram aptifsima. Potentiores hucebenumadbibuerunt. R hactí 
atcp INoriciacerem arborem egregic crífpatá exhibuere,utpote quae mírifice co 
lorum uarietate delectet,quacp fiffa non fallat;neqs excauata difsiliat . Elephas, 
ait Philoftratus,nihilad lyrá:quocirca citi uiri neqsanímal ipfum magni quicd 
faciunt, necp cornibus eius utuntur: quanquá noftri, pectine pulfat eburno, li 


Mm 2 


Pierii Val. Fiftula. 


bentiísime dixerint. Videtur uero natura íipfaopera perquá diligentifsime de^ D 
diíta,teítudínis te(ta;ut huicinferuiret ufui,fabricafTe,ita illam excauauit, & uas 
uelutí quoddam uocum repercufsioni collectíoníds pre parauit: uacua quaedá 
foramina hínc índe fecit,in quae umbilici inferí poffent,atqpalteralteríapprimi: 
chorda ením ex una parte,quippe in ímo, quadre fuz applicantur,ex altera um 
bilicís obuoluntur. Atc hac in illis ratio potifsima cofideratur, ut rectc in lyrà 
ductz zquís inter fe di(tent interuallis,& parallelos δέπας quaeqp efficiant: quae 
quidem fpecies ín hodiernis adhuc quodammodo refertur,quamuis cornua no 
in uacuü,ut olím,fed ín ipfum lyre corpus inflectantur, Atcg haec ea quidem fpe 
cies,de qua Circi Ícriptores,& Romani Girzecos fecuti;inuentionis laudem par 
tím ín Mercurium,partím inalios conferut.Sed Hebraoru litere Tubalem ap 
pellant,quí prímus omniu & huiufmodi inftrumentí,& Muficz inuentor fuit. 
Sedenim quà lyram à Mercurio inuentá tradunt,tríum tantüm chordaru fuifle 
dícunt: uoces ením ab eo tris,trium ín(tar temporu ínuentas aíunt, acutà quíp^ 
pe grauem, & medi&, prout tría tantüm apud /Egyptios fuere tempora, aítas, 
hyems, X uer,(ingula quadrimeftría, δίς ze(tati acutus fonus attributus, hyemi E 
grauis,ueri medius , T hebarirtamen portas ea ratione feptem inftitutas Girzeci 
dícunt,ut totidem ínlyra tonos reprzcfentarent.Et memorabile illud Emerepis 
L'acedzmonij factu celebrat, qui cüm Ephorus effet, cuius fcilicet magi(tratus 
cenfurg Girzecía uníuerfa olim acquiefcebat, Phrynidi Mufico duas € noue chor 
das bípenni excidit, díces, Muficà ne depraues:de quo nono Sympofiacón apud 
Plurarchu. Ad hecipfa hominis con(titutio cim fit quatuor ex elementis,Sani 
ma,& quaternaríus numerus multis de caufis corpori competat,ternarius uero 
animze,de quo alibi copiofius,iuncta hec, & ín concentum excítata omnem red 
duntharmonia,quaz tam ex operibus quàm ex cogitationibus no(tris percipit: 
utnóímmeríto humaná uítà tot feptenartjs uariari paulo ante difputauerimus. 


DE FISTVLA. 
E63] Acítad hoc& fiftula, ut chordis lyra fepte, ipfa quocpfepté cópacta 


Ἷ cícutis:cuius forma cofpícua eft pafsím in Panos &Satyroru manib, 
RESIPISCENTIA. 
a Ominem Αἱ eyptij diu quidem mente capti, poftea ueró quafi F 
fomno excítatum,ad intellectus offícía redeuntem,& uitae fuac íam modum πὶ, 
ponentem, fignificare fi uellent , fi(tulam,inquít Horus, pingere confuerunt: 
huíus enim munus,aníimum ab odiofis & erauibus atq etíam impurís cogita; 
tionibus auertere,& curarum oblíuionem, ut diceret Fefiodus, inducere, & ut 
exemplo Pythagorze comprobatum eft, ímpotentiores etiam lafciuientis ani 
mi fedare motus, dum compofita foní fuauítate animum arbitrio fuo uerfat & 
moderatur. Facithocad illud Antiphanis,fiue utalij, Bionís,qui Bucolica fcri; 
pfit, 4a xod αὐτὸς τεχνᾶοϑαι σύειγγα πέλᾳ ϑέτοι ὕμαρις ἔργον, Tu. tíbi fi(tulaames cera con^ 
iungere,quandó nonlaboraut opus hoc magnum, 
ΑΌΥΙΓΑΤΙΟ. 
' Ademuero, utialibi dictu, cum ceruo picta, perníciofam indicat adulatio» 
nem,ob hiftoria fcilicet que fuper ea & ceruo fertur,animal (ἃ cíus fuauítate 
modulisd; mulcerí,& ad (tupore ufq delectari:unde accídat, ut dum ceruus in; 
tentíor ín cam incumbit,íncauto illi abalienatodg 
mors ínferatur. 


DE 


δα δεγ ΠῚ i125 349 


A DE TVBA. 


Ed iam altius infonemus, neque femper ín mollí lyraaut fiítulis immo 
remur, fed & tubam ftrepitu procul are canoro exaudíta,ad mufica ir» 
(trumenta reliqua adijcíamus. 
GOESILE,DORSIS TA S- 
Ienificat tuba famam & celebrítatem: unde Romani ín Saturniíze zdiís fa(ti 
cio Tritonas tubicínes imponebant, caudis abditis & abíconditis,id fcilicet 
eo hieroglyphico fignificantes, quod hiftoria ge(tarum rerum ab Saturni com^ 
memoratione ad no(tram uíqy tatem in obliteranda celebríitate,nota, clara, && 
quafi uocalis effet: quae uero ante Saturnum oefta fuerint, obícura € incognita 
in tenebris delítefcere : idco (ibi uelle Tritonu caudas ad humum inclinatas, ab^ 
Íconditascp. Erat ueró tube Marti dicate,uti etiá nuncíuntzin acie ením mos eft, 
Here ctere viros, YXtartema, accendere cantu. ἢ 
ERIGENDA& MENTIS SIGNVM, 
IN facris ueró literís tuba fuum habet intellectum , INam qua memoria tuba; 
B lrumcelebranda mandat à Deo prima feptími menfis die, nihil aliud (ibi uult, 
ut interpretantur theologi;nifi debere nos Prophetarum oracula memoría repe 
tere,euangelícas uoces omníno recogiítare, Apoftoloru przedícatíones cceleftiu 
tubaru inftar, quaru fonus ín omnes terra fines exíre de(tinatu erat, remínifci: 
&iita inítio menfis tuba canamus,& ín pfalmis Deo íiubilemus, 


DE TIBIIS. 


cm Ed tibiae Veneri facra ferebantur,eadg de caufa in ouatione tibijs &€ 
myrto Romanos uti folítos Plutarchus ait, Marcello. . 
A dem Pani,perínde acetíà fi(tu SENSV S. 


/ ὝὙ 


ΞΘ ὁ 7lagttributz, quippe que fenfilis 
mundirectore intelligebant; fonus ením nó nifi 
fenfu percipitur. Atqui Apollinem etiam aiunt 
à Pallade docti libenter tibijs cecínifTe; & ín alte 
ra fimulacri eíus, quod Deli erat, manu, tres in; 

C fidebant Giratize, quarum unalyram, alía tibias, 
&ftulam,que ínter has media erat,geftabat.& do 
nalegas ab Hyperborijs Delum miffa, Cithara, |! 
tibijs,& fiftula comitantibus. E 

SACRORVM TEMPVS. 
[pes fane rei facrae fignum erat, precationumdg faciendarum tempus indi 
-cabat, quafiadeffe iam Det per eam admonerentur, qui facris ad(iftebant. 
INos quoq; cüm in fanctis edibus facra facímus,xrís tínnuli (ono diuini libu my 
fterrj adorandum innuímüs.Sed quod ad tibia fpectat, míníme recens,necp im^ 
perítze plebeculz dicteríu e(t de ceffantibus,tibicínem expectare,fed antiquum 
& nobile,quippe quo Scipio mínor ufus e(t ín Pompeiu,qui tibícinis ilius crez 
debatur, Pompeius ením C. Laclío Confulatum ambíente,cui Scipio maxíme 
fauebat,negauerat Scipioni e petíturum, adfuturum uero Lilío,cumd; dedu: 
Curum:quem dum expectarent, auditum eft eum iam candidatum prehenfare 
obuíos , T um Scipio ridens, Na, ínquit,nos egregit (tultí fumus, qui perinde 
ac Deos, non homínes precaturi (imus; tempus terímus tíbicínes expectantes, 

Mm 3 


Pierii Val. 'ympanum,&c. 


Hincanfam arripuit Cornelíus Tacitus,ubilibro X 1 1 1 1. de Octauia Meffali 
nz filia loquens: An quia;ait,ueram progeniem penatibus Caefarum datura fit, 
malle populum R.omanuü tibicinis /Eeyptijs íobolem ímperatorío faftigio in^ 
duci?INempe propter Pompeíu,quí,uti dicebamus, tibicenà Scipione uocatus 
c(t,Octauia uero à Scribonia Auguf(ti uxore defcendebar. 


DE TYMPANO. 
Sil Y mpano etíam & choro laudari gaudet Deus.Per tympanu Grego 
εἰς 3 ríus lib.Epift.fextoad Anaftafiu;ab(tinentig tenuitatem i«oyAvquixóe 
X9 ínterpretatur,à matería fcilicet ipfa,qua conftat tympanu:nam id du 
5-15] bío procul coríü eftex pelleíam arefacta,quae tamen prius díu fuerit 
macerata: ita uír íeíunio confectus,ab omni luxu alienus,parce € duríter uíues, 


qui laudes Deo canat. 
DE TITINNABVLO. 


3 leread fe nos uidetur etia tíntinnabulu,quod Mofaicus facerdos, de 
x? quo X X VIII.Exodi,ornatu Pontificio σείζατε iubebatur: ad ímas 
3enim tuníce fimbrias aurea títinnabula, malacj punícaalternaappen 
*'ldebantur,uteorü fonitus quotiefcung: Pontifex ingrederetur egre: 
deretürueSanctuaríuexaudiri poffet.Significabar id,oportere facerdote,ut etía 
in Cane díctum,afsidue uocalem effe, nunc docendo, nunc arguendo, nunc ex^ 
hortando,fzpiísime uero cofolando,quod noftra fibi fragilitas depofcit,oppor 
tuna remedía conquírendo.Itaqp tíntinnabulu predicationis eft & inftitutionís 
híeroolyphicu,de quo plura Giregoríus ide lib. prímo, epi(tola x x 1111. Tín: 
tínnabula huiufmodi antíqui operís domi habemus:funtauté ex orichalco,me 
fpili cau forma,cü fibula fupernead appeníum apta.Intra concauü egrea immi[fa 
pilula eft, quae motata fonum impulfu reddit argutu, atq; admodum fuauem, 
DE LLLERIS SEP IENL 
$8 T qsutad Muficá redeamus, alíjs quoq fignis ea pingi folita eft, no 
& Djs tantu,quz propría funt illius inftrumenta:quare fupere(ít ut quid 


A: gyptij per uocales numero V 11.fignificarét,afferamus, & ita mufi 
3icos hos numeros abíoluamus. 


MVSA, 
[^ (iquidem dígitos duos literis fepré infignitos praferentes, Mlufam,ut Ho 


? ÜU «“- o ΄ " 
rus aít,fignificabat. In quo aduertendum, uulgatos Hori codices fcedé depra 


uatos circumferri,quí 7€ yuxr« feptem,non 2esuevx habent.Cur ueró nos Va 
ticanz bibliothecae codice in quo 2οϑΐμματα 652, non πθάγματα, fcríptum eft,caftío 
rem iudícauerimus, ca ín cauía funt, qua apud ueteres tradita reperimus fuper 
feptem uocalium (ignificato,quibus Mlufica omnis exprimifolíta, Nam Deme 
trius Phalergus in comentarijs a& ἑρμενέας, A oyptiorum fuifTe morem ait, fepte 
uocalíum modulata enuncíatione Deos collaudare . Septem porró uocales Plu 
tarchus Mutica totidem uocibus accommodat. Et Phurnutus ex ueterum di 
catis obíeruat,fepte effe díuerfos tonos,quibus olim tota modulatio conftaret. 
V ox uero ipía feptem patítur qualítates,acutà, erauem,círcumflexa,denfam,te 
nuem,longam, breue. Acueluti eftapud Philonem, feptenarij numeri propor 
tíoe(t ualde mufica,quippe qui fex ad unu fexcuplare habeat:fexcuplaris ueró ra 
tío maxímu ín re propofita ínteruallü facit, quo quidem acutifsimuà graui 
fimo eparatur, Ceteru € quinq; ad duo uim plurímá in harmonia V S 

ipfi 


D 


E 


Liber XLVII. τὸ 


ipfi GJ διαπάσων ferc τυ 14π|. Etut femel dícam , hebdomada cim ex ternatío 
quaternaríods conftet, harmonià omnem amplexatur, quippe Jioryaor d remet 
τε, & διαπασῶκυ. Omnes quoq; proportiones;aríthmetiícam,ecometrica,& Mufi 
cam. Quod ucró díximus ex Plutarcho,;uocales eas fuiffe literas quibus forte uz 
tcrentur /Egyptij, ne qui grace nefciui*t diétu mirentur,fciendu apud Latinos 
uocales duas, E fcilicet & Ο, figura unáquar:€p cadem, uí tame € t€pore & enun 
cíatione díuerfas effe:quarü unaqueqo apud Gi*«ecos fuo infignis e(t charactere, 
atqpitafepteomnino effejad humang ipfius uocís ccüditiontexcogitatas, | Ex 
his notü eft A fedem habere in imo barathro pectorís, q'iam enuncíatam palma 
ad pectus adimota ibidem trepidarefentimus. — E ín faucibis; quam manu iti, 
dem deprehendímus.atcp illa duplex,acuta,& grauis, Girauis eníni(nam eam fo 
no E latínz líterz ueteres enuncíafle,pauló poftin B literaoftendemus)uoca; 
lis hzc tunc exauditur, cüm fpiritus aliquanto inferius contrahi uidetur, & fup 
preílo quodammodo fono enuncíatur. Acuta uero fub figno «apud Cirzicos, 
E uel e apud Latínos,cim adaperta ufq; labra porrigitur, & uocaliore fono fe 
prodit. 1 tanquam columna quazdam,ad cuius ímagínem fieuratur, palatum 
medíum inhabitat, id qp fu(tentare quodammodo uidetur, — O ítem duplex, a^ 
cuta, X grauis, Acuta, cum emiffum ab imo pectore fpiritum círca dentes (i(tit, 
& expedito eum ore refonare facit. Cirauis, cüm τς δα dentes emiffum interius 
rcuocat, & aliquantulum remoratur, quod ex ipía etíam figura quodammodo 
replícata,» uel 0 Cireciconftareuoluerunt. V dubio procul ínlabíjs tota con^ 
quiefcit. V ocalís eaapud irzecos non habetur,;fed εἴτις foni uice diphthongum 
ponunt ov, quam Latíni cum uno charactere v fzpeícribi obferuaffent, contra 
Ca in acutum parte inferiori, V fuam fecere, per quam fuum illum ufitatifsimu 
peculíaremdg fonum exprimerent, V erüm multa ctíam qua Graci per vfcripti- 
tant,ipfi per uocalem hanc fuam fignare inftituerunt,ut δύο, duo; πύῤῥΘ΄, Purrus 
(itaueteres Ícribebant, utantiquae indicant infcriptiones aliquot) nos ad Girz 
cos redimus, & Pyrrhus facímus . Quod nedictu leue adeó uideatur, Verríus 
Flaccus íta comentatur : Quod illi dicunt κύμινον, nos cumínum : quam illi κυπώ, 
e, nos cupreffum:illi xvééwirlo, nos gubernatorem, INeqgnegarím cum Scau 
ro, Girzca nomína pluríma in noftru (crmonéadmiffa, τὸν ψιλδ fonum & figura 
coferua(Te,ut,hymnus, hyacinthus,Satyrus,de quo plura V íctorínus. Sed utar 
gumentu (uíceptu profequamur,ex literis mute noue(tot ením Girzeci ponunt) 
codem autore Plutarcho Mufis totide dicat. Octo inde femiuocales,uoces mu 
ficas reliquas abfoluunt unà cum uocalibus feptem,quas natura ipfa cómode ua 
rare pote(t; ad quíntumdecímu uícs eradum afcendendo, INeq; uero hic Sophi 
ftas audio, neq fuperftitíofa multoru conamína in hocalbo repofuerím, qui ad 
unü & uigefimu uícg gradu afcenfum dari difputant,qui quidem (tridor potíus 
eft,cs humanz uocis fonus. V eru ego fatis habíturus fum,(i cu lufquíno Mufiz 
co σταῖς no(tra clarifsimo fenferim,qui materia hanc ín T heorctícis lucubratío 
nib.ab Αἰ σγριής, ἃ Plutarcho, & à Marone mínimé diuerfas,accuratifsime per^ 
tractauit, MVS£ CVM APOLLINE, 


irr hzcalij uiderint, nos ad Mlufarü hieroglyphícareuertamur, quoru 
íllud precipuu, utfilíngua dentes quatuor € regione oppofitos incutíat,co 
geftu Mufa cum Apolline fignificentur:dentes ením Mufarum ín(tar funt: per 
linguá uero, quz íllos pultet, Apollinem uti ple&rualiquod intelligimus.INam 
& Romanilinguam fimilem plectri,dentes chordarum dicere folebát, ut lib, de 


Mm 4 


Pierii Val. Μαία. 


Natura Deorum Cicero. Et Ambrofius hexamero,línguam ueluti plectrum D 


cffe dicic, Tranquillus de Claudio:Plectralinguaz títubantía.Sedeniimcur qua 
tuor tantüm Mufz pofitz fint;altior inquifitio eft, cüm femper multiplices ha^ 
bítz fintapud eruditos. Curautem eas nonnulli nouem pofuerint, nonlingua 
tantüm, aut dentes quatuor, fed tota orís facies difcutienda:quia ficeas per totí^ 
dem oris inftrumenta repracfentari tradídere, quae funt dentes, quos nominaui 
mus;quatuor labia mox duo,quz cymbalorum ufum ad augendum fonítum 
prabent:índe palatus,in cuíus cocauitate fonus ínturgefcit:eutturis fiftula,que 
fpiritum immittit: pulmo denígs, qui uelutí zeternus follís fpíirítum concipit;& 
pro uíu reí temperatifsíme remittit: denícgin medio refidens Phecbus omnía 
complectatur, Singula hzc cótarentur, nihild proficerent, ignauía uclutí qua^ 
dam torpefcentía, nifi fedulae linguae plectra excirarentur,&t ad folícítam operís 
properationem accenderentur : quorum omníu rationem Anaximander Lam 
pacenis,L eophantes Heraclíopolita, Pífander Phyficus, € Euximences latius 
explicuerunt, INeqs tamen defunt qui nonaríum numeri pro pluralitate pofi 
tum conteridant,utapud INícandrinubi de Scorpij cauda σφόνδυλοι οὐνεζδεομοι, qua^ 
fi cauda cíus nouem effet (pondylís compacta, quz nodis fepté tantüm infignis 
eft, Quin etíam INícander idem οὐνεώκωντρον dixit de eo,qui duos tantiim aculeos 
haberet:obferuatum ab Apollodoro.Sicapud Maronem, nouies Styx interfuz 
fa,& porrecta nouem per iugera corpus:& quod obferuat Theon ín Aratí carmi 
ne, οὐνεζγηραι κϑρώνα, no quod nouem,ínquit,zetates uiuat;fed perquàm diu.Et apud 
Alczum hydra οἰνεακέφαλθ᾽, quae swlacrrxiquAG" eft apud Símonidem quem 
imitatur Maro: n 
ει λει, ME atris pmanis hiatibus hydra. 
Itacg qui Mufari numerufupra nouem augent,co nituntur argumento, quód 
Ícientiae pluríma funt,non autem nouem tantüm: unicuiqg enim fcientiae fuam 
effe Mufam prafidem oportere. Ex eorum ueró numero qui tres tantüm Miu 
fas ponunt;eft Eumilus Corinthius, qui etíam earum nomina hacc prodidit, Ce 
phiona, Apollonída,& Euryfthenida,quas Apollinis fuiffe filias fabulatur. Ara 
tus quinto dea(trís quatuor enumerat, Areen, Meleteam, Thelyonem,Azten. 
Qui hàás απο pofuerejnomina hísà quiíncp fenfibus indidere. Epicharmus in 
Hebes nuptijs feptem air, & filias Pierí Pimpleidosc INymphze, quaru nomíi- 
na, Nilüs, T rítone, Afopüs,Heptoporta, Achelois, Titoplüs,& Rhodia. Apud 
Hefiodum Theogonía nouem funt;hzecg Latinis íam celebres,quarum inuenta 
funttoni tres, 43656 uc Θ᾽ iac, plenus,medíus,tenuís, Accentus totídem, acutus, 
orauis,circumflexus, l'emporaitidem tría,prafens,przeterítum,& futuru, quae 
fiad Muficam referantur, praeterítum longi temporis inftar erit, quodab eo co^ 
tidie longius abícedamus:futurü pro breuiaccipietur, quód illi cotidie propín^ 
quíores effícimur: praefens uero comunis, quam Circi μέζω uocant, inftar erít 
fyllabae;ínftantis ením temporis naturaeft,juno eodemdj; momento pratereun^ 
tía uenientibus coniungere. Alij hunc Mufarum numerumalioatqpalio modo 
interpretantur:atcp ex his qui quatuor ftatuunt,nónulli linguaru quatuor diffe 
rentiam excogitarunt, utpote quod Mufarum inuentum fuerit, lonicam, Atti 
cam, Dorica, € Aeolicamlinguáà comuni diftinguere: & pleracp infuper quaz 
terna ad oftentationem ufcg dínumerant.Q)ui quinaríum earum numeruü recen 
fent, quíngp, uti dicebamus, fenfus ab eís animaduerfos, di(tincte dp cognitioni 
traditos przdicat. Quiféptem,feptichordem lyram, feptem compactà cícutís 
! fiftulam 


Liber XLVII. 351 


* A fiftulam, climata feptem & Planetas totídem,uocalescj,uti initio cómonftra ui. 
mus, memorant. (QQuí nouem efTe contendunt, hí(toríam Clíüs inuentü aiunt, 
plantandi ratione Thalíz, coníugalia & faltationem Euterpes, agrículturá Po. 
lymniz, A(trologià Vraniz,Calliopes Poétícam;atqpita demu unícuíqs inucn 
to,quodad mortalíu ufus faceret,fua eft cuícp IVlufa excogitata,unde necefle e(t 
infinitum earum numerum conftítuere , Sed hec nullo apud Girzcos fine difpu 
tantur, Apud AK gyptíos,utí palàm fecímus, copendiofius collieuntur,ambagi; 
buscpeuitatis,rectà per planifsíma toto con(trato τίποτε traducuntur, 

A. 
(2 Viiufmodi uero effent literarum charactéres apud A eyptios, fi quacfierít 
J quifpia;putarím ego partím ín(trumentorualiquot;plurímü uero aníma^ 
lium effigies fuifTe, IIlud enim ex Plutarcho conftat, Mercuríu,qui prímus lite: 
ras Αἰ gyptíjs comunicauit, Ibin primà effe litera uoluiffe. Refert quíde ea ín in^ 
ereíTu tríangulare efficiem,cruribus ita difpofitis,ut loco fuo díctu, & quz prí^ 
ma apud nos,& Graecos litera eft,ad ifofcelis tríanguli facic accómodatur. Atcg 
B itacofjcerepoffumus,reliquas quocpliíteras,uel x v.uel quotquot fuerínt;alícu^ 
ius animalis effigie membróue figuratas, quz tam longa inde annorü ferie fint 
abolitg,atqpab eo praefertím tempore quo Ptolemaci Girzecas literas ín Αἰ σγρεῖς 
deduxere, Αἰ gyptiacoru porro characteru formz, una hac excepta, fert omnes 
obíoleuere. B, 
Vedfieiufmodi exemplis infiftendu effet,forté B per pictam pecudem figu 
C hs pofsít,aut membru ftatumdpeíus aliquem quí ouem faperet,quód pro^ 
prium e(t illi líteram eiufmodiarticulato proferre fono. Agnofcüt hoc interpre^ 
tes ecrymologici, Cratínumdg citant διοννσαλεξαύομῳ, eo uerfu; 
ὁ d ἀλίθι Θ᾽ Gat meo 6x As Bx. βᾷ λέγωκ» Bad Qd. 
&rolidus tanquam pecus,be be dicens ambulat. 
Atq íta nonnulli, utí paulo ante monuímus,« tertíz apud CGirzcos uocalís fo^ 
num per E grauem pronuncíant,quod Latini receperunt, Penelope, Anchifes, 
Ariftoteles,naturz quidem ín oue fonum ímiítati, 


r. 

Viinetíam r aliquid habet quod híeroglyphict notari pofsit: fiquidem au^ 
Q tores Girzci lítere huiufmodi etymon “δὰ 24i, quod metere e(t,deduci uo 
lunt;& fimulacrum cíus falcem ponunt. 

^. 
Dy dubío procul per ftellas trís equidiftantes fere, easdj in trieonum fitas 
notaát:& ea de cauía fignu ccclefte inter zeftiui & zequínoctíalem circulü fu 
pra caput Arietis &&ro&us uocat; Αἰ eyptu Graciàtriangularí formanuncu; 
parut. V erü hec curíofioribus relinquemus:id unii dica, igni íd quis effe late 
ribus duobus, uno breuiore, fed prope reliquis aequali. 
EDEUPENTAPPITA, 

V oníam ueró incidimus ín líterarü notas, & cuncta 
Qm rationes reddere difficillimu,&inexhauftilabo 
risopus eft, & quod fortaffe faftidíu potíus quàm dele; 
ctationem ullam fitallaturü, zeíAq« inter has minime 
prateribimus, ex qua preter delectatione, ufum εἰ & 
utilitatem alíquá percepturi fumus.Sienum id ex alpha 
quings numero complicítum : lineis enim à pentagoni 


Pierii Val. Pentalpha. 


recti punctisalternatím ductis ea profilit figura, de qua multa fcitu digna mi^ D 
nímeíuntdi(símulanda, ^ Antiochum ferunt cognomento Soterem, antiquu 
illum;à quo reliqui Syríe Reges Antíochi mox dicti,cüm aduerfus Gialatas acie 
decertaturus effet, per nocturná imaginem uidere uifum adftitiffe (ibi Alexan^ 
drum;quí mandaret ut militibus τε Πεγᾷ daret &yaidss. cuius dicti híeroglyphi 
cum olim íam adínuentü erat triplex tríangulus inter e complícítus, ex quínqg 
paribus líncis fefe inuicem ín puncto cótingentibus: quo non cunctanter àfe fa^ 
cto,pentagrammodj huiufmodi tum in uexillis ímpofito,tum & fingulis,& reli 
quís militaribus indumentis fuperadditoaffutod, ad. 
mírabilem mox e(t à Gialatís uíctoríam confecutus. 
Antíochí porro nummus argenteus paísím habetur, 
iftius reí memoría fempiterna, ín quo nota ea ímpre(Ta 
e(t, additis fingulís per angulorum ínterualla literís 
ΥΓΕΙΑ, íneum quem hic uídes modum. In milítía uero 
Imperatorum,quí precipue Byzantij claruerunt, ordo 
qui fub illu(tri uiro Magiftro peditum merebat;propu 
enatores nomine,caeruleam pracferebant parmá, cuíus 
margo purpureus erat , uiríidisautem umbilicus intra 
ποντάλφα huiufmodi contentus. quicquid autem erat fpatij reliquum inter um^ 
bilícum & lineas quz pentalpha illud defcribebát, purpureo erat colore illítum, 
Meríto autem propugnatorum fjs nomen datum, quorum opera falus exerciz 
ταί comparabatur, Sed quonia haec parum fort fuauía uideantur, multa huíut 
modi przteríre confilium fuit: tum etíam;quía non equum erat uírum erauío^ 
ribus deditu rebus,exilibus híslegendis occupare. Sed illud mínímée difsimula 
τε poffum,poffe nos in uerz falutis fignificatu accipere quings C H RIS TI uul 
nera,pectorís unum, manuu duo,totidem pedum, 
qua ín propatulo pofita, pentalpha ipíum comode 
con(títuüt:patefactís enim manibus,qua deoríum 
à lateribus porrígantur, pedibuscp iplis modicum 
diuarícatis,punctazequidi(tantía quatuor aísignan 
tur, quíntü uero inipfo pectore coftas inter:à qui 
bus punctis líneze quínggnumero zquales omnes, 
quzealtera ínalteríus punctis fe contíngant, somi- 
2esuuoxs faciunt, duze quippeà pectore ad utruncp 
pedem, duzalterz ín chíaími fere modum decufla 
tzàdextera manu ad pedemlzuu, atqplzua ad de 
xterum,quinta ab alterutra manu ad alteram. Negg 
zs id fuerit, fi quz de falutatione Lucianus 
collegit, falutí fubiecerimus.xatedss ait ille;hoc e(t,gaudere,antíquam fuiffe falu^ 
tatíonem, cuíus exempla complura ponit.Platoní demum uifum effe amicabi 
lem hanccompellationem ín &zex?4is, quod bene agere eft,conuertere: unde no 
fter Horatius utrunq; complexus morem,epiftolam ad Celfum íta exordiítur; 
Glfà gaudere,e bene rem gerere eanbinouano, ! 
Atufa rogata refer... V exüm Archytas Pythagorá fecutus unà cum ple 
rifqsaltjs eiuídem fectac;xotels atqg δ᾽ πράῆφαυ repudiatis, ὑγιαίνφκν induxere,quod . 
mox alter alteri fcribentes u(urparunt. Latíni horum fententíam approbantes, 
SALVTE M,utapud Tullium & alios frequentifsimu,perícripfere, Exiftima^ 
runt 


Liber XLV II. 32 


A runt uero fapientifsimi uiri compellationem huiu(modi & anímze & corpori ef^ 
ίς maxime cogruentem, & fimul omnia intra fe mortaliu bona complecti.Q)uín 
etíam Epicurum ferunt, qui uoluptatem maxime omnii adamauit, in quibuf- 
dam doctís admodum epi(tolís non χαιρᾶκσ, fed ὑγιαίνφκν praeícripfiffe, 

INFINITVM. 
S utiam ad priores illas uocales redeamus,earunde literaru numerus infini 
tum fignificat,fi quem fequimur codicem fidelís e(t, quodalij uulgata exem 
plaria fecutí,rudem,alij ínexpertum traduxere,quod £z apud Horum habe; 
tur, Neq;fum nefcius &r4oxs dici pofTe 752 2 μὴ ἐχῴκσ áp: uerum fjfdem autori 
bus etymologicis dícítur etíam $2 2 jityd πέρας, quod finem aut terminum non 
habeat.Hori ueró autoritate dicunt d&74po fignificare tunicam qua non habeat 
exitum,cod figníficato Sophoclem ín Polyxena dixiffe; 
xiTóss c ἅπφρ' od veu? κα ns. 
Axtalorum amitlus tumca te exitu cavens. 
fubintelligendum,perdet.Ec apud Euripidem Ore(te; ἢ 
B H τῦσιν ἀπείρῳ πόδλξχλλεο᾽ ὑφάσμχίε, 
Texto maritum impermeabili induens. 
ἘΠῚ & alia ratio cur hic infinitum fignificare locutionem eam contendamus,quà 
ex ipfius numeri ratione defumímus, qut Pythagoras immobilem dixit, fuadg 
firmitate folidum,adeods plenum,ut quod infinitu ín rebus e(t,;ipfe comprehen 
dat.Sedením fuper hocloco fuo ín numerorum hieroglyphicis locupletius. 
PRINGIEIVM ETNEINLZS. 
T neab infinitate hacdí(cedamus,que germana e(t xternítati, minime prae, 
tereundi uídet quód híeroglyphícu primz huius apud omnes lítere figni 
ficatum,quod ín díuinís habetur literís,principiu exprimit, ueluti o apud Gre 
cos ultíma,finis eft indíciu: unde illud iam omnibus cognitu, Egofumalpha & 
Ω, Apof(tolus autem epiítola quamad Ephefios (cribit, Deum propofuiffe di 
citin (emetipfo,ad difpenfatíonem adimpletionis temporum,ad caput,id eft,ad 
initium reciprocare uníuería in Chrifto quz funt fuper ccclos & fuper terras ín 
ipfo.Etduas Grrzciz líteras,primá fcilicet & ultima, (ibi índuit Domiínus,initij 
& linis concurrentíu in fe figuras,uti quemadmodi A ad o replícatur, ita often 
€ deret infe effe, & initij decurfum ad finem, & finis recurfum ad ínitíiz, ut omnís 
difpofitío ín o definens,per quem ccepta funt; per uerbum fcilicet Deí,quía caro 
factum e(t, proinde de(inat quemadmodüu & cepit, & à Deo in Chrifto omnía 
reuocarenturad inítíu, R epetuntur hzecà Tertullíano lib. de Monogamía,ubí 
fecundas impugnat nuptías . Apud Hebraos,quoru tam multa cum ZG gyptijs 
comunia funt, magna eft fignificationu fylua fingulis in líterarü characteribus: 
fedenim hacc quialati(sime apud Cabali(tas explicantur, ne actü agerem praete^ 
rire confilium fuít:ea fiquidem nos tractanda defumpfimus,qug per rerum figu 
ras,non per literas fcribi confuerunt, 
ἘΆΝ: 
Ddunt& Fatum,fiue Parcas,per eandem uocalium defignatione intellioi, 
non tam ob Planetas feptem,qui Fatorum míni(tri funt,uti latíus in Stella 
di(feruimus, quàm ob íd quód imago Dei habetur Septenaríus, dux idem & 
prínceps uniuerforum, immobilis,íindomítus, omniu uictor, gubernator om^ 
níum,de quo plura eoloco habenturubi de numerorum fignificationibus ordi 
ne fuo difputatum eft, ew 


Dierii Val. Liber. 
DE LIBRO. 


2 SM L'iterís ad librum tranfire ipfa rei natura compellit: Iiterze fiquidem 
M C RÀ Nur " A : 2^ 
SS vel locutiones ad(truunt,locutiones orationem,librum oratío. 


nes 


KNITONTTAS. 
S ΞΟ ΟΣ Tec folía, codicilli, uel liber quomodocunq; compagína; 
tus obfignatiisue, antíquitatis hieroglyphicum effe perhibetur.ln manu enim 
fcriptis Horí codicibus παλαιότατα δάλοῖ legitur,nó παλαιόταζκυ, Folia quidem co 
dicillíd, propterea quodantíquorum mos fuit ín folijs & quarundam arborum 
corticibus fcribere,unde &codicís &libri cognomenta permanfcre,Et apud Ma 
ronem A neas orat,ne Sibylla folijs mandet nomína, 
9Ne turbata olent rapidis ludibria ventas. 

Ideo uero obfignatus liber,ut fuperius, quód ín eo uel ueteres fapientu difcipli/ 
nz,ucl res geftz,longz pofterítatis memoríz comendentur,atqp ita liber, ut dí 
ceret Horatíus,  Longuífcriptoríprorogatzuum, Srefichori poéte (tatuam 
fenilem,incurua, cumlibro, temporibus fuis fuifTe in Sicilia tradit Tullius Ver 
rinis.Etnos Romac apud Raphaélem V rbínatem marmoream Philemoniís fta 
tuam ualídz fenectutís uidímus,qui una manu uolumen replicatum cóotínebat, 
alteram ad mercedem operís paffam porrigebat: de cuius auarítía ín fcriptis fuis 
uenundandis alibi meminimus. Sed quonia de líterís fermo fuit,quae Muficam 
fignificant, Mufica ueró tam anímí quàm morum concordíam Gconcinnitatem 
oftendit, utín Lyra comonftrauímus, fuccurrít mihi d memorabile fit cómen^ 
tumillud Athenodori philofophi, qui Auguftum Octauianum docuit philo^ 
fophíam.INam cum uíderet huncad íracundíam facile cómoueri,ne afperum ali 
quid (tatueret ex quo poftea poenítentía fubíecutura effet, cum monuit, ut ubí 
{ταίςί ccepiffet,quatuor & uiginti illas Cirzecas líteras memoria recenferet, ut illa 
concítatío,qua: momentanca eft ac breuis (ut Horatius aít) fuor, alio traducta 
parui temporis interiectu languefceret: quod & alíj Auguftum imitati non fine 
fruge factitarunt. Saluete igitur líterze uere facrze,uere ccelefte donum benefi 
cio fummo mortalibus elargitum,fiue uos Muficam, (iue concordiam, fiueani^ 
mí concitatíorís ímpetum componatís,. At quanta mox ín dictionibus, quanta 
in orationibus uírtus,fi pura ipfa,nuda,fimplícía,& inanía propémodu elemenz 
tatantüm habent uíríü, ut foni, qué (ingulze reddunt, comemoratione faltem,à 
perperàm factis incceptíscpabftínere compellunt? 


PIERIVS VALERIANVS. AD ERVDILIS 
SIMVM ARNOLDVM ARLENIVM, DE IIS QVA& PER IN 


CVDEM, MALLEVM, ARATRVM, FLAGELLVM, FRAENVM, 
Laqueu,Catenas,Iuga,& V ncum,fignificant, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERTLS 


2873 On fum nefcius, "rnoldeeruditifsime, vbi comentari buius tibi dedicati tituli 
A ὴ im[pexeris,animo te cocitatiore acfubirato  forfitan dilurii e[fe,quorfim mihim- 
NE cudes has c2 malleosavatra,flagela frena laqueos, catenas, iuga, e odiofum.v- 
| bia, nomen yncum 1d enus'an ego veluti C'ulcanus alter fabrilem. facere tubeor? 
an alia queris vincula mihi füperimicere, quam quibus opprimar, tot feryptiorum nugis, vt 
recla co casiigata prodire pofsint, procuranda? Telletolle ifla, cv exquire aliquid e "e 
quo 


E 


Liber XL VIII. 33 


A quod me deceat, vel vnde optatifsimum mili pofsim otium comparare. Reponfirus fum Bona 
verba queo -"rnoldesmnullu binc tibi bellum intentatur, null paratur incomodum:mea 
hacinfirumenta funt eius generis, vt vel edens, vel firatus, nullo labore femgula pofsis attretta 
ve: quod Jr quid im his laboris defumendum fuerat, id à metam exhausium tibi perfaadeas. 
AMemineris tantum Pieriu tui memorem e[Je, nmihila cogita[]e quod tibi vel moleflum, vel in- 
iucundum accideret aut minime liberale:voluilJe vero 1n bac comentariorum fuorum diuifio- 
ne, te [ibi ynanimi amicitia nece[larium, 1» adoptionem ad rerum fuarum participationem. 
admittere bercifeundae familia wre. Quod vero inshrumenti tibi euemi[]et,ne vlla bvedum ca- 
uillatione auferri po[et donationis etiam nomine cenfert.fed qua fimplex donatio [it mulla eius 
Homeriac carminis additione fatía, 

δὴ τότεμοι χαίρονίς A dk πθὸς δώματα. : 
Sed becplus mimio,cium amicitia nostre [implicitas ommia bomi confülere debeat, nullaá, indi- 
geat ratiocinatione quicquid. dictum factum, [it.Quid vero fibi velint sn[lrwmenta tot, facile 
difces ex eorum vnoquoq, quod in manum fumpferss. 


B ΓΕ ENG V.D E. 


JiNTER in(trumentaprimum no íníuría locum occupant li. 
23] cus & IMlalleus, quorum quidem opera ea fiunt ín(trumenta 
i quz faciundis reliquis minifteríum praebent, Ab íncude igi 
| tur príus exordíamur, 
Γ : DVRANDVM; | 
: XLI EE | Mens inuentü effe putaram olím, utad cafuum damna 
ferendo uíndicanda,Incudem quís proponeret , íed pofteaquàm in Graecum di 
ftichon íncidi,luculentum quidem, fed incertiautorís,figmentu hocantiquum 
quid fapere perfpexi.Eft id huiuímodi: 
ἄγμωκ» μέγις Θ΄ ὃ φοξᾶτοικ có ψόφες, 
καὶ VEG ἐχέφρων πιάσαν ἕλκόσαν βίαν, 
Strepitus nec ncusmaxima borrefcit, nea, 
Mens firma quaqua traxeris, violentiam. 
Incus igitur hieroglyphicum fortifsími ponaturanimi, fiue pro precepto, quo 
in aduerfis durandum admoneamur, neqg ullís procellarum fzeuiíentium tempe 
C flatibus moueamur,fed contra Fortunz quantulibet íníuriofz ictus enitamur, 
ne ullus labefactandi locusilli relinquatur.INecpafpernatus eft Cicero híerogly 
phícam huiufmodi (imilitudínem lib.de Orat. fecundo;ubi dicit, A(siduís uno 
opere candem íncudem diem noctem tundentibus,de ijs qui perftante,ut Lu 
cretíus ait, labore uíncunt, quod defignarunt facere. A 
S quafierithicfortealiquis,quidfibiuolue —TTFRRA FT ^AQY^ 
rit Homerus perincudes duas, quas Iupiter |&£ - X ε΄ τ 
[ες Iunonis pedibus appendifle dícit,quam prius j ; 
aureo funiculo fufpenderat. Atqui fabularu u^ 
biqraérem per Iunone intelligimus . Funiculus 
autem aureus zthram ftellarum globis confpi 
cuam oftendit. Incudes ueró duz terram & a; 
quam,ínter quz luno ipfa fufpenía confingitur. 
Hinc Fulgentius ex autorítate Theopompí in 
C ypríaco carmíne, & ex Hellanico οὐ τῇ τῷ διὸς oU 
λολογίᾳ, Iunonem δίτ ab Ioue uinctam catenis auz 


INn 


Pierii Val. Malleus. 


reis, & incudibus ferreis degrauatam, quamuis praue quidam, deprauatam Ie: 
gunt:fed longe focdíus interpretantur,dum exponunt deuirginatà; & quod ma 
ois rídeas(anímaduerte hominis phrafin,& impudentiam) depudicatam,immí 
nutam, incudibus ueluti (tragulis € lecto geniali prepofitis, ob nimij tendorís 
& libidinis impatientia (icílle ftolidus ínfanit,S&t enormia longt magis fibi con^ 
fingitfuperangelis.)INectame me przterit;alicubilegi angelos quofdam depra 
uari,& compedibus coérceri: fed ibi deprauari non fignificat depudicari, ut (tu^ 
por ifte putat, fed gratia lumínedj Dei priuarí.Homeriauté carmina, unde heec 
à Theopompo & Hellanico defumpta funt,habentur Iliad, o. 

ἢ ὁ μέμνφ ὅτι κρεέμω v.Lo3or exd' aod olois 

ἄκμονας ἧκα δύο, πόδ χόβσίν δὲ δεσμὸν hA 

“οὔσεοκυ tB PIX KS, οὐδ᾽ οὐ αἰ ϑέσε καὶ νεφέλῃσι 

ἐχκρέμω ἠἀλάξεόν δὲ ϑεοὶ KZ μακρὸν ὄλυμπολ» λύσαι δ᾽ Sx i way. 

"Non. memor es ciem.te de fummo penfilem Olympo 

Demifr;ytá, pedes geminas graue pondus ad imos 

ppendiimncudes, manibusq tenacia vincla 

Ex auro tnieci: a&eis tuin pulibus alte 

Pendebas fremuere Deiper abenea celi 


Témplaindignantes, neq te dilfoluere quifquam. — £ualunt. 
DE MALLEO. 


aS Nicudi Malleus, uti diximus, non índecenter adiungitur: de quo qui^ 

£3 dem apud /Egyptíos nihil habetur, apud diuinarum literarum auto 
Si res multa reperiuntur. 

Ideturueró Malleus pro maloruüirritamen ^ MALORVM IRRITA- 

NS accipi: arma fiquidem, pugiones, cufpi/ PRUCR 

des,& cultros malleus excudít,unde mala tot ín 

mortales oboríunt, Eo etíà fiunt tubae ductiles, 


quod &alibi notauímus, 

DE SISTRO. 
I(trum in Cleopatrae manu V írgilius ftatuít.Idem in Itidis facerdotudg 
& Regualioru manibus fpectatur,myfticü quide inf(trumenti, fed quo 


crepitum admodum fonori prociebant, de quo apud Iaronemlegas: 
Ζερι- 


[2 Ἀς «437,5 
CLUDTM—xX 
255-55: RA 


Liber XLVIII. jd 


Regina m meds patrio vocat agmina  frftro. 


Interpretes quidem fitulam &(i(ttum INiliaci acceffus & receffus hteroplyphicà 
fuifIe dicunt.Sedením neceffe eft hocaltíus atcp diffufius explicare, 
RERVM VFCISSITV-DO:; 

Itrum ítagz, cuius ufus totus eratín motu, eam rerum uiciísitudinem, quà 
ho ig alteratíionem uocant, contínuumqy formandi deformandidg motü 
indícabat:nam eíus quaflatio afsiduu reru motu oftendebat.Carterü quía quae 
ri folitum à pleríícs, fifiri fpecies quaenam effet:pro re fecerim,fi priu(quàm par^ 
tium eíus fignificata tractare aggrediamur, formam ín(trumenti eius à Plutar^ 
cho traditam deícripíero.Erat fittri fpecies orbícularís & qué caua, in cuius cir 
cumferentía mobilía quatuor ueluti tíntinnabula appendebantur. Portío fi 
quídem ea,quz generationi corruptionid; obnoxia e(t,lunari fubijcitur globo, 
infra quem omnía commutantur, alternant(; uices uariabilis zeuí, quippe qua 
fint ex eleméntís quatuor, igne, terra, aqua & aére conflata, & in hanc uel illam 
fpeciem coformata. In apfide uero, fummo uerticís loco, felem effingebant,que 
facic humaná haberet : infràueró fub motabilibus illis orbículís, híncI(idís,in^ 
de INephthyos effigiem:quibus quidem figuris ortu & obitu índicabant,cuiut 
modi funt elementorum quas uocantalteratíones & motus , Quid ueró fibi fe 
les uellet, íuo commentatio dictum,;ut fcilicet Lunz f(ymbolum effet,quodani 
malíd temperaturam cum Luna perquá fimilem habeat, fiue colorís uarietate, 
fiueaftum,fiue nocturnam potíus quàm díurnam exercitationem, fiue procace 
admodum falacitatem confideremus . Q'uid uero illud quodaíunt, felem unü 
primo partu edere, fecudo duos, ac (ingulis ita uicibus ufg;ad 
Íeptenos unu addere, ut tot deniqg tota uíta paríat natos, quot XXVILEU 
in Lunadies cónumerantur? lam uero pupillarum incremen^ * * * ** *$ 
ta decrementadp pari cum Luna cófenfu omnibus innotefcüt, — * ***** 


Humana uero facíes nihil aliud fibt uolebat, ait Plutarchus, πί b ceres 
fi ucintelligeremus anímalíd perítíam & rationem mutationu 13bs6e 
quz lunari globo accidunt, habere, quandó uni homini per ra^ titt 
tionem intelligere datum eft. “ὁ 


DE TRIDENTE 


7 X fi(trifigura igitur elementarem omnem plagam intelligimus :ex 
3 incude,terrà & mare.Si ueró quis mare tantüm hieroglyphíce σπᾶν 
Y re uoluerit;habebit ex nummis unde figuram fibi defumat, 
e 1À Μ΄ ἌΓ RE: 
NN promptu fiquidem eft tridens, quiín Neptuni manu pofitus, fymbolum; 
uti Plutarchus ait, erat tertie regionis ab igne:qua de caufa ita & Amphiítrite 
& Trítonasappellant; In nummis fane paífsim pro fymbolo Vlarís ponitur, ut 
multis e(tlocis cernere; 


TROEZENII. 


L'iquot ueró nummi tridentis nota fignati, Treezeniorum indicantrem^ 

pub.Síquidem cüm illi Neptunüm relieiofifsime colerent, hieroelyphicu 

trídentís in nummis cultus fui teftímoníum imprimebant. autor Plutarchus 

idem.Et ποσεδωνιὰς aliquando T rcezen ipfa dicta,hoc eft; Neptunia,ut apud Ste 

phanum habetur:tametfi ea fit olim alijs atcgalijs nominibus appellata, quippe 
E 7X: 


στε - 


D ἘΞ 
a £3 : 
Eg LZ 


Pierii Val. Aratrum. 


nunc Aphrodifias, nunc Saronía, nunc Apollonías, & Anthanis, Peloponne^ D 
fiacam auteni hicintelligo, namalía eí(tomnino T roezen iuxta Mlafsiliam,quae 
pertínetad Italiam, à qua prouíncía etíam ipfa Trcezenís olim nuncupata. Sed 
utad priorem reuertamur,Paufanias Palladem & Neptunum de regione ea cer 
tamen iníjffe tradit:pugnam Iouis fententía diremptam,qui regionem commu: 
nem utríicp eorü effe fanxerit: ead de caufa Palladem apud ípfos πολιάδα καὶ 9e 
νιάδα nuncupatam, Neptunum uero βασιλέα, effecp ín eorum nummis una parte 
tridentem,in altera autem Palladis ipfius caput. 
MANTIN E A. 
IS Mlantineenfium etiam fcutís trídens fignatus erat, quare eius urbis ciuis 
per geftamen id cognofcebatur,ut apud Píndarum. 


ITEGIO'IVEGESTMA. 


Sr e(t Brixiz antiquo ín monumento trídentem in infignium quo: 
rundam militaríum medio pofitum, in candelabri quodammodo fpeciem 
figuratum , fupra quem líterze funt,L E G. X X. Infcriptio eft, quae Lucium g 
Antoníum Fab,Quadratum in torquibus & armillís ab T'íto Caefare δίς dona 
tum índicet. 


DE ARATRO. 


5 Antafuitolim agriculturz reueren^ $CEPTRVM RE 
14 tia, tantuscp honos illi femper habi^ gum 
ΓΒΕ tus, ut ueteres fceptra Regíaín Ara: 
32:53:54] tri formam effigiarent, quo & ipfi 
quoq; facerdotes perindeac R eges utebantur. 
D3E:MM;QEILTJqiLO: 

Ircunducendi ueró aratri obíeruatio nó ín 

cóodendis tantüm urbibus reperitur,uerüm 
etíam ín euertendís delendisdg. Quare illuda; 
pud Modeftinu Digef(tis lib. v 11. tít. Quibus 
modis,&c, obferuandum:A atro ín cíuitate in; 
ducto,cíuitas effe definit;ut affa e(t Carthago. 
Eod fpectat Horatianum illud prímo Carminum: 

Imprimereta, muri 
Hoflile aratrum exercitus imfoleus. 

Etfecunda Philippica M. Tullíus: Vt uexillum uideres, & aratrum circumdu 
ceres,cuíus quidem uomere portam Capuz pent per(trinxi(ti, 


AGRICVLTVR A. 


INE eftaratrü agrículturz frumentaríj s prouentus fienum,ut in 
nummo argenteo cernere eft, cuius infcriptio e(tab occipitio, S C 1 P 1.0 
IM P. cuíus caput elephantíno eft infigne capíte, quod dubio procul Africani 
fignat: infernzaratrü pulcherrím? factu. Ante faciem fpica;inde litere, Q. M E^ 
TELLV S. Abaltera facie figíll nudu,cuíus dextera innitit femori:laeua fupra 
magná fpica toto brachio exporrigitur;líiterehíne, RE G. F. C.índe,EPIV 8. 
Defrumentaria uero Afríco feracitate alibi faepe dictum. δ uero Prophe 
tz olim dixerunt,ex Sion procedet lex,& uerbum Domini de Hierufalem,cor 


τίσει 


gi 
ἢ 
| 


Liber XL VIIIT 355 


A rígetáj uim magnam populorum, ut cocidant gladios fuos in aratra,& frameas 
fuas ín falces : Irenaeus lib. ín Valentinü quarto,pacificum Chri (ti dogma pra 
mon(traffe tradit. Chri(tíana igitur inftítutio ad pacem, ad concordia, ad unaní 
fnitatem comparata eft. At quó nos decidimus?qua nobís tempora deftinata 
funtzquibus quepluríma tam publice quàm príuatím Chriftíanis accidunt ma 
la, nonalíunde fint,quàmab íp(is Chri(tíanis.. 


DE: ΕΘ. ΠῚ, O. 


AVGVSTVS'":-MENSIS. 
72 ἘΠ V'niorum inuentü e(t, per lagella duo frumentaría ín tranfuerfum 
e SS alteríus alterum pofita, Augultum menfem indicare, quód eo poti 
25^ ἢ fimum tempore tritura peragatur, inter meflem fcilicec & uindemii, 
xit nifi hocfiatagricolis uix, quod agant; habentibus. Sedením ciim no 
eidem fit regionibus omnibus tríturandíratio, hieroglyphicu hoc ijs tantüm 
inferuiet ;quibus idin(trumenti ufui eft. 
IMPERKIVM. 
pes receptius apud ueteres e(t;ut per flagellum imperium fignificetur,quod fze 
peín Confularibus nummis cufum obíerues. Q)uín etíam in coníccturali ἐν 
Íciplina nihil ab hocdíuerfum notat, quod uel ipfius MI. T'ullij Cíceronís fom^ 
nio fatis innotuít, ciim ís C: Cacfarem in Capitolium profecutus, Auguf(tout 
fo,affirmauit ipíum effe,cuius imago fibi fecundum quietem obuerfata,ceclitus 
aurea catena demiffa,cui Iupiter flagellum obtruli(Tet. 
TOU ESREAUN MOSES : 
ἘΞ & tolerantiz fymboluim per fe manife(tum fatis flagellum ipfum, quo uz 
no fisno Laconum patientia uerberibus tolerandís aíflueta,clara & illu (tris 
habebatur.De qua Tertullianus: Certe L'aconüm flagella, fub oculis etíam hor 
tantíum propínquorum acerbata,tantum honorem colerantiz domuíconferut 
quantum fanguinis fudétint. 


"Τὰ FRAENO. REX. 


ἯΙ B officio ueró gubernandi regendíds, habena quodin Regis fieni 
SE Wn ficatum ueniut. z Hinc frenum nonnulliín Fortunz mànu ftatuurit 
PEN V τ Hinc plerifcylocis eadem clauum tenet πα σή eubernaculu.Sed ha 
E523. X benas tenere ,pro regere, paísim apud autores ufurpatü . Q)uía uero 
fun ex corío primü fuiffe coftat, ut naues apud Homeri secca £&o ligant, fu 
nes interdu habenas uocitári coperias.Et no(tri Bellunenfes;toto agro,ualídi(si 
nos funes ex crudo corio ín ligulas longas fecto,in trícasqó mox arát complica 
to conficiunt,quos etia ru(tícoru uulgus funes appellitat, Quin & V írgil.uetu 
ítatís amator diíxit,clafsicp immittit habenas,cüm funes intelligeret uelo regedo 
aptos,ut Calíus V rbanusantíquus er&matícus interpretat, Quand eruditifsi/ 
mí noftro tepore fint, quí eoloco habenas metaphorice pro clauo pofitas arbi 
trentur, TEMPERANTIA. 
Em porro ratíone qua clauusín naui moderationem fignificat, fraanum 
tum moderationem, tum quam Theologi no(trí temperantiam appellant, 
fignificare dicunt.Nam quod temo nauibus,;id equis frzenu e(t. locatur in hanc 
fententia Plautus, Rudente, nauem pro equo íntelligens, ubi facerdos ad puel 
las cíectas ait; INempeequolígneo per undas cacrulcas e(tis uectae, Camus € 


iN. :3 


Pierii Val. Frznum. 


frenum idem funt, quamuis camus ad inflectendam ceruicem comparatur, fre Ὁ 
num ad oris,ac perinde totíus corporís regimen, Horum (fignificatum e(t, ma^ 
larum incitationum coércitío, utexponunt Theologi eoloco,In camo & freno 
maxillas eorum con(tringe qui non approxímant ad te. D'icíturautem κάμθ' ab 
inflexione 7?2 ἡ xw T», quod domare e(t, Huiu(modi enim frzeni genere defulto 
res utunturad pullorum ceruices intactas edomandas, INemefeos porro fignu 
ab antiquis celebratu, infigne cubití menfura manu praetenta, necp nó freno, in 
huncícilicet modum: 
Yi Νέμεσις m9 Atyd Ge)" πάχεϊ τῶτε χαλινῷ 
qp. ἀμεβόντι 25016) Jak τ᾿ ἀχάλινα λέγφι. De qua ita nos: 
Una manus cubitum o[lentat,gerit altera frenum: 
Jlla,modum ferma, hac admonet,os colibe. 
D4E|- D V,RSB NE. P VE R.ELI. 
Baieceanmt mentio turbinem ín memoriam attraxit, quía turbinis concita 
tío ab habena e(t. Dehocauté Girzeci Latínicj potius,quam A gyptíj,quan 
tum inue(tigare potuí,meminerunt, CQ'uoníam uero claríadmodum uiri (fimili E 
tudinem à rhombo, qui turben eft,defumpfere,quid in eo lateat hieroglyphicu 
exponere,uifum eft operzprecium. 
VEHEMENS MENTIS AGITATIO. 
Stautem rhombus,;uthínc exordíamur,lienum buxeu, ucl ex folidiore ali 
quaarbore tornatum,plana latad prímüm bafi, cono fen(im ín angu(iu ab^ 
eunte, cuius apex clauo armatur ferreo. V fus eius in puerilibus ludis cümanti^ 
quiísimus fuerit, Florentini,apud quos pluríimüm exercet, eum uulgó Palacon 
appellant, uocabulo ipfo uetuftate indicante . Implicatur is à cufpide przclongo 
loro, atq italudo puerilí, quantaui fieri pote(t excuffus, bafi fuperne, cufpide. 
inferne uera folo alliditur : dum uero abintorto fe loro explicat, in rapidifsimà 
concitaturuertigine,atq; ita uolubilíter rotatus,fpatijs ampliter curuatis hacil 
lacfertur:pueri fuperin(tantes flagello illum exagitant;acricp intorta plaga im^ 
petum uehementioré adíjcíunt, T urben hicà Tibullo,à Maroneautem turbo, 
utSofipater Charifius obferuauit;dicitur, Ob eam igitur cocitatiísima uertigi^ 
nem agitationemcp, poetae mentis uolubilitatem,quz nullo pofsit loco confifte 
re,rationéue fedarí, quod plurímu ín furore accidit, expreflere, Atqpita Tibul 
lus amatorio furore exagitatus,de (e dicit: F 
INanq, agor yt per plana citus fola verbere turbo, 
uem celer a[]ueta verfat ab arte puer. 
Ludum hunc Maro dilucidius pinxit, ubi correptam furijs amati reginá nu 
quam cófiftere pofTe, ita luculenter o(tendit, ut uerfus hi, uel decies repetiti,nul 
lius unquam tzdio recitentur: 
C eu quondam torto volitans fub verbere turbo, 
Quem pueri magno m gyro vacua atria circum. 
: fntenti ludo exercent:ille atlus habena 
ueriatis fertur [batis fuper infctaturba 
Inpubesd, manus mirata volulile buxum 
"Dant animos plaga. Non curfu fegnior illo 
Der medias vrbes agitur populos, feroces. 
Qyuoníam ueró inter furoris fpecies quingsà Platone memoratas amatoríus 


locum obtinet ; rhombum Magi alliciendís amatoribus aptum uencficijs ad^ 
hibuere; 


Inber XL VITI 356 


A hibuere:de quoapud Theocritum, harmaceutría, 
DP COLVIELTILVSO 


Eqequidem in myftíco hocfcribendi genere contemnendz (unt co 
: ] lus & fuíus, ciim ex ijs antiquifsima quaedam referantur fignificata; 


VEN FAT VM, 
UNE: Ps columautem & fufum fignificarí fatu, longe manifeftius eft, 
quàm ulla debeat comentatione ulterius explicari: plena fiquidem funt poétartt 
uolumína,fatü ipfum per (tamína;per fufum,per colum,per fila ubíq; (ignifican 
tium. Trís ueró Parcas illas huius negotij arbitras, qua de cauía uctuftas finxe^ 
rit, Platonem latíísíme interpretatum alibí dixímus. l'rís autem illas efle,quarü 
una colum fuftíneat, altera neat, tertía adactís ín fila forcipibus modó haec, moz 
dó illa occet : τα rebus quotquotín mundo funt, ortum, auctum, interitum effe 
propríum,ignorare nemínem credíderím, Si ueró tabulae huíus feriem quis de^ 
liníari (ibí cupierít, íta picturam dígeramus, ut Cloto ueítei induta uerficolo2 


2 
B rem,cum corona feptem ftellís infinita colum teneatíngentem admodum . La 


chefis uefte pafsim (:ellata infignis, manibus ín pendentium maeno numero fu 
forum fila ímmifsis, modo hunc, modó illum torquere uídeatur, utraq; palma 
ad torturam compofita. Atroposatrata infultet filis forfice detruncandis. Fuz 
fi folo pafsím íaceant , alij modico , alij plurímo obuoluti ftamine. Fila uaríjs 
fint pictacoloribus . Minime ueró difsimulanda funt, quae filo fuper ex diuinis 
líteris tradit Hefychius : füubtegmen quidem mortalium íntentíonem indicare, 
ftamen uero Deí nutum, utpote firmius, eacp gratía quae ftabilís atcp íncoómuta 
bilísín nobis permanet,quz noftra intentionis fubtegmen admittit,ut boni o^ 
perís índumentum contexatur, 
V óduceró colus & fufus nouam nuptà indi ptiyab HrHEAE 
ΚΘ η δὴν forte dubitarit,.Sciendumautem 
idindefumptu boni ominis caufa,quód. o Cx 
cilíze,quae alio nomíne Tanaquil Tarquinij Prí 
Íciuxor fuit,Iana cum colo & fufo in templo M, 
Ancidiutifsime adíeruata perdurarit, cuius reí 
€ mentionem facit Varro. Et quoniam res Tana: 
quili feliciter cefsit, inftitutu ut nubentesuirgt 
nes comitaret colus compta,& fufus cum ftami 
ne. Hínc gratulari libet antíquitatí patríze meze, 
ubi toto terrítorio mos adhuchuiuímodi obíer 
uatur,ut poftero die quo noua nupta traducta fuerit, mane pre(tó funt domef(tí 
cícoiunctiores fponfo,cum colo € fufo,quos noüe nuptz offerant,armadpalia, 
quibus opus aliquod dome(ticum fieri foleat. quanqu& uulgus interpretatur id 
ea de cauía fierí , quafi fubinnuere uelínt, he(ternum quidem diem & geníalem 
& feftum fuifTe, po(tero autem ad officía muliebria redeundu . INam & alibi de 
olla memíniímus,quam noua nupta poítero à nuptíjs die iubebaturà focru pete 
re,quam illa peracerbé cóuícijs etíam fuperadditis abnegaret.Sedenim tam pcr? 
uulgatus de colo fufod; mos;antiquitatem illam fapere mihi uidetur; 
PAVLA"TLM.QWIDOEPFFECTVM. 
as autem per fufum glomo obuolutüifunt qui paulatím quid Πα 


intelligant, quod apud ueteres nufquam ínueníi , [Nam fila ipfa dum nentur; 


In 4 


Pierii Val. Laqueus. 


paulatim coéunt fenGimdj torquentur, X ex molli uellerelínóue perpatientifsi^ D 
mam contationem ín eam foliditatem ac firmitudiínem,quz operibus faciendis 
apta fit & idonea,coalefcunt. 

Tcolusatqg penía tantüm,ftamínibus ab; M O R S. 

ruptis, mortis habere fignificatíonem tra; 
dunt, uulgata quam cítauímus Parcarum fabu 
la,quarum munus effe dixímus,fuum unícuíq 
rci finem prafícribere, inde etíam ficto nomine, 
quodi,ubi fatalís aduenerítdies, nemini parcát. 
Deuiautem earum,quam ἀμεταςροφολς efTe dicit 
Plato, nos inconuertibilem dicere poffumus, 
quoc pacto non circa (tabilem corporis fanita; 
tem tantum, uerüm etíam ad anímos ín legum 
cultum &obferuantià inducendos munus exer 
ceant fuum,quín legibus & fanctionibus firmam praftentincolumitate,duode 
cimo legum libro circa finem Plato di(lerit:ibidemd interpretes de fixaru ftella E 
rum orbe multa. Liache(in quippe firmamentum efle(utfuperiorem fabulam a 
pertíus interpretemur)ín cuíus (tellís uires fortes inferiora omniu continean 
tur, Clotho ueró Planetarum cceetum,ín euoluendís rerum fortibus firmamen: 
to fubmini(trantem.Atropon deniíc; Saturnu,qui (tabilitate fua eductas in effe 
ctum fortes immutabiliter confirmet; quz quoníam late apud eos difputantur, 
àmenunc pratereuntur, 


D E LC WOES; 


ἢ A:cueró Parcarumlína ín opus deducta, laqueum neuere, artificidg 
3 aftu compofuerunt:de quo dicere non fueritímportunum. 
| ΡΥ ΕΝ ἈΠ ῪΝ 
AIEO Tu uel uinculi,nuncrete,nunc decipula quelibet,amorem 
hieroglyphict lignificat,quippe qui artibus hís homines couenetur,tacitecpag^ 
reffus incautos in infidias trahat, Addunt etiam nonnulli hamum,de quoloco 
fuo dictum. Quodadlaqueum facit, aliqua fpe propofita uoluptatis íta decipi 
mur;ueluti feras quoc; appofita efca,fpe boni capere moris eft.Nemínem ením F 
facilius decipias, X arbitrio colligarís tuo,quàm amanté:;unde etíam uínculum; 
& uinciendi, & captiuum reddendi, fignificatum habet. 
ΞΕ ἀνε ϑὲ 
[59 uero Veneri amoris genitricià uínculo nomen inditum:fiquidemà uiere, 
quod ligare e(t, dict ait Varro Oubd uero apud Lacedaemonios Venus co^ 
gnomento o Morpha, pedicis círca pedes obuolutis oftendebatur: nam T ynda; 
rum feruntconicci(Te Venerem ín uincula;quo filíarum opprobría, qua impul 
fu cíusacciderant,ulcifceretur , Sedenim Paufanías figmentü hocà uulgi fabula 
fummouet,remq eruditius híeroglyphíce í Ínterpretatus, ea fpecie fignificari tra 
dit, quod debeant mulieres erga uiros fuos ín fide firmiter € con(ítanter perma; 
nere, INo(tri inuniuerfum ca(titatem & fobrietatem ita comparandam monue 
το, [ tali uamurhieroglyphico,dum aíunt, 
Compedibus C'enerem,vinclis coniiringe Loyaum. 
ΟΝ ΣΑΣ 
Pud eofdem Lacedaemonios Diíanz fimulacrum,quod Iphigenia & Ore 
(tes 


Liber X LV III. 37 


A ftesex Tauricaregione detulerunt,uítíce colligatu colebatur,nemipe quodéam 
auferentes uiticu fafciculo obuolutà occultauerínt , Huic quondá homínes for- 
te ductos immolabát,quod facrificij genus Lycurgus ín Epheborü flagra cómu 
tauít, fimul utaram Dianz, quod ipfa oraculo fibí depofcere ui(a erat, humano 
fanguine confpergeret, (imul ut plagaru cotemptu fortíorc redderet iuuentute, 
JA ES Caphyatas Arcadíz populos Díanae 

(trangulatz fimulacrum, atq; cídem tem 
plum erat, Significabat id, non híeroglyphi 
ct, fed híftoricé,rem fuper ea geítam,propterea | 
quód pueri quidam circa templum ludentes fu 
niículum repertum fimulacri collo iníecerut, fe | 
Diíanàá fufpendifTe dicentes, quos Caphyatala ᾿ 
pidibus obruerunt,oraculo inde moniti eos fe^ 
pelire, & facra quotannís facere, cm eorum uz 
xores omnesabortíuos partus ederent, autor 

B Paufanías, 


DIANA $TRAN- 
gulata. 


FIRMIT AS; 
b ace uero οὐνάλιοκ» Lacedaemonij pedibus uinci colebant, cuiu(modi ue 
tuftífsimá apud eos ftatuam fui(Te Paufanías atte(tatur, ne fcilicet aliorum 
ab urbe fua fecederet, fed in ea firmus ftabiliscg permaneret. Cuiufmodi infan:a 
Tyrios etíam uexauit, quo tempore ab Alexandro Macedone obfidebantur: 
nam & Apollinis ipfi fui ba(in aurea catena relígarunt, cum quídam in concio 
nem progreflus affírmaffet, uifum (ibi pernocturnam quietem Apollinem di» 
cere,uelle fe tranfire ad Alexandrum: poft quod uínculum iníectum, eum infu^ 
per T yrij Alexandrínum cognominarunt,Sedenim aliorum quocp deorum fta 
tuis, Plutarchus ait Problematis T yríos uincula folítos ínijcere,id fcilícetindi 
cantes,quoód lento gradu ín fcelerum ca(tígationem ferantur, Et Horatij locum 
de poena quz claudo íncedít pede, ín hanc candem fententiam Porphyrío ín; 
terpretatur, 
IVNONIVS. 
c E: ahenea Milonis ftatua in Olympía fuit, quz fuper difcum pofita uinctis 

(imul pedibus inniti uidebatur, Malum aüt Punicü finiftra tenebat, Dexte 
rz diciti recti, & rigentibus fimiles apparebant : uittacg caput habebatredími 
tum, Rem ita interpretatus eft Philofophus T yaneus, ut Milonem athletá di 
xerit lunonis facerdotem à Crotoníatis in(titutum, idc5 mitram & redímícu: 
lum indicare, Arboré uero malum Punicá folam in Iunonis honorem plantari, 

EORTITVDO.ATOVECILEMPERANTIA. 

V'anquáialíj eruditionis híeroglyphicae non ignari, dicunt pedes colligatos 
Qi fignificare, quod fortifsimus 15 athleta nullius uiribus ex eo loco, ubi fe^ 
mel con(titifer, dimoueri poffet . Mlalum manu comprehenfum,dígitorü eius 
fortitudinem indicare,quod identidem nullius conatu auelli poffet, Porrectio^ 
nem uero dieitorum eodem roboris argumento fignificaffe, quanti ílli uirium 
ineílet, quodà quoquam uel robuftífsimo, neq; infle&ti, neq; dímouerí potue: 
rint, Per uíttà ueró temperantía homínís aiunt índícari: athletae ením uires fuas 

capotiísimum ratione cu(todibant, quódab ijs quz corpus ener- 
uantlibidinibus (tudiofe admodum ab^ 
ftincbant, 


Pierii Val. Laqueus. 


Ἐφ quidem Díanz tantim fimulacrtobe  MINERVA ARCADICA. 
uuss eratapud Arcadas,uerüm etia Mi CENE 

nerue fignum obligato crure oftendebat.Signí 
ficabat id uulnus, quod ipfaà Teuthí Arcadu 
duceacceperat,dum illi fuadere,SCob(tare cona 
tur, ne Girecorü focietatem defereret,quam ípfe 
ob fimultatem in Agamemnonem repudiaue 
rat. T'euthis autem apud Arcadas colebatur, δ 
certamenid cum Mínerua illi laudtadícribebaz 
cur, De ftupore ueró & imperítia Arcadu, qui 
nihil cum Vlinerua comune autfocíale habue: 
rínt, in Quercu,atqp etíam ín A fino,íatis dictum. 

SEMEN IN VTERO. 

Aturnum Apollodorus allígari ait per annum laneo uínculo, & foluiante 
Siem fibifeftum menfe Decembri: atqpinde prouerbit, Deos habere pedes 
laneos , Híncueró fignificari femen ín utero animatum(namà fatu Saturno no» 
men) in uità grandeícere, ac donecerumpat ínlucem, quod decímo fierí menfe, 
& V irgilij & alioru teftímonío,ijs quae recie ferunt,comprobatur,mollibus in^ 
terím naturze uinculis detíneri,Sunt uero qui referant id ad tempora, qua certa 
naturz lege connexafunt : uel quód fruges omnes uínculís nodísc quibufdam 
alternentur:uel quód in Tartara coniectus,propter locí,ín quo ueríatur,profun 
ditatem,quafi quibuídam ibi uínculis detíneatur, ut deportatus. Alij fictum uo 
lunt ob motus tarditatem,de quo alibi, 

ARTIFICIOSVM OPVS. 

V2e ueró uincula (tatuís,quas Daedalus elaboraffet, inijci folita funt, id fibi 
τρῶς adeo fuifTe fabrefactas, utabire uiderentur, quocirca uin^ 
culis compefcendz effent. Meminit huius rei Plato ín Vlenone: Dzdali figna, 
inquiens,ni religata fuerint,abire & fugamarripere: ubi ueró reuincta funt,con 
fiftere . Proinde (i quis aliquod eius habeat, € folutum effe finat, incertam eam 
efTe poffe(sionem;perinde ἃς ἢ quis (eruum habeat fugitiuum, Et prímo Politi 
corum Ariftoteles Dadali (tatuas memorat, quas uulgus fponte moueri, & o^ 
pus facere dictitaffet, INegy defunt quiligneam Venerem à Dzedalo fabricatam 
autument,quz argento uiuo infufo moueretur. Hinc quotiens opera huiufmo. 
di& pulcherrima & abíolutifsíma efTe oftendere uoluerimus, ἢ Platonis fenten 
tíam approbemus , eorum pedibus, aut qua opportunior fuerit partí aliquid 
adalligabimus, 


NEQVITIA. 

pie incceptum effe uolunt nonnulli quantiuis precij uiri, amorem obli 
eatis oculis pingi: neqpídantíquam fapere eruditionem, cim eum ipfi dícant 
oculati(símu.Pleríqs tamen ueterü, ut Theocritus, Menander, Archilochus,&c 
enoftris przcipue Virgilius ,amorí cecítatem attribuerunt, cum Ícilicetamo^ 
rem íntellicentes,cuiafsidua eft comes nequitia, Affectum enim in turpitudine 
czecum efTe nemo non díxerit. Appetentía enim quaeab oculorü fenfu eft,íntel 
lectum concitatad uoluptatem: ea ueró talí orta príncipio,quae putat ín confpe^ 
ctu e(Te bona,ea tantàm concupifcit,addictacg fenfui à cotemplatione auertítur, 
necy fuí compos e(t ut pofsiteligere, Impetu igitur raptatur, & in furore fertur, 
Furor dubio procul íntelle&um obcaecat: quidj íta affectus eft, ís caeco carpitur 
igni, 


E 


Liber XLV III. 218 


A igni, Quit πετὸ clectioniseft compos, auream colit V ener, nihili prius curat, 
quàm czcíi (tímulos auertere amoris:ceci,quía dubio procul affectus illeà fenfu 
rectus,aut exoculatus e(t;autíta oculos habet oblígatos,ut nec qua attíngutad 
rem,nec fumptus uideat. (Quod ueró fint quí,Ceco carpitur igni,exponát,ceco, 
ualidiore,quía dixerit Ouidius, Quod magis tegit, tanto magis aeftuat ignis: 
cur nó díxere potíus,ceco,íntellectus &rationis lumíne príuato?id tame actíue, 
quía non uidebat omnino Dido quó rueret,quó raperetur,in quantá aerumna 
rum tragcedia fe pracipitaret. Amat Scylla Gilaucus : Scylla lupís eft canibusdg 
fuccincta, quod meretrícià proteruitaté & impudentia oftendit. Cilaucus ídem 
uel czccus, ucl ut fignificantius loquamur, luícitíofus, & elaucoma caecitas Latí 
niseft, Sedcurnó ea etíam decaufalaqueum amoris infigne dixerímus,quod 
ubi quís perdite infanire ceperit, extremo (ibi aufugio,& miferíarum liberatio 
nilaqueum agnofcatzut elegantifsímus ille monetfenaríolus: 

ἔρωτα πταυ d λιμὸς, εἰ deja, oo", 
ἐαύδεμήδε ταῦτα 13 φλόγα σξέοκ 
θεραπεία σοι ὁ λοιπὸν ἠρτήοϑω βρόχ S". 
B Quod ita latine reddere poffumus: 
Fames amorem [edat hac fi non potefe, 
"Non grande [altem tempus efficit:mift 
Preflare tempus hoc queat, reliqua falus 
Efl laqueus,aptes quem tibi, 
Paísim uero poéte amoris retía decantát,que ftatim declinare (tudeamus.INam 
ut fapientifsime admonet Lucretius: 
CIitare plagas in amoris ne taciamur, ; 
Non ita difficile efl quam captum vetibus ipfis 
Exire, e validos U'eneris perrumpere nodos. 
IVBESUNCA TS OUR 
inde cum uenationis prefes Díana fingatur,iure illi & laquei & retía funt 
attributa,utpote przcipua uenatorum arma, V nde Pfalmo Χ c. fcriptum: 
Libera medelaqueo uenantiu. Et € X X V.canitur: Aníma noftra ficut paffer 
erepta eft delaqueo uenantiu. V bíanimaduertendu eft; apud Girzcos quídem 
Cc &cférconslepí,quam líteram noftri fecuti (unt:fed apud Hebraos uocabulu efle, 
quodaiunt fignificare Sidonios,populum ludeís femper infe(tifsimum:uenato 
resenim Sidonij, inquít Adamantius , Neq; ignorauithoc Maro nofter, apud 
quem Venus mater Enezfilio «γίοάϊα [δ [εν obuia fylua 
C/rreimis os habitum, gerens co» virgin arma — Spartane; 
Nanq, humeris de more habilem füfpenderat arcum 
Uenatrix, dederatá, comam diffundere ventis, 
Nuda gent, nodos, [mus colle£a fluentis. 
Curdhocuenatricis habitu incederet, caufam mox infert; 
Ulirginibus Tyrijs mos eft geflare pharetram, 
Purpureod, altefavas vincire cothurno. 
ANNONA, : 
Viin etíam ipfa uenatíohís locutio aliquid pre fe fert hieroglyphicu : fiqui^ 
demuenatío tum uictü,tum annona, & quícquid ín humane uítae ufum co^ 
parat, fienificare dícit, V enatu em príme ciboru delicie coparatze. Quare uídeas 
loca Pfalmographi, V iduá eíus praecipue benedica, quod ín antiquis Gireecortt 


Pierii Val. Venator. 


exemplaribus θήραν, non χήραν legitur,quod uenatíonem fignificaret: ex qualocu D 
tione Theologi omne ciborum genus quod ad pulpamenta comparatur, acci 
piíendum dicunt. INam & qui Hebraicà lectionem fequuntur,;alíquid fimile de^ 
prehendere, ciim pro,uíduam eíus benedicens benedicam, annonam illíus: alij, 
pracipue benedícam:alij,amplificabo,copiofifsimame facíam,reddíderunt, 
DOLI OCCVLTI. 
S utadlaqueü reuertamur,id inftrumenti occultos dolos & calliditate infi 
diarudp indicat cogitationes.In occulto em tendi folent infidíze,qucadmodu 
& laquei: & in eiufmodi fententíaà fatidíco uate Dauide pofitu inuenías, Idem 
alibi mortíslaqueum memorat, pro morte per ínfidías intentata.]Nam quoda: 
quei uenatoribus aduerfus feras,id infidize ín hoftes ργα ἀπε. Dubio procul e 
nim ubi Pfalmo legítur,Laqueum parauerunt,dolos omnino fignificat.Euche 
rius , Atcpalibi in ijdem facris literís de meretríce legas, uínculum ín manibus 
eius. De uitijs: Dirumpamus uíncula eoru, & prorjcíamusà nobis iugü ipforu, 
ut cotríto laqueo liberemur, Nam hac quandíu rupít Sampfon,inimícos uicit. 


DE CATENA. APERTA VIS, 


S Atenaueró uim apertà fignificat, quía uictis palàm inijcíuntur,necg 
&3/- ullam exígunt occultatíonem. 
wm VITIA. 
Ln Heologi noftri ueteres , catenas uitia fienifi d 
E. : enificare contendunt, 
quód uitía fe inuicem gignere, atqzarctiísime comple&i confueuere , [Nam qui 
de moribus difputant,neceffe aiunt multa illi íneffe uítía, ín quo uel unum tan 
tüm fuerít ín confpicuo: ufqueadeo peccatü efTe, tran(ire líneam, finiuere, Sicà 
manibus Petri Apo(tolorum principis catenae ceciderunt : fic illi foluendi ius 
diuinitus attributum,Hoc tamen fignificato iuniores laqueos libentius dixere. 
V nttamen & maritalis uítae indícía, propri^ . CONIVGIVM. 
ed (imilitudínes cateng,que pedibus, quae dg 
manibus íinrjciuntur , INam pedicz uitz liberio 
τίς progreffum ímpediut, homínemdp intra cerz 
τα rationis ergaftula cohibent, necp lícentius e: 
uagari permittunt, Vlanicze uero funt negotio; 
rum impedímenta, quibus ímplícari neceffe eft 
familiz patrem,fi rem,liberos,domudj fuam re 1 
ctéadmini(trata;inftituta, conferuatamd uclit, | sS 


DE IVGO. 


TER CES INteruinculori genera & iugi eft,cuius uaria omnino funt fignifica 
T NW ta.Sed qníá de maritali uínculoloquí ccepímus,eide hocadijciemus. 
ΠΣ Ip PAR COPVLA. 
ix^) E Rouitaconiugali;uel ipfo nomine rem indicante, honeftiori ar^ 
gumento iugum accipi.Ea (iquidem eft coíugatío & copula maxímt marítalís, 
unde coíugium,X uincula iugalía,& parem denicg conatum,curam,amorem(d;, 
& (tudium ín confortibus effe debere indicat, atq;hoceft quoda 

pud eruditos dictum inuenías,Pa; 

riiugo, 


SVB»^ 


Liber XLVIII. 259 


S.V ΒΟ ΟΥΑΙ 9: 
WE ud Horatium iugum aheneum pro uiolenta fubiugatione pofitum repe 
rias,ut eoloco: 
Sic vifum C'enert, cui placet ympares 
Firmas atq, animos fub nga abened 
δῆ mittere cum 0co. 
INam & fubiugare, militare uerbum, € fub iugum mittere, pafsim apud μίτον 
riz fcriptores inuenías. Erat uero huiufmodi iugi (pecíesjutin Armoru cómen 
tarío dixímus, ad (imilitudiínem Π erzecelíterg, duabus fcilicet ha(tís ín terra de 
fixis, tertiacp ad íummum earum deligata, fub qua uíctí hoftes omnibus armís 
exuti,fubeuntes tranfire per ignomíníam iubebantur., 
B & proferuítute iugu poní,ac perín; SERVITVS 
de pro fatigatione: unde fubdere colla iugo, 
pro trahi in feruitutem & labores, pafsím apud 
poétas,a bobus nimíru íumpta metaphora,quií 
ad hocíungunturutlaboribus exerceant , Hoc 
fienificato Affertor nofter,qui calícís amaritu- 
dinem fuis alibí pollicetur,de promptae uolun: 
tatis alacrítate loquens, fuaue εἴς iugum fuum 
& onusleue profitetur. 
ΙΕ ΟΕ οι 
MES Di ἐν RAE intelligi 
putent,quod appellatione iugi legu onus fuerit etíam à Dauíde nuncupatü. 
Omnino ueróleges pro fubíugatione & imperio uicifsimà Marone di&u:Le^ 
gescp uirís X mcenia ponet. INam qui legibus parent, (imilítudine quadam coL 
laíugo fubdere uídentur;& quí potentiorum arbitrío fubijciuntur,(ubireiugu 
identidem, PATIENTIA, 
nt quiíugü fignificato patíentize praeferant, quo plurímü infigni gauifus 
e(t LE Ο. X. P. M.Cüm enímab íneunte xtate V ireilianu illud admirari cce 
piffet, quod folitus ille, utaiunt,dícere,)nullam homini uirtute patientia cómo^ 
diorem effe,cam fententiam ita carmini mox inferuit: 
Superanda omnis fortuna ferendo eff. 
Nullum unquá is opus neqy publícu, nec príuatü,etíi cüm ad pontificatir eue^ 
ἔτι effet,faciundum locauit,cui iugorü infienía no appofuerít,cum infcriptio^ 
ne, $ V AV E,utícilícetad uirtutis eius fructu percipiendum alacrem effe necefTa 
ríam uoluntatem ínnueret, iugum id fuaue futuri, quod líbentianimo tole 
raretur, At cotrà nihil tam facile;quin difficileappareat,quod inuitus facías.Po 
ftea uero,cüm ís rerum potitus effet;ad infigneid eaaccommodata eft ínterpre^ 
tatío,quz orta eft ex re ipía, eo fcilicet príncipeiu(tà € clementeatqueadeo fua; 
uem humano generi feruitutem obtieifTe. 
ΚΕ ΕΣ 
ως quid illud,quodipfius Iouis fymbolum eft;iugum ? Iugare fiquide Iouis 
inuentü effe ueteres tradíderunt, & à louis nomine Greci QUE deduxeruüt. 
Ipfum autem aíunt prímüm iumenta iunxiffe, ut eain frugu fatu frugalem no» 
bisoperiprzftarent.[Nam —— jte ouem null [ubigebant arua coloni. 
INecignorauithocNafo,cüm fcripfit de Ioueipío: 
Seminatum primum longis cerealia [μος 


Oo 


Pierii Val. Clauus. 


Obruta Jant,prefsiq, 14go gemuere IMMEDCL, D 
Pofiquam Saturno tenebro[a n Tartara milfo, 
Sub loue mundus erat. 


DE CLAVO. 


ἢ Abet quid fimile cum iugo, cumd; laqueo, clauus,quantum pertinet ad 
colli gatíonem,applícationem;unionem; quare locus exigit, ut fuper co 


quogaliquid differamus. 
SEIS ERE. 


(ous uticp fi(tendi firmandidg ignum habitus apudantiquos.Et dea ipfa 
Nlecefsitas adamantino clauo infignis fingebatur, que ubi quíd faciundum 
decreui(Tet, non lícere uel díjs ipfis íntercedere, Homerus ait. Híncapud Hora 
tium Fortuná ipfam,qua rerum humanaruü domina fingitur, femper anteít fae 
ua INecefsitas,(iue,quod in antiquifsimis codicibus obferuaui,ferualNecefsitas, 
Clauos trabales,eo cuneos manu E 
eklans ahena,nec feuerus 
Cacus abeft, liquidum, plumbum. 
Eodem utitur hieroglyphico Tullius Verrinis, ubi aít: Etuthoc beneficium, 
quemadmodum dicitur, trabalí clauo figeret, cum confilio caufam Mlamertino 
rum cognofcit,& de confilij fententía Mamertínis fe frumentum non impera(le 
pronunciat, 


SOSPITAMENTVM. 

Viueroó clauus aheneus,nonnunquam & ferreus in po(tico pariete templí, 
(με Mineruze dicatü erat, ín Capitolio uifebatur, praefentanei remedij ad 
mala quz ímpendeére uíderentur,fienum habebatur,atq;amuletum erat praeci 
pue cotra pe(tilentíam, eocguím morbi fifti perfua(um fuit, Figebateum Con 
ful (olenni facro . Et aliquando Dictator folius figendi claui caufa creatus eft: 
quo inalbo Cincius Manlius, Gn. Quuintilius, &alij nomen habent apud re 
rum ícriptores, Cuiufmodi reíadhuc Romz extat monumentum hoc: 


M. .ORSATIVS, CONSWEJEX IEGE F 

TEMPLVM.IONIGS-OP4. MA. DIEI 

CAVIT ANNO. POST; REGES EXACTOS.; 
A''C,O:NEIS)VOET.BSVS S BNOSSCT EA A.D 

ΘΟ ΑΙ ΘΟ ΞΕ: ΟΥΑΙ ΜΔ 1 VEMSPOES 

R1V:M-'"ERAT; SQL EUN'NE::GCUIASVE 

FIG EN DI.  T-RANSLAGUGFSVM ZEE: 


ANNVS. 
pisce genetis clauus, qui Septembribus Idibus figebatur peran; 


nos fingulos ín facrarum zdíum paríetibus, adannorum numeru colligen; 
dum,quía paruus tuncerat literarum ufus; 156 clauus 
annaliís appellaba- 
tur. 
DE 


Liber XL VIII 260 


DE CVNEO. 
zs Ontràueró Cuneus, quz uel natura funt folida, tel arte compacta, 
Ex ὃς : coglutínata & applícíta (unt,difcutit atcp diffoluit, difciffac feparat, 
7 ji &aclauo totus díuerfus abit. Ideodp inter inftrumenta necefsitatis, 


ΠΥ ΘΗ ΝΠ. Οἷς 

ps fito fiquidem firmandi figno,quod per clauum índicatur,ubi fcilicet fortu 

naquippiíam ftabilíui(Ie uideatur,cüm & eiufdem munus fit, ea que firmiísi 
maiudícentur,in humanarü rerum ludibriu dífIoluere,loco dímouere, difcute^ 
reatqp diírjcere, additus eftad neceísitatis infignía cuneus, quí nimírum,uti di^ 
é&um,difloluendi,di(cindendi,atcp feparandi (ymbolu e(t. Et uelutí per clauü fir 
matü aliquid oftendimus,ita per cuneu, infirmatuaut loco dímotu índícamus. 
Additu & ahenea hecgeftari manu, ut uicifsitudinis huius perpetuitas nunquá 
defutura comoníiretur: fiquidem, ut fpe alibi docuimus,perpetuítate indicat 
zs,propterea quód rubigine non ab(umiíturzideod V egetius probat reos cla 
uos cofigendis nauibus,quos ferreis anteponit,quód eos tepore & humore cele 
riterrubigo cofumat. Illos cti in fluctibus permanere incolumes manifeftü fit, 


DE VNCO. 


Vzeueró de Vnco & Plumbo fubfequunturapud Horatium,;ad ean^ 
dem faciunt fententii;fiquídem unco trahí,qui loco deíccti fuerint, lae 
S) fae prafertím maíeftatis reí,folitum, apud rerum fcriptores fzpelceoi^ 
mus;quare congruit uncus cuneo, 


DE PLVMBO. 


YE Lumbir uero clauo perquá fimile eft, propterea quód eo infufo, && 
22: ftatuze;A alizc operu zedificiorumqg moles cohzreícunt, & firmitate 
| ἰῷ ftabiliuntur: & fuapte natura eft adeo ponderofum, ut etíam fi non 
HE wo s H , ΄ - ^ ΄ Y , 

MP E21 adoperís adhibeatur firmitate, quàm difficulter loco dimoueas, per 
Íc ua 


leat fignificare, 
EPE ΒΕ T V DO. 
yos Lioquiplumbum hebetudinis indici eft, [Nam cüm uelociísima effe de^ 
beat mentis agitatio ín eo quíacutioris ingenij laude comendandus fit,ubi 
qué tardioré ad ea excogitanda,cófulenda, coftituenda, adeunda, peragendáue, 


quz ufu ueníüt, infpexerímus,à contatione ipía, uel ab ímmobilitate, plumbeu 


ingeníü per cauilli exprobramus. V nde Tuículanis Cicero:Nifi fanc ín Phyfi 

cis plumbei fumus , Et pro inefficaci, & inutilí, UNI OY ΔΙ 5. 

atgp ínaní fermone,plumbeu gladiuaut pugio^ ΕΞ 

nem plumbeuapud eundem Tulliu ínuenias. 

j p etia ín díuinis literís obferuatur, quod 
iniquítas per plumbu intelligitur, Iniquitas 

ením fecundum ZAcharíz Prophetze uifum, fu 

per plumbi talentu fedet. V etus ením ponderis 

modus eft talentu. Ideocs P haraonís exercitus, 

utpote qui ininíquitate permanfit, tang plum 

bum íri ímas aquas pefísu íjt,ibicg fupinus in ca^ 

uo profundi alueo recubuit, ut ait Adamátius, 


Pierii Val. Ve&tis,& clauis. 


IDEPWEG T!E 


'| Vid pondus fignificaret índicauimus : fed reliquu eftinftrumentu 
| ponere,quo magna quantumlibet pondera facile moueantur, 
ARS NATVRA&CVIGCTRIX:; 
S uectis eft, per quem, artem humana indu(tría comparata, quae 
naturam xaturam long? uincat, indícamus,negotiáue perdifficilia minimo conatu confe 
ta , De uecte fane, decp alijs tors Antipho poéta fenariolo eo, quem citat 
Ariftoteles Mechanicis, arte nos ea fuperare docet, quibus rei natura ipfa repu^ 
gnare uidebatur. Magnas ením rerum moles loco dimouemus adacto uccite, 
hypomochlio,que noftri Suppreffam uulgó uocant, centrilocofummiffo, pon 
dera fupra omniu, qui rem non infpexere,fidem tollímus, & eorum quí infpexe 
re, fed caufam non íntellexere, admiratione, hucillucarbítrio noftro premoue 
mus. Atq hoceftquod in prímís admirabile dicit Philofophus, quod quifpià 
ondus uirium imbecillitateloco mouere non poteft, id ipíum facile cómoue: 
re, X hac illac; ducere, adiuncto uectís pondere tam exiguo, ἢ reliquae molís 
motz magnitudinem contempleris, 


DE"QLA VI 


Ξ Raftatutruncpclauis,quod & cuneus & dlauus : eadem enim aperit 
224-3 & claudit, hoceltligat & foluit, & in manu lani precipue (tatucbat, 
(ENS Equa quidem multa poétz no 
A, (tri. Sed ut figmeta, ubiagitur 
ferio, praetereamus, Fabij Pictorís,(i modo legi 
timum e(t id opufculi interpretationem affere 
mus, qui lanüdicit ad pudore & fanctimonia, 
domoru primüm ualuas,feras & claues excogi 
taille, ab eocp ianuas appellatas : unde claues in 
fimulacris, in bencficij huíus memorià geítet, 
SUESGOVURSDOISAYSS 
L ij dicunt fecuritatis eius (ignu efTe, quae 
paísim eo regnante fuit: domos enim om. 
nium religione ac fanctitate munitas fuiffe prae 
dicanr. Alij ἃ cludendi aperiendicpanni officio,quod munus cíus e(Te Dei puta^ 
bant,claues additas arbitrantur: eacg de caufa Clufium & Patultiu appellatum. 
Ad huius ín(tar Apollo cognomento ϑυραῖθν colebaturapud Giracos, quód in. 
cuntis & exeuntis anníarbiter haberetur, lanum ueró eundem efle acSolem, à 
multísubig; difputatum, 


m 
SS Nes 


ΡΥ ΟΕ: 


PORTVNVS. 
NET tamen Ianus tantüm cum clauibus, ueriim & Portunus cum claui figu 
rabatur ín manu:nam & portarum Deus effe putabatur. 
PARTVS. 
Ratetíam olim rítus, ut nuptiíalibus interalía clauis quoq; mulieribus tra; 
deretur. Id aiuntboni ominis caufa fieri (ΟἹ τῇ, ad partus fcilicet facilitatem 
illis comprecandam,Et hoc fignificato in facris literis fzpe inuenies, 
V uluam aperire, 
PIE» 


Liber XLIX. 261 


APIERIVS VALERIANVS AD MAGNIFEIL 
CENTISS. VIRVM ALOISIVM CORNELIVM, DE IIS QV & 
PER LAPIDEM, ET ALIQVOT EDIFICIORVM 


partes fienificantur, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS. 


3 CE 3j U/ AC mecum reputo Ur Aagnificentifsime nulla vero non hora Veputo, quan 
1 (5: e s frt tuns erga me amor,que beneficentia femper extiterit fuffundi me yerecun- 
| Gu dia nece[]e eit, quod ubi nunqua alia ratione refpondere cogitari, quam reda- 
scesae ἢ mando, beneficentia vero hactenus immemor mihi fuiffe videar Nam quod ad 
amorem attinet,comune id eft cum plurimis,cium tu innumeros alios, imo quotquot femel allo- 
ΠΣ fueris ad te amandi colendum, trabas, co tucundifsimo uaua natura tue blandimen 
t0 0405 quotidie amicos pares:adeo fengularis es integritas illa tua dubio proculincomparabi- 
los.Sedemim quamuis hoc maximi faciendu fit, longe maioris ponderis apud me efl benignitas, 
Β quame emper estam liberaliter profécutus : cui fvparem veferre gratiam mo potera. [altem eius 
redicatione liberare me à difeimulations Jaifpicioneque merito fuboriri potevat, nif aliquan 
doeam confel]us e[fem. Nunc igitur cum labores meos in LLegyptiorum hieroglyphica, qualia- 
Cuna, fmt, publicare conflituerim,pro amicoru moribus c Ingens contenenti materie cona 
mentaria in hunc e ilum diffribuere confiltum fuit atq, ita boc de Lapide co fabrics monul- 
lo, tibi deberi exilimaut, quando hodie nemo priuatorum hominu fabrica ratiumem, pulchri 
tudinem ez elegantia te vno melius mtellexitmteleclama, im [um c artem euexit. Quod Jf 
digna magnanimitatis tue [orsfato aliquo tibi obtigilfet, etas noflra nulli veterum invei tam. 
praclare amplificatione cedere iudicaretur. Acciptes titur lapides meos prima adificioru om 
num materiam;eosa, itatratlabiles;vt velin a£re man[urum opus edificare pofsis, quod contra 
fulminié cafus imcolume refrflat, nullam [κηρίου τα illuuiem pertmef[Gat terra motus, hiatus,eru 
&lationesq omnes a|pernetur:que {πρὶ aliqua partearriferintymagno ego beneficio affectus mi 
hi videbor,qui muleis olim ἃ te comodis acceptis, per nugarum mearum diftvibutionem obliga- 
tionis ilius meepartem aliquam tibi depenam exiflimauerss. 


DE LAPIDE. 
EQ NTEAQVAM adadificiaaggrediamur,de lapide príus dice 
Ἢ re confentaneum eft:nó enim quifpiam nifi materia prius com 
ff parata fabricare incipit, Sedenim & rudislapis fuaapudanti 
| quitatem omnem habuit fienificata, INeq; forté Romani teme 
PA τα ré louem lapidem iurabant, apud quos futurü erat ut uerz pie 
Euge" P 7 tatis fundamentum ex petra folida iaceretur. Petra enim erat 
Chri(tus, de quo pauló inferíus dicturi fumus : nunc ením à Gentibus incipere 
uifum eft. Multipliciter fiquidem apud hos & illos lapis ín cultu fuit: utapud 
"Thraces colebatur faxum, in quo ueftigiu Herculis impreffum efle perfuafum 
habuere. Et Arabes, utlegere e(tapud Maximu T yrium,tetragonum colebant 
lapidem. Apud R omanos lapis alter extra portam Capenam erat, qui cüm ficci 
tas temporis frugibus officeret,intra urbem folenni pompa ferebatur, ftatím 

pluuía, ut memoríz proditum eft,cadebat : proptereadj Manalís 
appellabatur, quód eíus beneficio impetraretur, 
utaquaz e ccclo mang 
rent, 


VERS 


Oo 3 


Pierii Val. Lapis. 
: P-EtR'P!E T AVE FEAUS: 
A Pudeofdelapideus Terminus inCapitolio diuinis eft honoribus celebra 
tus;autorescp funt,faxum illud fuiffe, quod Saturnus deuorare non potue 
rit propter magnitudine, cum louem deglutire fe crederet. [Nam uctuf(ta illa fu^ 
perítitio omnis,cominifcendis fabulis íimplícabatur.Cafsiodorus, ut qua rece; 
pta funtponam, memínít arufpícem interrogatu, quando imperium Romanü 
cafurum efTet; refpondiffe, quando faxum Capitolij cadet : addidifTecp infuper, 
fi eueníret utunquam caderet,futurü ut poft X X X.anporum millía iterum re^ 
furgeret:tanta eíus artís fuítímpudentia : nifiarufpex ís per tantze multitudinis 
numerum perpetuitatem íntellexerit,quam apertíus explicuit Maro: 
His ego nec metas rerum»,nec tempora pono, Imperium [ine frne dedi. 
Atggalibi; — Capiroliimmolile faxum. INam & ferpensapud Homeri poft 
noué pa(feres deuoratos ín lapidem mutatus,fignificaíTe dicitur, capte euerlaeqg 
Troiz oloríam nullo unquam tempore perituram,ut fcilicet Calchas atteftatus 
erat,oixAGG^ ὅποτ' jdn, quanquam fuper hocaliter alibi. 
Ed ut fignificationes, quod noftrum eft inftitu, | F1 RM ΠΝ RSS 
ius. profequamur, illud omnibus conftat, lapi | 
dem fcederum firmitatís hieroglyphicu fuiffe, quod 
tefte lapíde apud ueteres fccdera fint firmari folita, 
quz ut homíncs rata Ícírent fore, Fecialís aenum Iz. 
ua manu, dextera filicem retinens, fi falleret, Iouem |— 
ceterosdg precatus Deos, ita fe mactaret, quemad. | 
modum ípfeagnum: & fecundum imprecationem 
faxo caput pecudis elidebat:quge latius explicata funt 
apud Polybium libro tertio in fcedere cum Carthaz 
ginen(ibus prímüm icto, quod eneiís tabulís infcriptum in ede Capitolini ἴον 
uis díutiísíme permanfit, Ettalealiquid v 11. Epiftolarum, quas uulgus Fami 
líares uocat,apud Tullium, epiftola eíus libri príma, ubi de hiftrione Aifopolo 
quitur, Erat & iuramenti fpecies per lapidem fimpliciter, ut Atbenienfes iu^ 
rare folíti, quod Ariftoteles & Philochorus fubinnuunt: & Demofthenes conz 
tra Cononem, “ὗν τὶ παρόντων wa. S oo iu Ks ὅὁτωσὶ ὧν λίθον xyorróts καὶ JZoguSrréts, ld quod 
facratiísimum íntra fe continet uerze diuinitatís arcanum:nam apud Hebraos, 
A B,pater: B E N,filíus; AB E N, lapis. Hic uerólapis ille eft, fi my(ticum fene 
fum introfpícías, quem non temere Propheta memorat, & Petrus principibus 
populi & feníoribus obiectat, quód eum reprobaueríut zdificantes, atqp mox 
conftítutus fuerit ín anguli caput, 
FIRMA PROSPERITAS. 
Onprzteribo illud, lapidem € ccelo lapfum felicifsími conftantiscpfucce2 
Íus in gerendis rebus aliquando fuiffe (ienu: ut quiad eos flumen uifen 
dg magnitudinis € ccelo delatus traditur pauló antequà L yfanderanguf(tifsimo 
temporis fpatío,tam magna,tam continua felicitate, tam oloríofe faceret aduer: 
fus Athenienfes. quamuís perníciofum auguriu Aríftotimo A&lienfium tyran 
no przítítit faxu e fublimi loco ab aquíla demiffum ín eam tecti partem fub qua 
tyrannus cum uxore ccenam,que ínftruebatur, opperiebantur:nam paulo poft 
ab Hellanico & alijs ciuibus foedifsime trucidatus eft, 
PIETATIS NOSTR/€/STABILITAS. 
Sra quodad faxumab ca uolucre demifTum facit,in Aquilze commentario 
ítatuz 


D 


E 


Liber XLIX. 262 


A ftatutam firmiter fedem per lapidem ín nídoab eaalite pofitum (ienificari do^ 
cuímus : quic & cuiufmodi ille lapis effet, quaeque ex eo utilitates haberentur, 
antiquorum fecuti opiniones, cóomemorauimus . Vt uero nunc /Eeyptiorum 
comentum magis approbemus,quídnam aliud Petra quam firmamentü & (taz 
bilítatem affert? V nde Pfalmo X X X.quiapud Hebraeos x x X i.eft;habetur: 
Quia petra mea & munitio mea,quippe ucluti arx in rupe fita, turribus muní 
ta.[n uuleatís , robur legitur: interpretesalij, fortitudo mca: Romanus firma; 
mentum habet, INam cüm nos paísim Chri(tuatlertore noftum petra nomíne 
accipi legamus, per petram nimirum pietatís no(irz (tabilimentum intellíoi 
mus,fuper qua Ecclefiam ipfe (uam aedificauerit, quód uer fit diuinitus decanz 
tatum pafsim,Capiítoli immobile faxum.R omano enim Pontifici haec promit? 
fafunt,quippe Petro,qui Romg(nemo hoc ínficiarí;nifi imperítus;au(it) fedem 
fixít:cui,ut Buangelía teftantur, poteftas data eítín orbem uniuerfum: quemlo 
cum etíam Theophylactus diligenter examinans,non unius inquit Ecclefia; n6 
unius prouínciíz imperium e(t Petro & fuccefToribus eius demandatum, à» 

B. πασης aS olxsutnc, fed uniuerfi,ait,terrarum orbis. Ad hancíententíam facit INabu 
chodonoforís fomniu, quem ναυοκοδεύσορον appellat Strabo;qui per quietem ima 
ginatus e(t,fe (tatuam cernere uifendae magnítudinís,cuius caputaureum effet, 
humeri & brachíaargentea,ex aere uenter, € femora: crura X pedcs ferrei, [το 
ferrumiínati; ac(axum mox ingens,impulfore nullo, repente iugo montis auul^ 
fum ín (tatuam procubuiíle, amd incuríu eius proftratam & attritam in pul 
ueremabijífe,quiuentorum mox flatu diísipatus e(t:faxum mox adeo creuíffe, 
ut totam fua magnitudine terrà occuparet, Cuius quidem íta confpectz ftatuae 
fignificatum Daniel,qui € Azarias, Propheta potius quàm coníector,íta explé 
cauit, ut per caputaureum diceret Affyrium regnum demonftrari, Brachia & 
humeros argenteos, duos effe S eges, qui imperium illud euerfuri effent, atque 
horum alterum zramento fimilem, moturu ab Occidente in huíufmodiregni 
perniciem &euerfionem.Vlox rerum fummam ferreum excepturum,latedj; om 
nía obtenturum., Alij poft rem geítam faciliore coniectura, imó animaduer; 
fionepotíus oblata, ex fubíecuto rerum euentu ita f(tatuze ratíonem accepere,ut 
dicerent aureum illud caput Affyrium quidem regnum fignificatle, quod pri 

c mum omnium fuit ín terrís con(titutum. Sed perargentea brachia, hínc Ar» 
bacem Medum, illinc Cyrum intelligunt, quorum alter Aílyrio fublato impe 
rio,regnum Medicum,alter Perficum con(tituerit, Per uentrem & femora ahe 
nea Alexandrum Macedonem,qui rubicundo colore fuit, fienificarí,quiab oc 
caíu profectus Orientem fubegit: cuius regnum po(t efus mortemà fucceffori, 
bus,quos perfemora pofsis íntellioere,fciíIum eft. Per ferreos pedes Romanos 
interpretantur,qui magis adhucoccidui quàm IVlacedones fuere, Macedonucg 
opibus cuerfis, late funt terris omnibus domínati , Haec quidem illi tam uere, d 
etíam ingeniofe,omnibus dubio proculapprobanda protulere, 

OHEHGRGSE SopIV. Sz 
Sr. quod ad faxum pertinet, neg; hi exequuntur, neque Iofephus explicare 
uoluit,confultó feinterpretamentum illud practeríre filentio profeffus,quo^ 
níam ex hiftorica lege, praeterita fcriberet, non futura. Quod quidem homo 
ludzus ideo mihi uidetur fubticuiffe, ne quae de Chriíto fubfecutura manife: 
fte confpícere poterat, prodere cogeretur. Cui enim dubium fit, perfaxum iL, 
lud, quod uníueríam (tatuá, atqueadeo totum uniuícuiufcy ftatuze cultum fu^ 


Qo A 


Pierii. Val. Lapis. 

ftulitatq difsipauit,Chriftiana intelligi pietate, cuius fonus, peruulgata quip/ D 
pedoctrína, in omnem terram effet exiturus, pontificemcg íummum Petrum, 
& fucceflores,non uni tantüm prouincie imperaturu,fed;ut T heophylacti uer^ 
barepetamus , uniuerío terrarum orbi leges & falutifera praecepta praefcriptu^ 
rum^quod etíam tradit Cypríanus lib.cótra ludaeos altero,cap.15.16.17 C) uod 
uero dictum eftà Daniele, lapidem fine ullius manibus impulfum, id porro eo 
fpectareait Hefychius Hierofolymitanus, quód fine congreffu uiri & mulieris 
conceptus eíus proceísit,& partus.]ta alibi: Quod fi altarelapideum feceris mi 
hi, non excitabis illud de fectis lapidibus:fiením cultrum admoueris ei,pollue^ 
tur : necgenim fecta, necy dolata eft Chrifti caroab ulla homínís manu. Apud 
Bfaiam quoqgcelebre e(t, Chriftum híeroglyphice perlapidem intelliei; ut eo 
loco, Ecce ego mitto ín fundamenta Sion lapidem preciofum , electum, fum 
mum,angularem,honorificum : quz omnía agnofcit & Petrus epiftola príma, 
addito,futurum ut quí crediíderít in eum,mínime fitaberraturus , Ipfa ad Efaize 
uerba ait Irenzus, uti non ex uoluntate uiri ,fedex uoluntate Dei aduentum 
eius, qui fecundum homínem eft, intelligamus . Nam & quód Daniel lapidem E 
fine manibus excifum aít,hocidem fignificat:id enim (ine manibus eft,quod no 
operantibus humanis manibus,hoc eft;uirorum illorum qui folent lapides ca^ 
dere, nulla (cilicet uiri opera, eius ín hunc mundum aduentus futurus erat: hic 
enim lapísà terra ex uirtute & arte co(tat Dei. Etrapud Hebrzos píal. x X v 11. 

rimo ftatim uerfu ; Clamo ad te Domine, qui petra,arx, & pracfidíü meum es, 
απὸ fcilicet hoftes nunqu&accedere potuerut, De petra hacT'ertullianus,ubi cir 
cumcifionem utranq; comparat: Círcumcifis, ait,nobis petrína acie,id eft, Chri 
fti praeceptís:petra ením Chri(tus,multis modis & figuris predicatus eft, 
ΟΡ ueró,ut T heologi cofentiunt;pe Duo vise aod cns oh 

tra Chri(tus e(t,animaduertendum in pfal num excufsio. 
mis, ubi de paruulorum alli(ione ad petram fer Ξ 
mo e(t,id nobis omnibus ita faciendum, ut (ς ΠῚ 
cet cogitationes affectuum prauorum plenas, 
pueriles & fatuas, priufquàm adolefcant firmi 
tatemqi confequantur,deliberationics ποτε. 
Ícant, effe quamprímu ad Chri(ti petrá allidenz 
das . ita fentít Euthymius , idemdj príus dixe 
rat Adamantius, Hicille omnino lapis eft,ut fa 
pedictum, qui ad anguli ftatuítur caput,quem 
ij reprobauerunt, qui ufum eius nonagnoue; —— ΞΞ 
runt, Repudíabant enim eum inter Iudzos facerdotum principes, & ut Samari 
tanum explodebant, feductoremq, & nouaru rerum autorem crímínabantur: 
cim ecce ín zedificij angulum à Deo translatus eft,ibids pofitus,& firmiter ftabi 
litus, duos coniunxit paríetes,Iudzcorum unum, eorum ínquam qui pietatem 
hanc fecuti funt, & Gientíum alterum,qui baptifmum fufcepere. 
S ΕΝ ΜΕ PUE: RUS: 
posu aut per lapidem experte fenfus homine intelligimus : unde ilfud 
apud Comicu, Quid (tas lapiszEt Amaryllis à T'heocritiano paftoretotala 

pis dicit, cp nullis amiculi,ut íde ait, precibus moueat. In hancueró fententia uir 
fanctítate ante alíos mortales omes infionís, uatescp fummus,clamat in deferto, 


^ 


folítariocpfeceffu; Pote(t deus € lapidib, iftís fuícitare filios Abrahamo:quippe 
de (tu^ 


Libér XL IX: 


A de ftupidis, pened brutís hominibus, quí ni 
hiladhuc diuínum fapiut, proptereacp tanquà 
lapides (ine fenfu (unt. Nam qui lapides adora 
bant,lapidibus fimiles, ut ín Pfalmo e(t,euade 
bant.1In Exodiícantico fcribitur, Vertantur in 
lapides donecpertranfeat populus tuus Domi 
ne:quem locum íta ínterpretatur Adamantius, 
ut intelligat de gentibus dictu, quas tantifper |5 

lapidefcere fupplicetur, donec pertranfeat popu | 
Jus ludzorti,cüm illud fubíecuturü effet,ut de; ic 

letis illis, & à Deorecedentibus, genteslapidem exuturz eflent, procpduro & 
(tupido corde, uiuentem, fen(uscg & intelligentize partícipem rationem , per 
Chri(tum fufcepturz. Nam & Cyprianus, epi(tola libri fecundi tertía,Euange^ 
lium illud, ex lapidibus excitari filios Abraz, de gentibus collígi ex Ioannis ip^ 
fius uerbis interpretatur. Girzcis quidem,quilapides totíens in populos muta 

Β ri fabulantur, anfam dedit uocabulorum uicinitas & fimilitudo, quibus A«xe 

A4G" & Ax", lapis e(t, λαὸς ueró populus, cum forte exi(timarent tam facilem 
εἴτε mutationem ex lapidibus ín populos,quàm paruo momento A«€ paroxy^ 
tonus in λαὸν oxytonum tranfire pote(t.Sed ioci (atis. Bane apud E(aíam primo 
fupra quinquagefimu capite in huiu(modi (imilitudine legas, Attendite ad pe^ 
tram unde excifi eftís: quod pauló poft explicat, attendíte ad Abraham patrem 
ueftrum, Vtueróad Euangelium redeamus,Eucherius fecutus Origenem,ip; 
fe quoque de infipientibus dí&um intelligit,cüm prafertím alibi dicant diuinae 
líterz, Auferam corlapideum de carne ue(tra. Irenzus ita fuícitari filios Abra; 
hz ex lapidibus, cüm nosàlapiídum religione remouit, à duríscg X ínfructuo» 
fis cogitationibus tranftulitad potiora,X fidem Abrahze fimilem ín nobís con^ 
(tituitatqp fhirmauit, 


DE MOL A. 
| I Mola lapis eft, unde molares lapides pro íngenti maffa € ponde; 
ἢ re. Ipfa uero in diuinis líteris hieroglyphicum habet fuum minime 
5] contemnendum. 
ΗΥΜΑΝΑ͂ VITE COMMERCIA. 
(rorem quí per molam humanz uita comercía fignificari uelínt;propte^ 
rea quod molz femper duz, atque alterius altera íta ope indiget, ut (ingulae 
opus nullum faciant: unde amícitíz no(tra necefsitudines appellantur, quod 
unícuic; neceffe (it habereamicum,cum quo fua confilia conferat,qui fe mutuo 
adiuuent,& alter alteríus officijs íubleuetur. V nde recte, V zefoli,dictum. Eu 
cheriuslocu Euangelij, Duz molentes ín mola, εὸ trahit, ut per molas utrunqg 
intelligatur te(tamentum (utar ením eíus uerbis quz perannorum millía in di 
fciplinze noftra traditione receptifsima funt, & maxime propría) quarum fcili 
cet molarum opera, labore quippe differentíum, ueteris te(tamentí tríticum in 
farínam,quippe pa(tum Euangelij,conuertatur. 


.. DE ARIS, AEDIBVSQVE ET IANIS 


Edením zdificationem íam ínccepturi,nihil príus quàm aras excítare ui 
£] demur admoneri, ut quod aufpicatum effe cupimus, à díuüm immor: 


Pierii Val. Ara. 


talium cultu príncipium affumat, 
DEI SAPIENTIA, 


S. tamen príus id explicuerímus, cur in díuinis Hebraorum literis aquae de 
petra profilíunt,Petra,inquit Philo;firmam Dei fapientíam demon(trat,un 
de firma identidem exhaurítur doctrína. Nam aquz pafsím ín díuinís líterís,ut 
fuo docuímus coómentario,ita pro difciplina accipiuntur,utapud ZLeyptios ros 
pluuíus,id quod etíam de manna pluuio in folitudineaffatim redundante po 
Íumus interpretari. Sed hzecalibi,nos ad Aram, 


PIE-PIASSO 


ἘΔ ueró ρτοείρμα eftarz fignificatio, utnoftrz erga Deum pietatis indíciu 
(it, precescp no(tras igne,ur ueteres opinabantur,internuncio ad Deum de 
ferat, Vndeapud Maronem, Tango aras, medíosqp ignes,dictum, quod inter 
humanam naturam € cceleftem,ignis medium íta obtineat, ut meríto díci pof? 
fitínternuncius. Materize autem adharefcit,& in fublime femper fertur,tanqua 
rerum omníum noftrarum conícíus, ínferiora haec ccclícolís maniífeftare uidea; 
tur.Híncfacrificiorum rítus eo tempore quo natura tantum lcges obíeruabanz 
tur,non temere inftituti funt, € pofteaquàm clarior illuxit ueritas, ignís íta faz 
crís no(tris adhibítus,ut fi abíqy igne Deo preces allegemus,uix litare poffe nos 


períuafum habeamus . Quod fi, ut alibilatíus difIeruimus, inferiora hzc ulla. 


nos fuperioribus conciliare poffunt, nihil eft quod maiore fit cum animo fi 
milítudíne, utpote quí &lumíne pollet, & illuftrat omnía, ac perínde geníos, 
ac Deum ipfum nobís repraíentare uideatur. Quamuis impia improbaq per 
ditoru Anabapti(taru factio tempore hoc,nó ignes modó,ritufdg facros omnes 
ín píctatís no(tra fignum exhibítos, extínouere perderecp conentur, fed & e 
tiam bonos mores, ipíumdj Dei cultum profanare aggrediantur , Dedicata ue 
ro nimirum ara facrificijs faciendis, & precibus allegandis, quibus diuüm ani^ 
mi nobis concilientur. Q)uí tamen efTet apud ueteres probatus facrificandi ri 
tus, pauci admodum prodidere. Deo fiquidem Deorum omnium fupremo, 
mente & íntellectu folo, fine fermone, fine fono facrificabat, V nde Crocodilus, 
quód elínguis eft, diuini filentíj ratione habita, cultus apud A eyptios.Spiriti 
bus & beatorum anímis laudes adhibebant, Cocleftibus matería conítantia, 
quz fcilicet (imilitudine aliqua ad eos facere uiderentur, ut ienem Soli, & hu 
iuímodí pleraque toto hochíeroglyphicón opere perquifita : malís uero demo 
nibus ne nocerent,uel ut eorum impuritas arceretur,libaminibus & nidore car 
nium faciebát.Ceterüm Αἱ σγρεῆ ueteres pecudibus aut fanguine placare Deos 
femperabhorruerunt,precibus & thure folo contenti. Adegerüt ueró eos Pto 
Iemzi,facra Saturni Serapidiscp fufcipere, quod facere coacti,fana eorum extra 
pomoería pofuerunt,quibus hofti de more mactari debebant, Quanquam il 
laudato Bufirídis exemplo, homines poftea immolari occeptum, ciim ís apud 
proxima Nilo loca tyrannidem occupaffet, | Sed quodadaras & pietatem at- 
tínet,ín nummís T. Alij Caefaris Antonini (imulacrum e(t utraq; manu pafla, 
ara appofita, cum inícriptione, P IE T A S. Manus porro paflz, utín Cynocez 
phalí commentarío docuímus, adoratíonem fignificant. In Hadríani Aug. 
idem (fimulacrum eodem habitu, ab cuíus uno latere ciconía adfi(tit, dequa lo^ 
co fuo: ab alteroara eft corymbis ornata:infcriptio, PI E T AS AV G. In 
nummo Diuz Augufte Fau(ting fimulacrum e(t;quod laua pallam fu(tentat, 

alte 


E 


Iaber Χ LX: 364. 


A alteraín igne, quide pulcherrime factaara promícat, libamina porrícit,cum ín^ 
Ícríptione, PIE T A 5. E(t &ara pofitaante fignum, ín cuius manu patera eftli 
bationi parata ín numo Lucillze: infcriptio, P 1E T A S, Eadem infcriptione píe^ 
tas iplain Antonini nummo dexterà exporrigit paffam, laeua ín (ubiectà aram 
libat. Illa porro paffa dextera, adorationis, utalibiloco fuo declarauímus, indi 
cíume(t. Supplicationes porro fieri folitze,aut ciim uota facimus,aut cum dam 
nati uotis,gratias agimus , Hincalíaeatque ali infcriptiones in nummiís inue 
níuntur,omnes tamen ad pietatem ipfam referuntur, fiue diuini numinís auxi^ 
lium íimploremus, fiue uota perfoluamus.  Inluliz Piz Felicís Aug.nummo 
fignum e(tIgua pallam ín ulnà fu(tollens,dextera in aram porríciens:inícriptio, 
VOTA PVBLICA.  Atin Hadríaninumo cernere e(t duo (imulacra, quo» 

rum ftatunum ipfius Imperatoris effigie, alterum laua palmz furculum tenet, 
dextera pateram offert Principi:infcriptiooA D VEN TVI AVG. E(t&Do 
mitíani numus cum ara € igne fuperaccenío,cuíus infcriptio c(t, PRIN CEPS 
IVVENTVTIS. Pulcherríma uero omnium quas uíderim ara e(t in ipfius 

B Cafaris Domitiani nummis, ín quoanfas illas, unde arze nomen nonnulli uo; 
lunt,apertifsime licet intueri. 

P RUO/JEV GUIV. M. 

Vifleueró aras apud ueteres,uti etiam nuncfunt, fanciioris afyli loco, nulli 
Es exploratum e(t. Híncapud Maronem Príamus, omníalía falutis fpe ab^ 
iecta,ad aram confugit,cuidixeratuxor, Haecaratuebituromnis. Ec Μ Tut 
lij dictum pro R ofcio Comcedo: Sícut ín aram confugitad huius domum. Et 
apud Terentium : Nemo te accuíat Syre, ne tu aram tibí;aut deprecatorem paz 
raris, Et Ouidius de Triftibus: 

Unica fortunis ava reperta meis. 
Pud Atheníen(es ara peculíaris fuit mife; MISERATIO. 
SE daciorisc de qua Papinius poéta,& La E —ÀCXUIE 
&antíus grammatícus, neq; no Apfinis in Rhe 
toricis memínere: & Plutarchus lib. de fuper; 
(titione,q&&u» βωμὸν eam appellat.In profugi; fa 
ne fignificaro V e(tam proara poniapud Xeno 

C phontem ínuenías rerum Girzecarum libro fe 
cundo:axseac ταῦτα ὃ Sex oed uris CUI Tb) ésta. 
Hac cüm Theramenes audiffet,ad V eftam fibi 
profugium parauit. Et (acrificalis ara V e(ta e(t 
Polluci, precipue uero quz in Prytaneo fuit, -—— 
ubi inextínctus ignis a(Teruabatur. Et triginta curíarum V e(ta collocata apud 
Diony(ium Halicarnaffeum antiquitatu fecundo, Tale quiddam & apud Tran 
quillum in Tiberio. 


EI, IANI COLONIX. 
Vodueróarz X 11. lani fimulacro adfculpi folítz: fint, funt qui ob id factu 
putent, quód lanus pomccería &aras duodecim Hetrurig colonijs (acra(Tcr, 
Alijarasillas X 11.ad menfium numerum dedicatas aíunt, quód lanus proanz 
nitempore fit Romanorum religione píngi folitus. Nam de 
CCCLXV.diebus,quos geítumanuumre 
ferret,alibi di(Ieruiz 
mus, 


Pierii. Val. Ara. 


RZ tundam zdem V efte Numa Pompilius 
Romanorum Rex cofecraffe fertur, quód 
eandem effe terrá,qua uíta homínü fuftentaret, 
crediderit. Eam pile formá efTe, ut fui fimili tem 
plo Dea coleretur. Pro eor ueró fententía,qui 
per Ve(tam nil aliud quàm puram flammáà in: 
telligebant, de (trongilari lapide, qui deam figu 
rz (imilitudine referretalibi diximus, 
ΝΣ ΝΘ VS. 

EZ mundo zedem ueteres ea qua confpicitur 

forma pofuerunt, mundumdj eam appella 
uere,ab eo mundo, inquit Cato ín comentarijs luris cíuilis,que Feítus citat,qui 
fupra & infranos eft. Eíus inferiorem partem ueluti Dís manibus coníecratà, 
claufam omnitem pore cu (todiebant, necp, nifi terín anno, patefaciebant, utait 
Atteius Capito, quippe diebus hís, poftrídie V olcanalia, & ante diem fextum 
Idus Nouembris, & ante diem tertium INon . Octobris : quos dies,ait Feftus, 
etíam religiofos iudícauerunt;propterea quód eotempore, quz occulta & ab^ 
ditareligionis deoru Maníum effent, ueluti ín lucem adducerentur, & nihil eo 
tempore in Repub.geri uoluere.Itaqs per eos dies non cum hofte manus confe. 
rebant,non exercítus fcribebatur, non comítia habebantur, nó aliud quícquam 
inRepub.ni(i quod ultima neceísitas admittebat, adminiftrabatur, V olcanalía 
aute antíqua monumenta ín Círco Flaminio x. Cal. Sept. celebrare folita co^ 
perimus.Inalijs,Fer. V olca. N. X.Calend.Iunías.Ibics N lítera diem nefaítum 
notat,apud Ouidium, Tubiluftría Volcano x 111, Calend,lun. 

ΘΙ ΟΜΝ ΕΙΣ 

(ees uero [)ῆ5, Aorippatemplum rotundo ambitu Romz dedicauit, 

eacp de caufa Pantheon appellauít:in quod quidem mínus quàm ínalía ue 
terum monumenta fzuijt ipía uetuftatis iníuría: idc nunc Virgini Deiparae 
dedícatu,magno mortalíu concurfu ínuifit,S ab ea qua factu e(t forma, nomen 
habet.Sane Auguftus Cafar, qui templum id excitauit, licet Agrippae inícribi 
dedicatione ipía uoluerit, nulla cómodiori forma deos omnes complecti pote 
rat quam orbícularí:de qua quoníam alibi dicturi fumus;ulterius nuncde figu: 
ra huiufmodiloqui fuperfedebimus,fi tamen id dixero, Aríftotelis dictum effe, 
ueteres gauiíos dijs templa rotunda fpecie dedicare, cuiufmodi fane multa R o^ 
mz fupereffe adhucuel magna ex parte diruta,uel noftra pietatis dijs inftaura^ 


ta confpeximus. 


ICPASONIEVASSS 
Ano contrà,templa quadrata fpecie dedicari folita quatuor quippe pilis, quae 
totidem fornícibus iungerentur, peruíoscpà frontibus quatuor aditus pate 
facerent, qui tamen ín prímario Iani templo folenni facro pacis tepore claude 
bantur. MENSARII, 
Rantautem & alij Iani,in quibus trapezitarum menfz,ubi mercatori con 
uentus, &C omnium quz ad rem pecuníaríam pertínent negotía tractabanz 
tur;de quibus Horatius: 
Octues ciues quarenda pecunia primiim, 
Cartus post nummos hoc lanus [ymmus ab imo 


Cerdo- 


E 


F 


Liber X LI X. 365 


Perdocet ac vecinunt iuuenes ditata, fenes , 
Lauo frfbenfi loculos,tabulamq, lacerto. 
Huiufmodi generis edificia pluríma R.omze erant,nunc unum minus dírutumi 
in V elabro perdurauitíuxta edem quz D. Georgio dedicata eít, 
PAX, BELLVM. 

V'od uero lani templum ín nummis habetur, quadrata & ipfum fpecie, fcd 
BER es e & foribus praemunitum, ipfi tantum Deo dedicabatur. 
Claufum hoc,pacem indicarezadapertum,belli tempus, nó tam ex V irgiltj car^ 
míne cantatifsímo, quàm etíam ex nummiís paísim ín conípicuo eft, Sed illud 
pracipuum numifma tum opere tum ctíam infcríptione fpectabile, ín quolegi/ 
tur, PACE P. R. TERRA MARIQ. PARTA IANVM CLVSIT.Fuít 
ucro ís,ut ex alteranummi parte habetur, IMP. NERO CLAVD. CESAR 
AWG. ΘΕ ΕΝ R.BPIDPSIPR 
LAS ctíáatqpalía templorü exempla muL EE DEDI NU a 

tífariam ín nummis habentur, quz profe 
qui ad faftidium potíus, quàm ad delectatíone 
inclínaret.lllud dícam, in nummo cuíus infcri 
ptíoeft, DIVVS AVGVSTVS PATER,ab 
altera parte legi PR O VIDENT. ldem tem: | 
plum eft ín Imperatoris Conftantíj numo,cu | 
ius inícriptio e(t, PROVIDENTIA AVG. |f 
SALVS. IVNO. DIVVS. 
T Domitiani numis templü e(t SAL V TI 
AvGvsTIinícriptu.In Volu(iani, Deaín 
delubro fedens cum infcriptione, IV N ONI MARTIALI.dequibus dícere 
hic nullum eftoperzpreciu.INecg ueró ueteribus tantu Dis,fed & ijs quos apo^ 
theofi confecrabant, templum etiam dicare mos erat, ut uidere e(t ín Antoníni 
nummo,in quo templum eft cum infcriptíone, DIVO PIO. 
SVBDIALES QVIBVS. 
ji pls uero zdíum facrarum formaantiquítus pro conditione numinis zdiífi 
cari folíta,quare ex ipfa (tatím dis facie numínis qualitas intellieebatur:Io 
ui fiquide,fulguri,ccclo,Solí,& L'une, fubdíales,ut Vitruuius monet,zedes,que 
erac ὕπαιθρα dícuntur,aedificabantur,quorum numína,pote(tates,uimdj ac ef^ 
fectus omnes fub dio fpectamus. 
DORIC£ QVIBVS. 
ji midibon autem, Marti € Herculi numinibus, ut ídem ait, uirtute ipfa me^ 
morandis, edes opere Dorico erigebantur,nullís quippe delícijs,neqg [αν 
fciuioribus lorumacfoliorum ornamentis,necs denticulatis coronís,ac guttu^ 
latís metopis, fed rudi ac hifpido potius afpectu, qualis dignitas ín uiris expeti^ 
tur,à peregríno omni cultu aliena. 
CORINTHIAC/& QVIBVS. 
A T Veneri, Florz,;Proferpinze,& fontanilibus Nymphis,numínibus quip 
pe delícatioribus, ob mollitiem atqsnequitíam Corinthíacz co(tituebane 
tur,genus quidem zdificij tum gracilitate operís, tum florum acfoliorum laící 
uia, uolutarumds multiplici perplexitate, triglyphorum,acalío: 
rumornamentorum uaríictate uífuadmodum 


delectabile, 


Pp 


Pierii Val. Columnz. 


IONICX& QVIBVS. 
T2 uero, Diane,ac Libero Patri, ceterísg eiufdem ordinis numinibus To 
nici adhibebant opus,medio quodà ínter Dorícu & Corínthiu temperamen 
to,quíppe quod neqs horroré & au(terítate ipfa operis fimplicitate prz fe ferat, 
necp quide eneruatà illam mollítié ex tot ornamentoru luxuría comon(traret, 


DE COLVMNIS. 


535 Eque quidem templa tantüm, uerüm etiá columnz n6 fine myftico 
"ip! aliquo intellectu fieri confuerunt,quarum & caufas & rationes retuz 
WE. liffenó incongruu uideatur: fiquidem haec haudquag funtab gy 
| ptíacis inuentis difsimilia,dum alíz firmíitudinis,alie rei praeclare ge 
(tz, famae lupra mortalium conditionem adufq; ccelum attollendz, alíae ca^ 
ptiuitatis,alía profligationis,alíz opprobrij fint indicía, 


T E'RMSE'N-V S: 

iv vl antiquifsímü fuit per columna terminum fignificare, quod colu^ 

mellas in termínís ponere mos fuerit. Híncregionü multarum fines termi, F 
noscp columnas appellamus,;ut in Hifpania Herculís:eo ením ufq; &imperium 
&labores ille fuos extendi(Ie fertur.Eodem modo ín Afríca fub Atlante monte, 
& in Afiaad Euphratem fluuiu, & fupra Armeniam termínos Romani Imperij 
columnas díxerut : & co fignificato Atrídes Protei Vlenelaus adufq; columnas 
exulat, apud V ireilixlegas, quod pro X gypti finibus pofitum notat Seruius. 
Ls fepulchrís uero)neqgnon monumentisre/ | GL oRIAE SVBLIMI 

liquis columnaru ratio fuit, ut cuius nomíni T's. 
dícatz effent, oloría fupra caeteros mortales at — 
tolleretur . Hinc illa Enntj de Scipione uerba: 
Quuantá (tatuá faciet populus R omanus,quan 
tam columnam, quz res tuas geítas loquatur. 
Hinc ín argenteo nummo uideas columná, cuí 
medieancile affixum e(t,urna in fummo fuper: 
pofita,duabus hínc &índe laureis appenfis,quà 
Senatus Diuo Auguíto V efpafiano decreuit. |— 
Sedut reliquas przeterei;duze adhuc R omae ui, [ἘΞ 
funtur,quz Romanz potentiz atq; íplendorís 
teftimonium faciunt, Traíano una;altera Hadríano erecta, ad fummam quaru 
altitudine, quae admodum excelía eft, per interiores gradus coclítís ín modum 
circunductos comodifsimus cftafcenfus : n6 enim in re tam omnibus obuía no 
bis ímmorandumeft. ^ Decretz autem in columnis ftatuzà Senatu pleríígg 
fuerunt,quos enumerarenoftri nó eft inftituti;zrerum enim que tractanda funt 
multiplicitas,breues nos efTe cogit.Illud admonuero, quod apud Plíníum legi 
tur,fenatum Gralbze ut prímüm lícítum fuit (tatuam decreuiffe roítratae colum 
nz fuper(tantem, placere nonnullis ut ftríatae legatur. Antíiquam autem efle ce 
lebritatem (tatuarum ín columnis, ex eo manifeftum, quód C. Menenio fupra 
columnà ftatua dicata eft, qui Latinos prífcos deiecerat unà cum Camillo colle 
σα, πα res,inquit Líuius,rara illa etate fuít.Et illa adeó celebris Tra 
iani columna coloffum habuit fuperimpofitum, 
cuius rei fidem faciunt eius 
nummi, 


DE 


Liber X LI X. 366 


DE QEFELTISCIS. 


3 Orumloco Αἰ eyptij fuos erexerunt obelifcos, & Cirzeci ἄξιον ὀξελίσκε 
dixerunt, cui maximi quiq; honores deberentur, INon ineptum au2 
ἡ tem fuerit animaduertere, A gyptiorum (tatuas, qua antiquitate fa^ 
CARS S piunt;gracilíores efTe, & truncis oblongís propémodu fimiles, quod 
quidem non e(tartificum uel (tuporí ucl imperitíae ímputandu,fed eoru potíus 
dilícentía ftudiumdg confiderandu, quippe qui ita facerent, ut díuinitatem mi 
nime corporatam efTe oftenderent, πᾶτε Euphranor pictor, idem fictor no 
mínatíísimus, quem in omni fpecieadmirandum perhibent, nó ita forté repre 
henfioni obnoxíus,propterea quód in uníuerf(itate corporum exilior fuerit, ca^ 
pítibusartículiscg grandíor, cüm 15 praefertim primus dignitates, ac heroum íri 
fignia dicatur exprefsifle. 


HER O'ES, 


Ss quoníam in Heroas incidimus, id minime difsimulabo, quod Romant 
Graecos potíus quàm Αἰ σγρτίος ímitati;herou (tatuas, & eoru qui bene de 
| repub. meriti effent,eo maiores faciebant, prout eos maiori honore dignos arbí 
trabantur:de quo apud Macrobium. Hinc íocofum illud M. Tulli dictu in fra 
trís (tatuam: nam cüm in Prouíncía, quam ille rexerat, clypeatam eíus ímagine 
confpexiffet ingentibus lineamentís uíqs ad pectus de more píctam, erat aute 
Quintus (taturz paruz, Frater, ait, meus dimidius maior eft, quàm totus , A^ 
pud Vireilia uero Dido cüm uoluntaríam mortem excufat,quafi ea omnía ab^ 
foluiffet officía quae à fe exigi potuerint, nihili à fe ulterius expectari pofle, 
quodad apotheofeos gloríam pertíneret,ita Íecum ratiocinatur: 

CIxi, e quem dederat curfum fortuna, peregi, 

δὶ nunc magna mei fub terras ibit imago. 
Curueró magnam fperet,enumerat merita: 

Urbem praclaram [flatuiymea menia vidr, 

ζ μα virum prnas inimico ἃ fratre vecept. . 


Oppida autem condere, inter ingentía ea facta recenfetur, propter quae Romu 
lus&L'iber pater, &cum Caftore Pollux, Deorum in templa recipi meruerunt, 
utapud Horatium , Cüm ítaqg maiores iufto (tatu uita functis fieri folitae εἰν 
(ent, Onirocritz, qui, ut fzpius oftendimus, hieroglyphicis adhaerefcunt, ubi 
quís fupra humaní modi ftaturam fieri fe magnum conípexerit per quietem, 
mortem illí pracfagiunt affuturam : & quí filium paruulum ad uirilem magni 
tudínem imagínatus fueritexcreuifle , eíus identidem mortem expectandam. 
Hinc Vireilianum illud fuper oblata uifui defuncti corporis anima; Et nota 
maior imago: nempe quód corporeis clauftris ueluti praclís exolutaaníma poft 
mortem latíus dilatarí uideatur, Sedenim illa de honoribus ορίπίο & ueríor 
eft, & probabilior. 
CHRARIST;I:;;VLICTORITX 


{ mínime prztereundum,fextidecimi pfalmi infcríiptíionem apud Girecos 
cffe ςηλογροιφία: alibiaureum infigne Dauídis, ubi interpretes antíquorü repe 
tunt morem,quí columnas,imagines, aut (tatuas ijs quí ftrenue feliciterd mili 
tiam exercuifTent,erigere confuerant.Id ueró laudis uictori 
Chri(to attributum, eo pfalmo 
declarari, 


Pp 31 


Pierii Val. Columna. 


Pudautores Grecoslocum Athenis fuiffe ΡΚῸ rATRIA OCCISL p 
Pes Ceramicuappellatu, columnis unde Ξ T ICTEAC 
cunqr frequentem, qua ín eorum memoríam e; | ἦν , " 
recie erant qui pro patría pugnando cecidiffent, f A | 
inícriptione adíecta quo quis prelio oppetijffet. 

QIEARITAS EX POEEARVM 

SCRIPIES. 
B ndarus Tímarcho Ziginetze INemeis: 

sot Ao θέμιν πα eos Ms AvxoTópaw. 

Ponatur alte [lrutta]axo. Candidior pario columna. 
Vbi ínterpretes per columnam poéma íntellí 
eunt. Nam (tatim fubdit ipfemet poéta, quantum clarítatis addant poémata 
in prac(tantis alicuíus uirílaudem elucubrata. 

A ELESLTIL.A. 


"ES Argiuz poétíca facultate celebri, galeata ftatua;erecta eft in colum; 
na,libris círca pedes adiectís,utalibi díxímus, quod maribus Argiuorum, E 
qui prodierantad bellum,ad unum caefis,fceminas armarit,& contra hoftes edu 
xerít,coscp urbis diripiendz fpe profectos retrocedere coégerít.Exemplum mu 
liebrís uirtutis inter paucifsima fzpe comemorandum, 
loe uero eloquentig magiftro ftatua in co ISOCRATES 
lumna decreta eftab Athenienfibus, quód ον 

cto íam & nonaginta natus annos,ab in(títutio: 
ne nunquam ceflauiffet, 

A.P. OD QUA G Y DEMIS: 
C? nfpicuz fuerant apud Cirecos columnz 

iquzdá in coniformá definentes, quas ante 
Lores erigebát Apollini lacras,utueró quidà di 
cunt, Baccho,ut plerígsalfj,utriqg: nam ídem u^ 
«τα numen effe,o(tenfum alibi. Hínc Apolli 
nem Horatius Agyíeu nuncupauit. Eas nonnul 
liaras uocauerunt;fed columnarü omníno habere fpeciem non inficíantur, De 
hísapud Sophoclem: 

]gnibus odoris av Mgyiene nitent, — Suffu balantes myrrha lachrymas barbaro. 
Sed cur non Girecos potíus uerfus apponimus? F 
λάμπάδ᾽ &yutóe βωμὸς ἀτμίφων πυεὶ σμύρνες soc Aue βαρξάρας δ) οσμίας, 

Ea ueró de caufa Δογίειι5 dicebatur, quod hw 
iufmodi columne in copítalibus uícaneiscp utjs 
erigi confuerunt: yu ením uíze quae ab utracg 
parte exitus habent. 

Xcogitatz etíam funt columne trophaeorü 

uíce,quae uíctorià oftenderent, cuiuímodi 
portícus cognomento Períica Lacedaemone ui 
Ífebatur,uictorig illius index, quà Paufanías A 
gefipolidos filius cofecutus eft Platao praclio, 
ubiparuamanu ingentes hoftiu copias profliga [3 
uit, ín cuius przclarífacínoris memori (tatuas 
habitu Perfico pro columnis porticu fubiecere. 


ie We 


VICTORIA DE PER- 


RON 
E UN 
Es 


" 2 ὭΣ 


E2777 


Liber X LI X. 367 


CARYATARVM OPPROBRIVM, 
Imilein Caryatas Peloponnefi populos exemplum edítum,quoru mulieres 
matronalí habítu, (tola quippead pedes ufq demiffa;in captiuitatem abdu^ 
cic funt,uírís príus ad unu czefis,totius Girecíz ín eos conípiratione facta, quod 
Perficas partes aduerfus Girzcíam fecuti effent. Hiftorii in exemplo pofuit V ἱ, 
truuius, BJECEtE; V. M. 

Liqua etíam columna belli (ienificatum habuit, ut quae Roma olím erat 
Ad Bellona templum, fuper quam,quotíefcunq; bellum cuípíam índice 
retur, haftam íaciebant,eíus fcilicet omínis caufa;quód fpes efTet per huiuímodi 
fufceptum bellumauthoftes à finibus fummouendií,aut ultra przcícriptos fincs 
imperium proferendi.Ea autem columna Dellica dicebatur. 

Nueníire eftíin nummísaliquot columná ad SECVRITAS. 
j| ze addità,utineo quem IM P. C & S. 
VAL. HOS. MES, QVINTVS AVGV^ 
STVS cufit.Ibieníim muliebre fignu molli & 

B eneruato habitu ftans, laeua columella innitit, 

dextera palma furculum tenet fupra uertíce ex 
porrectum: infcriptio, SEC VRITAS AVG. 
Quz quidem fpecies cim forte antiquitus fieri 
foleret,facile credendum purpureos T yrannos 
híncab Horatio dictos, 

JAtetuere Fortunam Tpiuriofo ne pede proruat, 

Stantem columnam, | fta tta pr degciantur loco. 

ESDIRSOMAI FAST 1 

N2^ uetu(tiísimu omníno columnarum inuentum ad firmitatem fuit, que 

pracfertím uíriles appellata funt, quas alio mox uocabulo, uti fuperius di 
é&tum, Doricas uocauerunt. Nam cim CGirzci olím in colonías misi per Afiaelo 
ca Caribus finitíma regionibus quibufdam occupatis edem Apollini Panío^ 
nio zdificare (tatuifTent,nullacg adhuc efTet fymmetríz proportio, nulla dímen 
fionís norma,cómentíi tamen funtà pedís menfura, quz fexta pars eft uirilis cor 
porís,columnas dimetirí, rati (ic firmitatem zdificijs duratura appofuiffe:eascg 

C columnas nudas,fine ullo prorfus ornatu,ut uírilem omníno fpeciem pre fe fer^ 
rent,erexere,autor V íitruuíus. Sedenim & ín díuinis líterís colüna pro firmíta 
te accepta,ubi prophetico ore dicit Domiínus,Eeo cófirmaui columnas eíus,de 
terra loquens,non utíq; quód eam columnis fubnixam effe diceret, fed uirtute, 
quz terram ín medio rerum omníum fitam fuffulcit futínetdg, per cam loquen 
di figuram fymbolícam,íeu dicere mauís hieroglyphicam,nobis índicauit.Eam 
utícg firmitatem columnas appellari Bafilius etíam ínterpretatur,&alíjs fxpe lo 
cís ín(trumenti ueterís eodem fignificato columnz accipiuntur. 

MVLIEBRES COLVMNXKE, 
Vm uero Díang etíá edem con(truere uellent, oracilítatem in columnis ad 
muliebrís corporis effigiem comenti funt, eascs octaua parte crafsítudinís 
produxere,fpíra etíam pro calceo fuppofita,capitulo uolutifd uti capillamento 
concriípatís, atcpalijs muliebrem mundum referentibus ornamentis additis, 
VIRGINALES COLVMNXEX, 
LAE hís uirginales etíamnü columnz,quz Corínthíz nuncupatz funt, 
& gracilitate & ornatu propter etatis tencrítate, & hílaríores,& uenuftío^ 


Pp s 


Pierii Val. Mutili. 


rcs, Puella fiquidem & fumptuofius,& magnificentius ornari folent,quàm ma D 
tronz, quas cum uíttís (tola fatis deceat ad honeftatem. Neq; negarím, fuccre^ 
Ícente ín dies hominum diligentía, alijs atcgalijs dímenfionibus columnas ex^ 
cidi cceptas. 
CALA' L-HVS'CERERKIS; 

Bíeruatio calathí,quilocorum ubiq; Cereris capiti fuperponitur, de quo 

multa in alio comentario, cur id facere confuefTent Αἰ eyptij, differuimus. 
Effecitítídem utcapítula in calathifcorum effigiem columnis praefertim Corin 
thíacís fuperaddi placuerít,quamuis Greci omnía fuís inuentis libenter adícri 
bunt,& Callimachu quendà cognomento Catatechnon predicát, qui genus (ἃ 
capituli prímus excogitauerit,uerifimili etía fabula, utad confingendu felícifsi/ 
mifunt,adinuenta:Mulierem quippe Corinthiá quandá, amiffa filia corpus fe^ 
pulturze mandaffe, ac fuper tumulum calathum rebus ijs oppletum,quibus ma 
xime nata dum uiueret,oblectabatur,ftatuiffe;atcg demum tefta íuperímpofita 
coopertü relíquiffe : accidifTe uero ut calathus ille cafu fuper acanthi radice ibi 
nata infideret,quare uerno adueníente tempore gramen íd pullularet,&calathu E 
folijs primüm amiciuerít,mox & floribus ornarit,cumcqp cauliculí procreíceret, 
obftaculo fuperftratz teftae concuruati, capreolos ín uolutarü fpeciem compli^ 
carunt:quo quidem obferuato, ingeníofus faber uenu(tam eam capituloru fpe 
cíem meditatus fit omnium applaufu conformare, Cómentum quidem hoceo 
fauorelegentíum exceptum eft,ut archítecturae magi(tri (ine ulla prorfus conta 
tionc illi afTenfifle uideantur, 


DE MVTILIS. 


ἘΠῚ Bíeruare etíam eft ín omnibus fere ueterum zedificijs imagunculas 
à quafdam nuncuirili,nuncbouilla,nuncalterius anímalís facíe,quae 
ái ucl mutilos, ucl coronas (u(tentant. Idab A gyptiacis inuentis non 
c omninoalienum (uo legitur fignificato, 
"ARECHEESANIS E 

IN quantum ad humaná pertínet effigiem, Atlantem, totius quippe pon 

deris patientem,id Gienificare dicunt:&huiufmodi fuftentacula nimirum à 
Grecis Adlantís nomine nucupant, qua curà Latínís telamonas uocari nónullí F 
dicunt,& antiquis architectoribus, € nobís íncompertum eft: ἢ quid tamen az 
riolari lícet, τελαμῶνας (cimus efe lora, quibus fuftinetur clypeus, quibuscgbraz 
chíum infertatur,atcp etíam uínculum, quo enfis uel appendiítur,uel manuí n6 
nunqua,ne uehementiori aliquo excutíatur íctu,adallieatur: quare crediderím 
à fuftentando defumptum nomen: ricos enim, muon καὶ τλίώαι eft, quod pati, 
&tolerari Latíni dicunt. Illud fuper Aclante uulgatir, geftare eum humerís uní 
uerfam mundi machínam,de quo Varo: 

Uhbicelifer atlas — oem humero torquet Hellis ardentibus aptum. 

Indc ícilicet fabula coficta,quod is omnium primus Solís & Lunz curfus,fyde; 
rumd omnii motus, ortus & occafus,certa quadam moueri lege deprehendit 
fe credítus,eacj diligenter obferuata, mortaliu ufui promuleafle.  Quódueró 
pro Atlantibus bouilla etíam capita fieri folíta dicebamus, uidimus id apud Me 
linos Romac:habet ením Petrus compater meus bouillü caput aheneü quatuor 
circíter unciarum magnitudine, pulcherrime fabrefactum, eo geítu ut aliquid 
omníno fu(tentafIe uideatur,de quo tamenalibi diximus, 


o 
o 


DE 


Liber XLIX. je 
DE JPERUBEBENIUDIG S VLO. 


NI Vandó uero in heczdificiort opera prouccti fumus, quid fibi ue» 
δὴ lítetíam Perpendiculum explicemus. 
JU"DIFIGATIO, VEL ΡΘΗ Εν Μὴ 

RISE A Edificatione, ucl pofituaut co(tructum opus,per id appenfum 
linea,libratumd,denotabant. Nullo enim pacto erigi poffent zdificia, ni(i facie 
rum angulorumdp rectítudo per perpendiculorum indaginem exploraretur: 
eacp praecipua e(t obíeruatio in zdificijs moliendis, ut (tructure omnes perpenz 
diculorefpondeant, necp proclinationes, ut uocabulo utar V itruuiano, in par^ 
tem ullam habeant. 


RECTVS TENOR. 

Ranfit & ad res alías id fignificat, & ad perpendiculum amufsim adijciüt, 

cim quíd undecungi € quoquoueríum delibratum directimue fignificare 
uoluerint:utríufqsením munus e(t, ut iuftus tenor, ipfacp rectitudo adinuenia^ 
tur.Sed perpendiculum in js deferuit;que furrigenda funt:amufsis,& planís & 
obliquis, X omnibus ἀσπίς uniuícuiufqs corporis lateribus, per quae recta li 
nea fuerítdeducenda, 

DE CARDINE. 

«8 D fabricam omnino pertinet cardo : quare fi quid fuper eo dicendu 

JE Wl lit, hoc potifsimum loco differendum. 

x " 4 AVTORITAS VEL SVMMA,. 

ἘΞ 5555: Has uero fignificatum ab eo munere, quód in ualuis, oftijsdg 
fu(tinendis pra(tat, ita ut nunc dignationem, nuncautorítatem, nuncrei fum 
mam fignificet, ex arbitrio fcilicetaut mínifterio cuius res unaquzqp pendeat, 
cuicgrerum pondera innítantur.Hincín litibus & cau(is tale aliquid appellatur 
cardo, à quo fcilicet tota perfuadendi ratío pendere uideatur, quóue omnía con 
geruntur argumenta (ity (tatus ís, círca quem tam rei quàm accufatoris cona» 
tus omnis undecunqp exerceatur, 

GARDINALES'SACERDOTES. 
Abet& pietas noftra dignationis gradumà cardine nuncupatum . INam 
uelutí cardines ín oftíjs admittendi excludendicg arbitri uidentur, ita illi 
admiíttendorum exigendorumdp operum, quead Chri(tianam faciát pietatem, 
conceffamq (ummo Pontifici autoritatem poteftatemds tuendam, autores ho^ 
norificentiísimi perhibentur. Fratres hos appellat Pontifex M. decretad; om 
nía, lcgesdg ín comitijs iftius ordínis perlatze, de confultatione eorum, tametfi 
omnía per fe pofsit,(ancire fe profitetur.Is enim honos εἰς habetur, 
ut huiufmodi fententiarum rogatíones ín acta 
Íumma cum fiderefe: 
rantur, 


Pp 4 


Dierii Val. Palma. 


PIERIVS XWATLERIANVS.AD HDIERONY-P 
MVM FRACASTORIVM, DE IIS QV/£ PER PALMAM ET 


Laurum fignificantur, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS 


tulamur. 


DE 


Liber L. 369 


ΒΕ ΝΑ: 


ΕΞ 3975 ALM & fienificata plurima traduntur, quoru przcipue qua^ 

ἜΘ E28 Y23 tuorex grauifsimis autoribus feligere uilum eft: quippe anni, 

ey b. à menfem, iuftitíam fiue zequalítatem , atcp uictoriam : quorum 

i n (d fignificatuu caufz diligentius examinanda funt , Reliqua, ut 
: τ " $8 pore manifeftiora,fponte, nulla folicitata cura,prouenient, 


4 -* 
2 ει a rid ÉL 
S E— 


wed ANNVS MENSISQVE. 


a 


Aufzx ueró cur annu Palma (ignificaret, tris effe perhibentur,eacdpomnium 

prima, quód fola omniu arborum per ortus Lunz fingulos, ramos fingu; 
los progenerat. Atqpita etíam fignificatum menfis obferuauerunt, ut per fingu^ 
- Jos Palma furculos, menfes totidem adnumeraret, Par itacput fiannus exprimí 
debeat, Palma duodecim ramís predíta figuretur. Sedenim,etíam fi haec no ad^ 
fuerit curiofitas,annum omnino fignificabit, ucl quantum ad meníem attínet, 
quód ín ofsiculis eius ea maxime figura expeteretur quz lunata effet , quà con. 
tra fafcínationes pollere plurimüm arbitrabantur , LLunam aut maxímé cauam, 
qualís e(t cüm octo & uiginti dierum numerü expleuit,cornibus fcilicet inferne 
deiectis, menfis indiciu effe in ccele(tibus loco fuo dictu. Díanacp ipfa apud Ho 
meru Apollinis hymno,menfis & anníarbitros paritura, Palmà amplexata de^ 
fcribitur. Altera caufa e(t,quod Palma,uti Babylonij tradunt, referente Plutar 
cho,trecentas & fexaginta utilitates mortalibus elargitur,ideocp anni (imulacrut 
& infigne:totenim diebus annus con(tat, íntercalaribus quincg, de quibus ín 
V ulture,fubductis, Alía ratio eft,quód Palme fatus quatuor ex lignis, fiue offa 
ca maluerímus appellare,que, uti pauló ante dictu,in eíus fructibus ínfunt,fierí 
folet,qug bina iuxtà copofita fubter,binadpíuperne colligant;pronadj omnía fe^ 
runtur,quorum índe radíces amplexu mutuo conectuntur, atqy ita primí ortus 
promifcui coalefcunt, & unus ex cunctis caudex cóficitur. 

Annus quoqfolaris quatuor qualitatibus conítat,que tamen íta mutuo con 
nectí uídentur,ut fallente de die in diem qualitatis ipfius mutatíone,unus quafi 
caudex fierí uideatur, 

TEMPORIS DIVTVRNITAS, 
N25 difsimulabo quafi  s«54»e^s, quod Quuíntíus Cirzcus autorafperunmi 
quendam locu, &admodum editu,fuperatudy perdifficilem ponit,in cuius 
uertíce Palma confurgat,cuius in cacumine infideat uirtus:ex montis uticp afr pe 
ritate labores uarios,ex Palma temporis, ut Hefiodi interpres ait, diuturnitate 
innuens , INon enim putabat quempíam ad perfectam alíquam uírtutem per^ 
uenire poffe, ni(i per labores, quos diu toleraflet. Temporis autem diuturnitas 
quo conuenientíus figno figuretur, quàm periíd, quod anní & menfis habe: 
tur hieroglyphicum adeó manife(tum:zSententià hanc íta (ibi defumpfit Quin 
tilianus : Definit in aduerfa niti qui peruenit ad íummum, fcandenti circa íma 
labor eft, Quod nos in adolefcentía ita retulimus: 
Incipit oppo[itampedibus qui repere molem, 
Exim fuperat rande labore gum. 
Ut tenet aerei placidifama culmina montis, 
Languida felici membra quiete leuat. 
P aflus amaritiem rigide radicis acerbam, 
JAtlliculi glutit dulcia mella faui. 


Pierii. Val. Palma. 


Hoc füphia aperioris ter Superantule pergar, D 
Zummodo post fellis pocula nett ar habes. 
AW LO. V AUT META UA ES: i 
ἦν Equalitatéucró ea de caufa fignificabat, quod cirm ínitío Solí dicata fuerit 
ante laurum,erauifsimi autores afferunt, & Phecbum & uictores hac,non 
alia quapiam arbore coronari folítos.C)ue cim zequale efTet uíctorum omnium 
pramíum, aqualítatis inde fymbolum affecuta e(t, Sane Plutarchus & Paufa 
nías autores funt, Palme precium, qua multis ín certaminibus uictores zeque co 
ronarentur,à T hefíeo primüm in(titutum,cüm à Creta reueríus in DDelum appli 
cuiffet,& Apolliniludos edidiffet.Síue ea de caufa (it excogitatum, quod arbor 
ca folíjs (it maxime aequalibus, ideoqp uictoribus coueníiret,quod zqua corum 
lausatq; premium eflet, 
Τν S 711 A. 
Ructum praterea reddit pari cum folijs aequilibrio,,atcp hinc fuftitià fignifi 
cari uoluerüt. Praeter hecincorrupta e(t Palma materies, ac propémodum 
(πῇ neícia, perinde ac decet incorruptos effe, necp unquá temere flectialiorum E 
quorunquá arbitrio, iuftítíze admini(tratores.Folía demu,nifi ui tollantur,nun 
quam amiíttit,quare illam congruenti epitheto ἀέφυλλοκσ, atcp etíam ἐμπεδόφνλλοκς 
appellauerunt,cüm & laurus, & olíua,& myrtus;acaliae quaedam, quibus eft pe 
rennís foliorum uiror, fuccrefcentibus alíjs priora decutiant. Eademd; immo; 
bilítas expetiturin iu(títia, Quod ueró ponderibus re(iftat,& in aduerfum in^ 
cuructfacere ide ludices debet, atq;reluctabundi, (eductores pellacescs omnes 
detrectare,necg muneribus,neqp uiolentíze cedere, In hanc fententià Leuitico ce 
lebrandis ferijs X v. menfis feptími,Palmaru furculos,quos Graci fpathalas à 
eladij forma uocát,legislator fumendos pracipit. T'heologi per eos iuuenefcen 
tía iuftitia: germina interpretantur. lu(tus enim, ait Píalmographus, ficut Pal 
ma germínabít,propterea quódnihileft inuniuería Palma,quod refpui debeat, 
íta totaab íntima medullaadextremu ufq folium humanz necefsitatis ufibus 
e(t commoda,iddg multipliciter, perinde ac ín ijs qui iu(te uíuunt nihil reperias, 
quod non undecunqy utile (it ac cómendabile, 
SI OX 
NIE quidem ea de caufa tantum Palma Solis hieroglyphicum eft, quód F 
anníuiciísitudines referat,quantum quód figuram folarium radiorum imi 
tarí quodammodo uideatur . Vnde facerdotíj ueteris autores, qui, ut Pro 
clus aità rebusapparentibus fuperíorum uirium cultum adinuenerunt, ab hac 
fimilitudine folare quid ín Palma efTearbitrati funt. Et apud L. Apuleíumle 
eas, my(tico eo facro quo ínitíabantur Ifidi,caput,ad folaríum radioru fimilitu 
dinem oftendendam, Palma candída folíjs in modum radiorum profiftenti 
busredimitum. 
VIG: OmIM. 
I&oríz demi in Palma fignificatu,ex nummiís,picturis,fculpturisc omni 
bus uniuer(z iam plebecule manifeftu e(t.Ead elocutio toties ufurpata Οἱ 
ceroni; Docto Oratori Palma danda eft. In quadricisqui Palmà primusaccepe 
rit.CQQuà Palmá utinam díj ímmorralestibi Scipio referuet.& fimilia. Et caufam 
multi prodidere, precipue ueró Plutarchus Sympofiacón octauo, quá etíà po^ 
fuerat Ariftot.nempe fi fuper arboris eius lignu, magnu quantumlibet pondus 
ímponas,Palma minime deorfum cedit,nec infrà flectit, fed aduerfus podus re^ 


furgít 


Liber L. 370 


A furgit S furfum nititin contraríü fornícata. Eadg de caufa in certaminibus Pal 
mam fignum efTe placuít uictoriz, quoniam, uti dictum cft, ingenium eíuímo^ 
dilígno eft,ut urgentibus prementibusdj non cedat. V idere ucro e(t Palmam 
caudicibus furfum uerfus collectis in nummo lINeroníano,ubi ídem ipfe aprum 
impetit ueru, uíctoríze nímirum, quam de confecta fera confecutus effet, hiero^ 
olyphicum.BEtfelícis augurij caufa Auguftus Palmam inter íuncturas lapidum 
enatam ante domum fuam, ἐπ compluuium deorum Penatíum tran(tulit, utqg 
coaleíceret magno opere curauít, Caefaris factum fecutus, qui ca(tris locum ca^ 
piens, inter fyluas,quas cxdebat, repertam Palmam conferuarí ut omen uicto. 
riz iufsit. Ad haec Caefaríanze uictoriae aduerfus Pompeium in Pharfalía prxlío 
comiffo T'rallibus Palma oftentum dedit, exorta repente eodem ferme tem po^ 
re, quo hzecgef(ta funt, penes Cav(aríanae ftatuz bafin, qux ín templo Victoriae 
dicata erat: quamuis omnís circa ftatuam locus natura folidus, & duriísimo la^ 
pide in(tratus effet.atqs huius generis oftenta multaapud ueteres memorantur, 
Mlinime ueró pratereundus e(t nummus zreus cum ingenti Palma, eadj dacy 

B lis fcecunda,cuius infcriptio e(t, AL. €. qua dubio procul uictoriam Alexari 
drize Αἰ gyptíacz fignificat:quod ut magis explicetur, ab altera facie fpica eft cà 
inícriptione, KAIZAPOZ, 

IV b & A. 

Efumuntur híetoglyphica plerüqgà rebus quas egregie aliqua rcgio ferat: 

ut Cyrenaica per (ilphium, quod ín Battí nummis cufum uídeas, Α PaL 
maru uero feracitate luda eíus arboris pictura fignificatur. Sane in T'ití num 
mís pafsím uidere e(teius prouíncize fimulacrum arbori Palme adallicatt, cum 
infcriptione, IV D. C AP. Vbiuero inícriptio e(t Czfarís Vefpafiani, atqg ἰδὲ 
dem IV D & A CAP T A,mcc(ta(edet ipía manu quafi faciem complodens, ad^ 
(tat ipfeiuxta Palmam .Inalio cum eadem inícriptione ignü e(t, quod dextera 
alte innititur pilo,lzeua (ceptrü geítat, leuum«j pedé iacenti galez fuperponit, 

D A COS SMSR: A, 

(ni uero, uel deiecta, uel cafu aliquo uitíata, iactura imminentis prodi 
gium habebatur: ueluti zenea illa quam Athenienfes ín Delphici Apollínís 
templo dedicarant,rei aduerfus Medos feliciter ee(tad monumentü, Paulo ante 

C quàm aduerfus Syracufanos mouerent, infaufta fignu expeditionis fuit, quod 
cíus fructus,qui ex auro con(tabát,coruialites inaufpícatz pluribus dícbus im^ 
petieru nt,eosdg partim deuorarunt, partim deieccrunt, 

NOVOPNICT AS 

e cur nuptíarum etíam fienificatum ín palma diísimulemus ? qui ρίξε» 

ram huiufce rei tam elegantem legerímus apud Philoftratum, Imaginibus, 
qui paludibus &fluujs hocfuperaddit ornamentü,Palmarü quippe ucluti for 
nícibus ductu, pontem fluuio fuperíniectum. INam ciim Palmaru alía mas,alía 
fcemina (it, inuícemds maritali quadam copula coníiugentur, marescpattrahant 
ad fefe fceminas , neqp illae congreffum , quantumcunqg adnití poffunt, aufu^ 
gíant, fed ultro ramís ab utraqg uícifsim contràad ofculum quodammodo ex^ 
porrectís, manifefta dent mutui defiderij (igna, is duas, & huius fcilicec & illius 
fexus Palmas ín ripis luuíj oppofitas € regione (tatuít, Hic uer mas amore 
correptus plurímüm incuruatur,altedj fefe fupra fluuium protendit. Feemína 
uero, quantumlibet procul fita (it, neqsapprehendi pofsit, inclinat fe tamen, & 


obícquij quoddam & ipía ftudiu prac fe fcrt, Aqua itaq; quodam ucluti ponte 


Pierii Val. Palma. 


coniungunt, difficili tamen & inacceflo tranfitu, propter foliorum afperitatem. 
Hanc utíqy fpeciem ex Philoftrato qui pinxerít,nuptiarum & coíugalís amoris 
híeroglyphicum,ex ipfius naturz gremío defumptum,fumma etíam cum uenu 
ftate deícripferit. Quó ueró maior huícargumento fit fides, cam palmarij dili 
gentia adhibent,ut mares eo faltem interuallo à foeminis diftent, ut puluis uenz 
torum flatibus à folijs íublatus in fceminaru folía incidat, quod fatís ad fcecun^ 
ditatem facere compertü eft , Sed mírü dictu, quód fi qua procul à mareabftite; 
rit,utneqo puluís,necpaura, odórue eíus ad cam permeare pofsít,excogítauerut 
coloni funem à mare religatu ad fcemínà ας producere, atcp ita quafi marítalí 
uinculo copulatam,mafculo uíru clanculum per funem irrepente fcecundam fie 
τί, quz príus ín ea fterileícebat folitudine . Díophanes autor Cirzecus Florenti 
num cítat, qui fuís in Gieorgícis multa de Palma amore conícripfit, contabefce^ 
re cam maris de(iderío,quodnulla diísimulatione profiteatur, modo radices uer 
fus eum porrigens, modo uerticis in cum proclinatione, fructu ferre perneoan^ 
do;agricolamq; demum cogí amantem huicinueftigare,qui multas Palmas ma 
res manu amplexud; contingat, mox ad amore perdítam rediens,cam amplexe/ 
tur, attrectet(j; manibus, Flores quoqj mari prius impofitos tollat, & fupra fce 
mínz uertícem imponat. Quz ne quis fabulofa fufpicetur, iftiufmodi amorís 
exemplum atqj coníugij noftro dedere tempore . Siquidem uir clarifs , louia^ 
nus Pontanus, homo minime futilís, € que fabulas pro hiftoría, de re maxime 
fuo tempore omnibus confpicua,fcribere puduiflet;duas celebrat Palmas, ma^ 
rem unum Brundufij, fcceminam alteram Hydrunti,quz díu fteriles permanfe^ 
rint, donec fcilicet paulatim fuccrefcentes, nondum alteram altera contueri pote 
rat:ubi ueró tantum adoleucere,ut fefe inuice confpicere potuerint, longo quan^ 
tumlibet multorum ftadiorum tractu difsidentes, fcetificare coeperint, Sed cur 
non ipfum audíamus? 
SBrundifq latis longe viret ardua terris 
εὐγθον, Idumats v/a, petita locis. 
Altera Hidruntinis in faltibus emulaPalma, | 
lla virum referens,hac muliebre decus. 
"Non vno creuere falo,diflantibus agris, 
"Nulla loci facies nec fo cialis amor. 
Perman[it [imeprole diu fme feuchibus arbor 
Utraq frondeis e fme fruge comas. 
eA poflauam patulos fuderunt brachtavamos, 
Gepere ce clo liberiove frut, 
Frondo[ii, apices fe con[Pexere, viria, 
Illa ft vultus,comugis illefie, 
Haufeve co blandum venis [itientibus tgnem, 
Optatos fetus Sponte tulere ua. 
Ornarunt ramos gemmis,miralile dictu, 
Inpleuere fos melle liquente fauos. 
ΕΠ idem'amor in Pi(tacíjs, ex quibus femina cüm panguntur, mas & foemina 
cómitti debent coniunctis naturís,íta tamen ut mas ad Fauonium 
doríum uertat,ut monet Dema; 
ocron, 
INNO 


D 


E 


Liber L. ἜΣ 37] 


A LDNINSOGCHEUN T IZ A; 
ΝΕ uéro nof(tratía praetereamus, in facrís noftrorum literis eoloco τί, Sta 
tura tua fimilis facta e(t Palmze,legitur, Ambrofius (ignificari aít uiriditate 
pueritiz, atq naturalem eíus ínnocentia, quam à uitae primordio receperímus, 
Ícruandam effe, & ut fructu nullo foliorum defluuío fuo tempore maturemus, 
admonerí.Idqs de Affertore noftro piorum conuentus canere, lu(tus ut Palma 
florebit. Tarde ueró proficit Palma, fed diu in uiriditate per(iftit,ait Eucherius: 
ita Ecclefia fancta per multas difficultates ad firmum fidei (tatum uenit, auctacg 

íam & propagata, (tatura nimírum díu. 
PIOR- ViM''VI' ΕΑΝ 

Ienificat & piorü uítà Palmz fpecies,propterea quód ficut interior eíus cati 
S i & tenuis eft, & corticu fcabritie perplexítateqs uifu minime iucundus: 
fuperiorueró pars uifenda, tum trunci tum ramorum amplitudine, amcenadg 
pulchritudine uiriditatis expandítur, íta piorum conditio príma facíe contem 
ptibilis uidetur,(ed in mirifica demum exít morum uírtutumqp pulchritudine, 
B Sedcurnó ipía Eucherij fanctifsimi doctifsimicg uiri uerba fubtexa;in hancfen 
tentíam?Habet quiddà aliud Palma , quo à cunctis arbori generibus differat, 
Omnis enímarbor quz in fuo robore iuxta terra ua(ta fubfittit, crefcendo fupe 
riusangu(tioreuadit,&quantü paulifper fublimior,tanto in altü redditur fubti 
líor.Palma uero tenuis ab imo inchoat, € iuxta ramos aut fructus amplioriro 
bore cóturgeícit. Quibus itaq alia arbu(ta nifi terrenis mentib, aísimilíari pof? 
funt, inferius uafta;fuperíus anguíta? quía nimiru omnes mortaliu in hoc fecuz 
lo degentiü delectationes in terrenis rebus funt fortes, in ccele(tib. debiles, Pro 
temporali enim gloría ufqsad morte appetunt defudare: pro fpe ueró perpetua 
ne parum quidem ín labore fub(i(tut. Pro terrenis lucrís quaslibet iniurías tole 
rant, & pro ccelefti mercede uel tenuifsimas uníus uerbi contumelías ferre non 
poffunt. V t terreno iudici totos dies afsi(tant fortes funt:in oratione ueró corà 
Domíno, uel unius horz momento laffantur.Sape nuditate,uieilias,fame pro 
acquírendis diuitijs & honoribus tolerát,& multa fe ab(tínentia cruciant:quod 
bisautíemelin hebdomada pati pro falute aními, erauifsímu ducut, At contrà 
ex z qualitate Palmaru defignant iu(ti,qui uita proficiunt, qui nequad in terre^ 
C nis ftudijs (untfortes,& in ccele(tibus debiles,fed longius atq; diftátius (tudio^ 
fos fe Deo exhibent;quàm feculo fuiffe meminerut.R ecte itaqs,uti fuprà dictu, 
Iuftus ut Palma Borebit. lllud addam ex fextís Hebraoru caítris apud Hiero; 
nymu:; Veluti X 11,dulcís aqua fontes ad Elim reperti, X 1 1. indicarut Apofto^ 
. los,dequorüfontibus aqua deriuatz, uniuer(i terrarum orbis ariditate affluen 
terirrigarunt;ita Palme numero feptuaginta cibum oftenderunt, qué mortales 
à totide fecundis Apof(tolis appofitu effent accepturi. Cibus ením doctrína, uti 
fxpiusdictu. Quonidueró Crux Domini,que Palma ea e(t;in quáafcenfuru 
εἴς Dominu Prophetz przdixerant, longo (tipite € inaltu furrecto, ín tranf? 
ueríumd late porrecto fuiffe fert, fignificaffe etia uidet illud antea dictu, Cum 
exaltatus fuero omnía trabà ad me:ipía em manuu exteníio duos populos Iíraé 
líticu & Gentilead Deütrahere, & in unu cóogreeare uidebat,ut feniores dixifTe 
Ícribit Irenzus: nonab re fuerít,ut pijs quacungrratione poffumus fatisfacere 
ftudeamus,fignu íd & uictorie & falutis,quo pacto prj ueteres figurarint;adícri 
bere. Cóotus erat przclongus,cuiusapex in e Girzece litera fimilitudiné incurua 
batur:índe pauló infra x Girzeca identide lítera fua infignis decuflatione addita 


Qq 


Pierii Val. Laurus. 


erat,id Chrifti nomen oftentat,Inde qui Crucis fignu faceret 
bacillus tráfuerfus,cui uelitaut mappula folebat appendi ue^ 
xilliloco. Hzc duo fignificabant apud Girzecos, quorum cha 
racteribus fignata erant, CHRITVS PASSVS,aut CR V7 
C 1FIXV S.IÍnde pro delubro pedamentoqp alíquo, uafis ali^ 
cuíus forma,orbículís,aut ouis,autaltjs geftaminib.caftrenfi 
morc altero fuper alteru fuffixis fubijciebant, in hunc fcilicet 
modulü , Quod ultimo loco fubiecímus, forma loculi eft, in 
qué uexilla figebant, de quo alibi plenius . Agite uero qui f 
enum hoc Ícquimíni, & in eius imperíi iuraftis,falute uobís 
atcp uictoria inde certífsimà pollicemini, ING ením tumultua 
rium hoc,aut temere cocitatz cuiufpià multitudinis fortuítu 
εἰ fignu, quod elementa porro omnía, quod humana omnís 
natura, quod bruta, quàlícet,exprimere conant . Diffecat ter 
ra punctis quatuor;à quib.ductz línee cruce figurat, Puncta, 
Oriens & Occidens,Septentrio, Meridies, Sanctius in eaaní 
mal Homo,brachía cm precat in cruce extendit, uel falte pe^ 
ctus fignat à frontead umbilicu,utdefcenfum à ccelo in terras 
no(tri numinis indicet, mox ab laeua, à corde quippead dex- 
terá papillà (ín dexteraem bonoru operu motus) cruce deliz 
neat.Per mare ueró que uolítát nauigia,fi optatu curfum arre 
ptura fint, antennas malo in crucis effigie applícáat:quaecp cce 
lum alites fecant, pafsis alís cruce oftentant. INos igitur facie 
& pectus cruce fignati, tutius X animofius uuumquodq; uir 
tutís opusagerediíamur,fluxarum cogitationu inundatíones 
tranfcamus incolumes, prepetidg uolatu fupra ccelu attolla^ 
mur,admíniculo fignoqp crucis omnía feliciter executuri,ftra 
tísc & fuperatis dolofifsimi hoftis infidijs,eiusc conatibus euerfis,ín Domini 
no(tri cruce tantü gloríati,trophza, more ueterum, uictoríarumdg triumphos 
ipía cruce defignata fufpendamus, 


DE LAVRO. 


77 VIgatum illud e(t,L'aurum Apollinis infigne perhiberi,eiuscp fron 
//,3 de, Palma iam pofthabita, eius fimulacra coronarí,INeqgg tantum ea 
|de caufa, quod Laurus ín ore palumbi uim medicá indicet, qua ple 
: riíqy uolucribus przfentaneo e(t remedio, quantum quia fit, utEu^ 
Íebius ait, ignea,ideocpà daemonibus maxime odio habetur. V (ta praeterea re^ 
fonat,quod quandá praedícendi uim habet.lenifpiciu ením nó tantu fplendore, 
ucrüm etiá crepitu portendit,frequentifsímo poétarü omniu affenfu,.Feruntue 
ro Empedoclem, quianimá efle igne ftatuebat, Lauri natura cofiderata dicere 
(οἵ τα, homíni fitínanimaliu quodpià tranfmigrandu, optandü maxime utin 
leoné tran(iret,cómodifsimum ením idaníme quae homine incoluiffet hofpitiu 
futurü.Sin ueró arbor effet fubeunda,in nullà cómodius d in Laurü fieri tran 
mieratione, Píndarus atq; Callimachus Apolline memorát interfecto Delphi 
co dracone Laurea induifle quafi fupplice : erant enim fupplices coronati apud 
Veteres. Ariftophanes dominu & feruu oracula cofulturos coronatos índucit, 
Pluto, Quin & Liber Lauro coronàbatur,in qua ex Indis triumphaffe fertur: 


diescg 


Liber E: 272 


. 
A ἀϊεξ in illum folennes, magna olím corona dicebantur , ut tradit Tertullía^ 
nus. Laurea ítaque Apollíni & Baccho facra,illiut Deo telorum, huícut Deo 
triumphorum., Quanquam & Myrto milites redímiri foliti: ita Claudius Saz 
turnínus, qui librum edídítde coronis, Eft&aliaratio cur Laurus Apollini 
facra dícatur:legimus ením apud Serapioné Afcalonita, Lauroad dormientíü 
caput appofita,uera uideri omnía,Id ipfum Antiphone, Philocru, & Artemo^ 
nem,qui de fomniorü interpretatione fcripferut,affeuerafTe comperimus.INeqg 
quidem Euftathij ínterpretamentum fuper hoc, parui fecerímus,qui D'aphnen 
idco dictam aít, quod δὰ (itíntenfionís partícula, & Φανᾶν, quodloqui & canere 
e(t,ín compofitionem accedant. Apud Hefiodu interpres Theogoniz Lauru 
ait ors yd m92c civ οὐϑεσιασμός. Flínc uatícinantes Lauro coronari folitosait inter 
pres Ariftophanis , Et quibella fequebantur uates, in fumma galea Laurí co^ 
num ge(tabant, 
VATICINIVM. 
V'ocircanon imperíte Aphthoníus Laurum uaticinij fymbolum effe dicit, 
B pp μαντικὸν φυτὸν Dionyfius ín praeceptís de Panegyrícis íÍcribendisappellat. ' 
INam quód uates δαφνεφάγοι uocítarentur, non ex eo tantüm, quoódille dixerít, 
Laurumd momordit: € Sibyllaapud Tibullum, Sicuícs facras ínnoxía Lau^ 
ros uefcar, defumptum e(t, uerüm etíam ex Sophoclis Caffandra dicentis, δά- 
Φνίω φαγὼν ὀδόντι “γθίετοτόμα. Eodem modo L ycophron, δαφνίιυ φαγὼν φοίξα ζων ἐκ λαιμὼν 
ὅπα. Porro Daphnem puellam, ut Plutarchus fcribitín Acide, Pafiphaés no^ 
míne Spartani coluerunt,qua oracula,ut aíunt,certifsima fit dare folita, j 
ον STIS ΘΓ Ας 
Rocuftodia uero Lauru poní,& incolumítatis εἴτε fymbolum ex Proclo di 
dicimus,qui ueteres ait Laurum tutelae confecrafle δέ in facríficijs, & in lo^ 
cís ubicung; uelfata;uelaffíxa fuerit,íncolumitatem prabere.cuius reí nó igna, 
rus Ouidius,tutelz huíus ergo illud de Lauro dixit: Medíamd; tuebere querz 
cum. Quod íta mihi libet interpretari, utad cíuícae coronze fofpitamentum & 
tutelam (tatueretur : id quod ex nummís quibufdam intellexi, ín quibus cíuíca 
pofita eft, quam duolaurei rami círcumplectuntur, non í pfiín coronam dedu 
&i, fed ad ofculum quodammodo adcuruatí. Literx, OB C1v1s SERVA^ 
c TOS. Duohuiufmodifíuntapud me, ín quorum unoliterz círcumductz, C; 
GALLIVS. C. F. LVPERCVS. III. VIR. AAA. FF. [Ínaltero, L. 
NEVIVS SVRDINVS. III, VIR. AAA. FF. Quuidueró fibi uelíntelemen 
ta illaequíppe A tríplex,& F eemínum, fi quis quacierit, fciat id fienificare, Au^ 
ro, Argento, E re, Flando,Faciundo.Inueníuntur ueró & in Augufti nummis, 
& alibi , Eadem uero fpecie cíuícam eam fuiffe crediderím, quam Augufti fori 
busaffixam Ouidius fcribíit,quamuis nonnullíarbores ipfas fatas putant, quía 
ita fcriptumà poeta fit: 
PPofibus /A4ugufhis eadem fidifema cuftos 
"te fores Fabisymediama, tuebere quercum. 
Idem fibi uult nummus argenteus ín quo duo Lauri furculi cum radícibus, in 
quorum medío erecta eft columna Ioníca, fupra cuíus capitulum carchefium 
eft,íin medio parmaaffixa,cum líteris s. C. Nam ab utracg columnz parte in al 
bo fingulatim lítera E. X. adícriptae. Alteraínfcriptioeft, DIvvs νον» 
STVS VESPASIANVS. quod apotheofin ipíam fapit. Sed ex his fatis fu^ 
perd e(t oftenfum, Laurü pro cuftodía & tutela poní, & corum qua perpetuo 


Qq : 


Pierii Val. Laurus. 


fofpítari, conferuari,ac uiuere uolumus,;fignum. Accedit & illudad fofpitamen D 
tum,quód eíus arboris folia fulmen non icit: eacp de caufa T'iberíus ciim fulmiz 
na corufcatíonesdg íupra modum expauefceret,ccclo turbído Laureà (ibi foli 
tus eft imponere, non fecus ac eadem de caufa Auguftus ex uituli marini pelle 
cingulum ge(tare. 

POET OQ AS? WISI 


V2e quide perennitatís aut diuturni temporis uíta cà nullo maoís, quàm 
Q; poétis ipfis expetatur,merito Laurus unà cum hedera,cuíus circa uetuftaz 
tem opus omne, poétís dedicata funt: aliorum ením fcriptorum autoribus non 
tam fama quàm utilítas etiam quafita, fola poétís gloria, € uicturi nominis cu^ 
pídítas infita e(t,nec, ut eleganter X uere dixit Ouidius, petitur facris nifi tantu 
fama poétis. Quod ueró datum fibilaureum fceptrumà Mlufis canit Hefiodus, 
laborem & diligentiam fcribentis indícat, propterea quód ueluti funt amara 
lauri folía,íta uirtutis fudor,uelipfo eodem te(te laboriofus. V nde chartas Cor 
nelij laboríofas Catullus pro magna laude celebrat. Nam cim Hefiodus paupe 
ribus fuerit parentibus genitus,uerifimile efteum non fine magna difficultate E 
proficere potuiffe.Ita enim Z:ezes,quód Mufg nouem eum Lauro coronarínt, 
labores X amaritudínem eius ín doctrína comparanda commonftrant, 


AVTORITAS IMPERATORIA ET 
CT RÉRVMPEPATSELS. ΠΌΝΟ .- 
ἘΠῚ uero Laurum infigne triumphantium, ΠΟ ex eo tantüm quodapud ὦ» 
uídíum legitur, 
79 ducibus latis aderis cum lata mriumphum 
Ux canet, e longas vifent s apitolia pompas. | 


quantum ex multís ueterum monumentis innotefcit. Illud quocp fatis conftat, 
Imperatores tríumphi Lauream ad louem Capitolinum ferre folítos,atq;eam 
in eius gremío relínquere, Laureata ueró Imperatorum capitaín nummis pat 
fim habentur. Atcp hicnon incongruum fuerit ea quz de Laureto,unde trium 
phaturilaureas fibi decerpere confuerant, memoriz prodita funt, repetere. Liz 
uiam quippe olim poft Augu(ti (tatím nuptías V eientanü fuum reui(iffe, ibid 
tum illi ealliná alba, quz ramulu Lauriroftro tenebat, à preteruolantí aquila, F 
quz illam rapuerat,ín gremiu demifTam, cum nutririalitem pangid; ramulu 
piacuiffet, tantá pulloru fobole proueniffe, ut Tl'ranquillus ad fua ufcgtempo^ 
ra uillàeam Ad eallinas uocitatá atteftet , Taleueró Laurcetu fuit, ut triumpha 
turi Cacfares inde Laureas boni ominis gratía decerperent, Fuitcg mos tríum 
phantibus,alias cofe(tíim eode loco pangere, Adeó ueró Laurus triumphantíi 
propría fuiffe uidet;utobíeruatü fit in huiufmodi Laureto fub cuiufqsobituar 
boreab ipfo in(titutà elanguife , Ex quo etíá prodíetj caufam ínrelligas, quod 
Iulij Cacfarís cede premonftrauit, cüm prídie Idus Martías auis R egaliolus cu 
laureo ramulo Pompeíane Curiz fefe inferes, à uarij generis uolucrib.ex proxi 
mo nemore perfequentibus ibide di(cerpta eft. INouifsimo uero [Neronis anno 
ín quo Cafarü progenies defecit, fylua illa Veeientana radicitus omnís exaruit, 
& quicquid ibi gallinaru erat; intertjt. Tali portento fuit Alexadro Seuero Lau 
rusalía ingens Xantiqua,qug in palatio cuíiu(dà cíuitatis, à qua proficifcebat ad 
belli quod contra Giermanos parauerat, fubito collapfa,mortis ἐπ ἀξ cíus indi 
cíu habita. Contrànó temere boni ominis Lauri folia,que circa Pompetj fafces 
NA illigata 


Laber TE 373 


| A illicatafuerát,cüm longo itinere per arída & inculta loca íam exaruiffent,eo tem 
pere quoín uico quodam Gialatíz cum Lucullo in colloquium defcendit, de^ 
tracta, & à Lucullíanis líctoribus recétía & αἰτία, quae penes eos pluríma erát, 
liberaliter fuffecta: quod ífummá gloriz, rerum à Lucullo 9eftari ad Pompeiü 
tranfituram ínterpretatum e(t, ut pauló poft fubfecutu.Et Romae lamentabun 
da Luculli uox audíta, Pompeius res meas ín Afia geftas eleuauit, 
for PVRGAMENTVM, 
Extusaítlaureatos milítes currum triumphantis fequi folítos, ut quafi pur^ 
gatíàcaede humana íntrarent urbem:proinded; fuffitionibus omnibus Lau 
rum adhiberi folità fuiffe , uel quod medicamento ficcifsima fit,ucl quód omni 
tempore uírct, boni omínís caufa perpetua reipublice uirídítas hínc optabatur, 
[ ; VICTOR ἊΣ 
Vantum adarufpícinam pertínet, Laurus uictoría aliquando prz mon(tra 
m cuc eaqua ín domo Alexandrí Seueriíam infantuli nata iuxta Perficum 
arbore,intra unuannu Perficu ipfam incremento mirabili Íuperauit:undearu, 
B Ípices futuru przdixere, ut puer ís olim Perfas euinceret, quod euentu poftca 
comprobatu eft:fub eo ením prímó Perfe feruiapud Romanos fuere, Quare a^ 
pud Virgilium ex ea defumptu docirínalegas de uictore; V irididsaduclat tem 
poralauro, Noti illud e(t, folítos effe imperatores Romanos, re bene oeftalite 
ras Lauro reuínctas míttere,uictoríarum & laetitiae nuncíos,quae Laureatze di 
cebantur,quod Epiftolís ad Atticum,& alibi habetur, Hinc Ouidius: 
Non ego vitlrices Lauro redimire tabellas, 
Nec C'eneris media ponere in ede morer. 
Apud Mlarcellinu,ubi de uanitate Conftantij loquitur, fuor ducum uictorías 
fibi adícifcetis,laureatas líteras miísitatas inuenies. Quuare Plinius x v.Lraurus 
Romanís przcipuz latitiae uictoríarumd nuncia, additur líterís, & militum 
lanceis,piliscg. V ndelegere eft ín Pomperj ge(tis,cüm ís in Arcadía equef(tre cer 
tamen aoeret,ludi gratía aduenifle tabellarios ex Ponto, eeftantes iaculorü cu 
fpides Lr'auro coronatas, ex quo xta nuncíare antequam líteras redderet cogni» 
ti funt. Mithridatem ením fibi morte confciuifTe nuncíaturiuencrant, Victo» 
rcs Delphís P ythijs certaminibus ea peculiariter lauro coronabantur que Del 
C phícanomínabatur, cuíufmodi genere & triumphantes R omz : ea ením longe 
uirídior eft,maximís baccís,atcg ex uiridi rubefcentibus: unde nonnulli cómen 
tati funt;ín quatuor certaminu praemíjs quz recenfentur ab Archía,per malum 
erandíores has Pythíz Laurus baccas intellioí,de quo apud Lucianum uídeas 
de pomís ín templo Apollinis decerptis. 
Ij REG IEQIS!'V:S: 
Vód uero iurgiofum notari per Lauri ramüalicuius manu preetent non» 
C ii dicunt, Girecorum comentum eft;non AEgyptiorum: idis defumptu 
ex hiftoría, INam Bebrycía Laurus erat ín Amyci portu, à quaramt quícungs 
decerpfiffet, tandíu fieri iurpia folebant, quoad abijceretur: quod traditi eft ab 
Apollodoro libro prímo de Ponticis heroibus.Sedením partícularía haec ínter 
hieroelyphícalocirnon habent, quía neceffe eft, quod recte i exprimendum, 
id uniuerfo generi competere,unde ipfa defumítur fignificatio, 
REMEDIV M. 
Vzeueró defcipione laureo memorantur, fignificare id remedium contra 
CO cua & infidías,quaeà quopíam íntententur,ut a pudSudamlegitur,nó 


Qq 3 


Pierii Val. Cedrus,& Myrtus. 


eatantüm càufa eft, quod contrauenena pollere Laurus creditur,fed huc faciut D. 
ea omnia quz fuperius recitauimus, ubi tutelam & cu(todíam per Laurum (i 
gnificari docuimus, Quin & A (culapij caput Laurea redímítu non alia de cau^ 
fa dicunt,nifi quía eaarbor plurímorum fit remediorum. D'e medicina uero di^ 
uínítus reuclata, qua per Lauri ramum, aut folíum ín columba roftro oftende 
retur, inalitís eius comentario diximus, | Prefítant& hordeocondito incolu^ 
mítatem Lauri folía,(i (icca grumís immifceantur,aut fuperne (ternantur,díudg 
à uitio co(cruant,ut Demagerontís precepto admonemur,ín rjs queà Con(tan 
tíno Cacfare felecta funt, Quuín Romani, utapud eundem Czíarem, Laurum 
boni geníj plantam funtappellare folítí; períuafumdj habuere,locum,ubi Lau^ 
rus elfet;nequeà facro ullo morbo, neq;à demone infe(tarí.Et falutarís ominis 
eratía folia ipfius à populo Calendis Januaríj magi(tratibus offerebantur, unà 
cum caricis, 


DE CEDRO. 


$98 D Palmam & Laurum pro poétis & Cedrum & Myrtum adiunge: 
j regloríofum e(t, cüm de prac(tantibus infigne dictuillud proferrifo E 


58 Wear, Et Cedro digna locutus, Antealias enim arbores Cedrus zcterz 


RÀ 
Ex E nitatis hieroglyphicum eft, quía matería eius neqj putrefcit,neqg ca^ 
riem patitur, Hínc Arca fcederís ex Cedro fabrefacta eft. Et Cedro dienaloqui 
dicunturilli,qui ea fcribunt quz nulla temporis íniuría fit abolizura. 
ἘΠ ΟΕ ΠΗ ΕΥΝ SS: 

AS diuinis in literis excelfioris potentia uiros indicat,Pfalmo:Sícut Ce; 

drus Libani multiplicabitur.Et alibi, Confringet Dominus Cedros Liba 
ni,hoceft;potentiores. De medulla uero Libaniablataà Rege barbaro, pro no^ 
bilitate protríta,díctum ín Aquila comentario, Sed íam ad Myrtum, 


DE MYRTO. 


GEN'EVS::E-XE::V OJTZV P T. A.S. 

ΞΞ 2 Atis quidem exploratum e(t ex omnium fere poétarum lectione, 

S € Genium & Voluptatem ex Myrto fignificari, Arbuículam eam om 
73:22» Sy nium delicatifsimam aíunt;perpetuo tam uirore fpectandam, quàm F 
525354.) foliorum fpecie, (uauifsimocg odore praeftantem: ut non immerito 
fit Veneri Dez omnium delicatifsimae dedicata, unde meruerit Pelops Hippo 
damiz nuptijs potiri certaminis uictor auxilio V eneris, quód eifimulacrüex 
pullulante Mlyrto feciflct. 


VENVS,; 

Am,qui Venerem pingunt, libenter illi myrteam coronam imponüt,quo 
coronatam eam in iudicio Paridis αἰ τῆς INícander ait Alexipharmacis, 
atcpea de cauía huiufmodiarbuículam & Iunoni € Palladi odio habitam ín po 
íterum, Apud quemanimaduertas Dictynnam Palladem appellari, quamuis 
eloffemata quadam aliter exponant, — Neque ueró difsimulandum, Myr; 
tum pudendi muliebris habere fignificatum, undeapud Ari(tophanem legas, 
5t G- μύρτῳ ϑίγῳ tiv, melv υ ἑνὸς λόγυ aod iie τορινοόμεϑα cort ταῦ ἑλλάδα. quod ita redde 
mus: Neque rem aggredi ueneream, príufquam Girzeciam fecdere iunxerímus, 
Sed Myrtum Pollux carunculam intra pudendum muliebre ponitlafciuo quo 
dam motu interím fubfultantem ; quo forfitan fpectat Ariftophanicus ille io^ 
cus 


Liber IL. 374 
A cus, ubi chorus fenum Lyfiftrate ait: Enfem pofthac geftabo in Myrti ramo; 
In commentario Serpentis Hecates fabulam recitauimus, quam multís modis 
Faunus patet folicitaueritad ftuprum, cüm eam paternz petulantiz reluctan^ 
tem modo uirga myrtea uerberaret, modó uinitormentum adhiberet,mox in 
anguem conueríus Ípirís totam ímplicuerit, atcp ita uoti compos euaferit. Ibid 
uirgam myrteam, nequitia imaginatione, uinum mentis hilarítatem, anguem 
multiplices uoluptatis nodos hieroglyphice fignificare oftedimus. Nam quod 
ad Myrtumattínet, apud Maronem, 
uos durus amor crudeli tabe peredit 
Secreti celant calles,c myrtea circum. — Sylua tegit, 
OVATIO. | 
Ie uero corona tríumphantiü militum capítí geftata, rem bellicam fi 
ne faneuíne confectam fignificabat:uel ciim quid bello non indicto per oc 
cafionem captum fuerat: tuncením ouatio decernebatur,nó tríumph us,atcpita 
myrtea utebantur corona, facilítatís indicio, cüm in triumpho ob uictoría cum 
: B labore partam laurea gef(tari (olita effet,de qua fuperius, 
EDU; ἈΠ ΑΘ 
Rat& hilaritatis indícium ramus myrtí,quem ucteres inter uina alteralteri 
potrigebant, Mos enim fuitin conuiutjs co cirrumlato ramo ünumquencg 
di(cumbentíu ad cantandum excítare.Singuli enim conuíuarum acceptoín ma^ 
nus myrti ramo,partes canebant fuas:quem morem Sympofiacis Plutarchusla 
tt difputauit.Et Horatius adueníente uerno tempore, quo fe undecunq; patefa 
cít hilarítas,dum Cytherea choros ducit Venus, decere aítuírídí nítídum caput 
impedire myrto, Atgp ubicuncp conuiuiorum lectitíam celebrat,coronas € myt^ 
to inferri iubet, 
: ARMA BELLIC Á. 
E prodigio autem, quod ad Polydori tumulum AZ nez fcfe obtulit; corneis 
uírgultis, ὃ Myrti denfis haftilibus, ad euulfionem fanguinem (tillantibus, 
Tib. Claud. Donatus per íd genus uíirgulta hof(tilem illice(Te locum fienificari 
dicit, quippe quód duo eagenera lígnorum haftilibus bellicis apta fint, proin» 
dec pacis auípiciu nullum illic effe potuiffe. Ac per hoc facrificanti ín nouz ciuá 
C tatis caufa, portendi, íd quodaccidit, crudele illic hominum genus, & humano 
infeltum fanguini, Sedenim crediderím ego potíus Maronem noftrum locam 
huncde fepulchrali myrto mutuatumab Elpenorís tumulo: quandoquídem 
Theophra(tus aítad Circeum in Italialocum efTe eminenti quodam fitu,denfit 
fimo uaríarü arborum nemore,(ed arborofis przciput myrtis deníum, ubi par^ 
uus uifitur locus,quem incole Elpenoris tumulum perhiberent. In eo,quíi {πρίν 
nihomíinís menfuram non excederet, myrtos coronarias nafci, mínutís quippe 
folijs, & odoratioribus quàm latifolie (int,necpalibi toto tractu eas,quàm angu 
fto eo fpatio reperiri. Sane Myrtus corona quoq funebris e(t,de qua Pindarus 
I&hmijs,ut in Cupreffo díxímus, 
ey 6x. λδυχοθὰς wx. μύρζις 9d" αγήρ. 
Thebis enim qui uicetant Iolea, Vlyrto coronabantut, ea de caufa, inquit inter? 
pres, quía funebris eft, lolat enim heroém Thebani colunt, ad cuius tumulum 
Tolea celebrabant. 
AMÓRIS$ VVLNERÁ. 
Es Myrtigenus, quz folía habet perforata, ea Troczenijs latifsime proue» 


Qq 4 


Pierii Val. Myrtus. 


nit:per hancamoris uulneraamoeroremd ipfum,quo plurímümamantes ex de^ D 
fiderio conficiuntur,fignificari tradiderunt celebres doctrína uiri, Alij (dicenda 
enim omnia funt)fabulanturab acu,quae Phadra capillos coércebat,ea forami 
na proceísiffe : de quo, ut nullam efTe fabulam tam ineptam quae apud Girzecos 
autore carcatjadmoneamur, apud Pauíaníam libro primo uidendum. 
G. AN; Y ME 1D: Ei Scu 
n ds qui per myrtü Ganymedem referri putent, quod perfuafum fit eam ibi 
lzetifsime natam,ubí puer ís pedum ueftigía prefsiffer; Areumento effelocu 
in Chalcide Harpagium à re ipfa nuncupatü, quód ibi Ganymedemab loueraz 
ptum fabulantur,ibidemdqs Mlyrtos pulcherrimas, atqgsadmodum copiofas na 
Íci.Quod ea de caufa à Chalcidenfibus conficiu aiunt, quód infulares illi impu 
rum genus fuerint, puerilium amorum turpítudini quamdeditifsimi, pudore 
omni pofthabito.Id quoqpapud Paufaniam. 
PAPYRII VICTORIA, 
Ls nummiís aliquotafpicere eft Papyríj caput myrtea corona redimitu., Signi 
ficat id Sardos ab eo ín campis Mlyrteis fuperatos, ob cuíus reí memoria myr^ E 

tea ipfe corona ufus e(t. 


AD ILLVSTREM HIERONYMVM ROBO 
REVM VICINOVI DOMINVM, DE IIS ΟΝ PER QVER» 
CVM, HEDERAM, FERVLAM, MILACEM ET AMYG-^ 

dalamíignificantur «— . .- 
EX SACRIS AEGYPTIORVM, LITERIS, 
PIERIVS VALERIANV S. 
Tm Gee vero tibi Quercus tua honoratifsme Hieronyme;qua ex «Aegypto aductfa tz 
ἢ bi daritantopere cuptebas:meq, id Immeritoyned temere: nam cum ea. arbori và 


LSU UA lrdifma vulgo à robore momen confecuta [it.frnue potius vires ipfe ab arbore Quer 
Ee) cu aue robur Ip[a eft nomen acquifierimt,cui potius dari debuerat, quam il,qus 
declarifuma Ko borea favpe prognatus,duoru atatemoftra maximoru Pontificu, Sixti I Le 
Telig Halluflris aloriasclarifümum quenq, eorum decorare videatur? Nam Sixtus Saone ortus 
cum yeluti posiliminto Taurinum veterem. patriam Fudgs jfloventem veuifilJet, maorimituo- E 
um,quos gnatos habebat, liberalitate adiutus, paratam fihi ad Pontificatum yiam ynuenit: 
tantum enim virtute cg difaplinis optimts profecit, yt yel ante etatem primosim congregatto- 
ne fua titulos frt honorifice cofecutus:mox dottrina cz praflaniisingeng numine - facerdos Card. 
factis imegriate lominiscognita nullo negotio fuerit ad fummi Pontificatiu eiectus: actum 
apfe, tum Dulius LI. qui οἱ paulo poft fuccefet,progentem vndefüerant oriundi, bonestifaimis titu 
[A eg honoribus ormauerut. Sedne [rmgula veferam qua e alias ἃ me ditta funt, € paucis ex- 
plicarinon po[[unt, quid magni ili Gallorum Reges, mimne Roboreosfemper magni fecerunt e 
eorum aliquem apud fe fouerut? teq adeo spfüm [apientifstmus Rex Francifcus, ac deinde Hen 
vicus eius lius fingulari humanitate funt amplexi ? quibus tu bonarum difciplimarum $fudio, 
politioraq, eruditionts nomine gratus m primis extitisii,eid, opinioni, quam omnes dete conce- 
pimusm bac ipfa adolefcentia mo auare Τα! espondere : vnde tpfe etiam Rex Henricus tua 
ad res gerendae opera atq, indusiria tiim animum induxerit . aq, mon plus ibifamilia tua 
fplendoris adiungit, quam abs te illa accipiat, eti, in dies magis ac magis acce[furu e[Je videtur. 
Quod autem ad Quercum attinet, Hedera quod, Κεἰ applicuit ad. ornamentum, prod, fepto 
JA yrtus, 


Liber 11} 375 


A JYórtus, e Ferula, JXülaxa, cum A4 m»ygdalis acce[ere,quibus venuWfe aedium tarum ἤγρα» 
iron poteris conuesime,am enioribusa, vmbris festiue admodum opacare. — Cale. 


DE QVERCV. 


CIVIVM.. SERVATO BR. 

ΤΡ NTER coronarugeneraquerna ín primis celebrat,quaz cíuis 
531 in bello feruati (ignum magno apud ueteres in honore femper 
4d habita. Curuero ciuicas ex Quuercu fieri fit ínftitutü. plures e^ 
ἢ numerant cauíc. Altj enim dicunt honoré hunc Arcadibusat 
i| triburum,quos oracula folíta (int ob uetu(tatís honoré glandí 
phagos appellare. Altj ea de caufa, quód facilem & promptuaz 
rcus fit militibus afferre folita. Alij, quia loui facra fit,ín cuius 
tutela funt cíuitates:congruenscp haberi, ut qui ciuem feruaffet, ea coronaretur 
fronde, qua cíuitatu omnium tutelari Deo dicata effet, Apud Celtas autem,ut 
Mlax.T yríus tradít,altifsima Quercus delieebat,eadj erat louís &onü.Sunt qui 
B eam tradant prímá plantaru omniu genitam, atq; ita populorualtrícem fuiffe, 
& primariam oraculorum autorem, | Innummo quodam,cuius Dorica infcri 
ptioeft AnEt Po TA Naquila habetur fulmine fubter pedes deíecto,& rami duo 
querniin coron flexí,qua dubio procul Epirotarü moneta glandes Chaonías, 
& oracula Dodonza fignificat. Quantü ueró pertinet ad feruatos cíues, quam 
uís ín Lauro de C. Gallij & L. INauij Surdini nummis rem explicuiffe (atis efTe 
pofsit, non importune ramen loco hoc repetetur quod Ouidius de Quercu ad 
Laurüdixit,cm in arborem eam Daphne tranfmutaretur: Mediam tuebere 
quercum.IÍn nummís quíppe aliquot coronam cíuicam efTe po(itam, quam duo 
laurcirami círcumplectuntur,non ipfi ín coronam deducti,fed ad oículum quo 
dammodo incuruatí:literz, OB CIVIS SERVATO S,quorum duo huiut 
modiapud me funt.Quua fpecie ciuícam eam fuifle crediderim,quam pro Augu 

(ti foribus affixam (cripGit O uidíus: γῇ i 

Poffibus Ζαρα cadem fidifreima culos 

| ente fores Habisymediamá, tuebere quercum. yi 
Quamuis nónulliarbores ipfas eo geítu fatas fuiffe putant, Libetaut & alioru 
€ quorundáaddere monumenta.In nummo C. Caligulz ciuíca tantü cum glandi 
bus fpectat,in quo literz funthuiufmodi, S. P. Q. R. PP. OB CIVES SER 
V AT O S.In ϑεγρῆ uero Galbae Aug. nümo cíuíca eadem e(t cum infcriptione, 
S,P.Q.R. OB C.S.Eadein V itellij Giermanici,in cuius medio hz litere funt; 
S.P.Q.R. OB CIV, SER.In numo etii quodam aurco,& alíjs pleriíqs obfer^ 
uauí,ciuiícam hanc Neroni etíam ex S. C .dedicatá,quamuis alía non adfit defcri 
ptío,ídem tamen e(t (ignificatu.Eodemdg s. C. Antonino nümus datus e(t cum 
porca fcera & natis fub ubere, quibus immínet quercus, quod animal id dubio 
procul glande plurímu paícatur, undeantiqui omnino cibí admoncamur: qu& 
caufam Plutarchus pracipuá putat in cíuicae coronze dono: quáuis prímas loui 
partes tribuat,cui facra (itarbor,& ín cuíus tutela,utí dicebamus,funt ciuitates, 
Vi ideas & ín numo quodà Augufti Cefarís,quercus arbores duas ci íngenti pa 
tinain medio ear (ita,circa quà litera funtad quadrati pofiturà ὁ 7. Neqsfum 
neícíus cíuica etía ex ilice Bieri folità πᾶ & ipfa elandifera eft: CaeciliacG Comicü 
poétá coronà ciuica iligneà appellaffe : omnino em ílignea prímó fuit. Ratione 
Fe(tus tradit,cpfronde prz (e perenné ferat.Po(tea uero maeís placuitex eículo 


Pierii. Val. Quercus. 


Iouifacra,ubiqscuftodito honore gládis,ut Plinius autor eft. INotafuntque& D 
quáta tribui folita funt ijs qui cíuíca meruifTent, Ea quippe uti licebat perpetuo 
in ludis. Induentiaflurgi ετί ἃ Senatu moris erat, fenatuicp proximus erat lo^ 
cus afsignatus. V acatío munerü ípfi, patríc5 & auo paterno dabat,quód filiu a 
deó publicz rei utile genuiffent. INe ueró temere daretur, arctiores additz funt 
leges,ut quippe ciuis qui feruatus eflet, feruatum fe efTe faterct,aliter teítes in eo 
negotio nihil proderát, πες ἢ quempia alium quàm Romani ciuem feruaffet, 
quantumuis Regem. | Cíceronem ciuíca donandum L.. Gellius cenfuit, quod 
cius opera eíletatrocifsima Catiline coniuratio detecta, uindicatadp,atqp ítanon 
ciuis unus,fed uníiuería Romana cíuitas feruata, merítod,ut ait ille, 
Romapatrem parie Gceronem libera dixit. 
AUMTSVTIESEUTSVPIM: 
His quocp quercu coronari folíta eft, in cuius manum hafta imponebat, 
& humeros multís draconum fpirís implicabatur. Huiufmodids dez fimu 
crum ante íanuam dedícari folitum AE fchylus tradit, idcg incantationum amule 
tum habebatur, E 
ΨΈΓΕΙ WIS 
RI uero clauam illam ualido plurímüm de robore fieri folita, uirtu^ 
tis fimulacrum efle optimi quiqgautores tradunt. Tum etíam numus Gor 
diani Pj declarat, ín quo Hercules nudus cum claua fpectatur, cum infcriptio" 
ne, VIRTVS AVGVSTI, Neruzautem Traianoex 8. C. quodin nummís 
apparet,decretu eft leonís caput claua fupererecta, cum inícriptione uni illi ma^ 
ximeattributa,queeft, OPTIMO PRINCIPI.Necprateribo Comodíiuz 
nítatem,ín cuius nummo uídimus íngentem clauá cum infcriptione, H E R C V 
LI ROMANO AVG. S. C.&adhaccoronam ciuícam círcumductam,.In 
alijs adadulatíonem huíufmodi cufis,Hercules eft faciead ipfius Comodi fimi 
litudinem ínformata,cum fpolio & claua in leua,dextera coronam trophao fu^ 
perimponens:;lítereHER CVLI ROMANO AVG.Accepitenimis ftatuas 
Herculís habítu,eic5íimmolatiu eft ut Deo. Harum unam adhuc íntegram cum 
claua & Hyla,lulíus 11. reftítuit pro foribus aulae fuperiorís palati Pontificij, 
ubinuncporticus Leoníana,Sedením Leo x .ftatuá amoueri iufsit,neglectácg 
inangulumreijcí, INeqgueró clauam Herculi femper ex roborefuiffe perhi, F 
bent, uerim & ex oleaítro, cuiuímodi ea fuit quam Mercurio πολυγίῳ dícauit, 
quam iterum pullulaffe fama eft. Nam Trccezenij olea(trum ex ea claua natum 
oftentare olím confueuerunt,Pifander & aheneam Herculi clauam fuiffe dicit, 
FORTITVD O. 
Am ueró fortitudínem, ualidasdj uires per quercum fignificare mos eft mul 
torum, fiue nomen ipfum fequantur,qua roboris elogio cenfetur : uiribus e 
nim przc(tantes uiri,ut Fe(tus ait, robufti à robore nuncupantur: robur uero à 
robo colore rufo, quód ea matería plurímas eíus colorís uenas habet, fiue ínfità 
illi uim admirentur, quód incorrupta materíes, € ad zdíü perennitate facere; 
magnís inde acceptís utilítatibus,comperíatur. 
D» I V ΤΥ ΕΝ ΓΤ OACS. 
pee autem de cauía díuturnitaté etíam fignificat quercus, quód eiufmo^ 
di fit eius uís, ut ín feros uíqgannos prorogetur, pracipue ciim uel defoffa, 
uclaquís macerata per tempus aliquod fuerit, ()uareaugures non iniuría auo 
Gialbae fulgur procuranti, cim exta de manibus Aquila rapuiffet, & ín fruife^ . 
ram 


Liber L I. 376 


A ram quercum contulíffet, fummum, fed (erum imperium portendi familiz, re^ 
Íponderunt,quod euentus mox comprobauit. 
IMPERIVM FIRMVM. 
Teen firmitatem perfceptrum ex querno trunco fienificatum inuenío.Sce^ 
ptrum autcum folijs quernís in columna quadam ex alaba(tríte V iterbíj (pez 
ctare lícet,inferíoribus quippe ramis amputatis, íuperioribus autem ita mutuo 
complexis, ut oculi fpecie reddant, Plutarchus O (irím huiufmodi figno reddi, 
tumarbitratur,quí,ut nónullí prodídere,non E eypti folim,uerüm & Italig,& 
totíus fere terraru orbis imperiu obtinuerit, Aiunt ueró íceptra huiufmodi ita 
pluribus ramís ornari folíta,ut plures erát prouinciz quibus ís imperitaret, cu^ 
ius honori & nomíni dicatü efTetid monumenti.(Q)uercus enim R hezs,qua ter^ 
ra e(t, facra,ut Apollodorus 111. de Dijsait.Qyuin eos omnes quernís coronari 
tradit, ob utilitates quas arborea tam in zdificijs,quàm ín prímo uictu prebuit. 
QUSE RITUS. 
arse in hacoculi fpecie,quae ab íncuruatís ad complexü hínc inde rz 
Β. mis, utin nobilitatis ue(trz ge(taminibus fpectare eft, cüm Ofiridis no^ 
menagnofcit,tum Solis id effe (ionum corendit.Oculí ueró fimilitudínem ideo 
poni,quía Sol regali poteftate cuncta defpiciat, unde illi oculi cognomentum a^ 
pudantiquos.Sedenim de oculo eo comentario difputatu,quo per fingulas hu^ 
mani capitis partes,quz alíquid fignificant,decurritur, 
] PRINCIPATV S, 
(um & in Arufpicu difciplina quercus principatu oftendit, quod mul. 
tís olím augurijs obíeruatu eft: ex quibus illud prxciput referendu uídet, 
quód in fuburbano Flauioru quercus antíqua, quae Marti facrata erat, per tres 
V efpalie partus fingulos repente ramosà frutice dedit, haud dubía figna futuri 
cuiufcg fati, Primum quide exilem,& haud íta multó poftarefactuzideod; puel 
la natanon perennauít. Secundum przualidum ac prolíxi, X quí magnam por 
tenderet felicitatem. T'ertium ueró inftaratborís : quare patrem Sabinu ferunt 
aruípicío infuper confirmatum renunciaffe matri, nepotem ei Cacfarem natum, 
Contrà uero fceptru nouifsíimo INeronisanno de Augu(ti manibus excuffum 
fulmine,imperíum Caaribus diuinitus abrogatum indicauit, 
c FERAI FAS, 

V'orundam etíam inuentü fuit animi feritatem ex quercu fignificare, quod 
Circa nonienobiles poétz agreftes homines, immites atqj fuos, nullíscg 
bumanis moribus expoliítos, duro ex robore natos dictítabát: de quo interpres 
Hefiodi, V eteres;ait,filios in quercubus aut petrís exponere folitos,urbíum te^ 
cortümue cómoditate nondum adinuenta, datamcp híncanfam ut ex petrís aut 
roboribus genítí uiderentur. 

O B SC O'ENIT-A S. 

He & glans ipfa (uum fignificatum,idcg obícceno fatis intellectu;ob eam 

- A (cilicet qua praedita eft figura, pudendi uírilis mucroní pent fimilem. atqs 
hínc Arcadu obíccenitaté inceísi reperias,quod βαλανοφάγοι effent. V nde Díoge 
nes eiufmodi nota adolefcenté Arcadem díxít,is cuíu(modi uideret efTe interro 
gatus:íntelligebat enim Arcadià infame effe;utpote quz luxu delicijscp barbari 
cis corrupta eflet. Alij referütad (tuporem: unde díxerit etíá luuenalís,L 2eua ín 
parte mamille nihil Arcadico iuueni fubfultare.Sed cum priore fententia facit al 
teru cíufde Cyníci dictu, apud qué cüm mentio fieret de puero quodá qui male 


Picri Val. Hedera. 


pudicitiam tutabatur, Díogenes σα {πᾷ ís effet interrogatus, Teoeatesrefpon: D 
dit,ludens fcilicetex ambiguo:nam T'egea cíuitas e(t Arcadi, T egos autem in: 
terdum pro lupanari ponitur. 
DR A. GD.IEjb ENT TOÀ. 

1" deníqsarbor quercus, ca infignis afperítate, quae omnibus confpicua eft, 

non ímmerító fertur uíqueadeo iníimíca olez, ut eam iuxta le pofitam extin^ 
guat.Olea ueró cüm fit pacis, manfuetudinis ac lenítatís indicium,excogítatum 
e(t quercum olea complicare, cüm iracundíam atqy ínexorabilem animi aíperita 
tem fefe ad lenitatem dedifTe (ienificandum fuerit. Contrà addam 4 za4yes & 
caquz beneficium à quercu confequuntur: fcriptores ením naturalium rerum, 
hederam quercinà, uifcum quercinu, X polypodium quercinu optímu dicunt. 


DE HEDER A. 


Edera autem non quercinatantüm, fed qualifcuncp effet, haudqua^ 
quam obfcure celebritatis erat apud A gyptios,quippe que propter 
contínuum uirorem uítibus etiam pracferebatur in facris, quodillae E 
j afructufolia identidem amittant. 
B, , Aj Gi C BIS V eS. 
A uero ín prímis quae corymbos nigros fert:íed & (ine delectu coronamenz 

στίς accepta Dionyfio facra, quod aque e(t acapud A gyptíos Ofiridi, à quo 
eriam ifti nomen:chenofiris ením eorum lingua nominatur,quod O (irídis plan 
ta interpretatur.Preterea Dionyfius, INyfa urbeà fe pofita in extrema fere India, 
hederam quam feuit, eternum nomínís fui monumentum efle iuísit, 

NOCVMENTVM ABSCONDITVM, 

randa ucro, quod telum eft lígneu, circumfufa hedera coopertum uíni no^ 
A. cumentum hieroglyphice indicat fub ipfius fuauítate latitare, Hinc IVlacroz 
bius Liberum Patrem ait ferire per obliquum, circunfufz hedera latítante mu 
crone, Neqpalíud fibi uultuitís fupra caput Hecates pratendi folita, qua» nimi 
rum oftendit Fauni patris infidias,quas ín natam uíni opera con(truxit, de quo 
latius in Serpente, 


T.E:N3A C4 T OA S. 
NUR diede ucro adhaffit hedera tenacitatis nome, ut illigandi complecten; F 
digg Gignificatum, utolim apud noftros flamíni Dialinon modo eam tan: 
| gere ominofum cffet,uerüm etíam nomínare, ne inde illigatus aliquo modo ucl 
| re,uel cogitatione deprehenderetur.Eadg de caufa neq;anulü quidem geftare εἰ 
licebat.libera (iquíde omnía effe uolebant facrificulis. V nde facrü factura Dido 
apud Marone, unum exura pedem uínclís in ue(te recíncia, lcoítur. Manife(tu 
autem e(t hederam uíincire quicquid fuerít,ad quod feapplicuerit, Hínc Hora 
tius lafciuis hederis ambitiofior dixit. Hinc Catullus mente amore reuínciens, 
ut tenax hedera hac & illacarborem implicat errans, Et Gallienus Imperator: | 
| Zrachia non hederanon vincat ofcula concha. 
Ea deniq; fiuc ab hxrendo,fiue ab eo quód edita petat;fiue potíus ab edendo ca, 
quibusadhzferit, nomé habeat, Libero Patri dedicata eft,ut initio dictu, quod 
ita (emper uíreat. ut & ille femper iuuenis , Nam folis aeterna eft Baccho Phocz 
bod iuuenta. uel quía mentes homínü íta Liberlieet, utíea quaecunqp tetigerit 
impedicebrius enim quamuisfolutü eum uel ínangu(ta paupertate dícat Flora 
tius, & Lyzu: àfoluendo nomen acceperit, irretitam tame habet mentem, neqg 
fui compos eft, ASSER-» 


Liber L I. 377 


A S STE*RT^ OR. 
N nummis plerífcg caput hedera redímitum afpicías cum Affertoris infcri, 
ptione: ut illud cum cornibus, ab cuíus altera parte figillum eft cum racemo 
in dextera, in laeua fpolium oerit;literae quz legi poffunt, AIONYZOY ZOTH- 
P0z.Ínaliquotalíjs caput identidem hedera redimítü;ab altera ueró facie Her- 
cules cum claua & fpolio:líterz funt, HPAKAEOYx ΣΩΤΗΡΟΣ, infrà ucro 
ΘΑΣΊΩΝ, Beddicerem ego populeam potíus effe frondem, ní(i lexuofus uiti 
culz ambítus hederà potius referret, Sunt uero T'hafij ab infula, quae Thraciae 
adíacet, unde Herculis progenitores oriundi, quo nomine illi (ibi plurímim 
plaudentes,íimaginem eius nummís exprímere in(tituerunt, 
BACGHETA'SVPPEBELDIEX, 
δ τ uero uafcula, quz Ciísibía plurímüm appellat, orificí ad hederacíj 
folij fpeciem ínformatu habent: κί Θ᾽ enim hedera: cuiufmodi uafa quam 
pluríma,quz longam fapíunt uetu(tatem,ubiqy Romz uideas. Et quz nuc eti 
€luto formantur, ad candem pene formam rediguntur, à folijsc uuloó nomen 
habent,nam Folíetz nuncupantur. Atbona pars ltalíz uafa uinaría quotidíani 
ufus Boccalía,quafi,ut puto, Dacchalía dícere uelint, appellant. quamuis βαυκά, 
λιον pro uafe uínarío fitapud Homerum. Qui κιατίβια dicta putarunt,quód uafa 
olim ex hedera fieri folerent,hallucinari mihi uidentur: nam neq; quidem lignu 
fatís idoneum,neq; matería commoda e(t,cüm fatís con(tet,(i poculo hederaceo 
mixtum ínfundatur,uína transfluere , Neg ego nunc poculorii genera perqui 
ram, quz copiofe fatis ab alijs enumerata fuerunt: illud oftendiffe fatis fuerit, 
qua de caufa bona eoru pars hederam fupremo margine afsimularent. quin etía 
in nonnullis íuxta anfam ímpreffum hederze folu obferues:& apud Marone pa 
(torálibus quibufdà poculís fuperaddita uitis, Diffufos hedera ueftit pallente 
corymbos . Qua uero fpecie effet cantharus qui Baccho dedícabat, uti fcyphus 
Herculí,(i quacfierít quís, picturatione comodius dà emere 
uerbis explicabitur. Pedem enim habetà latiori am | ( 3 
bítu inangu(tu flexuofo interíus ductu fe contra; 
hentem,íta ut ea pars tota defidentibus incuruis co: 
ftulis defcribatur: mox intumefcit in calicem,quod 
nomen noftris in facrificijs totíam abhincannis,fpe 
cie nihil quícquá immutata,receptum eft.hincíteru | 
angu(tari incipit, totocp ambitu introuerfus incur: 
uari, quo ductu ubi aliquantulum proceflerit, rur. | 
fum aperít, & cratera ín fummo patefacit. Addunt | 
híncatq; índeaníz, quas aures Girzeci libentius ap. 
pellarüt:fed aures ego cas alía quàm anfz (init forma factas intelligo, utpote que 
quidem proftarentà fummo uafe, fed minim ad inferiora flecterentur.In morc 
autem Delphínortaliàs anfz;alias anguium figuras, plerung; uolutarü ín mo» 
dum fieri (οἱ ταν, Sed & una tantüanfa praeditos pleriíqz locís cantharos ínanti^ 
quorum monumentis afpicias,cuíufmodi apud Virgilium e(t Silenianus ille, 
Qui grauis attrita pendebat cantharus anfa. 
P'O'ECI'A: 
V oduueró poétis hedera decerneretur, ut unà cum lauro coronam eorü per 
Correa tam perpetuus utriufqgsuiror,quí diuturna eorü opera fignifica 
ret,in caufafuít,quàm utoftenderet,cos,qui digni hederís euafiffent, Laureidg 


Rr 


Pierii Val. Hedera. 


meruiflent,& ingenio &arte precellui(Te:per Laurüením infit&iningenio uim, D 
acuenz fcecunditaté Apollinis irradiationelocupleté intellieebant:perhederà — 
uero arte & indu(tríà peruigili labore partam. Cuius rei íd e(t índiciu, quod he 
dera fuapte uíadmodu ímbecilla humi femper reperet, neqpíe unquá attolleret: 
pertínaci tamen labore artíficiofocs conatu peruincit,ut uel arboribus uel paríe 
tibusadherefcens,paulatím íirrepens fupra omniu faftigía uictrix euadat, & fu^ 
premo in uertíce domínetur: utrogj enim opus eft (iquis uelit excellere:nifi ue^ 
τὸ excelluerit nihil quicquam profecit, quía IVlediocribus e(Te poétís,non homi 
nes,non Dij,non conceffere columnze.quare fapienter aít Horatíus, 

Ego quid Studium [me ditte vena, 

Necrude quid post video imngenium alterius fic 

v"lterapo[cit opem-res, & coniurat amice. 


In candem fententiáà apud P índarülegas, utín Ape diximus, poétas lacte fimul 
: 3 
& melle pafci; quorum lac naturam facundiz ubertate affluentem,melartem,la 
boriofumd proficiendi conatum oftendit. [Non ením mel (ine maeno labore,ín 
8 
du(tría& artíficio comparat. Apud Athenaü, quod mínímé difsimulandu eft, E 
' " »- " tii, ; P -— 
legas,ex Seno Elienfi Cir&ámatico defump:tu, Autocabalos,qui poftea lamboru 
poétz nuncupati funt, hederacea corona uti folitos,Ithyphallos uero talarí tuní 
ca mánicatos,ebríoforü períonas rídiculu in more geftaffe, Hincapud V írgil. 


T hreicius longa cum vele [acerdos 
Obloquitur numeris fepem difcrimina vocum. 


Etquodad manícatos facit elufum alibi: 
Et tunicemanicas,e babent vedimicula mitra. 
Sedutad Athenzum reuertamur, Phallophoros demum aít(idez funt hae im^ 
pudentioris Mluficz, laíciuzecp apud ueteres ceremonia) ferpyllo & paederotae 
herbís faciem occultaíle, fertacs fibi ex uiola & hedera nexuiffe, 

VOESISVASUIS ALS: 

Rater hzcuetuftatís fymbolu eft hedera, ciim femper círca uel arbores, ucl 
Diss uetuítate cofumpta ruínofaqg faxa maxime uerfetur:quin etià ex eo 
Baccho facra;ueluti uina etiá de uetuftate cómendantur. Pindaricum porro eft 
uini à uetu(tate cómendare,ut Epharmofto Olympijs, ai δὲ ποιλαιὸκσ ufi οἶνον. Ita. F 
Horatíus pafsim: O natam mecum conf[ule Jytanlio tesla. 

SicTibullus,ut corrupta obiter lectio corrigat,lib, Amoru fecüdo,elegia prima: 

Nunc mili fumoft veteres afferte Phalernos 

(onfalis, e (Chro folu ite vincla cada. 

Fumofi ením Confulís, non fumofos Phalernos, ut imperíti nonnulli putant, 
cadem fynepeiaapud luuenalem habetur: 

Fumofos equitum cum Dillatore ytagisiro. 
Notum ením quemadmodum Romani (tudiofiffime curarínt ut atría fua maio 
rum illu(tríum imaginibus complerentur, ad excitandam Ícilicet pofteritate,ut 
quod fibiad imitandum proponerent;afsidue cofpicerent. Fumofos igitur,pra 
uetu(tate quadam uelutifuliginecoloratos. ^ Hederaautcogereín feniu arbo 
res creditur, ipfacp no nifi fenefcentibus libenter adharefcit. Extat fuper μος [αν 
culentifsima L'aberíj carmina, quorü ea duo tantü afferá, quz ad fententia,qua 
de nuncagitur,congruere uidentur: 

C hedera ferpens arborum vires mecas, — lta vetu[las ambitu annorum necat. 


Neg 


Liber LI. 378 


A INeqs quidem ea tantüm de caufa, quía uetuftas uinum cómendet , & hedera fit 
uetu(tatís indícium,ea Baccho facra perhibetur,fed quonii,ut fuper cíus ui Plu 
tarchus differit, cómanducata hedera folía ebrietatis ípeciem quandá repracíen 
tant, & proclíues ad furorem mentes íncítant. 

FVROR POETICVS. 


iy i híncdemum exiíftímant erudítifsimi uirí coronas hederaceas poétís 
attributas,fiquidem motus ille diuinitus fit; ut autor e(t Plato,quo poéta 
rum mens concíta, ímagínes rerum tot fupra naturá concipit, & ea interdu my 
(tería fcriptis mandet,que pauló poft ipfi abeunte furoreuix íntellieunt. V nde 
no immerito excludit fanos Helicone poetas Democritus,cosdj tantu admittit; 
Quos cantor pollo 
Non patitur ver[are lutum.fed ad aurea cal 
Zimina (fablimes louis omnipotentis im aula. 
Sil eo etheret mon[lrat comercia cetus, 
E "mbrofiama, libens netlara propinat c i 
δίαρμα canunt afflante Deo,martalia ponunt 
"Nubila, quai, Deum in penetralibus abdita cernunt. 
«244, vbitam [efe rediere in[omnia mente 
Itonitavepetunt eo qua mibexere repofcunt, 
Etpleruna, fias non percepere Camaras, 
C/queadeo humanis praftant celeflia vebus. 


DE SMILACFE. 


τ Voniam uero Mlilax,ut uocabulo utar Αἰ ginite,quadá cum hederg 
$a foliorüuíticisc fimilitudíne ita congruit, ut ea multí magno cere: 
5J/| moníarü errore pro hedera ufi fint, ignorantes funeftam effe, &om 
| nibus facrís &coronís infauftam,ideo uifum e(t in hoc hederze com^ 
mentarío eam diffoluere ambiguitate. Quatuor ením diftinguítur fpeciebus:ar 
borea una,quz noftris taxus eft: uirgulto aísimilis altera, fed afpera & fpinofa, 
furculis,ramís,pediculís,&folijs paliuri inftar hamatís,labruícae propémodu ra 
C cemís przdiíta, quá V enetíjs in femotioribus Lignipedu hortísin pereula fur 
rectam afpexi, Hederz alize due propriores,quaru una Izuis;altera hortenfis ap 
pellat,fed ufqueadeo fibi inuice afsimilatae,ut utrancy plerícg unà tantü fpecicm 
exiftimarint, Siliquis hz lupinoru tunícas magnitudine adequantibus fcecun 
diísimze, in quibus granaad fafcoloru (imilitudiné renunculorü figurá referen 
tía delitefcunt,prefsiora inalijs, in alijs torofiora, Colorum multa uariíetas;ín a^ 
liquibus lutea, ínaliquibus purpurea, nigraalia, alía uariegata ex nigro & albo, 
furculo ín omnibus iunceo ad admirandam altitudine excrefcente : folíjs propé 
modum hederaceís,ni(i quód hederís unicuiq (ingula;hís pafsim trína:hederae 
tenacía,& perpetua, & laeuore quodá placida,his afperíora debilíacg,& cum ueri 

to fimulinterdum abeuntía,autumno proríus decidua, 

FVNES T V M. 


ἘΠῚ harum coronis íntextus funeftü habet hieroglyphicu. Flore uero ferüt 
uiolis admodum fimilem,colore ín alijs candído,in alijs puniceo,in alijs etía 
fubpallido, ex quibus lugubres coronas fieri Pliníus atteftat,infau Ποςό efTe di 
citomnibus facrís & coronis:caufamdp affert;ob crocu ín eam herbà amore fmi 


Rr 2 


Pierii Val. Smilax. 


facís conuerfum:quá quidem fabulam INafo 1111. Tranfmutationü libro uni, D 
co eo uerfu tangit: Et crocon in paruos verfum cum [milace flores. 

De qua quídem fabula cüm níhilalíud extaret, nos olim de cultu eius herbae ui 
tículíue iuf(tum opufculü hexametris ceciniímus,fabulaecj totíus areumentü ex 
plícuimus.]dem Plínius aít: V uleus ignorando,hancdq; hedera exiftímando,fe 
(tafua polluére, INam & poétís,& Libero Patrí;aut Sileno, Smíilax íam pro he^ 
dera facrabat ab ijs,quí omnino quib. coronandi effent ignorabát. Leegume hoc 
díu noftrís regionib, ignoti;nunc nuperallatu e Sícilia Romá,multoru hortos 
tota iam Italía ccepit multiplici fruge fcecundare. Oblectat mirifice fructus tum 
lepida colorü uarietate,nitoredj; 2emmaru inftar arrídentíu,tum opere topíarío 
furculus,quí folíorü fylua denfifsíma in metas erigitur altiísimas, & murís ap^ 
plícata paucorü dierü fpatio ad celía quatumlibet zedíu faftigia prorepit, turres 
exuperat, nullius arborís proceritate fuperatus.]deocj ín fpatiofas fcenas latifsi 
mad tentoría, quo pracipueanni tempore magis expetunt, mirabili pampíno; 
rum feracitate contexitur. Tum cibusleguminíis nó,ut multi tradunt,abomína 
bilís, fed ouftu gratusatqzfuauís: nam & difclufus à tunicis, & cum teneris ad^ E 
hucfiliquis aqua incoctum, lautís etiam ccenís apponitur , Quam uero Medici 
damnant forte trachea illa eft;paliuri fpinis praedíta, quae racemulos quofdà ad 
inftar labruíca producit. 


DE AMYGDALA. 


τας Voniam ueró,nobili(sime Hieronyme, pem eam quam de praeda 
“Δὴ ταί indole tua optíma omnes conceperant,uelante tempus exple 
re,tam ín bonaruartíu (tudijs, quàm in infigniu moru elegátía iam 
| dudum occcepifti, Amygdalu tuà effe híeroglyphicu aniímaduerti: 
ea enim arbos ante alias omnes floribus induta,no fug tantu fpem oftentat opuz 
lentía, fed & alíaru frugu annü ferace pollicetur. V nde Maro cüm uideret eam 
primá omniü florere,nihil uel Ianuarij rígore deterritam,ex florü eius multitu; 
dinelztz ídentídem fcetura fpem in frumentis concipere nos poffe monet hís 
uerfibus: (: ontemplator item cum [e nux plurima fpluis 

Induet in florem,e ramos curuabit olentes, 

δὲ fuperant fatus pariter frumenta fequentur, F 

JMagnaá, cum magno ventet tritura calore. 
Queéd (i fpes,ut Speutippus Platonicus definit,eft expectatio boni,uelute con; 
uerío metus anímí concítatío ín expectatione mali, fic; floribus infpectís ufum 
índe fructuu expectare folemus,nulli dubium erit quin flos fit futuri boni prz 
nuncíus, & frugem pauló poft fuccrefcenté polliccatur : nam & Themiftius íu^ 
cundifsímam florís fpeciem fructuum praenuncíam effe dicit, 

IV VEN T'/VS. 
A D hacflos omnis iuuentutís habet híeroglyphiciriuuétus αὔτ omnis fem 
per fpei plena,cüm fenectus cótrà omnía defperet:fiue hocaccidit iuuenib, 

ex exiguo reru ufu,fenib.uero ex irríta multori uotorü experíentiía:fiue quía ít 
uenes natura uegetiore,qua cupiut ardentius futura etíá fibi proponüt,fpemdg 
ímpendio pafcut , fenes debilitate cofecti, prae tímore etíà cüm affecuti funt diffi 
dere uidentur,ídeods bonis mínus gaudent, Alij dicunt xquíus ideo fperareíu 
uenes quàm timere,quia fpes eft de futuro tempore:in fenibus autem multa me 


moríarc(idet, acearum pracipuc,qua fpem plurimam elufere, tum autem me^ 
moria 


Liber L Ι. 279 


A moriaipfa fpei quodammodo contraría conftítuítur, 


B 


. SENECT/VS, 
45). τὸ fenectus,que fefe hicobtulit,facit utadamygdalá rurfum reuertamur: 
eíus fiquidem híeroglyphicu ín diuinis literís accipitur pro canítíe, quae ma 
nife(tum eft fenectutis indicium, Amyodalaautem potíus quàm alía quapi ex 
plantis,quia,utetíam ex IVlaronis defcriptione uidimus, arbor nulla denfiorem 
florum ubertatem reddit quam amygdala, Locus autem eft ín hanc fententíáaz 
pud Solomonem ad calcem Ecclefiattz : Florebitamyedalum,& pínguefcetlo^ 
cufta,&difsipabitur capparis,atq; haec incceptabunt,homíne íam ín domum à 
ternitatis fuze profecturo : hoc eft,utapud Eucherium, cane(cet homo, tumez 
bunt pedes,& concupifcentiía frígefcet:nam hec plurímüm homíni ín poftremo 
uitz tempore accidere confueuerunt,ut inde in terram, quafi ín aeternitatis fuae 
domuredeat. Proculdubio autem indícium appropinquantís mortis eft, cüm 
canís caput albícat capillís. Mitto illud quod D. Hieronymus notat, quofdam 
interpretari per amygdali florem facram fpinam, quód decrefcentibus natiuni 
carnibus fpina fuccrefcat,& floreat:nam & hoc& illud fenij eft, 
CONTINENTIA& FRVCTVS. 
Se dgges Hieremià primo capite;ubi fe is uiro uigilante uidere afferit, Theo/ 
4 X dotio reddit amygdalína. Vnde collieítur,amygdalum caftíorís híeroly^ 
phícum effe temperantíze:nucé ením eam uidemus amarifsimü habere putamt 
nis corticem,teftadj lignea,eadp duriísima cingi;amaritie corticís difficultate in^ 
dícante, integumenti durítía uirtute ipfam : fieríautem ut cm putamína ílla & 
amara & dura fummoueris,fructu fruare fuaui admodum & delícato.Síc conti 
nentiz caítígata coércitacj cuftodia, amara primüm uidetur, perdifficilis & ab 
omnidelectatíone remotíísima,fed ex qua fructum colligas dulcifsimü fuauifsi 
mud :aítem Hefiodus, uirtutis radices amaras efle, fructus ueró fuauifsimos, 


DE NVCE IVGLANDE 


ΝΡ νι: 
i£ Bamygdalo ad nucem iuglandem tranfire non incongrui,cuius eft 
E τὰ híeroglyphicinut nuptias pra fe ferat , Credídere multi, aít Plinius, 
4 quía nuces cadendo tríipudiu fonumdf faciant, qua de caufa dictu il, 
Ec«2- lud,Sparge maríte nuces.Sed uerifimilior caufa eft, quam ipfe comi 
niícítur,ob intesumentiü duplex, puluínati primüm calícis,mox ligneí putami^ 
nís,qualí propémodum operímento fcetus muníantur, 


CAPPARIS 


R G7 T uero & Capparim abfoluamus, fupereo multa & uaria tam He 
| braici interpretes,quàm Latini & Greci cómenti funt,dum Hebrai? 


bus fuis circumícribut,Sed qui diebus noftris fcripfere Capparim libidine per^ 
frigerare,hocloco,te(te eo,decepti uidentur,quód mínusanimaduerterunt So» 
lomonem id notare uoluiffe, ceffare tunclibidinís ardore, cüm Capparís nulla 
efTe cceperít:id enim pert? fignat, Diísipata fuerit: perínde ac (i Girxci per fabu 
las fuas philofophentur, tuncardorem Leandri gelidis aquarum fluctibus fupe 
raricm prímüm Herüs lucerna fuerit extincta, 


Kf 3 


Pierii Val. Cupreflus. 
PIERIVS VALERIANVS DE FVNESTIS»p 


ARBORIBVS,ET/.CORONIS ATEUQ'VO T'VEX SAGRIS eG Y. 


PTTORVM'LITERIS,' AD LAVREN'TIVM 
GRANAM. 


Ex. CHuofr]simo illo dre,quo Celfs τοί γε tufla,. Mcademia ymiuerfa depofcente per- 
dj Metuito matorum ritu celebrautmus, memimi te facund/[üme Grana,dum fune- 
ἘΣ rirapparatus infiruebatur multa de me querere fuper funeflaru arborum fign 
eec] ficatiomibus quod nonmullam huiufmodi erum maui[iioni operam dareme no 
sgnorabas.Tus, memini[fe debes pauca admodum ea cfo[]e, qua mili tunc,tanti ac tali amici 
cafu coffernatamernorie [uccurril[ent, tum quid eo totus couer[us eram,vt que multa in pre- 
vepti inuenis defiderium, à dottifiimo quoq conferibebantur fedulo colligerem, colle&taG, publi- 
carem,tum quod molebam eo tempore te nugis meis occupare udioru tuorum facium laudare 
meditantem. Quem quidem tu non lauda[]e tantim.fed dinturmiori, vel eterna potius vita v 
Jon esmibi efhtuil[e. Dignus quidem ( elíus,qui tam eruditum,tam4, elegante funeris fui lau- Ε 
datore fortiretur. Dignus tu quoq, qui de iuuene tam praflanti tam dotlo,tam probo verba fa 
ceres quamuis id letwori argumento faétum omnes malui[Jemus . De qua quidem oratione tua 
multa alij praclare pradicant: nos exuperal]e te c noflram, omniu. expetlationem, qui de 
te optima qued, conceperamus verifamt profitemur.T ibi vero an ego refponfurus fm I ts que 
percontatus eras, adhuc ambiguum efl mili, curaui tamen vt [7 quid per diligentiam a[fequt 
polfem.tua me  flagitationis memore fuiffe comprobarem. laa, (upre[]um,ez Pinum,e7 Popu 
lum, e pro corona ymilacem e quedam alia que funesta [unt perquifiui,de quorum [igmfe- 
catis comentariolum hocad te conferipft. la vero memim[Je debes, cim de coronis quarevetur, 
quibus cenotaphium cingeremus, retpondil[e me, ex Salice, ex Jvtoro,ex Caprificoyy Loto de- 
mum ferta contexenda. Ex JYtoro, quoniam fenilem prudentiam tam wuenili etate pra [e fe- 
rebat. Ex Caprifico,quia cupiditatibus omnibus, quas nnumeras ea atas afferre folet ipfe tugu 
smpo[uerat. Ex Salice propterea, quod [umma erat adolefcens catimentiapr editus. £x Loto,ad 
diumum eius ingentis eo omnijarie dottrina udium : quorum quod, omnium v Attones pote- 
vis ex boc libello noflro cognofcere.Sedenim in has nibilforte nouum tibi, grata tamen futuram 
fberoindusiriam, quacunq,e[fe potuit, meam, quod non contanter [ati amicofacere procura- Ἑ 
vim. Eslotgitur apud te nosiri boc amoris qualecunq, monumentum:neq id porrori ft quod. 
eralia donamus, vtpote qui philofophus mon minus verum fines, quam ortus progre]]usa, fts com 


templari folitus,Sed iam quid bac fibi lignorum [frues velit m[hiiamus. 


D E'"CVPRESSO. 


Qy|VPRESSI fignificataapud Horumnulla funt,apud Lati^ 

j nos & Cirzcos pleraqs memorantur. 

NP POLLVTVS MORTE LOCVS, 

OR A AI» illud ín prímis,quoód pollutionis, aut inceftatí de ali 
cuius morte loci;aut funeris fignum fuitferalidpilliapud 

omnes cognomentum : quía cum minime recidíua fit, huma; 

nz conditionis lortem referre uideatur, Quanquam Herodotus unam folamdg 

pinu ex arboribus recifam minime repullulare tradit,efleqp,ut ipfe αἱτ, πανόλεθρον: 

Nimirum animaduerterat homo mult diligentiz, recifam cupreffum ín Cre 

τα θεὰ, 


Liber I. IT. 380 


A tabeatioreinfularepullulare,quod de pinu nufquam obferuarat, 
OIRSECIJA; 

V oníam ueró Creta id praecipue conceffum,ut renafcentes, quac pracfectze 
peer. uideat,)nonnulli Cretam per eiufmodi arborem fignifica 
ri tradiderunt, nó alíter quàm Palmam pro ludza poni ín Vefpafianoru num 
mis obferuatum: Palme fiquidem & laetíus & frequentius in ludza proueníut, 
quàm ufquáalibí,Cupreffeta porro Ginofiorum celebrat Plato, in quibus zefti 
uo die delegibus cómentatumà Megillo & focijs tradit, Non ímmeritó autem 
magno habitum oftento,cüm arbor Cupreffus altitudine confpicua in V efpaz 
fianiagro auito fine ulla uítempeftatis euulía radicitus repente procidit, ac in^ 
fequenti díe uirídíor atque firmíor eodem ueftigio refurrexit, grande, ut in; 
quit Tacitus,profperumqafleníu aruípicum, &€ fumma clarítas iuueni admo 
dum V efpafiano promiffa. Apud Plinium legas, ubi de prodigiofis arboribus 
difTerit, arbores multas, fine tempeftate, ulláue caufaalía, quàm prodíetj ceci^ 
diíle, ac fua mox fponte refurrexiffe, quae fuerunt faufti ominis & oftenti. Sed^ 
enim ne no(tra negligamus, uetuítis rebus nimium applaudentes, in Medi 
«εἰς xdibus,qug thermís Alexandrínis dirutisincumbüt,hoc R oma uidimus, 
quod huc ínferuiffe minimé fueritimportunum.Paucis admodum ante dicbus 

uàm Leo Pont.Max.moreretur, Medicam arborem procerz admodum mz 
eniítudínis, fed magna fui parte in latitudinem ramosad parietem affixam, ut 
perpetuo uíroreaulza quz dicuntur facere uiderentur, cafu nefcio quo, noctu 
Íolutis pergulae compagibus ita concidiíIe, ut cacumine terram attingeret, & à 
porticu in xyftum prodeuntibus praaltz curuaturz arcum exhiberet, Βα δίς, 
cuta mox clarifsími Principis mors. INeglecta arbor, omni tunc familía alijs ne 
gotijs occupata. Creatur interím Hadríanus VI. P ON T. M A X.abextremis 
εἰ Morinis in [τα] τα ludibrium perquifitus . Infequitur (tatíim ab electione, 
maxima hyemis inclementía:níues íuges,& ín multos dies terra,pertínacía Ro 
mano folo íinfolita,inhze(itantes, qualem tempeftatem & niuiu altitudine,afpez 
τίτατοπιός aéríis nemo quantülibet natu maximus Roma fe uidi(Te profitebat. 
Szuijt ca hyems in cítríos,lucos, X uiridia omnia Medicis arboribus cófita per 
(tringít,& ad radice ufq; adurit:omnesqp illa huiufmodi arborum delicize, quae 
Romz plurime frequentifsimaecp erant;auferuntur:fola € noftris illa feruata ín 
columis, quzeante Leonis obiti prociderat: acomnis ille ordo,qui ad eundem 
parietem adhareícebat,minima iactura laefus,caterís omnibus ad repullulatioz 
nem fuccifis ad imum caudice. Quod fi altero uix anno cópleto Clemente v 11, 
Leonis praemortui fratré patruelé ad Pontificatus faftigiu euectu uidimus,cur 
Mledicam illam arborem in eius zz dibus, & inclínatae fortunze deiectam, & feli 
cifsimi fucceffus, ab hyemis tam horrida (uitia feruatam, fuifTe »raenuncíam 
affirmare uereamurZ 

SEPVLCHRA NOBILITATIS, 
Rm qui cupreffum funus quidem & fepulchra, fed 5on nifi nobilitatis (igni 
ficaffe centendant:quod & Lucani teftimonio confirmatur, íta dicentís: 
Ex non plebeios luus το τα cupre[]us. 

Sane Thucydides libro hi(toriaru fecundo, arcas fuiffe dicit ex cuprefTo, in qui 
bus eorum eflerrentur offa, quí pro falute patríz mortem oppeterenon dubi, 
talTent, Huius autem in(tituti; ut cupreffus defunctis accommodaretur, prín^ 
cipium nonnulli ad hiftoríam referunt; aíunt enim Aíclepiadisautoris ora 


Rr 4 


΄ 


Pierii Val. Cupreffus. 


uifsimi teftimonio, Boream Celtarum Regem cim filiam Cypariffam nomine D 
amififfet,arborem hancin eius tumulo feuiffe, à qua inde nomen índitum Cypa 
riíTo;mox à fatu illo luctuofam feralemdj haberi coeptam. 

M OR S. 

Am&.inoftentis mortís índicium fuit, quod tum alijs euentis, tum Imp. 
N Seueri cafu comprobatum e(t, cüm Aithiops quidam clara inter fcurras 
famz,, cum corona€ cupreífo facta illi obuiam procefsifTet: quem cim illeira; 
tus remoueríab oculis przcepiflet, coloris tactus omine, refpondifle ille dici 
tur,totum fuiftí,totü uicifti;iam Deus efto uictor. Paucis uero poft diebus Se^ 
uerus eítuíta functus. Quod ueró pertínetad colore, fertur & Hadrianus Imp. 
ex Mauri occuríu extrema fibi iam ingruere concepiffe, 

D! IS. 
Cor porro ín tutela Ditis Patris:&eius arboris rami fepulchris affixi, 
adículptiue, Dís Manib, cómendari defunctos indicant, Atq; πος εἴ quod 
apud Horatíum legas,arborem nullam homínem ad inferos fequi, prater inui 
fas cuprelos. E 
I. VN. 

X eaautéarbore fimulacra lunoni R 'egiíng fieri iufTa;in plerifcg prodigioru 
ἕν σεῖο, obíeruatum:;ut Gin.Cornelio Lentulo,P Líicíníio Coss.Cu 
preffea fimulacra lunonís R.eginz pofita per uirgines uigínti feptem, quae V r^ 
bemluftrauerunt, 


O.RUiPGiH.gExV;.S. 
EI in Lebethris Orphei fimulacrum ex cuprefTo cultum, quod cüm Alexan 
dritemporibus íudorem multum emififfet, omnibus eo prodigio perterre^ 
factis , reíponfum eft ab Ariftandro uiro fapiente, bene fperandum, fiquidem 
quod nuncopus Alexanderagorederetur, ob rerum geítarum magnitudinem 
maxímum efletfudorem & laborem Poétís & IMufarum cultoribus allaturum. 
PVLCHRITVDO SINE FRVGE. 
je etiam Cupreffus rei cuiufpiam fublimitatem atqy pulchritudinem, ex 
qua tamé nullus percipiatur fructus.) uare Phocion, càm Leofthenes Athe 
nien(es in bellum impuli(fet, magnaq fpead libertatis € principatus nomen e 
rexiffet,illius uerba dicebat cuprefsis efe (imilía,que cüm procera admodu fint F 
& pulchrz,fructum tamen non habent.Cefsit índe res in prouerbium, κυπαοίῆς 
x«pr& de re ípeciofa quidem uifu,fed prorfus inutili,Spectatu quidem iucunda 
e(tcuprefsi proceritas,effigiescp illa metas imítata,fructu tamen fuperuacua eft, 
bacciscp torua, diceret Plinius, 
ΡῈ RUPEE. T WEIT AS, 
ien uero Dijs fimulacra ex cupreffo fieri folerent;in caufa eft materize perpe 
Atuítas,odoríscp fuauítas,qua perpetui thymiamatis loco efTe uideretur.Cu 
preffum ením neq caríem, neq; uetu(tatem fentire tradunt, neq; temeré rimam 
aperire,ulláue parte fatifcere, Smulacrü Iouis in Arce ex Cupreffoà condita Vx 
be fexcentefimo fexagefimo primo anno dícatu, tempore adhuc fuo durare Pi 
níus atteftatur, qui quidem anni effentcirciter c c. Plato leges publicas, acta 
decretacp facrís monuit inferendas tabulis cuprefsínís, quod eam materiem ze 
re perenníorem arbitraretur, Q uantü ueró pertinet ad odorem;Indi 
Cupreffum interaromata propémodum 
uenerantur, T 
DE 


InbegI dL 281 


" DIE ΞΕΝ Ὁ; 


i M Q'7R-S. 
AS » INAn mortis ipfa quoc; indícíum e(t, de quaidem obíeruatumi 
ubigs, arborem excífam femel minime fuppullulafcere , Vnde Staphylus poétà 
«hue pé ms, hoc eft,in morem piceze dixit.Etapud Homerum 4G àertixé?,le 
tale telum exponunt ínterpretes uetu(tifsimi, quamuis alij ad folam referant a2 
marítudinem & acerbitatem , qua fit arborea precipue praedita: quandoqui^ 
dem amarítudo ípía íta eft mortiaffinís,ut uíceuería mors interdum pro amari 
tudine ufitatifsimo mortalium fermone proferatur : nec hodíe tantüm, uerüm 
& apud uetuftifsimos hominum ita fierí folitum inueníamus , [Nam I 1 1 1. 
Regum,cüm Prophetarum grex apud Eliífeum effet, & corum unus egreffus ín 
agrum colocynthídas agreftes legiffet, eascg coníciffas in ollam pulmentariam 
paraffet,neqy eorum quifquam propter amaritudinem eu(tare poffet, clamaue, 
B runtadElifeu dícentes,mors ín olla eft: hoc eft, tanta eft pulmentarij amarities, 
quanta mortis eft, Eodem modo, paucis ante diebus, cüm poftraptu ín ccclum 
Heliam, Hierichonta fe recepiffet, quefti (unt eius loci ciues, aquas effe apud fe 
peísimas,quas diuinitus cm dulces reddidiffet,numinis dictum cítauerat : Sa; 
nauíaquas has,& non erítultra mors in eís.Sed utad píceam reuertamur, Hero 
dotum nonnulli carpunt, quód folam piceam praefectam non repullulare dixe^ 
rit,ciim & cupreflum, & alías quafdam plantas ipfi agnofcant, qua idem patían 
tur. Sed quantum ad cuprefTumattinet, dixímus nos Herodotum ad Cretícam 
reípexiffe,quas repullulare coftans fama eft.De pinu uero,quód Staphylus Pi; 
ni more dixit,pro abolitione, excídíoc fupremo,in memoriam adducit terribi 
lem eam το denuncíatione, qua per caduceatorem Lampfíacenis intermina^ 
tus eít,eos ut pinum exterere,nifi Vliltiadem,quem per infidías ceperát,miffum 
facerent. Cumdq; Lampfíaceni ínter fe quaereret, quid illud effet, quód R ex fe ut 
pínum díceret extríturu, à orandíore natu cíue edoctí funt, eam arborem femel 
exciíam nunquam amplíus fuppullulaícere.QYuod illi excidiu ueriti, Vliltiadem 
confe(tím € uinculis exemptum liberum abire permiferunt. 


c I.S SI IHI.M:L.A? 


Sthmíaci quoqg certaminis preemíum pínus erat, INeqg ueró pino tantüm,ue 

rum etíam arido olím apio facrí eius uíctores coronabantur. Funeftum ením 
efTe etíam apium fuo loco docebímus.QYuz ueró apij corona INemeorum uicto 
ribus dabatur, ex eo uiridi texebaturapio, ut interpretes Píndarí monuerunt, 
Erantueró Ifthmiía in Mlelícertae memoriam inftítuta , Et Pau(anize adhuc tem^ 
poribus pínusapudaram Melicertae germínabat,quem puerum à Delphíno de 
latum expofitumd, Sifyphus rei míraculo motus ín I(thmo fepeliffe fertur, ὃς 
certamen illud ín(títuiffe, 


N.CA 71. Vo RouA. 
NES imaginem effe pinum dicit D. Ambrofius,quippe quz femina à prí 


mo illo diuino cceleftic priuilegio accepta cuftodíat, partuscp fuos qua^ 
dam uelutíannorum uice & ordíne referat, negp nifi ui caloris admota excludat, 
Atc eadem ipfa nux flamma fpeciem ímítatur, lacunatís ín turbinem toris reti 
culatoopere círcunduciis, 


Pierii Val. Populus. 


GUN B -E LES 
Tore argumento & caufa Cybeles dez fymbolum erat pinus : nam & ipfa 
dearerum omníum mater habebatur, V idere uero efr nummum ín quo (ἂν 
put Cybeleíum eftde more turritum, ab altera cuíus parte corolla ímpreffa ett 
ex duobus ramís píneís,intra quos líteraefunt z ΜΥΡΝΆΤΩΝ, Vbiillud quogg 
adnotatíone dignum, quód litera x ín eo nummo figuram habet Latínz afpira 
tionis ín latus proftratz, acfolo proiectz, x . Hincením credíderím multa ea 
Gracorum uocabula, qua apud eosà uocali incípiuntafpirata, per S à Latinís 
enuncíata,utpote qui afpirationem S literam effearbitrati (int.Sic t2, feptem. 
£o, ferpo. i, fus, Siueealiterz z notafuerit,quód ucteres infcriptiones pluri 
mz Z pro S lítera ponüt:ut,z M YRN A Romzín Díuz Ana(tafiz,& ín Cam 
po Flore: ínV eientibus arce ca(trinoui,O SS VIS ZMARAGD I:inforoTra 
íaní € MILIVS ZMARAGD V S,& innumeraalía,de quibus Cirámatici uí2 
derínt, Per Hetruríam uetufta pleraqs conditoria pínum infculptá habent, fiue 
funcraliareumento,fiue quódapud eos Cybele olím uníce coleretur, 
AS C VIE A PI.VS, 
AASES Sícyonios pinea nux /Efculapij ymbolum habebatur. INam & Pau 
fanias autor e(t,eum Deum cum fceptro, & nuce pínea ín manu altera, fcul 
ptum effe, 


ID ErCPIOUPAVSE SO: 
I Ccedithís Populus, multa & ipfa apudantiquos uenerationis, quáuis 
7 


inter infelices damnatascp religione recenfeatur; quo in numero funt o^ 
mnes quz necp feruntur,necj fructum ferunt, 
E^VoUONS Vase 


ES quocgapud aliquos ínter ferales habita, Nam apud Rhodios ludi fune 
bres in honorem Tlepolemi celebrabanturab ímpuberibus pueris Populo 
coronatis, 

d^ ES MPO S. 


Er eam tempus etíá indicabant, propterea quódarbor ea bicoloribus fit fo^ 
Ps: pra díta,ex quo przecipuas ipfius temporis partes, quippe diem ac noci 
referre uideatur, Ideoc5 Probus Herculi dicatam ait, quod phyfici tempus per 
Herculem ínterpretantur.Qyuín etíam hochabet Populus cómunecum tempo 
re, quód eius folía poft folítítíum círcumaguntur: nec alío argumento certíus 
intelligitur fidus confectum, aít Plinius. Suntueró & alizarbores, qua fo 
Itjs bicoloribus uarize confpicíuntur,ut falíces,olez,citrí:in illís tamen color pe^ 
ne idem,licetab una parte dilutior,altera denfioratqs coloratior habeatur.In Po 
pulo uero, hacpracfertím quae alba nuncupatur, nam ea eft Alcidze gratífsíma, 
ut IVlaro, & ín eíufmodi accipitur fignificatum , candor ex una parte pene ni^ 
ucus ac ceruffatus,ex altera porracei folíj inftar uiridifsimus , INarrant nonnul 
li fabulam : Herculem cim ad inferos defcendit, eius arborís coronam eeflaffe, 
atq; eam foliorum partem queforis confpícua erat, fulieine tetrí cha&s obfcura 
tam, quz ínteríus condebatur fudore ablutam candidiorem cuafiffe, inde cum 
furculos eos in Acherontís ripa fzuiffet, feminium id late propagatu. Sedenim 
utapud Paufania eft, Hercules Populumalbam ex Thefprotide regione iuxta; 
Acherontem fluuium genitam ad Girzcos tranftulit, atcp hinc locus fabulae da^ 
tus, Acheron ením Thefprotidis fluuius leucen, quae alba eft Populus, cd 

ert, 


F 


Liber LIII. " 


A fert, perindeac Alpheus olea(trum, Afopus Bccotíae iuncos, Menander myri 
cas,Períeam Nilus. 


2x53. X herbis uero ante alías omnes maximt ferale e(tapium, Neq; tamé 
Ξ δ hicego contenderim,utrum Selinonatq; Petrofelinon idem (int, an 
| aliquid inter fe dífsideant,quam prouinciam fibi doctifsimi hac aeta; 
4 τς αὐτί fufcepere, fatis habiturus fi quae ad hieroglyphica quomodo; 
cungg pertíneant fignificata cómemorauero. 
NEMEEVS VICTOR. 

H2 mínem apío,uerüm eo uiridi, coronatum, INemeeorum uictorem fignifi 
care magis uulgatum eft,quàm ulla indigeat repetitione. (Q)uoddj ea certa 
mína ín Archemori , taab Amphiíarao uocitati , celebritatem in(títuta effent, 
quamuis nonnulli dicant Herculem Nemeeo Leone domíto certamen id facra; 
B uiíle, cuíus precíumapium effe uoluerit. Ideodg leonis herbam apíum appel 
latum,de qua Píndarus Nemeis Alcímede A: ginetae,£oraia uns 93" & λέοντ ^ yy 
σαι. Hiftoria tradit herbulam huiufmodi ex Archemori (anguine progenitam. 
Altj uolunt índe leonís herbam dicta;quód apíum in INemea lztiífsíime uulgodg 

proueniret,qualeo ibi uerfatus affluenter admodum paíceretur, 

I7 NP ESTHRCUPRPSE 


Imirum igiturapium luctus índícíum eft, quandoquidem herba ea,ut Pin 
IN interpretes aíunt,e(t inferis facra,luctuicg dedicata.[NNam,ut (ἀγα οί δι» 
tores prodidere, terre(treadmodum eft: effunditur enim libenter humi, pluri 
mumxqp occari gaudet,ut folo propínquíus adherefcat.Satu eius femen, utanicu 
[a noftra fabulantur, ad inferos proficifcítur príus quàm enafcatur. Orta índe 
fabula, quod ob folidítatem atcp duritiem, qua praeditum eft;aliquanto diutius 
quàm alia intra terra uifcera morari uídeatur.]tacp mortalis Opheltes,qui mox 
Archemorus terreno fuit honore decorandus, ex quatuor ením illís ínfigniori, 
bus certaminibus, Olympíjs,P ythijs,I(thmijs,INemeis,ut Archias: 

οἵ δύο uj Gm TN οἱ δύο δ᾽ boa TONS. 
€ Sunt duo mortali funt duo [acra Dea. 
Mortales Archemorus, & Melicerta, qui € Palaemon, Dij, lupiter & Apollo. 
Pramía, Apollini Laurus, qua pomi etíam nomine nuncupatur, ob grandio^ 
res baccas, quas laurus Delphica producebat, unde corona illae decerpebanz 
tur, dequo nídeapud Lucianum. loui oleafter , Palamoni pinus , aut arídum 
apium,uiride uero Archemoro,olimcp olea. Míníme ueró pratereundus híclo 
cus e(t,ad utrungy fignificatum funerís & uictoríz optíme accómodatus: quip: 
pecüm T'imoleon copiarum Cirzcarum dux, audito Bomilcarís & Aídruba; 
lis Carthaginenfium aduentu, qui cla(Te bene magna comparata mifsi fuerant 
ad Girecos tota Sicilía pellendos, ipfe cum quinq; tantüm peditum millibus, 
& equitibus mille,ho(tibus occurrere ftatui(let, profectuscg Syracufis cüm δά 
Crinifium amnem, quó íciebat hoftem uenturum, procefsiffet, factus e(t ob^ 
uiam mulis apium ferentibus : perterrefactis omine militibus, quí apío fepuL 
chra coronari nonígnorabant, quem morem Plutarchus Sympofiacís enaxrat: 
uulgatumqy erat ínter Girecos adagíum, incurabilem ualetudinem apio indi 
gere ; Imo, inquit Tímoleon, Corona uobis ucl ante uictoriam offeruntur, 


Pierii. Val. Myrtus,& falix. 


ad id fcilicet alludens, quód Ifthmíjs uictores apio coronabantur: dictumdj e Ὁ 
uentus comprobauit, Carthaginenfibus pof(tridie uictis proflígatísds maiore 
fuorum ciuium (trage, quàm unquam antea páísi eflent, infignids ac memora^ 
bilí uictoría Timoleontiacquifita. Sane plerifqsín antiquorum monumentis, 

& in ad(culptis cantharis atq; carcheftjs apium obferues, quippe mortís atqpluz 
ctus indícium , Eo autem fepulchra, & alia mortuorum conditoría fubfterni fo 
lita príufquàm cadauera inferrentur:eadj de caufa cüm ueteres in conuíufjs om^ 
nibus fere alíjs coronamentorum generibus uterentur, flores & herbas omnes 
hucadmifcerent, uno ín primis apio, utpote quod nihilad hilaritatem faceret, 
abítinebant, 


DE MYR TO. 


3i Sr & Mlyrtus inter funeftas arbores adnumerata, qua Thebis qui 
jii uincerentTolea, coronabantur:de qua Pindarus lfthmíjs, οὔϑα A6n53à 
J| κάρα μύρτοις ῥ᾽ aio. Fuitautem lolaus heros apud Thebanos diuinis . 
D cultus honoribus,ad cuius tumulum Iolealudos celebrabant, & hu; E 
iuímodicoronam ex Myrto praemium in(tituerant, propterea quód, inquiunt 
interpretes, funebris eflet arbor. V erm cüm longe plura fint ab ea & genij & 
uoluptatis fignificata, inter fune(tas has M yrtü proríus inferere noluimus, fed 
eam cum latioribus, rofa, hedera, € quibufdam alijs, conuenientiori loco pan 
gendam exi(tímauimus, 


DE SALICE 3d 


jg Ofteaueró quàm iu(ta ijs qui praeclaro fuerüt ingenio, rite perfolui 
2) mus, tempus eft atad latiora couertamurargumenta, Promiferam 

EE enim fuperioribus diebus Girana tibi, priufquá funus hoc íncideret, 

512274 dc Salice, de Moro,de Caprifico, de Loto,qua deducta eflent hiero 
glyphica perícribere,Ea igitur ín hunc modum difponemus. 

,.VINCVLYV M. 

kA in primis effe uínculoru fymbolum, tumex quotidiano eius αἱγσαΐ, 

tí ufu manife(tum, ad id ením plurimum comparatur, tum díuínze etiam lite 
τα atteítantur,cüm ludaeos dicunt patrijs abductos fedibus, miferrimo Babylo F 
nís íncolatu organa fua in falicibus fufpendiffe,de quo paulo poft. 
j Ἂν με τρῶν 

V'odautem nonnulliaíuntfalicem caftítatis indicium efTe, tametfi de ea ni 
Qui A oyptij, non incongrue tamen confictu e(t,fiue fit propter uinculi fiení 
ficat, quód eíus materia fit plurimum apta uinculis, atqp ideo coércitionis índiz 
cium fit: & ca(títas ipfa modó zona,modó campeftri,modó alio atqpalío uincu^ 
locoércenda pracípitur. δίας fumptü ab Amerína falice,qua lectís accubitiscg 
impofita,caftítatem,inducit, Síueab eo quod plerícg autores tradunt,foliahu 
ius arboris cotríta € pota, intemperantiam libidinis efficaciter frzenare: fzepíus 
ueró fumpta,ufum ín totu auferre, V nde Homerus fapienter falices ὠλεοικοίρπες, 
no(trí ucteres frugiperdas appellarunt , uel infructuofas, cuius fcilicet femen in 
potuacceptum efficit ne conceptus fubfequatur.Sané Porphyrius ín íjs quae eir 
ca Homerica philofophatur, falicem ab eo ὠλεοίκαρποιυ uocari tradit, quod fe^ 
men príus quàm maturefcatabijcit. Sed idem ea potíus de caufa dictum putat 
ὠλεσίκαρποιυ, quod femen illud, fiuefructum appellare quís malít, ex uíno propi 
natum 


Dibero 71]. 383 
'A natum f(terilitatem faciat , feminali omni uí protinus labefactata. — In diuinis 
porró literis ubi iubetur populus Deí tabernaculorum fefta celebrare, quippe 
in tentorijs omnes habitantes palmarum ramos acfrondes falicis manibus prae 
tendere,nimirum per falicem continentiam intelligimus. Id; uolumus admo 
nítum,apud Origenem homilía nona (uper Exodum,ín qua de tabernaculo agí 
tur, coloco in damno efTe impre(Tos codices, ubi legitur: Arborauté populi & 
falix,uirgulta funt ca(tratis:ubi dubío procullegendum eft,uíreulta funt cafti 
tatis. Forteautem non temere id fcripfere aliqui, credentes faligna corona coro» 
nandos eos qui, íuxta Efaía dictu, quafi falix (uper fluentem aquam oriuntur. 
INeqgalía de caufa crediderim apud gentes lafciuifsimo, quem fingunt, hortoru 
cuftodi falignam falcem adhibitam, nifi ut Venerís pruritum, & impudicas co^ 
citatíones ca(títatís falce reíecandas admoneremur. 
SOT ERE I ICETA-S, 
VUA porro (terilitatis hieroglyphicum intelligi uofuerunt, Maronem fe 
cutí,qui falice inter íinfcecundas memorat plantas : ubi Seruius femen falicis 
B cíum infcccunditatem aít mulieribus gignere, quippe quiapud Pliniu legerat, 
femen falícis mulieri fterilítatis medicamentum efTe. Sedením qui Maronem 
aiunteam infcccundam appellaffe, quía (emen non habeat,norínt falices habere 
in folijs erana quadam, quibus uís feminis ine(t,ut eo comiffo terrís arbor íur^ 
eattanquá furculo defoflo, uel eque ac fi de femíne pullularet . Scíendum tame 
cam ocylsimé femen perdere, quippe quod ante maturitatem ín araneam abeat, 
In Creta tamen infula fructum ad maturitatem ferre perhibetur, 
| OTIVM. 
Io s ubí,quod fuperius attigimus,legitur, In falicibus fufpendimus 
organa noftra, per falices otium interpretatur, propterea quod arbores hae 
funt infcccunde, quippe fine ullo utili, ut dictum e(t, femine. [Nam cim Iudzi ín 
cam tractí captiuitatem propter Babylonis lumina defediffent, captiuitatemdg 
fuam tantüm deplorarent , nihil habebant quod eos ad cantus hilaritatem inui; 
taret.[onauam igitur per otíauítam trahere cogebantur. 
PRAMATVRVM INCREMENTVM. 
s quí per integram hanc & adultam íam arborem praematurir íncremenz 
tum,adolefcentiamqp ante annos mira auctam proccerítate, fignificari uelint, 
Mlanife(tuenim unicuiq; e(t,quàam cito,quantadj; ramorum den(itate confítipaz 
ta creícat falix.Hinc V erríus eam ita dictà interpretatur, quód ea celeritate crez 
κατ ut falire uideatur. Quamuis nonignoro fententiam hancà Fefto Pompeio 
irrifam, quí etíam id damnat, quód non uirgulti genus potíus quàm arborem 
cam appellarit. Sed hzcauftera nímís e(t Girámaticicenfura. — leuiticoferijs, 
quz X V feptími menfis colligendis fructibus celebrantur, falices de torrente fu 
mí praecipíuntur. Theologi pleríq; omnes hic quoq per falícem caftítate ínterz 
pretantur,moderatíd coniugij continentiam, (iue,utí fuperius dictum,propter 
uínculorum ex ea ufum,(iue quía fructum non facit,ueluti Eunuchí,quos uíros 
uocat Euangeliu,de quibus apud Efaíam : ΝΟ dícat Eunuchus aridum fe lionu 
e(Te,quía in domo meadabo eís locum nominatum à filijs filiabusqg. Mox atte; 
ftationis loco fubiungít: Dabo inquam eis fempiternum nomen.Qy)uód ucro lo 
co hoc pofitum eft, falicem de torrente, funt qui orationis & poenitentíze híe; 
roglyphicum effe uelint,ut eo identidem loco P(almographí:Super lumína Ba 
bylonis,illic fedimus &fleuimus ciim recordaremur tui Sion.In falicibus,ín me 


Ss 


Pierii. Val. Morus, Caprificus. 


dio eius fufpendimus organa noftra, Orationes enim & que peenitendolachry D 
ma oboriuntur, indigent inuicem commiíceri:de quibus Efaias:Sicut falices fu 
per praeterfluentes aquas , Alij torrentem loco hocpro prafentis uitae decurfu 
capiunt, in quo fubita totíncommoda quotidie nobís ex improuifo ingruunt, 
qualibus Chriftus no(ter exercerí uoluit, qui & ipfe de torrente, qui fecus hanc 
uíam przterfluit,bibere nonrecufauit, 


DE MORO. 


ΠΝ quibufdam arborum uaríarum cómentaríjs,in amicorü quorun^ 
y| dam gratiá confcriptis,fortítudíne ex quercu,iuftitía ex palma,tem^ 
perantía nuper ex falice fignificari oftendimus. INuncaute, Grana, 
quartam εἰ his addemus Heroinam, quae quidem prudentía eft, 
PRIVDEN IA. 
ps per Mlorü ex arboribus fignificariex eo compertum e(t, quód una om 
níum przdicatione prudentiísima cenfetur,utpote que nó ut multe, prope 
rat, quz ubi primüm lenioris mitíoríscp aliquantulu aurze fpirauerit, erumput E 
in germína,& flores exfinuant magna interdum (trage, ob temporis inconftan; 
tíam, At morus, ne pruina lzdi pofsít, quam hoftem (ibi perniciofum agnofcit, 
nonante germínat quàm frigus penitus fugatum efTe cognouerit,atq; ad amcc 
niísima adulti ueris tempora peruentum omnino fit. Addit hoc, quód rem pro^ 
pere conficit, & quod fapientis illius precepto mandatur, ὁ παρὸν δ zwé. V nae 
nim fert nocte tota germínat,fcctum celerrime grandit & maturat, ne caloris e^ 
tíam aduentantis iniuría laedi pofsit, 


DE.CAPKIFICO. 


T EMM,;PLEIR ANE EA: 


ἘΠ Edením cüm falicem pro caftítate pofuerimus, quae bonae mentís 
3 uinculo uti zona coércita fefe probet, eamds temperantíá etíà effe in» 
ὦ terpretati (imus, cim uirtus hacc adalías quoq:cupiditates coércen^ 
es SEM das, frzeniscp atcp catenis compe; EU --ΞΞΞΞΞΞΞΞΞΞΞΞΞΙ͂Ν sg Jl 
Ícendas progrediat, fitg omnino temperan. 
εἶα εχ Ciceronis finitione, moderatio cupidi, 
tatum ratíoni obediens,optime uident A gy, 
ptij feciffe, qui uirtutem hancper Caprificü 
exprefTere:ca (iquidem collo tauri quantumli 
bet lafciuientis alligata, animal ferocire míni, F 
me permittit, fed laíciuia eius atq petulantía 
omni cohibiíta, eum obtemperantem reddit, 
πες quicquá finit Ámmodeftíus facere, 
IVNO. 

V od ueróoalicubi uideas caprifici ramu : 
E τς Iunonis appofitü,ea de caufa factu, quód Nona apud Romanos 
ετᾶτ Caprotínz nuncupate,quibus,utautor Varro eft,matrong fub ficu lunoni 
facra faciebant, &ex caprifico uirga adhibebát,nempe ob memoríá pudicitia fer 
uate,cum Philotis ancilla Senatui fuafit,ut pro matronis € uiroinibus,quas ho 
{τες dari (ibi ob(ides petebant,ipfa cum ancillis alijs habitu matronali cultae fub 


mitterentur;cuíus laudatafententía cüm omnes hae fecit potíones meracas in lae 
titiae 


Liber L Í Ι. 284. 


A títicfionumattuli(Tent,conuiuiumdp (imulaffent;ho(tes Ietabundi, comeffatío 
ne &potu grauidí;po(t íocos quieti fe dederut. Hic Philotis 6gnu dedit ex capri 
fico.per quá de moenibus, ubi nata erat, propendente írrepíerat. Romani exciti 
impetu in dormientes faciunt,eosqp cedunt, & clade facedilsima fugant,potítiqs 
uictoría,facrü íd inftituére, ut ancillae matronís axquatze, Iunoni, quà caprifico 
Caprotínam appellauere, facrificarét, Ad hoc facrum refpexít Ouidius, cüm ín 
Arte dixit: Porrige  ancille qua panas luce pependit, 


Zufa maritali gallica vefte manus. 


DESLOIRO 


eu INterarborü fignificatanulliapud /Egyptios maior honos habitus 
ἂν quàm Loto, mirifica omnínoarborí, € qua magnu cum cccle(tib. 
ΕΖ). cofenfum habcat, (itcg uelutínoftraru reru ad fuperos internuncia, 
M Ca ORTVS SOLIS. 
ERese Lotosapud Aeyptios facerdotes exorientís prímu Solís imago 
quazeda,ubi infante in ea refidente appofuiffent:hinc uticy uapores illos ma^ 
tutínos, quià Sole mouent, (trictiori quadam aura refrigerantes potius quam 
adurentes íntelligi uolebát. Cacteru Solis ipfius fignificatu,exortu quippe, L.o^ 
tos indícat:idds inde fumptü crediderim,quód eaante Solis emeríum ímplicata 
folia habeat,que quide itafenfim exfinuant aperiuturqp,uti magis & magís tolli 
tur iubar Solíszmaxime uero pandunt, ubí mediu Deus iteremenífus e(t. Eode 
uero decedente,folía ipfa uiciísim contrahunt, complicaridy incipiut, acínfinua 
ri;ueluti nulli patére uelint quàm numini quod uenerant : atqp ita quibus liceat 
modis,eo abeunte fefe intra clauftra cohibeant.Qyuod,ut Proclus ait,obferuatu 
à Mlagis,utnulla prorfus contatione facram eam effe Apollini crederent,effecit. 
VESTALTIVM: 'NITITA. 
E Rat& Romz maxima ín celebritate Lotos capillata, cui V eftaliu uirginu 
1 capilli caefi deferebant, ueluti puberü adolefcentiu Apollini, uel & fculapio 
eius filio. Graci uero fluminibus patrijs czfariem offerebant, illis eam dicabát, 
offerebáteg, quod quandá omnino cum Loto ratione alimonia pra fe ferebat, 
 perindeacarbor ipfa felix cognominata,tum ca quà fuperius attulimus ratíone, 
c quód Deo tam familiaris habeatur,ut fedes eíus (tatuat,tum quód irriguo fem 
per folo pullufet.Neqs me fugit quas arbores V erranius dixerit felíces:fed quae 
ille fcripfit;ad auguralem di(ciplinam retulit.|Nobis hec Αἰ gyptíaca de ípfius na 
tura ui fatis fuerit defumpfifTe, 
DEI ADVENTVS. 
A uero ad Solís ortü reuertamur,mínímé prztereunda eft Vlemnonís fta 
tua fedens;nierotlapide,que magna relíoíonis celebritate in Αἰ thiopía ui 
febatur, in quá ducem ipíum pofteaqu&ab Achille cofoffus fuit, tranfmutatu 
fabulantur. Erat ea diíeí aduenientis índícium,ut Aurorz filius materni offici 
imítaretur.Eo autc artificio fabrícata erat; ut Sol prímo (tatím ortu radios fuos 
ín os eíus eiacularetur, acueluti plectrum aliquod ibi fonum excitaret, uocalidg 
figníficatione iam adeffe Deum annunciaret. 
MVNDI MOLES PLENA DEO. 
A Lj mundi molem ex ea fpecie, Deumdpin εἴτις medío compofitu refiden; 
temdáintelligere maluerunt.Interpretatur hoc lamblichus ad Porphyríu 
Ícribens, cómentumdghocideo ab A gyptijsexcogitatu ait, quod Lotos limo 


Ss ai 


ard 29 


"va 
n. 


m 


e 


Ram 
J 


Acta 


Pierii Val. Lotus. 


fis przcipue locis fruticet, fitcj in primis aquatica, quod ueteres illi prxcipuvm Ὁ 
generationis argumentu contendebant, qui Occanü rerum parentem emnium 
dictitarent. Obferuauerát autem in ea demü emnía cibiculata &retunda quip; 
pe folia atq; poma, ex qua quidem cfhigie perfecüifsima dp fo1ma mentis actione 
perfectioni intentam oftendi profitebantur. Deum ució irfantili atate; utpote 
unicum atq; perpetuu rerum omniu principium, nullo conficiendu fenio,negg 
ipfum ulli xtatum uaríantig obnoxiu, fuper actionem eiufmcdi ín feipfo totum 
confiftere, ac principatus reliquos exuperantem,far cium,incorruptu, & ubigy 
uenerandum cóoquicfícere , [Nam díuínitate ex ipfo etià fedentis habitu interno. 
Ícebant, SefIum enim Deo in primis accómodabant,qucm nulla unquá poteft 
inquietatio folicitare, comoueréue, Quin & fedentem Cynocephalum ftatuez 
bant,cim xquínoctij quíetem zqualitatemdg defcriberent, que quidem neceffe 
e(t ibí (itubi nihil fubfultat quod alterum inquietet, fed omnia firma, ftabiliacg 
in zquilibrio conquiefcant. Q)uód ueró initio diximus infantem infidentem in 
medio L oti poni folitu, obferuata funt etiam ab Ouidio, apud quem materíta 
loquitur 1 X. Metamorph. c Ε 

Hunc tamen in[antem maternis demitevamis, 

Et datenutricinoslrad, [ub avbore [ape 

Lacfacitote bibat,nostrad, fub arbore ludat. 
Sicinfantem huncuidemus apud poétam in Loto fedentem fieurari, 


PIERIVS VALERIANVS AD ILLVSTRISS. 
ET REVERENDISS. REGINALDVM POLVM CARD, DE 
ijs quz per oleam,uítem,& ficum fignificantur, 

EX SACRIS, AEGYPRODIORVOM LITERIS, 


eamiliarismihi tota vita mosfuit,Optime (/lavifiimed, Reginalde, vt clavoru bo 
j| mmum quos praapue colere, moribus cutemplandw no pari adhibere fiudg 414, 
W diligenti, vt felices qua quiq, parte excelleret,ea praripue comendaretur Nam 
peces vropmme 2011, Deos bomimesa, ὰ partibus laudare Hómerus Énslitui. Gsm ita 
qua tu in primts laude pyeflares mecum examimaxe, peripiaebam Urrarifame tria effe, qua g. 
de laudum tuarii principatu mter fe contendere videbantur. Hinc enim bonariu literaruopti- 
marum, artitt dolhrina primu fibi locum a[ferebat:inde admiralilis ea moru Jeauias quam. 
€ fumma benignitas, & fmglaris humanitas comitabantur, dotfrina [ibi cedere imperita- 
bat.Urrgebat tertio loco pietas integerrima, vite moderatione cor cua diumarti veru fundis 
ferudayimnibusq, probiausmumeris alfolutaz que licet ab omm e[Jet «ambitione alicnifima, 
nibila, []ecufum im propatulo vatdavet.fuad, fe virtute muoluens,alina mibilopsindiga fr vm 
fh preumm effet, fatis habere videbatur:quo tamen magts ab oflentatione aliena erat ,eo adm 
raliltor illufiriorq, apud omnes euadebat. Quocunq, me igitur animo 7 cogitatione conuerte- 
Lam,am biguus quam ubi precipue partem attribuerem mecum aliquandm dubitaui Nam fr 
tu cum reliquis e probu & literati viris quos tu femper ymice liberalitera, fouiffisad menfem 
meam wAegyptiaca adlibendus eras,conemtaneu videbatur, vt quam tu [ymbolam 1m talium 
coputittari [odalitiu conferres agnofceretur, quia, tuus e[et nuptiali ornatus appareret. Sede- 
nim ajimaduerti demu nullam earum, qua m te concu Junt, virtuti partem &b alteru- 
tris focierate po[Je difmmgi.Quovfum emm doclrina,ni[r qui per dotdrinam mores comparan- 
tur gta prafho[mt,vt e? doctrina laus moribus optimi adruuetur Ge mores tpfi doclyine frma 
mento 


Α 


Β 


Liber L IIT. 385 


mento innixi flabilitiq, fuleiantur.Diuina vero illa pars vix apud vllos vnqua illeftris babita, 
nift ce mores co eruditio fidifsimi comites accefstlJent: ad vumimatione enim bifalca etiam vn- 
σία quarebantur. Que cumin te omnta tta nimiris elucefcerent, vt vel regna ipfam [anguis 
tui fublimitate facile [uperare putarentur,cognoui demi te mon à partibus [ed ἃ toto celebran- 
dum: que quidem omnia 1n yno apud te coniunéla eo nunc acciderunt illusiriova, quod bacfa 
maimpulfus Paulus 711 Ῥ. xt. fonte, temhil tale cogitante, im facrofantli Senatus collegiu 
ad/ciuitnon mado vt virtutem ornaret tuam. [ed vt tu quoq, non parto patribus e[[es ornamen 
to:qui quidem moffra pietatis partes, hoc desi tempore labefattatas,tam acriter defenden. 
das fü ceperisvt multae feculi noflri snfetlas labes tum auraritate , tum eruditione tua deterfe- 
viselueraa tum exemplo vite laudatifimo optimi atq imtegerrim Prafuls forma prabueris 
ad imitandu. Quonia vero clientiu mos eft vt patrons ad huiufcemodi bonores eucélis, eorum 
nomina gentilitiaq im[ignia. corymbis, fertis, floribus, folus, bon oratioribus redimita pofibus 
quifa, futs affigant,hori ego fecutus ambitione fertum in[renibus tuis ex olea, vite,ata, ficu cir- 
cunducendu inflitutzex oleavt tue ea effet man[uetudinu ce fevemitatis indiciuzex viteyvt e 
meam c literatoris omntu letitiam indicavem:ex ficu,vt tuorum inde faauitas moru ollende 
retur .Sedenim quid locrerum fit,ex pfo am comentario apertius in|Dicias licet. 


P A N. : 

WESEDUZS A CIFICVM inprimis Olez hieroglyphicum effe tam apud 
3 poétas quàm oratores uulgatifsímum eft, cuíuímodiillud eft 

b, ἡ Maronianum: Pacrferaa manuramum pratendit oliue. 
^3 Et Ariftophanes Zuibus, ubi Hercules legationem exponità 
& deis feuenifTe cociliande pacis gratía:atqui,refpondet Piftothe 
BU AS rus, ἔλαιον ix ertsior λκακύθῳ, olíui in lecytho prorfus nihil. 2 332«6", 
mifericordía dicitur, quz quía cotingit tjs quibus pax datur,oleaapud Probum 
pacis e(t hieroelyphícu , Sedenim nonà Girecorü fabulis, neqyab alienigenaru 
gentium coómentis, fed diuinitus, uel ab ipfo fere noui mundi primordio ἱπεῆς 
olez pacificationis uíim nobis demon(lratu eft, Diluuio enim ceffanteab INoé 
columba emi(Ta, qua przepeti uolatu regionis aliquantulum circumlata, paulo 
poft oliuze furculum habens in arcá reuería e(t: eocgargumento latatus INoés, 
fenfit tempe(tatem diluuij iam tranquillatà, terramqp ipfam pacata, & remíttenz 
teinundatione iandudu in emeríu efTe, Sed quid illud ? Cüm ferr, ferrc ufus 
bello in primis inferuiat, & fymbolice pro bello ponatur, tant inefle oleo uím, 
utíd emolliat,& ad feriendi ufum ineptu & inutile reddat: fiquide fabri,quiferz 
rum lentefcere X emollíri uoclunt,candefactum íd oleo intinguere cofueuerunt, 

DWREEIES:.EMOLLITA. 
Vare nonnulli πιο τᾷ efTe duritiem híeroglyphice fignificare ἢ uellent, cul 
n d in aliquot olez baccas ímpactu facere in(tituerunt. (Quod illi nó fecio^ 
re (ienificato propémodum fimile e(t, quod oleae furculum querno ramo quiz 
dam implicare excogítarunt,íimmortalis odíj difsidium compofitum effe fienifi 
cantes,propterea quod quercus &olea tam pertínaci odio di(sideant,ut altera ín 
alteríus (crobe depactze moríantur. 
AGRICVLTYVRSA. 

hien qui olez ramufculu ín Mercurij manu propter agriculture (tudium po 
ni dicant, cüm ipfe mitium & fructiferaru arboru fofpitator habeatur:eum cg 
honorem olíuz potíus quàm alteri cuipia arbori habitum ut proagricolatione 
poneretur,quía longe plures utilitates ex olea defumuntur,quàm ex quauis alia 


Ss 3 


Pierii Val. Olea. 


fructiferarum arboru , INeqj tamen defunt qui rem ad pacis fienificatü defcrit, b 
quód illererum ínternuncíus pacem feratur cócilíare, de quo multa diximus ín 
Caducei comentarío, Operzpreciu uero eft uidere ueteru monumenta,in quiz 
bus Olea ínfigne pacis ubícg practendítur. [Nam in Hadriani nummo quodá fi 
mulacrü habetur flexo genu, quod dextera ipfi Hadríano (tanti porrioít, laeua 
olez ramu humero demiíTum tenet: infcriptio, RESTITVTORI HISPA-^ 
NIA E.Inalio Imperatoris eiuídem,prouincia eade humi fedens guo cubito ἰαν. 
pídum tumulo ínnítit,dextera ramu olez habet; infcriptio, H 1$ P.AN1A.quo 
exargumento pacata quíetadg prouíncía fubintellieitur. In eiufdemalio fignu 
c(tcum oleaín laua, cum genío in dextera, quod forte referturadauguríum ex 
olíua, forte fibi oblatuim, unde afpírare ceepitad Imperium, fortibus V irgilía 
nis fretus,cüm ei ueríus illiobueniffent; — Qui proculille aute ramis infigna oltue 

Sacra ferens,nofco crines ICA AG, menta — Regis Romaniprimam qui legibus vrbem. 

Fundabit curibus paruisetpaupereterra —.— 2Yül]usinimperium magnum. 
Quibus quidé ramís olíuz infignem Maro fingit Numáab Anchife prxcogni 
tum, cui ob iuftítía & integrítate nemo unquá bellum íntulít, ipfe ultro pacem E 
femper fouit, Qyuocirca Hadríanus Imperio potítus aeque pacís ftudiofus fuit: 
expeditiones ením (ub eo graues nulla fuerüt, bella etíá filentío pene tranfacta, 
Innummo ueró Seueri Pj Aug. tosatum eft (imulacrü cum olez ramo, cuíus 
infcriptio,F V N DAT ORI PACIS.Lifdepenefigurís ín cíufde Seueri Parth. 
max, nummo ínícriptioeít, FV NDA TOR PACIS. Quamuis uero uídiffe 
iuuetin Vlaxímiani numo (imulacrü quod oleam pratendit,cum inícriptione, 
PAX AVGVST I:illudrtamémihi magisarrídet quód ín numi(ímate Philippi 
patris (igillu illud e(t olíuze ramü tollens,cü ínfcriptione, PAX AETERNA. 
FELIGCIT:XAS. 

V'odueró olea adiecto caduceo felicitatis híeroglyphicum habeatur,mul 
(eye ueterum numiímata índício funt,qua in ipfius Caducei comentario con 
tínentur. Apud Paufaniàalegas, Pacem geftare in ulnis Plutone puerü pectori 
appreffum,eo quídem fignificato quód pax opulentiam alít,educatdg: ubi uero 
opulentia,ibidem X maxima felicitatis pars,eac5 nimirum omnibus expetita, 

S 0CUOO-NOD:OIN'A"T TOS 

1E díuínis Hebraica uetuftatis monumentis oleü condonationis,uenig,ac mí F 

(erícordíze fignu habet, Et ín Euangelica hiftoría Affertor nofter condonatu^ 
rus adulteríj pcena mulierí,que rea agebat à Pharifeis,ex oliueto in templü per^ 
rexerat.Etapud Athaeneü nó abfimile, &ouóxsiAcs. Ὁ πα’ tamé omnía ex Hebrgo 
rum (acris deprompta funt, quibus iubemur cruftuluabíqy fermeto,quod oleo 
fitirroratu,offerre DDeo.Etalibí: V bíaníma donu affert, fimila eríteius oblatío, 
fundetdj fuper eam oleu,& panes abíqg fermeto cófperfos oleo. Et alibi οἱε effe 
pro peccato legas, & huiufmodi pleracp,quz omnía delictoru huiufmodi codo^ 
natione indícat:(iquide,ut Adamátíus aít, omnís aníma eget oleo diuinae miferi 
cordie,ut fofpitari pofsit. Hinc Hilarius ait Mlatthzeo, oleu fructu mifericordize 
cceleítis efTe propheticus quoqy fermo profitet.Ergo cim ieiunamus;oleo caput 
noftrum iínungemus,bonis quippe operibus caput noftrum,id e(t,uítae noftrae 
fenfus ornabímus, quia intelligentia omnis ín capite eft. lam,ut Hierofol. Hefy 
chíus interpretatur, fere paísim Lreuitico fuperfuíum oleum pro eleemofynis 
accipitur, uti thus oratíones & preces interpretantur. Q uod ueró fcriptum eft, 
animá qua peccauerit, offerre donü fimilam cum oleo, uirum nulla uel ingenti 


fubli^ 


A 


Liber L III. 386 


fublimioris uel doctrínz gratia perdítü,fed uita tantü hominc profefsu;alioqui 
ucl mercaturg;uelagricolationi,uel pífcatuí, aut militig;aut (clIularijs artíb.dedí 
tum Cyrillus intelligit, qui Gimplicitate fuá,cuíus fimila e(t índiciu,quarat Deo 
per oleu diuinz miferícordiae cómendare. INeq; przetereundü quodaliquorü hí 
ftoríe prodiderut, Auguíti temporibus € taberna meritoria trans T yberím olei 
erupiíTe terra,totad; die nulla intermiísione fluxiffe:quod forfitan ad orti Chri 
fti. X cam quz fubíecuta e(t mortaliu,quae (umma eius fuít miferícordía, redem 
ptionem,& gratía per omné terrarü orbem longe lated diffufam,referri poteft, 
Suntqui defofsiin terrà cadi defluuiü illud olei fuifle dicát,cumqp apotheca,ubí 
uas conditü fuerat, ín rípae Tyberinze íummo margine (ita effet, amphora cafu 
aliquo uíríata liquore inde fibi uíam aperuifTe. V tcucg, maxími omnino o(tenti 
loco habiti, cíusqg reí monumentalonga annorum ferie po(terítatí cómendata, 
Epopzus Theffalus qui Coraci Sicyonioru Regi fuccefsit in ímperío, à INicteo 
Thebanoru R ege bello impetitus, comi(fadg pugna grauiaccepto uulnere cim 
uictor euafifIet,Palladi templum erexit,qua rogata ut fignum aliquod oftende; 
ret,ex quoan id gratu dee donum fore conijcere pofTet,aiunt oleum fponteante 
templum fluxifle,Gimulqs Epoparum haud ita multó po(t uulnere neglioentíus 
curato perijffe.Ex gentilium ením religione obferuatü eít;deos tunc (uz in nos 
mifericordiz (igna exhibuifle , cüm ex carcere corporís mierare iufsi eíTent , id 
quod aliquot exemplis declaratu e(t, Simile fuit in Cleobe atcg Bythone fratri2 
bus iuuenibus, quí pientíísimierga matre lunonis dez facra petitura, iumentis 
alijs deficientibus ultro ipfi iugum fubiere,pro quorü pietate meríra à lunone fi 
lijs dona mater cüm popofciffetjmant ambo ínuenti funtanímá efflaffe, Quod 
uero ad miferícordía & ueníam implorat attinet, qua multis ueteri exemplís 
peroleum fignificata fuerínt, interpretari libet &1ij Lampridij locum Helioga^ 
bali uita: Sybarítas eo anno períjíIe, quo miffum ex oleo & garo comenti funt, 
qued fi quis ad cibi genus id & ganeze delicías referat, fubfrigidaadmodü caufa 
uideatur:(in ad oraculu, cuíus mentíont ex Stephano Hermolaus Byzantíus fa 
cit, E oyptíacualiquid.hoceft,eruditíus oleat. T'unc quíde Sybaritas períturos 
oraculi nuncíauit, cim maior olím honor mortali cuipià quàm dijs habitus ef^ 
fecfortecg euenit ut feruus heri (zcuitià fubfugitans,adaras deorü cofugiens ni 
hil profecerit. V c ueró ad patrís herilis monumentü fe recepit,ueníà implorarít, 
atq: íta oleugaro,pífculeto quippe ac perínde profano, ut in Pifcibus habe£,pul 
mitarío comixtu;codonatu quippe crímé profane reí eratía;pofthabita díuina, 


EDEEEXMU3O9 S: Y.N'X; 

Luribus uero locis olea ín diuinis literis uirü probum índicat,qui miferícor 
Pa przciput fructibus abundet, de quo habetur ín Píal.Oliua fructifera e(t 
in domo dominí.Cótrà olea(ter minime frugis homíne,uel idololatrá oftendit, 
Paulus:Siauté tu ex naturali exciíus es oleaítro. T um lucernas ín tabernaculo 
tcítimonij à uefpere ufcg mane illucefcere íubet Dis, hoc e(t;iuge efTe cómifera; 
tíonís opus. Nam Salomon, Oletait,de capite tuo nó deficiat, Corà Dffio aüt il 
laaccendi debet,quía ín abícodíto fieri debet eleemofyna, & uní Deo tantü inno 
tcícere,ut ignara (iniftra fit quid fecerit dextera.C)uód mundi(Tímü effe uult can 
delabriroftenditopus hoctam píuà colluuic oftétationis & hypocrífeos abfter 
fum effe debere. Aliterlucerna fuper candelabro mundiísimo polita femper in 
cofpectu Dini; candelabru Euágelíca eft docirina,in qua Chri(tus uirtutes lucer 
nz inftar fplendere przecipit,abfurdü effe dices fub modio eam occultarí:oleum 

Ss 4 


Dierii Val. Olea. 


uero quod his lucernis infunditur, ipfa e(teleemofyna,unde ieiunium;uireini, p 
tas,oratio iu(titía,S alía uitae noftrae lumina irrigantur,& ut perpetua inextin; 
euibiliq;flanma uigeant cu(todíuntur. 
S: VIP-P^E ΑΘΓ ΟΣ 
Am ucró notüeft illud, imbellem oliuam à Valerio Flacco quinto Argonau 
lich appellatam,de qua Statíus non alía de caufa dixit, 

Ramum(á precantisoliue.  atcpalibíz — Cittate laurus c fupplicis arbor olina. 
Ramus enim olez lauríue lana circumuolutus, manibus legatorum fupplícane 
tium geftari folitus erat:quo de more Probus Zimilius in Paufania.Id poftquá 
Lacedaemonij refciuerunt,legatos ad eos cum lana miíferunt, Vlaro quoqg moré 
hunc tangit: 

Optime Graiugenum cui mefortuna precart, 
Et vitta comptos voluit pratendere ramos. 
Quod quidem hieroglyphicum Seruius ad imbecillitatem indícandam inftitu. 
tum putat: nam qui precantur,X fupplicant, íuam arguunt imbecillitatem. Ex 
lana uero uelamentü id accipi folitum,quód ouesalieno femperauxilío egeant. E 
Hinc facrailla ixsríe, de quibus in Thefeo Plutarchus: nam Thefeus oleze τᾶν 
mum fertis coronatum uouit Apollini,fi Minotauro interfecto incolumis re 
dij(Tet. Hinc à»xoqoeix, moe] i, κναμεψία, 
MANSVETVDO. 
Vantumautem pertínetad manfuetudinem, funtqui illius ereó Deorum 
e ρυνδιόσα fabricari ex olea contendant, quafi benignitatem illam qua fupe 
ri lunt przcipue przedití,ítaad unguem referre uideantur, Híncapud Herodo 
tum Terp(chore, orta in Epidaurijs (terilitate , confultum ab ijs oraculum re^ 
fpondic, Damíz € Auxefiz (imulacra ex olea erigenda. Non immeritó itaq fa 
cra olez (tirps apud Milefios tunc fponte fua conflagraffe dicitur, cim illi inter 
fc omne crudelitatis  immanfuetudinis genus truculenter exercuiffent, Aiut 
uero oleo contrafurore tantam ineffe uim , ut effufum in perturbatos uefanien 
tís maris fluctus,tempeftate efTicacifsime tranquillet.Hínc loannes Syne mona 
chus; V elut uter oleo repletus fluctuü rabie in ferenitatis tranquillitate comuta 
bit. EK TERNITA S. 
UN natura & folidítatem exploratam habebant,aternitatis ratío^ F 
ne habita id fieri crediderunt: ea fiquidem materies aterna e(t, quam neq 
tempe(tas,neqp caries,neq; uetu(tas labefactat. Eadem non ín muro tantüm ob^ 
ftru(a,fed & in fubftructionibus,& ín terra obruta, & in aqua defixa, collocat 
ue,(empiterno propémodum officio perfeuerat incorrupta.Cumdj Maro dícat 
folü ignem inimicifsimu olez,quo fi coprehenfa femel fuerit, π à (tirpe ualere, 
non cz(am reuerti poffe;atcp ima fimilem reuirefcere terra,illud Athenis admi 
ratione dignum olim euenit, quod eo tempore quo urbs Medorum íncendío 
conflagrauit, ca (imularfit olea, qua delis illa inter Palladem & INeptunum or; 
ta fingitur:fed eandem aiunt eodem die ín duorum cubitorum menfuram excre 
uiffe : autor Paufanías à quo nonnihil díuerfus abít Herodotus, V ranía. Atqg 
hocillud eft,quod lib.de legibus aít Tullius;INifi forte Athene tuae fempiterná 
inarce oleam tenere potuerunt. | 
GYMNASIVM, 
cud autc exercitationes € eymnafij labores per oleü fignificari pafsim 
Zinuenies,quandg nó fum nefciusA nacharfin Scythá oleü cócitanda infanig 
pharma 


ΠΥ ἢ 287 


A pharmacum appellaífe,quód Athletze co peruncti magis ac magis infanirét:pue 
tabat enim, aut putare fe fingebat, cam oleo incfTe uim , utco qui delibutus e 
fetínde ad certandi furorem concitaretur. Sed hecut philofophus Anacharfis, 
qui tecto gauderet € umbra,quid, olei ufum apud Scythas fuos nullum efle ui^ 
derat. Contrà ueró Epaminondas permole(te tulifle fertur multu oleifeintra 
corpus recepíffe,cüm eius coquus impenfarü redderet rationem: maluiffem em 
inquit, id extrà confumpfitTe,jnempe ad exercítatíones alludens.ldem apud Ho 
ratium fignificatum, ubilibro Carmíni prímo Sybarím dicítamore perditum 
deliquefcere:quaerit ením cur ís olíuum fanguíne uiperíno cautíus uitet,.Et At 
tis Catulli galliambíco ait; Ego gymnafr fa flos,ego eram decus olet. 

Neq quidem ad corpus tantü,uerüum ad mentis etíalabores & exercitationes, 

propter uígilias € lucubrationes refertur :unde dictum de (tudíofifsimis non^ 

nullis,plus oleí quam uini eos infumpfiffe.Etad alicuíus ueteris & praeclari uiri 

lucernam aliquid elucubratum,cüm eius imitationem exprimere uoluerint, 
NEIDSIZOSROB'S: 

B Vos uero λικύϑες uel Marci no(tri;uelalteríus cuiufpià celebrari uidemus, 
inae nítores quofdam,& iníperfalucubrationibus fulgura quadam ínrelli 
gendum, quz (plendidioré orationem reddant, Id à balinearü ufu, funt qui dez 
promptum putent,quod lecythi ufus co potíísimu loco inferuiat in quo oleum 
ad huíufmodinitores & elegantías comparatum infuíum (it, Qui ucro adlucu 
bratíones & uigilías rem deducunt; eas aiunt mediratiori maxime coómodas. X 
ad excogitandum propter (ilentiu aptifsimas .Epicharmi cním dictu eft, fi quid 
Ícitu dignum quaras,nocte meditandum:ei νυκτὶ yo? (βολὴ τοῖς σοφοῖσι γίγνετοιί. 

VYCGUPO'RTA. 

D: o uero ca de caufa uictoria hieroglyphicum per oleam indicari nonnulli 
prodiderint, quod ex ea ueteres trophaaa coftituere confuerint,an quía ui^ 
&oribus ex olea(iro corona plurimi pararetur,ín ambiguo eft:dubio procul e 
nimOlympionice olea(tro coronabant,ut Arí(toteles,olez fpecie, quae quidem 
eade caufa φιλοσεφανθ᾽ appellatur: folía enim coronis huiufmodi dedicata, con; 
trarío quodà modo habent cum relíquis folijs : alia fiquidem quodalbicat inte; 
rius claudunt, uirori forinfecus patefacto:haec ueró intra fe quod uiride eft ín(i/ 
€ nuant,quod candidum habent foras fpectandu exponunt. Aiunt uero Herculé 
Paoncu,Epíimede.la(iumc;& Idà fratres,ex Ida Cretenfiin Elide delatcs, ibid; 
Herculé,qui natu maximus erat, reliquís certamen fratribus propofuifle,uicto 
remp olea(tro coronaffe, quá planta ipfe ex Hyperboreis regionib. ín Girzcid 
detuliffet; cuius reí meminit Pauíanías, Olympia, Etapud Píndaru culegas ex 
oleaftro [ας (euiffe,que uictoribus dedícarít. Nam & Ari(tander Alexádri IVa 
eníuates oleum uíctoriz,fed laboriofz,fignu effe interpretatus cft. Cüm enim 
Rexad OxuflumenapplicuifTetin Sogdianos mouces, caíirís pofitis nó procul 
ab cius tabernaculo, eemíni fontes repente exorti, alter aqua;alter oleo fluxere. 
Coníultis uatibus Ariftander refpondit,olei fonte labore quide,fed & uiciorià 
promitterezunguntur em athlete, SColea uíctores coronant. V nde inantíquoru 
memoriíjs nonundf legas legatu oleu,ut Reate, T. Fundilius Gemilíus v r. Au 
euftalis TIS x x.dedit,ut ex redditu eius fummae,die natali fuo 1111, K. Febr, 
prefentes uefcerent, &ob dedicatione ftatug decurionib. & feuiris,& iuueribus 
fportulas,& populo epulu & oleu eadé díe dedit, oleu nimiru ad gymnica certaz 
mína que funeralib.celebrari cofuerüt.INeqg uero praetereundu Panathenaicís; 


Pierii Val. Olea. 


que in Palladis gratit celebrabantur,olei uas plenu uictoribus darifolitu,quod D 
olíuum ínuenerit Minerua.quamuís non defint,qui oleaminuentáà Mercurio — — 
tradant,no à Pallade.Sedenim cur olez ramus ín Mercurij manu poneretur,fu^ 
perius expofuimus, Sane quidem nó ignoramus míni(tros tríumphantiu olea; 
gíneis coronís uti folitos in honore Mineruz, quz belli dea putabat;& hinc illi 
Bellona: nome. V nde iftud apud Marone,Prales Tritonia belli. Xerxen tame 
fcfellitínfomniu, quo fibi uífus eft corona oleaginà eeftare,ex arbore,cuius ra^ 
mis terra totaoccuparet, íd quod eum maxime impulit ut tanto belli apparatu 
inCireciá traijceret,ubi poftmoduü magna uictus clade;turpiísimà fuga arripuit, 
P.I JN GiWDESD O. 
S Acrz no(trorüliterz ubertatem ínterdu per hieroglyphicu olecacceperunt: 
nam eam pinguedinis & lzetiorís cuíufdam ubertatis (ienu efle ex eo perípiz 
εἴας, quod libro ludicu cim à (terilibus arboribus oleaad imperiu accerferetur, 
refpondit ea,nolle fe pinguedine fuam derelinquere,quae ufui & dijs X homini 
bus haberet, Apud Horatíu,lecta de pínguifsimis oliua ramis arboru, habetur. 
E; DL ics RYSE SE 1AJYSSE E 
EI pro hilaritate oleu poni in fjfdem diuinis literis inuenías:ut Pal.x c 11.Se 
nectus mea ín oleo pingui: ubi ínterpretes per oleum hilaritate exponüut, ci 
tautdg ex pauló po(t fequenti Pfalmo locü,ut exhilaret facie in oleo.In íjfdem di 
uinis literís inuenit cibus panis non fermentati, collyridüdp oleo confperfaru,8c 
obunctorü oleo laganoru:per quz, ut Hierofolymitanus Hefychius interpreta 
tur, Apo(toloru docirina,lcgís eloquiu,&my(tica Prophetaru uerba intelligun 
tur.Obuncii Prophetz, quía res nó ítaliquido, neqgtam opulenter explícuere, 
Cofperfe collyrides,quía paísím doctrina Chriftileois utit teftimontjs:de Chri 
fto em Moyfes locutus e(t.Panes uero nullí nó adíjciunt obfonio, plenifsimedg 
homine paícunt, magíscp omníno nutriut, uelutí Apo(toloru traditiones,quae 
exdem & Chrifti documenta funt,ín omni uite tenore colored ufui ueniunt; &€ 
opulentifsime fufficiut. 5 4B ΠΕ δε 
St & fpei (imulacrir olea,propter continu uiriditatem:nam no(lro εἰ tem 
p uírorem multi pro fpe ponunt,Hiínc fimiles nos effe olee Bafilius cupe 
ret,quo grauídi refertíc5 fructibus,nunquá fpe denudaremur: & quia miferatio 
nis εἰ indici eam effe o(tendimus,omni, utidem inquit, tepore miferícordíae F 
munus exercetes,fcecunditatis ac ubertatis εἰ us,qua femper uberrima e(t;acmu 
lieuademus. Quod ueró prodiítü e(tIou£ olea coronari folitü, id ea de caufa fa^ 
ctü Phurnutus putat,quod in ca uiriditatis perennitat€ & pinguedíné animad^ 
uerterát: itacg Deum omníü bonorüautore, fcecundifsima utilifsimads omniü 
arbore infigniri placuit, Alij dícut propter glaucedine,que fit ccelo propémodu 
fimilís : nam & idad hi(torià addit, utà Pallade, que Glaucopís dicit, producta 
credatur,de qua quidem fabellà ex Marco Varrone recitare no pigeat.Enata for 
te ín Athenaru arce oliuaarbore,fed X aquarü (caturigine mox emanáte, Cecro 
pem per id temporís Rege anímo ad haec prodigia obnoxio, fanedj terrítu, & ne 
futurarü forte calamítatu haec portenta foret praenuncía,fcifcitatu Apollinis ora 
culü miffos certos homines,qui &oftenti caufam perquirerét,& auerruncandae 
deorü irz,(i quid illi minítarent oftento,rationé difcerent. Legatis uero poft fci 
Ícitatione refpondifIe Pythia, iufsiffecp interím illis bono effentanimo; neq; em 
oftentu id hominu maloaliquo factu, fed deor duorü contentione certantíium 
inter fe,uter eoru Athenis imponendi nominis autor εἴς debeat:per oleà em Mi 
neruam 


Liber LIII. 388 


& neruam, perundam Neptuni fignificari,& quz fequuntütr ad hoc plerady alía; 
que deindu(tría miffa facio. Porro de deorucocilio,utapud Ouidiu e(t;pleriqs 
omnes tradidere, decreuiffe eos, utís imponendi nominis autor efTet, quí rem 
humano generi utiliore protulifTet.Olíua quidem quantas habeat utilitates ne^ 
mo nó nouit, V nda uero quanto fit mortalibus ufui, loco fuo declaratu à nobís 
e(t.Sedením oleam ideo przlatam aíunt,pronuncíatudj pro Pallade,quiaarbor 
ea pacis indiciu haberetur, Pacem uero bonorum omniu opulentíam & uber; 
tatem fecum aflerre,parentes noftri forfitan experimento cognouere. INos, Ita 
lia uniuería per totannos aísiduo contínentidj bello afflicta, uix eíus felicitatís 
famam,ut díceret Homerus,audiuímus. 

Ἐπ ὦ A EL AS. 

Vamuis auttanta fit leta pínguedíne, e(ttame & fruealitatis indíciu olíua, 
Qi qua fepelegas, eiufmodi baccas apud ueteres par(imonig caufa appofitas, 
& à Platone lauto etíá conuíuío delícíjs cotemptis e(itatas , Eundemdj coftat in 
conuíuío quoda oleis uefcenté, irrífum à Diogene,qui dixerit, Sí fic prandiffes, 

- B non itaccenares : qui fcilicet fentíret, non effe id frugalitatis, fed (tomachi lauto 

prandio grauatí.C)uod ueró pertinetad Minerui, quz innupta,qux uirgo per^ 

hibc£,merito ea (ibi oledafcifcit,cim puritate pudicitíacs non mínus olea quàm 

Minerua delectetur:Graci enim,ut Rutilius Taurus aít,íubent oliua,cüm plan 

tatur € legitur,à mundis puerís atq; uirginibus operandi, credo,inquít,recor: 

dati, arbori huic efTe prafide ca(titate.Florentínus quoqp lib. de re ruftica, adeo 
puram effe olea tradit,ut collectores etíà non nifi puros amet, quí cüm ad olíua^ 
tíonemaccedunt,iurantíe nóaliunde quàm ab uxore fua ueníre:íta fieriutanno 
infequentí uberiorem prouentü exhibeátPraeciput ueró aíunt Anazarbi,quae 

Cilicie e(t ciuitas,oleas effe fcecundiísimas,quoniaà ca(tís tantummodo pueris 

colantur.Sed πες illud dífsimulandu,tametíi ridiculu,quod apud autores Grae 

cos,quí nihil nonau(i funt mandare líterís,íinuenías,jamuletum prafentaneu ad 
capitis dolorem εἴς, ἢ dez folío Mineruze nomen, A ΘῊ ΝῊ fcilicet,ínfcribatur, 
ipfumdp folium filo religetur ad caput ín coronz: modum, 


DEVI LE. 
τῆ Ffertueró fe poft olea V ítis,neqs mínoris ipfa utilitatis, ut nó imme 
P| rító multís & his infignib.atqp pracclarís fit híeroglyphicis decorata, 


! Lum dub T pA 
ere Q voumitua przciput, & omníum przconio celebrat, ut per 
eam lzxtítía intelligatur: id non A: gyptij tantüm, uerüm & philofophi & poétae 
Latini Grazcidj omnes eodem admifere cófenfu. Sed ut pluríma fuper hocà Pla 
tone € ab Homero dicta di(simulem, nónne diuinz etiam líterz fententia hanc 
eandem pleriíq; locís profequunturzcuiufmodi illud e(t,quod requifita uitis ad 
aliarum arborum imperium, refpondit, non poffe fe deferere uinum Íuum,quo 
Deusatq; homínes lztí redderentur. Quare Socrates apud Xenophonte,Sym 
polio, uínum ait non alíter mcerori mederi, quàm mandragora hominibus:lae^ 
títíamd no alíterexcítare,quàm oleum infperíum igni lammá adauget.Et coíe 
€tores,uel modici uini hauftu in fomnijs attétarí uiío, lati alícuius euenti fienu 
arbitrantur, Apud Philoftratü uínitor fub uite conGdendum Phcenici fuadet, 
qued ex ea fpirare foleatletítía.Epierámataríus poéta quidam nó inclegans nee 
infacetus, acerbe ín eum inuchitur qui racemu íimmaturu afpernatus humiabie 


Dicrii Val. Vitis. 


cerat,& infuper pedibus conculcauerat:non immerito quidem indignatus, pro^ Ὁ 


pterea quód primo eoguítu deceptus,uítem omnem male acceperit, & ín praeci 
fo racemo (uccreícentem lztítiam extinxerit.]ta enim dicit: 
Tie τοῦτ᾽ ἀκηβέσως οἰνοτρόφον ὄμφαμο. βάκχε 
Rio, ἀμπελίνα x Mcr ^ ὑδέτα ultr, 
XqAexd ευφθες ac mouks βάλον, ὡς αὖ 0d Tou 
Εἰὐκνιοσομῆνοις ἡμιδα δ ek Go XO KS, 
Ei οἱ Φιόννο Q^ ix pol" οἷα λυκέργῳ, 
Ó Ti μιν αὐξομᾶψαν ἔσξεσον δὐφροσιυύαν: 
Τῦϑε ya? αὖ τάχα τις Δ[9 mper Gi πϑὸς ἀοιδὰς 
Ηλυθον, f ye S κήδε θ΄ Care λύσιλσ. 
Cuius hecpropémodum eft fententía: 
Que feritasPquifquis dona immatura Lyei 
"Inte diem e yitispalmitefustulevat, 
Labrad, persiritlus vecors abiecit,vt e[]et 
In pedibus trita yileputamen humo, 
Hutcpater mnflauret Leneus digna Lycurgo, 
Quando ita nafcentem [ukulu Euphrofynen. 
Nanq, aliquis vino hoc hilaris canta[Jet,amalfet, 
ctt poterat curas dememimil]e graues. 
Nos uero adolcfcentes iocatí contrà ita relIpondímus: 
Kay" αριςὕσας κ᾽ οἰνοτρόφοκ» ὕμφαᾳ, pio AS, 
Os βάλε δ oxUCx No Kx Iud nó χαμάδις, 
Κλήμα τοί T ὑβετα μὲν καὶ ὅλας BAa sss ἀτ ῥίζης, 
ὧς ala αὐξομϑῆψαν ἐσέεσον ἀφρο(ωύαν, 
τῦϑε Tic olvoCx cue Δ. πώματ Θ΄. ἢ πϑος ocn 
Ηλυθ᾽ αὐ y. αἱ T8 τώχα λέλαθε πρέπολσ. 
Quorum fenfum ita latine reddemus: 
Atatleanimis qui[quis vinum hocimmite perofus, 
-Allifit putri vile putamen humo, 
Ramosa ez plantam totam ab vadice recidit, 
«Ata ita gfcentem fnflulit  Iphro[inen. 
INanq, aliquis poto hoc yino grau iffe ad armia, 
Aut decori poterat dememimilJe fu. 
Sed ut laetítie huíc modum imponamus,Salomon ait: Exultatío anima & cor 
dis uinum moderate fumptum;ad iucunditatem ením creatum eft,nonad ebríe 
tatem,que te uíta defraudet. | 
ACER'BT/]JI' AS. 
wh ves non ín omni uua fuauitas, neq; quídem in ulla, nifi maturuerít,nifi aérís 
ἃ clementía, locids & fitus opportunítateadíuta fuerit, INam uuz plerzqg 
neq; tempore, neqploco fuo decerptze, amaritudinem potius quàm fuauítatem 
ullam prz fe ferunt:quare fuum eftomphacío fignificatum,ut fcilícetínfuaue;a^ 
cerbum, & íntolerabilealiquod damnum per íimmaturá uuam indicetur, Hínc 
illud in facris literis : Patres noftri comederunt uuam acerbam,& dentes no(trí 
obftupuerunr, quam fententíam diuinitus Cicero mihi uidetur explícuifTe ubí 
ad Brutum fcribit: INecueró me fugit quàm fitacerbum parentum fcelera filío^ 
rum pcenis lui.Sed hoc preclare legibus comparatum eft, ut charítas liberorum 
amiciores parentes reipublicae redderet: & quae mox de Lepidi crudelitate ínli 
beros fubíequuntur,qua omniía ín parentis fcelus oggeruntur, 
HIL A^ 


FE 


Liber LIII. 389 


A ἘΠῚ ΞΕ ΤΙ AUS; 

Δάεπιτδείοπς 488 latitiam fignificat uítis,publicam etiam hilaritate often. 
E uidetur: quare apud Marone Troiani longa nauigatione & (xuifsima 
mox tempeftate fatigati, Dei Bacchi lztítía exhílarantur, atque alío etiam loco, 
adefTe eifdem Iztítíae datorem Bacchum uotis precari uidemus. Tum apud Ho 
ratíium,(i qua celebratur hilarítas,uel ipfa pauímenta uino natant, Trifti uero & 
perturbato homíni Plautus propínandum monet,qui bílem diluat , Cui fimile 
id quodapud Ciceronem 111. T ufcul. habetur: Huiccalix mulfiímpingendus 
e(t,ut plorare definat, Quin & ipfa Mufica, qua totaad hilaritatem comparata 
e(t, nonalío magis ftimulo concítatur quam fuauis uini guftu.Hincapud Oui; 
dium legas: "Necnon cr carmina vino — [ngemum faciente canunt. 
quod ex Tibulli fynepeia dictu, llle ením cüm Ofirim uitifatorem laudaret, íta 
de uino cecinit; 

llle liquor docuit voces tmfleFlere cantu, 
AKtotit c? ad certos nefcia membra modas. 

p Hinc Zíchylus quafi nimiu oblafciuiens,dictus eft tragcedias fuas potando fcri 
ptitaffe,de quo Plutarchus Sympofiacis.Cóotrà reprehenfus e(tGiorgías,qui tra 
cccdiam fuam Marti dedícauit, cüm Baccho potius tribuenda fuerit: nam ea de 
caufa dictum, 9x && διθύραμε Θ᾽ αὐ ὕδωρ Tw, nullam quippe adefle hilaritatem ei qui a^ 
quam bibat. Quam fententià fibi defump(fit Horatius eo Epiftolarum loco,ubi 
fe(tiue admodum bibacitatem hanc eluditad Mleccenatem: 

Prifco[r credas ZYteceenas docte Gratino, 

"Nulla placere diu,neq, viuere carmina po[[unt, 

Qua fcribuntur aquepotoribus. — Nox & illa periocumacriter demorfa: 

Ennius ipfepater nunquam nif potus,ad Arma 

Profilyt dicenda. forum puteala, Libonis 

Axandabo  ficcisadimam cantare feueris. 
Agnouit & hoc Anacharfis Scytha, quamuis uino fuper feucre nimis iudicaret, 
quippe qui ciim ín cóuíuio quodam uibrifatores quofdam cantilenam admodi 
uariam crifpata uoce cum fibilo fimul emodulantes auícultaret, interrooatus 
an ín Scythía tales effent modulatores,refponditillico;necy quidem uitis:utpo^ 

C tequiinnuereucllet,nonalíam effe caufam emodulatíonis eíufmodi,quàm epo 
tum uinum. atcp hinc dicteríu, Nemocantat fobrius.De hís queritur Dauides 
Píal.L X V 111. Vini potores contrafe canere, Anacharfis díctium ab Aríftotele 
comemoratur eo loco àrxavm,ubiargumentoru quadá generaá cauía defumi 
folere oftendit.Idem Anacharfis trís in unaquaq; uíte racemos ínueniri dictita 
bat,quidiuerfa inter fe ui pollerent:primu ením uoluptate afferre, ebrietate alte 
rum,tertíu mole(ftia.Sed utcuncp Scytharu fuoru fobríetaté pretendat Anachar 
fis,Cleomené tamen Spartanoru R egtapud Scythas,utalibi dixímus,uíno uer 
fum ín ín(anii accepimus,quod fcilicet cum eis meripotationibus cotendereuo 
luiffec. Merító aute Plato;ubi fecado de legu ferendarü ratione differit,optimu 
futuri exiftimat (i Carthaginenfium more miles ín caftrís nunquam uínum gu 
ftetfed toto expeditionis tempore aquam biberit, Seruís ne uinum unquá con 
cedatur,Vlagi(tratus,quandiu munere funguntur,ab(temí, fint.Pracfides & iu 
dices,eo tempore quo negotia caufarum tractantur, uínum penitus nonattin^ 
gant,Et qui magnis deReip.rebus confilio adhibentur, rem; publícaadmini 
(trant,aquam omníno bibant, quam fententíam philofophus illefummus ex 

de 


Pierii Val. Vitis. 


xx X 1.Prouerbiorum Salomonis capite fibi defumpfit.Sane Romanorum in p. 
hocquoqr prudentíam, qui fobrietatem in imbecillo fceminarü eenereàccura^ 
tifsime cuftodirent, multí comendauere , Sed T'ertullíanus egregie, qui mulie: 
res Romanas aítolim ufqueadeo uíno abftínere ciuitatis eius inftituto iuffas,ut 
matronam ob refienatos cellae uínarizeloculos fui ínedíanecarint.Sub Romulo 
uero qua uini attigerat, impuneà Mecenio marito trucídata fit:ídcirco & ofcu 
lapropínquis offerre necefsitas erat, ut fpiritu índicaretur, exploratumdj inde 
eflet,an temetum olerent, 
LIBERTA S. 
qe. uero & libertatis indícium fit uitis,ipfa Bacchi nuncupatio, quzeapud 
Graecos Lyaus eft; apud Latinos Liber, arguméto effe poteft.'Tum apud 
Platonem inuenias, explorandis adolefcentíu ingeníjs conuiuia nónund índul 
ta,quo illiad poculafe benignius ínuítarent, eocp tormento coacti;ab intimis fe 
przcordijs expectorarent, utpote quí nihil tunc fimularent, fed cupiditates om 
nes fuas,(tudiac5 omnía propalarent, V nde fapienter Horatius: 
: Quidnon ebrietas defignatfopertarecludit. δί quoefequuntur.Idemalibi: E 
Fiecundi calices quem non fecere difertum? 
Contracla quem mon in paupertate falutum? 
Mleritó itac;apud Spartanos Dionyfius cognomento {λας dicit idiomate [ον 
ríco,quod pennatü fignificatiuínu fiquídem mentem, nó fecus acalae corpus;at^ 
tollit, & modó huc, modóillucuolítare facit perquá agiliter: cuius rei memínít 
Paufanías tertio, Facit ad hanclibertatis fignificationem quodab Heliogabalo 
profectum eft,ut uindemíarü feftiuo liceret unicuiqg multain dominos iocofa 
atcp fcurrilia, petulantifsima quadam licentia ipfis etíaaudientibus domínis ia^ 
ctare, quem morem adhucínagro Neapolitano uigere pafsim uidi,cüm eo for^ 
te temporeaduifendum eíus honoratifsimz ciuitatis Academiam íllo me cótu 
liffem.Et quonit uini ín Iztitiz libertatiscp fignificatumabíjt,libet ex Vlofeos 
hiftoria quod ad rem facit exemplürecitare , Cüm Pharaonis píncerna, qui eo 
dem cu(todíebaturloco,quo & lofippus ob cuftodità innocentiá ut nocentifsi 
mus detínebatur, per quietem exi(timaflet fe triplicem uidere palmitem ternis 
praeditum racemis, qui cüm tempeftiue maturuiffent, effentcpà fe refecti & ex^ 
prefsi,fubitó Regi muftum propinaffet: ex quo lofippus bono eum effeanimo r, 
iufsit futurum (aneut tríduo liberatus eo fitu quo intabeícebat, ín priftinam di 
gnitatem reftituerctur: atcp itautià lofippo praedictum fuerat, tertío poft die lí 
beratus, & honorifuo redditus, coniectore haudquadq uananuncíafle coperijt. 
EELICI T A/S. 
E enim fcíentiz periti fcribunt, ubi fignificata uitis examinant, uuam in^ 
(omnijs uífam,etíam extra tempus,felícis efIe pracfaij. Cuiufmodi etíam ui 
tis fuit, quae uifa e(t Aftyagi per quietem nocturnam de Mandanes gnata fuz 
oenítalibus oborírí, uniuerfamcg Afiam palmítibus inumbrare:quod de Cyro 
nepote cíus euentu adeó felici poftmodum comprobatum eft: terraru enim lati 
títudinem id fignificabat quz Cyri effet ímperío fubiuganda, Rez fiquídem ui 
εἰς facra e(t& eiufmodi dez de uite fieri fimulacrü tradit Euphorion, Fuitauté 
hocatte(tatum oftentir adalteru, quo príus imagínatus fuerat Aftyages idem 
uidere (e mícturíentem filiam,quae Regiam urbem cum uníuería Afia inunda; 
rct.Et quamuis R ex quid utrung; fibi fomnium uelletà Vlagis edoctus cotra fi 
liam & infante natu multa effet machínatus, fatalem tamen necefsitate euincere 
non 


Liber 1.ΠΠ|. 390 


A non potuit. Euerfo enim Medorum regno, Perficocj coftituto, Cyrus mirum 
inmodum creuit, 
LABOR. 
δύ ν- tamen íta felix tranquillum eft hieroglyphicum uitis, utnon & la^ 
- Nborísplurími (it etíam argumentum: fiquidem arborum nulla maiori indi 
getcura, V (queadeo ímbecilla eft, ut nifi humana diligentía excolatur,pergulís 
fu(tentetur,uel arboribus marítetur, falce comprímatux,acannís fingulis przcí 
datur, multo denícj labore cuftodíatur, breuíadmodu tempore ucl pereat, uel 
inlabrufcam degeneret, Quare nó imperite dixít Hefiodus,fiue is Apollonius 
fuit quifcutum Herculis doctifsimis carminibus celebrauit; 
Ox διόνυο G" 2 x. αϑοβάσι χάρμα, xat, ax EG", 
ut & laetitia & laborem fimul homínibus à Baccho datos affirmaret , INecg fum 
neícíus, ?4x59" ad animi etíam anxíetatem atqg moe(títíam referri poffe:fiqui/ 
dem compertü eft eos qui meraco plurímüm utuntur, melancholicos fieri, atcp 
inde trí(tiori efle corde: tum obliuíofos,ut FIoretinus ín re ru(tíca aít,ín primís 
B fieri, uta taceam quz per ebrietatis furore infanda pleraqg perpetrantur : quo» 
rum omnium memor Maro nofter,ne uínum plus z quo laudarct,íta cecinit; 


Bacchus ez ad culpam caufas dedit, illefuventes 
Centauvos leto domuit, Rhecuma Pholumá, 
Et magno Hyleum Lapithis cratere minantem. 


Habet &illud íncómodi,quódlinguam uínir prepedire folet,cadg de caufa Mer 
curio,non uino,fed lacte fupplicabatur,ad ipfam etíam eloquentia: dulcedínem 
indicandam:idd5 Romz,uico etíam fobrio nuncupato fieri folitum, 

T1JI*LUIZ 01A 4-IOQ. 

T quodaiunt,fine Cerere & Baccho V enerem frigere,adducit ín memoríà, 
Tor rues ea de caufa falaci Deo facram olim díctítatam,quód optíma σε 
nerofifsimadg uina proferebat: ludibrium ením illud Veneris & Bacchi filium 
fuiffeantiquitas fabulatur. Citat Stephanus Demof(thenem, qui rei i(tiuímodi 
caufam memoriz prodiderit, Cüm ítaque uinum przcipuum fit nequitiae fo^ 
mentum, meríto (inu V irgínís uítem auerfatur: cauendu enim, ut Orpheus 

€ monet,ne Luna fignum Virginis praecurrente uítem feramus: eam ením V ir^ 
2o odio profequitur, Atg;ne ullus unquam fitfabulis modus , alij dicunt pro^ 
pter Icaríum patrem, quiab ebrijs colonis fuerit interfectus. 
SANGVIS, 
qa vence s fienum oblatum ín facrís uinum, atque eo nonnunquam 
cognomento nuncupatu. quare quodapud Vlaronem 
ζ άπ T huricremis cum dona imponeret aris, 
Horrendum dictu latices migre[cere [acros, 


γα, 172 obf!renum fe vertere ina cruorem. 


non tantüm oftentiloco pofitum, fed antiquum uidetur fignificatum atticifTe, 
quód &pro uino fanguis, &pro fanguine uínumacciperetur, INam Mofe fecun 
do Deuteronomíj cantico: Et fanguínem uuz biberet meracifsimu. & Pfalmo 
grapho dicti, Sanguínem,inquit,uuz biberut, Sane quidem Αἰ gyptij (acerdo 
tes uíno pertinacifsimeabftinebant,& antíquiísimi eoru reges: nam & illi tunc 
non nifi facerdotes erant,ut tradit Hecatzus , In deorü tamen ceremonijs uíno 
utebantur,eodcplibabant,utidem autor fcribit,non gratam quidem rem ccelefti 


i Ur es 


Pierii. Val. Vitis. 


bus oblaturi, fed eorum fanguinem qui cótra deos pugnaffent propinaturi,in^ Ὁ 
ded libi numina conciliari arbitrabantur: perfuafum enim habebant A eyptij, 
uitem ex fufo in terram gigantum fanguine pullula(fejunde & amentia, & furor 
ine(Te uino, Quanquam pofteriores Reges, Píammeticho in primis autore,ui^ 
num, fed certa meníura, menfis adhibuere,Ponituero & Hefiodus menfuram 
qua fitad falubritatem bibendum: 
τρίς δ᾽ ὕδατι’ mo^ dy, od τέτρατοκ» ἱεμῆν οἴνε, 
Jris mifcebis aque partis fit quarta Loyat. 
Etuenuftuadmodum e(t epigramma Meleagri, quoà meraco falubriter exter^ 
teremur; αἱ γύμφαι PA βάκχοκσ ὅτ᾽ ἐκ πυρὸς ἤλατ᾽ 0 κϑρορ 
νίψαν ὑπὲρ τέφρης oU TI κυλιόμϑῆνοκν, 
τὄνεκα cu) νύμφαις Beo QLAGY ood vins ἔργῃς 
μίσγεοθοι. Eu 7r Up 71 won ópwoks. 
vArdentem ex vtero Semeles lauere Lyeum 
Naides,extiméfo fulminis tene facri. 
Gon Nymphis itaq εἶ tratlabilisat [me Nymphis 
Gandenti rurfum fulmine corripitur. E 
Hecautem mifcendi meriadmonitio, adducitín memoríam mihilocum in díui 
nis literis, quem nefas e(t przcterire: Calix in manu Domini uini meri, plenus 
mixto.Calix Domini mixto plenus,idem eft,ut fentit Fucheríus,ac (i diceretur, 
miíericordia & iudiciu.Inclinarur ueró ex hoc in hoc,cüm de mifericordia in iu^ 
dicium diuina feueritate tran(itur.Faex aute non exinanitur, quia adhucultimu 
iudicij referuatur:ca fiquidem erit uindemia,que ipfis in diuinis literís hiercgly 
phicé ponitur, fignificatdg rerum finem, quam rheolooi feculi confummatione 
uocit,aliquando depopulationé,utP (almo: Vindemiant eam omnes qui tranf? 
grediuntur uíam,Pro fine ueró rerü,loel: Vlittite falces & uindemiate uineá ter 
ταῦ, “ἴα mature funt uuz eius.Ftne hoc imprudentib. excidat, uindemig ipfius 
in(ítrumentü torcular,nome in facris literis hieroglyphicu,per quod fcilicettum 
alia quzdi,tum praccipue tempora zrumnofa, preflurg uexationesds (i gnifican 
tur;quá in fententià totus fere Pfalmus cuagat,cuius infcriptio e(t,In inem pro 
torcularibus. FAESRROA GUI OT AS 
INS inepte uero quifpiam feracitatem hieroglyphice fignificaturus,uitem Ἑ 
cum racemís pínxerit:inter enim fcecundiores plantas principatum obtíne 
re uitem nemíni dubíum, fi axbufculze uniufcuiufqs ratione habita , uini copi 
expenderimus, Addam etía eam alicubi effe racemorü magnitudine , ut racemí 
finguli Gingulos expleátcurrus,cuiufmodi fertilitas eft Eucarpia minorís Phry 
oiz urbe. Quuin eti curru medium ibi diffractu defeciffe unici racemi pondere 
Metrophanes tradit.lta recte Plinius,nullum apud Gracos mendacium efTe di 
cit.quod tefte careat. utcunq tamen, hzc & alía fuper huiufmodi urbcàStepha 
no memorantur,ín ijs quz deflorauit HermolausB yzantius, 
PIORVM CONVENTVS. 
Ed utde uite fimpliciterfermo fit, debere nos,ait Bafilius,rationt eíus cótem 
S plarí,qua Dominus fefe uite, & Patreagricolà efle, uinitoremdj dixit, ποσός 
fingulos in pioru couentu per fide fatos,palmites appellauit: hinc nos ad uberri 
mi fructus feracitate inuitat,ne ut inutiles atgp fuperflui ludibrio fimus, & à fcc 
cundoru palmítu cófortío recifi amputaticg, igni deftinemur. Affertor uero no 
fter nuíquàá ceffat anímas noftras uitib. coparare: V inea nang; facta e(t dilecto, 
dicit, 


Liber LIII. 391 


A dicit;in cornu,inloco pingui, &uineam feui,feptumds círcumpofui. Animas hu 
manas plant uíneas dicit,quas circudedit (epto,tum ea fecuritate atqj τυ τοῖα, τς 
reíultat ex praeceptis, tum ipfa gemmaru cuftodia, Dictu eft enim; V eríabitur 
angelus Domini in círcuitu metuentíum eum. Deinde quafi ualla nobis dcfixit 
politos in Eccle(ia prímü Apo(tolos,mox Prophetas, mox doctores alios; inde 
animum noftrum,ne deiectus deípectuscp humireperet, X pratereuntium pe 
dibus conculcaretur, maiorum noftrorum exemplis,qui per íummam innocen 
tíam & probitate clari & illuftres habent, ín altu erexit, eorumcqp uef(tigia fequí 
iuísit,qui per uirtute & integrítatt ad íummü euafere , Ad haec uit€ Ambrofius 
plebem Ecclefie (ignificare contendit,que ucluti quadam fidei radice plantatur, 
propagine; humilitatis reprímitur:ubi uero círcumfofla fuerit,religatur,erigi 
turqg,nereflectatur in terram.E (armentis alia recíduntur, propagantur alia.e 
ciduntur quídem ea qua ínanifylualuxuriant,de quibus Pythagoras fymboli; 
ct dixit, μὴ ασούίδφισ ϑεοῖς 42 ἀμπέλωκν ἀτμήτωκσ, pura purgatacpomnia eíle uolens quze 
Dijsofferantur. Ea ueró propagantur, quz bonus agricola fructifera iudicarit. 

B Admiíniculorum ucró ordines iugationisdj concínnitas uere atqp manifefte do 
cent zequalítatem in Ecclefia feruari debere,ut (efe nemo quantumlibet diues & 
honoratus,extollat,nemo pauper animu deípondeat, fecgdefpectu atqg contem 
ptum effe uereatur: ignobilis nemo defperet,ueru equa (itomníu conditio, pari 
ter omnít mens ad fuperiora fu(tollatur,fuamcp in ccelis futurá confuetudiné 
atcp comercia (ibi proponát. [Ne ueró ullis íngruentiu tempeftatu procellis ue^ 
xarí, locóue deturbari derjcíue pofsit, clauiculis quafi charitatis amplexib. pro^ 
ximos quofc; complecti; & ín eoru coníunctione requiefcit, Appellat nos I E^ 
S V S uitís fue palmites,propterea quod,inquít Origenes,palmes arbore conne 
cit; & clauículis tanquà manibus freta cofirmat àlapfu, quo fretus admínículo 
uentos turbínefdg cótemnat.Futuroruü id bonorü indícat pem,quía fideles quiz 
que nó folum in ijs quz gerunt, fed eti in js quae fperant & credunt, perfectum 
falutís (tat expectant: quapropter quafiad quendá patientiz ardore fpe iunctí 
atcp cofirmatí,naturalíit motuü procellas,cupiditatudj turbines infultuscg per^ 
feruntatqscotemnunt, Hac &huiufmodi pleraq; comentatíonibus ín hierogly 
phíca noftris libenter inferuimus,quo mihi fint zequiores ij,quí (tudiu ín hac re 

C meüacrius inceffunt, quoríum id tendat ignarí,cüm uiderint fimilitudinaríam 
hanc loquendi figuram non tantüm ab Agyptijs, quos immerito contra Deí 
praeceptum abominantur,inuenti,uerüm etíáab antíqua & noua lege recepta, 
quín etidab ipfo no(trz inftítutionis coditore C HRIST O IESV frequenti? 
fime ín ufum deductà: nihil em aliud e(t hieroglyphice loqui, cj diuínaru huma 
narücp rerü naturáaperire. Addenda ueró huc fucrantea quoqg de Iudalfrae 
lis dicta: Lauabítín uíno (tolà (uam,& in (anguine uug amictu fuu. Sed quonia 
hzccopíofe funtà facrorü interpretibus difcuffa. prefertimcg ab Adamantio,;ad 
ultímá eíus homilia ín Gienefim,unuquencqy pietatis (tudíofum accedere cohor 


tamur. 
DEL HICYV, 


ἢ INchoauit, honoratifsime Domine, oliua apparatu noftru:accefsit 
;| uua,que plurimü forte attulit faturitatis: pro bellartjs addere ficus li 
buit,ut fi quid amaritudinis in oliua fuit, fi accerbior uua,quód no^ 

V7 ftriquippe Bellunenfis cceli ríeor,cam plerungs matureícere non fi^ 
nít,errorein omnem mitius tertij íuauítas emendet, 


qt. 3 


Pierii Val. Ficus. 
D'VECED?O, D 
TE Fícu fant quicquam,quod magnam mihíaffertadmirationem,apud Ho 
rum /eyptium,Caprífico excepto;nó inuenimus:pauciísíma enim admo 
dum eíus autoris fragmenta temporís íniuríam euícerunt. Apudautores alios 
interarbores primas celebratá paísim comperimus: atcp illud precipuu eíus e(t 
hieroglyphicuut per eam dulcedo intelligatur, eacp tam ín grata homínu cofue 
tudíne,ac morü fuauitate, quàm ín caeterís rebus quae iucunde amabilesd (int, 
acuoluptatis plenz.Hincillud apud Theocritü de fuauiter canente, 9 ἀπ᾿ αἰγίλῳ 
ix aJ βώγοις Σ medijscg cibus tibi ficus Athenis, Ab Zieiloueró dictu, quódeea fit 
ex Atheníen(iü tribubus.& fuauifsimas Athenís ficus effe Dion etiam teftatur. 
Ira πιοτὸ ficus ad uictus humani comoditatem nata, ut Hipponax Poéta uctus, 
camauro prztulerit,dum fcazonte illo fuo lícentiofo dícít: 
Εἴτις και T6 χονσὺκ5 oj δόμοις z30M NS, 
Καὶ oo Donat καὶ do k τρᾶς αὐθρώπος . 
Γνώῃ a doa Ks τὰ σύκο, T3 ^s vo κρέσσω, 
δ᾽ quis domi recondat auri plurimum, Ficus, paucas,compareta, feruulos ἃ 
Duósue trisue indicabit {Ποὺ "Auro domipraflare ficum plurima. 
Sant φιλοούκος nonnulliappellant puríorís manfuetioríscg uitae duces. Haru ue 
ro comendationem augetíummo opere Artaxerxís cognomento Mnemonis 
tcítímoniu, qui iunioris Cyri frater fuiffe fertur: is cim aliquando arrepta fuga 
cómceatudjdirepto coactus effet ficus & hordeaceü panem efitare,indoluifle fer^ 
tur, ob regalem affluentia apparatioresqy lautitías tante fe uoluptatís expertem 
tandiu fuiife, Quid uero quód ruta (ua fatis infignis amarítudine,fi iuxta ficufe^ 
ratur,miítíor cuadit? Vlerító ítagp ficus apud Ifraéliticos iudices nequaquá uelle 
fc ait dulcedine fuá derelinquere, ut reliquis arboribus,à quibus inimperíu ad^ 
fcifcebatur, domínaret, Vtueroalibi legimus in tj(dem diuinis libris, iuftos &€ 
fanctos homines fub ficu requiefcere perhibent, hoc e(t, tranquillàatq; fuauem 
uítam agere.In ueterum etíam nummiís fuauitatis i(tiufmodi (ignificatu obfer^ 
ues, INam ín quodam ficus eft inter duos tumulos fita : uníus tumuli infcriptio 
e(t AMBPOZIA, Alterius ítadetrítzelítere (unt,utlegerenon potuerím: puto ta 
men ex nota N líterz, quz uix dímídia difcernitur,N E K T A P effe debere,qua(i fi 
cus utríufgs uicem oerat. Sane coniectores infpectam in (omnijs ficum, albam F 
pracipue;atq; fuo tempore;bonorum multorum praíagium habent, 


SVAVITAS SVBLATA. 


Eqs caruítominibus ficus, que fublatam fuauitate extirpata fignificaret,eo 
przfertím temporequo publíca cíuiu R o.fuauítas Xdulce cómercium,ex^ 
tíncto Alexandro Seuero adempta eft, Pauló enim ante quàm is fatís cócederet, 
arbores fici tres,quibus tentoríaímperatoríaadnexa erant, quaj ficus eas fere; 
bantquibus Alexandrinarü nomen eft;fubitó ante illius tentoriu prociderunt, 
Idem ín Caprifico portentü ín Vleffenios accidifle memoria proditur eft . [Nam 
cüm iili fylue(tré ficum «yos appellarent,quos nos imitati fumus Caprifica ap 
pellantes, oraculü fuper excídío fuo huiufmodi habuerunt: 
E ss aga y G^ τίνεσινέδης EAuxspooks ὕδωρ 
Οὐκέτι say liólto δύομαι. acd 00oy δ GA. 
dNana 'Nedes fimulac curias caper bauferit vndas, 
Tunc ΕΙΣ vale,tibi emm graui exitus instat. 


Accidit uero ut Caprificus in INedes fluuij ripa nata, ramos eoufq; declinarit,ut 
aquis 


Liber 1,1]. 322 


A aquis profluentibus rami alluerentur : quod ciim Theolcus uates anímaduer; 
tífTet;in(tare dixit Vleffeniorum exitium,ut oraculo Pythío predictum fuerat. 
Remtangít Pau(anías quarto. Sed cur ficum Idumzá dicere contamur, ad quà 
Affertor nofterà Bethaniíarediens,fructum ex ea capturus acceísitcfamefcebat 
enim:uerüm cüm fructum ín ea nullum ínuenifTetjarborem deuouít,ne ullo un 

quam tempore fructum ferret, Sane my(tíce factum hoc, ut tam multaalía ; ni 
mírum«p ficus hzc populus ludaiícus erat, ad quem famelicus Domínus uenit, 
in quo cüm nihil preter quandá fpeciem uítalem fine ullo profectu comperi(Tet, 
eum ín aeterná perfidiam execratus eft, Fructu enim ipfe efynagoga quafierat, 
quem nulli inuenit, quía ea, ut ínquit Ciregoriíus, folíalegis habuit,fed fructü 
operís nó habebar,de qua dictum aít Euthymius ab Abacunte,ficum fructü n6 
allaturam. Quod ucró per tres annos fruftra quacfitus fuerit hícfructus,Euche 
ríus tria uult tépora íntellioi, ante lege, (ublege,& gratia tepore, quibus ludi 
ipfi fuerínt femperà Domini przceprionibus alien, & nullü bonioperís fructu 
protulerínt. Eodefacít quod ait Dominus INathanaéli : Cüm efTes fub ficu; uidi 

B te: quippe cum ín originalilabe ludavorü rítu cófitteres, adieci animi ut te redí 
merem, BXABTSVOECEUCAUSA 
EC Íycomorus aliquid habet híeroglyphicu,quà ZZacheus infcendít:nam ar^ 

bor ea cüm fit ficus fatua, indicat eos quí, ut Eucherius refert, mundi fapien 
tíam humiliter fectatí,eligüt mox Dei fapientià fubriliterafpicere.Prudenter e 
nimaitís,fycomorum afcendimus,(i prouídé eam que díuinitus przcipitur,lau 
dabilem & fapientem fatuitate tenuerimus.Q)uíd ením ínter mortales infipienz 
tíus,damifTa no quzrere,;poffeífa laroíri, rapientibus relaxare,nullam pro acce 
ptís iniurijs íniurià reddere, fed iuxta praeceptu Dominicu, in omnib.pra(tare 
patientíam? CONTEMPTIBILIS. 
"Acidi quodad operaex ficu facta pertinet, Girzci ficulnum pro imbeciL 
lo & contemnendo ponunt: quo fignificato Sermonibusapud Horatium; 
Olim truncus eram ficulnus mutilelisnum. Ὁ 
πος εἴς, minimi precij mínimids ufus, dequo fcilicet faber merító ambíoeret, fa 
cerét ne Ícamnum,an fimulacrum pudendum,deum omníno defpícatilsimum: 
nam fici matería paucifsimis eft, & ijs admodum exiguis fabricis idonea. Eodg 

C fpectat prouerbium de Mandronis nauí, quz ficulna fuerít, cium ís notatur quí 
tenuifsímaolím re,angu(toqs patrímonio defpicabilis,ad ampli(simos honores 
emerferít,nihilo tamen uenerabilior habitus ob infolentiam importunamdg fi 
perbíam, qua fcfe íntemperantíus efferat, Nam Mandro, ut pleríqgalij,à remís 
ad imperium uenit,nec; ob id tamen ullam affecutus eftautoritatem.Ita deni 
ueteres per fici nomen nullíus frugis hominem,imbecillum & abiectum fignifi 

cabant:nam & Girzeci olím hunc sex eóons dixere,ut apud Theocrítum Erga 

tínis, apud Aríi(tophane (pius inuenías . Ecnunc quoqpuulgus (tupidos & 
ineptos, ficones appellat. 
EA GACIERVIS ΠΥ ΘΙ ΚΕ S; 
Torcoesenn ficumà Baccho inuenta opinantur,eadj de caufa eum Sycitem 
nomíne,ut Sofibíus tradit, coluere, Apud Naxios fimulacra eíus nücex ui^ 
te,nuncex ficu ferí folíta (unt. Milichíusà nonnullis appellatus Bacchus, quod 

IMlilica pro ficís nonunquam accipíuntur.Et Dionyfrjs,przter uíiniamphoram, 

& uitem,qua praferebatur , & prater hircum quí trahebatur,cophinum etíam 

ocítare mos erat, ín quo caríca forent,autor Moralibus Plutarchus. 


Tt 


Pierii Val. Ficus. 


PROGRESSIO. 
NR uero ad foliu reuertamur, quod thríon appellatur, progrefsionis olím 
fignu fuit, Veteres aliquó profecturi Éiculna folia fufpendebát proerefsio^ 
nis cxremonia,atcpira fibiaufípicatü iter fore augurabantur. Ea autem de caufa 
thrion dícitur huius arboris folium, ut interpretes Theocritíani πος, quód in 
tris partes diuifum eft , uifendo inter utraíqg partes interuallo : ícribic & trion, 
tenui; & thrion afpirata, atcp etíam thriambon.quin & ϑειάζφι dícunt huiufmo 
di folía colligere, & ín aliquem ufum parare. 
SUESPSIGEON SI ROIG: 
qm aut thrion religiofe admodu Serapidis Ofiridiscs (acris,peftamen 
Ícilicet folíaceu,quod capiti fuperponerce£ geftandis hydríjsaut calathís com 
modum,eratdpilli fuu etià ignificatu:tiquide & Rege, & feptentrionale regione, 
polum quíppe Arcticu, per intortile ge(tamen huiufmodi intelligebant. R ege, 
quia polus cceloru omniu rotatu regere uidet; & circulus ille foliaceus ín eerulí 
capite orbículum Arcticu excribit, ab axís illius qui pra oculis e(t fimilitudine, 
G EIN bYPr ACL;!E- 
() ctíam praeter motum, cuius primarias partes illi tribuebant, rerum e 
tiam omnium femína índe demitti pleríqs ueteru magno ex argumentoar^ 
bitrati funt:inde enim actionis effe principium,quze IVlathematici ueteres latifsi 
me diíTeruerunt, quocirca thríum, cüm & humoris redundantiam, ob uiridis 
craísics folij uuiditatem,& motum omnium,ob conuolubilem texturam fignifi 
caret, pari quadam natura cum genítalí ae(timabatur, atcp eius effe imulacrum 
uidebatur, ubertate fcilicet humorís & motuad prociendz geníturze principia 
conuenientibus.Sed hac ín Serapidís calatho locupletius, 
D ESNXEJG TESTE OO: 

Viius generis fuiffe praedicit Adami pomi, prater ipfius Dei preceptü ni^ 
Hos expetitu : id enim delectatione & uoluptatem,quz fenfu percipitur, fi/ 
gnilicaffe plerícy cheologort docuerunt. INihilenim mentem ποι γᾷ Σ tranquil 
la Paradifi (latione facilius exturbat, quàm nímía uoluptatu cofectatio. Is tame 
fuac pracuarícationís amaritudine exacerbatus, fici folijs femet uelare pudoréqg 
obtegere properauít. Fícum enim fuifle tradit Irenzcus, T'ertullianus autem ea 
re íuperait:quod in nouo corpore índebitum adhuc pudori erat, protegere ἔς ΠῚ 
nans,ficulneis folijs interim circudat. Ad hocaddit Irenzus, nó alterius arborís 
autherbze, qua mollíori tactu effet, ad indicandu poenitentiae durítiem atq;zcru 
cíatu,propter fcabriti (cilicet X afperitate, qua foliu huiufmodi praedítu eft. Et 
quia cinguiü id & (ibi & uxori fuze círcumligauit, nónulli exponut;ut petulante 
carnís impetü retundere fe pollíceret,íd ueluti cotinentig frzenu adhibui(Te,quo^ 
nià fcilicet (tolà eam, quà habueratà fpiritu fanctítatis, amiferat, eo teeumento, 
quod nullam prorfus delectatione afferre poffet, (ed morderet potius acpunge 
ret,juteret, — FOLIA RELIQVA. 

Olia ueró relíqua diuinis in líterís pro ipía, ut ita dicamus, legis litera híe^ 
roglyphice accipiuntur : quía quemadmodum arborum fructus folijs ue 
latur ac regitur, íra fub legis litera fpiritus occultatur.Idcirco nos , ait Hefy^ 
chius , literze folium aperímus, ut quí latet interius fructum fpiritus inuenia: 
mus ,de quo Hieremias : Si uíndemiatores ingrefsi fuiffent in te, faltem rcli 
quiíent racemum tibi, Et Vírgilianus Aineas apud Sibyllam , cüm ambages 
& uerborum inuolucra cupíat euítare, & rerum cuenta aperte fibi declararí 
compre 


F 


Liber 1.ΠΠ]. 292 


A ςοπιρτεςείατ, quód folia omnia conturbarent,íd unirorat: Folijs tantim ης πὸ, 
mina manda, Sedenim quantum pertínet ad uoluptatem, de qua fatis, cüm hoc 
ipfum argumentum fequeremur, ín Serpentís comentario difputatü., Illud bic 
potius memorabo, ficum non eo tantüm rerum prímordio humano generi cala 
mitatem, & aísiduos labores attulifle, uerüm annís uoluentibus ín caufa fuiffe, 
cur potentiísima opulentifsímac regna duoad internecionem ufq; corruerínt, 
Carthagínis imperiu,& Romana porentía, Carthago quide, quia ficü ex hortis 
fuis decerptu uelocifsima feftinatione tertio po(t die R oma repracfentauít: do» 
luítd Cato, & ín Senatu cóque(tus eft, hoftes non tríduo magis procul R oma 
proprias habere fedes. Romana ueró potentía;ac uniuerfum ltalíz robur à trát? 
alpínis gentibus fefe nobis totics fuperfundentibus , ea de caufa quaffari cofrín 
οἱζ cccpta, quód, ut Plinius inquit, Hellíco quida Heluetíus,qui Romzaob fa 
brilem artem aliquandiu comoratus fuerat,in Cialliam remeans ficum ficcam & 
uuam, Οἱ εἰς & uini praemiffa fecum tulít, quorum ufu delicato fuauíds cocitatí 
feroces populi,ad hancufcq; diem aísiduis nos calamitatibus affligere nunquam 

3 de(titere,quamuis natura ipfa Alpibus,& tam inexuperabili munimento,ltalia 
procul CGallías ats Giermanías coércuerit: quorü fcrítas (i quando grauís Italiae 
fuit, nullo certe unquá tepore calamito(jor extitit, ἢ quíntoíam & uigefimoab 
hincanno,quibus uníuerfa Italía cedibus,rapinis,incendijscy defolata perua(ta 
tur; hinc Germanis,hinc Ciallis;hínc Hifpanis extremu eius excidiu afsidut me^ 
ditantibus. ALIMONI A. 

Ed ut querela faceffant , adeó ficum alimentis idoneum efTe compertü e(t; ut 
e Cererís donu dictitarínt, procpalimoniz fymbolo fufceperint.Quuartü 
enim ficus humanz profitalimoníz, uel ex eo manife(tü effe poteft, quód athle 
tas ficcis ficubus pafcere moris fuerit, autor Plinius:experimento ením com^ 
probatum e(t,eo cibo frequentius íumpto, corpora & uires mirum in modum 
adiuuarí.(Quód ucró Atticaeo fructuu genere magnam eft nobilitatem afTecu^ 
ta, Paufaniasaít Cererem prímüm ín ea regione ficum Phytalo cuidam Ποίρίταν 
litatis przmíum donaffe, eius; rei monumentu extare his ucr(ibus celebratü; 

οἰϑαφ᾽ αὔαξ ἥρως φύταλθ᾽ «τοτὲ dx σεμιίω 
Δήματραν͵ ὅτε πῶ τον ὁπώρας Xotp TI NS ἐφίωον, 
ἰῷ i£) e'vxluo θυ Ἵν γον Θ᾽ JZovou Q4, 

€ V25 δὰ ἀμὰς QvrAs )0/Q ta, ἀγήρως. 

Hic quondam bofhitiy Pytalus fufcepit bonore 
Legiferam (/ererem,qua molli corttcepora 
Zrima dedit dixere [acram mortalia ficum 


Ora,genis Phytali decus hinc in[igne fecutum est. 
BDVICATETONWBVS' DEDITVS. 


Bem hominem adulatoríbus dedítü Thebanus Crates per fica arborem 
in praerupta afperad rupe (τᾶ defcribebat, quippe quó fit hominibus diffi 
cilis accefTus.Eiíus uero fructus à coruís & miluijs tantüm decerpí:íta horü opes 
ab impurís tantüm & adulatoribus depafci. Idem de reliquis etiam arboribus 
quotquot fructiferz effent, Diogenes dicere folebat. 
IRVECGEDUOSWERTVUTATIS. 
EI Mlercuríus fibi ficu uendicauit, cui undeuigefimo prími menfis die Lay 
ptij facra faciebát melle & ficu, qua facra co clamore profequebant,ut quod 
hicroglyphice in eis latitaret exponentes, identídem clamitarent, γλυκὺ i 4Aiéqs, 


Pierii Val. Ficus. 


quod dulcem efTe ueritatem fignificabat. . 
CYRENENSIVM PIETAS IN SATVRNVM, 

Tatuz ueró plerzg; ficís coronatz, Cyrenenfium religione indícabant,quia 
Ss: Saturnus decus ínagrícultura fuum meruít,quem agrí colendi autore, Gc 
in(itionis putationisca & (tercoratíonis repertore memorát,neg; mínore quàm 
Cererem honore honeftandum exi(tíimabant, Huic Cyrenenfes cüm rem diui- 
nam faciebant, ficís recentibus coronari confueuerát , quód & alimonia in ijs, &£ 
guítus fuauítas egregituigeret. Hac funt, honoratilsime Prínceps;arbores ille 
adingenij ταί naturam accómodatz, quas defumpfi ex hortís meís ductilibus, 
limocpNilotíco in arcas ingefto, mecu quaqua iter e(t círcumuecto. INeqp uero 
folíahísarboribus ullaunquá decidunt tempeftate:lícebítqp perinde tibi,i plan 
tis hís delectari cceperis, eas hocterreno pactas ín Brítannias ufqgtuas afportaz 
re:qua mundi pars cum olea,uite &€ ficu careat,íllas afpiciant no modó fuo tem^ 
pore frondefcentes, fed toto etíianno,folio nunquá decíduo, perpetuo uírides 
admirentur.Sedenim utferió loquar,eas tu fi pertractabis,earumd uim diligen 
ter infpexeris,cordi íta ínfitas tuo comperies,ut nihil tui fimilius effe,et(i mode; 
(ti(simus cs,confiteri neceffe habeas, INam boniquicquid in diuinis illze fignifi, 
cant,ca omnia tuz congruunt pietati, 


PIERIVS VALERIANVS AD ERVDITISS. 
ALOISIVM PRIVLLVM PATRITIVM VENETVM, DE IIS 
ΟΝ PER POMVM ITALVM, PERSICVM, ET 

Punicum fignificantur, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS. 
ἢ ERI Prulledotlifsime, ciim veterum [igna quedam Jrmgulari opere artifictos, 
perfetia hic e illic i[petturi per vrbem equitaremus, voultisq preteritis Capito- 
lium demi imcendifJemus, Herculis ibi fignum fumma nobilitatis ex eve con[pe- 
SESS (Ium ejt, quo no facile quicquatota vrbe dixerim me vidifje prlchrius neq, pa- 
clarius, fiue bac ea fuerit fatua, quam Q. ACax. capta. Tarento,opus Lyfippt,obtulit Capi- 
tolio fiue quam Fabius Üerrucofus eo tran[lulit, fiue alioru fuerit dedicatio:ytcunq antiquifst 
mum omnimo opus efl, e ΟὙ “οἴ p honorifice celebrati . Nam prater leonini folus 


luo imietdu brachio, claua manu dextera retinet, laua triapoma cydonta prafert. Qua em 


comites,qui te multi fequebantur, eruditi viri ammaduertilfent, de polio e claua dixerit, co 

gno[Gere fe mentis pra[lantia,et generofum amnimirobur,quibus vari qui veram virtutis gloria 
affetlet, praditu elfe debere comonemur. Hercule vero pofita ἃ veteribus,quia quicquid pracla 

vegeri potefl id toti Herculi attributu Nam et «Idrrianus vbi petram ἄορνον memorat, dificil 

lima quad, e maxime ardua, qua humano quàpia conatu vinci minime po[Je videantur Her 

culi attribut folere dicit. Depomis, quid ea 1; vellent, dubitavi ceptu, m[i ea Hefheridum efe 

quis avbitravetur.Tiq, ad me comuerfus,. ,Megyptiacum quidpiam poma hecnimium fapunt 
addidisti : tuum iitir Piertefuerit id explicare,qui fludis isliufmodi delectari. Φεφομάϊ,νε 

Yes erat, e[fe ibi etiam alios eruditos, quime ffo rfitan eruditiusvem, quam petebas,explicare por- 

Jent:fed quoniam me appellauevas,ne rusticus viderer, quid ego fentirem non difimulaturum. 
Gracos quidem per tria illa mala manu cotenta,virtutes tris,quibus vir quiq, probus ee fapiens 

ifignitus e[[e debeat imtevpretart, quari vnam e[Je volunt,no excandefcere: altera, no e[]e de- 

diit anaritta:tertia liberi ἃ voluptatibus animu [ihi copara|[e. Incidit hunc,vti fit, de Pomorie 

Jianificatiomibus alius atq, alius fermo, quem cum tu aude admodu excipere vifus elJes, ΤΑ 
en 


Liber LIIIIT. 294. 


A [pem adduétus fum, vt [i quid buzufmnoditibi defina[Jern, quicquidid e[fet mugarum, gratum 
tamen acceptumá, e[Jes habiturus-Domum itaq, veuer fus felegi latim ex pomario meo vAtegy- 
ptiaco plantas tris, quas tibi donomtttero: Italam vna, altera Perfica,tertia yero Punicam,ob 
tris fcilicet virtutes, quas identidem in te [145 optime nouera, m[ignem quippe bumanitatem, 
miram.in omnes beneficentiam, e [mgularem quandam animi moderationem, quibus fem- 
per βρη egregie clarus, fite tu adolefCentiam temper ares tuam [cue amicis profiduo atq, orma- 
mento e[fes;vltra etiam quàm etas tud depofcere videretur, [πε bonarum omnium avtitum e 
vere pietatis dotkbrinam tanto fis tudio complexus, vt nibil im humanis diamisq, rebus effe ve- 
li,quod tibino cognitum e per[iceuse fiat.Quare bene ominor pornismeisquibus ad te tran[- 
ferri contigerit, apud quem culturam mea longe feuétuofrorem fnt confecuture . Tu modo pro 
tio prompto alacrie, animo 4d arborum,que tue tam funt,polituram 4g gredere. 


DE MALO. 


|N TER fructiferas arbores malo nulla ucluptuofior, put 
3l chrior nulla, nulla delicatior, Sed quoniá plerags funt quae ad 
ΞΕ quoq; fructuü genera accómodari poffunt,multasc intra 
| X3 fe malus fpecies complectitur, hic malu eam intelligíimus,quae 
AE M NL E pleriíqo Italielocís nomen fuum tutata eft: nifi uulgus fyMaba 
EON erc 15 príma fructu ipfum grace potíus enuncíatíonís uoce, quàm]a 
tinz fequeret.iVlelu enim dicunt, atcp ita omnes ultra cíitracg Apenníni gentes. 
Atcirca Padü,ad ipfum ufcqgT'imauu, pomí uoce fibi unice ufurpauit. Hori ue 
ro pomorü cüm iucundus (it nó gu(tatus foli, díceret Cicero,(ed odoratus etia 
& alpectus, amoris in primis hicroglyphicu ex eíus (imulacro excogitatum c(t, 
Ai?NDIOU'RE 
Viidsamorum agmina pingere delectantur,lufitare eos malís,& inter arbo» 
Q rcs eiufmodilafciuire,poma decerpere;abrodere, iactarecj confingüt. Hinc 
apud Theocritum £exsAidsse, βάλλοι τοι τοολύφαμε Ὁ τποίμνιοκυ ἃ γαλάτφα μάλοιοι. 
Et, Malo me Gialatea petit, Menalcas aítapud Ν᾽ ergiliu. Malo Cydippen Acon 
tius uenatur.IVlala nó temere Hippomani V enus clargitur,qua uíqueadeo ora 
tafuerunt Atalantze, ut zonamabttulerínt díuligatà; de quo Theocriti carmen 
non indiligenteranímaduertendum: 
C μᾶλα μῶν οὐ κόλ΄ποισι διονύσοιο vA as OKS. 

"Gala [emu condens Bacchi de temporefumpta. — quod interpretesexponüt 
amabilia,amorem quippe facientia, IVlala enim illa P hiletas aít de coronatis Bac 
chi temporibus decerpta: nó enim quifpia in amore ferretur,nifi prius laetitiae tí 
tillatione concítaretur: lztítize uero datore Bacchi poétz pafsim celebrát,ucin 
V itis comentario latifsime declarat. Apud Luciani dialogo qui Toxarís in» 
Ícribit,legas, xj σεφαύες ἡμιμαραύθες, d iA ζινὰ imi iyu. Corollas quippe magna ex 
parte flaccidas,& ambe(a quada mala,morfüue tacta,ín amoris indici à Chari^ 
clea matrona nobili Dinize cuidà dono mifsitata.Et mifsu fponfi furtiuo mune 
re malu memorat Catullus,quod aduentu matrís excuffum € caftae uirginis gre 
mío profilierit,Iam &apudOnirocritas mala uenerearü illecebrarü plurímü in^ 
dicía funt, praecipue ueró ijs, quorü cogitationes ad amicas fuas tendüt.Er mala 
demir,prefertím dulcia, V eneri effe dedicata autumát.Philo infuper ín hanc fen 
tentia prímà illam malu,cuius fructib. noftri generís autorib.interdictü fuerat, 
ex myftico fenfu ab ijs que pofuimus no admoduzalieno deducit, qua Theologi 
tam Girgci d Latini multis € magnis uoluminib.tractauere:nobis id afferre nuc 


Pierii Val. Malum. 


fatis fueritparentes illos noftros Dei Opt. Mlax.manibus informatos,uitipri, D 
mo beatifsimam egiíle,calamitatum & erumnaru omnium expertem, terra fua 
fponteomnía ferente, Caeterü lege aberrantes, quía qua fuerat eís abore inter^ 
dícum, nó abftínuifTent, amcenifsimo incolatu pulfos folum flebiliter uertifTe: 
atcp hínccon(tare,mali eius guftum omníüfere maloru caufam mortalibus exti 
tile, Quz: quoníam ex ueterum fententijs in Serpente noftro fufelatecg difpuz 
tata funt,minime mihí uidentur hicad repetendum neceffaría, 
AMORIS PROGRESSVS. 

A ueró de caufa malus potíus quàm arboralía eftamori dedicata,quód eius 
E s omnem rerumamatoríarum progreffum oftendere uideatur: earum 
ením arborum trunci coérciti prímüm recti urgunt : à medio uero, ubi dilatarí 
cceperínt,ín fpatía diffunduntur: cuíufmodi etíam ín amatore ratio eft, qui mu^ 
nus fuü femperab ingenuo pudore quodá cohibitus aufpícatur, inde ubi paulu 
lum procefferit fronte perfricat,acuerecundize compedibus expedítus, quaqua 
uoluerit libere peruagatur, Fructus preterea fertaureos & rubícundos,palloris 
eadem & erubefcentiz, ut íta dicam, figna, INam apud Horatium tinctus uiola E 
pallor amantiu: & apud Catullum quídam ínaurata cft pallídior ftatua, Poma 
ucró τὰ maoís rubeícüt, utí magis expofita Solíab eo continguntur: perínde ac 
amator eo magís erubeícit, quo nequitía palàm magis profert, ἀπείη aperto de 
prehenditur.Sub ipfa malo Amores ludo dediti confinguntur,fub qua illi curfi 
tantes,uarijs mollíum herbarü inuolucris íimpediuntur: αυτή ítafunt implica; 
ti utíefe nequeantexoluere, laboreconatudj quodammodo delaflati, fomno fe 
dedunt, cuiufmodi lafciuía greffus amatorios occupat, & in ereaftula cohibet: 
mox luxu inhzfitantes foporat,profundifsimocdp opprimít ueterno. Auro infi, 
enes eorum pharetrz, aurea quz índe promuntur tela, auro Danaé capta, auro 
comparatur, auro detíneturamor. INudi illi omnes, lactic; acalacres obuolitant 
magno numero círcum unamquanq;s malum, A mícula eorum uaríjs texta colo» 
ribus, multiplícid;sarte laborata,in herbis neglecta íacent,multitudine floru ín; 
uoluta: quoru uis magna círcumquacftoto eo aero pullulat,necp tamen 1111 ca^ 
piítacoronant, utpote quibus coma illa: flauefcentes;nítidze, crífpulae,fatis affe, 
rantornamenti , Alarum pínnulas habent ceruleas & puníceas, nonnulli etiam 
aureas Pfittacorum,pauonumdy ínftar,quibus quodam ueluti concentu, fono, F 
roc (trepítu aéra diuerberant, Sed quíd eco de calathiíícis, ín quos mala conge: 
runt, dícam?quantaillos gemmaru Sardonícarum, quanta Smaragdoru, quan: 
ta margaritaru uis debacchatur? V ulcanürid opus effínxiffe putes.Iucundu ue 
ro uifu eft, ut ponte fua;acfuapte ui, ad quantumuis alta,fummotadj mala pro^ 
uolant, ut nulla illís fcalarum necefsitas fitad fcandendum., Sed ne interim alíos 
faltitantes,alios curfitantes,alíos quiefcentes memorem,uel qualem ín abroden 
dís malis lzetítíam prefe ferunt;illud fpectatu praecipue digni quod ex hís qua; 
tuoromníu fpecio(ifsimi certamen ineunt, quoru duo malis inuicem fe petunt, 
alij duo fefe confodiunt telís, alternis fefe ictibus laceffentes, necg dum mutuis 
uulneribus cofodiuntur, uulnera depellere, prohibere, uel declínare quícquam 
curát,ueru ultro alteralterí pectus obiectat, ipfiscg uulneribus exponít, eo qui^ 
dem confilio,utín medio omnes pectore infideant fagittze, 

AMOR MVTVVS. 

EZ ijs autem certatorü paribus duos illos qui malo lufitant, uotí compotes 

effe dicas, Nam qui íaculatur,exofculatum príus malum emittít, quodalter 

fublatis 


Liber L IIIT. 295 


A fublatis fupiniscg manibus excipit : necp ulla cotatio futura uidetur, quin idem: 
comprehenfo malo (it ofcula relibaturus , atque ita in focium parí certamine 
remiffurus, 

AMOR PERDITVS. 


X illo uero fagittariorum pari unusalterí uinculàá ínijcit pene moribundo; 
TE sius ferocius, ut captiuum facíat. Ille contrà nihil molítur, nihil reluz 
&atur , fed tanquam perdita re, manus uínculis obiectat : proinde qui lufitant, 
amorem aufpicari;qui fe feriut fagittis, nullum amori finem appetere uidentur. 
INIQVVS.. AMOR. | 
Vnt&alij ad quos innumerí fpectatores confluunt: hí manus in palactram 
yisbbdané animofiores, ac Athletarum alter, manibus adalteríus humeros 
apprefsis, coplexus hoftem quodam uclutí fuffocandi (tudio collidit, fubditds. 
cruraaítu artificiofo complicata, ut pede po(t colluctatorís calcem obfirmato, 
unà ipfum protrudat, & in lapfabundum fuper &G ipfe corruat: neque tamen 
B alteranímum defípondet, at erectus contrà in(tat X obluctatur, quacp maxime 
angítur parte colluctatoris manum foluere conatur, uno digítorum obtorto, 
quo ita alijs facultatem eripiat firmíter apprehendendi. Qui uero digito obtor^ 
toladítur, dolore percitus hoítísaurem ad mordet : quo animaduerío Amores 
ceteri grauiter índígnati in perperam & infolenter facientem, acluctatortj cer^ 
tamínis leges,iura,fas,atqg mores tranforedíentem feruntur, malíscp illum cer^ 
tatím impetentes, toto ín unum agmine concitato eum in fugam auertunt, to^ 
tíscs hortis eijciunt eliminantdj. Atq; ita demum Iudi Amoru omnes circa ma^ 
la uerfantur, 
S PVELLARES INEPTIX; 
E! mala puellarum ludicrum uocat INicander Alexípharmacis: 
Τοϊώπερ pau Εἰαριναὶ Φαρέεσι οὐ eiua Tot κέραις. 
ἑιμήματα τὰ παίγνια» exponit interpres : ludunt ením ριι61{α», oblectanturdg malis; 
Multa ueró huiufmodi quz ad ínfaniam propémodum tendunt, ínter íneptien 
tesamatores fierí uidemus,ut merító nonulli dicant ἀφροδίτίω díCctam δὰ 4p 
wi, id eft;à defipiendo,cüm prafertim Euripides dicat, τὸ μωρὰ yo? παύτ᾽ 65 ἀφροδίτας 
C βροτοῖς. Mortaliü effe ineptias quecücp V enerís caufa fierent. Acg ob hoc ipfum 
' Catullusamicum Flauium ueretur ne quíd ineptiarum faciat, 


VEELCNISM ILS: 


Es etíam V'enus malo infignis e(t. Nam apud Sicyonios ftatua ei erecta e 
rat cum malo ín manu unacum papauere ín altera: ex malo quídem amo^ 
rem,ex papauere uím prolificam, ac feminij copiam fignificantes. INam &lez 
pusilli ob fcecunditatem dedicatus, id quod Amoribus Philoftratus, ut eíus 
anímalís commentarioalibi explicuimus,fumma narrationis lafciuía percurrit. 
Idemautor Venerem inantro (tatuít molliter in (tratís floribus recubantem, 
iuxta quam fons irríguus uitrea perípicuus claritate profilit.]Ibiamatoríam Ve 
neris fuppellectile,pyxidas;pectines,fpecula,cymbala cum crotalís,omniacf ar^ 
ma pruriginis, amcenitatumcp& illecebrarum alía atque alia ille&tamenta recem 
fere poísis, quibus colluftrandis oculos quidem delafTari fentías, fatiari uero 
nunquam , Quodueró inantro cubitet V enus,apud Girzcos e(t uvxéx ἡ ἀφροδί, 
τι, Nlychea V enus,quód fecefTu & abdito loco gaudeat. μυχοὶ γα οἱ οὐδότοαι τοι ij ἀπό, 
κρυφοι τόποι, Ínteríores, maximecp remoti, & occulti obícuriq loci, dam ipfius 
u 


Pierii Val. Malus arbor. 


Dez munera Latini furta nuncupauere,quia celarí uult fua furta Venus.(Qua; D 
re Daphnis apud Theocrítum in Venerem índignatus, eam in Idam montem 
remíttít ad Anchifem,ubí quercetum e(t,in quo fcilicet occultari pofsit,nullodg 
rubore ín molli cyperi prato laícíuíre, 


NEM-ESIS. 

' Rac& maliarboris ramus ἐπ manulzeua Nemefeos, quam Marathoniz pu 
onz monumentum Phidias lapide Pario dicitur excidifIe Athenís, corona 
cuíus & eeruis, & paruís quibufdam uictortjs infignita: dextera ueró phíalam 
tenebat cum Athiopibus infculptís,propter Oceanum fluuium,quem Athio: 
pesaccolunt.Ea ueró de caufa mali ramus INemefi geftandus dediícatur, quod 
V enerís habítu INemefis Dea (Git prímüm folita figurari,ut habetur ín Budae col 

lectaneís;nam alterum illud de (tatua Phidíaca,apud Paufaníam ett. 


S'A:'C'RVMA CHERCNVEYTS. 


NE tamen ierim inficías,alijs quoque dijs malum fuifTe gratam,ut uicti 
marum loco nonnunquam acciperetur,ac felicifsime lítaret. [Nam fi quan» E 
do bos, quam Herculi facerdotes immolare uoluerant , aufugi(let, malum illí 
ramis quatuor compofitis , quadrupedis illius inftar facrificabant. Huíus rei 
mentio e(tapudSuidam, neq; non apud Pollucem . Narraturdg re fuper híftoz 
ría de Bocotorum ho(tía, qua fluuio Afopo ita aucto, ut tranfire non poflet,co 
loco unde uictima erat adducenda,ne qua facrificio mora fieret;pueros αἵτε ma^ 
lum quatuor (tipulís uice pedum fu(tentaffe, duascploco cornuum addidifle, 
atqp ita Herculi obtuliffe, cumdy íta litare uifi effent, rem in cofuetudine proce? 
file,atqg μέλιοκυ inde Herculem appellatu,qua(i Pomonü dicamus. Alij euentu 
huíus pomipro boue oblati ad Athenienfes transferunt: nam Bocotícum fa 
crum loco arietís fuifTe uolunt, Apollodoro hzcapud Zienodotü tradente. 


APO O. 
6 & Apollo mali coronam, priufquam laurum feligeret, adamauit, eacg 


uictores in certaminibus coronari uoluit, ut íinluculento Archíz tetrafti/ 
cho legitur : Τέσαρες ézins ἀγώνερ. quod epigramma in omníum íam manibus uer; 
fatur. Apud Pauíaníam legas (tatuam Apollíni μελιάτιῃ ercctam,fiueà malo quo 

eauderet, (iue ob paítoralem, quam per aliquot annos uitam egit, INam ii g 
proprie πραύτα τὸ τετράποδα. V nde uniufcuiulqg quadrupedis tereus melote di^ 
citur,ut obiter Pauli locus anímaduertaturex epiftolaad Hebraeos capite X t. 
Circumicrunt in melotis.Sed δ páAons ms καρπὸς, quippe, ut etíam apud nos, uz 
numqueng; denotat fructum, Ab ea uero zquiuocatione factum ut ín Hercw 
lis facro,quo de pauló ante dictu, zequipollere malus pro boue iudicaretur,cüm 
& minime redargui poffet,quín & quadrupes,& codem nomine uictíma cenfe; 
retur. Fructiferarum autem arborum plantatio híeroglyphicé in diuinis literís 
accipitur pro difciplina Doctoru,ut (entít Hefychius.Hinc Dauid : In lege eius 
meditabitur díe ac nocte, & erít tanquálignum quod plantatü eft íecus decur; 
fusaquarum,quod fructum fuum dabit ín tempore fuo, Et,eeo plantaui, Apol 
lorigauit, aitad Corinthios Paulus. Ad hocpertínet quod de plantatís arbori 
buslex iubet prímo,fecundo &tertío anno decerpi nihiliquarto,quz leguntur, 
offerri Deo: quinto etià reliquis ufus permittit. Ex quo tepora quatuor fignifi, 
cantur,à tempore legís ufcgad Dauide,à Dauide ufgsad tranfmigratione Baby 
lonis, à tranfmigratione uíqgad aduentum Chri(ti, quibus annis fructus ínu^ 
tilis 


Iiber T. ΕΠ: 396 


A τῇς omnis fuit, (ed (pes tantüm promiíTa bona frugis . Chriftiautem tempus 
prouentum Deo dicauít, annusq; fanus appellatus, Annoautem quínto fa 
cta omnibus copía,permifTuscs fructuum ufus,tam lud&ís,quàm gentibus, A 
poftolis eosliberalifsime effuG(simecs di(tribuentibus . Sed quod ad Pythia 

Ípectat, quamuis uíctorcs lauro mox coronari cccperínt, mala tamen ex A polli 
nis templo decerpta,ut Lucianus ait,coronis ín(erebantur, Hinc illud apud A; 
pulcíum de Paride : T'uncanimo uolenti Phrygius iuuenís malü quod tenebat 
aurcum uclut uictoríz calculum pucllz tradit, Sunt qui, uti fuperius fuo loco 
dicum, Delphicam laurum baccas tante magnitudinis habuifle dicant, ut po 
ma dici meruerint. Plinius maximis quidem cam baccís fuiffe memorat, fed ni 
hilad pomu., Et Archíam ín eafermonis puritate quicquam improprie pofuit 
fe,mihi perfuadere nó poffum.Si cui tamen de baccis illis orandioribus cómen^ 
tum placet,contrà ego haud (ane multum contenderim ; nam & hodie uniufcu^ 
iuíq; arbores frutícísue baccas pomella uocitamus. | 

TRES"HERCVLIS' VIR TVTPEPS: 

B (Y Vodueróad Herculem pertinet, initio diximus (tatuam cíus e(Te ín Capiz 
C) (olio egregie factam ex ere, leoníno infignem fpolío, & claua, quad tría 
laua manu poma contineat: ea fignificare tris ín Heroé uirtutes infigniores, 
quarum una effet excandefcentíae moderatio,altera auarítiac temperamentum, 
tertía generofus uoluptatum contemptus. V erüm quód fabulantur illum;quó 
mala hzc ab hortís Heíperidum auferret, draconem extinxiffe, qui peruioili 
cuftodia hortos eos tuebatur, fignificat illum concupifcentíiz modum impo 
fui(Ie, utalibi perdraconem uoluptuofam libidinis mollitudinem intelligi de^ 
clarauimus ex Philone,Spolium ucró leonis dubio procul generofum animi ro 
bur, mentisqy prae(tantíam oftendit . Quid uero claua fibi uelit, alibi explicui 
mus,cüm illam & rationem & difciplinam fignificare cotenderemus: quodj pre 
(tantius hzecin Hercule uigefcunt,co illi ex hirmiori ualidioriqg trunco; quippe 
ex quercu materia incorrupta clauamattribuunt. Firmítatem enim & uires in; 
dicariex quercu fuperíus oftenfum. INodofa ueró fingitur claua,própter fcruz 
pulos & difTiculrates, qua uirtutem indagantibus,qua duce ueram uirtutem az 
gnofcere pofsimus, fefe contrà magno errorum agmine contracto Írequenter 

C obijciuntjac omnibus occurfantlocis, 

ASTRA-SOLQVE. 

Q V» quamuis ita habeant, non defunt tamen quíaliter philofophentur, & 
proutquifíque huic ucl illi deditus eft difciplina, fabularum fenfum in eam 
trahit fententíam, quam profefsionis ftudiorümue fuorum conditio fuggerit. 
Nam quí moralem fequuntur philofophiam ca de malis,quz fuperius recitaui 
mus, comentifunt. Quui A(tronomía delectantur, peraurca mala, aftra ignifi 
carí contendunt prziertim apud Hefiodum,übi Hefperides Noctis filias cóme 
morantur. Herculem ueró Solem effe dicunt, quo decedente preciofa illa mefsis 

paísim oboriatur,& mortalium oculis offeratur. 

MIEIRSIDUDAM QIRILS Εν AG T.VAS. 

os ut adamorem, unde digrefsi (umus, reuertamur, ipfa etíam numiímata 
omnium ztatum te(timonio, pomum V eneríi dedicatum oftendunt: fed εἰ 
V eneridequa fructus expetitur, propter quem rerum natura amorís uím uni» 
ucrío animantium generi clargita e(t, nempe ut fatis ríté (eminibus.rerum om 


Wu 


ΟΠ Pierii Val. Perficum. 


nium fpecies prorogentur, aternzecj fiant, quatenus rerum opifex hancmun D 


dí molem durare permiferít, Ad hancigitur fcecunditatem numifmata nos inui 
tant, ín quibus ipía prolís fufceptio monumentis celebrata eft, [Nam in lulíze 
Pie Aug. nummo Deaipfa cum pomo fefe oftentat, cuius infcriptio e(t, v E; 
NVS FELIX. lnalioabunafacie,F AV STINA AVG. ANTONL 
NI AVG. FIL. Abalterafignum molliter ftat laeua conto innixum, dexte^ 
rapomum exporrígens,cum infcriptíone, V EN 5. S. C, Quoniam ueró plu 
rimz funt huiufmodi fpecies, quotidiecg hominum manibus attrectantur, hís 
modum iímponemus. x 


DE PERSICO. 


2,QBERSIGA MILITIA. 


v5 ec] Llud addam, molles Perfarü reees felectorum fuorum mille nume: 
ft ro thoraces malis infignire cofuefTe,qua de caufa Mellophori appe 
labantur. Sed quoniam hocforte Períicum erat malum,patrizeqj no 
les X7] men fecum afferebat, inuitat nos nominis recordatio, ut de Perfico 
pomo dictionem noftram profequamur, rei quidem ferie id ipíum depofcente, 
ASCOVETOVOS 
Sn: qui pomi huius acore confiderato,quí guftus appetentíá mirifice,quan 
tumlibet ctiam maturi,expergefacíat,aacutum hominem ex Per(ici uocabulo 
figniRicarí putent, cim prafertim apud Plautum legerint, Qui Perficus fapis. 
Caterüm hoc nonà pomo, fedà genre deducitur, quam tali preditam íngenío 
autores tradüt. Quibus enim puríus e(t ccclum, eo acutiore funt ingenio: &, ut 
inquit Cicero, perípícaciores funt quiad Orientem,quàm quiadSeptentríone 
habitant: quod nulla alía de caufa prouenit,nifi quod actus mentis ex calore na 
Ícitur,& uigorem inde fuícipit, πᾶτε multó maiora & ueriora contemplamur 
zeftate, quam hyeme, quoníam brumali tempore ex craísitudine aérís hebetio^ 
res fumus, &frigore pigriores:uís enim ipfa mentis ab igni;id e(t;à ccelo eft;itam 
etíiquod ueriísimum eft Juuenalis ait; 
Summos po[Je viros & magna exempla daturos, 
U/eruecum in patria,cra[joo, fub aere nafci. 
IN-«&'"ALTENOGOJNGUOXI:O: ΜΕΝ ΟἿΣ 
Lj hominem qui domi uel fedítíofus, ucl tetro aliquo flagitio infignis fue 
ἀρ μήδε alieno tamen ccelo, aut patría profecerit, in uíamcdpredierít, ΟΠΊΠΙ ἂν 
nimi depofita prauítate,per Perficum oftentant, propterea quodaiunt pomum 
íd ín Perfide, unde translatum eft , ueneni uice fungi, ead de caufa traními^ 
fum, ut nobis uenenum cflet, in Italia tamen mutato folo naturam etíam mu^ 
tauerít, & falubre repertum fit: quam quidem opinionem admittit Columella 
dum ícribit: 
Pons qua barbara Perfis 
JYaférat,vt fama efl, patrus armata venenis, 
et nunc expofitiparuo drfcrimimeleti, 
v"mbrofros prabent fuccos oblita nocendr. 
Hinc pomum eíus ínnocuum zgrís expeti , ait Plinius , neque alium eo po^ 
mo ínnocentiorem effe cibum. Diofcorídes ftomacho Perfica tradit accom 
modata, qua fi matura comedantur, aluum leníant: fi acerba, fiftant: quo^ 
rum 


E 


Liber ἢ 11] 297 


A rumalterutro pro tempore & loco opus eft. Ecnos δὲ omzaliquando letali cor^ 
repti morbo,quo ftomachus nihil cibi proríus admittebat,& immifIum euome 
bat eueítigio, poft diuturnam inediam nonalío cibo adiuti per tres continuas 
hebdomadas, quàm fingulís pomís huíuímodi ín fingulos dies ex uino acce 
ptis, hacuna opella praeter amicorum omníum, atqueadeo Medicorum etíam 
fpem, reuíuifcere potius, quàm conualefcere ui(i fumus. Sedenim quod de fru; 
ctus huius tranfmigratione à Perfis fertur, uel, ut plures tradunt, ab Athiopiz 
busin Egyptum malo anímo tranfmifsi,naturam folibenienitate commutat 
fe, aliter fentire Callimachus uidetur, qui Perficum ín A&:gypto prímüm fatam 
inquit à Períeo, uerbis his: xoà sperm πϑρσῆθθ’ ἐπώνυμθ᾽, ἧς ὀρόδαμνοκσ» αἰγύτηῳ ky Tek o 
£v. [Nicander ueró Mlycenis prímüm fatam contendit his uerfibus: 

Too δὺς ἰὥποτε 230051 λιπὼν καφήϊδα γαῖαν 

αὐχέν ἀγοτμήξας ἅρπη γονόον τὰ usd soe 

ῥξα μυκίιυαίηστασ οὐκέξησον αῤέρας, 

Quam quondam Perfeus,poftquam (epheia liquit 

B Zutora,prafecta clarus ceruice Aedufa: 

2Dona JYücenaa telluri tradidit. 


Eteruditiores negare Plinius inquit, cam ex Perfide propter fupplicia transía; 
tam, fedà Períco Memphi fatam, & ob id Alexandru illa coronari uictores ibi 
in(títuifIe,ín honorem ataui fui. Fabulantur autem eam femper folia & poma 
fubnaícentibus alijs habuifle, cuiufmodi eft cítriorum natura. Quuí ucro po» 
mum hoc uenenatum in Perfis gigni putauerunt, decepti forte funt nominis 
uiciínítate:nam id de Perfea diligentiores tradunt,que omnino alía eft,myxís ru 
beícentibus fimilis ( pruna ea funt (orbis ínfita ) ín Athiopia letalís,in ob 
falubrís.quamuís Columella poétíca licentía utrancg confundere uideatur, que 
tamen ille ex INícandro mutuatur, apud quem uidenda commentaría, ubí de 
phalangis agit, 
S LEEREN LIVM. 
j Nd picturas omnino multas,quibus A eyptíj filentium fignificabant,Perfi 
cum etíamhís admifcuere, eacp de caufaarborem eam Harpocrati dedicarut: 
fructum enim habet cordi, folium línguze fimile, qua(i fermonem, qui fructus 
C cítintelligentig,fedem in corde, non in lingua, habere deceat, 
Cr τα 
din corperid pomum oftendiíta uuleo innotuit, ut id repetere fuperflui 
uideatur, cüm noftro przfertíim zuo iuuenes puellzedj paísim Perfica telo 
transfoffa mifsitent, qua cordis ita exulcerati indicia fint, Quin & Mledici po^ 
mum íd cordi tradunt mirifice conferre, naturamdaíunt εἰ cordis figuramiím^ 
prefsiffe;ut cui effetgenitum partí,uel ex ipía fpecie patefaceret.Ea quoqs mani^ 
fe(ta funt qua Plutarchus libro de Iide & Offiride confcripfit, arborem hancIfi 
dífuifTe(acram,quod pomum eíus humani cordis figuram,folium uero línguze 
prz feferat.|Nam cüm Iis παρὰ ὁ 2o fitfapientiam hoc indicat intellectu primu 
concípi;(ed parum hoc prodeffe;ni(i etíam ín mortalium ufum enuncietur, 


VaE ROSE TA S. 


Qu fi pomuadhzrefcente folio uno tantüm pinxiffent, ueritatis id (ioni 

erat, quippe quód ea fpecies línguam cordi coniunctam oftendit, ac perín» 

de fermo cordis ipfius penetralia adaperíat, nonalíud quippe fentiat;aliud pro^ 
Vu 3 


Pierii Val. Malum Punicum. 


. loquatur: cuiufmodi orationem ingenue & cítra fucum loquentis efTe debere, p 
díximus in Bulla. Quare Giregorius ad loannem Epifcopum Rauennatet fcri 
bens, Chriftiani uiri officium effe monet, ne aliud ore loquatur, aliud in cor^ 
de habeat, 
CAEDES MVLTIPLEX. 

S Vntquiczdem multiplícem,omni truculentia perpetratam,ftragemdj; mul 

ta editam occifione,(ignificare fi uelint,nucem ipfam Perficam carne fpolíatà 
praferant: nempe quód in eatefta,uel offeo malumus dicere integumento,om^ 
níum telorum qua punctím cefimdpferíant, € quibufcunqs modis lzxdant, fi; 
ena uulneradg impreffa cofpiciuntur, ut ín nulla propémodum re magis quam 
ín eo cortice ruultipliciter dilaniando natura lafcíuire geftiuerit, 

CVRAÀA VARIA. 
AER fignificat adanimam transferunt, quí uartjs curis folicitudinibuscg 
fit undecunque exulceratus, ut nullum fit zrumnarum anxíetatum( gc 
nus,quo fe nonaffli&tatum fentíat,uicemdg fuam miferrime deplorct. 
BON AC IXEO ΔΒ ΕΝ ἘΔ. 'E 

Fore & qui uelatatis florem, uel unumquodq; bonum quod celerrime 

deficere uideretur, atqueadeo humanz ipfius uita imbecillitatem per decer 
ptum Perficum & in lance pofitum,non ineptum dicerent hieroolyphicum.Po 
mum ením nullualiud fugacius, longifsimacg decerpto bidui mora fit, cogat 
fe quamprímum uenundari : quod non ímmerító mirantur rerum naturalium 
fcriptores, cum ad eíus precíarefpiciunt: nullius unquá maiora, cüm memoría 
proditum fit trícenis nummís fingula nónunquázftimata . Quare hucforte iL 
lud accommodabitur, quodaltiore quodam fenfu non temereaurces uellicet, à 
Philodemo, uel utalíj traduüt, ab Epigrámatario Platone dictu nobili dífticho: 

pio Ks ἐλ, βάλλά μὲ QUA GNS o£ lec ἀλλ᾽ ἐπίνϑυσοκ- 
Eo ÉL TIT M&S? κοιὶ σὺ μουραινόμεθα, 
Quam fententiam nos íure noftro íta reddidímus: 
Pomum ego,quiq, tibi me dat,te deperit ,audim 
Flama,marcefcam nempe egoytuá, etiam. 


DE MALO PVNIGCO 


Ali Puniciapud A eyptíos nulla reperi (ignificata;:Gracorum none 
nulla funt,fed longe plura quz ín diuinis habentur literis. 

E POPVLOSITAS. 
Xx) Δ 7 Ratuero illud precipuü eíus malí fyjmbolum, ut populos gen^ 
τες uarías una collegio congregatas fignificaret. ld ea de caufa factum, quod 
erana illa fua folliculis quibufdam aliquo numeroab alijs fegregata, prouin^ 
ciarum ueluti límites quofdam pra fe ferre uídeantur, & fingula homínum πεῖ 
colleoía uel nationes potius ab alijs diftinguere, Varij enim loculi, cicco quip^ 
pe fuo díremptí, cum granis fuis, uarías itidem eentes,fuís quaícy finibus termi 
natas indicant, 


I.V N. Ὁ. 


( be uero luno regnorum przcfes haberetur, malum illi Punícum dedica; 


rant, quod ín eíus manu Mycenis fpectabatur, cum fíceptrum altera te^ 
neret, 


Liber 1.{ΠΠ|. 398 


τὶ nerct, coopere quod Polycleti fuifTe ferebatur, de quoapud Paufaniam.In [αν 
nonis itaq; gratíam regínae cim facríficabant, incuruatam ex malo Puníco uír^ 
culam ín capite geftabant, quam à ueteribus Inarculum appellari reperias, Sed^ 
ením cüm fatis conftet Carthagine Punici regni fedem in lunonís tutela fuiffe, 
facile potuit infigne illud ei accómodarí,quo res ipía fignificaretur. 
P OE N I. 
INES inalijs quocg ueteru monumentis animaduerti fercula Punicis malís 
ornata praeferri, in eorum celebritatem, quide Pcenís uictoríam confecuti 
€fTent. Et Africarn ipfam muliebri fpecie apud Pactios Florentíz uidi, ín cuius 
manu altera,lzeua quíppe,qua  decumbentis molliter capiti fuftinendo fubíccta 
c(t, malum Punicum habetur. In altera flabellum, ad regionis ardores indicanz 
dos. Propuluillo unda duz, utrung; mare fignificant, Oceanum & Mediter^ 
raneum, quorum circa feambitum utoftenderet, anulos ctíam duos in extre 
mos digitos induxit. 
MYETARVMIGENTELVM.SOCIETISXES. 
.B Vnicum malum tíntinnabulo adiecti, cuíus fpecies apud Hebrzos potiísi 
mum reperías, ut olím Eucheríus, mox Giregoríus Pontifex interpretatur, 
unitatem Ecclefiz ex multis gentibus in cundem fonum,hoc eft, ín eadem prae 
cepta conueníentíü indicat, bícut ením,ut ílleinquit;ín malo Punico uno exte 
rius cortíce multa interius grana uníuntur, fic innumeros fanctze Ecclefiae po^ 
. .pulosunitas fidei contegit,quos intus díuer(itas meritorum tenet, Q)uod uero 
piorum conuentus canít,Et cortex mali Punici genze tuze, X floruit uitis, florue 
runt mala granata: Ecclefia, ut Ambrofius aít, bonum fidei fulgorem, confe 
.fioníscg practendít,tot martyrum fanguine preciofa,& quod eft amplius, Chri, 
(tí cruore dotata, fimul plurimos intra fe fructus ufu iftius pomi (ub una muniz 
tione feruat, € uirtutum negotía multa complectitur, Sentit idem Hierony; 
mus, ubi fextodecíima Hebraorum caftra R emon Phares dicta tradit,quod ῥοι- 
ἃς ἀποκοπίὼ Civgeci reddidere: Latíní,mali Punici diflepimenta, Arborís enim hu 
ius fructum, granorum numerofitate refertum, indicareaiunt pij omnem tur^ 
bam credentium , ín Ecclefiae gremío uno quafi cortice contentam, Addemus 
id, eo magis unitatem hanc in Chriftianis malo granato conuenire, quod Po. 
c mumidhochabet precipuum,;ut quot ín uno grana funt,tot in reliquis reperi 
. antur, Nam ut Africanus ait, parua & magna granata non eo inter fe díísident, 
quód hzc plures,illa pauciores habeantacinos,fed quód parua mínores,magna 
grandiores nutriat:ita Chriftianze pietatís opera non quam multiplicía fint con 
fiderantur,fed quatenus uno ceodemdj numero,cum fide,fpe &charitate ín uno 
quog deprehendantur,& fine terminóue uno conclufa, uno quippe cortíce di 
.uinz gratíze comprehenfa, pro uníufcuiuícg uirtutis magnítudine ucl exíguíta^ 
.tc pramia confequantur. 
1 N AE V V S. 
V oníam ucro nullum malum Punicum inuenitur ín quo non fitalíiquod 
M eO oranum fubputre, índícium eft nullum humanum corpus efTe abfcg nzcuo 
aliquo uel cícatríce:nullum quippe homine reperiri,qui uitio finenaícatur,cim 
ucl iuítus homo feptíes ín die prolabatur.Ita neque collegium ullum eftín que 
Ἢ , nonalíquis fit przuaricator. V furpabat fimilíitudinem hanc 
"Thebanus Crates fecta Cy, 


nicus. 


Vu 4 


Pierii. Val. Malum Punicum. 


SIMVLATOR. D 
Edenim quía plurímüm ita homínes funt, utapparere potius quàm effe flu, 
S deant,malumdg Punicum emptorem egregie ante omnía poma ludificetur, 
& (c probantibus imponat,purpurco fcilicet, rubicudo lepidody cortíce fpectan 
tibus adblandiendo,mox interioraaperientibus plerunqp fitum, putorem mar 
corem patefacíendo, híncfactum e(t ut pleríqsueterum fimulatione probita; 
τίς perid genus pomum fignificari dixerint, V nde Schola(ticus ille feueríorís 
doctríng magifter, Superbus,inquitmalum Punicum eft;quod ínteríus putrí 
dum fit, exteríus uero mírabilem pre fe decorem ferat, Hoc hominum genus íta 
notat Horatius: Uir bonusekl quis? 
Qui confilta patrum,qui leges iras, eruat, 
Quo multa magnas, fecantur iudice lites: 
Quo re[bonfore,e quo cau[a teste tenentur. 
&ed videt hunc omnis domus & vicinia tota 
Introrfum tuvpem,speciofum pelle decora. 
Lucianus hos tragcediarum codicibus auro purpuradpueftítis aequiparat, qui E 
míram ipfo compaginationis ornatu pulchritudinem oftentent, adapertí uero 
nó nífi parrícidia,ince(tus, (tupra, furores, erumnas,luctus,familiaru urbiumqg 
excidía,& atrociísima proflipatifsimacf fcelera quaeqy contíneant, 
VITIVM EMENDATVM. 
Ev deniqs hominem quí uel morum afperítate, ucl uitium aliquod ín me^ 
lius uerterít, ac uirtute comutarit, fienificare qui uolunt, cuneü ex píno per 
medíam arborem Punici malíadactum píngunt.Síiquídem euenire ait Bafilíus, 
ut i cuneus eiufmodi inacidas Punicas impingatur, ítaut per mediam meduL 
lam adigatur, mala faporé ex acído € auftero in dulcem atq; fuauem cómutent., 
Idautem fieri folet ima in parte radici propinqua ftipite perforato, Ac perinde 
magnus ille uir docet, poffe unumquengy fibi uitij medelam enancifci, quando 
agricultura ftírpium qualitates commutare poteft: curam autem & ftudium in 
animi uirtutibus confequendís morbos omnes euincere,INam fi modó quis,ut 
inquit Horatius, culturz patíentem accómodet aurem, 
"Nemo adeb ferus est vt nom mitefGeve poft. 
AMICITIA. F 
βιπις modis plurimis hieroglyphice pingi fculpiue poffe, ἐοίο ορεῖε ἡ 
dixímus:ut in Palma mari & fcemina, quae quamuis mira fit, ín fuo tamen 
genere e(t. maíus nefcio quíd ín hedera cum uíte, maximum ín Puníca cum myr 
to:amant enim fe ínuice & myrtus & Punica;ideodj,ut obferuauit Florentinus, 
&afferitetíam Dydímus, ad Punicorum feracitatem myrtus iuxtà ferenda eft, 
Quin, utaít D'emocrítus,íta fe amant, ut etíamaliquanto procul pofitae radices 
mutuo complicent:ideod mutua earum infitio mirifice fcetificat, Sí quís ieitur 
fructiferam amícitíam Zi eyptiorum in morem fcribere uoluerit, apte coronam 
myrteam malis Punicis ornatá faciet. Corone enim ipfius forma,ami 
cítíam qua quís mutuó deuinctus eft;pomailla fructu e 
& utilitatem inde fufceptam 
indicabunt., 
REVE^ 


Liber L V. 399 


AREVERENDISSIMO ILLVSTRISSIMOQVE 
CARDINALI DOMINO MEO IVLiO MEDICI, FLOREN 
TIN& REIPVB. PRESIDIO SINGVLARI, DE IIS QV 

per Rofam & flores alíquot (enticetadg fieni 
ficantur 
ἘΧ SACRIS AEGYPTIORVM LITÉRIS, 


y Nrerrogafi me fupertoribus diebus, Reuerendif. co» Illustris. «Domine, quo expri 
pre mi pofi hieroglyphico fententia tla, qua toto vitae tue curfu nice adamasti, qua 
Í MR nnlla moribus Integritatiá, proprior Conuenientiora, excogitari pofsit, A L 1 O» 
JE X RVM qup PRAVITATEM BONORVM OPE 
RVM OPE PERVIN CE N D A M.Guu quidem argumenti apud .Ate- 
gppuos figura, apud Grecos Jymbola, apud nostros documenta in numera comperiuntur, quae 
nuncinepta admodum e[Jet moro[itatis enumerare,cim tu breue quid, Laconicum fcilicet di 

B (um .aliquod.fi fieri post, monofyllabum, fizura vnius compendio elaboratum depofcere νης 
fueris. Ego vero fim huifmodi breuitatis anguslias includor,à yobis pottus, hoc es, Clarifa- 
mo patretuo Juliano,JYtagni Laurenti fratre,argumentum quod mpromptu eflymutuabor. 
v4nimaduerti [quidem m manu dextera vmagints eius, quam Florentie magno in bonore ha 
betis,Ro[am candore miueo im[ignem adpitlam, quam pol'ice folis faperimpo[ito continere vi- 
deatur. Hoc et miln breue ei expeditum illud hieroglyphicu,quod quar, MALA BO» 
NITATIS OPE SVPERA RE. Nem fofaquid aliudpra fe ferat, dum 
prlcherrimam fori [ectem ex calycibus explicat, depulfa pinarum atperitate,qua floris tam 
elegantis amuenitatem opprimebant, eam, quodammoda Wrangulare videbantur, nifcilla vir 
tute, conatud, fio femeup[am. expedrilJet, comodifsimed, patefecilJet, máicarei, tta yoluerit, 
nullum e[[e tam pertimacem im prauttate conatum, nullam tam grauem difficultatem, quam 
bonitas no pofsit euincere, difapare, ee rmperto [uo fabicere. Quonia yero, preflantifsime «Domz 
neyn theatrum me iam induxifli, vbi Ro[am agerem,qua flores etiam fecum aliquot alios tra- 
hit,reliquoseoru acus profequar tta tamen digestos , vt vbicunq, volueris fabula defmat-Nam 
vere effec im publica peccare comoda, eum principem nugis longioribus implicare, qui tot tan- 
tad, magnarum verum necotia Justineat. Sedemim qua modefhia, quod, temperamento tua e» 

C publica omnia maderaris parua etiam. hacer exilia qu mos praflare po[|pmus,per otium In- 

^ wifere non afpernaberas. 


IMBECILLITAS HVMAN A. 


C debonoquidem quod fuapte uí prauitaté euíncat, fatis fu^ 
3 perqpfuffecerit Patris tui ge(tame pro hieroglyphíco tam con 
M 4 gruo,tam proprio.Subfequitur alterum n6 minorís efficacia, 
1| quod flos ís tam uenuftus, tam fuaueolens, tam pulcher uifu, 
j| tam (παι odore delectabilis, humanz (it imbecillitatis hícro^ 
xem ΕἾ glyphicum, acboni momentanei fignum, tam breuis illí uíta, 
tam caducus decor, ut quo die florens uigenscp enituerit , codem ipfo deflo^ 
reat & elanguefcat. Hinc clegantifsimus poéta,quicuqg ille fuit,qui R ofam, que 
Mlaroni adícribitur, celebrauit, uel deplorauít potius, repentínam hanciucun^ 
ditatís rapinam τὰ lamentatur: 
Jrabar celerem fugitiua etate rapinam; 


€t dum nafcuntur confénuilfe rofas, 


peer T my 


cu NES) 


Pierii Val. Rofa. 


Quantum ucro illud habet inuidiz, & acerbae ín rerum naturam querimonia? D 
Quam longa vna dies,etas tam longa Rofarum, 
Quas pube[centes tuncla fenetta premit. 
In uniuerfum autem flores pene omnes decerpti,(ine folijs confpecti;fraeilitatis 
humanz,aut fugientis boni indicia íunt, Vndeapud ínfelícem amatore Theo; 
crítus rofam eue(tigió rabefcere,uiolam cito feneícere,lilium paruo poft tempo 
re marcefcere, & ueluti albam niue illícó liquefcente effluere lamentatur. Quod 
uero ínantiquorum memorijs aliquot obíerues lilia & rofas & flores alios adhi 
beri in fepulchrorü ornatu, uetuftu effe moré multa huíus generis dona Mani, 
bus mitti (ΟἹ τα índícant. Imó quofdam te(tamento etiam cauiíle legas;ut ijs uel 
illis Roribus quotannis fibi parentaretur, cuiuímodi memoria ISauennz lapís 
ita infcriptus: 
OB MEM.QOORIAM PATERIS .SSVISDEOC. VILE 
COEKLEGLLGEABRJAM Thi ΘΟ M Rl 
BERALITJTSATE DONAWIT SVB HAG. CON 
DITEONE VT /Q.V|QREANANEIS X$R-OSAXS ; AD E 
MONIMENTVM EIVS DEFERANT, ET 
IBbOVEPWIDENIZIVROZXEBAMUCAGOIT v DN οὖς 
LD..IVLLAS.-JO JV O9: "SI NIEGGISESXXE RON T; 
Tq: VN: OG. 3 ADS OVIDEI- SC DESTVASTDUEIMOSS GIO I2IS EGET 
PER TLINERE,D!EBIEBIU: GONJDIERNONE 
ΟΕ ΓΟ ἊΣ 
Et Comi in xzde D.DBenedictilapis e(t (iratus memortjs cuiufdam Valeríane, &€ 
Appi Valeríani filij eius, ín quo mandatumeftut PER OFFIC. TESSE» 
RARIOR. QVODANNIS(itaenimper D.ícriptum) LECTISTER-^ 
NIVM PONATVR EI PARENTETIWR, LTEM CORJONTE 
"UMPUYSRUIDOUDERWNAE)SOBGE TEMTPOQRB ROSAE TVLIO HER NOE 
EIS PONANTWVR. ltem Appius Eutychianus maritus cíufdem Valería 
nz, fchola uexillariorum lareíitus eft magnam pecunia uím, ut quz ibí notata 
funt,fiant:xdemi OLEVM ET PROPITIATIONEM PER ROSAM 
"DRVWSSBEOMNGT. 
Como Mediolanum proficifci, inuitat breuitas itineris, rofas huiufmodi de F 
cerpturos.INam in propyleo D. Ambroftj porta V ercellenfi legas, 
BEETRONIG: DV. VIN. V ESI B. 


S JE iN ^I 
PETRONIA MIRA L F 
PASTOR GO NO 5: QuV./AE HS 


GC.CG. LEGSOUPOSISSESS OR LE 

VICI EERDOIMAG:.IN::HERM. 

TVEND. ET ROSA QVOTANNIS 

ORNANDVM. 

Vbi Adria Tufcorum, pars infcriptionis cuiufdam eft, in qua fe(tertia numero 
quadringenta data ad roías € efcas ducendas cuidam Ottíitio Scroniano omni 
busannis.E(tetíam monumentum,de quoalibi, P.Corneliz Anníz,que ne in 
defolata orbitate (uperuiueret, uiuá fe ultro in arcam cum uiro defuncto damna 
uit,ubi fcriptum eft mandafle illam,facrificio fuper arcam Plutoni & Proferpi 
nz peracto rofis eam exornari, Hinc mendum corrigere poflumus in appendi2 
cibus 


Liber L V. 400 


A cibus Virgilio adícriptis, ubi clegantiadmodum ín Coppá elegia;poftquá fua; 
Íum e(taureo redimiculo caput nectere, & indulgere genio, quippe ubi omnía 
comparata efIent ad uoluptatem,tum croceo uiolze de Hore corollzefertac pur; 
purca lutea mixta rofa,fubíungitur demum: 

Quidcineri ingrato feruas beneolentta ferta? 
"Ln'ne coronato yis lapide fla tegi? 
Hictegi mendofelegit,quia legendum, Coronato uis lapide ífta lcoí.Interrogat 
ením Poeta, an feuerus is,S& prifcorum in morem fuperciliofus, uelit ideo rofas 
fpargere, ut ín eíus defuncti memorfíjs legatur teftamento cautü, ut quotannis 
τοία δαὶ monumentum ei deferantur ? Hac fateor & «ps, non tamen bonís 
inzenijs ínutilía.NNuncad híeroglyphica redeundum, 
BONVM DE MALO DELIGERE. uel, 
BONVM MALO CIRCVMSEPTVM. 
Toss etíam memoratu digni, quod rofz fimulacru, bonum fignificat, quod 
undig círcumfeptum fit malís, ac perinde uoluptates noftras amaritudinis & 

B afperítatís plenas , [Nam, ut Ambrofius Hexamero philofophatur,rofam fpina 
Íepfit tanquam humanz uite fpeculum oftentaret, que quod effe potuit fuaui^ 
tatis, finítímís curarum ftímulis fxpe compunctü, amarcícere uideatur: uallata 
ením e(t elegantía uitae noftrae, & quibuídam folicitudinibus obfepta, ut τειν 
tía (emper adiuncta fit hilarítatí, quare non illepide Catullus Venerem, qua iu 
cunditatis hilarítatisd;autor precípuus habetur,fpinofas aít ín pectore curas fe^ 
rere.Quuodautem rofa € rubet & pungítaffectus amatoríj (ignü effe Placíades 
affirmat, utpote quí fine uerecundía rubore,& facinorofi crímínis exulceratio^ 
ne effe nó pofsit. Rofam primitus fpinis caruiffe Bafilíus tradít, poftea uero pul 
chrítudini florís additos efe aculeos, ut quod ex uoluptate oblectamentü per^ 
ceperímus,propinquo índe dolore exulcerati, quí ex delicti recordatíone emer^ 
git, (tatimamittamus,Cuíus reí monumentum fpínas tribulosdj tellus ipfa no^ 
bis paísím oftentat, 


DE VEPRIB VS. 
So nEC- BE Sm oA: 1 
& Tqueadeó uepres omne genus hieroglyplict ad delicta noftra refe 
& ἢ runtur,eacgde caufa C H RIS ΤΊ caputípinis coronatum,utíndícíü 
Jw τς hoceffetnoftrorum fcelerum, qua fupra caput fuum expíanda fufce 
Eripe X pit.Spínas terra germinat Adamo, quia propter eíus preuarícatione 
peccata pullularunt. Apud Solomonem fpínz nafcuntur ín manu temulentí,a 
ciones eíus fceleribus,& perperàm quibuf factis plenas effe cómonftrantem, 
Efaix cantico legitur,expectatum utí uinea uuas daret,ceamqp fpinas protulifTe; 
fpinze,ait Eucherius loco hochíeroglyphicü funt íniquitatis,ut uua iuftitize.Sa 
ne ager,ut Hefíychíus,in diuinis literis pro diuínaaccipit in(títutíone,qua Pro^ 
phetz, lefus, & Apoftoli tradídere, cuius uitis Chri ftus,agricola Pater, ín quo 
abfconditur thefaurus,id e(t,(alutarís praedicatio, Seme,uerba doctrínz.P oma, 
bonorü operü prouentus,S píne.fcelera,prauzecg cofuetudines;atq: pe(tilentes, 
: Θοῖθ τ ν τ: . 
ΝΞ & 51Ν apud Hebrzos, apud nos rubus eft, cuius id e(t hieroolyphi, 
cum, ut odíum fignificet, ut octauís apud Hieronymum Hebra orum ca; 
ftris habetur, 


Dierii Val. Vepres. 


ASSPOECRICGEUASSE 
Mee uero rubus ín afperítatis fignificationem abijt, ut homines inge 
πίο morofo & dífficillimo praeditos, qui prae fuo uiuendí ínftituto omnes 
aliorum mores impendio fa(tidírent,per rubum ficcam indícaret : eam ením íta 
affectam frangas potíus, quàm minimum flectas , Denícg rhamnus, urtíca,car^ 
duus,f(entes,palíurus,& herba reliqua aculeis armatze;in facris líterís fionificat 
homínes immites,dolofos, infolentes,& omnino improbos,quos nemo ex pro» 
bis & manfuetís attrectare poteft,contíngere uel caítígare,(ine dolorís compun 
ctione,diceret Eucherius. 
PERTVRBATIONES'-ANXIETATYESQYVE; 
NE praterea omnia hzc perturbatíonum, quae mentí noftra accidunt, hie^ 
roglyphíca, Rubus, ut fentit Hefychius Hierofolymitanus presbyter,;affli 
.Ctatio ea e(t, quá πο τί tentationem uocant, afperum quippe uirgultu,& quod 
difficulter manibus attrectare poísís. Hinc ueró curz , opprefsiones , aduer(i 
cafus omnes intelliguntur,quibus corda noftrauellicantur,lacerantur,& arum 
nofa fiunt,de quibus Paulus ad Tíimoth.Omnes quí uolunt pí£ uíuere Chrifto 
lefu dediti,perfecutionem patiuntur.lta apud Cirzecos dicteríum, 4/8" ἀκανϑώδας, 
pro incómodaatqp perdifiicilí, : 
DIVITIARVM' "CVR E. 
Hie pafsim loquitur Euangelium : ut ad hancfententíà femen ait 
inter fpínas concídifTe, unde anxiz díuitiarum curz fignificantur.Sed du^ 
rumforta(Ie uideatur, diuitías per Spínaru uocabulum intelliei,nifi Dominus 
nofter Iefus Chritus, qui eo ufus eft híeroglyphiíco, dictu ipfe fuum explicuit? 
fet. Quis enim mihi crederet, aít íummus Pontifex Gregorius, fi fpinas diuitias 
interpretari uoluiffem,maxime cüm ílla» pungant,i(tee delectent,& tamen fpine 
funt,quía cogitatíonü fuarum punctione mentes lacerát: & cüm ufcgad peccatur 
pertrahunt,qua(i inflicto uulnere cruentant,& quz plurima ín hancfententíam 
difputat,Expectetueroó alíquís ut huc cítem locumex x x x 1.Pfalmo;Conuer 
fus (um ín zrumna mea dum configitur fpína.Sed loco hoc fatis fuerit lectorem 
admonuiffe,ín Hebrao codice nullam effe hic de fpina mentionem, fed de arí(ta 
rum fpiculís, quae per (tatem torrefactz facile confringuntur, Hebraica pror 
fus literae fenfus eft,ut pauló αἰτίας repetam,conueríum effe humorem, quod z 
[ἢ pinguedinem reddídere, in eam iam aridítatem, qua fpicis accidit eo praeferz 
tim tempore quoari(tz triturantur.INam trítura cum magno plurímüm calore 
uenit,ut Vlaro diceret. Dicendum igitur,humor omnís meus ita exaruít utarí^ 
fta (nam hzab aríditate nomé habent)eo ítatís tempore quo trítura feruefcít, 
Et hoc ibi uult illud, Dum cóofríngitur fpica, INi(i forte fpina in linguisaliquot 
alijs fpícae etíam fignificatum habet. 
G RATIÍ^P A. 
hd uero díu per fentícetatot peregrinati, poftlíminio tandem ad rofam re; 
deamus,ca fine fpínís cofiderata,tum uenuftatis,tum amoris,in prímís au^ 
tem eratíz eius fignum eft, qua quís przedítus omníu in feamorem contrahat, 
omníum fibianimos conciliet, Inde factum eft, ut purpureu rofz colorem V ez 
nerís (anguinem efTe poétae dixerint,quí quidem ex icto eius pede defluxerít, & 
rofam,quz prius ubígpalbaerat;afpergíne fua continxerít, 
Illa quidem sludiofa fum defendere Adonin, 
Gradiuus inicio quem petit enfe ferox, 
; fixit 


E 


Liber E M. 401 


Affixit duris veftigia cecavoletis, υἽἱ κά, diuinó pida critorevofa eff. 


Et Europa, Theocrítus ; Dum regio puellzealios aliae flores legunt, ipfa Regis 
filia purpuream manu rofam legerat;qualís V enus ínter Giratias excellens . In^ 
de Rofasloqui prouerbium, de re eratiísima iucundifsimady. Et Perfianum iL, 
lud, dum nutricula gratíam omniu alumnulo comprecatur, Deos uotís oneran 
doaít, Quicquíd calcauerít hic rofa fiat. Sed quodalij fabulofe dicunt, philofo^ 
phiilli ueteres, qui rerum omníuorioínem altius perfcrutati funt, odorem co^ 
loremdpillumàV eneriís ipfius (tella proficifciautumnat,HincVlaro Venerem 
rofcofemperore loqui dicit. uod deniqy ad afflatum pertínet, nemo luculen^ 
tíus exprefsit,quàm ídem explícuerit:eius enim id de R ofa opufculum,de cuíus 
autore dubitatum diximus, Charifius agnofcit, Aít uero Poéta; 
ζυγά Peslano gaudere rofaria cultu, 
Exorientenouovofida Lucifero. 
Rara prumofis canebat gemma frutetis, 
Ald primos radios interitura die. 
cAAmbigeres raperet nevo[ts tunc aura vuborem, 
"In daret, e flores tingueret orta dies. 
Ros vnus,color vnus ce vnum mane,duorum 
Sideris e? floris efl domina vna Cenus. 
Fórfan e ynus odor:fed cel[ior 2A per auras 
Dif latur fiat proximus ifle magis. 
Communis Paphie «Dea fideris c Dea floris, 
PPractpit ynius muricis effe habitum. 
Quódueró Giratiz fienificatu inefle rofis apertius intellioamus,Indori etíani 
monumenta coquíremus: fiquide eoru IMlagi rofam tanti fecerüt, ut ad cócilian 
dos magnorü príncípu anímos ΠΟ alía re quapíà libentius d rofis uterentnr. Lii 
betueró ex eorü dictatis unu hoc;quod ad argumentum facit,recítare, Aiunt i, 
lii Prínceps quifpiam facer profantsue fitadeundus, que tibi conciliatü uelis, 
ut & teamet,& uotis tuis faueat, atq; benigne refpondeat, obferuandü effe cocli 
fitu, cum Sol uel ín Ariete uel ín Leone gradu eoafcendente fertur;quem Luna 
lzto felícicpalíquo afpectu intueat. Hic tu phíalamrofaceo niítidifsimo plena ín 
manü dexterà fumens,facíe adueríus Solem couerfa,fummis pedibus ínfiftens, 
& phíalam praetendens,ín hecuerba duodecíes repetitione facta;uoce clara ora 
tíone habeas:Saluere te iubeat Deus ὁ Planeta tuo potens lumíne;ac omnige: 
nz felicitatis fcecundifsime,qui tam formofus,tamcp omnib.exoptatus,tam be 
neficus orírís radiorum difflatione mícantifsimus. Tu fol ille es,qui luce;fpiritu 
& uigore tuo mundum uníuerfum regís: tu cceli lampas,tu rerum omníum lu^ 
men,tu eorü que ubíq; eignunturautor: tu per uim quà tibi Deus Opt. Max, 
infundit,tibí omnía deuincís: tu quatuor mundi cardínes continuo infatigabi 
licpcurfu perue(tíoas:tulumen & pulchritudinem ex ipfa diuinitatis facie mu^ 
tuarís:tu uítam lumínofam, & perpetue ufum lucis nullo interpofito uelamen^ 
to Lunze liberaliter elargírís: tu reliquos ftellarum globos luminís tui lampaz 
dibusaccendis.(QYuz fi ita habét,exoratü te uelím,utamicitia,beneuolentia,am 
plexum,&affectum erga me omnium beneuolentíg in hocoleo mihi concedas, 
ítaut me omnesappetant,G amícitíam meam ultro concupifcát;ac perínde ma^ 
ximos mínorescs Pontifices, Reges, principes,reliquoscp potentiores, Senat, 
X 


Pierii. Val. Rofaccum. 


populum,infimud gregem mihi amore atq charitate conciliem.Hic quo illiap p 
pellarentur nomíne profitebantur,rogabantdj infuper & adiurabat, obfecratio 
nibuscpadigebant per eíus poteítate,ut amicitia hac & amor & pietas íta in ho^ 
rum cordibus & linguis & operibus infideret, ut magno fe affici gaudio expe 
rírentur,quotíefcunq; homine eiufmodi intueri atqp alloqui facultas effet. Pro^ 
indeSol uirtute € poteftate fua, ut mores etíam cogruerent,homíniscg praefen 
tíamillí omnes admírarentur, honorarent, & efle quantumuis precij exiftima: 
rent,efficeret. Ad hecquaedam geníorum nomína intermifcebant,quorü inter 
uentu eadem fieri fupplicabant,przcipuecg nomen illud quod amores & amíci^ 
tías uíuificat, Kamantü corda in unum conflat, infolubilic copula coniungit. 
Eaueró tum quía uídebantur abíurda,funt ením ut Lucíanus ait, &xcCxemt ma 9) 
ἄσημα ὀνόμα ται χαὶ τοσλυσύλλαξα, tum quía ex Chriftíane pietatis inftituto profana iam 
habentur, de índu(tría pratermifi.Id rite cüm exegiffent,oleum fumma uenera 
tíone fufceptum obfíeruabant,quo faciem obungerent,quotíefcuncg príncipe a^ 
líquem adituri effent.()uó mínimeridiculum uideatur, Vlyfsi in Pheenicià ap 
pulfo,fracta quippe naui,mari eíecto,& omníü egeno, Deam Pallada oleum at, E 
tulifTe, quo ille perunctus, omni abiecto fquallore,quem ex maris falfugine ine 
díad per quatriduü tolerata contraxerat, κάλλφ ὃ χάρεσι síAcoxs dignior & ueneraz 
bilíor effectus e(t. Rofaceum uero Homero fuifTe cognituex eo conijcímus ar^ 
gumento,quód ῥοδινῷ ἐλαίῳ V enus Hectoris cadauer obunxerat,quod à canu ín^ 
iuría,quibus id Achilles obiecerat,inoffenfum preftítit. l'antà inefTc Rofz uim 
Hoinerus períuafum habuit. An nos autem oleumaliudà V enere quàm ex τὸ 
fa [ua comparatü exiftímemus 7 autalía quapíam ope ufam eam crediderimus, 
quàm eaípía αἱ quam rofis ipfamet ínfudit,cüm in Carthaginis templo 

Restitit IFeneas,claraa im lucerefulfit, 

Os bumerosq, 2Deo [imils? Nan ipfa decoram 

afariem nato genetrix, lumens, ΠΩΣ, 

Purpureum,e latos oculis afflarat honores. 
Sed quoníam rofa fuper fatis fupercg ííam prouecti fumus, praeteribo A fij Veri 
Imperatoris le&uulum,míinutulumdq reticulum folijs rofz repletum, quem,fibí 
fubfterni iubebat, in quo Perficís odoribus perunctus recubare cofueuerat,ma 
iorem inde fibi gratíam adepturus . Difsimulabo«f fabulas Apuleíanas, ín qui^ F 
bus Lucíus ipíe prius ina(in ex homine couerfus, rofis toto terrarü orbe per^ 
quifitís tam multa pertulítíncomoda,donec demu oblata earum copía,quas de 
cerperet, humanz formz re(títutus , priftíno decori eft & uenuftatireddiítus. 
Quuodaute pertínetad odore, rofa fordidifsimum animalícarabeu,cuires plurí 
müm eítcum (tercore,utalibi díximus,odore enecat fuo.Pé?oxs aute cam idcirco 
appellatà Plutarchus δίς, ὅτι ῥθῦμα «Av τῆς od pác ἀφήνι, quód ingenti odorís redun 
dantia diffluat. Díuing líterze,ut Cypríanus ait,oloriofam famáappellare folent 
odoraméta.unde Paulus; Chrifti bonus odor íumus. Et quod unguentü ín Aa 
ronís Pontificis barbá difluebar,bonz índex e(t famae, quà fibi facerdos quili 
bet comparare debet. Et pro martyribus híeroglyphíce poni rofas,à rubore fan 
guíníis,ait Eucherius, 


D'E^LIEIO. 
ἘΥΞΞΗ͂ Γ uero ςοτοπᾷ ἱρῇ noftram elegantius contexamus,purpureis aderunt 
V lilia mifta rofis, Sciendum aute ín prímís, unumquenqp floré hícrogly^ 
5^5 phícum effe fpei, Nam fi fpes, utSpeufippus Platonicus finit, eft Ex 
atío 


Liber I V. 402 


A atio boni:ueluté couerfo,metus,animi concufsio in expectatione malí:(idg flo 
ribus inípectis, ufum inde fructuu fperare folemus;nulli dubíum erít quin flos 
fitfuturi boni praenuncius, & frugem pauló poft fuccrefcente pollíceatur. [Nam 
& l'hemi(tius aít,per Horc,ubí prauíus apparuerit,in frueis inde nos fpem fur^ 
rigi.Sed quamuis fit hzc florum omníum praerogatíua, ut/mos bene fperare iu^ 
beant,unus tamen przcípuus, quippelilíum uno omnium confenfu híerogly^ 
phici huius primas obtinet. Hicinantíquorum monumentis cum íinfcriptione 
S P E I,lilij potius figuram, quamalteríus cuiufquam florís fpeciem oftentat. 
INam ín nummo Imp. Alexandri Píj Aug. ab altera facie dea lili dextera prac 
tendit,cuius infcriptioeft, SPES PVBLIC A. Eademínfcríptio cumlilio ma^ 
nu Dez pratento ín Imp. A:milíani nummis habetur . Nu(quam ueró frequen 
tíus necs manifeftíus haeclilij facies pro fpe ponítur,quàm ín Imp.Claudij P. T. 
Aug. nummís,quorü uís magna proxímís annís ín Bellunen(iagro effofTa eft, 
in quibus Dea ipfa pallam laua fuftinet,dextera liliu pretendit,cum ínfcriptioz 
neSPES PVBLIC A.Etín Tí.Claudij nummis eodem geftu Dea,palla quip 

B pefíublata,lilíocg dextera porrecto,cumlíterís,s PES A v GV Ss T A.EBodem (ta 
tu habitucgín Fladríani nummo dealiliu praetenditcum inícríptione, S PES 
P. R. Acnetzdío fithorum multiplicitas & numerus;hieroglyphici huíus non 
ignarus Maro nofter, cim fpem de Marcello conceptam fignificare uellet,tacita. 
quadam ad clariísimum illum allu(ione, eruditíus (ane quam fronte príma pol^ 
liceatur, haec fcripfit: Necpuer laca quifquam de gente Latinos 


Intantum spe tollet auos nec Romula quondam 

Ulo fe tantum tellus tactabit alumna. 
Etquz fequuntur ας δα uerfurn illum: 

St quafataafperarumpas ΤῊ JXarcellus evis manibus date lilta plena. 
L'iliapofcit Anchi(es, quibus donís nepotis animam cumulet,utínde praereptà 
irifpem publícam Populi Romaní, proutex fuperioribus nummis o(tenfum, 
indicaret, Hínc Flaccus cim fpes no(tras (ape fallere animaduertiflet, indolíscg 
bona de manibus fzpe rapi cofpexiílet, poftqua uiuax apium díxít, breue mox 
lilium fubíiecit, 

C CHRIS T;VS. ANGELI. 


IN diuinis literis lilii praccipuealbum,nunc Chri(ti, nuncangelorum hiero^ 

olyphici eft; à candore quippe iu(títíz, ad quod fpectafle uolunt Solomonc 
cim dixit:Flos campi, & lilium conuallium.Hilarius, Mattheo,prascipuu ange 
lorum hieroglyphicu ponit lilia, de quibus díctu Euangelio, nó laborant, necs 
nent,quibus fcilicet extra humane fcientize eruditionem,fuidg operís mercede,à 
Deogloriz candor indultus atq; indutus eft;ne quid ex príncipio,labore &arte 
exiftimarentur habuiffe, Ea aute e(t iftius germinis natura,ut cceleftibus ange 
lorum fubf(tantijs aptifsíme comparetur:hoc enim efflorefcens,cim à (tirpe de^ 
tentze humi radicis auellítur,naturae fuze uirtute,licet aruiffe uideatur, occultat, 
& redeunte temporeruríum lílij fui honore ueftitur., Ex fc igitur reflorcícit, (i 
bid redditur:quód fit,quód uigeat,nec radici nec terre debet, cüm ille qui fe fug 
ecrít fuccus ex fe demanet & fuffundatur,atqp ita annuz huius uiríditatis exem 
plo,uirtutem cccle(tís fubftantize 2emulatur,cüm tamen ex eo tantum quod ín» 
tra fe diuinitus acceptum habet,;alatur ín lorem , Ideo ergolílía non laborant, 
necpnent, quia uirtutes angelorum ex ea quáadeptz funt orígínís [πα forte, ut 


Ax 2 


Pierii Val. Lilium. 
fintfemper,accipiunt, Generatim uero florem Eucherius hieroglyphicü effe δ᾽ 
diciteort operum qua benerítedj fuerint inchoata: & Cantícoru cantíco ca de 
cauía Íponfum dícere,Fulcite me floribus. 
ΒΡ ΘΉΒΑΙΣ 
' St& pulchritudinis ignumlilium,fiue formam,fiue colores eíus cótemple 
re.Sufasdg mollem delicatamd; Péríarir urbe,ubi Regum erant hyberna,ob 
miítifsimà cceli plaga,&C amcenítates alías,índe cognominatà tradunt,quód Su 
fa Perfarulingualilium fit, Volentes ítacploci pulchritudinem fignare, nomen 
àliliofecerunt.quamuis Stephanusà multitudine potius lilíoru, quz pafsim il, 
lic & feracifsime proueníunt, cognomentum urbi inditum fcripferit. V ccungg 
ueroó,uelut àlilijs Sufae,non immerito ínter Italícas urbes à flore Florentía nune 
. cupata,utpote qua, Domine mi praftantifsíme,patría hzc tua,quam tam liben 
ter incolímus,tam forma quàm fitu, X incomparabili rerum omníum amcenita 
te,totíus fit Italia flos : ut inuíde mihi facere uideantur,qui Fluentíam antíquu 
urbís nomen fibi íomniant. 
PVDIGI'TIA. , E 
V dicitize uirginitatisd; florem effelilium Hieronymus aduerfus louinianü 
Duct tum Cantícorü cantico fponfa illa cccle(tis fratruelem fuü ín^ 
terlilia paící canit, hoc eft;inter candidifsimos uirginu choros.]lla enim tota fpe 
ciofa;nulla notabatur macula, necp etíam ruga,ut Apo(tolus addidit, Et quodà 
Libano accerfitur, λόυκασμὸς, id e(t, candor interpretat, Sane INymphis qui facie 
bant,ctíam Grentium facerdotes,lilia prefertim candida offerre foliti erant.Ita ἂν 
pud Propertium Tarpeia: 
Sape tulit bland argentea lilia Nymphis 
Romula ne faciem lederet hafla Taat. 
Sciendum tamen ínuniueríum flores λέρια dici ab Apollonio, ut Argonauti/ 
cón primo: 
ὡς δ᾽ ὅτε Adeuo καλλὰ πεδιξρομδύπσι uA lost. 
Pulchra fremunt vt apes pa[centes lilia circum. 
Quamuis proprie flos eft qui liri appellatur, que Theophraftus libro de Plan 
tis,narciffum efTe dicit, alij autem lilium. Et lícet & pulchra & delícata lilia int, 
ca tame inuiía V eneríait Nicander Alexipharmacis, quod olím de candore c F 
dea certare uoluerint, eamdj índignatam lilía in a(inini pudendi formam trant 
mutafíTe;adeó nihil tam rídiculum, tam inepti, quod fibi Greci nó permittant, 
ΤΥ TENGO; 
Nem odiu hocinlilíum, inde potius procefsiffe uiderí pote(t, quod flos 
lunoníus lilium effe dícitur,ut ex Dez lacte progenítu, ciim fubiecto clàm 
Herculi ubera admouiffet, dolos ftatim cognito fe retraxiffet: euttas uero la^ 
ctísaiuntaliquot ín terram decidi(Te, ex quibus mox lilía pullularínt. Vlerítodg 
flos Regius etiam appellatur, nonà Iunone regína tantiim denomi 
natione fumpta,fedà R egía qua praeftat celfitudine, quod 
tanta proceritate fuper flores alios attollitur, 
utadtría interdum cubita 
furrigatur, 
D:BE 


Liber LV. ? 403 
DE CARDVI SCOLYMO. 


Em T quonia hodierna dictio per flores uolutatur;bonad; eorü pars,bo 
UN πραγ admodum pollicetur, ut conditionem quifcg perpendat fua, 
5007 decardui fcolymo,decs Fremio quadam minime di(simulanda, 
c LUIMBECILEFITIAS-"HVMANX. 
eese: humang uítz facerdotes A: oyptij nullo fignificantioreo(tende; 
bant híeroglyphíco, quàm cardui flore fieurato,quem Girzci Scolymon uo» 
cant, V nicaulís ením carduus fimulac fcolymon in calyce apparuerit, flore put 
pureum míttit ínter medíos aculeos celeriter canefcentem, & abeuntem cum au 
ra, períndeacípes noftrze plurímüm cuanefcunt, & míníma quac; de caufa ho^ 
mines pleruncg exanímantur, 


m 


NPM-SRMB T 


S. uero morbos, quibus plurímüm tentaturaffligiturd; humani genus.figni 
ficare uoluiffent, Fremij fecifTent flores, ucl quía rerü natura flores odorescg 
. dedieindiemgignitmagnahomiínu admonitione,quz fpectatifsime florent e 
' ueftigio marceícere, X utapud Efaiam e(t , Omnis caro foenum, & omnís eloria 
cíus flos agrí:(iue,ut Cypríanus reddit,omnis eius clarítas ut flos fceni : fimulac 
énim fcenuaruit;decidit & flos:id quod fatidicus etíà R ex lamentatur,cüm offa 
ficut fremiuaruifIe clamat. V el quia tradunt Mlaoi, collioi anemonas ( ficenim 
Graci uocant) tertíanis & quartanis remedio,po(tea alligari floré panno rofeo, 
& inumbraafleruari,ita ciim opus fit adalliearí.Flore haec habetaut phceníceir, 
aut purpurctrautlacteu,qui fe nunquáaperit,nifi uento fpirante,unde &nome 
accepit, &x τῷ ditus Ícilicet.C)uamuis non fum nefcius, erüditos efTeautores, quí 
hocnomíneflores omnes íntellicant in huiufmodi fignificatum, quód floribus 
emnibus contíngatfpírante uentoaperíri, Ad eorü uero quz pulchra, orata, & 
amabilía putamus imbecillitate índicandam, Catullus affectus aliquotaccídere 
ait,uclut prati ultimi los prztereunte poftquá tactus aratro , Quam fententiá 
dixiíIe femel non fat habuit,quare alibi eandem repetit: 

C flos in feptis fecretus nafcitur hortis 

Jpnotus pecorinull contufus aratro, 

wem mulcent aura firmat Sol,educat tmber, 

Julii illum pueri,multe optauere puella. 

dMdem citm tenui carptus defloruit vngus, | 

"Nulli illum pueri;nulla optaucre puelle. — Quem Mlaroimitatusait: 
Purpureus veluti cim fiosfüccifus aratro — Languefit moriens. 
ΪΝεφ forte importun£ dixerim,loco hoc herbam ín díuinislíteris, utapud Eu; 
cherium,híeroglyphicu effe iucunditatis:nonnunquá indicare quaedam animae 
proficientís rudímenta,quae mox flore, hoc eft,fpem,inde femen,hoc eft,fructi 
datura fit. Ad (uperíorem uero fententiam Hilarius, Vlatthzo, fub hieroglyphi 
co fceni nomíne gentesà Deo fxpe nuncupatasait:Giermen;inquit hiíc,illud eft 
qued uirtutís fuze flore dilapfo, ad calorem Solis arefcit. Ieítur requies nulla 
gentibus : neque mortis, ut uolunt, compendio quíes dabitur, fed ipfis corpo^ 
ris ctíam ceternitas deftinabitur, ut ignis acterni in ipis (itaeterna materies, GC ín 

uniueríis fempiternis exerceatur ultio fempiterna.Et hoc illud eft 
quod Paulus aít:O mries quidem refurgemus,fed 
nonomncesímmutabimur, 


20x 3 


Pierii Val. Amaranthus. 
DE AMARANTHO.- 


31 E humana uitz imbecillitate , boníscs caducis & ante diem ereptis, 

ἡ 4,5 WI haec per lorum imagines Αἰ gyptij afferre confueuerunt, 

ἜΝΙ INOFFENSA VALETVDO. 

[RT TAN des ee ucro fi qué inoffenía ualetudine uixiffe corporis ad ex^ 
tremum ufq; dignitate uíribuscp feruatís, hieroglyphice oftendere uoluiflent, 
amaranthí corollam capiti eius imponere mos erat. ΕΠ autem amaranthus fpica 
purpurea uerius quàm flos alíquís,afferuaturdj decerpta;ac po(tquam defecere 
cuncti flores, madefactus aqua reuiuifcit,& hybernas coronas facit:fummadj e^ 
ius hzc natura nomen inuenit ἀρὰ τῷ μὴ μαραίνεοϑοι, id e(t, propterea quód míníme 
marcefcat, Amaranthum fitappellatum.Hinc Theffali ad tumulum Achillis li 
bamína &expíationes quotánis oraculi DDodonzi admonitione ferre iufsi,cüm 
omnía quz facrificío rite operando neceffaría efTent ex folo patrío afportare co^ 
fueffent,duos quippe tauros,album unum,nigrum alterum,utrungsueró man 
fuctum: fyluam ex monte Pelío czefam, ignem ex Theffaliaamolamdg & aquam 
ex Sperchio hauftam.Coronas infuper amaranthinas prími omnium excogita; 
uerunt, eascpad facrum eiufmodi ferri (anxerunt, ut ἢ forte uenti nauem repuz 
liffent,autalía quapíam de caufa mora íniecta effet,coronze tamen πες flaccide, 
necp deformes fufpenderentur, 


DE FERVLA. 
CASTIGATIO INGENVA. 


V'am Baccho facram,& índe wegrwoQiter miniftros eius multi tradi 
dere.Sed quod ea de caufa Baccho dedicetur, quia afini ea uefcantur 
5| auidius, cm anímalibus relíquis,ut tradit Plinius,praefentaneum 
JE A fitremedium,leue commentum forfan uideatur,[quamuis nó igno 
remusanimal id gratiísimá fuifTe Libero patri uictímam.Id ueró magis arridet 
quodà Plutarcho accepímus libro de inftíituendís mulieribus : híc em & ferula 
& obliuionem Baccho dedícatas aít, Ferulam quidem propterea, quód uirga 
eaadmonitionem fignificat, qua pueros caftigare folitifunt,ueteres,ut fe quogg 
fubduxiffe manu ferulze profitetur luuenalis, ítacpiínnuere uoluerint, quae per 
ebrietatem δά πη funt, puerili tantüm indiget ca(tigatione.Obliuionem ad; 
didere,puto,perlyncis eiufdem Bacchi (imulacrum,queg,pafcendo ἢ cafu alíquo 
auertatoculos,propofiti cibi obliuifcatur,ut aiunt, & alium quzrat, Aíebantue 
ro eoru recordarí non oportere,quz interuina dicta faciáue effent:notü ením il 
lud eft, μιοῶ μνήμονα συμπόταν.(Λιιὸ 4 (i quid eft cuius memíniffe debeat ebríus,ea du 
bio procul omnía,ut Pythagora fententía eft,non tantiim reminifcí, fed denti, 
dem ctíam anímo repetere debet , qua ín ebrietate ridicula aut perniciofa dixe 
rit fecerítuezid enim unum effe euitandae ebríctatis remedia , INam & Anacharz 
fis ita nos docuitebríeratem cauere,(i quz ebrij faciant infpexerimus.C)uód ue 
ro Plutarchus admonendís mulieribus ferulam adhibet, aurem nobis uellere 
uidetur ne di(tíchi illius ímmemores fimus,quod toto terrarum orbe cantatifsi 
mum eft: 
Nux, a fimus mulier [irmili funt lege ligati, 
Hactria nil velle facium [i verbera ce[Jent. Sedioco íam fatis. 


PIE^ 


D 


E 


Liber LVI. » 404. 


APIERIVS VALERIANVS AD IOANNEM 
ANTONIVM POLLIONEM GELOVM PRIMATEMj"NE TIUS 


ον PER SPICAM, ET CEREALIA QVAEDAM 
ARMA SIGNIFICANTVR 
ἘΠΧ 5 AGRIS ABIGUYCPOI I OR VM 
LITERI S. 


Uli vero libentius Spicas & Cerealia quada arma donarim, quàm tibi tam pres 
Kanti viro,tam fruei,tam probo,tam benignoyam liberalitqui praefertim [prcanz 
babes 1, gemma domeflice nobilitatis imfigne : addam etiam, qui Siculusesma- 
nod, Tngeni| acumine praditus, verum quo nonnifi modeste vtaris,ata, [apten- 
ter. Evo enim ego femper huius vei teflis, qui rudentiam moderationem, tuam tandiu exper 
tus fum, cium im eodem conutuebamus d os adidem munus tecum ἃ (/lemente P. yc. 
delegati, qui Nepotes [uos adolefcentulos nobis cmendarat, qU05 tAPLA Ye Im. perturbatione ye 

B xatos,infelicifsimo tllo tempore huc ez illuc peregre circumduximus, cium bo[ca efJent ommia, 
aduer/a ommia, omnia fufhefla. Tot ille erant infidia, quee ill etiarn etatule parabantur. Nos 
tamen per tot rerum ompntis difficultates euicimus,vt fospites eos Clementi tandem vefituto ved 
deremus, 414,14 moribus excultos, quantum in vtroq, noftrum fiit, vt niil tam ad nolilifsi- 
ze indolis imfiuutionem de[ideraripo[Jet. Neq, vero Legationes tuas las mernorabo, Germa- 
nicas Noricas Pannonicas Bohemicas, GallcasBritannicas e alia tibi fepe munera deman 
data, quibus gerenda talem te praslitisli, vt ob Japientiam e probitatem ommbus effes admi- 
vationt.Quod Ifi confslus tuis faciltores accefsifJert aures,im tot, quae mox perpefeu fumus,calami- 
tates minime imadiffemus: tot erdnt ed, quia defperata 4b alis,tuatu dexteritate veffitueras, 
nifi obfhitifent feta , que prudentia tta fefe oppofuerunt aduer[aria , yel, cuz te vera lo - 
qui, optima [entire falutaria confulere homines cogno[cerent, quod plerunq, accidere folet, o- 
puma videntes, ad deteriora tamen [ponte non declina[[ent. Sed hac mi[Ja faciamus. Id vnum 
profiteri nunquam defitlam, quam iucundum, quàm fuaute mili tum fuerit totum id vite 
tempus, quad in eamon. noftra tantum, fed Italia totius communi calamitate na conuixi- 
mus: quantum, me tibi deberesntellisam, quinon minorem mei confolandi, cum defbera- 

C rem omnia,rationem habueris , quam eorundem, qui nobis commendati erant, prinapum. 
Qua vero vtria, nosirum res prater omnium acciderit expetlationem, quam 4 varia fuerit 
rerum fortuna, longe magis quam vellemus infident memoria neque quidem fs obliuifci veli- 
nius vllo modo po[]umus. At dices: Quorum hacrerum publicarum commemoratio, deSpi- 

ca & Cerealibus futurus esl fermo ? nernpe quod eo metralit earum verum recordatio,qua tà- 
ties deambulando, fédendo, obequitando jJuper ijs qua ad nos e principes noftros attinebant; 
fuere fapius à nobismo modo prauife,verium etiam deplorat. Mirco nequeo ad Pollionem fcri 
bere, neq, ctum eo loq; neq quicquam meditari, quod mibi no fug gerat eorum Jermonum me- 
moriam,quitam frequentes,tam nece[Jartj quotidie intercidebat. «tt ej fluxere omnia hac:ef- 
foixerint. Ue tegitur audiam, nobis quid nunc agendum, posteaquam Siudium, fides, mndu- 
fhria,conatusq nosler omnis iis nilil profit, quibus omnia pro[beva, felicia, fauftas, cupieba- 
mus [ed euer[aommia funt fato ne dicam,an eorum culpa,qui rela cofulentes afpernabantur? 
Uelimts nenos alors caua im perpetuo elemarore,an nostri FHudu, nostri officij memores ea 
meditariqua aliquam evumnarum obluione afferre pofsint? Ego nempe post rern certa iam 
detperatione conclamatam,ad Hudia me mea vetuli,eommentationibusa, ilis haeroglyphicié 

| Xx 4 


PZN 
ἘΣ 
ΓΈΡΩΝ e 
4 PI 


m 
Uum 


" Pierii Val. Spi 
ICIll al. pica. 
de quibus  fapetecum, nunc totus incubui, quas cium. per [na quaa, Jégmenta difponerem, vife B 
sihi funt polliceri. fore'vt huis induftria mea aliquis fru&lus is, qua golitioves bas litevas a|]c- 
antur acquiri pofsit:quare labori nihil quicquam peperci donec rem omnem dreefsilfem. Ea 
vero quoniam tm partes diuidenda fuit,qua ad te pertinere arbitratus [nn, tibi dedicaui. Gi- 
mam eo tui atq, liy animo bacfüféipiatisquo à me sndio atq, benemolentia conferipta funt. 


DE SPIC A. 


ΞΘ N Y X illetuus, Antoni Pollio, modiolo, qui fpicas duas conti 

E net, infienís , ab cuius utraqy parte ςορία: cornua arte admo. 

| dumeleganti inciía confpiciuntur,uetuftatis omnino ueneran 

j| dac monumenti, (jenum olím aut A. dilium fuifTe, auteorum 

]| qui rei frumentariz przerant,facile credere poffumus., | 

iiu; 5:28 ΘΕ ΒΕ δὲ 

X 714ετε enim e(tIulig Píae nummizab cuíus altera facie fioillum e(t, laeua con 
to innixum,dextera fpicam gerens,calathoante pedes propofito, cuius in^ E 

fcriptio eft,quarto cafu, C ER ERE M. 


IA ΝΥΝ COR UNT OA 
] ἢ Sc & T.Cafarís V efpafianinummus,ín quo fimulacrum e(t,quod dextera 


fieillum exporrigit, ín cuius una manu libella e(t, ín altera cornu copize;ap^ 

pofita nauí,& calatho cum fpicís: infcriptio, AN N O N A. In eiufdem aliquota^ 

Iijs eadem omnía funt przcter cornu copíae: eius loco caduceum fpecies: nam & 

is,utalibi díximus,in felicitatis fignificatuaccedit, quod pax ipfa, cuius fymbo^ 

lum eft caduceus,rerum omnium copiam & affluentiam inducit, 
A OESRSCISEQ UA: 


Pectare ueró eft Afríce picturam eolibro,quem de Imperio,magiftratibus, 

& militiz ordínibus Theodofianis temporibus confcriprum uidimus.Ibi e^ 
ním, ubi de Procon(ule Afríceelegítur , urbesq; & officia & magiftratus tota ea 
prouincia diftributa continentur,mulier quaeda infpicitur, pileo in primis coo^ 
perta caput, caerulea palla hinc indeab utrog; humeroreiecta, ead5 ad humum 
ufq fufa, interiore uero tunica rubra, imo límbo ad pedís unius altitudinem al, F, 
bo,cuíus fuperíorem inferioremqj margínem aurez fibre dua circumeunt.Bra 
chía nuda utríncs exporriguntur, bínas utraque manu fpicas oftentantía , Sub 
pedibus naues duz frumento onuftz;adpictz funt, Litera fuperne funt, P R o 
COS. AFRIC £, Apud Horatium fanedeterrae huius feracitate frumen^ 
taría legas; 

Quicquid de Libycis verritur areis. 


Defumptum quídem ex Pindaro,quí τουροφόροκυ λιξύαν I(thmijs dixit. 
BRACCATI MILITES. 


IN fjfdem monumentis obferuaui geftamen caruleo colore fubobfcuro pi^ 
cum, círculo nigro íuxta margínem circumducto, à fumma cuíus parte ftel/ 
la adpicta e(t radijs octo praedita: ín medio orbiculus eft cum umbilíco, utro^ 
que colorís aurei :ab eo orbículo υἱορ δά círculum qui iuxta margínem e(t,co 
lumella fummiffa colorís rubrí : à lateribus columellae fpicee duze utrinque 
furgunt fingula, quas auículze totídem uolatu fufpenfz impetunt , Infigne hoc 
. . exat 


Liber LVI | 40$ 


'Á erateorü milítu,qui BRACCATI IVNIORES appellantut, militabantdz 
fub militum Pracfentíali tunc nuncupato;quitítulus eorum erat nota quí uití il 
lu(tres uocabantur, Sed utadannonam reuertamur,in Hadríani quoq; num 
mis corbes e(t cum fpicís : & ín Antoníni, fpicae & Cornu copiz,cu cadem A N^ 
NON &£ inícriptione, 

PR-^Q'VEN T V5; 


V ze ueró fpicae duze,dolio uuis pleno ín earum medio conftituto,fpectan; 
P nummo L. L'íuinei Reguli, prouentum bonorum, friictuumd; co; 
piam, & feracitatem cíus uíri magí(tratu uberem oftendit: nam ubí confultum 
c(t ijs quz cibo potudp inferuíunt, annona omnís large populo uidetur eroga^ 
ta. V (queadeo uero fpícze prouentus índicía funt,ut & apud Coniectores repe; 
rías eum, quí natas in aure fpícas per nocturnam imaginem uidere uiíus fuerat; 
& delapía inde grana manibus collegerat, fratris mox demortui haerediítatelo^ 
cupletatum: fpicís quippe prouentum , aurem uero fraternítatem oftendenti^ 
bus: germanas enim inuicem effe aures manife(tum, In diuinis quogpliterís fpi 

B cz, hoce(t, meísis codem modo prouentum hiíeroglyphict fignifiéant, dicente 
domíno,Mefsís quidem plurima, operarij autem paucí admodum, Humanam 
ením meíTem uredini procellísd; obíecta, cupiebat ille ín horrea aeternitatis fuze 

transferre, Hefychius Hierofolymitanus pro meffe accipit uirtutes, qua ex díui 
niucrbi femíne oríuntur, At (tipula pro nullius boni operis fructu ponitur.un^ 
de Prophetalamentatur: Hei mihi, ut factus fum ficut qui colligit ftipulam in 
meffe.Idem palezs,ut íllud:Paleas autem uret igni, 

CY Ane plerunque inuenías etatem ipfam per 

ἈΝ ΣΙ πῶ fafciculum fignificari, V nde apud 

Maronem: 

Stabat uuda esias e [picea ferta. ferebat. 
Nonnunquam ueró meffem ipfam,alias & fru. | 
eum ínuentorem, | 

M (E4IS,S. ES. 

EI UR Hefiodus Theogonia, falcem pro 
meffe pofuit,ubi dicit, ré&u μέγα σρέπανον. {θῇ | 
C ciunt interpretes, D'repanon mefsís tempus, | 

Hiíncíiuniores fpícas duas,manipulos fpicarum ἃ 

interdum duos in tranfueríum adclínatos, pro 

meníe Iulio ponere excogitarunt, quod nímíru 

«omenfíe mefsis omnis trítícea demetatur, 


ΠΕΣ ΜΡ WS 


Ei quod pertinet ad falcem, quonid tempus omnía metit execatdj& aufert, 
ideo falcem Saturno attributam nonnulli uolunt: κρόν enim Saturnus,cui 
tempora fubijciuntur, qua uoce eadem Girzci fola adiecta afpiratione pronun 
ciant,quippexín xuería.In hancíententíam IVlaro:O mniafert zetas, 


A'G'ROBQ VSEUI, VRAT 


AE falcem agricolationis totíus fignumarbitrantur,quod infigne Ianus 
: Saturno dederit à mefTe & fertilitate, cuí pofteritas rationem etíam infe^ 
rendi,& artem faciendi furculos fert acceptas:unde Saturnum 
à (atu Latini uocitarint, 


AESTAS, ET FRVGVM 


inuentor. 


Pierii Val. Lolium,& Milium. 


FRATRES ARVALES. 
yero ας (picea corona fratres aruales indicabat,quam primum Acca Laren 
tía Romulo facrificanti dedit, 
Mj SACERDOTES ARVORVM. 
S ucro fpícea corona uítta alba illieata eflet, facerdotes aruorum (ignificabat, 
quorum illud erat infigne . At Cereris caput fpícís redimitu fpectauimus in 
nummís quibuídam, ab altera quorum parte fpíca magna e(t nonunquam fola, 
nónunquam cum caduceo & lítuo,eo quod retulímus fignificato, 
PAX: 
Q Vin & pacis f(imulacrum cum fpicís figuratur:unde Tibullus, 
"Att nobis pax alma veni [picamá, teneto, 
PProfluat c pomis candidus ante finus. — Pax enim candidaprimum 
Duxit araturos fab Inga panda boues. 
ax aluit vites,c fuccos condidit vue, 
Funderet yt nato tefapaterna merum. 
Pace bidens vomer4 vigent,ac trifia duri 
«γαίης in P occupatayma fitus. 
DIAN.€£ TRICLARIA& SACRVM. 
ἘΠῚ & fpicea corona infigneatqs geftamen eorum adolefcentum qui Diane 
Τ τίς ατία: funtimmolari folitíiapud Patreníes,mollienda numinis índigna^ 
tíone, quam Menalippus atq Comatho templo dez turpiter uiolato ín ciues 
contraxere, 


DE LOLIO 


Riticez corone geftaminíue cótrarium e(tlolium, quod quantu feges 
illa felicitatís affert, tantum hocínfelícitatis, & incomodi; fecum enim 
ínuidíam,& quandam anímí prauítatem trahít, 
ῬΑ ΠΝ ΘΓ BSS: 
MEC enim corruptorum id omnino indiciu eft: quare Antifthenes non 
temere dícere folebat;abfurdum εἴτ trítícum ἃ lolio nó repurgare, qui fen 
tiretex hocínuídosà republica füummouedos, ut Plutarchus interpretatur:tam 
ením inutiles inuidi funtciuitati, quàm lolium e(ttrítíco. qui uero ínuidus eft, 
fuam ipfe fibi fouet infelicitatem : quandoquidem Horatius ex Phalaridis fen^ 
tentía dicto fumpto, 
Inuidia Siculi nom inueneretyrannt — JYCaus tormentum, — ait. 
Et quodad corruptos degeneres; morcs facit,ita V iroilianus paftorlamentat: 
vandia [epe quibus mandauimus bordea fulcis, 
Infelix lolium,cz Sleriles domimantur auena. 


DE MILIO: 

:73 Irtus ideo humano generi utilis atqg comoda,qua milíu egregie pol 
7 3 let;efficit ne ab hieroglyphícis expelli debeat.INam (i quis homínem 
S qui declinare fciat infortunia, hoc (cripturae genere o(tentare uolue^ 
SSMO rirapteferpenté pinxerit milij furculo círcumuolutü, anguis ipfius 
capite deoríum deiecto, cauda fuperne fita; quandoquidem ex milío panis prae 
fumptus,incolumé fofpitemdj prae(tat à ueneno, natura beneficentia, quae mor 
tale genus remedio tam parabiliatq; omnibus obuío;praemuníre uoluerit con 

tra 


Cp 


Liber L VI. 4Có6 


A trapeftéadeó perniciofam.]dd tradít Didymus ín íjs, qua dere ru(tíca fcripfit, 
INNVMER A. 
ἘΠ etíam quí fpicà milij hieroglyphice pro millenaríio numero ponant, ac 
perínde pro innumeris,quía tale etíam e(t millenaríjs fignificatum.INecy de. 
funt qui numerum ipfum milleà milío dictum uclint, 


DE NOIDIO. 


3 Ed utad onycem reuertamur,modíus ín ea incifus e(t: is quid (ibi ue 
39 lirexplicemus.Sed quonía ín nummiís,in pícturis,in fculpturis, atqg 
T M alijsantíquorum monumentis fpectareeftalibi modíum, alibi late 
NS di patentem urnulam, nonnunqua & cyathum,íxpíus uero calathum, 
& quícquid uel humorís,uel folidorum eft corporum capax, in Serapidis capite 
faperpotitu(illienim plurímüium uaía hzc dedicabantur, quód díuitiíaru,& om^ 
nium prouentuum numen haberetur)necefle erít hzc omníacolligere;ac ueluti 
uetu(tas fecít,ín unum comif(cere, 
B FRVGVM OPVLENTIA. 
lue igitur modiíus, fiue calathus, fiue quid huiufmodi figuretur, frugum id 
opulentíam indicabit, quas ipfe (iue Scrapis, fiue O(iris, fiue quocung; no^ 
míne δοτὴρ ios nuncupari placeat humano generi, fatu ínuento,& aratíone co^ 
monftrata, comparafle dícitur,de quo multa alibi, & quo pacto O (irís quocp ín 
huíus inuentí participatum admítterctur,di(Teruimus. ΠῚ πῶ ucró conftat, cibaz 
rías opes & donaria in cani(tris offerre, antiquorum fuiffe morem, & nuncpa 
làÀm omnibus eíTe.quin etíam ubi liberalius,opipariusqpaliquíd erogatum figni 
ficare uolumus, αὕτῳκανῷ dicere confueuimus,Hincapud Marone feruntnyn 
pha calathis pailentes uíolas, & alía dona, Alíbí Cererem caniftrís expediunt 
miniftri, Ofirín quoqr, neq; non Cererem eodem infignitos geftamine D'iodo^ 
rusatte(tatur, € antiqua pleraqp (igna oftendére . Neq; ueró hic repetenda funt 
ea,quz pluríma docuimus eo comentario quo de Capitís atqueadeo T ricipitij 
fignificatíonibus agítur,utru fcilicet Serapis pro Sole;an pro loue, an pro mun 
di totíus machína,ur INícocreonti Cyprio R egi ipfo e(t oraculo predítum,acci 
píendus fit,quoniam eo loco hec omnía funt explicata, 
δ 4 Q VA; 
Edenim urnam potius Ofiridi dedicatarn üideas , idi ea de caufa factum, 
S auod eum non uini tantüm,uerüm totíus humorís dominum intelligebant, 
eumc Oceanum, períndeaclI(idem Thetin. Pracferri ením urnam ín facrificijs, 
qua Deum colerent, mos erat, Hydriam enim quandam ingentem fummo cub 
tu, &attonita pene ueneratione profcquebantur, quam obtectam, & cafta rel 
cione fufceptam,ín facram aedem folenni pompa ge(tabant, quó cim peruenit 
fentterre procumbentes manibus ad ccclum fublatis js eratías agebant, quí pfí 
midiuine benignitatis munera mortaliu ufui comunicaffent, utpote qui ex hu^ 
more orírí omnía perfuafum haberent. 
G AND 19! :-P V.S. 
dis Lij,qui philofophíam eam eludebant,quorum t numero R uffinus eft,Ca 
nopum quendà apud A gyptíos in hydríz fpeciem figurarijfolítu aiebant, 
quód ínuento callido,cim ín certame cotra Perías deuentu effet;uictore ignem 
euicerít.Perí» ením,utalibi (epe oítendimus ionem numinibus omnibus an^ 


2 
teponunt. Is ἴτας mínutioribus quibufdam foraminibus hydríam,quam cótra 


Pierii Val. Modius. 


ignem ín perículum adducturus erat;à fundo perterebrauerat,ceracp dilieenter D 
obturauerat, qua fuper igne folenni certamíne pofita, uí caloris foluta, ienís ex^ 
tínctus expirauít. C'uonià ueró de urnis locupletíus alibi dictum, reliqua nunc 
uafa perfequemur. 
NON CESSANDVM IGNAVITER, 

Ed id quoq; nefcio quid A gyptiacum fapít,quod Pythagoras fuper modio 

(edere nos uetat:quippe rationis portionem eam,quaanima ipfa metítur,ex^ 
plorat,atq;examínat omnía,non efle otíofa defidia remittendam, habendámue 
negligenter,uerüm omníexercítatíone modoc Xregula dirígendam,afsíduedg 
per cogitationis fpatíaagítandam,Czeteriim diuus Hieronymus hoc fubíndica^ 
rc dicit,non debere nos de uictu folicitos efTe ín diem cra(tinum, proutetíam do 
minícís preceptisadmonemur.quanquá Cyrillus priorem fequitur fententíam. 
Plutarchus Sympofiacis fymbolum íta exponit, ut ex przfenti menfa fempera. 
liquid in futuru relínquam us,&cra(tíni diei hodierno memínerimus. R e fiqui^ 
dem parata non erít ulteríus confultandum, ut nudipes ille Phrator hofpitem 
elufit,ciüm fatur recederet, &ex relíquíjs capum integru coctum in manicá conie E 
cifTet: interrogante hofpite quíd eo facturus eflet, in craftinü fcafportare dixit: 
σαί cim fubieci(Tet hofpes, atqui lex nobis defcripta eft, ne de craftino cogite: 
mus : fufcepit ille Phrator,Pareo igíturlceei,qui hoc mihi prandio deftinato,ni 
hil quicquam ero fuper cra(tíno folicitus.Sed ut ín re fería facefTant ioci, Plutar^ 
chus ad eorum morem,quibus menías inanes tollere maena erat religio, fymbo 
lum uidetur accomodare. INam chcenicem pro diurno uíctu capi, quam Latiz 
ni fportulamappellarunt,tum ex eo manife(tum e(t quod apud Herodotulegi, 
tur, Regibus Sparte ad ccenam non euntibus bínas farínze choeníces mitti foli 
tas,tum quód Alexarchus chceníca uocat ἡμόβοτρόφαδα, ΒΘ σπί Ηςατεῖ igitur fymbo 
lum,non debere nos ín fportulís uítze noftra totíus ita fpem collocare,ut fede ín 
eis (tatuta totum uítz tempus ignauíter defideamus, fed aliquá ineamus ratío^ 
nem,con(iliumds capiamus,ut nobis alíquando uiuere pofsimus,opesdj noftre 
tandem ín nobis ip(is,nó ínalieno arbitrio fitz fint.In diuinis literis modíus híe 
roglyphícum e(t dogmatís atcp doctrínze, quam Iudai profitebantur,ueritatis 
lumen fub eo recondentes: quam fententiam explicat Hilarius Mattheo:ideodg 
proferenda effe lucerná 1 E 8 ν S admonet Apottolos,&que apud eum copiofe, F 

DIALECTIC A. πὶ 
n multipliciter folitus Dialecticorumargutías eludere,fed eo przccipüe 
dícto, quód eam íuftís quidem menfurís zequíparauit, quibus tamen non 
frumentum,fed paleas, fimum quis dimetiretur.Ita hieroglyphicum Zeno fa 
ciebat, Díalecticam o(tenfurus paleas modio demenfas., 
ANIMVS. 
Αὐλίδι obturatum pleruncg animi fignificatum habere perhibetur, Vnde La 
cenze mulieres ollas in Regum fuorum iuftís pulfitabant per urbem diícur 
rentes, ut íta cíuitatem orbam R'ege, animo carere fienificarent, quemadmo: 
dum ollz illa ínanes erant. In díuínís ueró líterís ubi Pfalmo L X X 11. legitur, 
Peneeffufi funtgreífus mei,de ruptiautínuer(iuafis fimilitudíne fumptuaiunt 
interpretes: utienim liquor cuafein terram effufus perditur & euaneícit,ita co^ 
gítationes fuas δύ animi fententias dicit pene effufas,in uanas fcilícet & inanes re 
rum fabulas euagatas:quod forte de nobis nugas has fcribentibus dici pofsit. In 
quo tamen illud me confolatur,quod multa omnino in his nugis difciplínze ue 
terís 


, Liber EVi 407 


A teris arcana,que hactenus fepulta íacuere, nemineante melapidé bunc moucn; 
te,indu(tría nunc príimü mea coepere in lucem proferri, tibi (imilibus,quod fa 
tis c(t mihi, & alijs oble&tamentualiquodaflerre, In Chaldzeorü quoqp ícriptis, 
animus appellatione uafis accípítur:ut illud, Vas tuum ínhabítant beítíe terrae, 
ira uidelicet & libido,cupiditatescpalize,quos affectus cómunes cum belluis ha 

 bemus,& quod infelicius eft;tantae ínterdum apud nos autoritatis,utad bruta; 
lem fzepe nos uítam ímpellant.Hoc illud e(t quod Plato ait Repub.alere nos do 
midíuer(ía brutoru genera, quae Deus ad homine, ut in díuínis líterís habetur, 
accerfiuitadiumento futura,ea tame omnia interturbant,omnía (ubruunt,cim 
Írzní ímpatientía nullo poffunt regímíne, nulla caítigatione coérceri ; id quod 
tuncaccídit,cim noftri uigoris,noftre immemores íngenuitatis,ijs ponte no^ 
met dedimus ín feruitutem.Concítatus enim anímus;ni(i parére cogatur,impe 
rium (ibiarripit, & dominationem exercet. Vasanimz uocat Paulus carnem 
no(tram, quam etíam honorifice tractandam monet, INonnunquá tamen can; 
dem exteríorem uocat homínem., Vas uero capacítatís nomine dicta eft,qua ip^ 

B íamcapitanima € contínet.Homo ueró de communione naturz, ut T ertullia 
nus diceret , quz cam non ín(trumentum ín operationibus pra'(tat, fed mini(te 
rium, Apud Hieronymum feptímis fupra trícefima Hebraorum caftra, inue; 
nías nos mortales híeroglyphicé pro ficüilibus uafis intelliei, in quibus precio^ 
fifsimum thefaurum conditum habeamus,quz cüm íta fragilia fint ut uel mínu 
tifsime contringi pofsint, omni ftudio, curaatq; diligentia cauendum ut corno 
(tru recté muniamus,fepimentíscf ualidioribus circrundemus,utad ictus quot. 
libet frmum integrumqp feruetur. Olla, ait Eucherius, cüm fit condimentori, 
qua ad human uictum pertínent, receptaculu,ín díuinís literis pro fobole ucl 
progenie foletaccipi: nam ueluti ex olla defumitur quod ad uictü facit, cuius be 
neficío humana uita fuftínet, íta de humano uaículo genitura depromitur, quae 
in multas hominum ztates propagatur.ldco Píalmo L x. legas,Vloab olla fpei 
mez : hoceft, Ruth, qua Moabitís fuit, progeníes illa e(t, quam fpe concepi: 
nam Chrí(tí eeneratío,quantum ad humanitatem, per Ruth ipfam ín po(teros 
propagata eft. Eódem fpectat Apoftoli díctum : In domo magna non funt taz 

. tüm uaía aurea& argentea, fed & lignea & fictilia;alia quidem ín honorem, alía 

C porró íncontumelíam, Et inhonoratus eft lechonías, quafi uas cuíus nulla effet 
utilítas : quoníam cim ín domo Dei ex numero effet familiarium, fe turpitudi 
nibus fceleribusc fummifit ,ideocj ea fuper homine fcripta funt: Nunquid 
uas fictile, curtumd uelattrítum uirífte lechonias? Atbone Deus, quidaliud 
clamat Oedipus apud Sophoclem?Ita me turpibus bellum educaftis uas reple^ 
tum fordibus. Alibíadapertís thefauris uafa indignationis à Deo prolata com^ 
perias,hoc eít,reiectos animos,in quibus & ira, & praui affectus reliqui conclu: 
derentur , de quibus plura apud theologos. | Hefiodi quoq interpretes do^ 
lium uasallegoríce pro uítze animicg no(tri (u(tentaculo accipiunt,co AgricuL, 
turzeloco: : 

Aexopins δὲ πίϑε καὶ A yorr Θ᾽ κορέσα 3» Μισόϑιφέδεθϑαι. 
2e fummo [attere cado, (σ᾽ cium capit ad mtm 
ZDeficere,at medio memor eflo parcus vtt. 


Vbidictum aíunt de pueritía, uírilitate,& (enectute, quippe pueros & fenes íi. 
cundíiorem uítam agere debere, eeniocj liberius índulgere:uíros ueró, aetatem 
quíppe firmíore, parct omnia fibi permittere,modum uoluptatibus omnibus 


Yy 


Pierii Val. Modius. 


adhibere, uitamdg undecuq; laboriofam adamare. V trum uero Hefiodum hoc D 
fen(ifTe dicamus,an quod Alexander Aphrodifeus ínterpretat, de uini parte me 
día meliori, uideríntalij:nam ad Alexandrífententiam accedit etíam prouerbiu 
uulgo díctatum,feram effc ín fundo parfimoniam. 
PERSVASIBILITA S. 


A Pud Platonem, Gorgía,legas Socratem ex Itali cuiufdam uiri elegantis co 
mento,eamanímz partem in qua uigefcunt cupíditates,propter perfuafio 
nem credulítatemcg lubrícam dolíum appellatam, quód Girecí nominis uox 
ai3G^nonà πίω, fedà πέϑομαι deduci uideatur, At quafierít fortaffealiquis,quid 
fibiuoluerint dolía duo, qua olím ín facello quodam Romae ad dloacam maxi; 
imam,uía quzcad Carinas ducit, habebantur:quo quídem ín loco fpuere nephas 
erat:quod porro facellum Dolíola Plutarchus uocatumait, Nempe nihil aliud, 
ut nonnulli tradunt, nifi duo fuiffe dolía;alterum ín quo INumz facra quacdam 
olím repofita fuerínt,alterum iínane,fed ín quo Gallorum Senonum irruptione 
facra quz damà V eftalibus uírginibus abícondita feruatacp fuerint, cüm ipfz 
metu perculíze,deferta Vibefuga fibicofuluiffent.Ibidem aíunt f(imulacra duo E 
fuiffe militari habitu,quaefedebant,& peila manibus tenebant, quibus títulus 
füberat DI. PENATES. Significabatuero feffus, firmatà Imperij (edem:pei^ 
la, hoftes fummotos procul : arma reliqua, Romani populi uirtutem, & muni 
mentum,utapertíus alibi fingula pertractauímus. 
IP BSPDITSN?TE S. 
Ed utad Platonem redeamus, eam animi partem quzelibidinibus agitare 
tur, Italus uír ille pro fapiente citatus à Socrate,perforatum dolium exiftíma 
bat,cuiu(modi effent dementes, profani, & iudicio damnati uiri inexplebili in- 
contínentía praediti, quí propter infidam animi compagem, obliuionemdg flu^ 
xam eorum quz honefta ἰός percepiffent, nihil quicquà infufum contínere 
poffent.Ideodg Lucretíus huncfíecutus ait: 
Dena, animi ingratam naturam pafcere femper 
«14, explere bonisvebus atiareq, nunquam, 
uod faciunt, nobis annorum tempora, ccm 
Gm redeunt feetusq, ferunt variosa lepores, E 
"Nec tamen explentur uitai fruclibus unquam: 
4Hoc,vt opinor jd efl, emo florente puellas 
Quod memorant laticem pertu[um congerere In 4$, 
Quod tamen expleri nullavatione potestur. 


HVMANI AFFECTVS. 

Hilofophi, qui facras literas ad morum tantüm rationem trahunt, ciim ín 

T? aed Noes omnes ferarum fpecíes introducias legerent , arbitrati funtin 
tellioi debere ex huiufmodi hiftoría in humanum corpus ferínos omnes affe» 
ctus,cupiditates & appetentías íntroductas, Sunt ueró ex íjs,que difficulter ex 
armarí,cícuraríue;aut manfuefcere pofsint.C)uare clamat Horatius, regendum 
animum,quínifi paret,ímperat:hunc frzenís igitur, hunccatenís compefcendu. 
Rerü ítag; opifex terrà aflluentibus aquís expurgaturus, hoc eft, ut Philoait, 
animüab íniquitatibus expurgaturus, Noam in arcam,anímí quippe uas,fepte 
ex puris iumentis deferre iubet, uifum fcilicet,auditum, olfactum;eguftatum,ta 
ctum, fermonem ac concupifcentíam, quos defacatos habere decet fapientem, 
cum 


Liber LVI. 408 


A ciim mala innumera ab exlegibus & rationis expertibus anima portionibus e 
rumpant,à quibus maximum aísiduumqp bellum infurgít,eo precipue tempo 
rc,quo mortale genus otío defidiacp rorpe(cit. C uare Per(iusudum & mollelu 
tum nc obdurelcat, & ad opus fiat inhabile, properandu,X acrí ingendum fine 
fine rota monet. 

INANIS ANIMVS. 

Tus animum fideli comparat, percufTamdg fonare uitíum ait,malíenedi re; 
(pondere, qua uiridi ínformaralimo non fatis excocia fit. Et futile iliud X a^ 
pertile uasanimum proríus inanem o(tendere profitetur, cum dicit, Effluis a 
mens,contemnere, Apud no(tros etíam uas corpus e(t;Paulus ením corpus ta 

bernaculum uocat:nam dubio procul corpus anima receptaculum eft, 

SERM O. 

V'od ueró monuit Pythagoras, σιτίοκσ ἐς ἀμίϑα μὴ t6 ds, Plutarchus fermo 
n ς urbanum, qüi cibus e(tanimi,in improbi homínis animum non immí 
tendum elfe interpretat. Epictetus quoq; cum fermone Αἰ gyptioru more pro 

B liquore, autrore pluuio,uel unda proRuente accipiat, ín miniméefyncerum uas, 

ne aceícat computreícátue,infundendum uetat. Ad quod nimirum refpexit Ho 

ratius cum dixit: Syncerum ef nift vas,quodcunq imfundisacefat. 
OBLITERANDA MALI MEMORIA. 

; dei etiam adanimi fignificatum facit, quod ubí ollam àcinere fuftuleris,ue 
ftigium turbandum Pythagoras cenfet ; hoc e(t; fimulatqg deferbuerit,atque 

re(ederítanimi tumor,mali przteríti memoriam oblíterandam, & iracundicue 

(tigium omne penitus tollendu, ut Plutarchus (ympofiacis interpretatur, E od 

diuinum przceptum facit,fol non occidat fuper iram tuam. 

FERENDA MAIORVM DIFFICVLTAS. 
Vam ucro ollam nuptz nouz poftridie nuptíasà matre fponfi petere íube 

C rauca: quam illa & iurgfjs & conuictjs afperíus intortis abnegaret, ínftitu 

tum feruntapud Leptítanos Libya populos , utfponíauclab ipío prímordío 

focrus difficultatem patienter ferre confuefceret. 

S'E'ICVORETT X 

A Mini(terio aut uafa feruitutis indicia funt: undeapud Plautuleeas de in^ 
folentifsímo adolefcente, qui omnes pro folutis fcopís habebat: INifi mihi 
matulam dederítís,uos habebo pro matula.Inter ením uaa uili(sími ufus lotía^ 
ria funt. Ettalealiquid apud L'ucianu olfacies, abi “ἦν ἐπὶ u$ G σιωωόντωκ», ubí pov 
tentiorum faftum tangit ἐς ἀμίδα mingentium. Id utcunqp, ín diuinis quocplíte^ 
τίς uafa pro feruitijs ponuntur, propterea quód ea non nifi ín mínifteríum ali 
uod comparantur, Hincnonnulli quem pfalmi L X.locum ex Eucherío cítauí 
mus,Moab lebes (peí mez, (implicíus intelligentes ex ponunt, Vloabitz ad fe^ 
uitíum meum fi(tendi funt.Iam illud de Paulo uulgatifsimum cít,quem pro ua 
fe, uerim co preciofo, Domínus nofter Iefus Chri(tus fe profeíTus e(t elegifTe. 

Ita plurímiü calathus hieroglyphícü e(t feruítutis,Giue corbes,fiue cophinus ap 

pelletur. V nde illud de lofippo ex Pal. cítat Eucherius : Manuseius ad cophi2 

num feruierunt.'Nam & geruli dicuntur uiri geftandis oneribus conductítj:& 

Venetijs paísim foro plurímüm cetario,olitorío & boarío,quí operà hanc prae 

ftant, Cit nuncupatione acceríuntur , Et quoniá cibum alibí referríad animí 

paftum oftendimus,panemqg efTe doctrinze (ymbolu,duodecim illa fragmenz 
torum corbes quz de profuía Chrifti liberalitate fuperfuere, duodecim ἄρον 


Ἔψυ 2 


Pierii Val. Modius. 


ftolorum doctrinam, ut ídem Eucherius fentit,indicaffe uidentur,quaene peri Ὁ 
rentaccuratiísíime procuratum. 
AMICITIAX& CONFIRMATIO. 
Ocula ueró uicifsim porrecta, inuitationesd5ad compotandü, amicitie con 
firmationé efle, tam noftri temporís mos eft, quàm antiquorü omniu ínfti 

tutum, Híncapud Maronem Dido cüm Hofpitali Ioui libaffet, mox Bítía de^ 
dit,inde alij proceres ad poculu ínuitati . Sed nihil pigeat temporaric hilaritatís 
ergo V irgilianum fuper hoc carmen repetiffe: 

Hic Regina grauem gemmis auroQ, popo[cit, 

Ippleuià mero pateram, quam Belus omnes 

A Belo foliti tum fatha flentta tectis. 

luppiter (hofpitibus mam te dareiura loquuntur) 

Hunc letum Tyria, diem Troiaq, profettis 

Efe uelis,noffrosa, buusmemimi|, [[e minores. 

Adjit letitie Bacchus dator c bona luno, 

Et vos ὃ cetum Tyri celebrate fauentes, 

"Dixit e in men[am laticum libauit honorem, 

Primaa lbato fummo tenus attigit ore, 

Tum Titie dedit increpitansylle impiger haufrt 

Spumantem pateram e plenofe proluit auro. Pofl alij proceres. 


In huiufmodi (ignificatum trahunt Tantali phíalam, ex qua Brachmanz philo; 
fophi príus bibere foliti e(ÍTent, quam fomno indulgerét, humore per (e nunqu& 
deficiente , Phíloftratus ením amicitiae confirmanda caufa eiufmodi compota: 
tionemapud eos inftitutam autumat, Vlorís huíus memínitdíuus Hierony 
mus, ín ueterís in(trumentiliminari pagina, fed pro phíala fonte ponít, eodem 
omníno fienificato, quo fuper quida Girámaticoru proceres díutiísime concer^ 
tarüt. Vlihi ueró uidetur fontem dixiffe Hieronymus,ad uím illam ubere & inz 
exhau(tam oftendendam, cümliquor ille ueluti ex perenní fonte manare quoti 
die uideretur. De myfticoauté eius liquoris fignificato in Rorís pluuíj comenz 
tario e(tabunde difputatum. 
CON C ORDIA. m 3) Ε 
Damiícitiz confirmandz (ignificatum figna etíam ueteru nummoru acce; 
dunt, ín quibus frequentifsime pateram exporrigi uídeas:; ut ín Orbíanze 
numís,quoru infcriptio e(t, CONCORDIA AVGVSTORVM. Sedetipía 
Dea fella, patera per dexterá porrecta:laeua duo copíae cornua tenet, Hec eadem 
funtín nummo lulie Paulze Aug. cum infcríptione C ON C OR D I A.Sedín Sa 
binz Auguítze nummiís,figillum id quod fella fedet, laeua innititur lancea, dex^ 
tera pateram porrigit;infcriptíioo C ON CORDIA AVG. 
CIEMEJN.LIA. 
H& eadem habentur ín nummo Antonini Augufti Pij,cuius infcriptio e(t 
CLEMENTIA: .AVG. ; 
LIBER LIT AS. 
I quípatínam expanfam inter hzc A gyptiorum cómentaliberalitatis in 
dícium efTe dicant, quod ego nufqua apud ueteres,quod meminerim,obfer; 
uaui : felíciter tamen excogitatum nó negarim,haberedj cum calatho fimilitudi 
nem,de quo multa fuperius ubí de modio differuímus, 
VBER 


Liber EVI 409 


V BERTA. 

Abi peluim & guttum eodem pene fignificato, uel etiam ubertatís fienifi 

catione defcribunt: σα» defunctorum cippis figna huiuímodi híncinde 
pafsim appofita confpiciuntur,nímirum indicant iu(la ríttatqp liberaliter perío 
luta;necy effe ut manes quidpiam aliudà pietate noftra defiderent.Speciem ue 
τὸ hancantiquá efle ex plerifcg ueterum monumentis afferimus , fed ex ca prz 
cipue fculptura, que mihi omniu in hoc genere pulcherrima uiía e(t Romz in 
Aículaptj pronao,ubi fepulchrum εἰς, ἃ fronte cuius príma patínam &gutru,& 
corymbos omnibus fructuu generibus, cum pedículis & folijs fuis artificiofit 
fime laboratis fufpeníos uideas,à capite uero fpeciofifsimum candelabrum dua- 
bus lauris hínc inde adfitis,cum baccis & folijs fuis fubtili adeo arte factis, ut ad 
obtutum tremere &crepitu ciere uideantur. In díuinis uero literis multa fuper 
calíce proponuntur,qua fi omnía complecti uelím,nullus unquam erit operi fi^ 
nís: quare paucifsimis contentus, fatis habebo locumalijs intento dioíto com^ 
monttraffe, Aroumentum ením hoctotum pertinetad Theologos. 

SVPRPBERCLVM' GAPITALE: 

Requentifsímum eft in díuinis líterís poculum aut calicem pro capitali fup 
Tic ponere,quod ínter fanctíones (uas Athenienfes precipue fufceperunt. 
Iudictjs enim capitalibus uel cícutze fuccum,uel uenenum aliud fontibus propi: 
nabant,ut ex Socrate & alijs manifeftu eft, Et Pfal. X v.calix pro mortís crucía^ 
tu ponitur.Et Euangelijs eodem (ignificato:Calicem qué ego bibo,uos'ne pote 
te(tis biberezEt: Pater, fi fieri pote(t, ífummoueatur à me calix í(te. Apertií(sime 
quoqpeo uerfu pfal. L x 1111. Quoniá calixin manu domini uini merí mixtio^ 
ne plenus : ubi de poenarum difpeníatíone fermo e(t, ut Girzeci Theologi difpu 
tant:Domínus ením uno calice merum propinat,hoc eftjamarítudínem fuppli^ 
ciorum , Amaríora enim uino tum Catullo, tum alijs dicuntur, qua meraciora 
funt. Altero miftum,hoc eft,aquam miíericordig ad poenarum temperament, 
quod fubfequentia (tatím uerba declarát: Et effudit ex hocin hoc.quamuís quí 
literam hebraicam fequi fe profitentur,longe aliter rem expofuerint. Illud aute, 
Calicem (alutarís accipiam, Euthymíus ita interpretatur,ut dícat:Quuonià tot & 
tam magna funtbenceficía que Dominus in me contulít,utnullo pofsín modo 
parem illi gratíam referre , ita me comparabo,ut fi ufu ueníat, anímam propter 
amorem eius (im audacter effufurus,quippe quouis martyrij crucíatu emorítu^ 
rus, Hínc nulla tormentoru atrocitate terrítus clamat heros Rotatus meus, qué 
tu libenter adeo legebas: 

Neme effufe cruor, neu me tervete minaces 

Jucrones,radua. Mox, 

Dum carnis grando,dum [anguinis imber inundat, ita precabatur: 

(ape prima cruoris 

Libamenta pater viuo loc me flumine ab omni 

Labe,e ab imnceflu mortaliperlue;vt inde 

Hoflia pura tuas feriar matlandus ad aras. 
INonigitur temer príus in tyrannum dixerat: 

Uf libet bos artus lacera. fufpende,trucida, 

Et meus est hacpa[]us amor. & huíufmodialia, 
Quanquam falutarís calicem & Chryfo(tomus & plerígg alij aliter acceperunt, 
quod breuitatís caufa praetereo, : 

γ-:2 


Pierii Val. Cornu copia. 
SAPHEN-ETA. 

Vemueró trípodem aureü Girzci Apollini dedicarunt, eiuscjcapiti igeftan 
Q ium fuperimpofuere,fapientia híeroglyphicu effe nemo dubítarit, quino 
rit hi(torià fuper eo traditam ; extractu quippe tripodem aureum € mari fapien, 
tifsimoadíudicatu Apollinis ipfius oraculorcumdj mortales ad Socraté munus 
id detuliffent, quod ei deberi publico omnium iudício decretum eflet,remifit is 
tripodem,& Apollinideberi,non cuipiam alterí,refpondit, 


DE CORNV COPIAE. 


e Blíquafuntín Onycetuo Cornua copiz duo, dequorum fienifica 
ἡ θυ Ὁ tionibus difputare fuperfluu uideatur, propterea quod nihil hís uel 
AS uniuerío uulgo notíus, quía tamcantíquorir ui nummíüm comemora 
zeciwimt tío, quz plurímüm ad hoc negocíum facit, nó infucunda futura eft, 
hancquoqp partem nihil grauati tractare aggrediem ur, 
LIBERALISSIMA BENIGNITAS. 
Llud fane & antíquum, & maxime celebratum eft,in líberalifsimze benignira 
τίς & largitionis effufifsimze ἢ fignum Cornu copíiz fieurari, quod tum in nfl 
uiorum, praefertím nauigabilium, tum ínaliorum numinum manibus, ubi lar 
ga fignificanda fit opulentia, fpectatur. Multa ueró pafsim in numifmatis eiuf 
modi cornua uídeas, nunc liberalitatis, nunc felícitatís, nunc concordíz, nunc 
pacis, nuncannonz,nunchilarítatís,nunc huius uelillius índícia commodita 
tís& boni, ut quícquíd deniqrIaetum aut opportunum humano egenceri fit, in^ 
de nobis afferrí uideatur.In nummo enim Antoníni Aug. (erii fimulacrü 
eft Izua cornu copíze tenens, dextera ueró uentilabrum cereale, cuius infcriptio 
ce(,LIBERALITAS A V G. Bademinfigniacum eadem infcriptione haz 
bentur etíam in Eladríani nummis aliquot.Quem uero L., Septimius Geta Cze 
far cu(it, (igillum habet cum caduceo ín dextera, in lzcua uero Cornu copíz, 
cum ínfcriptione, FELICITATIS TEMPORVM. Duuouerocor 
nua femicirculum facientia uafculís furfum uerfus erectis, iuxta uero mucro 
nem inuicem collígata, habenturin Antonini Pij nummis: infcriptio, F E L r7 
CIT A S. Inalío eiuídem Antonini (imulacrum e(t laeua Cornu copíz ege(tans, 
dextera ueró intenta facearmaà pedibus ftrata incenditac perdit, cu infcriptio, 
nejPAX &€TERNA AVG.Sedenim &clariísimz fceminze no difísimili ferear 
eumento numifmata meruere,ucluti lulía Paula,cuíus numm ín Patera citauí 
mus,cum ínfcriptione, Cocordíze. Et Maarcía Otacilla Seuera Aug.in numo pa 
teram, Gcopíz cornua duo praefert,cu ínfcríptione CONCORD 1 A A V/GIG. 
Eadem ínícríptío in Orbíanze Aug.numo;de quo pauló ante,Suntueró cornua 
hazcnó aduerfa;ut que in fuperíore Antonini nummo pro felicitate pofita funt, 
Íed inuicem cohzrentía, 


HILARITA S. 
( ΟΟποουάϊᾷ n6 immerito fequitur hilarítas, quare uenit ἐπ menté mihi num 
mus Fauftínz,ín quo figillum eft quod laua Cornu copize, dextera thyr 
fumàfolo ad caputufcg frondibus & corollis ornatum tenet, unde fumpta ín^ 
Ícriptionis occafio, que huiufmodi eft, H 1L A R 1 T A S. Inalío quodá furculü 
palma uideas à folo fupra caput affurgentem,. quem medíum dextera Dea ipfa 
pun io, Cornu copia geítat;infcriptio eft, H IL A RIT A S,I[Non tc 
mere 


Liber LVI. 4IO 


A mertueroó ubi pax terna, ibi concordía: ubí concordia, ibidem hilaritas:ex hís 
autem oriturfelicitas,quam in V'efpafiani nummo caduceo infignem, & Cornu 
copiz ornatam uídeas, cum infcríptione, FELICITAS PVBLICA.Cadu 
ceuscp idem,atcp idem Cornu copíz ín Traiani nummo eft,cu infcriptione, F E 
LICITAS AVGVST. Horatius quogp hilaritatem X felicitatem huiufmo^ 
dico temporeuníueríz Italiz fcribitobtieifTe, quo tempore rebus ab Agrippa 
cotra Cantabros,à Claudio INerone contra Armenios optime geftis, eo loco e 
rat res Romana,utex uoto omnía fuccederent:ideodj ut illead lccíum ait, 

vIAureafruges lale pleno diffudit copia corna. 
FORTVNA AMATORIA. 
Ro olim Αἱ οίτα», ea Achaie cíuitas eft, Fortunae idolum cum cornu copias 
iuxta quam Amor alatus aísídebat,índicio,ut Paufanías arbitratur,ea quo 
que quz adamorem pertínent, fortuna magis quàm pulchritudine fecundari, 
Quod ueró díuitias fortunas appellant,neqg incongrue, neq; nouo inuento fa 
ctum, Paufanías ením Bubalum ait omnium prímum Fortunz fimulacrum 

B Smyrneís effinxifTe, ín cuius capite polum ftatuerit, ín alteraex manibus ὁ τῆς 
ἀμαλθέας κεκαλημδοκ» κκρας, quae nunc uulgo díuitíarum cornua nuncapamus., De 
polo Píndarus, qui τύχίω qecrónoxs appellauit, Hucfacere uidentur καταχύσματα 
illa, de quibus meminit Ari(tophanes, Pluto, quz feruorum nouitiorum,cium 
prímum domum íngrederentur, capítibus ante focum profundebantur,dacty^ 
liquippe palmarum,nummuli,legumina,carycz, nuces, & huiufmodi bellaría 
coníeruís omnibus ímpuné diripienda, quz quidem inannuz ubertatis omen 
fierí confueuerunt, ucl utips frugi effe meminiffent. Inftitutum mox idem ex 
Theopompo didicímus fuiffe, boni aufpicij caufa;in fponfi caput, 

PI ONCSVOIZ/A, 
Bu autem olim cornua poculorum ufum, ciim nondum uafa exco» 
citata effent, utapud Nicandri ínterpretes legimus: indedj κεράσαι, quod mi 
Ícere e(t, à cornu deductum, Síue quód potatores taurinum quiddam affequan 
tur,quíppeanimos,ferocitatem, & pugnacítatem,neque dicto neque facto patrz 
cant, fed utanímalía quae cornibus praedita funt, ad feríendum (είς paratiores 
oftendát. V nde Horatíus dixit,ebrietatem ad prelía uel inermem trudere: eacg 

C decauía Bacchum taurínis cornibus infignitum aiunt. Atc hoc illud eft quod 
conuiuas coronari mos fuit, Nam coronamà cornu fluxiffe commentario fuo, 
& quz pluríma ad hanc rem faciunt, oftendimus. Apud Xenophontem ta^ 
men de Girzcorum redítu plerifcglocis inuenías, eos non ni(i corneis poculís 
acceptos , quod apud Gientes innumeras cornua uafculorum ufum fubmini 
(irarent; quare INícandrí dictum ad hiftoriam potius, quàm ad pliilofophiaim 
referendum, 

A CLEMENS ANIMVS. 
Ner uero eft Cornua illa copíze nuncupata & uafa reliqua;uariorum mo; 
V dofructuum,modó arborum, modo herbarum plena. Qyuale igítur figni 
"ficatum habetíd quod ex uafe pullulat, tale aliquid infidere animo intelligen^ 
dum :quíppe ἢ fructiferze oleo ramufculos infpicías,clementem animum inter- 
preterís:fi Palmam,inuictu,& uíctoriz compotem:fi Laurum,ab 
humilibus negotíjs,caduciscj rebus alienum, cocle 
(ταν & permaníura femper atten 
tantem, LUNO 


Yy 4 


Pierii. Val.Cornu copia. 


ARTES DISCIPLINA&QVE INANES. 

Ari modo uafa fterilibus arboribus, & inutilibus fructibus oppleta, híero^ 
Ρ olyphíct inanesartes,uanasdy difciplinas oftendunt.Per (teriles enim & ínu 
tiles fructus in díuínis literis artes illac intelliguntur, interprete Philone, quae 
contra uerítatem iu(titiamd; comparantur. In quibus lVledicínam in prímis enu 
merat,ubi nonad fanítate,fed ad lucrum comparata (it. Cui mox oratoríá adíun 
oít,aduocatoríam fcilicet illam & mercenaríam,non ad iuftitíam, fed ad decípien 
dos fallacibus fuafiunculís auditores íntentam. lis Diíalecticam illam comitem 
adhibet,quaenihil ad mores, hoc e(t,ad ueros animi fructus facít,utpote quae nu 
garum tantimargutijs & fubtilitatibus gallinaceum lac ex illo fuo copize cor^ 
nu propinare fe polliceatur,cüm tame fitrerum omníum ínanís,ollascj tantum, 
ut Plutarchus de íj(dem ipfis aít,o(tentet.Inuehitur & Origenes in hos ipfos,u^ 
bicos píícibus fquama pinnisds carentibus fimiles effe dicic, hacfitared (emper 
inluto,necad aquarum fuperficiem;aérisc partícipatum unquam attollí;effedg 
hocgenus illud piícíum profanum,quodà facrís omníno repellitur. 

VERA FOECVNDITAS. 

Ornuueró copiz uerum illud e(t, quodab anímo qui ueram profiteatur a 

ericulturam impletur, Ea uero e(t quz ab agro fuo infipientie, intemperan 
tíze, iniquitatis ac formídinis arbores exciderit, acab radice penitus extírparit: 
uoluptatis infuper,cupiditatis, irae, furoris, X uenenorüalíorum plantas ad cce 
lum uíq; porrectas íta eradicarit,ut necp pars,neq; ue(tigíum earum ullum relín 
quatur,aut quícquam aliud quod occultatacitac propagine prorepens alíquan 
do fuppullulare contendat, Cuíuímodi uero (int arbores quz prauos indicent 
affectus,oftendít Horatius, cüm de fpinis pluribus exempt&unam, nihil aut pa 
rum íuuare differit, Atcgalibi: 

Certemi(inquit)ffmas ammo me ego fortius an tti 

€uellas agro, melior [it Horatiusan ves. 
His inquà euulfis, earum mox loco fuppullulent pangantárue plantz, quarum 
fructibus repletu cornu offeramus Deo, ut illud, Ecce odor filíj meí ficut odor 
agrí plení,quem Deus numínis fuirore fcccundarit,& ad optímam frugem iu 
ferit peruenire,de nobis díci mereamur. 


PIERIVS VALERIANVS BELLVNENSIS 
AD MAXIME REVERENDPVM PATREM LVDOVICVM BEC: 
CADELLVM ARCHIEPISCOPVM RAGVSINVM, DE 118 


quz per Papyrum,Fabam,Cicerem, Arundínem,Sínapim 
fignificantur, 
EX SACRIS AEGYPTIORVM LITERIS 


SA Um ea plurimum de catu[a bonovatifsime Pater, Cenetis,omm Zellunen[i bor 


ZA 
Y 


; (5 τ xg) torum meori amentitate posthabita fabshiterim, quód € tua, o aliquot alors 
ANS ΤΣ. X prasantiu amicorum wucundifsima confüetudine frui po[Je mihi pollicebar acci- 

axes dit vt (quod etastam plufqua feptuagenaria [ponte afferre folet) modo pedu,, mo- 
do stomachi imbecillitate laborare ceperim, vnde coactus [um me domi,tanqua intra caucam 
CODLDErE , 7109. t4 tAmen yt non omni mea cogitatio «d yos tenderet , ce qua ratione con- 


ere] 


Liber LVII. 41 


Α grae veftrofrui po[em,afidue cogitarem. Habebam autem ante oculos labores meos 1n Ategy 
tiace ἀπορία non intucundam forfitan interpretationem, quam inter amicos impartiebar,. 
mee erga illos obferuantie futurum intermuncium. Cum, dies aliquot, quodnam ex his comen 
taris(id emim operi nomen ) Beccadello tam praslanti viro mitterem,examinalJem,vifum de- 
nd, esl/Papyrum ili, Fabam, Gicerem, "srundinem,eo 5mapim dedicare, quod ad euis fruga 
lifstmos mores ex amufst facere viderentur. Aytemineram enim Jermonu eorum, quimobifcum 
PParaui olim cum infelicifsmo illo adolefcente, tam multum fletoyad fnperos,Cofno Gerio Pha 
nen[rgam Prafule habit fuerant cium uenis ille mom tam Grecarum Latinarum, literaria 
eruditione dubio procul admirandus,quám [anthifermoru morum & pietatis im primis nore 
propugnator acerrimus, tam docle,tam coptofe dilferere cofaerat. Nam cum defrugalitatefer- 
mb ere nata inter nos imncidi[fet, egoá Papyru n exemplu ab | Aegyptus defumpf]em, per qua 
illi vicus parfimonta ffugalitatema, Jfigmficare folii e[Jent: Atqui, (ofets inquit quam mul- 
t4e4 quoq, funt im hanc fententia tum noffroru, tum EXtEY orn auem, Regum c Imperatori 
re[bon[a.fattaa, faite e fa enter qua vicfus queant petulantia cashgare: ctufeod. eff nostri 

B llus, qui votlitibus frustra vinti peti refpondit, quibus ἃ vicina Nili ripa liceret aquari. Quem. 

fecutus Pefcemius Niger miti bus vinu identidem efflagitantibus,re[pondit Nilum labetis c» 
yim quaritis ? Idemá, uumultuantibus ha qui à Sarracenis viéli fuerat, ci» dicentibus, vin 
so accepimus,pugnave no po[]umus : erubefcite, mquit ila qui mos vincunt,aqua tanti bibunt. 
umá nos taciti eum libenter aufcultaremus,ardore ille suteemili boneflfsimaa, ambitione con 
citatus, profecutus et. Quid aut "Alexander Jtacedotcumilli Regina Carum Ada, obfamia 
quada exquifitifama,magnaq mpen[a nec minori arte e diligentia codita mifsitaret, quam 
Jepientey cam illufit, quas coquos etia fe mu]ura offerret, obfomta lautora, ci peritiores coquos 
babere fe domi re[bondens : nochurmu quippetter,quod prandii paravet:matutina frugaltate, 
qua cenam infirueret . Cndephilofophi clarifami dida, nullum obfomin fame melius. apud 
Atax- Tyrium legas Züthecu quendam games magiflru Sparta eiecti, quod il labore potius, 
quam per cadimentoris lenocinta edendi defideria quaritaret. Ilud precipua memoria digni, 
quod Guefatta - eryptiovi vegi Bacchoris filio accidi[fe memorant qui licet e ipfe indutlis à 
Rege JYtemi delicgs c imbutus c educatus e[fet, c fert eneruatus , genevo[ft tamen ammi [je- 
cime prebuit , cium exerciti per Arabie folitudimes du&karet:deficiente comeatu,coathus cibi 
defhicatifsimu quena, mendicare, humane necefüitatis comoda locorit vliq, fatisopulenter fug- 

C geriperibexit ac Regis demis apparatibus luxu c opulentia poftbabitis, nullo vnqua exquife 
tiort codimento ex eo ufus esL, vil eo contentus ice locorum natura fuppeteret, paraifsime 
pertixit,rema, facris annalibus deferibendam 1 hebssim templo mon incuriofé demandauit,vt 
reliqui ad frugalem hancrete viuendi norma exemplo fubinuitati quietius degeret. Huiufrno- 
di frugalitatis Cyrus Rex etiam fiul]e traditur, quiyvt apud .4mmianu legitur rogatus ab bo- 
fpite quidnam ad prandin fibi iuberet apparari mhil inquit, quam pant. Hictamen tam par- 
cus [abi,a Platone reprehenditur Legia L1 I quod non & Cambyfem filus in eadem par[imonia. 
educandu curauerit: perinde ac Darin etia appellat,qui fé tantu defraudans fili negligenter 
educari permiferit.De « [Artaxerxe cognomento AYtemone,memorabile illud coflat,cumus dire 
pom fuga quadam COmeatu cum aridi ficubus ee hordeaceo pane velaucoatdus e[fet, Di bont, 
imquit,cuifmodi voluptatis hatlenus expers fui? Hac, inqua, vt tu quoq, memini[]e potes, (o- 
fenus nosler ex antiquoru lislorqs veferebat,cium ego circa "degyptiaca tantum infiterem eg 
qua ipfi fententia ex reru faaru vfu féequeremtur comemorarem. Declamauera enim. vt cibum 
illi per Papyrtfiguram fimificavent, cium prifcis ilis herba quaq, palustres, caules, c radices, 
quas guslu mites experti e[[ent, viébum large fubministravent, fed ommum maxime Papyras. 


Pierii Val. Papyrus. 


DE PAPYRO / vicrvs. 


ἜΤΙ Erító quidem pro uictu Papyrus poni folíta e(t;tam ob cibi copiam, 
74 B quàm etíam ob raram quandam eius herbe naturam, Liicetenim fru 
étus habeat infcecundos,radicem tamen eam fert,quze, preter quod 

2 ionis pratía uellitur, íummam tamen frequentifsimamdp opem inre 
cibaria prae(tat.O mnes quídem íncolz, & crudam,X a(fam manducant,& elíxa 
etíam utuntur, fucco ranrüm deuorato, cüm alioqui manducamentü expuant. 
Frugalifsimis ením uirís, & tenui cibo contentis, fatis ad alímoniam fuccus ille 
facere uidebatur, 


PATY-OUVTOONUNEN^FTV SS 
(ἡ itaq; tam larga Papyrus cibí cómoda fubmini(traret, inde factum ut 


quotiens homínem paruo contentum innuere uellent, (implíci quippe na^ 
turalid cibo utentem, quid ín medío pofitoru, ut diceret Horatius, abltemius 
herbis uíueret,illud dictitarent: 
βίξλε 5 καρπὸς vx ou TG μέγαν satxlw. 
hoceft, non efÍc ut grauíorem plenioremdariftam difquirat ís, cui papyri fru 
éus uictui neceffaría fuppeditare poteft. Neq; enim Helifxus in praebendís 
epulis uilis habítus, quanquam oleribus fylueftribus amicos excíperer.Inuenio 
traditum à Charemone Stoico, quem IVlartíalis, utfactionís fuac maxime con: 
traríum,eluditeo epigrammate: 
uod nimium laudas Cheremon Stotce mortem, 
ΤῊ antmum mirer falpictama, tuum. 
Hanc ibi virtutem fratla facit yrcens ana, 

Er tris nullo quitepetignefocus..— & quaefequunt calumniofaom 
nía, Αἰ eyptios olím omnibus negotijs curíscg reiectisfemperin templo ρεγ 
tiffe,rerumd naturas,caufascp & rationes fiderum contemplariaísiduée folitos, 
mulieribus nunquam fe mi(cuiffe, nunquà cognatos € propinquos, neliberos 
quidem uidiffe, ex eo tempore quo ccepiflent díuino cultui famulari: carnibus 
item & uino femperab(tinuiffe, imó etíam pane raro uefci folitos,ne (tomachü 
onerarent, quz (i quando comederent,tunfíum pariter hy(Topu fumebant, ute 
Ícam grauíiorem illius calore decoquerent: oleum tantüm ín oleribus nouerant, 
Ecquid loquar,inquit Chzremon idem,de uolatilibus, εἰ πὶ ouu quogr pro cat 
nibus uitauerint,necp non lac,quorum alteru carnes liquidas;alteru fanguínem 
e(Te dicebant,colore tantum mutato?Cubile eifdem ex folijs palmaru quas £&xi«e 
uocant,fuifle,affuetoscp biduiatqgetíam tridui inedia (u(tinere, C) uare minime 
mírum eft ín tanta uictus parfimonía,eorum corpora, quod pleríq; autores tra^ 
dunt,uel nullis odoribus delibuta, (ponte auram fuaueolentem emififfe,odora- 
tascjp tranfeuntíium umbras míram inípirafTe fragrantíam . Quanquam & Ale 
xandri Macedonis corpus fuapte ui aromatícum quid oboluiffe Theophraftus 
afTcuerat:fed forfitan in Rege cura,quod ín illis negligentia, praftabat.C)uidue 
τὸ Charemon fcripturus , (inoftri generis eremitas per deferta Thebaidos, & 
monté Sínam inípexiffet? Ὁ αἱά (i uniuerfa interdum collegíaad durifsimá corz 
porum maceratíoné fpontanea etíam fupplicia, flaera,labores addidifTe coeno 
uiffet, nullumdg neqg nocte crucíatus alicuiusuacuum tempus fibi permififfez 
Sedenim multa Αἰ gyptíjs attribuuntur,que noftre pietatís proceres praftítere, 
praclaradg ílla patientize documenta,difsimulatis noftrorum nomínibus,in re^ 

gionis 


Liber LV II. 412 


A gionis tantüm, quam incolebant, laudem tranftulerunt, Neq; tamen Αἰ σγρτῆ 
folüm,de quibus Chzremon Stoícus tam multa difTeruit, herbis & arboru tan 
tüm fructibus ui&itarunt, uerum & gentes relíquae, ut Porphyrius atteftatur, 
hoccibi genere ufz funt alíquandiu:primid facrificantes, non animalia, fed her. 
bas florescg, deíndearbores facrificarunt, atqggaromatum fuffitu operati funt, 
cuíuímodi funt thymíamataapud Orpheum. Qui uero prími animalibus uefci 
cceperunt;penuría frugum íd facere coactí perhibentur, quare luculenter fimul 
acerudíte Ouidius: 

Lt vetus illa etas cui fecimus AureA nomen, 
Fietibus avboreis e quas humus educat herbis 
Firtunata fuit,nec polluit ora cruore, 
Quantü uero illa delectant,que tàm eleganter Pythagoras apud eunde difTeritz 
Parcitemortales dapibus temerare nefandis 
Corpora funt fruges. [unt deducentta ramos 
Condere poma [uo tumided, 1n vitibus vua: 
B Sunt berba dulces, fant qua mitefcere flamma 
Jtolliríue queant:nec nobis la&teus humor 
Eripitur nec mella thymi vedolentia florem. 
& quz plurima ín hancíententià modulatur.Q)uín & Grecos illos ueteres,tan^ 
quam proxímé Deo genitos, optimos fuiffe natura, Díczarchus Perípatetícus 
afTeuerat,nullumcs anímal occídifTe, V etus autem Atheníenfiu cibus,ficus : Ar 
cadum,glans:Indorit,calami: Carmanoru,palmz : Mzotioru Sauromatumdy, 
milium ; Períarü, cardamüractermínthus,ut obferuauit &líanus. At Eufebius 
homines feríno ita uictu prius ali folitos, reru imperítize uídeturadícribere, ubi 
dicit: οὖν 5 42 αῤχῆς γγνηθούτας TIN αὐθρώπων Φαοὶν αὐακτάτῳ, X) θαειώδ βίῳ κα τεσῶτας αποράδίω ἀδὲ 
quic νομὰς JLiokou Ji moo «Sy a9 Born al) “πβο(ωιυεσάτίω͵ καὶ cf ai Gud rue aa Th δοίϑθον xp 
75. Homínes quippe reru principio genitos, aiunt parabiliferínocj uictu paíci 
folítos,fparfimqs in pafcua prodijfle,decs graminibus quae mítíora uíderent, ci^ 
bum (ibi coparaffe, atcp etià fructus qui fponte, nulla mortalíu cura culti,naíce^ 
rentur,Sedením utcunqy fenferit Eufebius,fuit tamen T heologori ueterü prae^ 
ceprum,animantiu nullum facríficandum, fed uíqg ad farína & mel, terrzedy fr^ 
€ ctusatgrflores , INouítenim Deus (aiebantilli) uirum pietatís uerze cultorem, 
etià (i minímuü quodcg folium altaribus intuliflet, atq; ipfum, quantu quifqsani 
πιο, ΠΟ quanti manibus afferat, intueri, Quod ueró ad carnesattinet, earum u^ 
fum Porphyriuslibro de Abftinentia,dicítad falubritate mínímeé coferre,fed ei 
potíus impedímento effe, eo areumento, quód per qua recuperatur bona uale 
tudo,per eadem coferuatur:eam (i quando amiferímus, per uíctum tenuiísimiu, 
& praíertíimà carnibus alíenu, recipimus : per eundem igitur falubritas ín inco 
lumítate perfeuerat fua. Sed ne tam multa queilleconfcripfit ín hancíententíam 
compilem,& Chryfippi Medeam repeta, ad noftra regredíendo,quae apud píos 
domi naícunturapponá, qui quidem ipfius Dei fummi prouídentía (implice ui 
ctum,&natura ipfa proueniente, reliquis cibís antelatuautumát, & perínde dez 
berenosídemapprobare.T erra enim antequáSol creatus effet,germínare íufTa, 
cibu fobrietatis prius eduxit, cp reliquos, delíciaru ateg luxuríze, quibus quauís 
humana improbitas fit nuncufqueadeo dedita, ut iam unuíquifqg fupra etià ui 
res X ceníum,exquif(itiores uberiorescg epulas diíquírat, ille tame cibus díuíno 
primu effufus munere,(ine fatu,(ine femine productus,tam dulcís &gratus per^ 


Pierii Val. Papyrus. 


manfit,ut etíam repletis diftentiscp,uoluptati atqp ufui fit,& auidius appetatur, D 
prímis deniqs menfis appofitus, fecundis minime faftidíatur,atcpita fimplex di, 
uínítatís opus πα παπᾶ omnem exuperat induftríam, INoftri uero temporís hel 
luones inftítutum ieiuntj facrofanctuad pietatem nihil facerearbitrantur, totdg 
iam uoluminibus in fanctos mores ínuecti, ποι γᾶ hanc uiuendi temperantiam 
nihilantiquum fapere contendunt,muliercularumdy fuperftitiones effe, cim ta 
men& illi ipfi ueteres quí nondum ueritatis lumine fuerant írradíati , ieiunía 
tam multis caremonijs indixerint.Precipueuero Romani ieiunía Cereri ferun 
tur in(tituiffe, Vl. Acilio Gilabríone, P.Cornelío Scipione C O s S.poftuictum 
Antiochum Syríz regem. Reliquum effet fanctifsima tot noftra pietatis colle 
eiarecenfere,quz ut fanctíus atqp caftius Deo famulentur , perpetuó fibi carníü 
ufu interdixere:íed quonia hecín omniu oculís uerfantur,fatíscg omnibus inno 
tuere, ijs nunc practerítís, ad relíqua Papyri fignificata ftylu direxifTe preftiterit. 
ANTIQVA PROGENIES: 
{Ὁ uero apud Αἰ σγρτίος nihil eo ciboantiquius haberetur, factum eftut 
(i progeniem antíquam deícribere uellent;papyraceu faícem píngerét: tam^ E 

et(i nobilitatís nullum inter ipfos difcrimen habebatur , fed omnes paríter no» 
biles cenfebantur.Herbam ueró illam magnaueneratione fufceptam in manus, 
quotíefcuncp dijs fupplícaturi effent praetendebant, quod limo fe quoqggeni 
tos profitebantur, atcp unà cum ipfo caule fe identidem efTe palu(tría propémo^ 
dumanimalía, Eods fpectare uidebatur praeclarum R omanoruü inftitutum, quí 
multís ín rebus, tum ín ea przcípue prudentes,cüm homine re bene gefta fum 
mís honoribus decorare in(tituiffent, triuphales illos currus ín tunica louís de^ 
cerncbant,ídds (apientífsíme cauerant,ut ne fupra modum infolefcerent;à tergo 
effec qui,hominé memento te cíIe;identidem fucclamaret.íta Tertullianus. Sa 
ne Plinius maximueffe dicit uíctoríz fignum cüm herba tradítur,quia peream 
fe indícant effe de terraaltríce, atqs humatione cedere, quamuis Seruius eo car 
mine Viirgilíano, 

Et vitta comptos voluit pretendere vamos, 
aliterex Varronis Atijs dare herbam exponat. Sant Víreilius terream & ipfe 
progeniem hominum agnouiít, Lactantio íta uerfum eíus referente; 

Térrea progenies duri caput extulit aruis. F 
quod ín uulgatís exemplaribus habetur Ferrea, id quod nihil ad ea primordia 
quz Maro tangit, T'ollenda tamen ex Lactantij codice uerba funt illa, procrezz 
ta ex lapidibus, quze quidem ex Seruij commentario , importune funt eó transla 
ta. Sed utad Papyrum reuertamur, uel ob eam, quam retulimus caufam,uel ob 
humilem naturalemd ortum, ut Diodorus aít, uel quod magis humidís quàm 
ficcis cibis uictus humaníconftetalímonía, parem fibi cum Papyro generatio; 
nem exi(tímabant. 

À SACERDOTIVM. 
iie uero facerdotes fuos huius nobilitatis gratia papyraceis calceis infigni 
bantneqseos ἥϑ exalía quapíam matería contextos ferre licebat, ufqueadeo il 
laomnia euítabant, qua uel mínimam ímpuritatis fufpicionem afferre poffent. 
Hinc etiam apud Romanos noftros;huíus puritatis ergo, Flaminicis mortuze 
per fe pecudis corio calceos aut foleas fieri nefas habebatur, fed aut occifz alio^ 
quí, ut illud Homericum, ioi ἐκ τοι μϑοιο, autimmolatze, quonia hzec macta effent: 
Íua ueró morte extincta omnía,uetus illa fuper(titio funefta effe decreuerat. At 


qui 


LIiber L VIT. Ὁ 412 


A αυΐει Affertor nofter precepit Apoftolis fuis, ne calceamenta pedibus indu; 
cerét : quod itaínterpretatur Adamantíus,utipforu pedes,qui ad annuncíanda 
feliciísimze uitze perpetuitatem properabant , omni carerent mortalítatis indi» 
cio.Nam &Mlofes cim exiret & terra /Egypto,calcearnenta ex mortuis pellibus 
induxerar, quibus ueluti quadam mortalitate con(trictus erat : cm ueró coepit 
peruírtutem proficere, & ad montem Dei confícenderejibiq immortalibus mi^ 
ní(trare my(terijs, tuncci precipit utlora calceamenti foluat, quía locus ín quo 
cofifteret,fanctus effet:hoc eft,ut indícia mortalitatis, que ín pelliceis calceis de^ 
fignatur, abijceret. Q)uantü uero ad papyracea I: gyptiorum calceamenta pertí 
net,nonnullí nihilaliud índe quac(itum autumant, quàm puritatis areumentü. 
INam eadem de cauía pietas no(tra indumenta ex lino facerdotibus imperauit, 
in quibus omnium fere gentíum & natíonum confenfus fuít:& eo ueftis genere 
Apolloníus Tyaneus femper ufus eft, quoníam illa ueftís purior & fynceríor 
uíderetur,quàm ueftes ex lanarum autuellerum pollutione contexta Papyrus 
autem non tantüm calceis conficiundis commoda, uerüm & ad multa utenfilia 

B uaforumaptiísima:quin &ad nauigía texenda,uelacg & tegetes,necnon ueftem 
ftragulam,ad funes e libro conficíendos:& nulla denigs herba (it,quz tot & tam 
uarijs modís humano confulatu(ui,& maiores plurescpafferat utilitates, 


DE FABA. 


S85] Aba A eyptijs inftar uenerandí numinis fuit, tantes religionis, ut 
fl eam neq fererent, necp comederent;quin etíam afpicere uererentur: 
3 quod Theon Grámatícusapud Plutarchum Sympofiacis enarrat, 
j & alij pleríqs tradidere, 
à IMPROFANABILE NVMEN. 
De eam uelo coopertam ímprofanabile numen intelligi uolebant, quamuis 
Herodotus uulgí opinionem fecutus , id ea de caufa factítarí folitum dicat, 
quód ímpurum adcó leeumen id exi(tímarent,ut non tactu eu(tüue tantiim,ue 
rüm etiam uiíu profanum haberetur. 
EVNVSICLVCTVS/VE, 
INE &apud Romanos faba ínter fune(ta recenfeba,necy Diali fas erat eam 
tangere,negg quídem nominare, putabantip omnino ad mortuos pertine^ 
re:»nam &lemuralibus íacicbatur laruís, & parentalibus adhibebatur facríficijs: 
in lore ením eíus luctus quedam íneflelitere uidentur, ut Feftus Pompeíusat 
teftatur.& quod ad parentalía pertínet,fabacium epulum in funeralibus ad no^ 
(trauíqs cempora perfeuerat.Sane Varro ea de caufa Flamiaem aít ea non uefcí, 
quód in eíus florelíterz illae luctus indíces inueniíantur. Aliorum fuít opinio, 
mortuorüanimas ín fabis habitare : inde Pythagoras cüm percuffores fugeret, 
& inaruum fabis confitum incidiflet, quà tutus ei dabatur exitus fi (c ín cam fe^ 
getem immiífiílet, ab inimicis potíus trucidari,quam fabas animarum concepta 
cula conculcare maluit. 
NEQVITI/AE FR/ENVM. 
wi qui fabam eam uelo coopertam nihil alíud (ibi uelle dií(putent, quàm a» 
mouendasà manibus oculísc noftrís omnes nequitíze caufas, ut caftiorem 
agamus uítam: eods (pectare P ythagorícum praeceptum, utà fabulo abftinea^ 
mus,quam fententíam Empedocles ita pronuncíauit: 
Aoi πως δέλοὶ κνάμῳ do χᾶρας ἐλέοϑοιι. 


iz 


Pierii. Val.Faba. 


vb miferi àfabulo miferi feducite dextras. 
Cyamon uero, ut inquit Gellíus,multifabam íntellíei uoluerunt, peritiores ta^ 
men pro teftículis accípiut,quos íta opertt acfymbolíct Pythagoras appellarit, 
quía cilícet fabae mollitudine fua, & ingenita quadam tumoris effícacia, huma; 
nz genitura uím fugeerant;atcp infuper facillime fint corruptionis, & deniqy te 
ftículis ipfis forma quamf(imillima, Idcírco Empedoclem ueríu illo;nó à fabulo 
edendo, fedà rei uenerez proluuio uoluiffe homínes auertere, quibus ueluti a^ 
nimi erga(tulís liberatipofsimus ingenio expeditiorem nauare operam. 
NEGOTIA PVBLICA DECLINAND ZA. 

Edenim Plutarchus comentario de liberis inftítuendis, Ari(totele fecutus, 

ab(tínendum ex hoc monet à tractandis reru pub.muneribus,quód ín crean 
dís magi(tratibus fabze calculorum uice ufui effent : quem morem plerzeqg ciuí^ 
tates adhucobtínent.R'omani calculis ufi uidentur,ijscsalbis aut nigrís,quori 
niger ín comitio fune(tu fignificabat,ut alis R omuli morti de(tínatus;fed non 
ufu obuenit. Ariftoteles hinc opinatus eftciuiles adminiftrationes à Pythago. 
ra improbatas,utex eíuslibro de Fabis Laértius obferuauit, uíqueadeo omnes 
aliorum dictata fententiascf fuis (tudijs accómodare cotendunt. In Suda colle; 
ctaneís ubí prouerbíum e(t,necy fabas neq;allium comedendum, fuiffe morem 
apudantíquos legitur,ut in iudicijs fabas e(itarent,ne obdormifcerent:id hodie 
Romz ludis te(taceis ad morz tzdíum leniendum,in lupínos aqua maceratos, 


D 


E 


uilíc; per gradus omnesà folís Iudzís in(titoribus uenditatos ,conuerfum eft; ὦ 
Quéduero allium admifcentadagio,notum eft & allia & cape cibum effe mili ' 


tarem,dicteríodg nos admonitos, fi tranquillam agere uitam uelimus, nega bel 
lica necg ciuilía negotía attingenda, 
CASTIMONIA. 
[Be tamen Plutarchus dicta Problematibus alíter ín educatione puerorü 
exponít;facere enim ad caftímoniá leeuminüabftínentíá docet,quód eos quí 
íancte & immaculate uíuere curát,pura & tenuía corpora habere oporteat, [σαι 
mina ueró maxime uires corporís coroborant, V nde inftitutum ut Carna deg, 
quam uítalibus humanis przeíTe ueteres confinxerunt,pulte fabacia & larido fa 
crificaretur, quód eo ciborü genere uíres corporis egregie roborentur.Coftatdg 
calendas lunías ea de caufa Fabarías uulgó uocitatas, quod facrü inftitutu eftà 
lunio Bruto;à quo etíá menfi nomen.Eadem praterea tum ob uentofitaté,tum 
ob pleníoris cuiufdà nutrímenti redundantia, plurima ítidem purgatione índi^ 
get,atcp ita Venere ciere perhibet, Atqui íubet Plato ficad fomnu proficifci corz 
poribus affectis,utnihil (it quod errortanímis perturbationem afferat. Didy 
mus Amphiíarauait primu omníü fabis ab(tínuifTe, quód is uaticinio per fom 
nium uterct; impedíutem aut obturbàát faba (omnia: ex quo etíàa P ythagoricis 
interdictu putat,ait Cicero prímo de Diuínatione;ne faba uefcerentur,qua res 
habet inflatíone maená, ac perinde cibus ís tranquillitatí mentís uera quaren^ 
tís omníno cótraríus eft. Idem Didymusait, fabas corda eoru qui eis uefcantur 
hebetare:fíed ea prímiim de caufa prohibitas à Pythagora fufpicatur,quódlugu 
bres illa liter in earü floribus obferuentur, de quibus fuprà dictu. Quuantuue 
τὸ ad A'gyptios pertínet,deuítabàtillica omnia qug anímá corporí pertínacius 
affigere poffent;néue fenfu uoluptatecg inualefcentibus eam profundius in cor 
pus íimmergeret, ut Porphyriusatte(tat:ídcg operà dabant impenfifsímàa,ut nó 
uitioru tantu effectus,uerü & affectus ipfos radicitus extirparet, Flac eadem de 
cau 


F 


Liber L VIT.: "ν᾿ 4I4 


A: caufa D.Ioannes INazarzus locuftís tantiim & aete(ti melle toto uitae tempore 
nutrítus,eo (fimplici tenuis cibo contentus,ne corpus ipfius craísiorib. pulimen 
τίς pínguefieret, X exquilitarum dapum copía grauaretur; Huiuímodi quippe 
naturz corpora noftra (unt, ut eícís (aperfluis erauía reddantur, cum itacot^ 
pusaggrauatü fuerit,animá quocp ipíam,qua per totu diffufa corpus,eius ten^ 
tatur motibus, identídem onerari feenioremqy fieri necefle e(t. INanqs ut Sam 
monícus poeta dictitare folitus, à comeffationü cruditate uitiato ftomacho re 
Ctosà cerebro feníus auerti manife(tu eft. ΕΠ & Plotini fententía,quiuentrí pez 
nítus obedíunt,periculum effe ne fenticeícat. Sed undenam uerius (ententiá hu 
iufmodicóquiramus,quam à diuínis literis,ubi de craísitudíne animae tam mul 
ta traduntur? Illa nímiru à Deo uerba emanarüt; INO permanebit fpiritus mcus. 
inhomínibusi(tis,quía caro funt.Porro aníma que peccat cra(sior cflicitur,con 
trà uero uirtute attenuari, graciliorcpreddi fertur: uirtus fiquidem. quicquid in. 
eacorporeü u e(t, ab(tergit & perimic,illad fublata íta faece, uelut igne examinata. 
purior cfficitur. Quare Protogenis pictoris contínentià nunquá à fatis laudaue 

B. rís, quí in lalyfo pingendo parce adeo € duriter uitam duxit, ut nó nifi lupinis 
frigida maceratis uictitarít, qui (imul famem fuftinerent & fitim,neqg fenfus ni 
mia dulcedine ob(truerent, Dignus ille quidem propter quem Demetríus Rex 
lalyfum ciuitatem , cümab ea partefola po(Tet Rhodon capere, ne tabulas cre 
maret,non íncenderit ,dumd; pictura parcit, uictorie occafionem amiferit.Inue 
niesapud noftre pictatis proceres, &fabas,& legumina reliqua tantiim aqua ma 
cerata,in contínentíoris uitae ufum fumpta. Extat Eutychíani Pontificis ad Bx 
tícos epiftola, ubilegas, fabas tantüm, & uuas, € quadam huiufcemodiab.A^ 
poftolis inftituta,fuper altare offerri folitas. 


DE CICERE. 


| Equeillud e(t contra hieroglyphicamlegem,(i (i quís uellegumen,uel 
fuo cofonum, pro nomíne ipfo ufurparit, 
NE 1 lentem quippe pro Lentulo,fabam pro Fabio. 

Sang CICER O. 
Es enim idem Cicero, qui cm poculum argenteu Dis effetdícaturus prae 

nomen acnomée líterís fignauit:(ed pro Cíceronis,cicerís figurà infculp(it,ni 
hil uerítus quód iam τὰ cognomenti uerterat ín cauillum,ad grauem ufcgamico 
rum expof(tulationé monentiu, utad ludibriu euítandü aliud fibi cognomé ad 
fcilceret,quod nunqu& impetrare potuerüt.Cur enim ipfeleguminis honorati, 
maximedj utilis nuncupatione abhorreret,quod honefti(simis familijs olim et 
fet fum ma cum aude datum,ut quiícp fcilicet aliquod optime genus fereret? ita 
Pifo,Lentulus;Fabius uocabatur. 

RONSMGUGQMAVOMCPISIISATS: 

e qui per cicerísimaginem rerum indicent perennítate,fiquide cíceri tan^ 


9 
tirm nullae beftiolae in horreis innafcuntur. quín etíi ad oleru incolumítate 


excogítatu fit cícerem unà feri, propterea quód erucas eum arcere experímento 
compertum eft. ARIES. 
W^ wr code uero fimilitudine pro arietino capite ponit, cui fere nihil fimilius 
uideas, fiue eius pecoris rictum, fiue tortuofam ín co cornuum reciproca 
tionem cotemplere : unde optímo eius generi nomen ctiamarictino, ut Plínius 
tradit;iddp religio peruigilio folita e(t adhibere, 
mt 


Dierii Val. Arundo. 


MVNIFICENTIA. 
Toe & inter Romanz munificentiz partís cicerum largitionem ab /Edi, 
libus populo erogatam, cuius rei mentionem apud Ciceronem ínuenias, ubi 

Quazítores magnificentius facere potuiffe dicit,fi quantum in cicere expenfum 
e(t, inalijs,quze rempublicam adiuuarent,infumptum eílet, V nde Horatius de 
larcítíionibus ambitiofis: 

In cicere atq, faba bona tu perdasi, lupimis, 

Laetus yt in viis rg ere,aut eneus vt Hes 

Nudus agrisnudus nummis tnfane patevnas. : 
Quanquam rem omnem alíj referuntad fuffragía, quz per leeumina ferrentur. 
In Florentína ciuitate, utpote antiquifsíma Romanorü colonía, utrunqg obfer" 
uauí, fabís quippe ferri (uffraoía,& fe(to D. Pracurforís díe, quí apud eos ma^ 
xime omníum fanctus atque uenerabilis eft, cíceres à popularibus in filiquis 
fuis publice totaurbe perfunduntur,ut omnibus efitare uolentibus ufui (int. 


DE ARVNDINE. 


«9 D papyrüraddere libuitarundinem, propterea quód maximá cum 
LA WeI| eaoriginis habet fimilitudine:utraqs em paluftris eft terrenocgau^ 
E 4| det pluríimülimofo,multascj &uarias afferüt mortalibus utilitates, 
Ei 9s LITER ZA. 


Ἷ 


ς Vntuero pluresarundinis fpecies, ac perinde díuerfa fignificata : (ed quem 
admodum iuncus líteras fignificabat, propterea quod apud AEgyptios eo 
uterentur in Ícribendo,ita calamorum fafciculus,quibus nos utímur,cadem τὰν 
tioneliteras indicat:utapud Per(íium, 

In manus charta nodofaá, venit arundo. 


SAGIT T &. 


: A L'ijcalamifuntlongioribus internodijs,leuore;proceritate,rectitudine,& 
Ja l (oliditate prae(tantes:per hos fagittas innui,ob ufum,quem hís cóficiendis 
preebent;poétarum ferz omnium te(tímonijs comprobatur. 


RESIPISCENS. 


V oniam ucro ex latioribus arundínibus fiftulae plurímüm fieri confuerüt, 
(ra alíquot cera compactis, Αἰ eyptij facerdotes fiftulze conditione confi 
derata,per eam homíné mente olím capti, poítmodü ramen & mente & ratione 
adeptu,quícg uíte fue modu impofuiflet,fienificabant:ínanis enim arundo men 
tis identidem uanitate indicat,uerüm ubi iuncta fj piritudpanimata concentu har 
moniícís numeris reddere cccperít, rationis fe quodammodo partícipem effectá 
oftendit, Ad hxc, tanta illí uís, ut furibundum homine compofita modulatío^ 
ne pofsítín meliorem (edatioremdg mente reftituere, cuius exemplum reià P y^ 
thagora edítum in omniu íam ore uerfatur: neggalía de cauía Mercurio adícuL 
pebatur, quem etíam harmonia ínuentorem fuiffe tradunt, nifi quod propriu 
eft caduceatorís munus, ín díuerfum abeuntes animos, atq; dífonas uolunta; 
tes,ad concordíam X concentum reuocare, 


FRAGILITA S. 
A Lioquiarüdo humane fragilitatis indíciu habebat , Híncillud apud Efaia, 


Arundíne quaffatam nó confrínges, quà fententia acutifsimus Scotus ita 
dilu^ 


Liber L V IL. De e 


A dilucidat,utex eo debere nos miferatione profequi peccatores admoneat.Interz 
dum Sauxílium infirmu, Efaías:C)uid confidis in baculo ifto arundíneo Ay 
ptíoccui fi quis íncubuerit, conquaffabitur,& perforabít manum eius, 

CALAMITAS. 

Ev eiufdem calamitatís fignificato illud etíam deducitur, ut per ἀταξίας 
proftratasdg arundiínes, zerumnze,damna,iacturz,& qua miferís mortali 
bus accidunt mala fignificentur,uocabulo inde etíam apud Latínos facto;uthu 

iuímodi incommoda calamitates appellentur. 

INANIT A S. 

My dgasibsimum uero illud e(t, perarundínem inane aliquid fienificare : cu^ 
V iusreicauía magis re ipía patet, quàm uerbis explicare necefle fit. Illud mi^ 
nime pretereundum;quoód arundo in Affertoris noftri pro Rege falutati manu 
tradíta,myf(teríu fuít uani fragilíscs (ceptri;fuper quod Gientes omnes prius in^ 
nitebantur,de quo Efaías x x x v 1.Ezech. x x 1x. Regum 1111.18.confideba; 
mus enim inarundínca uírga, uel Αἰ eypti;uel Babylonis, uel cuiufcucg alterius 

B. principatus, quí Deo contraria fentíret, Eum igitur calamum [εἴτις de manibus 
noftris accepit,ut de illo tríumphás, pro uano & inani, infirmo fragilicg bacillo, 
ualidifsimu firmifsímum«qgs nobis fceptrum compararet. Idem Affertor nofter 
ad inanitatem huíu(modi refpexit, ubi dixit : Nunquid fpectatü exíui(tís arun^ 
dinem uentoagitatam?Pfalmo L X V 1 1 I. legas: Extimulaferas ex arundíneto: 
feras aiunt interpretes, leones intelligendum, propterea quoódapud lobenlegi 
tur,íub omniarbore dormire leonem, iuxta quà denfent arundineta: effecleo^ 
nes illos rugientes;hoc e(t,daemones,qui cubile fibi fternut in arundíneto:quip 
pe inter eos homines demonem habítare,qui leues ínanesdy fint, atc etíam (te^ 
riles,quos ícilícet ín petra firmare nequeas;utpote qui uento uelleuifsíimo expo 
fiti,cotínuó huc& illucagitentur diísipenturds. Ded eadem iínftabilitate dictu 
Pfíalmoaltero fupra L X X X. Vtarundinem uento expofitam. 

MENSVR A. 
p nummo argenteo C.Vlamilij;ab una facie Mercuríus cü pileo & caduceo, 
abaltera Mamilius ipfe cnarundíne & cane , quíà pedibus illiallatrat. Supra 
canem íterz,L I. MEZ N.quz omnía magí(tratu eius indícant,qui limitibus 

C metandis praefectus fuerit, Arundo ením propter internodía,quae modo pedir, 
modo palmorum fpeciem prae e quandam refert,men(ura fignum habetur.Ca 
nís fidei, quam prae(tare debet ís, qui eiu(modi negotio pracficíatur. Età tergo 
Mlercuríus concordiam oftendit, quce ex ipfalimitatione fubfequi debeat. De 
arundíneid ínfuper anímaduertendu e(t, ín hanc ας diem aliquot Italíz locís 
ulitatifsimam meníuram pedum circiter fenum uulgo Cannam uociítari. Id e 
tíam anímaduertas inlíterís nummo ímpreísis, M EZ N. ubifigura a" eracczlí 
ter, pro T A pofita eft. 

: SVRDITA S. 
e qui furditatem oftendi uelint perarundinís pannículam illam denfam, 
oblongam,teretem,grauem,uillo uti fericeo praditam, ac arctifsime coftipa 
tam:eíus ením flos,(iue potíus floccus,(i aure intraueriít,exurdat;ideoqp pleriíqg 
locís íardones uocitantur.Lanugines eas Latíni pollulas appella 
runt;ex quibus (trata fierí confueucrunt,fed quae 
nihilo fecius auribus noceant, 


gr T 


Picrii Val. Sinapi. 
DE SINAPI. 

£x] Ediam quid fibiSinapis uelitinfpiciamus:quanquá, ut tierü fatear, 
S S eram partem hanc prztermiffurus, qua(i fuperfluam : quía poftquá 
$22) sy fuper Bínapi ea collegeram que noftra przcftare poterat imbecillitas, 

4 -J uenit in mente mihi uidere, fi quíd theologi noftri, prater, quos fe^ 
quimur,CGirzcos,ea fuper philofophati effent, cum ecce primo atcp fecundo fta; 
um fermone,qui Ambrofio attribuuntur, comperi,&copiofe & erudite, utile fa 
lutiferücgex finapi condímentu effe confectu: quod quidem fiue Ambrofij fit, 
fiue cuiufquaalterius, dubitare cccpi meum hoc,extáte illo, & fatuu & infipidu 
fortc omnibus apparituru, Poftea ciim me collegiffem,& alia me condiendi ra 
tíone ufum animaduertiíIem, multasc;in domo Domini manfiones efTe recor^ 
darer, & nullius generis uaía in ea e(Te, quae nonalicui apta ufui effent, refumpfi 
animü,porrigente mihi manu Origene,& pudenter, ut decebat, uiridía haec ín; 
ereífus;alia quaedam fuper Sínapi,quz Papyro tuo,Clarifsíme Beccadelle,fub. 
iunoeres, tanquam fpícilegus ín unum eundemdj manipulum congefta collipa 
ui. δ illud premoncbo,finapin ab A eyptijs pofitam me nó inueniffe. Sacras 
uero noftrorumlíteras, Girecorumdg ueterum monumenta habere multa,quze 
noftra ex eo locupletare poffunt hieroglyphica. Qyuare non temer? fecifle uifus 
fuero,(i huius quocp gramínís fignificationes explicuero, 


FOECVNDITAS. 


ε΄. auteius eft (ienificatü, utex tenuíadmodü principio laetifsimae 
fit feracitatis indicium , V nde illud Affertoris no(tri di&tum,Si quis habeat 
fidem quantum e(t finapís granum unum, íuffu illius montes transferri, eadg 
omnia fieri, quze nullius conatu ímaginationéue effici poffe uideantur. Exiguu 
e(t enim finapis femen, δ pufillo illud corpore fcribit Athenaeus: id tamen fce 
cunda terre demandatum, quam diligens & laboriofus agricola poliuerit, om^ 
nium olerum maximum euadit, demum«dfabit ín arborem uel uolucribus futi 
nendís idoneam. Talís quippe fcecunditas rerum ex antiquae theologíae no(trze 
lectione feracifsime prouenit,cuius quidem femina prímoafpectu pufilla admo 
dum uidentur, uerü ubià perito agricola fata fuerint, in immenfum coalefcunt, 
augenturdj inarborem , ín ramos, & ín uírgulta undequacy prorumpentía, ín 
quibus aues cceli congregentur, ut in facris habetur inftitutionibus . Aues igi 
tur, hoceft, difputatores, quod interpretatur Adamantíus, quippe Rhetores, 
qui uelutaues cceli leuibus pennís, uerborum duntaxat elegantium nitore fre 
tídifciplinarum excelfa prius fectari, & ardua quz qs appetere uidebantur.Pen 
nata enim Homero uerba, Et per bracteatas argento columbze pennas, fermo: 
nes Dei Theologiaiunt intelligendos . Huiufmodi igitur Rhetorumalites,fi/ 
mulacnof(tram in finapíninciderint, ipfis denicgrationibus,& rei ipfius uerita^ 
teallectz, non ingratam (ibi fedem in ea delegerunt, Ex cuius quidem ramís no 
admodum delícate frondefcentibus, αἱ tamen fua confiftentibus, nullus forte 
loquendi decor,fed optímae uitze tantüm ratío, quz fola firappetenda, decerpi^ 
tur. Quanquam Hefychius auesloco hoc Euangelíco accipi contendit pro ho^ 
minibus cotemplatíoni deditis,qui fi terrena aliqua tractare neceffe habuerínt, 
hocefít,fi fuper (inapis ramo quiefcere contígerit,pauló poft tamen 
uolatu repetíto,non ignauiter ín fublime 
tollantur, 


E 


INTEL 


E 


E; 


Liber L VII. 416 


INTELUEGU'VS?EFEFCATCI A. 

INdicat ueró femen ipfum(ut nos quoc de puteo noftro aliquid hauríamus?) 
loissins altifsimi intellectus efficaciam,que fub exili ac propémodü contem» . 
ptibili femine lectionis,ut multi putant,etiam fatuzedelitefcebat, INam fimulae 
femen id orííngeftum eft;ac mandi cceptü , acutifsimi ui faporís os omneíncen^ 
dit, omnemdreliquoru εἰδότα fatuítatem temperat, condímentücd; omne, cui 
admíxtü fuerit,mirífice cómendat,comanducatum pítuità capitis purgat;percg 
cs cgerít.Sícfacralectío grauedine intellectus emendat, abíteroitds, ut purífica 
tus per os,quíppe per doctoru uerba; díuína pofsit myftería degu(tare.NNam,;ut 
aítHloratius, ^ Nemo adeoferus efl, vt nom miteCere pofiit, 

St modo culture patientem commodet aurem. 
Sed quid indigemus Horatio? cüm Dominus nofter dicat, Scrutamini fcríptu: 
ras;quas ne fattidiamus,utpote quae nonnullis guftu afperiores uideantur(fue^ 
runtením qui dicerent, durus e(t hic fermo) (inapis huius condiment efficiet, 
Atlachrymas cíet;quod illi obijcit Poéta quidam, dicens: 
Sed lace[enti fletum factura fimapi:. 
Sed ὃ dulces lachrymas;nulla falfuginis amaritudine uitíatas, O amceni(simá Iz 
chrymarum uallem, ὁ íucundas, ὃ amabiles, Ó femper appetendas lachrymas, fi 
quis íta fit felix, utlectulu ubiqsfuum lachrymis irroret, eas in(tar panís ducat, 
& ad furrectae Crucis cofpectum,confixicp in ea Seruatoris noftri lachrymulam 
faltem unam aliquam exprefferit, quam uideat Dominus erumpentem , Quíd 
uero fi uberiores fuerint, & donec omnis totíus corporís inareícat humor, ema^ 
nare nó definat?Qyuícungenim íta feminarit ín lachrymis, letifsima fruge ρον 
modum eft ín exultatione demeffurus, At inde nomen (inapís habet,quód olfa 
tu lumínibus offíciat , Nam etymon illi 72 2 oi; c ὥπας, ut medicorü tradit 
difciplina. Vnde acrem & incómodam eius naturá íncefsit Circus Athenzeus, 
Facolus id infeftu oculís,& perniciofum:noftru, quod ex agro Domini colligi 
mus,cor ín primis exhilarat,cerebru illu(trat;oculos aperit, ut uideát ficut Agar 
fontem aqua uíuze:paulatim lenít, & ad ambroftj ueredp cccleftís cibi ouftü red 
ditidoneu : faucitrafperítatem emollír,ut nullius unquá uuz afficiatur incomo 
do.Prodeft etíam fine ficu adhibiti auribus, ut illa angelicae etiam fiant harmo 
niz capaces. Alopecías emendat, omnem pruritu extinguit, ut nullo prorfus 
uitío contamínatu corpus offerre Deo properemus. Contralepras ínungitur, 
Quid ením alíud lepra ín (acrís monumentis,quàmuitiorü fordes,malzecg cone 
fuetudínís contagiones? 
FIRMITAS DOCTRINKX. 

Vidautem illud, quód (emel (atum difficulter extirpari poteft? INam femi 
Q na fimulac decidere, haud ita multó poft & uírent, & feracifsime pullulant: 
unde doctrínz (tabilitatem,& propagatione ex eo poffumus interpretari. [Nam 
quifemel noftrae huíus finapis fuauitatem guftare cccperit,ab eanunquam am 
plius,tanquam Vly(sis comites à loto;auelli poterit. Pullulabit ín corde quoti 
die caulis amceniísimus, totacp fpiritus conceptacula femínibus his confarcien^ 
tur,neg hunc proculcabítIupus;aut urfus,aut rugiens leo:non effrznís equus, 
non taurus ferox, non dolofa uulpes in pabulum abfumet : non fríeus aduret, 
non zítus deficcabit, nonaratrü deníqs contundet: uirebit ín díes magis, X ad 

procellas € conculcatíones omnium tanquam iníuperabile 
crocum Lzetíus proueniet, 


Ζ2 A 


Pierii. Val. Sinapi. 
ESOGPIE RIG)EJESIA*C SEE OS 
A D hzc inapis expergefactum ac mínime fomno grauatum fignificat intel 
lectum: fiquidem terre(tris illa contra lethargos,deraío prius capite,illini/ 
tur.INof(ter híc (inapifmus derafo circumcifodg cordi cotra huiuímodi morbum 
admouctur.Quíd enimalíudlethareus e(t, nifi íomnus ínexpugnabilis? Atqui 
quotidie ut uigilemus, ut Deo precesallegemus, fuaui huius noftrí pungimur 
acrimonia. Guftu cius (címus quando hora eft de fomno (urgere;ne grauati eo, 
longa (cilicet defidía índormientes, obtorpeamus ignauiter. INon galli cantu, 
non aris tínnuli (irepítu, non ullíus ortu fiderís indigemus, ut mane, fed plane 
manc excitati corpus ftrato corripiamus;atqg της, δ in dies,fepties laudes Deo 
concínamus, 

SVBLIMIVM APPETITOR. 

V id uero quód per finapis ramufculum, quem quis ore decerpat, mentem 
Qa cogitationem in fublíme fefe attollentem accipimus?propter pracfentaz 
neam excitandi uirtutem, quam ín eo femine Pythagoras maxime omnium ad; 
mirabatur, quí uix illius terre(trís folíadegu(tauerat, praecipuo tamen unum 
illud amore profequebatur, quód uim eíus in fublime ferri confpiciebat, perínz 
de ac fi ín ccelu níteretur,cüm per nares ín cerebru penetraret, omníag; hinc pur 
eatiora, & ad uifum mentis uegetíora fieriafIeueraret. Maxime ítacp (tudendu, 
utcibos omnes olerís huíus íntínguamus pulmentarío, cüm praíertim modi^ 
co eius in ollà iniecto,leeumíina omnía, ut Democritus ait, facillime decoquanz 
tur. Agiteigitur, agite ferculis omnibus, tam zeftate quàm hyeme, tam mane 
quàm uelperi, uel grana, uel fuccum eius admiíceamus . V tuntur hoc libenter 
probi omnes;hoc Pontificijs ccenís adhibuitafsidue Clemens v 11.INullaenim 
unquam ucl publíca uel priuata ccena eftab eo inftituta, quin noftra huius fina 
pisagrícolz politoresqg plenis ad(tarent calathifcis: iucundumqp inter eos certa 
men oríretur, quís corum id melius uel ferere, uel condire didiciffet. Idem noz 
bis faciundum, ut nofter exemplum nobis Pontifex dedit, utita nos neqg fa 
mes occupet,neqy fitis etíam mole(tet:fupra enim nectar, fupra omnem,quod 2 
iunt, ambrofiam cibus hic, & melle & fauo fuauior, mortalibus ad uitam eft o^ 
mnibus profuturus, 


ERANCISCO FANTONO BIDIZOIENSI 
MEDICO SALODIANO, DE IIS QV€ PER C£PE ET HOR 


tenfia quzdam alía fignificantur 
EX SACR DS "AEG YTP'TTO R'VM' T TTERI S, 
PIERIVS VALERIANVS 


] Cantum vifarus [r, Fantone dotlifsime, fuper apophoreto nostro, non. [um ne- 
fcius,quippe qui odoratifsima feawifamad, citria, Salodiana fcilicet, quibusmu[- 
| quam preciofrora na[cuntur ἃ te domo acceperim:ego contra Cepe, aliumq tam 
| olida, tam infuauia tibi co 2Ytedico Salodiano ses cogitarim, reliquoruq 
olerum corbes, quorum tu tlic vel hortos integros yno a[[e comparare pofus. Sed quid | jacias?na 
eadem funt ommbus ingenta.. Attamen [i quanti h«c, qualiacuna, Jemt,miln Heterimt noueris, 
forte mon ita vilia effe dona estimabis Non enim. celo noftro bacna[cuntur, (éd ex Aegypto 
intima hucufi, magno portorto trasferuntur. Nea, fperandum ve hic fata his [nmilta vena[can- 
tier, quia talia funt, vt im alieno folo fémima corrumpantur, vel ommino degenerent. αὐ 
malo 


E: 


Liber 1. V HT. 417 


A malo ego nostratia, fapores quorum e cognouimus, c quibus apta condimentis [mmt toties ex-- 
pertifumus.Sed vide me fallaris priufquam nostrorum experimentu factas. «eminerts egy 
pu» olim ez dothrina, c ingenio plurimu claruifje, ned, temere ex tota (racta viros fummos 
doclrine nomine ad eos tranfmea]]e, cium tamen. cape tanti facerent vt id numinisloco colue 
rint:quod a tamcelebri natione fatum nos minime ridiculum exiftimare debeamus.Utcuna, 
aute ne bic totam comentari rationem alieno locoexplicandam fufcipia,ex Τρ ommia loco [um 
videnda tibi propofiti,quoru multa licet antiquitate am ob[oleuevint. folent tamen vel eruditis 
aliqua afferre dele&attone,que veteres quomodocund, tradiderint, propterea quod exquilrio- 
ribus iuniorum inuentis magis ex comparatione gaudere con[uerimus. 


C AE P E. 


ΠΗ] Lera igitur & fagmínea quedam collecturus; ordiarà Ceepe;propte 
à Wl rea,quod inter herbarum,bulborum,caudicum,furculorumdy gene 
J| ramemoriam fibi prímam cepeapud AEgyptios uendicauit: quin e 

zi| tiam inter hortenfiacorum numina principatum prorfus obtinuit, 

I21V5,N S5À: 
E: enim totalunarís eft: cumdj nullumapud nationem eam numen uefanío 
recultu habítum fuerit quàm Luna ipfa, in unius Lunz honorem cepe coz 
luerunt.INam ut taceam quód ea diffecta multiplicem Luna ipfius effigiem, & 
quas Greci φάσφς nuncupát,omnes o(tentat,fiue ea curuata in cornua, fiue equa 
portione díuifa,fiue protuberet, (iue quotidiana facie uaría finuctjnuncimmen^ 
fa (itorbe pleno,ac repente nulla. Habet autem cepe hoc peculiare, quod Plutar 
chus quarto in Hefiodum comentario tradit, ut reuírefcat & congerminet dece 
dente paulatimd; deficiente Luna, contràautem inareícat;adolefcente,quafi íp^ 
faproalimento corpus exponat fuum.Q)uamuis rem longe alíteracceperint Pe 
lu(iotac,quíi cepe profanum adeó exi(timarint, ut cibum cíus pollutu efle credi 
derínt, ídeocp menfis inferri uetuerint,propterea quod lolum olerü omniu cori 
tra Lunzauctaatq; damna uices minuendi & augendi habeat cótrarías, δά 
ueroó cibus tam acrís tamcj uehemens in menfarü etíam delicias uenerit, Socra7 
tesapud Xenophonté philofophoru fympofio;bellatoru uíres acríter eam exci^ 
C tare dícit,& eius εἴα uíno comendationemaugeri,ibidem legas. Laudat eas eti 
quifquis illee(t Apitius,quodad omnia codimenta optima fit & idonea, CQ) uan 
quá Morus ille Florentínus, cognomento Nobilis, para(itorit omnium, quot 
funt,quotdpfuerunt,.fe(tiuifsimus, ciim czpas Pontificijs Leonis X. ccenisaui 
dius appeti,trucidarícpindieni(sime ferret, afpera declamatione contra olerís e^ 
iuímodi e(itatione inuehi folitus e(t,impios,impuros,inte(tabiles cos omnes di 
ctitare atcp reprehedere,qui humanu corpus tam puro elementorü cádore mun 
ditíac compactiab optimo maximo numíne, dignitate, faciecp (ibi perdp fimi 
li fabrefactu, quod ide ipfe reru opifex fpirituafflaffet (uo,flàmeiscy (tellaru ícin 
tillis anímaffet,ifti per purcifsimu ceparuallij'ue cibu, maleolenti € ufqueadeo 
fccetido putore coótamínare, fce tam fordida,tam profana polluere,ipfius demu 
fanctiorís animalís anima reddere dijs homínibuscg abominabilem cóoniterent, 
| PROFANVM. ἷ 

SE utad Αἰ gyptiaca no(tra reuertamur;alía infuper affert caufa,cur profanü 
hocapudalíquos olus haberet:fed ea fabulofaj;atq; ex uulgo fumpta,forfitan 
à calüniatorib,ineius getis irrifioné excogitata, Aiütem cepis ideo nó uefci gy 


Pierii. Val. Allium,& Rapum. 


ptíos, quia Dictys Ifidis alumnus, dum has ín INili rípaenatas auellereconare- D 
tur, inamnem decídiffet, extínctuscp hacínde (it memoría colí cceptus, ut olus 
id,quaf(i necis patratze caufa,profanum haberetur. Alij rem in religione conuerz 
tére,quoód numen ultione ea fefe improfanabile efTe coómon(rarit. 
LACH.RYM X. 

qo non omiferím, apud quofdam cepelachrymarum hieroglyphicum fuifTe, 

eacp de caufa imperatum effeà Biante philofopho Alyatti R egi eum ad amici^ 
ti fug fructum amice beneuoledsaccerfentí,utcape ucíceretur.lta ením tetrícu 
εἴας philofophi dictü ferunt: $3 ἀλυώῆκ MU κρόμμνα i idis. [Nam quód carpe ocuz 
losacriter mordeát,lachrymasq uel fola cótrectatione cícant, omnibus explora 
tum:apted Columella lachrymofam eam uocat.lam & Dionyfius apud Arifto 
phanem ínterrogatus,cur ita fleret,czepe olfacere fe refpondit, & ea de caufa κρόμν 
pvoxs Cirzecis dicitur; ὅτι κόρας uid Thr ἐοϑιόντωκυ, quod comedentes iubeat oculorum 
pupillas occludere. Dantur ueró remedio contra calígíné oculorum, quod eam 
uel olfactu purgent. 

PER INIMICITIAS ILLVSTRATVS. E 
SU uero uelit quempíam indicare,qui ex inimicorum obtrectationibus & 
iniuríjscreuerit,longedp illuftrioratqs potentior euaferit,quo adueríaría ma 

gis uis ín eum incubuerit, pro híeroglyphico furculum rofa: flore praeditum, e 
mergentem é cepe Bigurabit. Experimento fiquidem comprobatu e(t,rofas uio 
lascp iuxta cepe uclallium fatas, fragrantiores fieri: ita unius fcctore adalteríus 
beneuolentià conferre. Tangitrem Plutarchus, ubica recenfet cómoda & utili 
tates, quas confequi poffumus ex fuíceptis inimicitijs: Reri quippe nos uieilanz 
tiores ad αἰτία declinanda,& ad uirtute capeffendam ardentiores atqzín his om 
nibus maiori conatu laborare, ut qua ueram gloríam paritura fint omni (tudío 
folicítudined; complectamur, ; 


ALLIVM. MILITIA. 


1 [Num tantüm ex allo hieroglyphicum inueni, ut períd militíam inz 
/- tellíigamus, propterea quód &allium & cxpe cibum efle militarem 
τ con(tat. Atq hinc ρτοιετδία ἀρια Sudam, necpallium, ne fabas εἴ 
s | tandas,ijs qui tranquillum fibi uite (tatum propofuere: per fummo» F 
tum allium, bellíca negotía dímíttenda: per fabas, cíuilia non attíngenda, quz 
latíus ín Fabz comentario explicuimus. Sed quodad militarem cibum attinet, 
Axi(tophanes,Equitibus, milites memorat, quí coémptis allíjs & capís naues 
infcendiffent. Et chorus ííam antea Alantopolam incítins dixerat, V rinalliatus 
ftrenue magís pugnes , Neqgrem tantüm bellicam adíuuat allium, fed rufticae 
ctíam opem affert.Siquidem,;ut Africanusait,oleum ín quo allium contrítu fue 
rit, míre prodeft uitibus eo obunctis, ne pedículos gignant: & abíqg oleo trítu 
oblitumcdpanborum truncis,ne ab erucis infe(tentur,opitulatur. 


RAPVM. SL. 


&9] Pud Αἰ σγρείος facerdotes ueluti cepe Lunze, íta rapum Solís erat 
ΥΕῚ hieroglyphicü, numinibuscpalterum & alterum fuis dedicabantur: 
EJ corpus ením rapi folidu, ímmutabile Solis effigiem refert: ueluti cae 
23i ρα», τί dicebamus, multíplicitas illa tam multiformis tunícarü, L u^ 


tates oftendit, Saneautores funt rapum Σ plumbo dicatum olim fuiffe 
in tem^ 


I 
ὩΣ 


na uarie 


τωρ ἘΝΎΠ: 418 


A intemplo Apollinis Delphici,quod Phoebei corporis foliditatem oftenderet. 


FVNGVS. 


T fungus nefcio quid fapít hieroglyphicu,qui tametfiapud J ογρτίος, 

ye quos fequimur,nufquam apparcet,apud Girecos tamen & Latínos non 

illepido celebratur fignificato. 
RIBBENUEEB QWVID-BEEJENSPERATOCEACTYM. 

Am íd przcipuum fuit,e(icj adhucapud omnes hieroglyphicum fungi,ut 
^* quotiens nouíaliquid prater expectatíonem repente factu apparuerit, fun 
um 14 dictitemus.Poétas quippe fungínos,oratores,hi(torícos, philofophos, 

pue ae uníus trídui (tudio autoritate indeptos,& que pluríma fub Leo 
ne X, P. M.miracula uídímus,nocteuna pra'iantes aliquot, tanquá in Parnafo 
fomníaffent,haberi cccptos,eoc proceffum temeríratís,ut ex fjs nonulli milites 
ctíá fibi compararínt,quí non applaudentibus mortem minitarentur, 

Lt rerum natura parens niledere magnum, 

B ἵν pehandum, folet longo niji tempore adultum. 

Jpfa etiam matora finos animalia partus 

ἡ diu geslare:decem bos Luca per annos 

Parturitgngentem prolem pariuramitens, 

Dentis ebur, decora ampla virum, decora ampla Deorum. 
Sedutadfunginos reuertamur, prouerbiu eft, quod de re (ubítaria & infperata 
fertur ín primís, nocte una fungum nafci. Q)uareapud Díonem legas, Traiani 
uita,fungü quendam magnu ín D'ecebalis ca(trís à barbaris circumlatu, Latínís 
etíam literis infcriptu. Literas non ponítauror,fed ex ijs qua fubfecuta funt,ma 
nifefte percipitur,admonitionis aliquid id fui(fe, cauendu fcilicet Traiano, ne fe 
tantís tamdj ferocibus copijs cómitterct: repente ením orírí folere, quod nemo 
unus unquam expectaflec. uod ut exiftimem id admonet,quód ín eo exercítu 
uociferationes etia exaudiebanturà Buris precipue, atqzalijs gentibus cum Ro 
maniís focietate coniunctis, Traíanumad pacem hortantibus, & ut faluís rebus 
retro domum abiretadmonentibus. 

Ὁ ΒἙΒΑΥΥΙΤΑ “5. 
Pud Plautum, Bacchidibus, fungus fatuitatis, & (tupidze admodum cre 
dulitatís hieroglyphicum eft, 
"eon mefuillefungum;vt illi crederem? 
Quod quidem fignificat INicobolus eadem fabula manifeftíus declarat, dum 
feomnes quícunq; ubíubi (unt, qui fuere, quic futuri funt pofthac ftultí, ftoli 
di,fatui, fungi; bardí, buccones, blenni, anteire longe ftultitía & indoctis mori^ 
bus profitetur.Et príus dere níhilí Chryfalus: 
anti eslquanti estfungus putridus. ; 


BUE CVCOWRBIT X. 


V'curbítamapud Αἰ gyptíos non ínueni ín fuas literas recepta, apud 
alios tamen ín hoc genere miníme przeterítam, 


ZW 


qo PS 


Y ΤῸΝ ὌΡΕΟΣ ΝΑΥ͂Ν ΕΟ ἢ 
Ei Am apud Onírocritas cucurbita Ípes ínanes pravfaeit, utpote 


qua cüm uentrícoíam admodum fpeciem pra fe ferat, multumd identidem nu 


Pierii Val. Cucurbita, Papauer. 


trimenti pollícerí uideatur,illud tamen & tenue;& nifi condiímentoaliquo iuue D 
cur,cgregié fatuum eft, 
SALVBRIT AS. 
NE tamen cucurbitz fautores defunt, ut qui pro falubritate poni eam con^ 
tendüt,anía,ut puto,capta ex prouerbío;ieNexsiti ὑγισερθ', quod ex Epichar 
mo fumptum memorat Athenzus, O18. 


DE PAPAVERE 


Apauer nonnulli ínter fegetes enumerant, propterea quód Maro id Ce 
A reale dixerit:quafinon & olera, & edulia omnía terra naícentia, Cereris 
72! effe muneracognofcánt, Ab hacigit parte fignificata eius exordiemur, 
ife gg RSS 
mn quidem Cererem; atqueadeo terram omnem humano comercio ha 
bitatami, hieroglyphico fuo referebat: neq; quidem hoc una tantüm de cau^ 
fa:orbicularís enim figura eius perindeacterre, protuberat undecungz,conualli 
bus quibuídam ueluti fub(identíbusmontium quodammodo iueorumd fpe, E 
cie.locorumq; reductoru effigie:interiora denicpfolliculis quibufdam diftincta 
gerít,uelutí etíam nationes homínum δέ fluuijs,& montibus, & urbibus difper 
tiuntur.Innumera prater hzc includit femina,eft & hoc terre benigne propríu, 
INeq; quídem hoc cibu, nífi concutiatur,obtundatur,& uentiletur,emittit;neqg 
terra, nii exaretur,farríatur,uertatur,obteratur, multíscp modís excutiaturagí 
teturcg,quicquam proficit. à 


IVSSTUICI^I'A. ) 
D uero receptacula zequis inter fe ínteruallis dí forecata,iuftítiam,acle 
-gumlatíonem, quz Cereriattribuuntur in primís, hieroglyphice common 
(trat;eacp de cauía dea ipfa & leoifera,& iu(títia autor appellata eft:fiue,ut arbi^ 
trantur quida, propterea quód fementía penes fe depofita magno cum fccnore 
reddere confuerit.Sane Virgilius & hís & quz fuperius dícta funt confideraris, 
nó immerító Cereale papauer appellauit. Sunt qui nihil, quod ad eruditionem 
faciat;inue(tígantes, Cereale papauerà Poétadictum autument,quód Cererem 
in Proferpína filia conquirenda cibos fibiex papauere confeciffe tradant, quafi 
per omnium ea fueritínue(tiganda;quae mera funt nugae. F 
ν ΕΝ 9» 
συ ἢ Sicyoníos V'enus, utautor eft Paufanias, cum papauere in altera ex 
manibus contento figurabatur,quod dubío proculad feminij copiam refe 
rendum eft, Nam quantum ad amorem pertinet, inalrera manu malum habe 
batur, quo de cómentarío fuo dictum . Erat ueró eius deze ftatuaauro eboredg 
fabrefacta , in fummo cuius uertice poculum in(idebat: quod hieroglyphicum 
εὸ fpectat, quod marítü Cirzeci, uel dícere uelímus amatorem, potionis nomíne 
nuncupabant, τούσις ením utríufqs nomen,& 9" Platoniamor. 
A M. O R. 
IN rum autem papauer florens amoris indicium habeturapudfortilecos, 
cuíus quidem folium qui amoris periculum facere uolunt, pugno fuperpo 
nunt, alteracppaflfa manu illudallidentes,ex crepitu conijcíut quod quazrebant, 
Explorant enim an amantes redamentur: nam quo clamofius infonuetit, co fe 
magis amarí putant:quod (i fonus oblanguerít, contemptui fe habitos arbitran 
tur:cuius rei tum alibf;tum eoloco meminit Theocritus: | 
M 


Α 


Β 


Liber ΝΠ. 419 


$t τὸ τελίφίλον ποτὶ ufi" σλατάγησων ἀλλ᾽ αὕτως ἁπαλῷ ποτὶ me Xe υζαμαραύϑα. 
Quoduno dicí ροτείξ ueríu: INecfapercul]o crepuere papauera puno. 
GECONTISE S: 


Hymn uero generis hieroglyphicu pra fe ferre uidetur, non ex ἥβ tantum 
que fuperius de granorü diffepimetís dictafunt,fed ex eo ctía coftat, quod 
compitalibus,que in compítís Larz, (iue Larundac,uel Manie L'arum matri fie 
bant,humana capíta facrificabant, Sed Iunius Brutus conful facrificij genus ab^ 
omínabile &abhorrendum, fuppofitís puerorum loco, allij papauerísqp capiti 
bus,celebrandum inftituit. 
G AT'ET.A. 

ἘΣ ením illud haud obícurum papaueris fienificatum,ut omnino capitis híe 

roglyphicum habeatur, adeo nullus olerü fcetus infigniore capítis honore 
confpicuus eft; fort ua(tíor fructus cínarg,fed aut fpinaru,aut inregumentoru, 
quibus confertím circumuallatur, afperitate horridior, cüm papauerís & lauo^ 
re delícatus, & Regía corona redímitus, maieftatem quandà pra fe ferat, lam & 
apud ínterpretes Theocriti uxoxs λέγεται ἡ κεφαλή. Sed mihi uideturlocus potius 
ex hiftoría defumptus,ubi Tarquinius cognomento Superbus per hortu inam 
bulans,nullo refponfo dato εἰ nuncio quem Sextus eius filius,quid fibi agendu 
in Gabios eflet (cifcítatum miferat, tantum baculo emínentiora papauerum ca- 
pita decutiebat,Ex quo Sextus intellexit; proceres populí paulatim íummouen 
dos.Sed hocuetus fuit Corinthiorum exemplum,à quibus oríundi Tarquinij. 
Siquidem ferunt Períandrü,qui Corinthí tyrannidem exercuit,cim per fidum 
nuncíü Thra(ibulü Mlilefiu cofuluiffet,quaná arte,quáue ui fibi príncipatu fta 
bilire poffet,nulliab eo refponfum accepifTe: uidi(Te em fe tantu nucius memo 
rabat, eum ín campü trítícez fegetís ingrefTum, emínentiores fpicas baculo de^ 
cufsiffe,atqg ita Períandrum in(tructu,capitibus ciuitatis cede &exilío fublatis, 


tyrannidem occupaffe, 

DE VERBENA: 
3 Apitís,dd in papauere e(t, fignificatu,uerbene reminifci facit,in qua 
3 decapite identíde nó íncuriofa & nunc eft;& olím fuitinueftigatío. 


à ΧΞ CAPITA .DEORVM. ἢ 

p di SV Erbeniai faíciculi puluinaribus dícati, Deos apud ueteres fi, 
enificabant.Struppos eos uocitabant. Erat ueró mos olim dona cíuímodi Deo 
rum capíta nuncupare , Sancapud Tufculanos faíciculus, uel corona herbacea 
impofita puluínari Ca(torís,(truppü uocabat . Alij ftruppu íde quod ftrophíu 
intellexerunt. V ndeapud Faliícos (truppearía nuncupabant fefta, quibus am^ 
bulabantcoronatí. Atteíus Philologus Girecü effe uocabulum ftruppt putat, 


"quippe φρόφιοκυ, Xinfigne fuiffe,quod facerdotes in capite ornando oeftaret,(iue 


ca corona effet, (iue aliud geftamínís pro corona:de quo uídendus Fe(tus,fed iri 
codicibus emendatis. 
DIVI PRECVRSORIS CAPVT. 

INSS temere uero ín noftram ufq; díem mos plerifcg Italiae ciuitatibus pet" 

durauit,uná t uerbenís fpecié,eamd; & grandiore & odoratíiore ín D. Ioan 
nis Precurforís memoríá celebrare, Herba enim ealato folio e(t, crifpatocg, a 
fperaadmodülanugine, coloris cineritij, multis ciflurís corrugato, acutiísími 
odorís ac periucüdi, caule praalto,ramofo,quadrangularí,puniceis floribus ad 
buglofIz propémodu fimilitudine condenfatis, intra quoru calyces grana qua: 

aa 


Pierii Val. Verbena,& Filix. 


tuor fingulis, ueluti panící papauerís ue reperiunt,quib.excufsis pedículo pars. p 
adíuncta remanet,qua(i quedam macilenti capitis effigies, ides D.Ioannis caput 
uulgus díctitat, herbamd eius nomini dícatá, nó (ine píetatís oftentatione puL, 
uinaribus iímponít,eademd príuatarü edium ianuas paríetescp ornat,tanquam 
amuletu fit minime cotemnendu. INec melatet uerbenas pro quibufcucp fagmi 
nibus ín facris acceptas, € coronationu rítibus herbas quaícücg e Capitolio dez 
cerptas,pro uerbenis habitas: ipfamaute uerbená multis à Diofcoríde nomíni^ 
bus appellata, & quz fuper ea plurimi zctate noftra cofcripfere,quae hic repetere 
fuperfluu effet, 
NOVA NVPTA. 

Viueró puellam pingunt uerbenam fub amículü occultante, híeroeglyphiz 
(E huiufmodi nouam nuptam fignificare tradunt, Siquidem mos erat nu 
ptíaru facro faciendo, ut noua nupta corollà de uerbenz floribus à felectis (ub 
amículo ge(taret . Sunt & alíj uerbenz fiue uerbenacze ufus, alijs atcpalijs anti 
quorum czremonijs,magicís etíam elufionibus accommodati: fed nos ea tantu 
delibamus,qua adalícuius hieroglyphici fienificatíonem pertínent, E 


DE;EILELCG.E. VOLATVS. 


x] Ilíx quonía Struthiocameli pennisafsimilatur, funt qui uolatu per 
jl herbam eam figurare cccperínt, quod mihi non ufquequaqzappro^ 
| batur. Namlícet unaquzqp penna uolatus hieroglyphicu (it;in(tru^ 
£475 mentumdpeius rei proprium,cüm tamen manife(tum fitStruthioca 
melü ex omnibus alítib.unit,ob uaítí corporis mole, uix pofle fe(e humo attolle 
re,alis uero utiad curfum tanti adiuuandü,congruü mihínó uidet ab eo fignifi 
catü id defíumere,quod ipfe fibi natura repugnante prze(tare mínime pofsit.Sed 
de Struthiocamelo (atís ínter alítu fignificata.ld de filice proditi,non Struthío: 
cameli tantü caufa herbá eam Pteryga uocari à Girzcis, fed quód in uniuerfum 
folium eius fit pennis alitum fimile:de quo & Diofcorides X alíj plura. 
SECVRITA S. j 
Aegis aut placet illud quod fecuritaté per filicis hieroplyphicu indicari qui 
dam memoríx prodiderut, propterea quód eius herbae odor ferpentes fu 
gat, anímantíu quippe genus omnino perniíciofum:eadj precipue de caufa rufti F 
cieíufmodi folijs grabatos fuos farcire confueffe,ut interpretes Theocriti tradi/ 
derunt. ODIA CAPITALIA. 
IS εἰἰ eft filicis hieroplyphicu, ut arundini adalligata capitales indicet ínimi^ 
citias:adcó em inter fe difsidet,ut altera alterà enecev, coronz modocircundu 
cta,uulneribusdpalteríus ftirpe factis,cotufa altera & impofita efficacifsime me 
deatur. De quibus ita Celfus:Pefsima ex furculis arundo eft,quía afpera:eadecg 
offenfa etii in filice eft:(ed ufu cognitu eft,utranqsadueríus alterá medícamentu 
εἴτε, cotríta fuperimponat. De difTen(ione ita Plinius: Filíces aiunt no renafcí 
arundine fectas,autexaratas arundine uomeri impofita: fimiliter & arundínem 
exarari uomeri impofita filice przecipiunt. (Quod uero ad fupradictam pertínet 
medicinam,apud eundemlib, X X 1 11 I.cap. X I. eadem qug Celfus tradít,lecas. 


DE ABSINTHIO. 


ἘΞ 
) 


SALV» 


Liber LVIIIL | 420 


SALVTIFERA CASTIGATIO. 
lgnificatením gramínis huíus híeroglyphicum obíurgatíone, quz cuipia fa^ 
lutem attulerít, qua fcilicet increpítus qui tota aberrabar uia prolapfus ín fce 
lerum uoraginé,in meliore mox regreffus femita; abiectis à (e uitijs, uita inde de 
gat inculpabilem. Amariísíimu e(tením abfinthíum gu(tu,;perínde ac obiurga^ 
tiones unicuiqguidenturacerbze, fed (i hau(tü non reuomatur,omne perpurgat 
inteftínorü fzcem:contrà uero mel, quz placida funt adulatíoncs,bilem auget. 
Dicitenim Horatius ex medicoru dictatis, Dulcía fe ín bilem uercut j/ideocg ho» 
míné ín morbíalicuíus incómodum trahut: qua de re fatis ín Ceruo,quí fiftule 
fonantis adulatione deceptus, uenatorís iaculum ín fe directu minus adaertit, 
SACERDOTIVM. 

coim uero abfinthium marínum, quod quidam Seriphium uocant, facerdo^ 

tum Ifiacorum geftamen:huius ením ramum illí preferre folenne babebant 
oleagínorü ramorum loco,utapud Díofcoridem lib. t 1 1, Ouod ueró Seriphiu 
abfinthíu,quod & marínum dicítur, autorídem necp non Plinius aíunt Tapho 
 firiin &gypto latifsime prouenire. Taphofirín usbem Stephanus ideo dictam 
ait, quod ibi fepultus fit O iris. 

SANTTAS. 

Vóodueró poculum abündij quadrigarum agitatoribus propínatu legas, 
Gita: id Latínarum uictorem: his enim ferrjs qui quadríoís uícerat, ab(in^ 
thia in Capitolio bibebat: idc maiores noftri (anitatc interpretabantur, quod 
magni fatís praemij loco dare fe profitebantur, 


HYSSOPVS. EQ: 

Yffopus in diuinis literis hieroglyphicum eft gratiae fpiritalis, per 
] quá inquinati labe aliqua eluimur. Eíus afpergine mundatur quod; 
j dam leprae genus. L'epra paísim humana delicta fignificat, iue pecca 
x 8S rorum maculas appellare libeat. Hincapud Pfalmographum, Afper 
gesn me domine hyffopo,& mundabor,;habetur. Eucherius eam pro humilitatis 
patientíaecg hieroglyphico ponit, propterea quod humilis admodum herba eft, 
& lapidi, cuí nafcendo adherefcit, ad(tricta:cuíus radices faxum etíam dicuntur 
penetrare, Ipfa ueró pracipue pulmones curat. In pulmone fede habere dicitur 
fuperbia,in quo fcilicet tumor, & anhelitus.Cicero de natura Deorü:In pulmo 
nibus íne(trarítas ad hauriendu fpiritum aptifsima.Q)uód uero fpiritus pro fuz 
perbía uel animi elatione ponatur, idem oratíone pro P.Sylla: Res ge(tze credo 
mee me nimís extulerut, & mihi nefcio quos fpiritus attulerunt.Ibi autem aper: 
tíus; NuncCapuaz Campano praf(idio acregio fpiritu cüm uiderem, Blofios il^ 
los mihi uidebar uidere,ac lubelliíos. 


DE ASPARAGO. 
BOSOUNSPERTTATE' '"SVAVITAS. 
rd re Ite aliquid & lene, quod ex afpera duradj re proueniret, ἢ fignificare 
LN - qui uellent, hieroglyphicum Afíparagi faciebant, furculum quippe 
ἢ iam maturum & feminibus in(tructum , Nam fpina eft, quz femen 
2x13 illud fert, quo fato molles inde afparagi fuccidantur. In Bceotia fane 
ΤῊΝ nouam nuptam comebant ornabantq, eam fpinofo afparaci frutice coro^ 
nabant,quoníam utapud Plutarchum e(t de Coniugali uita, fuauifsimu ille fru 
&tum deafperríma fpiria producit, Siícuxor uíro primáillius afperitate ac duri 


Aaw 32 


Pierii Val.Afparagus,& Mandragora. 


tíam mínus afpernanti, dulcem poftmodo & fuauem conuictum prebet. Qui D' 
uero, ut ídem Plutarchus, prímas uirginum ríxas ferre nequeunt,(imiles profe 
Διὸ funt íjs, qui prímauuarum acerbitate offenfi,eas etíam cüm maturucrínt, 
abhorrent, 

CITO-. CONFECTVM. 

Tqshzcde fpina, Teneriores ueró coliculi fignificatum habentrei quam 
Acsi: paratzs,uel ipfius Augufti dicterio,cui frequentifsimu illud erat 
dicere, Citius quàm afparagi coquantur,cüm quid momento minimo propera; 
tum ínnuere uolebat.lta illud apud Díofcorídem animaduertendum, ἐπ᾽ ὀλίγον 
£99, quod inantíquifsimze traductionis codice, latína quidem phrafi, fed lite; 
ris L'ongobardicis fcripto,qué perlegi Florentiz,quemdg Marcellus translatio 
nís fuze ducem habuit, breui coctura elixum, legitur. Philemon Comícus;uicti 
tantibus afparago, períndeac thymo etíam ac capparí,extenuatíonem corpori 
uidetur exprobrare,ubi ruralis par(imoniz poenítentem uírum ín fcenam pro^ 
ducit,querentem ícilicet quod rus,utmedici,conuenientía eegrotís tantüm eícu 
lenta fubmiíni(tret. Additillud; —  xsivizvéin E 
τὰ πετραγξα. ταῦτ᾽ D Leu wo mL, 

ϑύμοκυ, ασάρα y OK, QUU τοὶ ταῦταγε δέδοικα, 

μὰ λίαν ἐπιαιναίνων με τοοιήσμνεκρόλν. 
Quorum ueríuum híc eft fenfus: vtta per louem 

Ipnata petris obfomiola capparin, 

Thymumá, e apparagum,e alia huiufmodi, 

Quam vereor ,extenuatione pra vamia 

"Ne me cadauer exanimum humi deferant. 
Quód uero Philemon τὸ πεβαγᾶα dicituide apud Diofcoridé quoq: in petrofis 
naíciaíparagum,nulla facta de (atiuo,quo nunc plurími utímur, mentione. 


DE CAPPARI. 


Ed quod ad Capparin attínet,ad h&c Philemonis fententià facit Diofco 
j| ridis locus, quí eam nulli rei dixit effe utilem, nempe adeó tenue effc nu 
trímentum eíus,ut nullam afferat utilitatem, 


DE MANDRAGORA. 


Ἴ Vita fuper Vlandragora dicenda effent, fed ea uel infuauia, uel ab^ 
P) horrenda: quare ín ijs qua humano generi pernicicm afferunt,tem^ 
peramento utendum eft, quoníam etíam ncicire quedam inter ui^ 
tutes reponi folet. 
SOMNICVLOSVS. 

is omnino nó difsimulabimus,fomniculofum homine perid genus herbá (i, 

gnificarí, propterea quód uís eíus medía eftínter uenenum & fopore.INam fi 
quis uinü ea medícauerit,bibente in profundu adeó fomni inijcíet;utexpiraffe 
credat, memorabili Annibalis exemplo, qui miffus à Carthagínenfib, in Afros 
quirebellauerát,non ignarus ille gente efTc uíni auid&, magnu eius modu man; 
dragora permiícuit,mox leui cu εἰς comifTo przelío ex índuftría cefsit,nocte in^ 
de intepe(ta relíctis intra caftra quibufdà farcinis, & eo uino Qd infecerat, fuga 
fimulauit: cumd Barbari occupatis caftrís audio effu(i medicatü uini haufi? 
fent,iacerenteg (irati defunctoru in modi, reuerfus Annibal nullo negotio eos : 
truci^ 


ἐπ ΕΥ̓ III. 421 


A trucidauit, Rem Fronto exemplis fuís adiecit , Ὁ τὸ ἃ ueró ponithiftoría uino» 
fos Afros, Cyprianus quoq; de Afrorum fuorum bibacitate multa cóqueritür, 
quz propémodum íam,ut nuncapud Germanos,ín cíuilium laudum locum ir^ 
repfiffer. — De foporifera uero Mandragorz ui Medici multa tradidere, idcg 
precipue,quod plurímus & efficacifsimus e(t eíus ufus in foporandis ijs qui uel 
inurendi uel fecandi funt: altifsimum enim per quatuor ferme horas fomnum, 
potione íta medicata exhauf(ta,períeuerare, ut necpignemneqp ferrum fentiant, 

AMATORIVM. 

pese de ueneficijsà mandragora nihil me dicturum, prafertím ea quae 

pertínécad amatoría, de quibus aliquid omnino habetur in facrís literís: fcd 
nunc maioris illud curze precium effe duco, ut radicis eíus figuram, non teme 
reram infignem à Deo,fiue à natura, ducente Deo, conformatam, enarrem :cu 
ius altera c(t uírili pecie, capite capillamento ueluti quodam undecunque coo^ 
perto, pube etíam den(ifsimis radícularum filis pudenda uirilia cooperiente, 
Altera fcemínina, ij([dem uelamentis, (i quis curiofius rem ipfam infpectare uo» 

B luerit, naturz míraculum occultantibus, quotidianis teftíimonijs uerítatem ip^ 
fam comprobantibus. Quod mírorà quibufdam tam pertínaciter negari, cüm 
prafertím uulgatum fit,P ythagorà herbam hanc αὐϑρωπόμορφοκς appellaffe, quo 
uocabulo níhil manife(tius ad humani corporís formam exprimendam Sed, fi 
Deo placet, Pythagoram ifti dicunt my(ticum aliquid per id nominis íntelle» 
xiffc, eam quippe Philofophilocutionem ad poma ea fpectare, quae putant nó» 
nulli Melenzanas effejquód oualis figure fint, ac perínde teftibus afsimilentur, 
Τ᾿ είς hzc eft coniectura, fiquidem «3057€ utriufcqs generis uocabulum eft,te 
ítículi uero formaad marem tantüm pertínet.Sed quod arbitrari uideatur Herz 
molaus Barbarus uir undecungg doctifsímus, Melenzana apud Ligures quafi 
mala infana dícíi, quam quidem coniecturam, ut inferius apparebit, puto eum 
ex Columella defumpfiffe,cur no ab amarore potius, quo, nifi condíantur,eore 
gie pradíta funt, dicí ea arbítremur? quod quidem propius ad Liieuftíci uocaz 
buli fimplícitatem accedit, qui Marezanas eas uocant, Caeterüm ciim Diíofco^ 
rides & reliqui medíci hanc& alíam Mandrazorz fpeciem frequenti ufu fum 
ptam ínter uenena connumerent,IVlarezana ueró,que totíus líttoralís Liguria 

c tractu modó recentíain iufculentis,modó condita aceto feenículoco fuperin^ 
Íperío, in acetaríjs & frequenter & copiofe anno toto eftur, nihil afferunt in^ 
commodi, fed & grata gu(tui, & corpori 'alubria funt;nullo mihi pacto uiden^ 
tur inter mandragoras recenfenda, Ad heccüm Diofcorídes mandragorz po 
ma oui uitelli (imilía dicat, auellanze nucis alij, Vlarezana nihil habent quo 
uel ouorum uitellís, uel id genus nucibus zquipararí pofsint, imó totius oui 
fpeciem &magnitudínem prz fe ferunt, plerunggijs etíam erandíora,eó difsimi 

lia;quód puniceicolorís fimbrijs;ab ea parte quae Soli expofita εἴποι fine fpe^ 
é&antium applauíu & obleciatíone difpefcuntur,cumd ualde maturuerint,tote 
punícez fiunt, parteà Soletacta femperdenfiuscolorata, | Sed utad formam 
radicís qu uere mandragora dicitur, reuertamur, id etiam miror, cur unà cum. 
Pythagora Columellam etíam níhilipendant, qui Pythagoricá fecutus nuncu 
pationem,itafupereacanit: — 
Quamuis (emihominis ve[ano gramine feta 
Atandragora pariat flaresnaflama, cictam. 
Quedueró Columella uefano gramine pofuit;ad herbze uim refpexit, qua ali 


Aaa 3 


Pierii Val. Bulbi. 


ter & morion dicitur: eaénim,ut Medici tradidere, drachmae unius pondere, D 


uel in polenta,uel efculentis alijs data, fatuítatem inducit. Eucherius fuper hac, 
Genefi,nihil aliud dicit,nifi mandragoram genus pomi efTe paruo peponi fimil/ 
limum, qug quidem forma ad Liigu(tica,quz dicebamus Amarezana, proxime 
accederet;nifi ob(tarent reliqua ueneno fuper tradita, 
Lie ΤΙΤΊΙΑ. Ξ 

SA ut mandragorá ab omni abífoluamus ignominia, Xenophon eam prol 

τείας argumento cítat,apud quem Sympofio Socrates aitjuinum non aliter 
moerorí mederí,quam mandragora homínibus: Ια εἰ πιά nonaliter excitare, 
quàm oleum infíperfum igni flammá . Porro fi mandragora uenenum eflet, aut 
manía incomodum aliquodafferret,cur X X X. Genefeos Ruben trítícee mefsis 
tempore ín agrum exierít mandragoras reperturus, quasad Líam matrem {ἃ 
deferret, € Rachel explorata re petíerità forore,ut in eiufmodi planta participa 
tum admitteretur: cui Lía refponderit, parum ne tibiuidetur, quod maritum 
mihi prarípuerís,nifi mandragoras etíam filij mei induftria coquifitas tibi uenz 
dícare cogites? € quae de nocte mox pacta fequuntur mandragora precio con 
«εἴα. Vnde fuípicari poffum ,apudfcriptores no(tros parum de mandragora 
liquere,antiquiísimumdg eíus ufum & utilitatem effe temporibus noftris inco» 
gnítam.Q)uodueró manife(tifsimu e(tprifco illi (eculo,ex hiftoria facra, cibum 
omníum preciofifsimum fuiffe apparet:noftro autem tempore, fi ea Liguftica 
Amarezana eít, cüm tot codimentis inferuíat, & olerum omniü per uniueríum 
annu fit u(itatifsima,faceffere iu(Terím eos qui eam infamem imaginantur., Sed 
qui plura fuper ea quefierít,ad Plinium fe conferat,lib, X X v.cap. X 1. 


DE BVLBIS.NyvPtrisx. 


Vhnt qui nuptias,atqg marítalem copulam(ita enim Girzeci γάμοι in^ 
ΕἸ tellisunt)per hieroglyphicum Bulbi fignificari uelint;eo ením pluri 
2) hj] müm ueteres utebantur ad languentem Venerem excitandam . Et 
65r.) uiriin nouis nuptijs príma die, autore Varrone deuita patrum,bul 
bos comedebant.Hinc illud apud Mlartíalem facete dictum: 
(m [rt anus coniux e [mt tibi mortua membra, 
Nil aliud bulbis quam [atur efft potes. 
Sedhoc Martialis ex Aríftophane deum püiffe uidet, ubi iuuenis, Concionatri 
cibus, à duabus uetulis díftractus, σα τίς ab eís, quanam pofsit ratione duo eo 
dem tempore nauigiía agítare:refpondet una, Po(tquàabulborum ollam deuora 
ueris. Docet uero M, Varro bulbosaqua decoqueread ufum V eneris, Apítius 
addit nucleos píneos,& femen erucz cum pipere, 
CICV T A. 

Ss quoníam nequitiz fatis δίς e(t,longe utilius fore exiftimo,fi quae ad ar 

dorem V enerís potius extíinguendum proponantur, quàm quz laíciuià fo; 
uere doceant,commemoremus, 

CASTIMONIA. 
mon nonnulli prohieroglyphico ca(timoniae pofuere.Caufam ego eam 
effe crediderim, quód fi eius herbze fucco teftes illinantur, Venus cohibe^ 
tur,precipuedg καιτονφεγμοὶ, quz fcilicet per fomníum accidunt 
eneris imaginationes com 
pefcuntur. 


SVP 


E 


F 


Liber LV III 4122 


Α SVPPLICIVM. 


v Biuafá quaedam, quid fibí quzqy uelínt, recenfuimus, incidimus in calice; 
eumdnon alía de caufa fupplicij dealiquo fumpti híeroglyphicum effe do 
cuimus, ni(i ob cícutz fuccu, qui fontibus capite damnatis propínari folitus ef 
fet, iddp praecipue Athenienfium in(tituto ; ibícg de calíce ín (acris etíam literís 
differuimus. 


DE RVTA. CASTIMONIÁ. 


Adem ratione Ruta quoq hieroglyphicum eft ca(timonize,qua cícu 
j ta, diuerfa tamen naturze uí:illa,quía plurímüm refrígerat: hacc, quía 
4| fupra modum exíccat:atqy ut Diofcorides tradit, geníturam in po^ 
tu cibocj extínguít ruta. T heophraftus ob ficcitatem índurare,&ob 
calídítatem exurere dicit, V tcungp,ita Ouidius; 

Uuilius fummas acuentes lumina vutas, 
Et quicquid Ueneri corpora nofira negat. 


B E(t& magis arcana cauía, quàm ficcítas caliditásue nimía,quae rutam contineri/ 
tioris uitae hieroglyphicum effe iufTerit, Nam cüm ferpens, ut fuo loco díctum, 
uoluptarizx nequítíz fignum fit, ruta nimirum cüm tota fit ferpentibus aduería 
ria,eoscg uel odore fuget fuo,ut pleriqg ueterum tradidere,quanquam uím eam 
ineffe uní fylueftri tradunt, merito pro caftimonia ponitur, Ad id porro quod 
acuere lumina dicit Ouidius, Apuleius rorem eíus herbae matutinum prodeffe 
tradit,uel cm matutínó maduerit (uccos in hunc ufum colligendos.Atqgalibí, 
rofcidg folia decocta in uafculo uitreo decoquenda,uíno ueteri admixto;atqp ita 
inungendum , Cur ueró ferpentes rutam exhorreícant, caufam eam philofophi 
commíniícuntur, quód ferpentes friciditate ficcitatecg fint przcipua przdití, 
unde no immerító terrarum orbis per ferpentis effigiem oftendatur. Siccum e 
nim & frigidum eft elementum terrze, & Saturno anguis, utalibi dictum, in ma 
nu ftatuítur, cuius (idus & frigiditate & ficcitate cenferi autumant Aftronomií, 
Rutaucró quamuis calida admodum, ipía tamen ficcitate longe pra(tat, adeo 
utaffluentiori quadam arídítatis ui apta fitad fimile corrumpendu, eodem mo 
do quo Proclus non alíam ob caufam galli cantum leonibus horrori effe putat, 

€ niífiquia folarís uirtus utrícp íinfita fitanimali,fed long? prz:(tantíus gallo,quàm 
leoni. INecgdiísimulandae(tuís rute prorfus admiranda, qu non ferpentes 
tantum fuget, uerim etíam feles (ita foinas nonnulli uocant, de qua loco fuo in 
A&luro)prohibeat ne adrepant,fieíus herbe ramuli ín columbarij feneftrís &ín 
greísibus alijs fu(pen(i fuerínt,traditu à Florentino in Conftantíni Cefaris colle 
étaneis.Qyuód πετὸ uenenis rutarefi(tat,muftela funt documento, que cum fer 
pentibus dímícaturz,cibo cius armantur,unde eam à nónullís uiperalem appel 
lari tradidit Apuleius , Et Mithridaticu illud aduerfus uenena medicamentum 
nulli íam non ínnotuít; regem quippe Ponti Mithridatem cüm fratris fui tíme 
retinfidías,rutz folia X X.cum duabus nucibus íuglandibus, & totide carycis, 
admixto falis grano, ieíunum quotídie accepiffe, 


DE CONIZA. 
ABLIGVRITOR. 


Eeyptij (acerdotes hominem quí bona fua abliguriffet, δ, ut Horatius 
diceret, paternas maternascj 1es fortiter abíumpfiffet, fignificare fi uel^ 
Aaa 4 


Pierii Val. Coniza. 


lent pecudes caprásue conizam depafcentes, pro hieroglyphico facere confue^ p 
runt: fiquidem con(tat anímalía ea quz coniza uefcuntur , infatíabili inde fi 
tí confectadeficere . Quuoníam ueró peculium Z gyptiorum fert omne in ere- 
cibus conftabat, undeuniuería ea gens pa(tores à nonnullís in opprobriumuo 
citati (quanquam, ut alibi díxímus, facerdotes eorum, quic facro cuipiam íni^ 
tíati fent, paftores ítaabominabantur, ut nealloqui quidem eos fas putarent) 
notum ex hiftoría facra, cum Pharao coloniam ofippi parentibus & fratribus 
indulgere meditaretur,nó admittendos ín A eyptiorum cómercia cenfuit,quía 
lofippus índu(triam eorum omnem ín armentis effe cóofeíTus erat, cos tamen &C 
comode & liberaliter, opportuno feracifsimocg loco,feorfum à fuorum confor^ 
tio habitare iufsit. V tcuncgautem, cenfum Aeyptioru per oues aut capras ex» 
primere moris erat. 


AMAT/E RET'DESERT OR: 


Son queuis herba eíus effet in polypos, curd5 hominem amata relinque 
re pernícem, fubito tamen euentu aliquo abalienatum, per conizam admo g 
tam Polypo, facerdotes ipfi cómonftrare foliti effent, ín Polypí comentario in 
ter pííces enarratum e(t, Exigere uero res míhiuidetur, ut quoníam de coniza 
[x pe mentíonem facere continget,fuper ealoco hoc quaedam aperire,qua apud 
autores tam Cirzcos quàm Latinos uarie tradita funt, atq ea quídem perplzxe 
admodum .Oríganum herba eítuulgó nota R omz, atqgalíjs uníuerfze Italiae 
locísyón2« Crrzece,Cunila plurimüm Latíne dícta, quam,utpote precipue íuam, 
Ligures líttorales Cornabuliam uocant, putrí,ut prouerbio fertur;aptifsímam 
falíamento: nomen ab ea fpecie íumptum, qua: Cuníla bubula appellatur . Cae 
terim cim permultz cíus fpecies ab autoribus referant, eademdj uarijs cogno» 
mentis appellet, dilioctiorí cura ad Mediícos delecata, fatis nos habituri fumus, 
fi Cunilam bubulam eam acceperímus, quae Orieani fpecies eft, quam à teftu: 
dine cim ea uíperam ederít, ad incolumitatem carpi dícit Ariftoteles, & ab eo 
Plutarchus. Apud Pliníülegas,contra ferpentes priuatim in uino bibi, quz Ca 
nilà bubula appellatur. Apud Ari(totelem,ciconíz cim uulnus acceperínt (eas 
ením cum ferpentibus afsidue dimicare cognitum) origanum plage imponunt. 
Theodorus Giaza uir accuratifsimus, oríganum libenter cunilam uocat: alicu^ p 
bipulícarem,quia pulíces necat, (iratis fuppofita, (tratacp fub lecticis . Cunilam 
hancnoftratem Satureíamà ru(ticis uocari tradit libro x. Columella, Horum 
teftimonía fuerunt adducenda, quía funt nonnulli,quí Cunilam bubulam ean- 
dem & oríganum effe pertinacius negant. Addam & íllud,cüm ínter tres przeci 
puas oríganí fpecies Onítes connumeretur, doctifsimos ztate noftra uiros de 
hacnon parum dubítare, eamd fibiincognitam ingenue profiteri , Noftri BeL 
lunenfes agre(tem quandam origani fpecíem uulgó prouenientem, caule, folijs 
& floribus grandioribus,odore tantum πὸ uíquequacp fuaui, fed ua(tiore, pule 
liumafininu uocant, quae níimírum Cunila bubula e(t, qux in Liguribus Cor^ 
nabulía,& eodem apud nos ufu, quo apud Líeures,falfamentis infperfa. Puta; 
rím uero Onítís uocabulum ἀπὸ τῷ ὅγε, quí afinus eft, comodiísime deductum. 
Deformicis uero noftrae huius odore fugatis experímentum ipfe feci, quod ad 
biduum poftinfperfionem efficaciter fuccefsit,ut locum omnino defererent.INe 
uero cuipiam mirum adeó uideatur eramini huiceam ineffe uim, Ambrofius 
herbam quandam memorat, Giillam appellatam,cuíus folía turtur nídis fuis o 
cute 


Liber LV IIT. (4 


A clufo fcetu fuperiaciat,eodj pacto pullosà luporum íncurfu deprzdationedj tu^ 


B 


tcturlupus enim folium eiuímodi uíquead fugam abhorret , Leopardus uero 
allíum íta (ibi fentit abominabile atcp contraríum, ut fi quís eo loci, ubi ille mo 
rari (it folitus, confricuerit, exilíre cogatur, & aufugere. Alianus prímo deaniz 
malíum naturis fcribit, noctuas à ciconíjs, fuo nído procul fummoueri, plata 
nícó folijs importatís,quorum contactum noctuz ferre nequeant, ex eo ín tor» 
porem dilabentes,cíconíasdj íta pullorum fuorum íncolumitati profpicere,qui, 
bus aísídue noctuz inimicabiliter infidiantur:de quarum alitum inímicitijs 
fuoloco díctum. ες ueró cíconíz tantüm, turturésue, aut teftudines mede; 
lam fibi nancifcuntur natura ductu, uerüm etiam & canes, & fues, & ex brutís 
pleragpalía . Canes quidem cüm fellis uítío laborant, eramen illud fuum depa^ 
Ícuntur.Sucs fi cephalalgía crucientur, fluuíales cancros inueftigant. Vlu(telze 
rutam,fi uenenatum quid comederínt,carpunt, Angues marathro lippíentes o^ 
culos depurgant. Huiufce rei quanam fit caufa, non otiofe queritur à quibut 
dam, quippe cim anímalía haec neq talía didicerint ab alijs, necp quidem doce: 
ri potuerínt, curíta norínt quz fuis fint zerítudinibus utilia, Putant ρίζαν ita 
accidere : quemadmodu faui odore folo apes ad fefe alliciunt, & cadauera uultu^ 
res, uel procul abfentes, fic etíam cancri fues illectent, origanum teftudínes, ur^ 
fam formicasde qualoco fuo díxímus:id ueró nulla ratione fieri,neq; quod fen; 
fus,& facultatís eius qua ucl intelligere uel cognofcere queát, partícipes habean 
tur,coómenticpfunt corporum conflaturas,diceret Plinius, ín caufam adducere, 
qua huiuímodi appetitus in animalibus concitent, quae humorum mutatione 
uarios,dum laborant;appetant uel acores,ucl dulcitudines, uelalías, uti ufui ue 
nerit, qualitates : fieríd; plerunqueid importune, ac preter morem, & indecen. 
ter,id quod in mulieribus precipue uidere e(t,quae dum pregnantes funt,& l7 
pídem, & terram,& fordes alías, & humanam ínterdum carnem appetuntad ue 
fícendu:quod fuperioribus annis ín Infubríaacciditubi matrona quaedam nobi 
lis,cüm oculos in coloni fui torofiores mufculos, qui de coxendicibus protube^ 
rabant, ínieciíTet, tanta arrepta e(tauiditate carnis eíus fru(tulum ouftandi, ut 
ni(i compos fieret,defeCturam fe profiteretur,autabortiuum facturam ; quo me 
tu coníux eius commotus, maxíma mercede cum colono conuenit, ut abícindi 
(ibí muículí partem pateretur, ne patrona fua exanimaretur: ille precij leno 
cínio ductus, condítíonem accepit, (uccifumc e(t fru(tum,modicodg infperfo 
fale prunis toftum,quoilla deuorato incolumis quamprimüm euafit. Quocirca 
Medici cim ín effrzenatas huiufmodiappetentías incidunt, quae falubría, quae 
mínus, nouifle debent: nam aliquid huiufmodi omnibus fere grauiter decum^ 
bentíbus accídere interdum folet. Scribit Minefitheus medicus in pneumoniz 
cz príncipío, quendam qui cepe cóocupierat,eualuifTe: quendam ueró qui ficus 
appetierat, perijfTe, propterea quódappetítio corporis qualitati, qualitas uero 
texturacj ipfa, ut quzqp eft, morbis ob(equitur, Ex quo manifeftum effeautu^ 
mant, feras quocp cim in perníciofas & letales xgritudines ínciderínt, nonalía 
de caufa in huiufmodiappetentías ferri, quàm ob natura ipfius (utar Lucretía^ 
no uocabulo)cópofituras,que illas ad ea fponte incítat,que faluti futura uídean 
tur, In hunc modum difputanthi, qui nihilalíud brutis animalibus conceffum 
uolut,quàm (ἐπείτε € paíci. Antiquiores tamen philofophi plerícp bruta etíáín: 
mentis & intellioentiae participatum admíttut, quoru nos argumenta ualídiora 
alibi, & in Elephanti,& in Formícae comentarijs recitauimus.lis uero hic coten^ 


Pierii Val. Heliotropium,&c. 
tí,quacad ueterum híeroglyphíca facere uídeantur,profequamur. 


DE HELIOTROPIO ET SELENOTROPIO. 
TERRENORVM CVM COELESTIBVS 
TEMPERATVR A. 

ἡ Vod ἢ cognationé,confeníüm ue,aut temperatura, quam inferioris 
nature í(tius res cum ccele(tibus habent, infimis quippe fuprema,& 
| fupremis infima, occultis quibufda uiribus colligata cffe oftendere 
uoluiffent, nullo euidetiori (igno,propríoréue hieroglyphico id ex^ 
prímere confucuerunt,cp cum herbas duas,Solifequá & Lunifequá ficuraflent. 
Liceat uero mihi ἡλιοτρόπιον & σελίωοτρόπιον ita latina facere:illa enim ad Solis motu 
Solem uerfus mouetur,hacueró ad Lunà uertítur. Sunt ueró & alij flores tam 
arborum quàm herbarum,qui hoc imitari uidentur,fíed hís duobus nulli mani 
fe(tius.Proinde Αἰ ογρτῆ eandem rerum omnium ratíonem effe contendebant, 
ut intellectu alía,ui rationis alía, alia natura, alia fenfu fuperioribus deuinciren: 
tur,X fuam quzqp concordíam affectarentur. 


DE LVPINO. 


3| Rahitfimilis quodammodo natura, ut Heliotropio Lupinu δή» 
j| cíam:nam id quocpad Solis curfum uertítur. 


H O R X. 
E PE ciusautem figuram temporis dímenfio, uel horz ip(ze hiero^ 
glyphice (ignificantur:que quídem ab eo furculo tam manife(te diftinguuntur, 
utagricola períitiores díurnas horas;aére etiam nubilofo, ex eius motu conucr 
fionedg deprehendant. Traditumab Apuleio lib.de re ru(tica. 
. SVIS VIRIBVS POLLENS. 

T quoniam id ingenium eftlupíno utcolí nolit, fitc5 nceligentia ipfaferti 

lis;aptéquís fecerit, fi homínem qui fuapte ingenio uel indu(tría fibi neceffa 
ría comparct,eiuímodi (urculi geftamine infigniuerit. 


DIE'NTYCIER.I ILI. 


uq uero hominem occurfum cuíufpiam rei natura expauenté oftende; 
3 53 recuraffent A gypttj, INyctereton herbam & anferem faciebant. Fe 
72» S runtenimaníerem ad prímu conípectum eius expaueícere, unde & 
ASA] xloxjov uocatur. Herba eft coloris ignei, folijs fpinze, πες ἃ terra fe 
attollens,noctibus interlucens,& quoníam e longinquo etíam noctibus fulget, 
νυκτιπόλον appellatur. 


DE BLITTO. FATVVS ET INSVLSVS. 

| Atuum & infulfum, turpicg deditu inertíz hominem,per Blittu her 
I1) bam fignificare mos erat. Stupidi em faporis herba omnino eft,necg 
Νὴ SD) ullam habetacrimonià : unde conuicium in fcemínas marití faciunt 
B Sx apud Menandru, βλίῆα eas appellantes,Et Truculento Plautus non 
infacere dixit blitteam meretrice, quae non faperet ín uino ad rem (uam : qui lo 
cus imperite fatis à nonullis inuertítur, qui Bletetà & Bletem nefcio quod inco; 
modi calceamenti genus exquifiuere in eiufmodi contemptu. Laberius díxitbi 
pedem blitteábelluam.Et Empedocles,ut apud Varrone eft,humilem humani 
generis conditionéo(tenfurus,natos homines ex terra aít ut Blittü. Sane illi noz 
men herbz à (tupore eft: βλὰξ enim ftupidus Girzcis,(tolidusdj & ignauus. 


DE 


atro 


7/25 


[/ 


s 
[7 


γος: 


Ε 


Liber L V Ϊ Ι . 4.14. 


A DE BET A. 


£i Vntquibetam & blittum idem effe fentiant, Martíalis,puto, carmi» 

5 nedecepti,qui (cripferit: 

CL fapiant fatue fabrorum prandiabeta, 

S 9) quam [epe petet vina. ppera, coquus. 
quas aliter paratas nihil fapere exqui(itiorís vaneze proceres profitent, Sedenirii 
Diofcorides blíttüà beta fecernit,X blittu quideapud Αἱ eyptíos X clotoripem, 
apudaliíos Eriplem,apud Romanos pariter & Girecos blittu appellarí:edí olerís 
modo,uentré tantüm defjcere,medicas uires habere nullas : ciim beta ea fit,quae 
Atticis σότλον, T heffalis,propter οὐ τα in e literam, τατλον nuncupet,olus ubicg 
locoru celeberrímu ufitatifsimuc, alícuius omnino fuauitatis, quoddjà ciuili- 
bus menfis minime refjcíatur,qua pluribus apta medicinis,multas humano ge 
neri conferatutilítates, quas qui noffe uoluerit, Diofcorídem legat lib. altero, 
cap. C X. Theophra(tum v 111. Αἰ σίπεταπι v 1.Plinium X 1 X.& ítemalíos. 

ΜΘ ΕΙΣ ΕΑ͂ΘΕ 
Β pr eius ueró híeroglyphicu cínzdica petulantía, mollis; & eneruis lafciuía 
notatur, peruuleato illo Cynici Diogenis dicto, qui cüm à petulcioribus 
quibuídam puerís conuício incefleretur, quód canis effet, ac fubinde fugitaret, 
quzerente eo cur fugerent;ne mordeas,rcípondentibus:bono c(tote,inquít;ani 
mo,canes non edunt betulas, 


DE CAPILLO VENERIS 


EBRIOSITATIS REMEDIVM. ἶ 
Vii fignificare hieroglyphice uolit homine ebríofitatelaborante, ac fibi 
remedíum comíniícentem , ut premon(trarunt ZLeyptij, Vpupam & 
SS3|Capillum V'enerís herbam faciebát. V pupa fiquidem uuís uefciturím 
modice, ita ut pleruncj índe ebria fiat: uerüm fimulacfe tentatí fenferít, Capillo 
V'enerís decerpto, efficacifsime fibi medicatur, Herbam hanc Adíanton Greci 
uocant, ip 4 μὴ διαίνεοϑν, hoc εἴτ, no marcefcendo:necp ením bruma,ut herba reli 
quae, marceícit,neqsaqua perfufum meríüámue, xxMiérexor multí,hoc eft; pulchri 
comum.,alíj τοολύκομον, ἰά eft,multicomü,utruncpab effectu uocant,lícet z»Auov, 
c nonnulli canocomi ínterpretentur, quin etiamab effectu faxifragu appellarüt. 
Capilli uero V enerís ideo Latíni dicunt,quía capillü precipue tínguít :ad hoc 
decoquítur ín uíno cum femine apíj,adíecto oleo copiofo,ut críípum denfumdg 
faciat. Defluere ueró proríus prohibet,ur(ino adipe & ladano admixtis, 


DE A PIASTR CO 
POPVLVS LEGE COERCITVS. : 
ΕΞ Pem fuo comentario populum inter alía fignificare diximus . Eum 
ἐπ ueró legibus coércitum hieroglyphico aliquo figurare qui uellent;a^ 
(ὁ pem X apiaftrum herbam proponebant: qua fi perunganturaluea 
2-3 ría,non fugereapes tradunt:nullo ením magís gaudent flore,eadp de 
caufa μελιωόφνλλον, X melítzená appellatam con(tat;quz marrubíum e(t nónullis., 


DE BRASSIC A. 
V'odautemad modó memoratam upupam & adiantum facit;auxilio 
1 etíam effeaiunt brafsica;ubi quis ebrietate tentetur, INam ante cibum 


fumpta, largíores potationes ne lzdant, efficit, ut autores plericg tra 
dunt, praefertim Graeci, | 


Ere δε εν età 


Ld 


Pierii Val. Brafsica. 


INTERTZVRBATA E/A&TITIA. 

ME E quilztitiam interturbatiimportunitate cuiufpíam híeroglyphice no 

tatam uolunt,Braísicá inter duos uitium furculos ad(itam conftituunt, V í 
no ením, quod prxcipuu eft laetítie hieroglyphícu,ea,ut apud Plíníum eft,auer 
fatur, in prímísdg e(t uitibus inimica, uitescp illi, ut pernícíofa alterutri foueant 
inter fefe odia. [Nam uites,ut fecundo de Díuínatione Tullíus,à caulíbus Brafsi 
cís,(i propter fati (int, utà peftiferis & nocentibus refugere dicuntur: & quáuis 
reí cuíufcuncp adminicula clauículis perueftiget,que tanquà manibus apprehen 
dant,atqp íta fe erigat, hos tamen,urcuncj prope adfint,nulla ex parte cotíngunt. 
Ad hec Berítius,ubi &fua,& Tarentini fententía,nihil in uinetis íeminandu cen 
fct, Brafsica precipue fummouendá pracipit,utpote que uítibus egregie cotra: 
ría fit:& cüm propter naturz fuz ficcítate multo indigeat humore, euenit ut íux 
ta ad(ita uítibus alimentu fubtrahat. T'anta ueró inter uitem & braísicá differz 
fio εἴ ας (i quis uínu dum ea coquitur inftillauerit, ne poftmodu coquatur effi? 
ciat,&olerís colorem uitiet.C)uícp príus crudam braísicà ederit,uino quantum: 
uís largiter hauíto tentarínó poterít,quía uís eíus occuríu braísicae hebetat, fra 
ctadg labafcit. Hinc plerifcg Italie resionibus,& totius etiamnu Europa prouín 
cijs mos ínoleuít,ut ciim calendze Augufti uulgó Baccho dicate habeantur,perz 
τα eo die unicuic uolenti largíus epotandi licentía, (ympofrjscg ad hoc ínfti 
tutís,& curíofifsime celebratis, ín quibus Auguftu fe capeffere glorient, brafsi 
cas identídem utebrietatis antídotu ín ferculis prafumant. Affirmat & illud Be 
ritíus,quod ex Ciceroneretulimus,f(i iuxtà depofita uitis fit,ultro eam effugere, 
& in contraria partem farmenta conuertere: íd quod nos in hortis no(trís Cafta 
lioneis fieri uidimus,extra quoru feptum excitata pergula, quam iuxtà pofite uí 
tes infcenderét ad meridiem, accidit ut hortulani incuría dillertim brafsicae fub; 
femínarentur:tum uítes cumprímu pampínos emittere cccperut, braísicaru iux 
tà (urgentiu odore offenfz furculos conuerterunt, omiffads percómode para 
ta pergula,ultra feptu ad (eptentríones fele porrexere. Abfuerá ego tris meníes, 
dum hacnulla curantur diligentía, R euerfus autauulfis inde caulibus coactus 
fum bonam earü partem pedamentis ac rídicis alijs alieno loco fu(tentare,quod 
prater fpem feliciter cefsitpereula intra € extra hortos duplicata. Citat Varro 
INe(torís Alexicepon, elegiaco numero conífcriptu, ín quo harum ínimícitíaru 
cauía decantatur, Dacchu quippe furibundi Lycurgi timore perculfum ín mare 
fe proripuiffe,in eod delituifIemox ab emerfu clande(ítíno L ycurgu ex infidijs 
inuafiffe, quem αἵτε deuinxeritzillum indíignabundum cüm ímprouifam captu 
ram ferret impatíenter,lachrymas emififfe,ex quibus enata fit braísica: atq; hinc 
orta difsidía, & implacabilís plantaru earum contraríetas , l'abefcere ením eam 
neceffe e(t, ἢ fortiori uiti proxima fuerit: uel uitem, fi tenella fit, ipfa tabefaciat. 
V Íqueadeo ueró odía haccin uuz nomen exercentur,ut(quod idem Varro tra 
dit) quod incomodum uuaín humano gutture appellatur,odíofum admodu,fi 
nimia de(tillatione laxata fuerit,cohiberi, retrahicp facillime pofle credat, fi cruz 
da brafsicz fuccus capiti fuperfundatur. Sed mirü eftadmodum has folíjs & 
pampinís infitas e(Te aduerfus uínu ínimicitías, radici uero concilíatíone ineffe, 
Nam quí uínum ínacetum trium horarüfpatio uerti docent, inter quos Varre 
ipfe e(t,radice betze contuíam in doliu conijcíendam monent:(in ueró reftituere 

uinum malueris,bzaísicae radicem eodem modo pracípíunt: 
immittendam. 
HIEROGLYPHICORVM PIER. VAL. FINIS, 


E 


F 


LN 5-ἘΕ ΧΟ: 
ἘΠΕ ΕΒ ΟΣ 
RVM MEMORABI- 
lium locupletiSmus. 


A. 


Litera 3;0.4 3514 35. 
A.litera abfolutionis ttota. 
128. c. 4 
A.literacur prima — 27.b.c 
A.triplex quid in uctcrit monumentis fi- 
gnificct 372. 
Acte 350.€ 
Aaron cur uitulumye cur bircum immo- 
lavit 6.6 
Aaronis dextere auricule extrem culus 
bo[lie fanguine tangebatur. — 258.4 
«| Abactoris nome meruit Abra 169.4 
Abantes quomodo coma ge[tandam pri- 
mi excogitariit. ".-.230.d 
Abderite àranis € regione fua expulfi. 
21:.Ὁ 


«bdicatio filiorum 152.d 
aberrantt in fyluis ui mon[irant elepban 
te$ , 20.4 


Abionitarum bercfim aboleuit D. Yoant- 


nes Euangelifla 142.b 
abliguritor omnium 197.5 
Abliguritoris indiciunt 422.C 
«bolitus 217.b 


Aborigines quo cafu Rome manfcrint. 
158.b 

abortus 814. 107.b 

abradere in rotundum capillorum facicm 
probibiuum 230. 

Abrabam moralem innuit pbilofophiam. 
280.C 


Abraxas Bafilidis ib 
abfentia diuturna 144.€ 
abfintbium marinum 420.4 


abfintbij fymbolum — 420.4 Vis.Ibid. 

abfolutum nibilin bumano opere | z1o.f 

abflemius per noctuam indicatus cur. 
148. b 


ab[tinentia cibi potusq; 94.d.e 
ab[linentie tenuitas 34.9.d 
abfuyda res z8.b 
aby[Jus 284. 


ΠΩ cur uocarint Dei iudicia Prophe 
te 207.C 
Academia noua à Carneade 


153.4 
«| Acena 265.d.e 
«cántbias — 19.f Achelois 55o.f 


Acbilles ceruor& medullis enutritus ς2.6 
Cbironi curandus à Peleo datus. 341. 
inutolabilis preterpedes 257.e — un- 
de dictus 52. f 

Acbillis ad tumulum que libamina ferunt 


quotannis Tbe[fali 4.3.4. 
Achilles Bochius Bononienfis $t.d 
Achilles Majfeus 110. 


Index. 


accipiter,ciusq; ymbola — 1s.c.er feq. 


accipiter animi fymbolum 156.4. — idem 
c7 Ofiris Plutarcho. τοι. 4 Infigne 


erat Sagittariorum Venator militum. 


aec — quando femine confortit ap 
petit. ἀσιιο, — facerdotij fymbolum. 
is6.4. — fanguinis [ymbolum | 154b 


furfum. uolans quid, c dcor[um quid. 
151. (P 152.4 

accipitris artificiofapugna 1ss.d. offa 
ex tibijsaurum attrabunt. 15i. d. — fi- 
gnificatio in facris i52. b 

accipitres feptem uulturé infectantes quid 
155. € 

accipitrina berba ad oculor morbos cur 


adbibetur τοι 
accufator inanis 175.5 
acerbitas 388. 
aceti conficiendi ratio 4:4.Ἀ 


acinacem attefLari Scythis maximum iura 
mentum nef 


ácinaces asf 
acoris auldus 189.b 
Acridophagi in Aethiopia 20;.b 


Acton à fuis canibus deuoratus,quid. 
$14 55.4.0 
Acteus demon 292.f 
Actiaca uictoria if 
Aie matris Augufftifomium — nizf 


AGi) Synceri laus 143 τ64.ς 
«ἔξ in menfaris,quid 265.f 
: acuti bominis [ymbolum 396.C 


4 Ada rcgitia Carü obfonia exquifita Ale 


xandro mittit 411. b 
Adad quid AJJyrijs τσ. 
Adagartis quid 15.€ 
Adam quid Hebr.eis 153.Ὁ 


Adami cingulum quid fignificet 5392. 
Adamipomum soxc — adamas 306.4 
adamanti collatus Chriftus c7 Iob. 306.c 
adamante emollit bircinus fanguis 306.d 
Adelbertus Brauemburgi regulus iniqué 

ab Attone Moguntino deceptus. 254.c 
adianton. 424.b 
ad Gallinas,uilla 37-f 
adlocutio, multorum numifmatum infcri- 

puo 238.C 
Admetus iunxit Leonem cz aprum — z.d 
admirator fii so.d 
adolefcétis eenero[i ttatura qualis e[Jc de- 

bet 39 sf 4.0.€ 
Adonis 322f ^ abaproconfe&us quid 

68.4.0 —— bulusfimulacrum — Mbid.c 
ddoranti conucnitflare 46.4 —— ado- 

Y4lio 46.4 275.€  adoratio per cir 

culumindicata 287.4 — permanus 

fymbolum if 
adoraturos federe iubet Pythagoras 4-6.c 
aduena 1 4f 
aduentus uel migratio 334-6 
aducrfarius contradicens quo figno in lu- 


cem editus 117.C 


adulatio 343. 
adulationibus deditus 393.C 
adulator 188.d 
adulator cz fcurra 43.4 


adulatorumillecebre 89.c — infidelitas. 
196.d 


ab adulatoribus pefsundatus σι 
adultere coniugis maritus 72€ 
adulteri qua porn affici foliti 98.d 


adulterium per murenam 209.f 
€ Acdes 36;cd — edificatio 368.4 


«dificationis principiamunde 34.4.6. 

ediliscurulis 32o.f — edilium ordines 
duo.Ibid. 

editumus. ' 320.4 edituus.Ibid. 

Aegidius Viterbienfis — 125.4. d. 322.€ 

Aecgilus, Athenienfium tribus — 391.d 


Aeginctarum. iuucntuti. pollices pracifi 

ab Atbenienfibus. 260. 
Acgira Achaize ciuitas 410.4 
Acgon Argiuorum rex ut creatus 137. 


egritudine conflictatus 152.4 
Aegyptus 127.€ 329. 
Acgyptuscaliimago 245b — curper 


cor fignificabatur 242.e.[  percroco 
dili (ymbolum 208.b — bumidacz ca 
lila 242f ^ Romanos effocminauit. 
35.:5 quidin diuinis fignificet 153. 


Acg»ptiace litere que 351.4 
Ag»ptiaci foli fertilitas unde 10. 
Acg»pti captüutas quid i 
Acg »pti delicie 35.4 


Aegypto quomodo promtijJa libertas. s.b 

Acg»ptius fopbifta zud 

Acg»ptijab Actbiopibus multos itus di- 
cunturaccepiffe 147. ἃ Cant- 
byfcdiuexati. 12. Aquibus fignift- 
cationes fuas comminifcebantur 4.4.5 
ciuitates multas in Hetruria fundaue- 
YUt 301.4. cadauera uitro condita diu 
afJeruabant 4.9.4 diuino cultui ferui- 
entcs carnibus ab[linet qz uino. 4ux.e 
cur maritimis ab[linuerint z22.b.c. no 
cem cum. die pari borarum numero 
dfüidue partiuntur τοῦδ puritaté 

: adamauerunt 210.€ quomodo mun- 
dun partiebantur u4f 

Aeg»ptij «7 Phoenices quomodo Soler 
Lunam c7 fiellas deos intellexerint. 
326.C 

Acg»ptij reges ac facerdotes uino abftine 
bant — 390.c 

Acg»yptiorum opinio de mundi figura. 


z4.d peculium in gregibus — 422.d 
flatue quales 366.d 
Acg»ptiorum Iupiter quis 29.b 


Acg»renfes Amorem c7 Fortunam ineo 


dent delubro colebant 288.d 
&g»tbus auis que Aeg yptijs. 18: [ 
Δεἰϊαπὶ locus 83.Ὁ 
Aclij Veri Imp.lectulus qualis — &os.f 


Aclio Pertinaci fignum datum de inua- 
Bbb 


dendo regio, quale af 
elurus c2 felis ar idem animal — 100.4. 
cur Lune fimulacrum τοις 


eluri oculi ad Lune uices uel maiores ucl 
minores 1c0.€ 
Acmatbeolice [μος folidis funt unguibus, 


ez non diuifis 69.c 
&colipile 105f. 106.4 
Acnee Platonici locus 191.b 
Acolus cur Hippote filiusdittus τὸ 4. 
Acolifilij cz fite 104.f. 
equalitas 161... 369.d 
equinoctia 46.d 
Acquitas in elepbanto 18.b 
Acquiuoca, cuius fint Xenopbontis igno- 

ratur 230.€ 
aer 280.€ 


déris elementum per accipitrem 155. 
aéris fymbolum per columbam. — 158.c 
erei claui cur configendis nauibus aptif- 
fimi 36o.b 
eris fionandi mos à lano inuentus. 228.b 


eris foliditas ac diuturnitas 110.C 
arumne 284.d 344.d 
erumnofus 297.b.c 
e5 perpetuitatem denotat 36o.b 


«ὃς olim pecudum nota fignatum 76.( 

Aefchinem tragicam fimiam uocauit De- 
mo[tbenes 49.€ 

Aefchylus primum excogitauit colubras 
Eumenidum crinibus obuolutas τι8, 4 

Aefchyli dictum deleoniscatulo 6... lo- 
CI4.14.9.d tragedie 4480.Ὁ 

Acfculapius 117.4 59w6 cur intonfa 
barba inb o cur ferpentis infignia 
geflet n8&a — infolitudine Tittbei 
montisexpofitus 4.0.5. ἃ capcllaa- 
litus. 1bid. fub anguis [pecie multis ap 
paruit u7.f 

Acfculapij caput cur laurea redimitum. 
373.d 

Aefculapij fimulacrum 181.6. imberbe 
apud folos Sicyonios 231.5 

Aefculapij fimulacro cur canis ad[culptus 
40. 

Aefculapio attributa avs. 323.c. cur gal- 
lum fe debere dixerit Socrates — 172.f 


cur immolctur gallina 172.C 
eftas 67.b 4os.b 
etas cz byems 68.4 
Acflyi Germani aprorum formas pro ar- 

nis geftabant 67.f 
Ae[ymmio Megarenfi quid. vefponderit 

Apollo 1:8. 
ab ineunte etate libidinofus 202. 
etatum diftinctio uaria 272.6 


eternitas 288.4. 319.d. 328,4 curpcr 
bafilifcum indicata 165.C 

eternum,perpetuumq; 286.f 

etbera cur patrem putauerunt nonnulli 
329.d 


etbereus ardor z8o.€ 


Index. 


Actbiopia quid fonet Hebreeis 1} 
Actbiopes pij fucrunt olim 147.  pu- 
blico damnati iudicio [ponte [ibi morte 
confcfcebant 147.f ubinam babitét. 
24:.Ἀ 
Actbiopum ad epulas cur Yupiter cum reli 
quis dijs inuitatus dicatur 24: 
Aetbiopum pedes tumoriobnoxij 128.6 
actitis fbecies due 142.d 
Aetne montis luci incolebát canes. 4.o.d 
Affetus motum ut ad a[ecutionem perue 
niatuy excitat 109.d 
affectus bumani 407. uoluptarij 257.e 
Affeduum malorum difipatio 1:6. 
Africa 4.4.6 buiusfertilitas. Ibid. do 


mita quomodo pingcbatur. 17.f. mu- 
licbri fpecie cffigiata 398.4 
Africe fymbolum per fcorpium — 119.€ 
Africani elegans fententia 3:4 


4 Agamemnonis clypeiinfcriptio — 4.d 
Agamemnonem cur Homerus equipara- 


ucrit boui $4 
Agatbocles evaui obfidione prefsit Car - 
tbaginenfes 340.d.e 


Agatbocles Sicilie tyrannus à Timo bi- 
florico notatus 151.d 

Agatbyrfus x1o.b — agelaflos 182.b 

Ager quid in diuinis literis fignificet. 
400.C 

Agefilai di&terium de fagittarijs — 310.b 

dggerum con[lruendorum norma ab bi- 


vundinibus accepta 162.€ 
aggrefsio 258.4 
Aglaus alter, proucrbium 87.€ 
dgnien 189.d 
dgna aurca Atrci,quid 76.b 
dgnus 75.c.d 
agni infolito colore nati quid portendat, 

€ quibus imperium 76.b 
agricola 68.f 


agricultura sk ned 339.6 ss4f 
385.€ 405.C 

agricultura monlrauit Saturnus — 228.b 

Agrigentini taurum Pbalaridis in mare 
proiecerunt 15.C 

Agrippa omnibus Dijs templum dedica- 
wf 364.€  Scx. Pompeium mavitimo 
prelio uicit 331.Cd. 334.6 

4 Aiax Locrenfis draconem manfuetum 
in deliciis babuit n7.b 

«Ale animarum Platonique 153.d 


Aleus Tbelephbum expofuit in Pantbium 
montem sf 
Alaflorcs demones 292.f 


alba cur ad Dei culium adbibita — 286.d 
alba ucfle decorabantur liberti manumif- 


fione accepta 196.€ 
albate 296.d 
Albertus Magnus fallitur 8.6. 105.c 
Albini natale folum quod 138.b 


Albino Clodio quid portendebát cornua. 


;ef 


albis uefltibus delectatur Deus — 296.€ 
albis ucflibus uti in Imperatorum Ror. 


fineribus mos olim 157.5 
Alcatbus Lconeim occidit 239. [ 
alcea cur conis cauda dict 7.C 
dleedo 18o.€ raroapparet — 181.4 
alcedonis nidus qualis 180.€ 
alcedonum incubatus tempore marc tran 

quillum 180.€ 
Alccfle Admcti Regis coniux 156.€ 
Alcibiadis coturnix 177.€ 


Alcitboé cur in ucfpertilionem mutata. 
180.4 
Alameonis de fapore fententia — 240.c 
Alcyonij dics 13.0.6 
Aldi Manvtij infigne nf 
alectorie gcmme uis 17;.€ 
Alexandri Aeropum TbefJalis equitibus 
prefecit Alexander Magnus — 162 f 
Alexand. Macedo louis Ammonis filius 
fabulofc creditus sb 
Alexander puellas Darij captiuas [umma 
integritate feruauit 24.7.d 
Alexandri Bucephalus 29.d 
Alexandri capiti infidens birundo quid. 
162.f coómentit aduer(us ingruente fom 
fum a128.€ continentia 247.d ef- 
figiem qui geftabant, proJpere [ibi om- 
nia fucce]]ura putabant. 2:16... mosi 
prebendis auribus tam reo quàm accu- 
fatori. 237.8 numifma cur leoninum 
fbolium babeat. 5.c re[ponfum Ade re 
gine Carum 411.b 


Alexandri ftudioflflünus Antoninus Scue 


ri filius zéf 
Alexandro an merito fulmen attributum. 
314.6f 325.4 


Alexandrum decimumtertium Deum ad 


ἡ duodecim fuos colebát Atbeniéfes 32.4. 


Alexander Mediceus trucidatus 531. 
Alexander Pbereus baflà qua Polypbra- 
nem interemit confecrauit 3c 
Alexander Seuerus ex leporine carnis c^ 
fv formofus factus o6.b 
Alexa"dri Scueri mortem indicans por- 
tentuat 372f 391. 
Alexa dria cur uocata Leontopolis 3.6 
Alexandrie urbis prima defcriptio fari- 


na fignata 184.f 
aliene opis indigus 202.b 
alienigenarumprocus 209.€ 
alicnus ab amore 92.4 
alimonia 39;.b 
Alilat ez Oratal Arabum Dij — 254.c 


alis infignita erant capita facerdoti Ac- 


g»ptiorum 156.4 
Alitheus Turrianus 368.€ 
allium militie fymbolum 417.€ 
allio incitantur ad pugnam galli — 175.d 


neq; allium neq; fabas cfitandas, prouerb. 


417. 
allium odit Lcopardus s9.c.d 


Alme 


————Á 


Alm. fienificatum 132.d 
Alpini milites 101.4 
Aloifius Cornelius 361.4 
alta,cz altum 285.b 
altum nil fapiens 18o.d 


alumine oblita materia non fuccenditur. 
120.C 


4 Amans ardet 120.d 
amarantbus 4.03.d 
amavities de uite dulcedine 187.€ 


Amaf[ios cadauer combuflum à Cambyfe 


in ignominiam 341.d 
Amate vei defertor 422.d 
amator 110.4 
amatores mortui 341... 


amatori delicievoo.b. illecebre 157.d 
amatorium 4nd 
Amazones e ferpentum corijs tegumenta 


bellica faciebant 303.6 
Ametby[lus contra ebrictaté flat 307.ς 
ambigue oues que 76.€ 
Ambres liber Aeg yptiacus 278.4 
D.Amnbrofio puero apes in labellis confc- 

di[fc dicuntur 186.c 
amicitia 4o.f 
amicitia firma zind 
aniicitie confirmatio. 4.08.d 
amicitie bicroglypbica plurima 308. 
amicus inutilis ez ingratus 162.d 


ainicorum comparandorüratio 254.4.b 
Ammianus. Marcellinus Grecanico fuit 

ingenio 26o.F 
Ammonius Alexadrinus Origene et Por- 


ph»rio difcipulis clarus 91.C 
amolitio 241.4 
«mor  3o9.d 342.0 347.€ 356.€ 

394.b 
amor alatus 408.4 


amor geminus quomodo exercédus 161.4 
amor in fimpliciorem etatem. 196.b mu 
tuus 34.2.6. 394. oculatus ne ance 
cus 357.{ perditus sos.a turpifsi- 


mus 75.4 
amoris firmitas 199.C 
amoris impuri fatietas 196.€ 


amoris indicium 418. nutrimenti 
1izo.b petulantia 16.4  progre[Jus. 
394.d laqueiez retia. 358.4.} radij 
in amantium oculis qui. 509.c.d fym- 
bolum 4oo.f uulnera 309. 374.c 

amoris ueri fructus 396.C 

amori cur ale attribute 155.Ὁ 

amori perfuadendi magna uis ineft 18.4..Ὁ 

Amorum agminis defcriptio, ac lufus 
39 4-b.c.d. e feq. 

Ampbilocbus Olenius ab anfere adama- 
i$. — 145.6 

Amphion à quo lyram acceperit: 347.f 
34.3.0 


amplitudo nominis 112.€ 
amuletum 375.d 
«mygdala pro catitic.. 279.4 


Index. 


amygdale floris multitudo, aliarum etia 
frugum feracem annü pollicetur. 578.e 
amygdalus temperantie bieroglypbicum 
379.b 
4 Anacbarfis quo geflu dormire depre- 
benfus — :47.c 
Anacbar[is Scytbee dictum 389.b.c 
Anacbarfis flatuis quid infcript&/ 24.7.c 
Anacrcontis uev(us de faftu muliebri 55.d 
Anaxagoras cur iudicarit bomini fapien 
tifsimum omnium animantium — 25vf 
Anaxagor:e opinio de Sole 326.d 
Anaxilas Rbeginus 97.b 
Anazarbeni cur oleas babeant foccundif- 


fimas 388.b 
anceps confilij 81€ 
ancbore bieroglyphica 335.6 


anchor alligatus Delpbinus quid 196.4 
ancboram babuerunt Indi pro caduceo. 


336.C 
ancboris duabus inniti 336.d 
ancbua pifcis 216.€ 
andle / xncf na 


Andreas Phyficus ad. Nicandrum glof- 


femata adiccit 209.€ 
anemoná 403.b 
Angelus Cefius 297.d 
Angelus Colotius 164.4. 258.d 
angeli 234.€ 402.C 
angclorum cura que 33.c.d 


bieracbie tres 331.c nomina cy mune- 
fd 322.€ 323.4.b.c 

angelos nos uocamus , quos Gentiles Gc- 
nios  4o.d 

Angeronze effigies qualis.261.b. etymon, 
Ibid.c 

Angleuarij 114.C 

anguillà — 210.4 (5 feq. mutationénon 
facilefert. τιον mortua ad fundu ve- 
fidet 210.C 

anguille generatio 210.b 

angulllarum captura copiofa quando. 
210.C 

anguimanos cur uocarit elephantos Lu- 
cretius 17.4.b 

anguincum ouum quod. v15.c ad iudicio" 
rum uictoriam confert. Ibid. 

anguihicos pedes babuerunt Gigantes. 
118.c 

anguipedum Syrtium. biftoria clegans. 
108.a.b 

anguis fignificata 102.d. 7 feq. 

anguis caudam admordens quid «αι 

anguis,nifi anguem comedat, non fict dva. 
co,prouerb. i.d 

anguis quo tempore exuuium deponit. 
103.€ 

anguium magna uis conglobata in Aetbio 


pia usf 
anguibus uis magica incft 106.b 
anima asi b. 711.ς 
anima Dcüsué a6o.f 


anima corporis affcctib.tanoitur 202.d.€ 
generat cogitationes 229.f purpurea 
zo4.f fanguine nutriri uidetur. 154.b 
anima leonis cur ucbementius moueatur. 


7. 
anime co animi differentia 15.Ὁ 
anime cum corde commercium 153.0 
anime fubstantia non ef fanguis — 154.c 
anim«e per pifces indicate 221.6 


animam [ponte non exturbandam cur iu- 
dicarint uctercs 34.0.b 

anime bumane uincis comparantur. 
391.4 

animas mortuorum in fabis babitave. 
413.€ 


animaducrfio 316.b 
animaduer[io feucra if 
animal nullum bomine diutius wiuere exi- 
ftimat Ariftoteles à 149.€ 


animal nulli (acrificandu putabant T beo 
logi ueteres 412.C 
animalia foecundioraque ταις frigida 
cz timidaque 198.d. nature ductu in 
morbis fibi medetur. 4.21.4... ratio- 
nis expertia uoluptate afficiuntur. 93.4 
animalia tertij gencris non gignunt. 92.b 
animalium curandorum caufa — 50 4..b.c 
animalibus omnibus quibus fanguis, ijf - 
dem c7 cor eft 154.€ 
animalibus qui primi uefcebantur penu- 
Tia frugum id coacti fecerunt — 4az.d 
animus i4 406f 407.4 
animus ad bunulia deiectus 127.4. ala- 
tus Zorodflri 155.c à uitijs depurgatué 
215. diuinis intentus. 126.d | gratus 
196.c regedus  4oz.f fuauitate 


permulcendus 187.4 
animus uitaq; 340.4. b 


animi afflictio 189.c candor 165.4 de- 
[ponfio 57.e domitor 1sg elatio 
defcripta. 55.4 puritas 172.f. uisla- 
befattata 64. a.b 

animi corporisq; uires 2.6 

animi feritas per quercum fignificata. 
276.C 

animi magnitudo in canibus 42.C 

animi patria non efl corpus 144.f 

Anne Samuelis matris precatio qualis. 
206.d 

Annibalis confilium. Antiocho datum in 


nauali prelio quale 15.d 
Annibalis fIratagema 420.f 
ánnondá 358. | 404.€ 
Annon felicitas e» penuria 25.6 
annus 104.€ 287.6 317.6 359. 
annus menfesq; 13.4 
annus cur per palmam indicetur. 369.4 
annus Aegyptius 28gf 
annus tiens 218.4 
anni Acg yptiacirationesdue — 290.4.b 


anni conftitutio apud Perfas sib | qua- 
litates quatuor. a29.c tempora tri 
Bbb z 


Acg»ptijs 191b 
anni fymbolum cur uultur 130,6 
annum quomodo mcticbantur Aeg yptij. 

13 of 
annum unum uiuunt pa[Jcres mares 150.c 
annorum centena inb 
annorum certus numerus 67.c.d 
anfer v74.d cur detrimenti (ymbolum 

1754  curliquidis c7 frigidis delecte- 

tur cibis 174f 
atiferis exépla amoris erga bomines v75.a 
anferis ingenit aucr[um à pocticis ftudijs. 

1 74. f 
anferi bonores à Romanis inflituti v7 4..d 
anferes Taurum montem penetrantes cur 

lapillis roflra fua occludant — 174.€ 
«nfcrum iecinoribus canes pafcendos infti 


tuit Heliogabalus 174.d 
anferum oletum omniaadurit — 175.4 
Anfer poeta pefsimus 175.4. b 
Antagoras poeta quid re[ponderit Anti- 

gono 222. 
Antcuorta ζσ Pofluorta 2284 


Antcus ab Hercule colifus quid — 24.7.e 


Antbanis 3.4.4 
antbia pifcis 213.€ 
antbracine uefles 297.b 


Antbropius taurum dedit Agamemnoni 


cz Menelao 29.d 
Antigoni dictum argutum 1c 
Antiochi laus ab equalitate 193. 


Antiochus cognomento Accipiter | 1s5.c 
Antiochus Soter 35d 
Antipatbia inter camclit ey equum. 94.d 
Antipatri cpigramma de Platone ται. ἃ 
Antipatri par[imonia ficta 295.[ 
antiquitas 352.d 
Anti[Lbenis didterium. 54.f | inadulato 
res sud — in Atbenienfcs 200.€ 
Antiflbenis argutum rcfponfum ad. Dio- 
genem. 190.á 
Antoninus Pius cur femper in urbe fcde- 
γι "td 
Antonini Pij manfuetum ingenium. αι 
Antonino imperi portendit agnus uclle- 
re in fronte purpureo 76.c 
L.Antonius Fab.Q uadratus torquibus ct 
armillis à Tito Cefaredonatus 354. 


Antonius Agnellus 338.c 
Antonius Bechus Tiberi opprefit v72.d 
Antonius Marofticanus 194.b 


Antonius Mufa uiperas edendas dedit. 
17.b 


M. Antonius Paffer 285.d 
Antonij ab Vrficino deprecatio — 255.c 
Anubis 41.€ 
Anubis Cynopolitarum deus 221;.€ 


Anubis cg. Ofiris expulerunt Gigantes ex 
Ttalia 41.€ 
anularis digitus cur odoribus illinebatur 
ab Aeg »ptifs facerdotibus 301.C 
anulus 302,4. ornatus c7 [igtandi cau 


Index. 


fa circumferebatur Ibid. 
anulum arctum non gefLandum cur dixc- 
rit Pythagoras 262.C 
anulum gefLare flamini Diali cur non lice 
bat 376. f 
anulum unum duntaxat olim babere uni- 
cuiq; licebat 302.4 
anulorum ius quibus negabatur — 302.b 


anulorum ufus unde propagatus | 262. b 

4 Aornus fluuius pifces babet uocales. 
z19.b 

4 Apaturie Palladi zona uirgincs Trce- 
xenie ante nuptias dedicabant — 598.f 

Apellescur fulmen in Alexadrimanu pin 
Xit — 324.b.c 


aperta uis 338.b 
aperto pectore 241. 
Apbrodifias 354.d 
dpia[lrum apibus gratum 414.C 
apis 18s.d  regnifymbolk 186.4 πὶ 
te focie amatrix 185. 


apes D . Ambrofio,Pindaro,Platoni pue- 
ri5 in labellis confederunt 186.c. Dio- 
πο ez Hieroni regni quomodo pre- 
monflrarint 186.4.b 
dpesignorantuenerem 188.d — oderunt 
bomines ἡ coitwolidos 188.c unde ge 
nerentur af 
apum artificium à Virgilio defcriptum. 
188.ef  politiaeleganter à Plinio dc- 
fcripta 185... 
apum examen in faucibus leonis à Samfo- 
neftrangulati 188.4. in iuba equi Dio 


n»fjj 186.4 
apum rex aculeo carct 185.€ 
Apim cur nó paf fint Aegyptij bibere ex 
Nilo 339.d 
apium luctus indicium 382.4.b 
Apollo 395.€ 


Apollo Agyieus 566.e Delpbicus 195.b 

Apollo fidicen 165.d | Meliates. 395.€ 
Tbyrcus 36o.f 

Apollo cur per corui fymbolum τόο.ς 
pergallum 175.4 — perlupum. 79.d 


per gr»phbem 167.f 
Apollo in Delpbinum mutatus — 195.b.c 
tibijs libenter cecinit 349.C 


Apollinis affectus expre[fus ab Ouidio. 
43d cum Hecate certamen — 1oo.f 
Panionij edem quomodo primum edi- 
ficandá putarint Greci. 567.b.c. Mu 

sso. fagitte in Grecosimmiffe 
310.b 

Apollinis pedibus ferpens triceps fubijcie 
batur n&.b 

Apollini acceptum ferebant Cretenfes uni 
ufcuiufq mali liberationem 195.€ 

Apollini cur cygni facri 164.d 

Apollini Lyceo cur templum dicati apud 
Sicyonios 82.ς 

Apollini quenam animalia dicata. 175.4 

Apollonias 354.d 


Apollonij Rbodijlocus — 112.6 210.6 
Apollonius Tyaneus ;7.b 
Apollonij Tyanci prefagium fue commo 

rationis apud Bar[anem 13.4.8 
Apojloli 28.€ 141.C 
apotbeofis Imperatorum. 27.f — 139.b.c 

fonminarum 171.d | multisvegibus de 


creta 324.C 
appctentia 121€ 
appetentis uis in bepate 134.C 
appetitio affectum excitat 109.4 


Appion Grammaticus cymbalum mundi 
à Tiberio uocatus so. 
Appionicor afini obietum 88.4 
Aptera ciuitas unde nomen fortit& στιά 
apuapifcis 216.c — Venerifacra — lbid. 
apua ad ignem,prouerb. 216.C 
puarü copia cur pud Mcgarenfes 216.c 
Apulciane fabule argumentum — 4ovf. 
€ Aqua 4o.b 
aqua mibi beret 256.6 
aque uocabulo que fignentur 281.d.. ez 
284.C 
aqueduttus c7 fontes coninis figuris or- 
πα τὸ 
aquam generationis caufam putarut muL- 
tie cur 6o.b 
dquam rane dare,proucrb. nnb 
dqué C7 aére naturam rerum contare pu. 
tabant Afeyrij 223.C 
aquarum fcevegationes apud Mofen quid 
219. f 
dquis comparata difciplina 281,6 
aquila 7. Ὁ [ε4. 
aquila Aurclianum infantem de cunis fu- 
flulit 138... carnem bubulam in Ma- 
ximi cellam, Iouis Preflitis facellum. 
abiecit 158.c — Claudij dextero bume- 
rocon[edit 158.b — dedicata iuftis 1m- 
peratoritqg regum. 159.b | in educan 
da proleiniqua 14o.b. Gordij currus 
iugo infidens 157.f — Youi gestat tela 
1424 lapidem in nido collocat 142.c 
mactandam Helenam liberauit | 139.€ 
Maximo Imperij aufpici dedit. 158.b 
aquila oj fraga que 139.d 
aquila pancm de matu Octauiani rapiens 
quid 158.5 
aquila pollet ufu 141.€ 142b. qui- 
bus imperium c regnum premon[tra 
uerit 137.6. (5 feq. quot uno tem- 
porepariat 158.4 — uolucrum regina 
uo. undedicia ib 
aquila uulturina 13o.d 
aquile con[pe&tus felicitate indicat 157.f 
Aquile cognomento gaudebat Pyrrbus. 
138. f 
aquile etymon 142.5 
aquile nidus cum pullis à C. Mario puero 
repertus quid portendebat 158.4. pen 
ne aliarura auium pennas cotactu cor- 
vumpunt 14.0.c.d 
preconium 


«preconium ex Sofitheldidio ται. 
aquile fencctus,prouerb. 141.4 
aquile cur bellum cum ferpente — 7f 

- ur tantum tribuerit Pindarus 139.4 


equilam facrarunt Perf ante Romanos. 
137.C 

«quile ἀπ in culmine domus ubi Alexan. 
der natus 138.6 

aquile gerendis rebus fe duces prebentes. 
138.C 

aquilarum duarit ex auro apud Delpbos 
fignificatio 145.4 infignia quedam 
lbid. pullià uulturib.difcerptt 135. 

aquilis fcnefcentibus rofltrum magis incur 
uatur — 14r. b 

Aquile Pontici opinio probatur 152.d 

Aquileie expugnatio quibus indicis pre 
cognita 125.€ 

aquilinus lapis ad multavemedia — 14 2.d 

Aquilo quatenus uocctur dexter,e7 quo- 
modo pro demoncacciplatur — z4.c 

Aquilone [pirante gignitur mafculus fac- 
t cab 


&quilus color 142.5 
€«[ Ar4 363.c.d 
ἀγα Dian dez ex cornibus ceruinis 4.4 
ara facrificalis 364.C 


Arabes fidem in matibus colebant: 254..c 
Arabia cur nullum fuillum genus babeat. 
- 64.C 

Aramcorü opinio de duabus legib. 322.c 
arancarum tele quid Ariftoni Chio 195.f 


arancus 193.C 
arancorum tele quidinfacris το3.4 
Aratilocus 167.C 
arationis partes procurat 26.d 
aratrum 354.€ 


Araxa formina 11o.b ἐχ Hercule filios 
genuit tres Ibid. 
arbiter genitsue 4ο.ς 
arborcs fine tébeflate cecidifJe, fuaq; [pon 
te mox refurrexiJe 380.4 
arbujla terrenis metibus afsimilata 371.b 
arca facderis cur ex cedro fit fabrefacta. 
373€ 
arce Noesligna cur quadrat — 290b 
Arcades cur rudes dicli 66.4 — Profcle- 
nes cur 329.ef 
Arcadum geflamen quale 529.f | mos in. 
eligendo rege E 
arcam Doriitti uacce focte traxerunt. 
28.d 


arcatta reuelata aot. f 

arcana facrorum 24.3.0 

árcata tegenda 48.€ 

arcbangelorum cura que 331€ 

Arcbemorus celebritatis Nemeeorü cau- 
fa 582.d 


Arcbidami dictum in Chorum legatum. 
220.b 

architectura per birundinem τό. 

drc& 3o8.[. 309.4 curfuerit dedica- 


Index. 
tus Amori 309.C 


drdeà 183. per coitum fanguine ex o- 
culis emittit. 185.c epulis figna. 
Ibid. 


Argan.tn 323.4 
Argc 350.€ 
Argipbon cur Mercurius ditus — 118.c 
Argiui,ez Argiuorum nummi — 100.d 
Argiui primum ufi fcutisligneis — 312.c 
Argus cur bouem cuftodicrit a6.b 


aries 77-d.e7 feq. σ᾽ 414.c 
aries in Yocratis fepulcbro cur adfcriptus 
78.b 
aries in facris literis quid 75.6 
arietinum caput cur Hammonis fignum. 
78.d 
Arij Laccdemoniorum vegis epiftola. 
143.b.c 
Arion quo babitu delpbino uetus: 195.4 
Ariflandcr Tbelmifeus 161. 
Ariflandri Telmefij diuifio denti. 1.4... 
ArifTandri fententia de oleo 387.6 
Ariftides Italicas ves defcripfit 139f. 
Ariflippus quid obiecerit Diogeni | 57.d 
Ariflippi refponfum de diuitibus c7 phi- 
lofophis 276.f 
Arifton quibus fimiles aicbat dialectice fe 
&atorcs 201.€ 
Ariftonymi dictum inadulatores σι 
Ariftopbanis locus zo& .373 
Ariftoteles c7 Plinius de fucis difüident. 
18 of 
Ariflo.locus 4:.{ — 192.6 21z.cd 
Ariflotelis confiliit Calliflbeni dati quod. 
174.{ fcomma in Atbeniefes. 277b 
fententia de Taranda 198.€ 
Ariflotelis non uidetur legitimus liber De 
mirabilibus aufcultationibus — 181.5 
Ariflotcli conciliatus Plinius 213:€ 
Ariflotimus quomodo perierit 561. 
Arithmetica quomodo abAegyptijs often 
datur 280. 
arma, armorum; generauaria .308.. 
Ὁ fequent. 
armabellica i 374b 
axma per fapientia adminiftranda. 31.c 
armorum apparatus finc cordc irritus. 
54. 
armatam Veneremcur coluerint Lacede 
monij 308.d 
armatos Deos onmes cur finxerint Gre- 
cei 308.C 


Armcnica prima pelta. 311.6 
Armcnica fecunda pelta 312.€ 
Armenius nus 10c.C 
armi 3os.f 
armille sos.f  wundedidte Ibid. 


armillarum donis c7: coronis bonefIati 
qui 3os.f 

armillarum [ymbolum quod 305.€ 

aromata fupcr ignem quam ümpo- 
fita — 3444 


aromatarius "1856 
aron agrefte cuv pa[catur urfa $9.€ 
Aronce flirpis mares tantüm cur facrifi- 


cáto uefcebantur 246:ς 
Arriani locus 221.4 
avs nature uictrix 360.d 
ars eg ingenium 137.4 
drtes cur per manus fignificentur | 25o.d 
dtes inanes 410.d 


artes nulle ante ignis ufiam funt veperte. 
344-C 

artibus proprijs elufus 184.€ 

Arfinoes miferabilis inter tus if 

Artaxerxes cognomento Mnemot, ficu- 
bus cz pone bordeaceo uefci coactus. 
4c 

Artaxerxis Mnemonis de fici ζσ' bordca- 
cei panis praestantia teftimonium. .' 
391€ 

Artemifia quale fepulchrum [Iruxerit. 
156.d 


articulus icnd 
artificium. .188.6 
artificiofum opus 357.€ 
Aruales fratres 405.d 
Arkcris 131.4 
Aruiragus 337.4 
aruncum quid uocet Plinius 71€ 
arundo menfur.e fignum. 415.C 
avundinis flocci cfficacia 415.C- 


avundinis c7 filicis inter fe inimicitie. 
4f BEND HM 
arundo in manus tradita Cbriflo quid in 


dicarit — 415.4 
arufbex 99.C 
qrAfcia 316.C 
Afcolia facra cur Baccho inflituta. 71.e.f. 
Afconij Pediani locus 69.C 84.ς 
dfcolopax 174.C 
afelliceps bono 87.c 
afello fabulam narrare furdo 87.d. 
Afia per trcs ferpentesindicatt τι3.Ὁ 


4fileus 190.e. quomodo nafcatur. Ybid. 

afina animal cft ad onera portanda geni- 
tum. S8.b — factus excludit intenebris 
90.4 

afina prioris populifymbolum ^^ $8.b 

afine pullus iuniorem populum indicat. 
88.b 

afinus Aegyptius $8.d 

a[inus ab omni rationis ufu cft died 
87.€ 

animal demoniacit 88... bumane cont 
imoditatis afiduus minifler 91.C 

afinus in fabulis quis 87.e. inludis quis 
$7.1 ad ram 87.4 intevfimias 
S8. falutis augurium dedit — 9o.d 
fapieittie (ymbolum 91.C 

afinus putandaram uitium autor ey pre- 


monjIrator 90.€ 
afini auricul.e 87.f 
«fini cutis poft obitum utilis 91.d 


Bbb 3 


afini portantis iuuentutem,et ferpentis fa. 
bula 103. 104.4 

«fini cz fai auicule odium unde — 182.f 

«fini umbra,prouerbiun 87.4 

«b a[ino excuti,proucrbium 88.f 

«inum currentem pingere. 88.e. literas 
docere — 87.d 

afinum párere 87.d 

«[ini Apollinimactati 88.4 auditupre 
tcr mures ceteris preftant animantibus 
z4.f 87.f adbellum gerendum apud 
Saracorás adornantur 89.e  difficul 
terocciduntur. 88.d.— extra prouin- 
cia ron peregrinantur. 87.d omni 
quadrupedum inuerecundifimi 88,4 

a[ini Paleflini equos pernicitate prouoca 
re dicuntur 89.d 

in finos pofL obitum ἀεὶ οὶ 88.4 

a[inaria mola,ex Euangelio defumpta. 
89.€ 

«[inine ungue abortiuis euocandis pro- 
funt 90.4 


dfloawis 185.d — imitatrix cf 
affo Fauonijs flantibus apparet. 185.€ 
Afopus 350. 


afpalatbo tactus ceruus moritur — 55.4 

afbaragus 420.6 

citius quàm afparagi coquatur, prouerb. 
420.d 


a[peritatis fymbolum 4.00.d 
afpicere, quid in facris fignificet — 235.4 
aJbisalita ab Aegyptio n7.b 


afpis cur dicta fomniculofa à Sifennd. 
106.C 

afpidum ictus letalis 106.b 

aJJentatoribus nullum genus animantium 


perniciofius nf 
a[Jertor 377.4 
ajJertor multorum 211€ 
a[Jes lignei ev fcortei à Numa populo da- 

ti in congiario i6f 
aftidere cuipiam 320.d 
Af[vrij cur abflinuerint pifcibus — 225.b 

cur columbam coluerint 158.c 
Aflabora 339.€ 
Aflafoba 339.€ 
Aflrea dicta Ceres Poétis 154. b 
aflrologia a8o.f 
aflutia praua 176.€ 
AlLyagis fomnium 389.f 
41 Atalant.e ceruus dicabatur 55.C 
Atargate c7 Derccto 223.C 
Atecotti iuniores naf 


Atbalaricus Romafium imperium attri- 
Wit — 1c 

Atbenarü arcana my[leria uniuerfum or- 

- bemeluferunt 248.4 

Atbenienfes Aegyptiorum coloni 338.b 

Atbenienfes famis ultione multati quod ur 
fam Diane interfecerunt in Mumychio 
eius facello natam 86.4 bojpites cz 
aduetas omi officij genere profeque- 


Index. 


bantur 279.d.e€ | Niciana clade ucndi 
ti pro feruis apud Syracu[as 34.6 

Atbenienfes quodnam uot fecerint Dia- 
né,Qycur 73.ὲ.ὲ — quot dcos colue- 
rint — 3214.C 

Atbenien[ium in boue ma&tando mos. 
27.d 

Atbenienfium male confulta, noctua for- 


tunare dicebatur 14.7.b 
Atbenodorus philofopbus 352.6 
Atlantus so.b 


Atlas 567.€. cur celum geflare finga- 
tur δὰ 

athlete oleo delibuti certabant — 257.d 

athlete ficcis ficubus pafti 393.Ὁ 

atomis fuis quid fibi uoluerit Democritus 
1 o;.b 


atrati cy atrate ue[les 297.b 
atramentarius pifcis lolligo 203. 
atramentum in aquas euomit fepia,atra- 
mentiq; uis 203. 
Atrei ez Tbyelis difcordia unde — 76. 
atri fefliq; dies 98.€ 204.b 
Atropos 356.b.c 
atrum c7 nigrum 204.4.b 
Attica ficubus nobilis 393. 


Attile datum augurium per ciconiam. 
15 
Attonis Moguntini Archiepifcopi impro 


bum factum 154.€ 
«[ Auaritia 255.€ 
audiendi promptitudo 7ι.ς 
auditorum frequentia 58.€ 


duditus s4.b — quomodo fiat Ibid. 
auditus ex leporino fimulacro intelligitur 
95.C 


auditus ὁ longinquo o9.b 
auditus promptus 24.[ 
auditu queiam ex quadrupedum gencre 

preftent i4f 


Auerroés ab Ariflotcle difJentit in tc[lib. 
24.5.6 


&ucs caeli 41s f 
aues ex arborum folliculis natas in Bri- 

tannia fabulantur nonnulli 192.4 
augurium mortis 81.b.c 


augurijs in captandis mos facerdotum. 
340.b 


D.Auguflini laus 13:.0 
Augujlale infigne 3460. 


Auguftus cingulo ex uituli marini pelle 
confecto cur ufus 372.d 
Augu/lus infans vanas obflrepentes filere 
jufit — zia 
Augujlus nepotes fios literas et natare do 
cit 49.b 
Augufti genefis 72.€ 
Augufti milites 101 f 
Augu[li prefagium exdracone — nf 
Augu[lo decretus currus ex quatuor ele- 
phantis i7f 
Auguflo in littore dcambulanti ἐ mari ad 


pedes profilijt pifcis 319.4 
Auguftus menfis 
aulicorum uita : 338.4 
Aureliano Imp . quo prefaoio imperium 
oftenfum 2c 
Aurelius Augurellus fenex fcripfit Cbry- 
fopaciam carmine 164.6 
Aureoli tyranni tumulus 209.4 
auriga cocleflis quis 3:1.Ὁ 
auris confecrata Memorie 238.C 
auriculas afini quis non babet 89.b 
duribus cur carcbat Iouis fimulacrum a- 
pud Cretenfes 237." 
Auritus 237.C 
durum folare metallum Chymicis — v51.d 
auri nomen quid 15;.€ 
Aufonij locus 194.b 
aufbicium regium 159.5 
aujpicia Canaria 4-4.€ 


aufpicia, portentaq; felicia per aquilam. 
137.€ 

au[ler quomodo accipiatur 24.d 

auflri flatus fcemineum foctum producit. 
24.b 


Autocab.li 377.€ 
&utore$ ueteres multi noftra etate in lucé 

prolati 253.4 
autoritas 37.6 368.b 


4utoritas per manus (ymbolum — 251.c 

dutovitas imperatoria et triumphalis bo- 
nos 3721.6 

Auxefie fimulacrum curexolea — 586.e 

auxiliares 228. 

auxilij imploratio 162.d 

auxilij imploratio apud Scythas qualis. 
26.C 

4 Az ymorum calatbus quid — 277.b.c 

axymorum feftum amaritudine c7 bumi- 


litate celebrabatur 189.c 
B 

B Litera 351. 
Bacchcia fuppellex 377.4 
baculi c uirgze dijerentia 305.d 
Bacchus i9.d 321. 5766 
Bacchus cur tauro cy: pardali fimilis di- 
catur 29.C 
Bacchus idem ez Solnonnullis — 104. 
Baccbus Sycites 392.6 


Bacchus taurinis cornibus infignitus. 
410.C 

Bacchi fimulacrum ex uite aut ficu apud 
Naxios fieri folitum 392.C 

Baccbo cur delphinus adpiclus — 195.b 

Baccho cur dedicata ferula. 4os.ef cur 
obliuio — Ybid.f 

Baietb Acg»ptijs quid,e7 Bai 157b 

Balbino ct Gordiano flatue cum elepbam 


tis dccretee à fcnatu Rom. ac.b 
baltbcus 301. f 
baptifmus 297.4 
baptifmus ueva purificatio 218. f£ 
Baptifla Cafalius 194.5 
barba 


———— —————————————————— πὐππππ σαι 


barba intonfacur Acfculapius 523:.Ὁ 

barba fymbolum uirtutum 232.4 

barbam cur fe gefLare dixerit Diogenes. 
231. 

barbam cur foli Laced-emonij rafitarint. 
230.C 

barbam natrire facerdotibus mandatum. 
229. f . 

barbam perpetua declamatione laudauit 


Pierius 231.6 
Bartbol.Carolus Picolomineus 7.4 
Bartbolomeus Lampridius 303.€ 
Bafilidis Abraxas iib 


Bafilius Magnus pbilofopbie latebras om 


ncs penetrauit 309.C 
Bafilfceus 105.4 — in bonore babitusab 
Acg»ptijs Ibid, 
bafilifcus ex ibidis ouo. Ὁ 128.4 
P.afilifcus ftella 106.4 
bafilifci fanguis cur à plerifq; adferuaba- 
tur 106,4 


bafilifci fibilus quibus fit formidabilis. 
105.C 
Baffiano Antonino quales flatu decret.e 


: ἃ Macrino Imperatore 319.C 
Bataui milites qui 114€ 
Battt nauigatio 2322.d 
4 Bcatitudo futuri feculi 186.€ 
Bcbrycie Lauri effc tus 373.C 
Bcch Pbrygibus quid. 74.4 quid Scy 

this — 172.€ 
Beelpbegor 248.4 


Beelzebub demon mufce bierogbphici. 
τοι. 


belbi £5.c 
bellator [Hrenuus όιτ.α.Ὁ 
bellatori aliquando cedere neceffe — 51.4 
bellatorem decet feuitia 2.€ 


Belleropbon coercuit amoris petulantia. 
16.4 

Belleropbontis imago 321b 

Bellica columna quenam dicta Rome. 
367.4 


bellicus apparatus,uel caftra 250.4 
Bellona Minerua 387.d 
Bellonz templum 367.4 


bellum 31d 77.6 2956 nof 34:.6 
367.4 

bellum indictum 308 [ 

bellum marinis fluctibus comparatum. 
336.b 


bellum,pax 365.4 
belli incommoda c7 damna nd 
belli nubes 284.c 
bello inutilis 260.€ 
Bembi enea Aeg yptiacatabula mir.e anti 
quitatis 1a4.f — 144.4 167.[ 
233. € 
Benedictus Agnellus 338.c 
Benedictus Lampridius 217.f 
beneuolus — 174.C 
benignitas 339.€ 


Index. 


D.Bernardus 4.4 — de D, Bernar 
do que fomniaucrit mater pregnans. 
Ibidem. 


Bernardus Vibienius 110.d 
Bernardinus Maffeus Card. 102.5 
Bernardinus Pollanus 120.C 
Bernardinus Tomitanus 259.b 
Berfabea quid Hebraeis 285.C 
Bctee c7 blitti differentia 424.4 
4 Bianen[cs 13. 


Biantis philofopbi dictum ad Alyattit ve- 
gen 47.d 

bibaces cur aquile fenectuti comparen- 
tur. 141.4 

bibacifimus 217.4 

Biblia quo tempore conuerfain linguam 
Grecam à L X X. interpretibus 13:.e 

bicipitiums 


227.€ 
bifrons cur Yanus 218.4 
bigati nummi 13;.b 
bile caret columba 159.d 
Bitbon c7 Bitonis robur 29.cf 


Bitbyni iudicia ex aduer[o Solis cur exer- 
cere confucrant 23i. f 


qBlittca meretrix 45. 
blitti fymbolum 4f 
Blondi opinio uentilata 127.b 
€«[Boca pifcis uocalis z19.4.b 
Bocotij anguillas dijs immolare con[ucue- 
runt — z18.d 
Ecotij [lupidi dicti 66.c 
bonum de malo deligere 400.4 
bonum omen 9o.d 
bona cito labentia 397.€ 
Bonorum obfequium if 
Borceás 119.4 
bos ab Argo cuftodita cur 26.b 


bos ad fartficit quomodo ducebatur à Per 
fs — 2564 

bos avator triclinium Vefpafiani afcendit. 
16.b 

bos integer ἃ Germanis Bononie toflus. 
178.b 

bos per linouam inambulat 26.€ 

bos fub iugo, prouerbium i&f 

bouis effigies in. Atbenienfium numifma- 
te 26.e 

bouisprecium 6f ffgnificatio 26.d 


fignificatum in facris literis 28.c 
bout bonor babitus à ueteribus 26. 
boui unde nomen 26.d 


bouem Deliorum pecuniam cur putarint 
nonnulli 2γ.Ὁ 

bouem occidere antiquitus capitale: 27.d 

bouem quando facrificabant Lacedemo- 
fij 173. f 

Bouem quando facrificabant Romani. 
30. 

boucs olim uocati Itali 27.6 

boues avantes imaginari, quid 26.d 

E cornua cur focno circumligabantur 
39. 


boum natura ' $6.d 
bouillo extenfo corio quomodo opem im 

plorabant Scythae 26.ς 
φΒγαςοαῖ milites 4o4f 
Eracbiati milites qui n5. 
bracteatee argento penne 4 
δγαβιςκα ebrietatem avcct 424.C 


braffica uitibusinimica 424.d.e — Difsi 


dij cauf.e Ibid.f 
Brefcit 322.6 
Brettipopuli cz Brettus 147.4 
breuis uita 2164.4 
Briareus Centimanus 251.6 


Britannia urforum feuitia nobilitata 
86.b 

Britanni olim anferem veligiofum opina- 
bantur 146.d 

Bromus Bacchus 18o.f 

brumalia quando celebrantur 18o.f 

Brutia uocata olim Italia 147.b 

Brutum bebetem putabat Tarquinius. 

74€ 

brutorum cultus unde apud Aeg yptios. 
47.6 

q«Bubalus, primus omnit Fortune fimu- 
lacrum Smyracis effinxit 415.b 

Bubulci nomen in familias Romanas ad^ 


müfum — z7.c 
L.Bucanummwmcudit Cefari :88.Ὁ 
Bucepbali | a94 
bucephaliequi spud Tbeffalos —— z9.b 
bula 3ox4 — bulle geflamen unde acce 


ptum. lbid. unde dicta. Ybid.b puc- 
rile gefLamcn fiut Ibid.c 
bulla cordis erat figura 242.4 
bulla primus omnium donatus Tarquinij 


Prifci filius 3oi.b 
bulbi bieroglypbicum. 41€ 
bulborum cfficacia 421€ 
Bupalus 34. 
Bufiridis nomen unde 29.€ 
butio,accipitris genus quod τοι 


«| Bjtbonis cz Clcobis fratrum pictas. 
386.b 


( 
.Litera,codemnationis ποία 128.c 
Cabaliflica 319.b 

Cacus Auentinas 86.C 


cadauera uitro condita adferuabant Aco y 


pij — 4o.d 
caduceatoris munus 414-f 
cáduceus 1144.07 fcq. 


caduccis numi[mata infignita multa. 
τις. 


c&citas 99.4 n6€f 
cedes multiplex 397.d 
Celij Calcagnini laus 45.6 
cepe efficacia 417.5 


cepis cur non ucfcantur Aeg»ptij. 
417.c.d 
Cefa uocatur elephas Maurorum lingua. 
17.€ 
Bbb 4 


&efar 31:5. 
Cefar apud Gades in[pecta Alexádri ima 
gine ingemuit 325.d 


Caefar con[lernatus, non inuento corde in 
bouis opimi extis 242b 

Cefar regium nomen refpuit 303.4 

Cefaris mors in Solis fignis indicata. 
327.C 

Caefaris nummus cufus à L.Buca — 228.b 


C.Cefaris nummi [ymbolum 17.€ 
calamitas 104.C 
calamitatis fignum 415.4 
calatbifcorum effigies columnis Acg yptia 

cis addi folita 367.d 
calatbus az;ymovum quid 277.b.c 
calatbus Cereris 367.d 
Calauria Apollini facra 195.b 


calcaneum, ac buius bieroglyphica. 


258.C 
calcaneum,e7 tenere calcaneum. — 257. f 


calcaneum flectere 17.6 
calceamenta Aegyptiorum papyracea. 
413.4 
Calceus 300.C 
Calchas augur 150:€ 
calende Augufti Baccho dicate | 424..e 
Calenus Megaram cepit. 6.d 
calidi facultas 323.4 
caliga 208.€ 
caligare 34.6.4.b 
Caligula Cefar 298.€ 
C. Caligula uetera familiarum infignia no 
bilifsimo cuiq; ademit 3osf 


C. Caligule corone cxploratorie dicte. 
332.4 

C.Caligule fceleratum facinus animo con 
ceptum quod nef 

calix multa in. diuinis literis fignificat. 
409.4 

calix pro mortis cruciatu ponitur. 
409.b 


Calix 'upplicij fymbolum 421.d 
calliditas uo.  .Dolofa o7.c 
Callimachi locus 205.d 
Calliope 351.4 


aluaria a[ini ad loci fertilitatem facit. 
90.C 

calumniator 258.b 

calumniatorcs cur. bafilifco comparati. 
105.d 


«calumnijs afflictus 105.C 
calx 258.d 
Calydonij apri mater que 63.€ 
Camb»fe anima in leone reperta à Pytba 

goricis if 


Cambyfes abolere conatus eft immane bo 
mincs facrificandi morem 34.0.€ 
Camb»fes diuexauit Aegyptios inf 
Cambyfes de Simandij fepulcbro aureum 
circulum fuftulit 287.c 
canclus ad. duodecima die (ine potu per 
durat (94€ 


Index. 


cánelus animal profanum. 93.€ 
camelus animantium omnium tortuofifii- 
mum ejt 94.4 


camclus ntatrem fuam nunquam fuperue- 
Mit — 94.c 

camelus quafi camerus 93:6 

camelus quatuor femora gerit 95.€ 

cameli efitientes à poetis funt appellati. 


94.€ 


cameli manfucti bilisq; expertes — 94.d 
Campegiane familie claritas 334. 
campeflre,genus indumenti — 200.4.b 
campejlres clepbanti quales 19.d 
camus 355.c.d 
cana cur fides Virgilio 254.C.d 
Canaria au[bicia 44€ 


cancellus pinnophylax «7 pinnotbercs. 
202.6 

cancer 201.C 

cancer cur inter. fydera collocatus. 
201.f - 

cancer in nummis quid 201.€ 

candelabri fignificatio in facris que. 
386.C 

candida ucl obfcura quenam dicimus. 
285.4. b 


Candulus s so.b 
Canicipes 45.€ 
canicula 285.f 
canicule fidus frugibus inimicum. .44.c 
canis cur uocatus Diogenes 42.4 
canis defcribitur 39.b 


cánis {σ᾽ gallus cur ad parricidij fuppli- 


cium adbibebantur 107.4 
canis in diuinis literis quid 43.d 
canis mira induftria coijcientis lapillos in 

amphoram olcariam 170.4 


cánis qualis expetitur à uenatoribus. 
44-b 
canis quomodo militis officium uideatur 
obire 4o.b 
canis ferpens in "Tenaro 41.d 
canis fimulacro Mercurij cuv adicctus. 
239.d 
canis uiuus in diuinis literis quid. 42.e.f 
canis fidei fymbolum 415.C 
canis fidelitatis mira quedam exempla. 
41.4 
canis jpudentia 88.4 
canis oculum. babere quis dicatur. 
44 
canis fignificatio in diuinis literis que fit. 
39.b 
canis ufus quis 39.d 
canem comedebant. Oxyryncbite pop. 
223.C 
per canem quando iuret. Socrates. 
4o.f 
canes alebantur in Daulia in Minerue té- 
plo. 4ob 
cáncs Alexandro Macedoni mifi ab Alba 
nie regc 42.6 


cánes fellis uitio medentur decerpto gra-; 


mine — $9. 
canes in crucem quando rapti à Romanis. 
44. 
canes Laribus dijs prefides 4o.b 
cáncs quibus Dijs facri 44.4 
canes fepulcbrales apud. Hircanos. 
134.4 . 
canes mutos quos uocet Donum 39.€ 
canities 23d 
canities per amygdalam intelligitur. 
379.4 


Canopi aflutum inuentum 4,06.C 
canterius in fofJa 37f. 
cantbaris 61.d 
cantbavus 6o.b 
cantbari typus 377b 
cápaides anguille 218.d 
caper ab Hercule domitus quid — 75.d 
caper cur Baccho mactabatur 7€ 


caper pafcens accliuiora petit ioLf. 
capro infecto elephantusfugit — 18.c 


in capris an viualitas 7f 

Capbziel 323.C 

Capbyate 357.4 

capillus Veneris 424.b — Eius uircs. 
Ibid.c 


capitale apud quos bouem interimere. 
27.d 

capparis 420.€ 

capparim libidinem no perfrigerarc, con 
trarecentiorum opinione. 379.€ 

capra 71.c.€7 feq. 

capra per aurcs an [piritit emittat c7 rect 
pat. σις 

capram abencam. Pbliafij colebant. 
71.€ 

capram in. Acropolim Atbeuis adire lege 


probibitum 71€ 
capra in facris quid 71.6 
caprarum cornua qua ratione uitibus fer- 
tilitatem adferunt 7f 
capriceps auis liene caret 181b 
caprificus 383. [ 


caprifici ramus, Iunonis fimulacro cuv ap 
pofizus 38s.f 


capriji :i uis 23.4 
caprimulgus 184.c 
Caprotina Iuno 384.4 
Caprotüne Non 383. 
captator 215.6 
captiuitas : 'as;d 
captiuitatis impatiens sef 


captiuitatis prudens declinator — 214€ 
captiui fab bafla uendebantur 31π4 
caput, ac buius bieroglyphica —— 225.4 
caput abradi malum portendit /—— 231.4 
caput adiurare cz deuoucre 226.C 
caput Chrift cur fpinis faerit coronatum. 

4400.C : 
caput bumanum ad mundani ovbis finuli- 
tudincm compactum 225.6 
caput 


, 


MÀ À 


caput leonis quid notet 5.4 

capitis bieroglypbicum 419.4 

capitis vafitatio feruitutem indicabat. 
23 c.b 

capiti manus impofita quid 216.C 

capita, Cefarum ede tacta de celo,omni- 


bus flatuis deciderunt 216.C 
capitibus brutorum,bumana corpora in- 
figniuerunt Aeg »ptij 231. 
Capys ii. b.c 


Car Cyrum uulnerans quo premio bonc- 
flatus ab Artoxerxe 173.€ 
Carboni, de abrofis fafcijs à muribus,quid 
rcfponderit Cato 99.€ 
cardamus circumpullulantes berbas exa- 


refcere cogit 140.d 
Cardinales facerdotes 368.b 
cardo 368.b 
carduu in facris quid 400.d 
cardui [colymus 403.4 
Carne dee facra 433.€ 
Carncades ad fummam perucnit fencctu- 

tem 155.4 


caro fubfrigida €x bumoris plena fom- 
moscit ^ 96.c 

carnes lupinis dentibus lacerate cur dul- 
ciores 774 

Carolus Magnus purpuram imperatoria 


ab interitu primus uindicauit — 131.c 
carpere 24..[ 
Carpocrates beereticus 238.b.c 
Cartadulorum regio 47.d 


Cartbaginenfium immanitas in. [1crifi - 
cartdis nobilibus adolefcentibus Saturno 
340.d 

Caryatarum opprobrium 3167.4 

Caffander Antipatri , Abderitis à ranis 
profligatis agrü in Macedonia concefsit 
21. 


cafcita Gellij confiderata 117.4 
ca[Jus lumine 235. 
cafligatio 12.6 3:16.d 
caftigatio ingenua 403.€ 
cafltigatio falutifera 420.4 
caflimonia 3004  A41;€ 
caftimonia ὁ concupifcentia 249.4 


castimonie fymbolum. 451. | (9 422.4 


cajlitas 5&6 382. 
ca[litas per apes 188.c 
caflorea 98.d 
Caflorum capita pilea cur 195.d 
caftra bellicusq; apparatus igo.4 
caftra quomodo fabricata,et caftren[ia ov 

tiamenta, bonoresq; a7d sn&a 
cataracia 284.4 
catena 358.6 
catbedra 320.c.d 


Cato grammaticus dictus Latina Siren. 
το 

Catonis in lurconem dictum 24:0.d 

M. Eas Propr.etoris nummus qualis. 
255. 


-— Index. 


Catonis fententia in Romanorum luxum. 
221. 

Catonis fcomma in Lentulum 

Catullilocus  7.c — 97.b — 165.b.c 
193.C aif 235.€ 327.d 328. 
341.Ἀ{ 40;.b.c 

catulina carne cpule celebriorcs olim. 


44.d 
catulus lconis in Republica non alendus. 


241.4 


fil. 6.e 
cattus 100.d 
Cauartianus uicus 15.1 
cauda 245. 
καμα4,Ἰεοπὶπὶ index animi 7.C 


caudam nigram que babebant, de ijs cur 
gutandum uctuerit Pythagoras — fol. 
240.4 

caudex Comicis quid 

Cecinna Volaterranus cur birundines fe- 
cum in expeditionibus ferebat. 165.f 

Cecropis an cuocata anima 10.d 

Cecropis effigies biceps cur 218. 

cedrus eeternitatis eft bicroglypbicum. 
373.€ 

cedri confideratio 371.d 

cedro digna loqui quidicantur — 375.€ 

Ceionij Poflbumij auguri de oblata tcflu 


uif 


dine — 200. 
celebritas — 3:5b.c —33o.d 349.4 
celeritas CO MCETAGOUNE MIT 
Cencbrene,lcones uocatee 13. 
Cenei bafla,prouerb. 3n.c 


Cenforinus quo tempore floruerit | τι. 
Centauri forma duplex, quid 36.b 
Centaurorum forma c7 fignificatio | 32.d 


Centenarie cene que 67.b. 
centipeda pifcis nusf 
centumsqg centenarius numerus — 269.c 
Centurio 27.0.6 


Centurionis fignum quomodo figuraba- 
tur apud ueteres 318.4.d 

cephalus pifcis 214.d 

cephali quomodo capiantur Venetijs. 
214.€ 

Cephas nomen Diuo Petro conueniens. 
127.d 


Cepbion mua 350.€ 
cepphus auis 167.b.d.e 
Ceramicus 366.d 
Cerberi bierogbypbica 41.6 
cercopitbecus cur cynocephalus — 4s.e 
cercopitbeci 47.€ 


cercopitbeci fibimet aliquádo caudas ab- 
rodunt — 197.c 


cerebrum c7 corregituráSole - 5:0.Ὁ 

Ceres 384 | 68b 3545€ A4o4e 
418.d 

Ceres unde dicta s4.b 

Ceres eadem c7 Venus 38.4 

Cereslegifera. τᾷ — 26.d — 54b 
162. b 

Ceres uccta draconibus u&f 


Ceres c7 Falacralis famen 197.5 
Cereri facrificatur fus 63. 
ceruarij lupi feptentrionalibus vegioni- 

bus frequentes 85.c 
ccrutis s.c feq. 
ceruus acerrimi auditus cft if 


ceruus fiftula paftorali demulcetur σις 
ceruus Indicas (σ᾽ Gr.ecas uoccs intelliges, 
52. ὃ 
ceruus poft coitum folitarius in fcrobibus 
dclitefcit 54.c.d 
ceruus torquem abeneum collo geflans ab 
Agatbocle interfectus 55.d.e 
cerui etas quatenus ex cornibus ez denti- 
busnofcatur s.d — pugnacum fer- 
pente sc — rumimato sse — ui 
μαίας 55.d. 117.d 
ceruum enecans Hercules quid 53. “4:4 
cerui in Dianetutcla s4.a — unde dicti 
Ibid.b 
ccrui quomodo ex Sicilia in. Calabriam 
tranfnatant 53.4 
cerui uocati ferui fugitiui 54.4 
ceruis Acbaicis cornua. decidua vccidi - 
uaq; annis omnibus “6.4 
ceruini cornu fuffitus ad abigendos fer- 
pentes remedium $2.€ 
ceruix fuperbie fymbolum 232€ 
ceruix audacie (σ᾽ fcrocitatis fymbolum 
231.€ 


ceruix fummifstonis Ibid. 
cerulus auis , 181.4 
cejJatio 220.€ 
ccfpitatio 35€ 
ce[Jandum ignauiter non eft 406.d 


Cbabrie Atbenienfis didum 4.6 «4. 
Cbalos amnis manfuetos fert pifces: 25... 


cbameleon 198.c.d 
cbaos 68.c 
Cbhares 55.4 
charitas 157.f 
chelidonia berba 165.f 
Cbenofiris 376.€ 
cheppa Venctorum pifcis quis — 216b 


Cherubin [becies que apud Ezecbiclem. 
30s.b 

Cberubin fuper federe quid 320.6 

Chius ἃ Darianis militibus cuerriculata. 


7f 


Chij Homeri imaginem nummis impre[Je 


runt 226.d 
Chimera 721.6 
Chimzere defcriptio 16.4/— fymbolum. 
109. 
Chiron 36.b 
Chiron an Acbillem inflitucrit sf 
cbamydcs 298.4 
cbaenix 4-06.€ 


chacnices farine bine Regibus Sparte 
ad coenam non cuntibus mittebantur, 


4-06.€ 
chacrogrillus crinacius eif 


CHRISTVS 28;c 316 36:.ς. 
402.C 

Chriflus bomo deus is. b 

Chrifti anima nequaquá apud inferos paf- 
f& 44 

Chrifli bumilitas 14.8.d 

Chrifli quinq; uulnera per. pentalpba. 
35.1.6. 

Chrifli fepulturze fymbolum ex facra bi- 
floris. 44 

Chrifii [ymbolum per pelecan 14.6.4. 


Chrifli uictoria 366.c 
Chriflum gefLare bumeris quid — 16.c.d 
Cbriflianz pietatis fuccefJus 54. 
Chriflophori ueri quinam 16.d 


4 Cibarie donationes caniftris offertur. 
406.b 

Cibus antiquitus Atbenienfibus ficus, Ar- 
cadibus glans , Carmanis palme, Indis 
calami , Mceotijs milium, Perfis carda- 


mum — 4b 
cibus pro doctrina 371. 
cibus in facris literis quid 277.c.d 
ciborum uarietate fatur 67.4 
cicada 192.b 


cicada ore caret 192.b. per quamná cor- 


poris partem emoduletur Ibid.c. 
cicad.e cantus unde 192.c.d 
cicad.e maxime indigene 192f. 


cicad.e foemina taciturne creduntur. 


i 19:.( 


cicer 414.b 
cicer erucas ab oleribus arcet 414.C 
Cicero 414.b 
Ciceronis locus 76.b 150.4. 175.b 


τοι. 4.0 zi8.€ 220.d 358,€ i7zib 
274.d 286.€ 31.4.6 

Ciceronis et Vireilij lectioneTacitus Imp. 
offendebatur 189.c 

Ciceronis falfum dicum in Metellum. 
169,C 

Ciceronis [omnium de Áugu[li imperio. 
355.Ὁ 

Ciceroni obiectum quód bomo nouus. 


192.f. 


ciconia 124.4.€7 feq. 
ciconialingua cavet. 126.c — men[isin- 
ferriuetita  126.b — curwieiliarum, 


cuflodumq; urbium fignum — 1zs.c. 
quo pacto fe à noctuarum in[idijs defen 
dat 125.d 

ciconie perpetuum bcllum cum ferpenti- 
bus — 126.4 

ciconie quomodo pullorum fuorum inco 


lumitati profbiciant 423.4 
ciconiam occidere multis gentibus capita- 
le füit,ez cur 126.4 
cicuná iib 
cicurare leonem quid portendat 5. 
Cidaris 3o f 303.C 


cinedum cur uulpem uocarint Siculi. 
| 97.d 


Index. 
cinare fructus 419.d 
Cincius Manlius 359.€ 


cinclus auis,cur alienis nidis oua fua po» 
fat ι84.6 


cinctus Latinis quid 245. 299.4 
Cingani unde dicti 184.f 
cingulum Hieremie 299.d 
cinnamus auis 183.ς 
circulus 286.€ 


circulus coli, uocatus lupiter à Perfis. 
286f 

circulus principium miraculorum. 288.d 

circumactu corporis adorandu iubet Py- 
thagoras 187.4 

circuncfio 47.f ^ antiquiffima apud 
Aegyptios Ibid. ab Abrabamo ut [i- 


gnum Hebraeis data 48.4 
cifsibia 377.4.b 
cithara 347.b 


Citberonius Leo uocatus Hllus 1 


citó confectum 420.d 

ciuis oppre[Jus à peregrino 27.6 

ciuium feruator 375.4 

ciuibus genuinum eft inuicem [ibi inuide- 
re 202. 

ciuilis 295.b 

ciuilibus feditionibus crefcens 210.€ 


ciuica corona quamobrem fit ex quercu 
fata. 375.4 
ciuica corona donatis que c7 quanta tri 


bui folita 375.d 
q Cladis pre[agium 43.6 
claritas 317. b 
claritas ex poétarum fcriptis 366.d 
clari uiri 290.€ 
Claudiani locus 102.€ 113.d.— 3168.4 

z19.b 


Claud. Cefar in [pe&taculis exbibuit pan- 
tberas Africanas 84.c 
Claudij Wmp.epigramma Aureoli tyranni 
tumulo infcriptum 209.4 
Claudium Afellium quomodo eluferit 1u- 
bellius Taurca 37.Ἀ 


claudus cur fingatur Vulcanus 136. 
clauis 360.€ 
clauus 359.d 
clauum in Mincrue templi poflica parte 
quis figcbat 359.€ 
Cleantbis refponfum 9c 
Clearchus 143.C 
Clearchus Beraclienfis fulmen geftauit. 
314.€ 
clementia ind. 3::6 55} 


clementia Imperatorem precipue comen 
dat  zo.b 
Clemens Agrippe Poflbumi feruus cuv in 


Hetruria latuerit i3o.b 
clemens animus 410.C 
Clementis recognitionum opus. 6o.f. ex 

codem locus recognitus Ibid. 


Cleobes zo.f — matrem currui impofi- 
tam ad Iunonistemplum uexit διὰ, 


Cleomedis opinio de mundi figura. 2 4.d 

Cleomenes cum Scytbis meripotationibus 
contendit 389.c 

Cleo cur fit uocatus larus Ariftopbani. 
167.b 


Cleopatr«e uirilis animus anf 
elepfydrarum ufus ubiprimum — 46.c 
clibanus 243.C.€ 
Clio 351.4 
clipei cz clupei differentia 313.6 
Cliti infolentia que 314.C 


Clitor fluuius pifces progenerat uocales. 
219. 


Clotbo 356.b.c 

dupea z&b — Lunenaturam imita- 
tur — Ibid. 

clypeum neutro genere af 

clypeus aureus in D.Claudij bonorem Ro 
me in Curia affixus 314.4 


clypei Agamemnonis infcriptio 4.4 

clypei Grecorum. Neptunum , Troia- 
norum Mineruam pictos babebant. 
31 5f 

clypei militibus ab Ymperatoribus bonori 
dabantur 31.1.5 —— Dijs dedicabantur 
Ibid.ev- 314.4 

clypeos qui merebantur 314.4 

clypeis infcribebantur facta pulchra. - 
313.€ 

clupee lapis quartane medetur — 216.b 

qCnidü mifJa nauis à Periandro cuv in al 
to mari remorata zu b.c 

«[Cochlea Romanas delicias auxit. 205.d 


Cocis uel Cotionis exemplum *A2.C 
coccygium. 18vf coccyx Ibidem 
Coei 201.C 


calefle rerum omnium promptuarvium. 
147f 


catlefles fpiritus 331.6 
catlibaris ba[la que 311.4 
calum 2889  z4s5b 305€ 
calum decimum 3o6.f 
colum nil nifi fanctum profert 23.4 
celum quo motu rotetur 24.C 
coelum ueteres pro capite 225.6 


celum joccundum cur dixerit Hefiodus. 
iff. 
calum unde dictum 


330.C 
cceli alieni impatiens 210.C 
cceli foecunditas 24.6.€ 


Cati uirilia Saturni falce recifa quid. * 
220. 


cclo alieno melior effectus 396.f 
cogitatio 64.€ 
cogitatio alta 141. 


cogitatio uel fenfus imaginationem creat. 
109.d j 

cogitationes gcnerat anima 219.f 

cogitationum procellis quomodo obuiam 
itur — z8o.d.e 2 


cobortes,carumq; infignia onc 
coitus inccptiindicium quod — :272.d 
collegium 


E 


collegium nallunt fine preuaricatore. 
398.C 


collyrides con[berfe 387.€ 
Coloes 319.C 
color niger Soli dedicatus 169.d.e 
coloris nigri fignum quod 157.5 
coluber gaudet latebris 107.€ 
coluber terre filius cz indigeta — nis.d 


colubrorum ingens uis in Sardium fubur- 


banis locis quando μία n5.C 
columba 157.4. Q feq. 
columba aeris fymbolum 158.€ 


columba argentea cul auri in dorfo,quid. 
160.C.€ 


columba caret bile 159.d 
columba cur ab A[fvrijs colebatur. 158.c 
columba fufca Propbetis quid 157 .d 
columba mundacz fimplexeft ^ 16ve 
columba quicta 159.C 
columbe cfus contracontagium — 1s9.e 


columbe c7 ue[pertilionis difcordia. 
179.€ 

columbz ctymon 157.€ 

columbe felix au[picium fuere Aenee cz 
Iulio Cefari 159.5 

columba natura actioncsq; m»ffice expli 
cat£,C7 quomodo ad μ{π| trasferendz. 
166.f 

columbs obfonium Regibus parabatur 


grajJante pefte 159. 
columba oculos babere quid 160.€ 
columbe cur parcant Syri 158.€ 


columbará ac turturum par quis dicatur 
obtulijje 157.€ 
columbarit ale gypfo illite fummisq; te- 


etis affioxe quid 159.5 
columnz,ac earum (ymbola 365.d 
colyemne mulicbres uirainales 367.C 


column Traiano cz Hadriano crecte. 
36 wf 

coluanarum fignificatio in facris. 367.c 

in columnis [Fatue plerifq; à Senatu decre 
te 365. ἢ 

colurna baftilia 7o. 7f 

colus 356.4 

colus c7 capilli in facris quid. 229. e 
230.4 

comejJationes perniciofe ualetudini. 
107.€ 

Cometbus Diane templum uiolauit. 
465.€ 

cópotatio amicitie caufa inflituta. 4.08.e 


conditorium 244.C 
condonatio 38s f. 
concentus cur odori comparatus 277.e 
concba Veneri dicata 202.C 
conchbylium 205.€ 


concordia 3546.d 4o8f  percadu 
ceum indicata 1is.d — per cordis fym- 
bolum z44.c percornices indicata 
149.4  permeq lac 188.c 
per pauonen 170.ς 


Index. 


concordia unde dicta 347.C 
concordia vci familiaris 176.b 
concordia rerum 92.4 
concordie difcordieq;effecus 19. 
concupifcentia 54.b 
concupifcentie fignum umbilicus: 24.9.4 
» concupifccre quid 144.f 
congiarium 310.d 
congri cz polypi certamen 197.d 
congruere uocis ctymon 1:8. 
coniugiunt 1614 3$8.€f 
coniugij commoda 344.f 


coniugii fidem nó uiolant columbe 157.4 


coniugis mores ferendi 209.€f 
coniunctio maritalis 3n. b 
coniza animalibus perniciofa 4.5.4 
confcientia igne examinata 243.C 
confenus 253. 
confilium 301. 
confilium per cordis (ymbolum 242.4 
confuetudo perniciofa 184.€ 
confularis magiflratus annuus /— 295€ 


confulatus primi bierogbypbicum. τό 9. ὃ 


confultatio 310.d 
confultorum bene flabilitas 228.b.c 
confummatio 114.6 
confummationis facrificium 238.4 
Con[lantia 34.C 120.4 


ConjlantijÀmp.pompa Roma ingrediens. 
113.C.d 


con[lernatio multitudinis 71.d 
contatio 315. 
contemplatio 137.f 
contemptibilis 391.b 
contemptor diuitim naf 
contentio laudis 96.€ 
continentia 10.6 247.b 


continentia in quibus rebus confiflat. 
296.b 


continentie exomplumintauro — axe 
continenti fructus 379b 
contrarietas 287.€ 310.4 
contumaciá 106.C 
contumax 180.d 38.Ὁ 
contumceliofius 176.d 
conuerfio byemalis que 199.€ 
conuiciorum contemptor 140.4 


conuiuia lautiora pifcibus olim erant opi 
pare instructa Romanis inf 
cor nnd 41 [ 
cor,animz veceptaculum 24.2.6 
luntatis fons 114.C 
confilium cx rerum agendari radicem 
continet 24:.ς 
cor Dei, in facris quid 242.b 
cor babet cz iecur omne animal quod fan 
guine preditum eft 24.:.Ὁ 
cor bominis anaiculi duarum eft. drach 
maruim 152.€ 
cor in fenium uergens imminuitur. 152.e. 
15:4 
cor,peranularem digitum a6vf — per 


anuli bieroclypbicum 301.6 
cor omnibus,qui fanguis 154.€ 
cor quibus dicatur exedi 153.4 
cordis aperta [irnplicitas 48.b 
cordis cum fanguine comercium — 154.€ 
cordis figura cur bulla 2421.4 
cordis fignificata 244.C 
cordis (ymbolum 397.6 
corde prejtandum soi. b 
cora Hetrurie promontorium, — 230.c 


Corax primus rbetoricam docuit Syracu 
fis poft Hieronis obitum 169.€ 
corbes fragmentorum duodecim, doctri- 
nam duodecim apoftolorum fignificant 
4.08.c.d 
corculum 242.4 
cordatus 237.€ 
corij ufus ín militaribus tegumentis 295.d 
Corinna melico carmine fupcrauit Panda 
run 303.Ὁ 
Corintbiace edes quibus Dijs facra. 
'365.C 


Corintbiace columne 36:.5 —367.c 
cornaulia 42i.€ 
cornabulia Liguribus que so.b 
cornca pocula ἢ 410.C 
Cornclia Annia uiua fe ultro in arca cum 

utro defancto damnauit ;9»f 


Cornelus Mufeus Bitontinus preful. 
1:0.b 

Cornelius Tacitus mendacij arguitur. 
60. f | 

Cornelij Caflalij Feltrenfis cpievamma fe 
fliuifimum 220.6 

Cornclij Nepotis fententia improbata. 
126.C 


cornicari 149.C 

cornix 148.c  duotantum oua exclu 
dit. ibid. 

cornix aliquot bominum etates dicitur ui 
ucre 145.f 

cornix concordie fymbolum —^— 149.4 


cornicis c7 nocte confafus fanguis coi- 
renon poteft 14-8.b 
cornicis fepulchro ez column bonos ba- 
bitus à Marrberege 14.9.4 
cornices ad Palladis arcem no aduolabant 


Atbenis 149.b.c 
cornicum oculos cffodientem pueri dam 
naucrunt Aveopagite 150.b 


cornicum oculos configere , prouerbium 
150.4 


cornicum uluacit4s 149.d.€ 
cornua 304.f 
cornua antennavum 31.4 
cornua cerui s6.d 
cornua clepbanti fbeciofa 18 f. 


cornua fluminibus a:tributa cur — z5.d 

cornua bonoris c7 potentie fignum. 
56.d 

cornua in libris que uocentr Ὸ 1:48. 

cornua multa in numifmatis multiplicis co 


moditatis indicia funt 4.09.€ 
cornua poculoric ufum prebuerut 410.b 
cornuum differentia in boue marc 7 foc- 
mind —27.€ 


cornuti nulites n4d 183. 
«orona unde dicta 304f — 410. 
corond aurca que 3osf. 
corona ciuica non temeré dat4á-.—— 375.d 
Corona urbs 149.b 
corone Mufarum ex pennis 155.4 


corone poétarum ex quibus conflabant. 
377.c.d 

coron Regie quot radijs con[labant. 
56.C. f 

corone Regie forma so4.f 

coronis (c ornarunt ueteres conuiuia ccle- 


brantes 304.f. 
corpus 292.€ 
corpus anime receptaculum 408.4 


corpus bumanum quod perfectius à picto 


ribus c7 flatuarijs babeatur 290.d 
corpus Lunare 2z16.b 
corpus nullum fine neuo 398.c 
corpus ucl immunditia 269.d 
corpus uas appellatum 408.4 
corpora nullis odorib. delibuta aurá [ua- 

ueolentem cnmiferunt 4u.f 


corpora pcr etates (σ' fecula imminuun- 
tur 263.C 


correctio 157.C. 292.€ 
corrugare frontem 7.C 
corruptor omnium 1:0. 
Corficum πιο parum fuaue 187.b 


Cortonacenfes milites qui 113.6 

ecoruus 168.c — animalinaufpicatifsimu 
169.d 

coruus contumacie nota inuflus. 168, f. 
169.4 

coruus cur Apollini facer 169.C.€ 

coruus emijJus à Noé quid 169.4 

coris lapideus Diodori rbetoris fepul- 
chro impofitus à Mctello 169.6 

coruus lauro fibi medetur 159.€ 

coruus à Pbocbo mujJus ut aquam adferret 
168 f. 

coruus quo tepore pullos excludat 169.d 

corui crocitatus frcquentioris pluuie indi 

"dum —aà6of 

corui lapillos in uafa fictilia coijcientis mi 
ra bifloria 169f — 17044 

ἐογμί ouo nibil efficacius ad intinguendi 
capillum 169.€ 

corui quibus malit augurià fucrint.168. f 

corylus uitibus uicinitate [ua nocet γι 

Corjtbalie Diane quodnam facrum fece- 


rint Lacedeemonij 43.€ 
Cofmas Gerius 217.€ 
Cofmi Medicilaus τό.6 22.6 224.€ 
cofi | 189.d coturnix — 176.f 


coturnix Alcibiadise finuuolans — 177.c 
coturnix cur Herculi facrificabatur.17 7.e 
coturnix;[imulac biberit,reliquam aquam 


Index. 


turbat 177.b.c — curimpurababea- 
tur 177.4 curmaligna.|bid.b — cuv 
ueratrum appetat 177.d 
coturnicis impietas aduerfus Lunam. 
177.4.C 
coturnice cur ucfcebatur Acgyplij 177.5 
coturnices cur àmenfis [ummoti 4 nonnul- * 
lis medicis 177.d 
4 Crabrones ex afini cerebro de 
crapula 
Craffus uxores tres abfa; luctu fipdiue: 


209. 


craticula 24.4.4 
Cratis Pergameni biftoria de aquila. 139. 
crepufculum 33:.4 


crefcendi uis à Luna eft 3:8. 
Cretam per cupre[Jum fignificari 380.4 
cribrum 277.f 278: δ:0 
cribrum cur fub fepia ponant. Aeg yptij. 
276. ; 
crimen 24.6.C 
Crijbi Pafsteni dictum de adulatione. s1.e 
crocodilus 106.4.b 
crocodilus elinguis eft 206.b 
crocodilus ibidis admota penna. obtorpe- 
fat 1:8.b 
crocodilus ubinam oua fua ponat. |. $06. f 


crocodili adeps ad quid utilis 207.d 
crocodilimov[us incurabilis 207.d 
crocodili oculi quales 206.cf 
crocodili ouum quale 208.4 
crocodilirobur in cauda 207.b 


crocodili c7 fcorpij genuini odium. 19.b 

crocodili tergus corticofum,durüq;.: 08.b 

crocodili uifus in aquis bebes,in terris acer 
YUnus 207.4 

crocodilo ubinam uefcebantur —| 207.f 


crocodili manfucfacti 208.4 
crocodilorum bofles cur delpbini | 196.c 
crocuta 85.d 


Crorfus Lampfacenis excidium intermina- 
tur 38ι1.Ὁ 

Cromyonia 6€ — 67.d.€ 

Crotoniate bone ualetudinis laude infi- 
gnes 110.4 1 

Crucis Dominice figni minime fortuiti. 
371.d 

crudelitas 31.4.6 animaduer[ionis feueri- 
tatisq; indicium 315.C 

crura e concidua 93.€ 

€| Cubica figura cur femperrecta | 290.c 


cubitus geometricus 264.f 
cubitus in menfura quis 264.€ 
cubitus regius quis 164.f 
cubus 292.d 
cuculus. 181.c timidifiimus — lbid. 
cuculus boni augurij eft auis 182.4 


cuculusin lunonis fceptro 181.f — 182.4 
cuculum cur parue aucsfügiant — 181.€ 
cucumeres infanti febricitanti appofiti ut 
cutem contingant, feruorem omnem in 
fc capiunt 91.€ 


cucupba 125.b.cr feq. 
cucurbita quid prefagiat 418.C 
Culex 189.b 
Culices ex cofsis generantur 189.€ 
culicum fceuitia in Leones ef 
cultus canis 44.C 


Cuis in antris vefpon(a dari folita 292.f 
cuneus 360.4 cuniculus./ 97.4 
cunila bubula το. 422.€ contrafcr- 


pentes ualet Ibid.c 
cunilam cz pulicariam berbam reformt- 
dat polypus 199.C 
cupiditas late profufa 292.d.c. 
cuprefJus arbor funcfta — 379. 380.€ 


cupre]Jus ἃ carie eg uctuflate uumunis. 
380. f 


cuprejJus in tutela Ditis 38o.d 
cupre[Jus mortis indicium 38o.d 
cure uarie 397.d 
Curatij iuniores i4. b 
curis 5of 
CUYUCA, 181b 
Currus ! 3215 
currus in facris 322€ 


curru nuptiali quot, «7 qui ucbebantur- 
321.€ 


curulis fella 32b 
curuunguia animalianonalenda —— 6.e 


cuftodia 39. f 728.b 1:8. 174.d 
227.C 311b 

cuftodie (ymbolum 372b 

cuftos nnd o n4b 

cyamon 433.d 

4 Cybele 38i.d 


Cobele, que c7 tellus, cur mater bomini 
dicatur 32vf | cur capite turrita.1bid. 


Coybeles currus 3:11. 
Cybeles currum cur trabantleones | as. 
Cobeles fymbolum pinus 38ι.4 
δίχα 158.d 
Cychrei templum in Salamine —— 112.c 
Cyclopes monoculi cur 235. 
cygnus 164.C. C7 feq. 


cygnus morti proximus dulcius canit. 

164..C.C 
oygnicur Phocbo facri 
cygni dedicantur nautis 
cygni fuauius canit Fauontio flante 165.c 
cygni fymbolo poete nucupantur 164.d 
Ovlabree beroi Pbafclite offerebant falfa- 
menta z18.d 
Cyllenius cur uocatus Mercurius — 256.4 
Colonem cur trucidarint Atbenienfes.8.d 
Cynica familia unde 39.b 
Cynii 19xe — molefli cz inipudentes.f 
cynocepbalus defcribitur 4.5.6 «7 feq. 
omocepbalus cur in fonti apicibus fLa- 
tuebatur 4.6.d 
cynocepbalus Mercurio facer — 47.4 
cynocepbalus pari confenfu cum Luna 
afficitur 4f 
onocepbalus pifce non ucfcitur 4.7.8 
Qno- 


—€——— 


onocepbalorà lacte uiucbant Numide. 
45.€ 


Cyrnom»ia . 191.€ 
Cynopolitarum deus quis 223.€ 
Cyonie Dee curfacraficbant 4.4.6 
Oyparifa Celtavumregisfili& — 380.d 
oparifso unde nomen 38o.d 


D.Ojprianilaus 1s7.f «locus 158.4 
Cyprus Veneri facra 157.€ 
C»renenfium pictas in Saturnum — 393.d 
C»rnij populi cur longeui 187.b 
Cyrillus aduerfum. ulianam Apoflatam 


fcripfit 234.€ 
Cyrilli locus emendatus 288.c 
Cyrus à cane nutritus cur 44.C 
Cyrus mulus eft dictus oif 
Cyrus cz Ocbus idem apud Tertullianum 

9o.f 
C»ri fomnium de foliscontactu — 327.€ 
Cytbera 34.7.€ 
Cotberea unde dicta 34.7.€ 


Cotberiacum pectinem cur dixit Nafo. 
307.€ 


D 
Litera cur ufurpata pro quingé- 
tis 27i b 


D«dali nepos cur Atbenis ab arce pre- 
cepsdatus 176.e — Idem in perdicem 
mutatus, quid Ibid. 

D«edali flatuis cur uincula iniecta 357.6 

demon malus 140. f 


diemon ρΥ [ἐς nafcentibus us. b 
damoncs aquel lafciuie praefecti — 225.4 
d.emoncs improbi 222. 223.4 
demoncs lconina fronte uifi 10.d 
demones per ratas 2zn.€ 
demonum genera fex. infra Lunarem glo 
bun 292.€. f 
demonum uaria nomina 292f 
dienmoniaca natura 292.€ 


Dagon Paleflinorum idolum collapfum. 
255.d 


Damagcti flatua qualis 290.€ 
Damiz [imulacrum'curexolea — 386.e 
' damnatio 310.C 
damnum c7 utilitas 21.8.Ἀ 
Dan ferpens à Mofc factus 110. 
Danaus cur edem Apollini Lycio uoucrit 
81.f 82.4 
Danicl Ranerius zb orf 
Daphne puclla à Spartanis: nomine Pafi- 
phaes culta 371b. 
Dapbnis cur dicta 372.4 


Dardanus in Samotbraciam nauigauit. 
311.€ 


Dardano nupfit Pallantis filia 31e 
Dardanorum pecunia, cg Dardanie no- 
men τγ3.4 


Dari) uagina ornatu Grcanico quid. 
316.4 

Darij palla que;qualisue 155.€ 

dafypus an idem cum lepore: 96.f. 97.4 


Index. 


dafypus e» lepus uterq; birtipes dicitur. 


96. 
q det à ualidioribus abfumuntur. 
14.c.€ 
decempeda 265.d.e. decempedator 1bid. 
deceptio n7f 


: decemuir quibus notis indicabatur. 271.€ 


Decius cur aurea corona donatus sos. 


Declinator infanie 18.c 
decu[Jatio 78. 
- deditio 313.C 
dcdititij qui 294.C 
defenfio 313. 
defenfovcs milites qui 114.C 
delectatio 109.€ 392.€ 


deliciarum torrens Pfalmographo quis. 


28s.f 


deliciofus 265.4 
dclicta bumana 249.d 
deliberatiuum genus orationis 16.b 
delyrij piaculum 69.4 
Delio natatore indigere 49.b 
delphinus 194. 


delpbinus amoris fimulacrum 58.4. an- 
chore circituolutus quid. 535.f : 196.4 
cu Baccho adpingebatur 195.b. à Cu- 
pidine alatofrenatus 196.b.— future 
tempejlatis indicium τος... onmium 
animalium uclocifmus 195.f — pifcik 
rex 139.4  ueneratione profecutus à 
ucteribus 195.4 

delphini beneficio feruati Arion, Pale- 
mon;Pbalátus,Taras,Telemachus, alij. 
194.€f 

delphini imagine colcbatur Neptunus Su 
mj — 195.d 

delphinum pingit in fisgrouerbin. 
196.€ 

delpbinum nave doces,prouerb. τὸ 4f 

dclphini cur crocodilorum bosles . 196:c 
bumani generis amatores. 196.€ x qui 
bus dijs dedicati 195.b 

Delphis aquile due ex auroquid. 145.4 

Delton uocata Aegyptusyeg cur. : 127.d 

Denadis dictum ad Philippum quod'ss.4 

Demetrij uana infolentia 324.6 

Demetrij Triclinij opinio expenfa 134:c* 

dcmocratia ἡ 128.€ 

Deniocritus quid per atonos indicare uo 
luerit | 305b 

Democriti confilium fratri datum. quod. 
57.6 

Democriti refponfum ad longiorem uitá 


affequendam quale 187.4 
demolitio 354.€ 
Demonattis fefliuum refponfum de fumi 

mini 345.Ἀ 
demonftratiuum genus orationis — 16.b 
Demo[tbenes notatus 26. 


Denojlbenes quenam obiecit Philocrati. 
222.d 
Denoflbenis enthymemata lucernam ole 


bant. 3424 
Denoflbenis in nocue cultum mes 
tio — 146ef ͵ 
Deroflbenis locus 147.5 
dena 271.d 


denario numero finiuit omnia Romulus 
que inftituit 291.d 

dentes in infantibus quando primó pullu- 
laut — 548.4 

dentes fuos aliquando excutiunt elepban- 
ti 19.b 

dentium diuifio ex AvifFandri fententia. 
240. 


deofculatio Hebr.eis quid nf 
depontani fenes quiappellati τ114.ε 
depopulatio 59.b 
Derceto (2 Atergate 223.C 
defidere 320.d 
defignatio c7 [copus - 133.C 
defolatio 337.€ 
defpicatus 43b 
detrimentum per an[erem 175.4 


detrimentum per dentium fymbolii 2 4o.f 


Deucalionis enatatio qualis 119.4 
Deus Opt. Max. 326.b.c 
Deus á quibus circundetur 282.4 
Deus in humano corpore 6o.d 


Deus per accipitrem indicatus 151.6. per 
ciconiam indicatus 126.c "per circuli 
286. per crocodili fymbolum. 2o6.b 
peroculi(ymbolum 134... perfepte 
narium numerum 2714  perfpitha- 
ne appellationem 264.d 

Deusnon delectatur nifi in albis ueflibus. 
296.d 

Deus pater 231.€ 

Dei aduentus 584.c — cognitio cuv pau 
cifsimis innotuit: 2o7.c . dextera quid 
-:531.d fapientia 565.d uis  zss.4 

de Dco cognitionem ex operibus ains 
dimus 207. b 

à Deo c7 facris alienus 88.C 

de Deo difputare non eft omnium 14.6.6 
difbutandum fobrie 253.4 

Deorum capit4 41o.b. corone ex ua- 
rijs berbis ac plantis 5o4.c.d. culti 
inflituit Mercurius 23o9.c rote cur 
octo radijs compatte z89.c  fimula- 
era cur ex cuprefJo fierifolità — 58o.f 

dextera manus in facris quid zy4.b 

dexter manus fymbola 252.c.d 

dexter: ct finifire midi partes que z4.c 

q Diabolus 73.C 

diadema 3oz.Cf 3ο3.4 

Diadumeno ambulanti in agro pileum ab 
fiulit aquila 157f 

Diagor:e Rbodij flatua 290.€ 

dialectica 156. :79.€ :8o.€ 4.6 

dialectica Lune equiparata à Clitoma- 
cho — s29.d 

dialectica per araneam 193. 

dialectica per culices indicata 6 189.c 

(ες 


dialectica que nibil ad res facit inanis eft. 
410.d 

diale&tice fectatores quibusnam fimiles di 
xit Ariflon 201.6 

dialectica polypi fimilem cur dixerit Car 
neades 197.€ 


Diana 29.C 328. 
Diana Lucina per mullum iid 
Diana flrangulata 357.4 
Diatta ταυρωπὸν κἡ ταυρὼ 29.C 
Dianá ucl Hecate triceps 4f 
Diane edes facra que 365.d 


Diane edcm quo modo conftruenda pu- 
tarint ueteres 367.C 

Diane edem facrauit in Auétino Seruius 
Tulus — 54.4 

Diane Corytbalie quod facrum fecerint 


Lacedemonij 73.€ 
Diane fimulacrum alatum 1.d 
Diane [imulacrum apud Lacedemonios 

3ef 357.4 
Diane fimulacrum mammofum — 179.d 
Diane Soluizonie templum 299.b 
Diane Triclarie facrum 405.€ 


Diane ucl Hecates fimulacrum | 229.b.c 
quis primus triceps excogitauerit Ibid. 
Diane uotum fact ab Athenien[ibus,eg 


quod 73.€ 
Dianam gaudcre telis (7 capreis ac fuga- 
cibus ceruis,quid s; b 
diaulus 266.4 
dicacitas 184.4 
dicacitatis caftigatio 192.C 
dictatori cur nefas equitare 37.6 


Dictynna,Pallas uocatur Nicatidro 375. 


didrachma 1,6.d.e 
dics atri fefliqs 98.€ 
dics per pauonis fymbolum inb 
Dicfpiter 345b 
difficultas 374. 
difficilis atq; morofus 10$ 


digitus 259.C 263.d 267.c.d 
digitus atularis 26w.f | cur odoribus il- 
lincbatur 4b Acg»ptijs | lbid.e7262.a 


digitus articularis 262.c.d 
digitus Dei,quid 259.d 
digitus medius z6nd 
digitus men[uraru omniu minima | 265.4 
digito uno caput fcalpere 159.f 
digiti cz numeri 167.c Q7f[eq. 
digitorum diuifio 267.6 
dignitas facrofancta 56.€ 
Dij 311. 
dij lancos babent pedes,prouerb. 357.6 
Dij larcs 4o.b 
Dij máncs i7.€f 


Dij marini cur ceteris foecundiores à poé 

tis ponantur 229.6 
Dij omnes 364.€ 
Dij Penates 311.Cd. 407.€ 
dij pr«fidcs bomini nafcéti quatuor 155.b 
dij [cundum Lacedeemonios quomodo in 


Index. 


uocándi ago.ef 
Dij Tutelares 312.4 
Dijs templa rotunda cur dedicarint uete- 
ré  364f 
diluuium 284.d 
dimenfio 263.4 
dingua 238. 


Diocletiano datum oraculum quod 1. 

Diocletiani milites louiniani uocati 14.3.4 

Diodorus rbetor quo bonore iam defun- 
δι à Metello difcipulo affectus fit. 
169.C 


Diodorus Siculus in bicroglyphicis inda- . 


gandis non incuriofus fuit 227.6 
Diogenes cur barbam fe geflare dixerit. 
231. 
Diogenes cur appellatus Canis — 43.4 
Diogenes cur carpebat Muflcos 346.Ἀ 
Diogenes quid refponderit Alexadro mit 
tenti offium plenam fportulam 4.3.4 


Diogenis anceps interrogatio 36 b 
Diogenis Cynici dictum 414.b 
Diogenis dictum de adulatore c7 obtre- 

clatore sf 


Diogenis dictum in adolefcentem luxu de 
licijsq; corruptum. 376.c Aliudeiuf- 
dem de puero impudico Ibid. 

Diogenis dict apud Xeniadem feruiens. 

1. b.c 


Diogehis iocus in atbletas 63.4 
Diogenis opinio de fapore 24.0.C 
Diogenis falfum dictum ib 


Diogeni quid obiectum ab Ariflippo 57.d 

Diogeni quid rc[ponderit Antiflbenes. 
190.4 

Diomedes cur templum excitauit Hippo- 
btó 298.f 

Diomedes filie 36.d 

Dionyfius Acg»ptijs Offris dicitur 376.6 

Dionyflus cur ad mare fugifJe fingitur. 
195.5 

iod ia locus uif 


Dion»fium cur taurina fpecie figurabant 
antiqui — 23.c 

Diopbanes 187.b 

Diopbantes Lacedemonius 7o€f 

Diofcorides Aflrologus yaf 

Diofcorides uerfio cafligatur ^ 420.d 

dipfas 1214. (7 feq. 


dipfadem quid uocarit Apollonius pocta 


iud 


difceftio fubita 199.4 
difcinctus i4sb i994 
difcincti milites 311.4 
difciplina bona 347b 
difciplina totaaquis comparata — 281.e 
difciplina uera 116.C 
difcipline diuine 178.cf. 
difcipline exotice 187.d 
difcipline bumane 278.d.e 
difcipline per Mercurium 239.d 


difciplinarum ordinem primus excogita- 


uit Salomon a8o.b.c 
difcipulorum pedesloti in cena Domini 
quid — z57.€ 258.6 . 


difcordia 77-6 343.€ 
difcordia militaris 168.€ 
difcordijs ciuium locupletatus — 210.€ 
diferta proles 20. 
diffimulator ingenij 8;.f 
diffimulator turpitudinis 101.d 
diffolutio 360.4 
diflinclio 64.d 


Dithyrambum uincens bouem a[Jequcba- 
tur. 29.d 

Ditis pectoraadamantinacur — so6.b 

Diti c7 Saturno facrificarunt decumatos 


bomines Pelafgi 34.0.C 
diues auarus 157.b 
diuitum uarie auocationes 94.4 
diuina maiefTas 321.€ 
diuina prouidentia 14.d 
diuina in occulto 48&f 


diuinorum ab bumanis feparatio | 219.f. 
diuinitas per capitis (ymbolum 115.0 
diuinitatis indicium cur triangulum equi 


laterum 29:.b 
Diuitenfes, Gallicana legio 155.6 
diuitie an fapientia prius optanda 276. 
diuitie clatum faciunt i714 
diuitie fortune appellate 410.4 
diuitie uicifüitudinarie 171.4 
diuitiarum flagcllator 172.4 
diuitiarum turpitudo 17o0f. 


diuitias per fpinas intelligi in facris literis 
4-.00.€ 


diuus 319.€ 
diuturnitas 375. 
€ D. M. litere quid 2:7. Ἀ6: 
«| Docbme 264.C 
docilitas 258.€ 
docilitatis c7 ob(equij memorabile exem- 
plum in cane 42. 
doctor uirtutis 75. 
doctoris munus 173.C 
doctores cz prophete 173.6 341. 
doctrina 320.C 
doctrina cocleftis 281. 
doctrine firmitas 416.C 


doctrina imperióue preflantes — 226.d 
Dodoneum oraculum 34.9.5. quomodo 


interpretatus fit Hercules Ibid.d 
doli.fallacieq; u9.b 
doli occulti 358.d 
dolichus 266.b 


Doliola facellum Rome 407.d. ibidem 
dolia duo,quid indicabant 207.d 
dolium quid in Platonis Gorgià ^ 407.d. 
€ dolium perforatum quid — 1bid.e 
domeflica animalia duo nunquam manfue 
fcentia funt birundo eg mufca τοι. 


dominator 4 
dominium nz. 255.ἃ 
dominium equum 237.4 


Dominicus 


Dominicus Michael Venetus 27.4 
Domitia Augufla que 171.6.d 
Domitianus mufcas perfodicbat — 18.f 
Domitianus cur Medufe caput pro petto 
re geflare folitus 217.€ 
Doniütiani inftabilitas in Domitiam uxo- 
rem 171.d 
Domitiani nocturna uifio de auvco gibbo 
quid ^ 160.c 
Domitiani mors per Solis figna cognita. 
327.C 


Domitiani figillunz 122.4 
domus regia cur in medio imperij totius fi 

ta debeat effe 11.4 
Dares uertunt y in 2t 18. 
Dorice edes quibus Dijs(acre — 365.c 
Dorice columme 365.C 367.C 
dorfant inf 
4 Drachbnia 136.€ 
drachma argenti if 
dracbme due fuis cov 156.C 


draco ab Aefculapio educatus nzf 
draco con[bectus felix prodigium 112.e.f 
draco cur Palladi dedicatus nib 
draco Hefperidunt, bortorumq; cuftos. 
10 3.c.d 1 
draco quinq; iugerum magnitudine 118.e 


Draco Tauri pater 29.€ 
draconis ctymon noc nzb 
Dráconis multa σ᾽ υιαθοιῶν 27.4 
draconi fus acutifsimus 14.6.€ 
dracones inter ferpentes qui 111.d 
draconum inuolucrum in caduceo mis b 
draconibus uecta Cercs,quid n$8.f 
Draconarij 113.6 
Dromoclidis auara improbitas — 255.4 
Drufi à continentia commendatio — 25.4 


4 Dualis numerus cur immunditia figni- 


fict — z69.d 
ducenta 269.C 
dulcedinis fymbolunt 391.d 
dulcium appetitus 186. f 
duo 269.d 
duo millia 273.C 
duvandum 35; b 


duritas cz firmitasoffunleonis 8.4 


durities emollit 385.c 
Dyris 339.C 
E 

7! Lifera : 350.4 
ebrictatis remedium 182.C 
ebrictatem quomodo uitabimus — 4os.f 
'ebrietates deteftand.e 107.C 
ebriofitas in panthera 84.4.b 
ebriofitatis remedium 424.b 
«| Ecclefie unitatisfymbolum ^^ 398.b 
echeneis unde dicta zi;.4.b 
echidna Hefiodo quid 16.b 
echidna cur dicta Nympba 105.C.d 
- echinus marinus 205.4 
echinus terreflris 62.4.b.c 


cchinus terreftris cubilia fua Aquilonum 


Index. 


ez Auftrorum commutatione mutat. 
62.4.b 


ecbini etymon 205.b.d 
echini terreflris duo genera 6: 
echinus unum nouit magnum 62.C 
edomitum à uirtute uitium. 122.C 


educatio uniufcuiufq; uita inflituit: 124.c 

4 Effocminatio 95.C 

effoctus 2174.C 

«| Electores Imperij quando conflituti. 
151.d.€ 


elementorum concordia 178.€ 
eleemofyna 386.c 
elephantusfugitinfpectocapro — 18.c 
elephas murem capiens quid 18. 


clephas folus diutius bomine uiuit, ac ani- 
mal aliud nullum 14.9.€ 

elephantis dotes τόσ feq. 

elephantis ftudium Rome ad umbrá Lu- 
"e£ 19€ 

elepbáti campe[tres alijs dociliores,mon- 
tani praui ey infidiofi,paluflres demen 
tiores c7 leues 19.d 

elephanti cur turbida aquam bibant 19.4 

elepbáti Luna noua, flumine fe purificat, 
fermonem patrium intelligunt — 19.€ 

elepbanti cum ferpentibus certamen affi 
duum 17.C 

elephanti partus longiftimus 19.4 

elephanto cor duplex ineft fecundi Mau- 
TOS  20.C 

elepbanto nulla beluarum prudentior. 
19. 

elephanto fuper mirabilis bifloria 20.« 

elephantorum genera tria 19.d 

clephantum natu maximus gvegem ducit. 
17.b 

elephbantum cur Lucam bouem uocarunt. 
19.4 

Eleus ager equorum generofitati con[c- 
cratus 92.C 

Elicius Iupiter unde 3:4.f 

Elifzus pueros paruulos ei illudetes deuo 
uut 86.ε 


Elifei uifio que 33.C 
Elienfes mulieres, cum Baccho preces fuu 

derent,quid petcbant 23. 
eloquentia grata per apes 186.b 


eloquentia per caduceum expre|Ja. 16.b 
eloquentia per manum dilatatam:— 156. 
eloquentia per pfittacum 166.d 
cloquentie nece[Jaria calliditas et pruden 
tla 16.b : 
cloquentize fymbolum per Siremas. ἀφο. 
eloquentie uis 239.4 325.6 
cloquentie uis per Herculem expre[Ja. 
239.b 


elops pifcis 213. 
Elorus cicurcs pifces producebat — 22v.e 
Elpenoris tumulus 374.6 
elufus fuis artibus 184.c 
elutio 420.b 


«[Emanfor per coruum 168. 
Emerepes Pbrynidi mufico cur duas chor 


das e lyra bipenni exciderit 34.8.€ 
Empedoclis carmen de feipfo 135.4 
Empedoclis de anima fententia *— 37v f 


Empedoclis opittio de corde expenditur. 
152. demundi partibus dextris aut fi 


ni[lvis 24:6 
emuncLe naris quis dicatur 217.€ 
«[ Enceniare 218.C 
encobomata 298.4 
encyclopedia 178. 
Enbippi fcutum 315.0 
Ennenfium nemus 248.c 
qr Epaminondas 112.C 


Epaminondam cur focii muneris coopta 


uit Pelopides 218. 
cpandytis 295.€ 
epbemerus τοι 
epigramma ab oraculo in Nicocrcontis re 

gis gratiam enunciatum 225.0} 
Epigrammatum locus 388.d 
Ep bud ἡ 306.€ 
Epies Aegyptius 105.€ 
Epop«eus Palladi templum evexit 386.a.b 
«| Eque uento grauidee 36.d 


equarum fylucjirium copia in Syria 56.d 


E Q.uictoria 34-b 
equitare babetur magnificum 3γ.4 
equus curleone ad bellum aptior 31τ.ἃ 
equus cur profanus Acgyptijs 37.6 
equus fluuialis 208.d 
equus Marti immolabatur 38.c 


equus multifariam in nummis diuerfis con 
f[picitur 34.4 
equus Platonis 35.d 
equus Soli ez uentis mattatus à Lacede- 
monijs 358.d 
equus uiuus dicatus Tout, à Salentinis in 
ignem coniectus 38.€ 
equi apud. Sardoscolubros quo tempore 
deuorarunt 115.C 
equi charactere inufla frons Atbenienfiic 
captiuorum apud Syracu[as 34.C 
equi cz equitatus Domini, quid Abacho 
Hat 33.C 
equi fabrefacti à Dionfio Argiuo qua- 
les | 36e 


equi fluuiales impictatenotati ^ 107.4 
equi facri quibus Dijs 38.c 
equi Jignificatio in diuinisliteris — s5.c. 
34. 
equi foluti ez pafcentes, quid 3. 
equi T bejJalici 29.b 
equorum affectus in dominos 3.6 
equorum zelotypia 36.d 


equis albis quo tempore uebuntur Rome 
ΡΥ [μος 37.6 
equis cur com parantur Diomedis filie. 
36.4 
equis c uclis,proucrb. 32.4 
equis quando coeperint Romani effe [upe 
Ccc a 


viorcs 3ο:Ὁ 
equinis ἃ pedibus fecede procul, prouerb. 
34.f 
«| Erafmus Roterod.fallitur 275.4. € 
274.6 
Erafmi Roterodami laus inf 
Erafmi Rot . mordacitas de efu pifcium. 
222.c.d 
Ercone [fimulacra n$.f 
eremita 89.f 
eremite per deferta Thebaidos (σ᾽ mon- 
tem Sinam 4f 
Eretricnfes à Xerxis militibus euerricula 
tione abducti 33 «f 
Ericbtbonius cur inuidiam indicat. 122.€ 
erinacius 6:.Ἀ 
Ἔτγοίες malo nauis affixus 176.Ἀ 
εγμςα ab oleribus quomodo arceantur. 
414.C 


eruditus impurus 140.C 
eruditus quis ueré cenfendus 323.€ 
Erycine Veneris templum 342f 
erithacus auis folitudine gaudet — 184.€ 
«p Efaiam fuftulit Mana]]cs 229.€ 
ἘΠ Hebreis quid 75f 
q Eth Aeg »ptijs quid 153. 
Ethice philofopbia 280.€ 
«| Euboici opiflbocome 230.€ 
Eucbemus Arcas 2 
euentus inexpectati 92d 
euerriculatio quomodo ficbat 37f 
cuiratio 24.6.d 
Eunolpus Atbenienfes profligauit: 115.c 
Eunomicitbarccdi ftatua 193.4 
Eupbranor 366.4 
Euphratis fymbolum ez ctymon 154. 
Eur»flbenis mufa 350.€ 
Euterpe 351.4 


Eutbymenis fententia de Nili exundatio- 
"€ — 339.bc 


«| Exanimatus minima decaufa — 216.€ 
exanguis de nequitia redditus 18;.b 
excecare oculos populi quid 184.d 
excandefcentie cau(a 7.4 
excellens 373.6 
exce[Jis 272. f 
excubie 175. b 
excubias difponunt gvues 128.d 
excultatores n4.f 
exberedatov filiorum coruus 168.c 


exofculationes cur apud Romanos [aci- 
te «58. 
"exofJare catulos fiosleo cur pitgatur 7.c 


expectationem fru[latus 167.4 
expergefactio 416.d 
explicationis facrificium 238.4 
exploratio ;o7.f inf 


externe aucs ex Hifpania mifje in italia. 
176.d 

extincta libido 24.7.€ 

exundave 145.4 

Exelino portentum oblatum à pica 166.f. 


* 


Index. 


E Geminum ut in antiquorum monu 
mentis intelligatur 372.€ 
füba Acgyptijs inflar numinis fuit. 415.b 
fob fanefla babita 41;.C 
fübe efus prodigiofa fomnia parit: 199.4 


fabe in iudicijs cur olimefitate 4.13.6 
à fabis abftinendum 41;.c6f 
fabis (uffragia ferri 414.d 
Fabarie calende 415. f 
Fabius Caluus Rauennas 246.f 


Fabius Maximus cur Ouilcule cognomé- 
tum adeptus 74€ 
Fabij Contatoris uirtutes 37.d 
Fabio Max.primum conce[Jus equus 3.4 
Q.Fabius Eburnus louis pullus — 175.d 
Fabius Vigil Spoletinus 3165.4 
Fabio Valenti augurium ab aquila oblatis 
184 Vitellio contra Otbonem | Ibid. 
fabella de leone,ur(o,ez cane 12.6 
faber lignarius 216.4 
Fabrice prefecti quinam milites — is f. 
n4.b 
fabrilia inflrumentain. quatine capite. 
216.4 
fabula oraculi ouis Ammonis s.b 
Facelitis dea 223.C 
faces 342.c — Cupidinidedicate  Ybid.d 
facetiores quidam morbos fuos phratori- 
ribus comendant,co ita liberantur 91.e 
facienda nefciri tutifSimum in expeditioni 
bus sob 
Falconarij milites 114.d 
falfum cur cx [peculo fienificatum 30 7.6 
falx 316.c. Saturno attributacur. 4os.c 
fama 32.l€ 310.d 
fama longe lateq; propagata 324. 
fumes 43.8 :os.c — famis uocabulum. 
43. fame moriens fignificatus per a- 


quilam 141.4 
familia prodiga 9o.c 
familie amplitudo a7f 
fgamiliaris rel accumulator 197.4 
familiaris rei concordia 176.b 


familiarum imagines c7 picture, no funt 
recentioris etatis inuenta. 110.€.14.5.b 
farina Hebreis quid 277.b.d 
farre uictitauit populus Rom.diu — 26.4 
fafcia ad diadema pertinet. 502.f.. 505.4 
fafcia candida Regum infigne — 505.b 
fafcia molem Aeliam Rome abiens qua 
lis i7f 
fitum 300.4 330. f 331.4.d. 352.€ 356.4 


unde dictum 278.b 
fati definitio ex Cbryfippo 331.6 
βιμίίας. 392.4 
fatuitatis (ymbolum 418.c 
fatuus ez infulfus 433. 
fatuus per ceppbum 167.€ 
faunus anguis 108.C 
F4unts {σ᾽ Picus quo patto in veteimpli- 

cati ἃ Numa Porpilio af 


fautor : 260.€ 
fauoris fignum oculus . 234. 
Fauftina uifa fibi in fomnis ferpentes páre 

re,quid indicarit 118.e 


"Faufline cur aquila uirorum morc in con 


fecratione data 171.6 
D.Fauftine Pie fimulacrum 319.€ 
füuum co mel in facris quid 188. b 
4 Febris letalis ἃ Sole 61e 
febris medela so.d 
fibris quide unde dicta 8.4 
fibris fepe capras moleflat 71€ 
fibre torquentur leones 8.4 
ΕΙὰ Marte regitur 77.6 
fülicitas 76. 16.4 2.4. 334.d 

385.€ 389. f 
felicitas animorum futura 160.6 
felicitas unde oriatur 410.4 
ftlices feniores milites τον 
felis an idem animal cum οἶμγο τοο.ά 
files cur Lune comparata 354b 
feo ralia 300.4 
fera peculiariter dictus Leo 3.6 


ftracitas 129.c.d 59o.f bieroglypbi- 
cum. eiufdenz Ibid. 
feracitatis precognitio 182.6 
Ferdinandi V1. Neapolitani regis nimus. 
238.C 


feritas 376.C 
fermentum 278.d.c 
ferocia belli fracta, 310.4 
ferocia emollita 84. 
ftrocitas 77.d. euitanda 5o.e intimi 

ditatem uera s6.b 
ferocitas per ceruicem 232d 


ferocitate pofita afJumptamafuetudo 15.1 


ferox à manfucto fuperatus 182.€ 
ferre in oculis 236,6 
ferula. 4.03.6 cur Baccho dedicata bid. 
Fefcenina locutio 298.€ 
füftinantia 216.c 
Fefli opinio de mundi partibus — 24.c 
Feli Pompeij locus cmaculatus — zzzf. 
259.4 
4 Fiber, c7 eius etymon 98.c 


fibricur in uenatione fibi teftes aucllant. 
98.d 
fibri partes pofleriorcs cur pifcium loco à 
multis babite 98. f 
fibulave 30o.b.c 
ficulnus pro imbecillo e» contemnendo. 
392.C 
ficus alimonie fymbolum 393. 
ficus Carthaginis cy Romani Imperij rui- 
ne caufa 395.4 
Ficus dulcedinis bicroglypbicum | 391.d 
ficuseo. oliua quàm late fint ab alicno fo- 
loplantande 265.6 
ficus quandoq; ominofa ;9vf 
fici materia fabricis minime idonea 59:.c 
fub ficu requie[cere, quid 391.€ 
fac 4o.f 302.4 


fides 


fides cana cur Maroni 254.c.d 
fides lubrica 298.4. b 
fides per manum dexteram ag4.C 
fides uel bofli feruanda 254.d.e 
fidci creditum 298.b 


fidem in manibus cur colebant Arabes. 
254€ 

fidelitatis rara quedam exempla in cane. 
43.4 

fidelium fümplicitas per afellum exprimi- 
tur — 88.c 

filius per uulpanfercm indicatus τ4.6.ς 

filij liem pro fuis educati 181b 

fili] con[pirantes in matrem 106.f 

filij in patrem iufLe uindicte bifloria. 
124.C 

filix cur Pteris uoceturá Grecis | 419.c 

filix ferpentes fugat 419.€ 

filix Strutbiocameli pennis affimilata. 
419.€ 

filicis cx arundinis inter fe ininticitize. 
419.f 

fimus in diuinis literis quid 249.d 

finis 291.b 

finis per pedem indicatus 257.f. per um- 


bilicum 248.d 
firmitas 3:γ. i67. b 
firmitas amoris 199. 


Firmus Acg ypti tyrannus adipe crocodili 


cur fe perunxerit 207.d 
fija ungula 64.f 
fütula 34.3.0. 
4 Flagellum 2 5.0 155:.4 
Flamen aftiduus Youi. inflitutus à Numa 

Poripilio 319.C 
Flamines unde dicti 294.C 
Flaminio Confuli oflentum quodnam acci 

derit Aretij 37} 


Elaminicis f4cerdotibus quales ficbant cal 
Cio 41x. 
flamma profperieuentus fignum — 54x.£ 
mmneum : :296.C 
flammeo coopertanoua nupta ducebatur 


dd maritum 296.b 
flammis uermis quis Apuleio 120.€ 
flectere genua quid 17.6 
Flos futuri bont prenuncius 378. 
flos iuuentutis hieroglyphicum 378. 
flos regius 4ox.f 
Florentia feriper leones aluit 16.€ 
Florentie fitus amoenus 402.d 


Forentini fcriptoris de re vu[tica laus. 
22: 0p 
Florius Marcfíus 


florum fignificatio 


20.4 

florus auis 182.0 
flu&uare 284.d 
fluctus exundantes in facris quid fignifi- 
cent 284. b cg d 
flumen c flumina 285.c.d 


flumina cum fole cur dicantur genus bu- 
manum enutrire 327.d 


Index. 


fluminibus cefariem offerebant Greci. 
384.b 

fluuialis equus cur diftidij ymboliz. 219.d 

füuij 25.C 383.C 

fluuij cornigeri cur appellati 2.6 

fluuiorum fontium; fimulacra cum ur- 
nis figurantur 339.4 

«|Facunditas 76.€ 96. 172b. 215.€ 

fecunditas uera / 410.€ 

foedus 254.4 

federa quibus modis firmabantur apud 
ueteres 361.6 

foederum firmitas 361.€ 

formina boum grauiorem mare uocem ba 
bet /— 25.4 

femine ex pauonis nature confenfus. 
171.C 

foeminae uocabulum in facrificijs quid. 
24.6.C 

fominam quid deceat 23.€ 

focmine loquaciores turtures uocate The 
ocrito - τότε 

formine marib. morigere quo clogio bo- 
ne[labantur 

foeminarum confecratio 171.d 

focminarum interitus 23o.f 

faminis Romanis capitale erat uinum gu. 
γε — 584 

foeni manipulos pro uexillis babuit Ro- 


mulus 298. 
3of 


152.C 


forum babet in cornu 
folis quid in diuinis literis fignificent. 
3 9zf 


fontes 28. 
fontes ec» aqueduttus cur leoninis figuris 

ornati το 
forma 286. 
formica $7.d.c fcq. 


formica Soli cur immoletur in 1lbmo. 
57.d 

formice ez uefpertilionis difcordia179.e 

formice Neroni mortis appropinquantis 
prefagium attulere/ «8.4 Tiberio fe- 
vales fuerunt Ibid. 

formice quomodo fugentur 4:3 

formicarum efuymorbi opem fibi compa- 
rat urfa 59.€ 

formicas candicantes babet Pephnus infu- 

sla... «8e 

in formicas qui poft obitum abeant. 
58.4.b 


formicaria bona “8.4 
formidator inanium 8ο.ς 
formido sb 
formido fublata sf 
formidolofus cz imbellis 24.6.4 


formidolofiora funt animalia, que frii- 


diorà X ss.d 
fortis 93. 
fortis fignificatio sf 
fortitudo 3064 375. 
fortitudo per Tigrimamnem — 154.4 


fortitudinis fimulacrum |f 
fortuna 357.b 288.c. buius [imulacri. 
258.6 


Fortuna amatoria A10, 
Fortuna Redux 37€ 
fortune aducrfe domitor 8.6 
Fortune idolum Acgire 410.4 
Fortune fimulacrum 34.€ 
fortune [peciofz inconftantia 56.d 
fortuna ab exili in altum euectus | 179.5 
fortunarum contemptus 200.€ 
foffa 254. 
«[Frenata ferocitas 33.4 
frenum 355.C 
frenum Corintbi inuentum à Pallade 55.c 

Lapitharum' inuentum 31.C 


frenum per ancboram indicatum 3:6.4 
fragilitas bumana 30... 


fragilitatis indicium arundo 414 f 
frames 312.4 
Francifcus Bandinus 716 
Francifci Robortelli laus 259.Ὁ 


Fridericus I.elepbantos in Italiam ex du 


mea tran[uexit 20.d 
frigidi facultas ez uis 325.d 
fringilla 18 ΤΙΝ 


frontem glabram imaginari per fommium 
quid — 230€ 
frontes cur abradendas iufferint Lacede- 


nonij 230.C 
fructus ex laboribus 17.6 
fructus per ouem exprimitur 76.d 
frugalitas 3884.b 
frugalitatis uaria exempla — 4vi.a-b.c 


frugem letam prenunciantia que | 26.d 


frugum opulentia 26.6 406.b 
4 Fuca pifcis z5.d 
fücus à fure differt 189.f 
figa 43.C 
figa popularis 187. 
fagaperdorfifymbolum — | — 23: 
figacitas $2.€ 
fügientia fequi fine fpe 212.d 
Fulgentij locus 357.c.d 
falguratn facris literis quid 3:5.d 
fillonis officium quod 257. 
filnen 313f 324.4 
fülmen louis fupremigeflamen — 324.4 
fülizen lauri folia non icit 372.d 
fülminis natura 324.4 
filimine nil celerius 325. 


fglminum cliciendorum rationem inucnit 
Numa Pompilius 3:4. 
falminum fignificationes c7 naturam de- 
fcripfit Pierius 325.C 
finus 345.d 
fündamentum 256. f 
T.Fundilius Gemilius ctr inter cetera o- 
leum legaucrit 387.c 
figi bierogbyphicum 418.4 
fangum una noctenafciyprouerb. 418.Ὁ 
fies primum ex corio 357.6 
Θοσ 3 


fünibus metiebantur terram Aeg yptij. 
266.d- 


füniculi menfura 166.e.f 
fanus 5f. 5816 4b 
firacitas : ipf 
fares co füci qui 189. 


férijs agitandum quem dicant Aftronomi 
29. 

fior familiaris leoni 7 

feror implacabilis 306.c indomitus. 
ef 


furor per crocodilum 207.€ 
faror pocticus 378.4 
fius 356.4 
faturi feculi beatitudo 186.c 
fiturum opus,uel quid agendum 138.6 

65.C 


: ᾳ 
χέρι inf. 3:23.4. 
Gabriclis uox (Ὁ uis in Deo quid 
252.d 
G«on amnis 155-0 245.d 
Galba quid inflituerit Nerone mortuo. 
315. 

ΕἾ quale occupandi imperij prefagii 
oftenfum [it 231. 
galea n6f 
Galeni 7 Ariftotelis diuer[a fententia de 


teflibus 245.€ 
Gallienus ambitiofus ey impurus — s.c 
Gallieni |mp.carmen 157.€ 
gallina infe feq. 


gallina auri uenenum. 172.4. cur Aefcu- 
lapio dicata 172.c quid Theologis. 
172.C 


galline per quietem ufequid — 172.4 
galline quomodo à fcle tute 172.d 
gallinago 174.C 
Gallonij gula notata 1:6.b 


gallus gallinaceus 172.d  Apollinidica- 
tus 173.4 Lunedicatus 173.4. cur 
in parricide culeum infucbatur. 107.4 
174b. cur maxime animal folarc. 
9.c cur Mercurio dicatus 1753. 
gallus infidens Tiberij bumero quid 172.d 
galli nutrire quid Pythagore 172.Ἀ im 
molabant Lacedemonij parta uictoria. 
175f. quando facrificabant Spartiate 
so. curperborrefcatleo o.b pro 
uincarum incolumitate mactabant Me- 
thonenfes 174.4 
gallü fe debere Aefculapio cur dixerit So 
crates 
gallo infignitus clypeus domenei. 175.b 
in gallo mira uis 174. b 
gallinaceus pullus exclufus in manu Liuie 
quid 172.€ 
gallinacci pugnacifeimi in Rhodo infula. 
173.€ 
galli allio incitanturadpugnam 175.4 
in Perfide primum orti 175.€ 
gallorum exemplo pugnantes confirma- 


172f 


: Index. 


wit Tbemiftocles 173.d. 

gallorum [pectaculum quotannis Perga- 
mifolitumedi v74.4 — Athenis ctiam 
à Tbemiftocle infltitutum Ibid. 

Galli populi quas artes ftudioflus exercue 
rint olim 239.b 

galli te cantando excitarunt, dictum Nero 
πὶ ^ 172€ 

Galli fcerdotes De&m Matri miniftrabat 
24.6.€ 

Galliarum tumultus contra Neroné 172.€ 


Gallicum genus leporum 97.4 
Gallorà morcs in oculo adbibendo 158.4 
ganea 6 ef 221.4 
Ganges fluuius 153.6 
Ganymedes 37γ4.4 
Garamantes flrutbiorum oa cur perqui 
Tant — iie 
Garamantarwm pilei unde 294.€ 
garrulitas 149b 162f 166.€ 
garrulitas uana 192.d 
€j Gedconis petitioà Deoque 38. 
282.4 
Gelanor à Danaoexpulfus 81... 82.4 


Gclon Cartbaginen[es debellauit apud Hi 
meram 340.€ 
Gelonem quomodo feruarit lupus. 81.4.e 


Gelonus τιον δ 
gemme 306.7307. pertotum 
gemm«e ale&orie uis 173. 


gemme in ornatu Veneri debentur 205.c 
gemmarum cura morofaridetur 30.7.8 


generatio 6o.b 
gencfis τις. δ 
Genetie mactabantur canes 44.4 


genetrix per E, media [yllaba, «7 Venus 


Genetrix iib 
genitale 392.€ 
genitura bumana unde 544. 
Genium ex myrto fignificari 373. 
Genij nobis appo[iti 4.0.€ 
Genios pre fe ferunt Lares 4.0.€ 


Genfericus quo tempore Romam cepe- 
rib 13:0 


gentes per pifces indicate 223.4 
gentium doctrina Bi. b.c 
gentium multarum focictas 398.b 
genua 258.d 
genua flectere quid 17.6 
genus bumanum 202.d 
Geometria 186.f 
geometricus cubitus :64.f 
Georgius Anfclmus 24.4 
Georgium Vallam docentem. audiuit Pie- 

rius 338.C 


Gephyrcorum fimulacrü in exercitu s.c 
Geranius mons unde dictus 129.b 
gerendarum rerum fumma quibus rebus 


con[iftat 227.4 
Gerenius cu uocatus NefLor 33.4 


Germani bouem integri. Bononie in Ca- 
roli V.coronationctorruerunt  178.b 


Germanorum in[titutum olim in ducen- 


dis uxoribus 28.4 
germinatio 166.b 
Geruli qui dicantur 4.08.c 


Geryon cur multis manibus c7 pedibus di 
catur preditus aigf 
Geryonis boucs abacli quid. 25.d 228. 


Geryoncs Herculesopprefiit — az8.d.e 
«| Gibberofus homo quis dicatur 532. 
gibberofi afluti τς 196.€ 


Gigantes quandiu perfecutus eft bcllo Ofl 
Tl$  230.€ 

gigatitcs quos wocauerit Commodus Wmp. 
118.C : : 


gigantum anguincipedes,quid — is7f 
gilla berba 59.c 
gille berbe uirtus 4inf 
4 Gladius na4.cf 
gladij ancipites in fanctori manib. 515.c 
gladium cur portet iudex ab 
glandis fignificatum 376. 
glanis pifcis 217.6 


Glaucen citbariftriam adamauit ey anfer 


Q7 aries 175.4 
glaucoma 358,4 
Glaucopis cur uocata Pallas 122.4 
Glaucopis Minerua 14.6.C 
glorie calcar 165.5 
glorie fublimitas 365.€ 
gloriofus i71.b.c. 301.6 


4 Gordiano tertio quadrigee clepbanto- 
rum decret zo.b 

Gordij currus iugo aquila infidens quid. 
137. 

Gorgie tragacdie cur reprebenfe 589.5 

Gorgoneu caput adfculptà fcuto Mincr- 
W£ ^ 146.€ 

4 Gracule lauri folio annuum faftidium 
purgant 159.€ 

gradus,n men[uris quid dicatur — 265.b 

Greci 327.€ 

Greculus Rom ferocem taurum quorio 


do ducebat af 
gramphum quiduocetuulgus — 6w.c.d 
gratia 307. 
gratia rclata uof 
gratie fymbolum 4oo.f 
gratiam quid uocent Theologi 235.4 
gratiarum pullus quis s6.b 
gratus animus 40. 125.6 


grauis anima, quo ymbolo folet exprimi 
13.Ὁ 

Gregorij patriarche Coflantinopolitant 
5erefis 195.d 

grillus conciliando fomno cligitur | :1v.€ 

grus auis 128.d.€7 feq. 

grus biceps feracitatis indicium | 129.c.d 

grues cur in fublime uolantes lapidem af- 


fumunt 1:8. 129.4 
gopbs 167.f 
Gr»pbus Syrie vex 168.5 


«Guecfc clus Aegyptiorum rex cibi men 
dicare 


dicare coactus 41.b 
Guido Afcanius Sfortia Card. 16.€ 
de gula multatus 204.d 
gultatus 24.0. 


guflus perfectus in qua parte confiftat. 
240.C 

«[Gyges centimanus 25.2.6. curbyemem 
denotet Ibid. 

Ggis anulus qualem babuerit lapidem. 
115.€ 


Gylippus depeculator 147.6 

gomnafium 386.Ἀ 

gomnica certamina funcralibus celebrari 

folita 387.c 
H 

Pro S apud antiquos nonnunquá 

ponebatur 160.€ 

babenas tenere 355.C 


Hadrianus Imp.«qualitatis fludiofifeimus 
162.4 

Hadrianus Wmp.pacisftudiofus 5385. 

Hadrianus pauonem Mycenis in ede Iu- 


nonis dedicauit 179. 
Hadriani Sexti P.Ningeniu 140. [ 
beredipeta 1:3... [ 
bereditaria portio forsq; 166.d 
bercre aquam 256.€ 
bercs inufus 49.d 
bereticus 179.4 


berctici rane bieroglypbico notantur. 
ind 

Halicuticon opus à Nigidio clucubratum. 
214.f 


ballus cur dictus pollex 260.€ 
Hamrmon 78.c.c7 d 
bamus n7f 
Hanno Ammonita Dauidicis nuncijs bar- 

bam ab[Lulit 232.4 
Hanno Cartbaginenfis exul cur 5. 


Hannonis elephantis mirum ingenium. 
20.d.c 


baracz ex baraprodutius quis — 66.4 
Harpagium, locus in Cbalcide 74.4 
Harpocrates aGib.c 
Harpocrates filentij fignum 126.C 


Harpocratis figillum cur in anulis gcfta- 


batur ζχόι.4.Ὁ 
Ῥαβιίάα auis 126.€ 127.d 
bafta 310.C 


bafle geflamen inter maximos bonores 
babitum nof 
baflam appellarunt fceptrum regium A- 


gamemnonis Bacotij 31.C 
bafta donantur uiri fortes 31τ:.4 
bafle pure azof 
baflas pro Dijs colueruntuetercs — 51b 
bazir Arabes fuer appellant 1:7.b 


«Hebdomada in albis que cz cur. 296. 

bebetudo 360.C 

bebctior in. Venerem ex efu palumbium. 
158.€ 

Hebrei quanam in ve repreben(i ab Ap- 


Index. 


- pioneco Iuliano 70.c.d 
Hebreorum gens falaciffma 187.c 
Hecate triceps 4o.f 
Hccates cz Apollinis certamen — 1oo.f 
Hecates fabula 108.d 374.4 
Hecates fimulacrum 375.d 
bccatombe 139.C 


Hector comam per terga füfam geiabat. 
230.C.d 

Hectoris cadauer oleo rofacco obunxit 
Venus 401.€ 

bedera cur Baccho facra 378.4. celebris 

. apud Aegyptios 576.d. Diomfio f4- 
€rá 376.€ Libero Patricur dicata. 
376. 

bedera non nifi fenc(centibus adberefcit. 
377f 

bedera fuffumigata occiduntur ucfperti- 
lioncs 180.4 

Helias quomodo Baalis facerdotes riferit. 
206.C 

Helci ferpentis ope ui&toria aduerfus Av- 
cadas coufecuti 117.€ 

beledo polypi fpecies unde dicatur 197.c 

Helenam mactandam liberauit aquila. 
139.€ 

Heliogabalus perdicum plumulisin ftra- 
tis ufus 175.€ 

Heliogabaliluxus 67.5 — bipedum cz 


quadrupedum fpurciféimus 7b 
Heliopoli primum pbaenix ortu&. 14.4.5 
beliotropium 453.4 
Hellico Heluetius 3931.4 
belluo per crocodilum 207.[ 
belluones taxati 41:.4 
Hcluidio Pertinaci quodnam [pectri ob- 

latum ante mortem nf 


Henricus Imperator quando declaratus. 
131.€ 


bepar à Youe regitur 139b 
Heptoporta 35o.f 
Heptabolus lacus 339.C 
Heraclides iocofe à Ptolemeo illufas 01.4 
Heraifcus 161. 
berbam dare 260.6 412.€f. 


berbe aculeis armate quid i in facris lite- 
vis indicent 4.00.d 
bcrbis plantisq; uarijs Dij uarij coronati. 
304.C.d 
Hercules Acg yptius primus Leonis gefta 
uit infignia 15.4 
Hercules benigne interpretatus eft oracu- 
lum Dodoneum 340.d 
Hercules cancrum deuincens quid τοις 
Hercules ceruum enecans quid 59. “4.4 
Hercules cur dictus aurca mala fecum af- 
portafJe 76.4 
Hercules Gotzaga Cardinalis Mantua- 
nus 276.b 
Hercules Libycus Syrtes anguipedes effu- 
giens quid 108,C 
Hercules oleaftro fratrem uictorem pro« 


pofitis certaminibus coronauit — 587.c. 
ex oleajlro lucum feuit lbidi 
Hercules omnium uirtutumidea — voo.f 
Hercules Populum ad. Grecos tranftulit. 
381 f 
Hercules puer in cunabulis angues profli- 
gauit ac elifit 109.f. 
Hercules Plo bellum intulit 3f 
Hercules Tbeftij filiabus uirginitatem im. 
minut 7; — primus lunoni capras 


immolare inftituit lbid. 
Herculis ad inferos defcenfus 35:1. 
Herculis claua 375.€ 
Herculis columnaru (ymbolica intcrpre- 

tatio 2ξ1.0 
Herculis furor in liberos c.f 
Herculis nodus τις. 


Herculis progettitorcs unde oriundi. 
3774 

Herculis facrum 395.d 

Herculis figni fumme nobilitatis ex ere 
Roma ctiamnü extat 393.€.. €7396.b 

Herculis fimulacrit in Capitolio interpre 
tatur — 396.b.c 

Herculis uirtutes tres 396.b 

Herctdi quare facrificabatur coturiix à 
Phornicibus 177.€ 

Herculem qua forma Galli facicbant. 
239.4 


Herculeus taurus iid 
Herculiani iuniores, feniores 143.6 
Herculanus Leo quid 14.σ 15.4 


Herculanus morbus aquilino lapide ex- 
ploratur 142.d 

bermapbroditi an apud [οἷος Lunenfes. 
135€ 


Hermea forma cur quadrata 290.C 
Herma figna qualia 156.4 
Hermes unde dictus 139.C 


Hermolaus Byz;antius Stephanum in com 
pendium redegit 147.4 195b 

Herodes Atbenicnfls in Neptuni templo 
dicauit delphino infidentem Palemoné. 
194. 

Herodis fcomnta in Bradeam 5:0. 

Hcrodotus putat leenam femel tanti pa- 
rcre ub 

beroés qz beroun flatue quales. 566.a.b 

beroibus cur draco facer iib 

Hcrfili.e filius cur bulle gcftaminc decora 
tus 301. b 

Heris cy Leandrifibulaquid — z47.e 

Hefiodus contra Procl defénfus 165.c.d 

Heffodus quarc difculter proftcit 57:.d 

Hcfi δαὶ an germani pocma de Scuto Her 
culis. 122.b 343. b 

Hefiodilocus 3zf το3. 136.4 ig0.€ 
163.0 186.6 197.b. 263.[{ 3:16 
345. 4.27.C 

Hefiodi ucr(us duodecim ὁ Theogonia cur 
fuftulerit Scleucus,cz quos 407.€ 

Hefiodo laurcum fceptri à Mufis d.i. win 

C€cc 4 


quid fignificet 372.d 
Hefperus 331.d 


Hefychij Hierofolymitani laus 250. 
25.4 305." 
Hetrufcorum doctrina dc prodigijs à qui- 


bus manarit 236.Ὁ 
bexapus 265.C 
«[Hierarchie angelorum quot 331.C 
Hieremie locus 84.c 
Hieroglyphice loqui,quid 391.C 


Hieroglyphici fenfus celebritas (σ᾽ diuini- 
tds — 160.c.d 
Hieron cur laudatus ἃ Pindaro 34.C 


Hieron puer àpatreexpofitus — 186.a.b 
Hieronymus Fráca[torius 368.d 
Hieronymus Mandolus 7of 
Hieronymus Vuolfius 224.6 
D.Hieronymi locus 268.€ 


D.Hieronyni opinio de Pelecano 14.6.5 
bilaritas 236.d 3o04.cf 574b 387.€ 
398.4 409.f 


bilaritatis f(ymbolum 398.4 
bippicum menfure genus quod — 266.b 
bippobinos bomo quis 36.4 


bippoceruum noflra uidit etas dono mif- 
fim. Francifco Galliarum Regia Fride- 


rico Mantue Duce $6.C 
Hippocrates cur pileatus. 294.d. ab Ac- 

fculapio oriundus Ibid. 
Bippolytus Medices Card. 315. f 
Hippolyti Medicei liberalitas 99f 
Hippolyti Medicei mors af 
Hippolyto cur templum excitarit Diome 

des 298. f 
bippomancs 36.e.f 


Hipponis fententia de cclifigura | 242. f 
Hipponis fententia de procreatione 216.f 
Hippota Neflor 33.4 
bippopornos 36.4 
bippopotamus zo8.d  buiusperuer[i- 
tas. Ibid. 
Hippotboontis poete fententia zf 
bircus animal libidinofum. 73.4. formo 
farum. puellarum collegio nutricbatur 
Mendefio ciuitate Ibid. 
birci boecdiq; immolandi in facris quid. 
7b 


bircini adipis uis in uite γι 724 
Hirpi ec Hirpini 120.d 
birquitillare,ey birquitalli 272d 
birudo 216.d 
birundo 161. f.e7 feq. 


hirundo in Pyrrbi tabernaculo nidum po 
fuit 163.€ 

birundo literas ad pedes alligatas portans 
1635. f 


birundo uolitans fupra caput Alexandri 


quid 162f. 
birundinis avs c7 ingenium 162b 
biridinis caput fe babere qui imaginatur, 
quid dehotet 163.€ 


hirundincs edium conftruendarum nor- 


Index. 


mam commonflvarunt 162.€ 
birundincs cur à tecto ablegauit Pythago 
Y45 162.€ 
birundinum Mufea Ariftlophani que. 
163.4 


Hifpania 97.b 
Hifpania per Geryonis [ymbolum | 28.e 
Hifpanicum leporum genus ' 97.4 
«[Hocdi in diuinis literis quid 73.b 


Homerus nullius difciplinze nefcius. 24.2.f 

Homeri defüncti anima qua [pecie euo- 
canda — 165.€ 166.4 

Homerilocus 112.4 142.4 159.d. 167.d 

: 21.3.6. 353.4.6 

Homerum in pauoncm abijffe cur dixe- 


rint Platonici 171.4 
bomo 34ο.ς 
bomo bulla 3o. f 


bomo ingluuiofus, intemperas;in fues con. 
dendus — 66.d 


bomo mentis impure 180.4 
bomo nibili ac nequam 49.6 
bomo vare con[uctudinis 181.4 
bomo qui uel fuam uel alienam ferocita- 

tem edomuevit g.e 


bomo quomodo uertitur in belluam. 36.Ὁ 

hono folus an comitiali morbo laboret. 
177.d 

bominis etas ut plurimum annorum octo 
ginta cz unius 152.f 

bominem cuv fapientiftimum omnium ani 
mantium iudicauit Anaxagoras — 2sv.f. 

bomine diutius nullum uiuit animal pre- 


ter elephantem 14.9.€ 
bomines utriufq; nature 135.€ 
bomines in lupos tran[mutari &.f 
Homolottorum facrificium quale — 26.c 
bonor fummus 310.€ 
bonorem quibus tribuerit uetuflas 126.4 
bonores 313.€ 
Honorlani iuniores 114.4 
Honoriani milites 68.f 
Hore 423.€ 
borenomen 209.b 
bore Grecis Latinisq; quid — 229.c.d 
bora per fluuialem equum 209.d 
bore que,ez ufde nomen 243.b 


borarum obferuandarum vatio prifca. 
A4 6.C 

Horatijlocws ^ 16.4 1.6 62d 69b 
77.4 104.6 107.€ n2.b 124.d 
126.b 358. τό3.} a6; 170f 
181.Cd 186.6 a48.d 254.d 292€ 
asa f 364. f 

Horcij Iouis flatua 69.c 

bordei ἃ uitio conferuandivatio — 375.4 

Horomaxes quot deos in ouum inclufcrit. 
z43.b 


borrificum 18.d 
borofcopus 24π.4.Ὁ 
horti in tutela Veneris funt 247.b 
Horus Acgptijs quis 24b 


Hors apparuit Ofiridi 11d 

Horus Apollo à Pbilippo quodam grace 
redditus 231:.5 mutilus cz imperfe 
dus — lbidd 

bofpitalitatis iura n7.b 

boflia bumana 70.4 quibus Dijsimmo 


labatur Ibid.b 
boftis infenfifimus 310.d 
hoftis profligatus 116.4 
bo[lis uictus 82.€ 
boflium cedes mutua ig. b 
bostium mutua detrimenta 148.4 
boflibus que optanda dixit Antiflbenes. 

$4. f 
«Humana uita 327... 347 
bumane uite lubricitas 32.d 
bumane uite comercia 363.C 
bumanerote z89.c cur[extantum va 

dijs compacte Ibid. 
bumeri quid in facris literis 233.4 
bumanitas 292.d 
bunmilitas a vf 258. 


bumor parens omnium verum fecundum 
Aeg»ptios cz Tbaletem Milefiu. 2.4..6 

«Hyacintbinus color 295.€ 

byena 

byenaan alternis annis mas c7 foemina. 
85.4 


byene cz pantbere odium 85.€ 
Hyantes 66.c 
byca 217.d 
bydra 122.67 ftq. 
bydriam in facram edem geflabant uenc- 

rabundi Aeg »ptij 4.06.6 
byemale follitium 199.€ 
byemalis conuerfio que 199.€ 


byemis inclementia Rome maxima. 
38o.b 
byemis fymbolum per cornicent — 15o.c 


Hllus Herculis filius 2f 
bymnus 3o7. f 
bypenemia oua que 131b 
bypocrita 179.4 
bypocrite fimulacrum 148. 
bypodtis 295.€ 
bypomocblium 36o.d 
by[Jopi [ymbolum 420.b 
b»y[leria 6o.f 
I 


[ sso.b 
Iacob contemplatione indicat 280.c 
Iacobus Sadoletus ijd4 165b 
lacobus Sanaxarius,qui c Actus Synce- 

vus, fenex fcripfit poemata 164.€ 
Iacobi Ziceleri pre[lantia in matbemati- 


(ἴδ 49.c 
iactura 370. b.c 
iactura per caluitium 2311.4 


lal»fus ciuitas ob picturam Protogenis fer 

μαάίά 414. 
lalyfum quanta diligentia pinxerit Proto 
genes 414.5 
lambli- 


- 
lemblichi Laus 230.€ 
lanide 39.d 
lana olim uocata Diana 104.€ 
linus cz ani templa quadrata - 364.f 


Ws eris fignandimorem inucit 228.b 
cur aliquando quadrifrons .229:6. d 
«ur biceps, abf 4 manibus, cz pedibus. 
255.4 — Cur bifrons 228i4 

Janus Clufius cz Patultius 360 f. Gc- 
minus,bavbatus 228.4 prinum ual 
was; feras cz claues excogitauit 360.6 

lanictymon τος. ἀκ. —fiüiequatuor. 
229.d. duodecim colonie 364... tem 
pla quadrata fpecie 229.6 

lanum Saturni filium cur rufüci lapidi- 


bus obruerint a29.d 
Iani 361.c.d 
Janiculi nummi aliquot 228.b 
Janus Vitalis Panormitanus 293.4 
lanuarius Lenaus 18o.f 
lafoni Venus cur iynga dederit — 184.5 


lafpis gratiam bominum conciliat .307.b 

€] Iberis olus,eiusq; natura 14.0.d 

ibisauis 127.c.€z feq. cur Mercurio de- 
dicat& lbid.d — cur falutis fimula- 
erum iz7.c.f | duasponderat drach- 
"645 127.€ 


Ibis prixaia litera Aeg yptijs 351.4 
ibidis ouum bafilifceum profert — 128.4 
ibes candide c7 nigre ubi 127.C 
ibes cur Aegyptum fignificent.— 127.c.d 


ibidum prefidio Mofcs quomodo excrci- 
tum loca à ferpentibus occupata duxe- 
rit 127. F 
€| Icarius 295. 
Ycarius pater ab cbrijs colonis interfectus 
390.C j 
Ichneumon quo pacto crocodilum intcrft 
ciat. 207 f 
Ichthyophagorum genus Wnde 22: 
icu uno exanimatus 204.€ 
4j Idcas Platonis cur πτιριτίσματοα uocauit 
Ariftotcles 192.€ 
Idomenei clypeus gallo infigiritus 175.b 
ldumza ficus à Chrifto cur deuota. 592.4 
«[iecbonias inbonoratus 4.07.C 
ieiunio curantur Venere uoluptate. 
1909.€ 
ieiunia Romani Cereri feruntur infütniffe 
41 zd 


iciunia à uctcribus recepta 412.d 
Ieiunus 214.d 
Yepbte deteflabile facinus 70.C 


Yefus quomodo afJerucrit πος in libertate. 
28 ΤῈ 

4r ignarus bominumq;locorumd; 87. 

ignauia 89.d :sef z58.b 

ignauia bonovata 302.€ 

ignis ab AfJertore noftro in terram mif- 
fé 86e 

ignis à Prometheo faratus quid 

ignis confideratio duplex 


135.4 
344: 


- Imperij πιάίο ας [umma 


Index. 


ignis cur internunciusdicus  — s6s.d.e 
ignis duplex 1:5. 
ignis ex collifis leonis oftibus 8.d 
ignis bicroglypbica 341.4.c.d 
ignis per fimi fymbolum 345.d.e 
ignis figrificatio in acris que |. 34.4.d 
ignis Veftalis -. 340. 
ignem adorabant Pevfe, cz Lycij. 345.4 
ignem aqua permifcerc 343.d 
ignem formidat lco, c7 cur 9.4 
ignem gladio difJecare 215. 


ignem Perfe omnibus numinibus antepo - 


nebant 4.06.C 

fuper igne folicitus 9.4 
- ignobili à genere ad claritatem cuc&tus. 

268.4. 
ignobilit4s 185.d 
ignominia 273: "n 
ignorantia 223. 
«iliados Minerue tcuplum 4o.b 
ilignei folij calcati à leone uis οι 
Titbyia 295€ 343.C 
illecebre áviatorie 1574d 


4 imaginatio excitat appetitionem. 
109.d 

imagines ey familiariz infignia, non funt 
recentioris etatis inuenta. 110.6 143:b 

imagines in anulis geflare folebant uctc- 
res, C7 quorum 302.C 

imaginibus maiorum illufltrium. cur Ro- 


mani atria faa complcuerint 377.€ 
inbecillitas 100.d 
imbecillitas bumana 399.6 4o3.4 
imbecillus fortiori a[Jagens 18o.c 
imbellis 24.6.4.b 
imbres alijs aquis magis nutriunt 281. 
imbres per corui fymbolum 168.€ 
immoderatus impetus 34.€ 
impatiens alieni caeli 210.C 
impatiens famis &1.c 
impedimentum — ab 2524 258.4.6. 
Imperator 11.4 
Impp.duo nic 
Imperatoris optimi munus 126.4 


Imperatores qui paribus cum Augu[Lo ho 
noribus boneflandi 18.4 
Imperatorum eg rcgum iuflis dedicata a- 


quila 139.5 4 
Imperatoria maieftas 18e 
imperitia 34.6.4.b 


Wnperitia c7 imperiti bominis fimulacru. 
232.b.c 


imperitus difceptator 93.C 
imperitus literaru nc de diuinis differere 

dudcat,lege cautum eft 95.d 
imperitorum precipitium 289.f 
imperium 354 nef sd sb 
imperium firmum 376.4 


imperij Romani tres infignes mutationes. 
131.€ 
Amperij ampliator 321 b.c 


. 327.6 


iiperij funtmta 311τ:4 
inperto ἀοξγίμάμο prejlantes — 226.d 
inperfecti fymbolum perranam — zio.f 
impetus 67.€ 
impetus boflilis 284.c 
impictas per bippopotamuim 208.d 
impictati praelata pietas Af 
impius ingratusq; 158.d 
imploratio 100f 
imploratio auxilij 162.d 
importunitas ac virpudentia 191.4 
impoftura 169.f 
improbitas — 8j. f. 204.4 293. 
improbitas cdomita 208.f 
improbitas merctricia 80:€ 
improbitas per anferem 174. 
improbi probiq; uiri defcriptio c7 paral- 
leon — 182.c.d 
impudentia 44. so.4 88.4 
impuritas 176f 
impurus ' 339f 240.4 
impurus amator 4.4 
impuriamorisconditio — 19&f 197.4 
Πρ μα τας s8.c 
inequalium concordia 344 ' 
Wianisanumus ^ 408.4 
inanis gloria “5.6 
inanitatis fignificatum 41$. 


Uraquofum,quid in facrislieris — 28b 
inarculum 398.4 
incantatio 184.4 
incepta magia irrita 202.4, b 
incolumitas 59,6 194.€ A14.C 
incoluntitatis [ysibolum 372b 


incon[Lantia 201. 2:8.€ 337.5 

incontinentia reprebenfa 23.4 

incrementum noJtrum ex quibus conftet. 
3:7.d 


incrementum prematurum 385.€ 
incubones 75.d 
incus 35b 
incudes à Ioue ad lunonis pedes appenfe 

quid 353.C 
indemnis figa 80.6 


ἱμάοχ digitus 26o.f. idem Mcdicus,Li- 
cbanus,Salutatorius dictus Ibid. 

indicti bclli fignum apud Romatos quod. 
308. f 

utdici elephanti ftvociftimi 19.d 

Indicum mare magnas babct tc[Tudines. 
200.€ : 

Indori mos in traijciendis fluuijs elephan 
tis 194 . 

Indorum oratio pro concilianda fibi prim 
cipum beneuolentia 4o1.b.c 

Indorum quedam gens longeua cur. 
17.d 


indoclias —— 6gf 88f 1916 1:8.ε 
indulgentia 274.€ 
indumenta 295.4 
inexpugnabilis 3o6.b 
infamia if 


infernum 284. 
inferorum votecur quatuor vadijs tan- 


tum compacte . 189.c 
infinitum 352.4 
infortunium 99.c 
infortunij magni tutela 209.C 
ab infortunijs potentior 814 
infrenis oris finisinfortunium — s4.f 
ingenium uclox 143.€ 
ingenij acumen 48.e.f 


ingenio acutiore cur. fint quibus puritis 
eft ceclum 396.€ 
ingenia recta debilitantur uerecidia. 191. 
d. peruer[a cofirmantur audacia 1bid. 


ingluuiofus af 
ingrati erga parentes 24.6.€ 
per inimicitias {ΠῚ γα εις 417.€ 
iniquitas 36..ς 
iniquus amor 395.4 
iniuriarum ultio 182. 


 annocentia 756 246.€ 371.4 
innocentia per manus [ymbolum. 251.a.b 


innocentia per pifcem 221. 
inquietudo 1so.b 
inquilinus 202.4 
infattabilitas z16.d.€. 249.c 
infcitia cur uefpertiliones 179.f 
infidie 337.d.c 
infignium caufe: 304.4.b 
infipientia 145.€ 179.4... 529.d 
infolentia 35.6 
infomnia, uide Somnia ' 

infomniam tribuunt leoni ;b 
inflauratio 144.4 
inflauratio per echinum z05.d 
inftitutio 1774.b 


inflitutio ex elementorum natura [pecta- 
tur  z280o.d 


inflitutio per caeli fymbolum 2814 
inflitutio per birundinem 162.4 
infulares bomines pefümibabiti ^ 220.b 
intaminata munditia 100.C 
intellectus etbereus 16Lf. 
intellectus efficacia 416.4 
interitus 58.6 
interpres 336.€ 
interquiefcens sif 
inuerecundus zb 
inuc[ligatio 57.d 
inuictus 208.b 
inuidia cur per Hydram indicata — 122.d 
inuidie amuletum 301€ 
inuidi ciuitatibus inutiles 4os.f 
inundatio 10.€ 


inuolucrü draconit in caduceo quid τις. 
«T Ioan.Antonius Pollio s5.b — Geloum 


primas 4-04. 4.b.c.d 
Ioan.B4ptifL Montanus Veronen[is 525.f 
doctifimus medicus 326.4 


Ioannes Cornelius Fantini F. 30o.d 
D. Ioan. cur per aquilà indicetur. 142.4 
eur loculis tantum ez agrefli melle nu- 


Jordanis allegorice quid 


Index. 
tritus 414.4 


Ioannes Grymamus Patriarcha — 194.4 
Ioan. lacobi Fuggeri laus à literis,litera- 
tosq; iuuandi fLudio 214.4 
Ioannes Lafcaris 338.c 
Ioannes Pctrus antea uocatus Pierius. 
130.C 
Ioannes Sicus iso.b 
Ioannis Manardi Ferrarien[is laus. 25o.b 
Iolaus apud "Thebanos diuinis cultus bo- 


noribus ν 38χ.4 
Iolea Thebis celebrata 374.6 
Ionatba mel guflans quid 187.c 


Ionice edes quales, c7 quibus dijs edifica 
te 365.4 
116.d 
lordani Bonzij domus euer[a' 115.6 
Iordanis conuerfus vetror[um quid 220. 
lofippus à fratribus uenundatus — zs.e 
idem fomniorum interpres Ibid. 
Iofippi parentes ac fratres in Aeg yptioriz 
comercia non admifii 422.d 
Iofippi fomni& de Sole,Luna.flcllis 327.( 
Iulie Pie nummus 252.Ὁ 
Ιομίαπὶ Pontani carmen de Palmarum a- 


more. 37o.ef 
Iouiani cy Youiniani iuniores c7 feniores 

milites 145.c. d 
Iouij ordines militum 68.e 
Iouis Ammonis oraculi fabula sb 
Iouis cerebrum uocatus fcarus — z14.f 
Iouis Horcij fLatua qualis 3:4.b 
Iouis Labradei fimulacrum 316.b 
Iouis prouidentia 235. 


Iouis pullus dictus Q . Fabius Eburnus. 
175.d 

Iouis regnum quale Platoni 322. 

Iouis Scrapidis fimulacri apud Sinopen- 
fequale | 2:6.b — apud Megarcn- 
5 — :2:9.d 

Iouis fimulacrum abfque auribus quid. 
237. b 

Iouis fimulacri cupreftinum peruetuftum 
380. F 

Iouis flatua in fubdialiaraqualis — 25&.f 

Ioui flantes facrificabant 46.ς 

Iouem Acgyptij fpiritum dicebant 1o5.e 

Iouem fulmina ciere cur confinxcrit uetu- 
βὰς 3:4.4 

«rIpbicrati duci quomodo animos adiece- 
rit Socrates 173. 

Iphigenia cz Orefles Diane fimulacrum 
ex Tauricaregione detulerunt Lacede- 
mona sg6.f s57.4 

Iphigenia in quenam animantia mutata 


dicatur 55.C 
qr 86.c.d 244.4 
ira delinita 376.d 
ira Lacefiita 20.C 
iracundia 48.ς 
iracundia iusta cz necefaria que — 86.d 

eiufdcm cffcctus lbid. 


"iracundia ex tarditate ferocior zb 
ircundie non obnoxius 159.C 
Irenzi laus 64.f z67.c 
Iris cur aeripes eg proccllipes 155.f 
irrifio 89.b τοῦς 
irrifatio 215.C 
irritum 256.d 


{ας cur quadragenarius Rebeccam du 
xerit 275f 

Vaac natur. pbilofopbiam indicat 280.c 

Vacbar afinus à patre appellatus Genefis 


C4p.4.9. 87.c 
fis 285.f 286.4 
Yfis cultum animalium in[lituit 47.C 
Yis legum inuentrix 177b 


Vis prima repertas fpicas capite circuntu- 
x lit 3 o4.d 
Vis fuperius bemifpb.erium 4of 
Yfidis nauis 335.c.d 
fidis numen maximum Aeg»ptijs 1o1.b 
Vidi dicate teniz quales 286.b.c 
Yidorus Cynicus Neronem in quibus car- 
pebat 346. 
lfigoni Cirni fententia de uiperina carne. 
117.d 
lfocrates quanam etate fcripferit Panathe 
nálcam orationcm 164.C 
Yocratis fcpulchro cur magnus aries ad- 
feulptus 728.b 
Yocrati [latua decreta Athenis 66.ς 
Yfraeliticus populus cur tion afcendebat 
in montem Domin 253.4 
lfraeliticis quo loco lex data if 
lfraeliticos appellauit paflorcs ouium Ap 


pion ignominiofe 74f 
Yfibmia cur inflituta 381€ 
JfHbomiaci certaminis premium — 381.c 
qritali uocati Boues olim 27.C 
Italia 27.6 34.d 
Italia olim Bruttia uocata 147. 
Italicum leporis genus quod 97.4 
Italicum fladium quot pedum 26gf 
lteratio frequens 262.d.c 
Ithypballi 377. 
qTubari flelle nomen unde 15.4 
Inbellius Taurca quomodo cluferit Clau- 

dium Afellium ; 37.f 
Iudea per palme fymbolum 37o.b 
ludei 28. 


Iudei afini caput adorare con[uerut.89.c 
Iudei ctiamnum bodie bumano fanguine 

facra faciunt 70.€ 
Iudei pifcem, nifi pinnatum c7 fquamo- 


fum,non attingunt Ξ18.Ὁ 
Iudeorum fcenopegia in Bacci celebritas 
tem fiebant 3:21. 
iudex 255.4 
iudices integri c[Jc debent 301.C 


iudicum flatue Tbebis fine manibus cur. 
255.4 


iudiciale genus orationis 16.b 
iudiciorum [cueritas z05.b 
iudicium 


pat 


iudicium abfolutum unde ποιά 
iudicium compofitum 346f 
iudicijs capitalibus cicute fuccum. propi- 

nabant Atbenienfcs 4o9.b 
iugare, louis inuentum cft 359. 
iugerum 165.f 
iugum 3;&f. 514 
iugum abeneum Horatio quid 359.4 
fub iugum mittere 31.4 
iugi fpecies que 359.4 


Vulianus Ymp.uigilantia reditus maxima 
128.€ 

Iulij Cefaris cedem premonftrans prodi 
gium 372f 

Iulij Cefaris equus bxmanis propémod& 


erat pedibus 35.d 
Iulij Capitolinilocus 311b 
Yulij Firmici incuria 23.C 
Iulij Mcdicis laus,clementiaq; 325€ 
M.Iunius Nypfus 263. 


iuniores quos uocet Ser, ΤῊΪ σ᾽ quos Var 
YO 2716 

Iuno 69.f 170.6 236.6 3 28. 380.€ 
3 8&f 4ozf 

luno loue uincta catenis aureis — 353.C 

Iuno cur dicta Lucina 236.€ 

luno conferuatrix 11.c domina i.c 

Iuno pronuba 171.d 

Iuno regnorum ΡΥ [ες babita 397f. 

lunonis fimulacrum apud. Argiuos quale. 
156 3182.4 

Iunoni cur oues ambigue facrificabantur 
76.€ 

Iunoni quales olim bofLias immolabát Ae- 


g»ptij τον 
Tunonuts 357.€ 
lunonius flos 4o1.f 
lapüer 29.b z:9.b :90.. 314.4 
359.C 


Iupiter cum reliquis dijs cur ad Aetbiopi 


epulas inuitatus i4if 
lupiter Elicius unde 3:4. 
lupiter L atialis z7o.b 
Yupiter mundi anima 325.d 


iuramentum fuper fcrro candenti in Liuo 
SB 34:5.ς 


iurare per altare quid 245.b 
iugiojus 373.€ 
iurifconfulti ceno implicati qui — 218.d 
ius un. armis 308.C 


iuflitia 26.d 155b 369.d.e 
iuftitia per Euphratem fluuii xg4.a. per 


oculifymbolum 255€ — perternarij 
fymbolum z9:.b — perjlruthiocame 
Aum. 178.c 
iuflitia peculatrix ac uindex 233.6 
iuflitie cultus 15. 
iuflitie locus Platonicis quis 301.d 
iu[litie fcueritas 31:5.4 
iuftitie fymbolum 48.€ 


iu[litiam quomodo depinxerint uetercs. 
315.4 


uuenalislocus. 15.c 


Index. 


iuflitium 130. ( 
30. Ὁ 149. b 
if ijf 269.b 3or€ 319f 

iuuentus 378f 


iuuentus renouata 141.Ὁ 
iuuentus femper [pei plena 378f 
iuuentuti redditus 103. 
«Dnx 182. i84.b — linguam babet 
longam 184.4 
iynx à Venere caelitus allata 184.4 
L 
pos indefeffus s7.f Ὲ Serullis. 
91.d 
laboris alieni fructus 189f£. zi. b 
laboris tolerantia 129.C 
à laboribus quies i&e 5 
labrax pifcis 167.C 
lac gallinaccum 410.d 
lac quid Pindaro 186.d 


lac fanguis cft colore tanti mutato. 41. 
lactis ez mellis guflu imbuebantur infan- 
tes àlauacro 188.€ 
lacte cz mellefluensterraquid — 186€ 
Láced.emonij cur. frontem. abradendam 
iufferint 210.C 
Lacedemonij equum uentis immolabant. 
38.d 
Lacedemonij ludeori confanguinci per 
Abrabamum baberi uolunt 145.5 
Lacedemonij Leuctrica pugna propeno 
dum opprefst 174.4 
Lacedzemonij per aquila indicati 145.b 
Lacedemonij quid re[bonderint Alexan- 
dro cum Deus baberi cupiuerit: 324.d 
Laccdemoniorum inbofputalitas 27.9.6 
Lacedemoniorum mos iam parta uicto- 
rid 173. 
lacerta exiccata in ulpera mutatur. 106.f 


Lacbefis 356.b.e 
lachryme 205. 307.C 


lachrymarum bicroglyphicum — 417.d 
Lacones 314.b 
Laconcs pileati pugnabant 295.d 
Lactantius de Phoenice pocma;non biflo- 


viam fcribit 14.4.d 
Lactantius Ptolemeus 7of 
Lactantij locus 4f 


Lactantij Tertullianiq; opinio improba- 
tur. iAzf 


C.Leliu eodem femper uultu — 44.c 
Lelius Taurellus 21.4 
Lena ueftis 297.€ 
letitia 25. 4 388.c 
letitia interturbata 424.d 
letitie dator Bacchus 394.C 
letitie indicium 421.d 


leuamanus quemnam indicet n merum. 
267.d 


Leua uis in Deo que asd 
Laidis tumulo lcene fimulacrum oppofí 
tum — 34d 


Láis quo pacto fuerit obruta ἃ The[Jalis 


matronis 260.d 
Lamacbum focium fibi cooptauit Nicias, 


€ cur 228. 


lamma a84.f 
lampadum ludus 34.0.€ 
Lampfacum cur fallaci Deofacra | 390b 
Lampridij locus 336.b 
lampyris 10.€ 


lanata in pelle cur noua nupta fedebat. 
76 .d.e 


lancea — 310.d 
lanccam dare c» accipere nof 
Lanuuij cbypeiabrofiámuribus ^ 99.€ 
Laodice 336.d.e 
lapis 361.C 
lapis € cclo lapfus, qualefignum 36..6 
lapis c7 caudex quid Comicis nf 


lapidem tetragonü colebant Arabes.361.c 
laqueus 356.€ 
laqueum ncllitum quid wocarit Diogenes 

186.c : 
Larz.[iue Larunde humanis capitibus fa 


crificatum 419.4 
largitio cicerum 414.d 
lavus 167.4.€7 feq. 
larus cur Herculi dicatus 167.5 
larus ceppbus prouerb. 167.f 


larum uocauit Clconerz Ariflophb. 167.b 
lares cur caninis tergorib.uclabatur 4.0.c 


laruarum lacefsitor 84.c 
laruis non terrctur leo 1b 
lsfciua mollitics isof 
lafciuie poenitentia $4.€ 
lafon Rf 
latebree $9.€ 
latebris gauderc colubrum quid — 107.€ 
Latini manumifii qui 294.€ 
latro 67.d latrocinium 207.€ 
latum ungucm cedere 16;.b 
laudabilia facienda 59.4 
laudatio flmilis irrigationi 281... 
D.Laurcntius qualis 44.Ὁ 
laureate litere 37; b 


Laurentius Wtnianus patriarcha. 137.5 

lauretum Liuie Augufle 372.6 

laureus fcipio quid indicet 373. 

laurci fceptri Heftodo dati fignificatio. 
372.4 

laurus 37. — Apollinisinfigne. lbid. 
Eiufdemigneawis. Ibid. —Vftarefo- 


nat. lbid. 
laurusBebrycia 573. — Dephicace 
teris pre[Lantior 373.€ 


laurus faffitionibus adbiberi folita. 37.4 
laurus cur Apollinifacra 572.4  cuflo- 


die feu tutele confecrata 372b 
laurustriumpbantium infigne — 372.€ 
laurus uaticinij fymbolum 372.4 


lauri Delpbice baccari magnitudo 396.4 
lauri folia fülmen non icit 372.d 
lauri. folia uiridia Pompeij fafcibus à Lu- 

culliatis militibus illigata quid porten- 


derint . 372. 
lauri folio annuum faftidium purgant gv 
cule,merule,palumbes;perdices. 159.e 
laurus Letitie uictoriarumq; nuncia. 
373.4.b 
lauro ad dormientium caput appofita,uc- 
ra uideri fomnia 372.4 
laurum fügiunt anferes 1744 
Launi milites, corundemq; infigne | 155.e 


Lazarus Bonamicus 217. 
laurcum fcipionem geflare quid. το. 
Laurium 147.d 


4jLcene partus rarior cur quibufdam ui 
f us 11.C 

leene corti fimulacrum 14.€ 

lcenam femel tantum parere putát Acg y- 


pij nb 
legifera Ceres 1621. b 
legio uicefima 354..d.e 


legumina ucl fructus pro gentilitijs nomi- 


nibus ufuvpata 414. b 
leguminibus cur abflinendum — - 435.c.f 
Leliuron 292.€ 
lenonum improbitas 49.Ἀ 
lenti qui a.b 
leo cur coclo adfcriptus: 2.5 — cuv folave 

dnimal 5.4 — cur[fuperatus fingatur 

ab Hercule 15.d 
leo dominator animalium 4f — domi- 

tus ab bomine quid 6.d 
leo ex aper iuncti 4b Admeto z.d 
leo gallum cur perborrefcat 9.c 
leo parciffimi fomni cur 3.4 


lo percufJorem. mira obferuatione nofcit 
| 12.6 

leonis anteriora membra vobufliora 1.6 

leonis à Samfone flrangulati examen. a- 


pum faucibus fauos ingefsit 188.4 
Leonis X..Pont.infignia 359. 
lconis effigies ib 
lconis etymon 3.4 
lconis berba 332. 
lconis berbe natura 10.€ 
lconis magnanimitas 1. a. b.c 


lconis membra fingula myftici fignificat 


argumentum prebent τά 
lconis partes anteriores {5 pofleriores 
quid 15.2 


leonem ex unguibus eftimare, undenam 
ortum 265.b 
lconem Megara deuaflantem confecit AL 
cathus 239. f 
leonem quid uocet Martialis 15.b 
leones animofiores qui τ. — pauidima- 


gis qui Ibid. 
leones domiti e: Magne Dee currui fuc- 
cedentes, quid 15.k 


leones infomnes cur nonnulli putauerint. 
3. 4 

[cones femper febri cruciantur 8.4 

leones ubi locori ἃ culicib. infcftentur. 8. 

lconina focictas 5.4.0 b 


Index. 


leoninum caput per fomnium quid 4. 


leonini capitis fignificatio 2Ji 
Leonardus Yuftinianus 15 7.b 
Leontopolis uocata Alexandria 3.C 
Leopardus allio fagatur 423.4 
lepos obortus in moc[litia 187.f 


lepus ἀπὸ 5 nou dicitur, quod afpicere eft 
os.b , 

lepus cuv Veneri dedicatus 395.C 

lepus grecum uocabulum | o6f 

lepus impurum animal in diuinis babetur 
o5.d 


lepus marinus 216.€ 

lepus mas cz: progenerat, c7 foctum con- 
cipit 96.C 

lepus oculos intcr dormiendu patefactos 
offentat os.b 

lepus palpebris clau[is uigilat, adapertis 
dormit os.b 

lepus quafi leuipes 96.f 


lepus tute cs cz pulpamenti queris. oy.d 

lepus Vencri precipue debetur — 96.4 

leporis occurfus ominofus cy improfper. 
95.€ 

lepores auriti ἃ poetis uocati 95.C 

lepores mafculofaemin omnes ab Avcbe 
lao uocati 96.C 

lepores qui primus in. Siciliam portaucrit 
97.b 

leporum tria genera 97.4 

leporina caro mclancboliam alit | o6.b.c 

leporinz carnis efus formofiores facit bo- 
mins —6.b 

leporinus fomnus os.b 

lepra quid in facris literis fionificet 4.20.b 


Leptitanorum inflitutum 408.b 
Lerij peftimi 220.b 
Lejbia uirgo à delpbino feruata /— 195.4 


Lefbus à Darianis militibus cuerriculata. 
337[ 

Letbavgi remedium 446.d 

Leucadica uirgo mirifice à pauotie adama. 
fa 171.C 

Leucotboé cur in ucfpertilionem mutata. 
180.4 

Leuctricarum puellarum necem indicauit 


canis 41.4 
leucus pifcis facer Theocrito zf 
Leutycbides Lacedemonius 18.€ 


Leuitz cur ἐμ δὶ abradere pilos omnes cor 


poris 22 9f 
leuitas 194.4 
Leuitas in moribus 44.ς 


lex, legisq; appellatio Hebreis quid. 
277.b 


lex quando data 29.d 
legis iugum impofitum Yudeis 28. 
leges 3o4.€ 359.» 
lex diuina de plantandis arboribus myfli 

ce interpretata 395. f 
leges,uetus (σ᾽ noua 296.f 
legum inequalitas 195.€ 


«Libani medulla ablata à Rege barbaro, 


quomodo intelligendum 373. 
liber το. ἃ 352.d wundediclus — lbid. 
Libero Patri edes facre que 365.d 


Libero Patri gratiffma uictima afinus. 
4.03.6 

liberalitas per manus fymbolum — 252.c 

liberorum propagatto 34,0.€ 

liberorum procreatio, quorum inuentum. 
135. 


liberales artes que 277.4 
liberalifsima benignitas 409.d 
liberalitas 4.08.f 
liberatores patrie 293.[ 
libertas 20;.d.€ 296.€ 389.d 
libertas (σ᾽ liberatio àmoleflijs — 230.c 
libertas Chriflianorumueraque 18. 
libert4s per explicatasmanus — zs2.b 
libertas triplex 294b 
libido 72.6 119.6 407.€ 
libido extincta 24.7.€ 
libidinis antidotum 109.d 
libidines 4.07.€ 
libidinofus ab ineunte etate 202.6 


: libidinofus quomodo per oculi indicium. 


235.d 
libitinariorum munus 4ο.ε 
libri 285.€ 
lichanus iGof 26d 
lien quaenam ad fe trabat 44-5 
lieuis uitia 43.€ 
lienem tenuifimum babet canis 43.6 


liene laborantib. vifus difficillimus: 4.4.Ὁ 

lilium,lilijd; (ymbola 4oLf 4024 

lilium cur flos 1unonius, cur itcm Regius. 
4o2f 

lilium fpei fymbolum cft 402.4.b 

lilia offerebant Nymphis gentium facer- 


dotes 4.01.6 
limi oculi 217.d 
limpide aque a85.4 
lingua 238. 


lingua σοΐγεομάα 2o6.b — diffcecta in fa- 
cris preconitradebatur 259.c — Mer 
curiofacra 239.b optimum pefsi- 
muminbominc 259.b  ple&tri inflar. 
350.c.d 

lingua ferrea,ueritatis indicium Pindaro.. 
240.b 

lingue uictimarum Mercurio: adolcban- 


tur 239.€ 
linguaces 184.4: 
Lingua ciuit4s que 14.7.4 
linum, liniq; opificium 299.d.c 
lintea uc[Lis 298.4 
lintee ucfles in edes facras inferendee. 

299. Jj. ) í 
litatio 3o6.d 
litere 474  zo4.b 
litere lauro reuinct:e 37;.b 
litere feptem 34.5.0 { 


lierari Aeg yptiacarü characteres: 3514 
litera" 


literarum bonos apud Aegyptios 277:4 


Literarum fymbolum 414.€ 

Liuie Augufle lauretum 37:.( 

Linie curri cum elephantis decreuit Clau 
dius 17. Ε 

Liuius Podocatharus Cypri arcbiepifco^ 
pé τοο 

Liuor 134.C 


€| Loc autor& explicata uide in proprijs 
corum nominibus 

Loculi,in quem uexilla figebantur,forma 
371.€ 


locuplcs 1:9. 
locupletatio 226.b 
locupletatus difcordijs ciuium — | 210.€ 


locuflamarima 197.€ zoz[ terrelris 
203.d 

locuf:e cz polypiinimicitie ^^ 197.d.c 

locufte fegetes depopulantur 205. {αἱ 
tu pernices funt Ibid. 

locuflarum certamen 202f 

locuflis quibufnam uefcebatur Yoannes Ba 
pita 203.d 

locuftis aluntur multi in Actbiopia 2o5.b 

logiunt, Pontificium ornamentum quale, 
306.€ 


lolium 4.5.6 
lollico fundit atramentum 203,f 
longeui ex doctis qui 152. 153.4 
longo poft temporc prodiens 21.6 
longo temporcaliquideffettum |^ 19.4 


loquendum rariftimé eg iucunde cum ve- 


gibus 174.f 
lotosarbor 5:7.4.b. ubi fructificet Ibid. 

c.d cur Apollini (acra 384.4 
lotos capillata 384.b 
«| Luca bos 19.4 
Lucani fcarabei 61. 
Lucani locus 24. 
Lucas Euangelifta 3o. 
Lucas Minoritanus 267.f 
lucerna 34.2.4 


lucerna ardens dictusTo.Baptifla. 34.b 
lucere Ariftophanis Grammatici, Clean 


- this,Dentoflbenis,Epicteti 342.4 
lucerne [ignificationes 342.b.c 
Lucctius 345.b 


Luciani libelli de mercede conductis con- 
uertit Pierius in linguam latinam 167.c 


Luciani locus emendatus 167.C 
luci dare quid 179.f 
lucifuga 179.€ 
Lucina 3:8. 
Lucina cur dicta Iuno 236.€ 
Lucina dicta Diana ad 


Lucretijlocus 8.d 1g. k s2.c.6 55e 
102. [[ 103.4 104.€ 109.€ 16.b 
149.6 177:d 193.6 244.€ 24.6.6 

2321f 339.6 340.6 4o7f. 


lucrum 237f 
lucrum per capitis [ignu 216. 
luctus i. 236.d 


Index 
luctus (σ᾽ querimonia 165.5 
lucubratio 342.4 
lucubraiiones per lufcini [ymbolum. 
166.C 
Lucumon Hetru[aus 301.4 
ludi Circenfcs 322.4 
ludi Taurij quibus Dijs,ey cur infttuti. 
25. 


ludi tcflacei Rome 435.€ 
Ludouicus Aliger 368.€ 
Ludouicus Beccadellus arcbiepifcopus 
Ragufimus — 410. 

Ludouicus Podocatbarus Card. — 199.f 
lumbi per Veneris fymbolum 544. 
lumen in diuinis literis quid 147.€ 
Luminis maioris uiolentia 344. 


lumina ct luminaria cur uocentur uiri cla 
γἱ 327.b.c 

Lund 15. ἃ 45.[ όι.ς τοο. 3:8. b 
e fa. 

Lunacur Lunus uirili genere aliquando. 
329.4 


Luna menfiste 223. 
Lurna Perfarum indicium 327.€ 
Luna que c7 is 286.4 


LunaquidPytbagore 5:8.b quapar- 


tefemper clarae con[picua — 1bid.c 
Luna τύχα cur dicta τισιν 
Lune comparata dialectica 329.C 
Lunes folis certauier 100.4 
Lune facies uaria 328.b 
Lune ortus 4.6.4 
Lune fymbolum 417b 
Lune uarietas admirabilis 286.c 
Lune ucctatio 335.€ 
Lune noue adorande mos 46.b 


Lunata pellis Martiali que 329.f 

Lunulas gefIandi mos Romanorum iof 

lupa intra quot dies pariat &1.d.e 

lupanaria unde dicta o.c 

lupercalia 4.4.4 Aquoprimum inflitu 
t4 — lid. 

lupinis dentibus laceratee carnes cur dul- 
core 77.4 


lupus 79-d.c7 feq. 


lupus ab Atbenienfibus cultus 79f 
lupus fcille contactu conucllitur ^ 98.c 
lupieg equi antipatbia 84.b 
lupi nomen in facris quid 80.c 
lupi faxum extimefcunt 8c.d.e 
lupum tenere auribus,prouerb. — 81€ 


lurconé quomodo taxauerit Cato. 24.0.d 
lufcinia 166.4.C7 feq. 
lufcinia modulationis ftudiofiffima 166.b 

pullos fuos erudit Ibid. 
lu[cinia quo tempore afsidué cantet v66.b 
lufcinie Drufo c7 Britannico dociles fue- 


re Greco Latinoq; fermone — 166.b 
luxuriofe delicie 66.d 
«| Ly«usá [oluendo dictus 376.f 
Lyeinomen undc zc1.d 


Lyafca cur Me[Jaline cognomentum 8.6 


Lycabanta cuv annum dicimié — 79€ 

Lycopolitani lupum colunt 79.€ 

Lycurgus facrificium bumanum Diane 
offcrri folitum in Ephebor& flagra con. 
με 357.4 

Lycurgi de liberorum inflitutione concio 
124..c.d 

Lycus demon 29. 

Lydie rcx 416.5 

Lydorum cqui, Cyri camelor odore coti 
[lernati in(identes precipitauerunt. 
94.d 

L»nceus claffem Carthaginenfium à Lily 
bco Sicilie promotorto profpectare cz 
recenfere folitus 85.€ 

bynx in genere luporum recenfctuv à ple- 
rfj — 8&c 

lyncis acutifsmus obtutus. 85.C 

Lynci,Ceruario cognomentum inditi. 85.c 

ἴσος conuexa montium uiis penetrave 
feruntur 85.d 

bincei oculi à Dysce 85.d 

Lyncei oculi à Lynceo Ide fratre Argonau 
tadidi — 85.d 4 

bncurius lapis ex concreta lyncis urina, 
85.c : 

bra 34.6.d.e 

bra cur in manu Mercurij flatuebatur. 
347.4 (ἡ quotcbordarum 34.8.4 

bre forma 34.8.€ 

L»fander feliciter aduerfus Atbenienfes 
pugnauit 361. 

L»fimachi infolentiaarrogatiad; 3:4.4 
buius uanitatem quomodo riferit Pa(ia 
dcs — lbid. 

L»fippus cur hastam in manu Alexandri 


pofucrit 310.d.(7 324..€ 

btre 98.c 
M 

Litera 314. b.c 

Macarij bere[is 193.d 

Macedo 8z.b 

macies ex inedia 85. 


macilentiaecbinifymbolum —— zos.c.d 
macilentia eracilitasq; diuinitati propior 

quám obefitas 339.d 
Macriana familia Alexadri effigiem quaft 


fibi familiarem babuit 226:6 
Macrinus Imperator quas flatuas decreue 

rit Baffiano Antonino 319.€ 
Macrobij locus aif 
Magnamater 6of 
magnanimitas lconis 1.4. b.c 
magnanimitas per pudenda 245: 
Magni Dij qui 311.d 
Magnorum Deorum fimulacra unde ad- 

ucctayc7 quo translata 311€ 
magnus conatus cum dolo 98.4 


Mago anulorum ingentem acerui effudit 


in Curia apud Cartbaginen(cs — 502.d 
Maia 49. 
malorum ferenda difficultas 48. 


Ddd 


maioribus parendum ucl apum exemplo. 
185. f 


mala cogitatio o7f 
mala bonitatis opcfuperandáà — 399.b 
mala Veneri dedicata 394.C 
malcdicentia 316.€ 
maledicus 204.d 
maleficiorum amuletum per ucfpertilio- 
nem 179.f 
malignitas perditifiima 177. b 
malleus 35;.b.e 
malum ex bonis initijs fubfecutum. | 128.4 
malorum irritamentum. 393.6} 


malue fylueftris fuccus uefpis aduer[atur. 
190.b 

malus Punica in Iunonis bonorem planta 
fur — 357.6 

maliarboris cx fructus bierogbyphica. 
394.b 


malus demon 109.b 
Names fomniii de Alexandro filio 112.f 
Manalis lapis 361.C 
Manardus medicus 45.C 
Mana[Jes quincuceps 229.€ 
mandragore foporifer&uis 421.4. Ra- 
dix Ibid. 
manáragore u[um temporibus noftris in 
coctum 421.€ 
aMandri in India 205.b 


Mandro i remis ad imperium uttit 592.c 


Mandronis nauis 392.€ 
Manes cur dicti iif 
Manetbon Aegyptius fallitur 3b 
Mania Larum mater 419.4 
manice 3.8. 
Manilij locus 219.0 ζει 
manipulus 298.f. 
manipularis 298.€ 
manobarbuli 143.d 
manus cz earundem ufus το ἢ 251.ς 
Mantinca 354.d 


Mantuani nummis impre[Jerunt Maronis 
imaginem 226.d 
wanus ad dipitosufa; inuoluta 254.c. 4- 
uerfa ad ofculumexpofitaquid. 253. 
coccino preligata 298.c 
manus Dei quid aigof 
manus dextera quem numerum indicet. 
26 γιά 
manus in triclinio Vefpafiani uif quid. 
251. 
mánus Leua quem numeri indicet. 267.d 
manus manum fcabit,prouerb. 252.6 
manus finiftra comprefüis digitis 155.6 
manum admouere 25: 
manum deofculari folent adorantes. 253. 
manus artium vüniftre 250.d 
manus complicate no funt amicis traden^ 
de 255.€ 
manus inter loquendum non motende. 
260.4 


sanus poft teroumreiecke quid — a55.€ 


Index. 


manuum ablutio quid ueteribus 2s.b. im 
pofitio 254.C 
manus plures fe babere qui fomniauerit, 


quid σ 55. 
manusremittere a252.c — tollere 153. 
254-4 


manumittedi rationes quot,ct que 294.c 


man[uetudo 19. 3o.d 75.c 386.6 
manfuetudinis mir:e exemplit in clepban- 
to Rome zo.b 
mappa 297.C 
mara[Jus u.c 
maratbro lippientes oculos depurgant an 
gus — sod . 
Marcelli laus 34.C 
Marcia c2 Martia 296.4 


Marcie concubine plurimum tribucbat 
Commodus Imp. 

Marci Aurclij fIatue forma confiderata. 
260.C 

M. T.Ciceronis iocus 366.b 

Marcomani 114.4 

Marcomaniluniores v4.f — Seniores. 
π4, 

Marcus Crafeus agelaftos 44.6 

Marcus CrajJus cur dicterijs ton carpeba 


tur ἃ Sicinio 3of 
Marcus Euangelifla cum. Leonis imagine 
figuratur 4f 


Marcus Mantous Patauinus iureconful- 
tus egregius 34.6.b.c 
mare 284.4 354.ς 
mare ἀτρύγετον 221.  curperniciem uo 
cdrint Acgyptij 219.c.d. mundiuen- 
ter 225.Ἀ nibil Ioue dignum producit 
zi&.b. nullius frugis effe dixit Homerus 
219.€ 
mare perturbatum in infomnijs quid. 
225. f 
mare per uentris (ymbolum 249b 
maris 4qua ad purificationem aflbibetur. 
218.€. 3 
maris imperium 105.d 
mare cur Saturnilachrymas uocarit Py- 
thagoras 219.C 
mayes inter animalis grauius fonant fe- 


minis preterquám in bubus 25.4 
máarcs animi 246.b 
mares animi Marti attributi 38.c 


maris c2 foemine foetus quibus indicijs co 


gnofcatur 24.4 
marium interitus ai;of 
maritalis coniunctio 3n. b 
maritalis copula per cornices 148.f 


maritima antiquitus omnia facra. 215.c.f 


maritus coniugis adultere 73.€ 
Marius Bandinus 71.4 
Marius Maffeeus 116.€ 
Mars ez Mauors unde dicti 80.4 


Mars (7 uenus per duos accipitres. 152.b 
Mars Vltor 308.€ 
Marti cur facer catis 44.€ 


34of 


Marti equus facer 38.€ 

Marrbes rex quem bonové babuerit cor- 
nidi — 149.d 

Marfyas cur fuillam dicatur caudam ba- 
buijJe 65.[ 66.4 

Martialis locus. 13. 38.€ 100.6 133. 
156b z0g.4 214.4 248.d.f 297.d 
299. 


Martialis e» Quirinalis focij 319.6 
Martes animal 100.€ 
mafculus cy focmineus factus quomodo de 

prebendatur in tauro 24.4 
mafculi uocabulum in facrificijs ^ 24.6.€ 


Mafriniffe Regi munera miJa cum fella 
curuli à Ronanis 31.4 
Mafurij interpretatio de Angerone [imu 


lacro — zévbic 
mater fiue natur-e genius uf 
matris nomen in diuinis literis 155.d 
materia formaq; 186.b 
matbematicus 74. b.c 
matrimonium concors 347.d 
matronarum impudicitia 92.d 
Mattheus Macingus Venetus 105f 
matuyandum 33.6.6 
maturitas 196.4 
Mauretania 34.4.b 
Maurialites nulites na.b 
Mauri feroces 34b 


Mauri occurfus Hadriano fatalis / $80.d 

Maximiani p.milites cur Herculiani uo 
cati 145.d 

Maximini imperià ferpentis indicio pre- 
monjiratum 112.€ 

Maximo Imp.aquila dedit aufpicium im^ 
pei κ38.Ὁ 

4 Mecoenas preecipuus Atgu[Po amicus. 
212.4 

medice arboris cafus Rome Leoni X . P. 
M.fatalis 38o.b 

medici prudentia qualis efJe debeat 118.5 

ntedici tam manus quàm cor erudite de- 
bent effe ayo.b.c 

medicos effe in Aegypto cur dictum 127.€ 

medicina multifariam ob oraculis peti fo- 
let τῷο.6 

medicina lucrum non fanitatem querens, 
inanis avs eft 410.d 

medicina petita à Dis 159.€ 

medicine f(ymbolum per ciconiam. 125.e 

medius digitus 260.f.261.d Idem, Me- 
dicus, infantis, impudicus.Ibid.ey 269.c 


medium 248.C 
medium bominis ubi 24.8.€ 
meditatio 259.€ 
medulla carent o[J« leonis 7.6 


Medus afinus primum uim quee intulit. 
92.d 
Medufa 1f. e feq. 
Medufe caput quid 32€ 
Medufe caput Domitiatus cuv pro petto 
ve geflare folitus 227.6 
Medufe 


Medufe figmentum unde 303. 

Medufe cur ferpentinum caput παν. 

Megaclis Athenicnfis cenfura de Hefiodo 
122. 

Megalefius demon 

Megarenfes cur apuis abundent 

Megarcnfium factum ad fugandos Antipa 
tri elepbantos quale 18.€ 

Megarenfium mores, c7 Megarice [pbin 
gr 14d 

Megarenfia ftratagema aducr[us Antipa 


trum — 64.4 
Megarenfibus quid acciderit feraru effra 
ctis carceribus 6.d 


mel, 4c ab co metaphor diuerfe 186.d.f 
mel adulationis f[ymbolum 420.4 cur 

in facrificijs offerri probibetur ι87.ς 

«rc. quid Pindaro 186.d 
mel Corficum aliquid amari babet. 187.5 
mel ez fauum in facris quid 188.5 
mellis ufus uitam diutius producit: 187.b 
melle cz la&tefluensterraquid — 186.c 
melle cz lacte imbucbantur infantes fufce 


ptiàlauacro 188.c 
nicllepluvimunz ufi Pytbagorici | 187.5 
Melampus s7.b 


Mela: c7 Melon cur uocatus Nilus 4f 
Meletea 350.€ 
Melicerta 194... buius corpusin Vftb- 


mo á delpbino expofitum 195.4 
Melicerta,qui cy Palemon 382.C 
Mcliffe biftoria 189.4 


ΜΟΙ ἢ Euboici fententia deolore || 165.4 
mcelitena 424.C 
Mellopbori 396.d 
Nilo uocatus aliquando Nilus 339. 
Melon ez Melius Hercules 76.Ἀ 


melotc quid 395. 
Memnonis fLatua 384.c 
memoria 40.€ 
memoria diuturna 316.C 
memoria malt obliteranda 408.b 
memoria poft obitumextinta — 210.c 
Memorie confecrata auris 238.C 
Menpbi templum Serapidis 226.4 


Menpbitica infcriptio de Aegypti iber- 
tatc — sb 

Menalij equi quales Phormis 36.€ 

Menal:ppus Diane templum uiolauit. 


405.€ 
Menandrilocus 114.€ 
Menander Samarita bercticus — 108.f 
Menapcs feniores quinam milites — 5.€ 
Menapij 42d nif 
mendacium 203: 204.4 
mendacium in extrema parte nigrefcit. 
167.4 
mendacia cur imbecilla 240.b 


Menis rex cur ab Acgyptijs male audiuit. 
66.d 

Menoni in uxorem data Semiramis 158. 

mensquidTulio 1ogf ^ à fenfadece- 


Index. 


pl4 108.€. uerborumfons — sod 
mentis attonitze con[lernatio 198.f£ 
mentis eigene fignum 349. 
mentis frater c[L os 39.d 
mentis uchemens agitatio 355.€ 
menfarij 364.f 
menfis 329.b 


menfis curbos appellatus 25.c. cur per 
palmam 369.4 
menfes finguli dijs fingulis, c7 quibus, at- 
tribut — 104.f 
menfium Grecorum diuifio 2:8.f 
menfuraa quibus nam principium fume- 
re debeat 263.4 
menfura digitorum filia 263.4 
menfura qua fit ad falubritatem bibenda. 
290. 
menfurarum nomina 263.C 
menfurarum cz ponderum ratio cur in- 
certa 263.δ.. :66.d 
Mephbibofetba Yonatbe filius 43b 
mercatorum flationes in lanis babeban- 


tur 229.C 
Mercurius 61.d.219.b 
Mercurius ucl efficax fermo 24.6.Ἀ 


Mercurius χρυσόῤῥαπις τι6. Ὁ Deoru pre 
(Ὁ 239.c COcordiefignu 41s.c cor 
dis cz fermocinationis dominus .127.d 
cur uocatus Cyllenius. 256.4. cur Lato 
ne comittitur ad Xantbi fluuij ripam 
239. b.c. magno filentio colebatur ab 
Acgyptijs 206.c primus literas Ae- 
gyptijs communicauit. 551.4. primus 
uerbain ordinem redegit. 239.c ratio 
ttis C7 ueritatis Deus 290.c. fermonis 
prefes 23 o.b 

Mercurij fimulacrum apud Corintbios εἰς 
driete cur 78.b. apud Tanagreos qua 
le 28.4 

Mercurij fimulacro cur canis adijcicba- 
tur 239 .d 

Mercurio cur arundo adfculpta 414.Ἀ 
cur dicatus gallus. 175.b. lactecur fup 
plicatum 390.5 

Mercurio lingue uictimarum à quib. ado 
lebantuy 239.€ 

Mercurium Nilo prognati putabant Ac- 


goptij —2o6.c 
meretrix 15. b.c 
meretrix per mel. 187.€ 


meretricia petulantia per equinam imagi 
nem indicatur 36.C 

ierctricia procacitas 36.4 

meretrices qu.ena amatoribus fuis copre- 
cantur σ16 

merctriculas quà nam poc[im uocarit Pla 
to 199.4 

merops iz4.f τρια buius pictasin pa 
rentcs — lbid. 

merule lauri folio annuum faftidium pur 
gant 159.C 


MefJalitta 8ο.ς 


Meffaline falacitas 100.C 
Meffen ij 314.b 
MejJeniorum exitium unde animaduerte- 

rit Theolcus uates 


392.4 
mefsis in diuinis literis quid 4o5.b 
πιοβῖς per falcis fymbolum 405.C 


mefJoris ab aquila liberati biftoria 159.f 

meta 278.C 

mcta triangularis c quadragularis que 
z91.b 

Metellus coru lipideum inpofuit fepul- 


chro Diodori rbctoris 169.C 
meteor 235. 
Metbona 174.4 
Meticulofus 18. 


Metrodori Scepfij ridicula obferuatio co 


tra cantbarides 61.d.e 
metus quid 378f 
metus comes potentie 18. 
«| Μιοίγαεὶ 322.0.[ oid 


Michael angelus occidentali uento prepo 


fitus 3:3. 
Micbaélis uox quid 25:.4 
Michael Siluius 20.€ 
Micbaelium familia Veneta ief 
Midas cur a[ininis auribus fuiffe predice- 
tr 87. i 
Midas Satyrum capiens quid 73.d 


Mide puero formice in os tritici grana 
congerebant ΕΣ! 
Mide quomodo Pbrygie regni premon 
ftratum 


Jeratu 137. 
nigyatio 334. 
Mulanioni ceruus dicabatur $5.C 


Milicbius à nonnullis appellatus Bacchus. 
392.C 

miles 42b 

miles Romane, Ace yptum caue, cur di- 
dum 1:.4 

milites cur uulpibus affimulati ab Arifto- 
phane 97.€ 

milites fioientes galcati lepores uocatià 


Cornificio pocta 95.€ 
milites mulicrofi 119.C 
militaris difciplina ijf 
militaris ordo 68.€ 
militaria figna wocaliaez muta — 3.4 
militia 447.€ 
militarium ordinum infigne 30.C 


milium 4osf exmulio prefumptuspa 
nis, incolumitatem preflat contraue- 
me4 — 4osf 

militie antique ucfligia Rom.apud Maf- 
feos usd : 

mille nonagintaquinq; cur taciturtitatis 
fignum 1:76.4 

millenarius numerus quibus fignis notaba 
tur  i7i1b 

millenarij numeri tota ct reliquori que, 
2 74-c.d 

milliarium a66.b 

Milo Crotoniates Iunonis ftcerdos. 357.c 

Ddd z 


cur in certaminibus πη ἄν 173.c. cur 
à Tbeocrito celebratus 19.€ 
Milonis abcnca ftatua in Olympia;eiuf- 


dem; fignificatio explicata — 357.c 
miluius 129.€ 
miluij Britannis facri 130.4 
miluijs procumbere prouerb. 129.€ 
in miluios qui dicantur conuerti «— 150.4 
Miron demon 292. 
mimus 185.€ 
mine c pax προ 
Minerua Arcadica 357.d 


Minerua Pythagoricis cur per trianguli 
equilaterum 292.b cur Trigemina. 
Ibid.c 


Minerua ταυροπόλδν z9.d 
Minerue clpyeo adfculptum Gorgoncum 
caput 14.6.€ 


Mincrue fymbolum per noctuam. 14.6.e 

Minerue tertiis uniufcuiufq; menfis diem 
dedicarunt Acgyptij 192.C 

Minerue Operatrici facer gallus — 175.c 

miniflerium 255.6 

minotauri effigies quando extollebatur. 
30. 

Minutio Auguri cur bos aurata pofita. 
26.4 


Mirmillones 337.€ 
miferatio uzf 3:464 364b 
mifericordia per genu 258.6 
Mithridatis cotra uenena venedit 422.c 
mittere fub iugum 31.4 
mitra 203.C 
Mitylenei Sapphus imagine nummis im- 

pre[ferunt 226.d 
mixta 15.l 
4 Moderatio 199.C 
moderator 234.4 
modella 23. 296. 
Modejtini lurecon[ulti locus bsa.f 
modius 4.06.4 
modio fuper federe quid 406.d 
mola 363 molaris lapis Ibid. 
molles per come (ymbolum 230.d 
mollities χιγι 4:4. 


mollities lafciua 259. 
monarcbiam probauit Yocrates 14..Ὁ 
Monodos cur uocatus Prufie regis filius. 
85.d 
πιο [γα domita ab Hercule quid — 41.d 
montani elepbantes quales 19.d 
monumenta aliquot uetufLa diuerfis locis 
extanti4 399.d.e.f 
monumenta uetufla in agro Bellunenft. 
morá 179.€ (160.4 
moralisphilofopbiadifcenda 270.ς 
morbus gvauis 332.6 
morbiad Deorum iram referebant ucte- 
res 1 ;9.f 
morborum fingulorum finguli erant me- 
dici pud Aeg yptios 1:7.f 
morbori trafitusin rcbus inanimis | o.c 


Index. 


nordacitas ον. 
morcs ciuiles imperfecti 190. 
mores coniugis ferendi 209... 
mores occulti 85. 
mores praui 4.5.6. 


mor&kdiffolutio 295,4. inflabilitas. 83.4 


uarietas 84.c 
moribus aliorum accommodatus | 197.c 
à moribus bonis alienus 64.ς 
morofitas 314.C 
morofus atq; difficilis 205.4 
Morpba Venus 35:6. 
mors 237.6 31::.Ὁ nsef 356.d 380o.d 

381.4 
mors difficilis z0of 
mors in diuinis literis quid 147.€ 
mors per pellis bieroglypbicum 14.9.6 
mors pro amaritudine 381.4 


mortis bieroglypbicit per nocluá. 14.7.d 


mortis indicium Cupre]Jus 380.d 
mortes due 341. 
morfus canis rabidi ^o 4f 


morfus ieiuni bominis peflilentior. 19. 
mortalium due conditiones 218.Ὁ 
mortui cxenterati c2 aromatibus delibuti 
Alexandrie diutifeime conferuabatur. 
inf 
mortuorum uentres cur eximebant Acgy 
ptij 67.6 249.d 
morus arbor 385.d 
Morus parafitus in ceparum allijq; come 
dones inuebitur 417.C 
Mofés cornibus infignis effingitur «6.4 
Mofes infans in profluentcm expofitus,á 
Tbamura Pharaonis filia feruatus 281.d 
Mofes rogatus ab Yfraelitis, ut uelata fa- 
cie loquerctur, ey cur 304.f 
Mo[i cur ab aqua nomen inditum | 281.d 
Mo[is ferpens ercus quidmyflice | o.c 
motacilla 18.f£ 
motus à dexteris pavtibusoritur — 258.4 
motus omnis ἃ corde initium babet 24:2.d 
«qMulaequum peperitpiloflauo — 9z.f 
mulorum partus oftenti loco babita. 92.c 
muli cur uebiculo lune adbibiti funt. o1.f 
mulorà ufus tempore belli plurimus 92.4 
mulier ad delinquendum procliuis 24.6.c 
mulier male morigera 89.f 
mulieris amor 342.4 
mulieris grauid.e appetentia cfr.enata. 
425.b 
mulicres caffigand.e admonendeq; 4.93. 
mulieres à Luna dcbét cfJe diuer(e 200.d 


mulierofus 54.ς 
muliebris cuve uanitas que 307.€ 
muliebris falacitas 101.d 
muliebris [latura 290f 
muliebris uirtus 308.d 
mulicbre officium 76.d.c 
muliebres columne 367.C 
mullus ter anno parit 215.4 
munditia intaminata 100.C 


mundus 60.4 330.d 364.d 
mundimacbind 7.1.4. 102.d mens Sol. 
234.4 moles 104.d 2:5. molesple 
n4Dco 584.c partitio 4pud Acgy- 


ptos 54. 
mundi partes quenam dexter, c que 

finiftre 24. 
municipibus iniurius fuis 164.f 
munificentia 18.4 414.d 
mununcntum 98.6 317.C 
munimentum ab in[idijs ud 
multatus de gula 204.d 
Multimammia Diana 179.d 


multifcius quo figno in lucé editus. 229.d 
multitudo pernouenarik numeri. 2 71.€ 
multitudo,cz unus ὁ multis quid 14.5.4 
multitudo infefla 58.d 
multitudo per uicenalem numerk | 273.€ 
multiuolus 178f 
murene zoo.d.e an[crpentibus copu- 
letur — lbid. 
murene c tbriffe uocantur cocentu ct 
tintinnabulis $2.4 
murzenis exponebant olim feruitia Roma 
ni proceres 209.f 
muri pro corona accepti 305.4 
mus - 99.€ 
mus albus quis dicatur 10 .c. auditu 
preflat 24.f in conuiuio candela te- 
nut — 47.4 
muris arrofio perniciofa portendi: 9o.e 
muris falacitas 
muriu palati in guftu fagaciffümi 10.4 


100.C 


mures negligit elepbantus 18. 
Mufa 22γ.Ὁ 349f 
Mufe cian Apolline 350.€ 
Mufe tres Apollinisfilie “6. 35o.e 
Mufe undc dicte 347.b 


Mufarum corone ex pennis 155.4 

Mufarum fons in Parna[Jo excitatus à Fa- 
ma 32.€ 

Mufas merctriculas appellauit Plat.187.e 


à Mufis ez Gratijs alienus anie 
Mufea birundinum que 163.4 
mufca 191.4 
mufca in facris literis quid 191.€ 


mufca infigne in Laconum clypeis τοις 
mufce pertinacia ab Homero improbata. 
191.b 
Mufica 28of 347.d 
mufica fuauis uini gu[tu concitatur 389.4 
mufica percicadam 193.4 per cygnum 
165.c. per lufciniam 166.4 
mufici cur rcpreberfiá Diogene | 546.f 
muftela cur inaufpicatum animal — 99.c 
muflela cur à Tbcbanis colebatur | 99.d 
muflcla marina 2z15.d 
mujtele gcnitale,fIragurie remcdiu o9.d 
muftele rutam cavpunt ab fu colubrori. 
$9.d 
muta figna militaria 
mutii 


30.4 
367.€ 
mutud 


mutua officia. . 93.4 
mutuo multi fcabunt 93. 
4 Mycenarum portis [Πἐμοσαπίμν leonis 

effigies 3.8 


Mycenis puo in ede Iunonis ab Hadria- 


πὸ dedicatus 170.F 
Mycerinus Aeg ypti rex anb 
Mycerint Aegypti) colofíi quales — 255.c 
Mycbea Veneri facra 107.€ 
Miodem mufcari deum imprecatus He 

cules 191.€ 
Myonia : 100.C 
myrias 2οι. 
Myrillo cur iratus Cefav 303.4 
Myrmidonun fabula 58.4 
Myrtilus 3a2.b 


myrtus ab Hecates templo fummota. 
108.d 


myrtus corona funebris 374:ς 
myrtus pro pudendo muliebri 373. 
myrtus Vencri dedicata 373 
myrti confideratio 373.6 


myrtiramus bilaritatis indicium $74.b 
myrto coronari foliti milites 304.d 
myrtea corona triumpbantium militi ca- 
- piti gefTata quid indicarit 3744 
myrtee uirg bieroglypbica fignificatio. 
374-4 
N 


io eie nota 314.d 

N.D.litere,quid indicent. 31.4.4 

N.L.literarum note,quid | 128.c 314.d 

4 Nabuchodonofor 65.d 

Nabuchodonoforis fomnium 361b 

Nabuchodonofor Hicrofolymtam cepit. 
142f 


Neuij locus τον 
Neuus 398.C 
Nanael 323.C 
nárcsin facris quid 237.d 


Nafamones quo pacto fepeliri uoluerint. 
319.C 


Nafones uocati Gryphes 168.b 
na[turtij oleris uis 140.d 
nafus 257.C 
nafus fimus petulantie fignum — 196.d 
πα adunci fignum quod 141. 


nationes totius terre in quot partes diut- 
fee: Ὁ σ᾽ Δα 

natorum obfcquium ergaparentes ι5.Κ 

natura bumana 328.b 

naturaverum uarietate delectatur. 1c7.d 


naturalis philofophia 279.ef 
nauigatio 1 3o.b 
nauigatio cita 196.4 
nauigatio fecunda 165.€ 
nauigatio tuta zos.b.c 
nautgationis autores 335.d 
náuis 334.0.(5 feq. 


nauis apud Atbenienfes colebatur in Tbe 
feimemoriam 334€ 
4 Nebrias z15.d 


Index. 


Nebridiu quid à luliano petierit | 254.b 


Nedes fluuius ἘΠ τ. 
πεςεβιέας 344.€ 359.d 
neccfsitas in caduceo fignificata τις." 
necefsitudinis auerfator 185.4 
neceffarium,primum cfe debet — 27.b 
nefa/Tus dics 314.d 
negotia publica declinanda 413. 


Neineea certamina quare inflitut& 382.4 


Nenmeeus uictor 382.4 
Nemeeorum uicforibus ex 4pio uiridi co^ 

rona texebatur 381.C.(7 382.4 
Nencis 395.d 
Nemefis fimulachrum 395.d 


Nenefcos fimulacrum c7 infcriptio 265.a 


Nenmefcos locus ubi 238.C 
Nemefcos fignum 355.d 
Neonteniz dies quis 328.C 
Nepbthe 111.4 


Nephtbys inferius bemifpberium — 4o.f 

Neptunus 25.4 

Neptunus dclphinis ud ubinam cole 
batur τον ἃ 

Neptunus pifcis cuiufuis fignum — vos. 

Neptuno facrificabant tbunnum pifcato- 
re$ 18d 


nequitia 196.d 2:0.€ s57.f. 
nequitia immoderata 175.€ 
nequitia inueterata 247.4 
nequitia in temperantiam uera — 35.4 
nequitie facinorofitas 73.d 
nequitie frenum 443.C 
neritos taurus 29.€ 


Nero Claudius quonam etatis anno fubla 
ius eft ζ23τ.4 

Nero ferpentis ope feruatus n7.b 

Neronis fomnium dc formicis 115.4. fom 
nium de aflurcone fuo 3f 

nefciri facienda tutifsimum in expeditiont 
bus 3o.b 

€| Nicarchi epigrámatis explicatio 268.f 
269.4 

Nicagore apparuit Aefculapius fub an- 
guis [pecie 17.f 

Nicádrilocus 35. 10s.b 106.€ n9.b.c 
inf 168.€ 

Nicias imbecillo fuit corpore 228. 

Nicippus Cous 5.4 

Nigidius opus Halieuticum elucubrauit. 
21.4.Ἀ 


nigraprecordiaHomeroque — 285b 
Nigre Veneris facellum ubi 24.7.d 
Nigris fluuius 339.C 
nigri coloris fignum quod 157.5 
nigrum cg atrum 204.4 


Nicó Attica meretrix cur aiguocata. 72.f. 
Nicon demon 291f 


Nicolaus Cordatus 170.d 
Nicolaus Leonicenus 21;.b 
Nicolaus Leonicus Tbomeus 23; .b 


Nicolaus Leonicus Patauij Ariflotele gve 
ceprelegit 198.€ 


Nicolai Leonici Tbomei laus 165b 

Nicolaum Lconici; docentem audiuit Pie- 
Ylui$ — 358 

Nicolai Rodiuili prefFantia ac laus. 
308.4 

Nicolaus Scombergus Card. Campanus. 
318.c. P É 

Nicoftrati Tambi in gavrulitatem — 165.4 

Nilus 35o.f 

Nilus per aquilam indicatus 141. feri 
lis jfetifer, pinguis 339.d.f. cur cum 
tribus urnis figuretur. 539.4 cur.Me- 
las cz Mclon uocatus 14xf totius bu 
moris fons 143.4 

Nili dilutaum πανιά 

Nili diluuium quonam anni temporc 1o.e 

Nili fontem pbialam appellauit Timaeus. 
339.4 

Nili fimulacrum quale. 359. cur ex ni- 


gro lapide Ibid.f 
Nunus Bactrianos Semiramidis induílria 

expugnauit 159.4 
nitedula uermis 120.C 
nitores 387.b 
Nixidiafigna 259.4 cur fic dictar 4 

ἃ quo Roittam portata Ibid. 
4 Nobilitas 293.C 
nobilitas generis 191. 


nobilitas per anulum indicata 5oz.d per 
Lunam indicata 329.€ 
nobilitatis nullum difcrimen apud Acgy- 


pios — 4e 
nocte meditandum 387. b 
noctua 14.6.d.c7 feq. 


noctua fortunare dicta Atbenienfià ctiam 
nale con[ulta 147.b 
noctua in Hieronis baflauifa 146.f. in- 
fidens baste Pyrrhi v47.f. letale quid 


c inaufpicatum affert 147.d 
noctua noctis domina 14.7.€ 
noctua uolat,prouerb. 147.6 


no&ue cg cornicis immortales inimicitue 
147.d.€ 148.4 

nocue Lauriotice que 14.7.C 

noctue qua ratione pecunia fignificabant 
14.7.C 

noCuarum artificiofa pugna τς. 

noctuis pugnantibus opem fert accipiter. 
155.d. 

noctuina oua uini odium inducunt 14.8.b 


mociamentum abfconditum 376.C 
nonaginta 275. 
None Caprotine 383.Ἀ 
Nomadum rujticitas aperrima 158.5 


nomi[matis Lyfimachi origo af 

Norice alpes quales lepores progignant. 
97.4 

Nofora uel Nofola 


zar. 
Notbus orf 
ttouacula in Fortutefimulacro — z88.e 


moucnárius numerus multitudinem fignift 
cat id 


Ddd s 


nouem,nongenta 271.C 
nox in facris quid 332.€ 
noxperpauonem 171b — promortc. 

147.C fludijscommodifima — 342.c 
4 Nubes 282.d.e 
nubes belli Virgilio quid 284.C 


nucis iuglandis bieroglyphicum 379.Ὁ 


nullius frugis opus 315. 
Num, Acg»ptijs quid 10.€ 
INuma Pompilius inuenit rationem clicien 
dorum falminum 34. 
Numa Pompilius Youi Flaminem afsidui 
facerdotem inftituit 319.€ 


Numa populo dedit in congiario ligneos 


€? fcorteos afJes 26. 
Numa Ponpil.quomodo deceperit Picum 


Θ᾽ Fautium demones 3:4.Ἀ 
Numeandle scd — numen 34.5.4 
numen inprofanabile 413. 
numerofa proles 236.€ 
Numide cinocepbalorum. lacte uiuebant 

NVMMI. (4. 
Nummus L. Aclij Aurelij Commodi 108.c 
T. Aclij Cefaris Antonini 363. 
L.Aclij 25.Ὁ 
M. Agrippe 195.6 335.4.ὲ 
M.Agrippe Cos.III. 321.6 
Alexandri Pij Imp. 402.4 


Antonini Pj 18.4 116.4 139.C 57. 
a.b 714. 280. 4.0 203.6 315.4 
325.6 329.0 337.0 364.4 365b 


4.5.4 

Antiochi ais b. ssid 
Argiuorum 100.d 
Afia recepta τι3.Ὁ 
Atbenienfium 26.€ 


Augu[li 72.c.f. 208.c 330.€ 334.€ 1s.l 


Augujli patris 139.6 
M.Aurclij Antonini Brit. 31:90. 
Aurclij Cefaris 1.b 
M.Aurclij Seueri Alex. 117.€ 
Cef4ris Dict.1LI. 113.C 
Caligule 219.€ 
Caracalle 293.€ 
Cepbaleniorum 34.C 
Cibyratici nummi con(ideratio — 158.d 
Claudij P.T.Aug. 402.4 
Clodij Pupieni 320.4 
Con/lantij Waperatoris 365.b 
Corintbiorun 32.ς 
Domitie AuguLe Imp. 171.C 
Domitiani 337.6 364. s6;.b 
Dontitiani Cos. XC 111. 320.d 
Drufi 116.4 
Fabati) 105.b 


Fau[line isl 149b | 170.ef 171. d.e 
288.4 289.4 328.€ 363. 

Gallieni 5:.b.c 55.c 78.c 84.b 168.4 
zo6.f 309.4 

Germanici wip.Cefaris Aug. 
Ser.Galbe 
Gordiani Pij 


289.4 
293. 
253.0 256...Δ 294.€ 


Index. 
Gratiani 253.€ 


Hadriani 32.d 34.b «τις 119.€ 124. b 
19.d ig4.f 334.4 363.f 364.4 
38&d 4.2.0 405.4 


Hadriani tertium Confulis 228.C 
Hadriani Tráianiq; Wmpp. 116.4 
Hierenie 296.4 
lani 218.b 334.6. 335.4 


lani bicipitio imberbi 228.4 eg aliubi 


cipitio barbato Ibid. 
Iulie Augufle 319.€ 
Iulie Mamee i.d n64 
Yulie Pie 396.4 404.€ 
Iulie Piz Felicis 170.6 364.4 
M.Iul.Philippi Aug. 214.6 nof 
L.Liuinei Reguli 4.05.4 
Lucille AuguJle 214.6 364.4 
C.Manilij 4of 4w.b 
C.Marij 26.c.d 
Q.C.Mari 17.6 127.d 
Die Mariniane if 
Maximiani Ραπὶ 275.b.c 
Maximiani 38s.€ 
Diue Maximine 171. 
Metij Macri 320. 
Q.N4fidij 195.6 335b 
Neptuni imagine 195.d 
Neroniani 34.4 


Neronis Cefaris Auguft. 314..b. 319. f 
347.d 370.4 


Neronis Claudij 195.d 
Nerue 3f 289.4 293. 325.€ 
Nerue Traiani 289.c.d 357.b. ez c 
no&tuarum numifmata uaria 14.7.4 
Odauiani AugulHi 226.d.e 
Otadlle 296.4 Papirian ^ 34.4 
L.P4p.Curforis 32d 
Diu Pauline 171.d 
Peloponnenfium χουν ὃ 
Pertinacis 330.b 
Diui Pert.Pij patris 139.€ 
M.Plctorij Aed.Cur. 2320. 
C.Poblicij Q.F af 
Ponponij Mufe 347.d 
C.Poflbumij 43.C 
Pyrrbi 139.4 
Diue Sabine Augu[l.e 139.d 
Sabine Aug.Hadriani Aug. 196.4 
Salonine 78... 325. 
Sagittarij nummi qui 310.b 


Sappbus imagine nummis impre[Jerc i- 


tylenei 216.d 
Scribonij Libonis 34.6.b.c.c 
Seleuci nummus 29.f 
Septimij Gete 337.C 
L.Septimij Scueri 18.4 
Seueri Alexandri Aug. 328.e 
Seueri Macrini Aug. 116.4 
Seueri Pij 385.€ 
Syracufanovum 25 b.54.c 
"Tenedius nummus 227. 316... 
Ti.Cefaris 178.d 


Tib.Claudij ugf το3.4.6, 40ozb: 
Tigrenis 302. 

Titi nummus 37o.b 
Q.Titi É 32.C 
Titi Vefpaflati 196b 319.e 335.f 404.€ 
Vefpafiani 26. uf 1:9.d 


Nummi aliquot Herculis claua fignati. 
375.6 

nummi argentei à enatu. Auguto decreti 
confidcratio 365. 

nummi argentei cuiufda infcriptio . 4.6.c 

nummibigatiye7 quadrigati 322b 

nummi cancri figuram babentes 2οι.ς 

nummi continentis muliebre caput galea- 
tum confideratio 217.d 

nummi cuiu(dà argentei babentis angues 
trcs con[ideratio usb 

nummus Cybeleium babens caput. 5 81.d 

nummi duos ferpentes continentis con[ide 
ratio 111.6 

nummus gallinaccorum conflictu figna- 
tus 175.d 

numi, in quo quadriga cit uictoria,con- 


fideratio 19.d 
nummi nocluarum uarij 147.b 
nummi ranam babentis cofideratio 212.b 
nummus (crvatus quis a6.f 
nummi ueteres 291€ 
nummi uictoriatt 155.4 
nuanifma Athenienfium 26.€ 
nunifma tricipitis Serapidis — 229.4 
numifmata aquilam preferenti& — 159.b 


numifmata plurima cum ferpentibus qua 
re cufa 117.€ 

nummorum aliquot confideratio 5.5.6 
139.4 τος. ἃ 196.b :o8.b.c z14.c 
ag4.f 258.b zos.f 3:ο.4.6 355. 
Qr b 327.4 333b. 354. f 570.5 371. 
375 b.c 377.4 

nupta noua 419.d 

nupta noua curin pelle lanata iubebatur 
federe. 76. 4.6 curru μοί traduccba 
tur 521.€. quibus modis ducebatur its 
domum ad maritum 343.4 

nupte noue offertur colusez füfus in a- 
gro Bellunenfi 356.ς 

tnuptie τ82.« 321.d. 542.f 356. b.c 
370€ 379.5 

nuptie per tricenavium numerum. 275.d 

nuptiarum, foedera cur (acramento ignis 


c7 aque fancicbantur 344.d 
nuptiarum bieroglypbicum per cornices 
duas 149.4 
nuptialia 69.€ 34.4.C 


nuptur«e olim camelis uivginibus fuppli- 
cabant 94.C 
nuricl s2z.f 3:5.4 Nurfle antri: 191. 


nutricationis facultas 179.d 
4 Nyderetum berba 423.€ 
nyclicorax 14.8.0 
Nympba cur dicta echidna 105.c.d 


nymphis fontanilibus edcs[acre — s6.c 
O litera 


Oo 
Q Liter4 35o.b 
obcecatus in facris quis dicatur. 
235." 
obdurari Cy cxcecari quempiam à Dco 


quid 184.d 
obedientia per aurium fymbolum | 258.4 
obelifci Aegyptiorum 356.4 
obliuio cir dedicata Baccho 4osf 


ebolus 1356.€ obfcenitas 376.ς 
obfcura ucl candida que dicantur 285.4.b 
obíequimm 4..ε ob[onatores 222.4 


obtutus amatorius 23.€ 
4 Occafus 207.4 
Oceanus Nenvefeos pater 3:9.b 
Occanus rerum parcs Homero — óo.b 
occi[i pro patria 366.d 
occultum confilium 30.4 
Ocbus auaritia famofus of 


Ocbus compulit Acg »ptios imagine α{ πὶ 
durean adorare 9of 
Ochus Perfarum rex ab Aegyptijs per ai 
ni fimulacrum notatus 90.€ 
Ocbus?erfarü rex Apin iugulauit. 514..€ 
Ochi crudelitas Ibid.e 
Odauiani epiftoLe ad Tiberium locus ex- 
plicatus 252.6 
Odlauiano panem de manu rapuit aquila. 
138.b 
octo,ocingent4 271.c — octoginta 275.c 
oculus cur Dei fignum 254.d 
oculis mentis quando recte cernit. 141.c 
oculus, Solis cognomentà apud antiquos 
37 6.b 


oculus Venereus quis He[iodo 235. 
oculi afjfc tuum moderatores 234.6 
oculi Dei in diuinis quid 234€ 
oculi diuum. 105.d 


oculi erzifiitij, bominis dolofi incpti; [i- 
gnafunt 2m.c forces animi Polemoni 
235.C morientibus opericbantur in ro- 
go patefiebant E f 

oculorà caliginis remedit 417.d. 422.b 

oculis explicantur motus anumorü 253.b.c 

oculos iuftitie quales dicebat Cbry[ippus 


233. oculatus 237.ς 
 Odoaccr Italiam a[Jüxit 131.6 
odium per pifcem interpretatum — 219.€ 
odia capitalia 419. f 


odoranicnta in diuinis literis quid 4o. 
odorari in facris quid 237.d 
Ocdipus Coloncus in fetectute confcri- 
ptus à Sophocle 164.€ 
4 Οεποπιαὶ cqui qua ratione terrefacti. 
Oenotria 14.7.b (81. c. d.c 
aftrum fluuialis materia producit 190.c 


«; Offenfionisillate poenitentia — 51o.e 
officium muliebre 76.d.e 
officia mutua 179.6 
officia mutua,per manus 25.1.6 


«Olea 585.b.c7 feq. quid in facris 536.c 
olea. Athenis conflagrata litem excitauit 


Index. 


inter Palladem c» Neptunk. 386. de 
eadem ibienatafabula — 387.f 588.4 
oleaá quibusinuenta 387.4 — cur Ana- 
xarbi Cilicie ciuitate fit forcundifpima. 
388.b cur Iupiter coronari folitus 587. 
f em Mineruae facra 388. inimica 
quercui 376.d 
olee eternitas 386.f 
olez baccas ueteres par[fimoniz caufa ap- 
ponebant 388.4.b 
olee ramus lana circiuolutus à quibus ge 
fiarifolitus 586.d.— ramufculus cur in 
Mercurijmanu. 385.4 rama fertis co- 
ronatum uouit Apollini Tbefcus. 586.e 
facra flirps quando [ponte conflagrarit 
apud Mulefios 386.€ 
oleis uefcens Plato cur à Diogene irrifus 
388.4 — olcasler in facris quid. 386.ς 
oleaftro coronabantur Olympionice. 


387.4 olfactus 44.4 
oleum in perturbatos maris fluctus infi- 
fum,tranquillos facit 386.€ 


oleum legat à nonnullis ad g ymnica ccr- 
tamina 387.c 
oleum cur concitande infanie pharmaca 
wocarit Anacbarfis 586.f. 387.4 cur 
extr corpus quàm intra ab[umi malue 
rit Epaminondas Ibid. 
oleum terra erupifJe trans Tyberim Augu 
flitemporibus 386.4 
olei fons repente exortus ad Oxum flu- 
men in Alexandri exercitu 387.c 
oleifignificat 187.b fignificatio in fa- 
cris 38s.f. uas plenum in Panatbenat- 
cis uictoribus darifolitum —— 387.c.d 
oliua quàm longe ab alieno folo plantan- 
d4 265.€ 
oliue furculum columba in arcam Noé im 
portauit 385.b.c 
dc olia plantandalegend&uc,Rutilij Tau 
ripreceptum 388.b 
Oliuerius Caraffa vofarum odorem ferre 
non potuit évf 
oll. in diuinis literis quid 427.b 
olla fuccefa cy à Hieremia μα quid 543.€ 
ollas pul[itabant per urbem. Lacene mu- 


lieresin Regum fuorum iuflis — &oe.f 
olor 164.c.C feq. 
olor curinbofpitaisPindaro 164. 
olores fefe mutuo depafcentes 164.f 


Obmpie Alexandri matri fulmé per fom 
nium oblatum quid 325. 
Olympi fomnium de dracone quid por- 
tendebat 112. 
Olympiacum ftadium 266.4 
4 Oncfili Regis caput cur bonorifice fc- 
pultum 186.b 
onites cattle fbecics $9.C 
Onirocritarum comenta à quibus defum- 
Ρίά 6b onocrotalus 14.5.5 
operis laboriofi finis, ad fructum refpice- 
re debet 76. 


«opera laudabilia 3os.C 
opbiomachus. 205.4 Opis 6o.f 
opis imploratio i6 b 3:0. [ 
Opis dee fimulacrum quale 252.Ἀ 


Opis Dee fimulacro ferpentes appofiti, 


uid τιν 
Opi fedendo rem facram faciebant. 4.6.6 
opem ferre 25. 
Oppiani locus 197.5 


oppida condere;inter ingentia fca recen 
fcbatur — 566.b 


oppidis condendis quis mos 23.6 
Opiflbocom:e uocati Euboici 230.C 
opportunitatis captator 62.4 


oppugnatio manife/la s55.c. occulta lbid. 


Optio 100.4 — opulentia 58.d 7sf 
opulentia felicitatis pars 385. 
Opulentus. 95.f opus z5o.d 


Opusczlabor 27.6 — opusinanc 195.c 
«| Oracula cofalta ut medicina multifaria 
peteretur 19.6. — Orata Sergius.302.4 


Oratal cz Alilat Arabum Dij 254.C 
oratio ardens 243.4 
orationis profectus 3oo.b 
M.Oratius Conful 359.Ἀ 
oratorcs απὶ notati 218.d 
oratoriaars mercenaria indnis εξ 410.d 
oratori partes tres 16.b 
orbis dominium 11.d 
orbis terrarum 4o.b 188.f 


orbe in quot partes diuiferint Aflrologi. 


49.C orbitas 236... 
ordinis obfcruator 129.6 
ordines cque[tres Tarentini 34.d 
πὐ πολ οἱ a6o.b ^ orgyia 26:.ς 


Oriens. 17.f. Origanum 4.25.6 

origanit carpit tefludo cum uiperam cde 
ri — $9.C 

origana cur frumenti aceruis circum[par 
gendum ;9.b 

origanum imponunt plage Ciconise cunt 
uulnus à ferpentibus acceperint «9.6 

origani fpecies . 4f 

Origenes immeritó poetastaxat τα. 


Origenes Latinus ualde corruptus 4.4 
Origenis codex emaculatus 383.4 
oris uis per colubrumindicata — 1o6.b 


Orite pane ex pifcib.cofecto utütur.4.7.e 
Orixon 41€ — Onmenus demon 295: 
Orontis de fupputatoru digitis fententia; 
268.c.d Orpheus. 34.7.b 
Orpbeus cur in cygni emigrafJe dicatur; 
165.d. qua fpecie buius anima foret cuo 


canda — ibid.e 
Orphei fimulacrum i Lebetbris: 380. 

fudorem emifit -. Ibid. 
ortafenefcere. 352.b ortus zo6.f 
ortus c9 obitus verus icoi.c 
Orus-Apollo;ude Horus ΟΥ̓Χ 47.b 
«Os Ὁ oris fabrica i4o.f 
os non babere quid 241.4 


ofcofzoncs utperas uocant Hetrufei. 111.6 
Ddd 4 


ofculandi manus Ymperatovis mos. 25.4.Ὁ 

ofculo licebat olim apud Romanos obuias 
qua[q; mulieres excipere 158.4 

ofcula apud Lacedaemonios cocefJa 158.4 
apud Mcegarenfes in bonorem Dioclis. 
lbid. Apud Nifieos Ibid. 

Ofcus rex, cg populus ub 

ΟΠ τὶς 29. 68.b. 105.d. 131.4 246.Ἀ 
376.4 

Ofiris cy Anubis expulerunt Gigantes ex 


Italia 41.€ 
Offris codem, quo Ceres, infignitus gefLa- 
mine A4o6.b 


Ofiris Gigantes bello perfecutus.— 230.€ 
Ofiris idem qui Dionyfius 23.4.0 376.e 
Ofiris lupiter,pateruflus,dux τό:.Ὁ 
Ofiris uox quid Aeg»ptijs 25o.f. 234-4 


Ofiridis imago que 234-4 
Offridis percgrinatio 230.€ 
Ofiridis tenie 286.d 
offa leonis dura 8.4 


offifrsga aquila quee dicatur 159.d 
o[tentà quodnam acciderit Flaminio Con 
oflentauaria nc.erftq. (fui s7.f 
oftracinze c7 fcortee pecunie a6. f 
oflrea 202.d cui deo dicata. lbid. 
«DOtbocarus Bobemie rex oblatuimpe- 
rium refpuit 131. 
otij[ludiofus 185.d ^ otisauis 180.c 
otidum caro fuauifoima. 180.C 
Otus auis modulamincafficitur — sz.b 
«[Oua xepbyrea, bypenemia,uel fubuen- 
tanc4 que iib 
oiatto 374-4 
Ouiculee cognomentum cuv tributum Fa- 
bo  74.c 
Ouidijlocus — zs. 44.6 121.6 íz2.b 
177.d 187.b 221. iS 235.d 238 
d. 27:.d 286.4 321.6 334.6 342f 
384.4 
Oridij Halieuticon opus naf 
'ouiles mores 74..d.e 
ouillí pecoris hoflia cur uocata maxima. 
75.d 


ouis 74.4.7 feq. 
ouis leonem pariens,quid portendat | s.a 
ouis unus multa dicta 7ef 
ouis lupiq; antipatbia 77.6 
ouem offerre Deo quid 74.€ 
ouem quando facrificabant Romani. 5o.c 
oues ambigue que 76.€ 
oucs antiquitus in bonorebabite — 76.a 
ouium ρα ΠΟΥ quis in facris 75b 
ouum pro carne uitatum 41.f 


«0O»»rynchite pifcem pro Deo colueràt 
225.C 


P 
| eid z53.d 
Pacificatio 26o.b 
Pacuuij locus 102.f 
p«cilie pifces 219. 
petioculi 235.5 pagurus pifcis 2of 


Index. 


Palemon Grammaticus M.Varronem li- 
terarum porcum appellauit 63.4. ar- 


rogantifdimus fuit Ibid. 
Palemon puer delpbino uctus — 194.c 
cidem nautee uota faciunt. Ibid. 
Palemon, qui c Melicerta 382.C 


Palejlini arcam Domini predam abduxe 
vunt — 255.d 


Paleflini dolofi 97.€ 
Palamedes cur pullum equinum Soli facri 

ficandum putarit 38. 
Palamedis vefponfu;n ad Vb[Jem | 129.c 
Palamnzi demones 292f 
palato an guftus fedes infit 24,0.C.d 
pales in facris literis quid 4.5.8 
Paleologi Atbenienfium qui 17b 
Paliurus quid in facris 400.d 
Palladium 31€ 
Pallantis filia nupfit Dardano 311.6 
Sallas armata 310.C 
Pallas 29.d 
Pallas, Palladisq; slatua 305.f 


Pallas cur dicatur de ccelo defcédiffe 235.e 
cuy Medufe caputpretendat — 122.b 
cur uocata Tritonia 292.C 

Pallas eg 1uno ex uulture 134.€ 

Pallas ex Iouis capite cur dicatur nata. 
13s.d Pandorá comens eg ornans indu 
Waab Hefiodo 3.07.6 per[feptenarii 
numer& 271b trib.infauflifiimis beflijs 
delectata opinione Demoflbenis 14.6.f 
Vulcano matrimonio collocata quid 
1 i4 f 135.d 

Palladis Neptuniq; certamen 354.d 

Palladiundenomen 3:τ.5 cur dedicatus 
draco τι2.}  dedicatus tertius cuiuf; 
menfis dies ab Aegyptijs 292.c  tem- 
plunerectumabEpopeo — 586.4.b 

Palladem cy: Vulcanum mafculofocminas 
iudicarunt Aegyptij 14. 1τ35.ς 

Palladé Nicander Dictynná uocat... 575.f 

pallium ez palliate comedi 295.4 

palma 369.4.€7 ftq. 

palma enea Atbenis in Delpbici Apolli- 
nis templo dedicata s70.c curuicto- 
riefignum 369.f 370.4 crucidomi- 
tice afsimilata. 571.c. in quo á cunctis 
arbori generibus diffcrat. 571.b. "Tval 
libus Cefaviane uictorie indicium fiit 
contra Pompelum 370.4 

palin materies incorrupta. 369.e. ofsi- 
cula contra fafcinationes 369.b 

palme fpecies piorum uitam cur fignifi- 
cet - 371.4 

palmam inter iuncturas lapidum enatam 
ante domum fuam Auguftus tran[tulit 
in compluuium deorum Penatik. 370.4 

palme maritali copula cóiungàtur.570.c 


palmarum alia mas,aliaformina 370.ς 

earundem mutuus amor lbid.d 
palmata tunica 298.d 
palmus 265.€ 264.C 


palmi dimenfio cur uaria 265.€ 
paludamentum 297.€ 
palumbes egrote lauri flio fibi meden- 
tur 159.€ 
palumbis etymon 158.€ 
de palumbibus diflichon 158. 
palumbus Diadumeno aufpicium dedit ad 
imperik 1so.b  Alexadro Seuero.lbid. 
paluftres elepbanti quales 19.d 
palujtris cur fingatur Hydra 122.6 
Pan 33o.c cur fiftulam feptem calamis 
compactam,cz pectus uarijs infigne [lel 


lis babeat Ibid. 
Pan cuius filius fuerit 7b 
Panatbenaica orationem in fenectute fcri 
pfit 1focrates 164.€ 
Pandedlarum locus reflitutus — z65.c.€ 
3o b i4. b 
Pandionis filie que 165.5 
Pandora 393.{ panicifurores sz.b 
panis doCtrine fymbolum 408. 
Panis geflamé ex binuleapelle — 105.d 
Panis fimulacrum quale 329.b 
Panos in Nympbas procacitas 72.4 ἢ 
mulacrum in bortis Ibid. 
Panos Lycei uenevatio 44.4 
Panfclini populi fuilla uefcitur carne 65.c 
Pantbcon M.Agrippe 364.€ 
Pantbera 85.e.C7 ft. 
pantbera formina mare frocior — 86.4 
pantbere etymon 8f 
pantbere odore dele&antur multa anima 
lia 8f 84.4 
pantbere pellis cuiusreifignum 75.8 
pantbere metuuntbyenam 85.€ 
papauer cur cereale dictum 418.€ 
papaueris bierogbypbicum 418.d 


papauerum capita à Tarquinio Superbo 
decufJa 419.b 
papilio imbecillitatis (ymbolum ^ 192.4 


Papinij locus 26.4 260.C 
Papyrius cur bulla decoratus 3o1.b 
Papyrij uictoria 374-d 
Papyrius Curfor 316 32b 
Papyrus frequentiffimá opem in ve ciba- 

ria preftat 411.d 
bapyraccis calceis utebantur: facerdotes 

Aeg»ptij 4f 
parcopula 358.f — parafanga 266.c 
parafitandi ars ' 185.6 
parafitus pifcis 201. 
Parce nof 4 


Parce c7 Hore cur Iouis fimulacri capiti 
fuperpofite 229.d 
Parcetresquando depingende 53:6.Ὁ 
Parcis et fato Iupiter ipfe fubiectus. 229.d 
pardo quid refbonderit uulpes 97.€ 
parentes uenerari conucnit, cy à quibus fe 
ljs — 124. b.c , 


parientium leuati labores 259.4 
pariundi facilitas az13.€ 
Parnaciacs 298.4 


parricide 


ditm desc m t 


parridde[upplidum — 107.4 me 
parto fruens nef 
parturientium difficultas c7 facilitas per 
manus 252.4.Ὁ 
partus 36o.f 
partum cuftodit aquilinuslapis — 142.4 
paruo contentus 4n.d 
pafcha Domini cum amaritudine comedi- 
tur — 187.€ 


pafcha quo tempore celebrabatur τά 
Pafiádes Byxantinus quomodo irrifcrit 
uanitaté infolentiaq; Lyfimachi 314.6 
palier 150.c.C7 feq. 
palferis fignificatio in diuinis 15o.f. 
palferum efitatio rem ueneream adiuuat. 
150.€ 
palferes cur Veneris currum trabüt 15o.e 
palfus 265.C 
paftinaca pifcis nb 
paftinace pifcis itus quo medendus 215.c 
paltropbori 320.4 
paftores oui apud Aeg yptios pené pro 


fani ex cur 74. 754 
pater, mater liberi 3:17f 
paterfamilias parcus 90.C 
paterna difficultas 140.4 


paterna diligztia in filijs educandis 217.c 


patientia 359. 
patria 24.8.8 
patrie liberatoves 29. 
pro patria occifi 366.d 


D.Patricij puteusinHybernis 29. 
patrimonii per birundinis uidum.| 162.c 
patrocinium fiwflraimploratum — 148.c 
Patultius lanus 360. 


pauttatio n;b 
paulatim quid effc tum 356.c 
Paullus gemino il. 346.f 


Pauluslouius 212.c. — eiufdem eruditio 

e laus in bifloria confcribenda | lbid.d 
Paulus Iufhinianus 137.4 
D.Paulus quofnam à fratrum commercio 


fubmouct 202. 
Paulus uas preciofum 408.C 
D.Pauli Epiftolarum locus 249. 


Paufanie uirtus in Platzo prelio 66. 
pauo Iunoni dedicatuss, 17o.e cur.f. 
pauone laudata fuperbior,prouerb.7 i.c 
pauorics in Samo priusveperte 170. 


pax iosb 385. 4.5. 
paxbellum 365.4 
pax per caduceum indicata nf 
pacis commoda 388.4 4o4.€ 


pacis,minarumq; hieroglyphicum | s.c 
dPeclen. 507.d Veneri facer Ibid. 
pectus 242.4 317.C 
pecunia 6.6 ex corio bubulo olim z6.c 

unde dicta 76.f 
pecunie per noctua fignificate | 147.c.d 
pecuniofos ez ci crumenis cur finxerint 

Deos Phoenices 308.c.d 
peces 358. f 


Index. 


pediculi fcarabei 6ι.ς 
Pegafus,cy unde natus 32.€ 
pellum 312.4 
Pelafgi nomen cur inuidiofum ^^ 106.4 


Pelafoi decumatos bomines Diti atq; Sa- 
turno facrificarunt 34.0.C 
Pelecanus 145.b.ey feq. Chrifli fymbo 
lum 146.4.b. quomodo cum pullis ca- 


piatur — 145.c 
Peletbronius 17. 
pellis 249.f 250.4 


pellem animantis geflare, mos fait bcroi- 
Cus as.b 


Pelopides cur laudetur 228. 
Peloponnefij 2οι.Ὁ 
Pelops unde meruerit Hippodamie nu- 

ptijs potiri 373. 
Pclopis auriga 322b 
Pelufium nigras babet ibes 127.6 
pelta. 31:.ς pteforma — lbid.d 
Pemonis Bellunenfis laus 23.d 
Penates Dij 3ιι...ἃ 
penna uolatus bierogbyphicum — 419.e 


penne aquile cur aliarum auium plumas 


corrumpant 14o.d 
penne argento bracteate 41. 
pentalpba 351.c.d 
penula 298. 


Pephnos infula candicantes babet formi- 
cds 58.ὲ 


pera 299:€ 
perditio .344d 345. 
perditio per maris [ybolum — 284.b 
perditio rerum 172.4.b 


perdix 175.c. dolofus cz aflutus 176.c 
perdicis impotens falacitas 175.€ 
perdicis fignificatio Tbeologis que 176.4 
Perdicis uenatoris improbitas 175.€ 
pirdicem uirili generc appellandum puta 
tuit Marcellus 175.d 
perdices que nobiles,que ruflice. 17 6.d 
perdicum plumulis in flratis ufus Helioga 
balus 175.€ 
perdici dolus in fallendo uenatore. 176.c 
peregrinantesim Aegypto barbam c7 co 


mam nutricbant 230.€ 
peregrinatio 165.€ 
peregrinus f 44 
perennitas 319.b 
perfectio 26:. 287.0 


perfectum nibil inopercbumano τ10. 
Periander pueros nobiles caflvádos iufit, 
decrctiq; mox reuocauit. 215.b.c. qua 
arte fibi principatum flabilierit:/ 419.b 
Pericles cur pileo ufus,e7 cur. σχεινοκίφα- 
AG- ditus 294.e s17.b ciere fülgu- 
γάζσ tonitrua dius. 325.c , quid facie 


bat magiflratum initurus 42.4 
Periclis flatue cur cafdetecle — 37. b 
Periclymenus 3f 
periculi uitandi folertia 214.d 
contr pericula munitus 62.6 


periculorum foa 154.6 
periculis in euitandis aflutia — 176.b.c 
periculo fus 3i. 
pernicies 63.4 n8&.b. 207.d 
pernicies fummota 189. 
pernicitat cquimira af 
perpendiculum 368.4 
perpetuitas 361.d. 58of 


perpetuitaté cur Acgyptij per Solem cz 
Lunam indicarunt 328.€ 
Perfe 310. equum Soli facrificat 38.d 
bomines aquilino nafo commendabant; 
n&f perLunam[ignificati — 329.e 
Perfe milites cur wocati galli 1.73.6. quo 
pacto ducebant bouem ad facrificiuim. 
26.4 facrarunt aquilam ante Romanos 
157.€ Solem Dci unici putart.s26.c 


Perfarum mundities τον β 
de Perfis uictoria 366.f 
perfeucrantiffimi mores 129.5 
Perfeus. 3:. Pimnipescur — lbid. 
Per/ica militia 396.d 


Perficum porum cordi mirificé conferre 
397.c  lfidicurfacra lbid. — unde 
translati. 397.4. cordis fymbolit 597.c 

Perfici pomi efficacia 396.c.f 

Perfica poma Jingula tricenis numis quat 
doq; e[timata 397.€ 

Perfij locus 126.c 1:9.f 204.b 244. 
276.6 286.€ 3.1. 

perfuafibllitas 407.d — perfuafio. 5:γ.4 

Perth canis cz ciuitas Alexandri — As. b 

pertinacia . 35.6 191.b 

Pertinax facrificaus, cor in extis bouis no 


inuenit eo die quo occifus 242.C 
perturbator 190. 
pesin menfuris quis 264.€ 
pes [upra pedempofitusquid — as8.b 
pes leuus anté porrettus quid 258.4 


pedes ac borum bieroglypbica: 256.d.e.f 

€ fignificata 257.4 
pedes in Deo quid 256. 
pedes anguinci Gigantum quid 2:7. 


pedes per locufTas indicati 203.C 
pedes vecti ez rctorti 97. 
Pefcenij Nigri continentia 23.4 


Pefcenij Nigri refbonfum militibus 411.b 


poltilentia 82.0 3το.ὃ 
pejülentia in mulieres ογαμίάας feuiens 

Ron quando 25. 
Ρείαϊμηι 30.ἃ 
petra quid in facris 362.4 
Petronij Arbitrilocus 169.d 
Petrus Aleander 194.5 
Petrus Aliger 368.e 


Petrus Mclinus 27.f 61. [ 385.4.b. τ3ο.ς 
297.d 

Petrus Victorius ib 

Petro pifcatore quibus im rebiis opus; 
202.C 

petulantia $7.f 

peiulantia domita 73.d 


petulantia perniciofa 15o.€ 
petulantie finis 109.f 
petulantie frenum 25.d 
petulantie fapplicium 98.d 
petulantes iuniores 45.4 


€| Pbeaces à pifcib. olim abftinebat. 221. 
phalangie parricidioinfames — 107.4 
Pbalantus ubi naufragium fecerit: 194.f- 

à delphino feruatus. Ibid. 
Phalaris [comma in fratres de mutua per- 


uer[itate inter fe contendentes — 220.d 
Phalaris fIvategema $7.€ 
Pbalaridis Taurus in mare proiectus ab 

Agrigentinis 2$.C 
phalere 3o5.d 
Phallophori 377.€ 
Phatnes 105.d 
Pbarao ufus confilio Yofippi quomodo fa- 

mem ab Aeg ypto depulit 25. 
Pbaraonis cor indurare quid 184.d 
pharetra 309.4.b 


Phafclite offerebant falfamenta Cylabre 
heroi 218.d 

phiala 343.C.d 

Pbidias cur tefludinem Veneris fimulacro 
fubiecerit 200.c.d 

Pbidias Vittorie fienum in Marathone 
cum pbiala fculpfit 339.b 

Phidias uifo leonis ungue totam feri ma- 


gritudinem reprefentauit 16;.b 
Phigalenfium Ceres qualis 38. 
philautia go.d.e 
Philemon lucubrationes fuas folitus erat 

care diuendere igf 
Pbhilemonis auaritia 352.C 


Philippus quidam Hori c7 facerdoti Ae- 
g»ptiorum lemmata in Greca linguam 
uertit 161.0 125b 128.€ 

Philippi Imp.nummus 18.4 

Philippi [omnium poft Olympie nuptias 
qualc 3.0 

Philocrati qu.enam obiecerit Demoflbe- 
ne. 22x 


Philomela in birundinem mutata τ63.Ὁ 
Philonis laus 107.C 
Philonis pbarmacum,&ap χεῖρες 159. f 
philofopbia communicata 4ιτς 


philofopbia;politioresq; litere à Chriflia 
πὸ bomine minime contemnenda. 117.€ 
philofopbie triplex partitio indicata in 


Abrabam;Vfaac,e7 lacob 280.c 
philofopbi uiri munus 41.C 
philofopbi coeno inuoluti qui 218.€ 
Philoflrati locus emaculatus 19.C 


Pbilotis ancille memorabile facinus. 
385. f 384.4 
Pbiloxenus gruis gulam optabat! 24,0.d 
Pbifon Hebreis quid 153.6 
Pbliafij cur abeneam capram inauratam 
colebant 71.€ 
pboce corium fulmine non icitur | 209.c 
phoca i09. (omniculofa Ibid. 


Index. 


Phocion oratiorit Demoftb.fecuris 316.4 


Pbocylide carmen veflitutum ^— 220.c 
Pbacbe mafculino genere 329.4 
Pborbus Grypbeneus 167.f 
Pbacbi inuentum medicina 315.b.c 
phornix auis 143. [4. 
phoenix Oritentales babitat folitudines 
144. b unicus eft Ibid. 
Phocnicis auis defcriptio 144. 
Phornicis mors c7 origo 144. b 
Phoenices ad cuculi cantum mef[Jem fücie- 
bant 182.b 


phoctiices inter bomines qui dicuntur. 
145.4 

Phoenices plantas diuinis bonoribus co - 
luerunt 304.ς 

Pbeenices cur Deos cum loculis ey crume 
nis finxerint 308.c.d 

pbonices duos aliquando uifos qua ratio 


ne dictum 144. C 
à Pbaenicibus bonor babitusboui — 27.b 
pholis pifcis nf 
Phormis Menalij equi quales 36.c 
Pbofbborus 154 33:.ἃ 
Pbratoris lepidum refponfum —^— 4o6.e 
Pbrygcs imbelles notantur 175.d 
Pbthia in columbam mutata 158.d 


phtbiriafis 76. 
Ph»fiognomica indicia in facie bumana. 
47b 
Pbytalus Cereris bofpes 39;.b 
€[Pica buccinatoru cantum imitata. v66.f 
pica cur Baccho dedicetur 166... 
pica ez buius docilitas 166.€ 
picture in Palladis templo confideratio 
219.Cc.d 
Pierius libellum de Fulminibus fcripfit. 
325.c pro [acerdotum barbis declama- 
tionem confcripfit 231€ 
Pierius quonam afEu circumuentus ἃ Ro- 
landino Virdunenfi 170.b. facrarüli- 
terarum fludiofifgimus 130.c.d 
Pierij nomen ex Petro Sabellicus autori 
primus impofuit 130.C 
Pierij Grecum epigramma, alteri greco 
refbondens s88.€ epigramma de Pc- 
tri Mclininomine 185b. epigramma 
de uirtute per labores acquiréda. 369.c 
epigramma in Framarianu 1:w.c — epi 
gramma in Simie improbitatem τος 
Neniain Alexandrum eg Hippolytum 
Mediceos. 535.4. opufculum de fatione 
Croci 378.d preceptores qui 338.c.e 
proteflatio de boc colligendo bierogly- 
phico argumento zoxd — fludium in 
bifce comentarijs quod 23. 
Pierio comentarius de Scarabeo quomo- 
do furreptus δὴ 
Picrius pater Mufarum feptem — aso.f 
pietas 19. 58.b i24. b 541€. 363.4 
pictas cx amor in filios 145.€ 
pietas impictati praeferenda 208.€ 


pietas in clephante Ἐπ Ne 49:6 
pietatis noftre flabilits ^ s6vf 562.4 
pileus 293.C 
pileus libertatis fignum 25. 
pilei forma 194.C 


«d pileum uocati ferui, quid 293. 
pilea quibus ex rebus confui folita apud. 
Romanos 294. 
pili ueterum cogitationum indices: 129. 
Pimpinclus 194.b 
Pimpleis Nympha 35of 

Pindarus cur multum aquile tribuerit. 
139.4 

Pindari dictum in flolide iudicantes. 5o.d 

Pindari laus i8f 

Pindarilocus $4.€ 184.b 197.f 28e. f 
284.C 

pinguedo. 587.d zoxb 

pinne in moenibus 178.d 

pinus excifa femel nung repullulat. 581.4 

pinus Vlbmiaci certaminis premit. 581.c 
mortis indicium. 581.4. nature imago. 
381.C 

pinum pro abolitione,fupremoq; excidio 
381. 

piorum coetus 328.4 39o.f 

pifcatorij ludi, ubi ez quo tempore ccle- 
brati— iixf 

pifcis gane fymbolit/ 222b. natura uo- 
raxefl. 2226 nequánifi recens z18.b 

pifce non uefcuntur Iudei nifi pinnato c 
fquamofo 2z:8.b 

pifce taciturnior prouerb. 219.4 

pifces ad ieiuniorum confolationem indul 
t 2:xd 

pifces uocales qui ez ubi 2z19.b 

pifces argenteos in templa. Facelitidis de- 
tulerunt Syrij 223.C 

pifces manfuetos fert Chalos amnis. 223.c 

pifcibus cur abflinendum dixerit Pytba- 
goras zixf curabflinuerunt Affyrij. 
zzjb  opiparé in[lructa lautiora Ro- 
maánorumconuiui4 — zzvf  uefafolis 
fcerdotib.licuit apud Aegyptios 222.c 

Pifcibus orientibus geniti dicaciftimi funt. 
219.C T 

piflaciori maris cz femine amor 370.f 

Pittacus quomodo Pbrynonem uicerit. 
337.€ 

Pithecufe inful.e so.b 

qPlagz flagris inflicte Afiniate uocat. 
87.d 

planete Fatorum miniftri 351.6 

planipifces facri Plinio 113. :14.Ὁ 

plante ratione loci magis minüsue pollét. 
36. f 

plantatio fructiferarum arborum quid fi- 
gnificct in diuinis literis 39s. f 

platani folium avcct nouas 1:5.d 

platani folio Ciconie arcent no&tuas ἃ ni- 
do fito 5o.d 

platani folia arcent uefbertiliones 1709. 

platea 


pina 


plates απ ez platalea 145b 

Plato cur equo confcenfo ftatim de[ilierit. 
37.d 

Plato fenex fcribendo moritur — 164.f 

Platonis Axiocbilocuscaligatus 15. 
107.6 109.d. 153.c.d 

Platonis epitaphium 143.c. equus. 55.d 
ideas cur τερετίσματα uocarit Ariflote- 
les τὸ. inflitutum in eligendo Aca- 
demie loco improbatur 177.f regna 
duo quee 322.C.(7: 325.d 

Platoni pucro &pes in labellis confederunt 
186.c 


plaufus 252.4 315.d 
Plautilocus — 6o.b 80.4 84.c 98.c 


107.€ 1614] i80f 345.6 4:3. 
plebecula 295.d 
Pbleg».e filiam comprefsit Apollo. 4.o.c 
plenilunij uis in conchylijs que — 202.4 
pletbrum 266.4 
Plinijlocus ss.e 8x.f. 84.4 ue 168.b 

185.f. 190.6 195.d z15.d 26) 565f 


plotes 214.d 
plumbi 56o.b. plumbei bomincs,plum 
beum; ingenium Ibid. 


plurimi,per quinquagenarium numerum 
174. 

Plutarchus antiquitatis indagator curio- 
fifimus o5.c autorfide dignus. 4x.f 
Romanarum biftoriarum bo[lis. 158.4 

Plutarcbilocus cofiderandus 12s.b. 155.f 
176.d 57.b 

Pluti oculos cur angues duo dicantur lam 
bere. ix b 

Pluto 6g.b 

Pluto Admaecur 306.b.c 

Pluto Gr.ecis qui Aegyptijs Sevapis.226.b 

Pluto puer pacem in ulnisge/lat — 58s.e 

Plutonis caput galea tectum n6.f 

Plutonis cor ab Herculea fagitta uulnera- 


tum quid 390.C 
Plutonem cur Solem interpretentur non- 
nuli — 6f 
pluuia per araneum 193.6 


Εἰμμία indicium pcr corui frequentiores 
crocitatus 169.f. 
pluie uocabulo que fignentur | 281.c.e 


4 Pocula 4310.b 
podagrofià 28.d 
poderes 295. 
poematis gemu circulus 287.d 
poenitentia 244b 
panitere 309.d 
potfis 198.f. cur polypo fimilis 199.4 
pocta 377.€ 
pocta cygni fymbolo 164.€ 


poéte encomium. zu.f. nomine Deus co 
litur. ται. Κ΄ fymbolum perrana. 211€ 

pocte glorie fludiotrabuntur — 165. b 
maliqui τιϑι4 quilaudandi,quiue 
improbandi 211, 

poctara corone quibus cotexte 577.c.d. 


Index. 


potis cur hederacee corone attribute. 
378.4 

poetis fola gloria ez uicturi nominis cupi 
ditas infita 372.d 

poétas immerito taxat Origenes — zw.f 

poetas lacte fimul ez melle pafci,quomo- 


do intelligendum 377.d 
poctica uis 372d 
poétice amoenitas 186.d 


Polemon quo pacto foloecifmi inepti acto 
ris manu factum veprebenderit | 256.c 

pollex fublatus quid. 260.c . uerfus quid 
Ibid.d 


pollicis etymon i60.É 
pollices cur fponte fibi nonnulli amputa- 
vint 260.€ 


pollices inter fe uinciendi mos in focietate 


con[lituenda 2604 
pollule 43$.C 
pollutus morte locus 379f 


polluti in tabernaculum non admitteban- 


tur apud Mofem 279.6 
Polygnoti opus 9o.b 
Polymnia 351.4 
Polypbranes ab. Alexandro Pbereo in- 

terenptus 311.C 
polypus multa deuovat 197.4. b 


polypus atramentum in. «quas effundit. 
203. auerfatur dulcia. 199.b/ coloré 
mutat 197.€ f. e 198.b 
cur parum luat 109.d /— cur poetices 
fymboli 199.4. cur Veneri adfculpe- 
batur 199.d famis impatiens. 197.b 

polypus ingenti magnitudine Puteolis re- 
pertus 199.d parricidio notatus 107.4 
falacifimus 199.d 

pobipi caput borrenda fomnia parit. 
198f. caro qualis 198. 

pobpicz congri certamen 197.d 

pobpi fimilem dialecticam dixit Carnea- 
des 19v.d 

polypo fuper in diuerfa abeunt Plinius e» 


Plutarchus 197.C 
pobpi cur formidoloft 197.f 
Polys uocatus Sol 144.f 


Gn. Pompeius mollitiei figno notatus. 
159.f. 
Pompeij Magni curra quando fubierint 
elephanti 17. 
Pompeio cur obietum,quód regie maie- 
flatis affcctaret infignia 
pompilus nf 
Pomponi«z Scipionis Africani matri dva- 
co circumfüfus iif 
Pomponij Leti laus 165.5 
pomum pro boue Herculi oblatum 395.c 


302.€ 


pomum Vencri dedicatum 396.C 
pomorum bicroglypbicum 4O0.C 
poma in armum legere quid 308.€ 


ponderum ez men[uravü ratio cur inccr" 
ta — 263.b.6 266.d 


ponere pedem aigef 


Pont4tus omnit ingenia ouit — τός, ἃ 
Pontanus fenex fcripfit Vraniam c7 Mc- 

teorá 164.€ 
Pontanilaus 341b — Pontifex. s15.d 
pontificis Hebreorum ge[lamen pe&oris 


quod,qualeue 306.d.€ 
Pontus cur polypos nonbabeat — 199.5 
pop 27.d 


populus arbor ab antiquis uenerata 581.e 
populus temporis [ymbolum 581.c. Her 

culi dicata Ibid; 
populus Iudaicus afino afimilatus — 88.b 


populus lege coércitus 414.C 

populus regi fuo obfequens 185.d 

populofitatis [ymbolum 397. 

porca fulcus 6&.f 69.4 

porcatriginta capita fotum pariens La- 
uinj ^ 67. 

porcare 68.f 65.4 


porcus: 6s. b er feq. animal profani 


os.c Cereri mactabatur 69.C. 
porcus foeminino gcnere 69.€ 
porci cultus 68.d.e 


porci grunnitu audito fugit elepbas. 18.d 

porcum immolabant infania laborantes 
69.4 

porcum tangere non licebat Flamini Dia- 
li és.c 

porci à Megarenfibus in. Antipatri cle- 
pbantos inmiffi 64.4 

porci quonam a[lu Patauij abducti voo.b 

porcos in pugna inflruebat Spartani.5.f 

porofitates exbalabiles infunt rcbus om- 
nibus 198. b 

porteinftrorumadamantine 306.Ὁ 

portenta cz aufbicia felicia per aquilam. 
137.€. 


portentofi partus qui babendi —— 158.4 
porticus Perfica Lacedemone 5366. 
Portutus 194.€ 360.f 


pofitam 368.4 po[Jcfsio 56.ef 
pofleriora in diuinis quid fignificent. 
160.€ 


potentia perniciofa 140.C 
potentia quo pacto euadit amabilis 162.4 
potentie comes metus 18; 


potentie excelfloris bieroglyphici 175.e 


in potentioris ditionem redactus — zoo.c 
€| Precipitanti4 s;.b 
preco deorum Mercurius 239.C 


preconi tradebatur lingua in facris diffe- 
da  239.C 


praecox profectus 174f. 

D.Precurforiscaput ἀπο... — uictus 
uis  2os.4 

prefectus militum n5. b 

pregnantia 317f 

pregnantie diffimulatrix 90.4 

prematurum incrementum 38:.ς 


prefagitura 13.3.41 prefagium. o9.b 
Prefentialis magifler militum quis. 54.d 
praftantia 235.6 


graftare eo excellere exundationis uoca- 


bula 145.4 
praetexta; Romanorum infigne 298.b.c.d 
pretextate fabule 298.d 
Prafiniani co Prafina factio 312b 


prauitas edomita s.d  inmocua. 119.c 
prauarum cogitationum excufiio. 362.c.f 
prauitatem aliorum, bonoru operum ope 


peruincendam 399.4 
preces 256. 
Priamus 4d flatuam Youis i. fubdiali ava 

configit 235. 
Priapus 248.4 
Prispi fimulacrain bortis quid — 24.7.b 


Pritiogenita facrificari preceptum borai 


anc eg afino exceptis 91.d 
princeps 42.4 — ümbecillus 86.e fibi 
tantum [ludens 140.f 


principis equalitas ad populorit animos 
conciliandos mire efficax 162.4 
principes ex quibus facra facicbat pro cx- 
piandis delictis 18.d 
principi fceptri cuiu[da defcriptio 28.4 


principatus 376.b 
ad principatum ineptus quis 34 f 
principatuum cura circa que 331. 


principium ad quem referendum — :36.d 
principium anni cur aries 78.ef 
principium ez finis 352b 
principii egregium cito deflitutum, | 88.c 
principii per uentris (ymbolum 2.4.9. 


principij (ymbolum percaput — 225.4 
principia occulta A6.f 
principijs obfiflendum 97. 98.4 
probi uiri quietus animus 182.d 


probiuiri ἃ potentiorib. igtominiofe acci 
piuntur 75.4 
Probi liber De notis antiquis parum cafti 


gatus, (Θ᾽ cur 271. 
procelle 284.C 
procidere 258. 
Procli fententia de gallis eo angelis fola- 

vibus 9.c 
procliuis ad uitia 258.f 
Procte in lufciniam mutata 165.b 
procraflinationis damna .. 62.€ 


procreationis partes quatenus à uiro (σ᾽ 
femina 2z16.f 
procuratoribus pro [pongijs utebatur Ve 


fpafianus 217.4 
procus uetulipeta 784 
prodigus 171.C 


prodigij quod ad Polydori tumulum. Ac- 


nce fe obtulit,interpretatio ^— 374.b 
profanus 37b 6s.c 
profanus per anguillam 210,6 
profetionis olim cercmonie 392.d 
prokctus cum etate 85.€ 
profagium 364.b 
profugus 31.€ 
progenies antiqua 412.€ 
progrediens longo pofl tempore σις 


Index. 
progreftio 392.d 


progreffus uite 266.€ 

proles mafcula, ez proles fominea 24a 

proles numerofa 236.6 

Promctbeus quibus legibus ἃ uinculislibe 
vdlus — 262b 

Promethei cor à uulture arrofum quid. 
134.4. corarrofimabaquila 141. 

promptuarium coclefle verum omnium. 


nM 
promufcis elephantis 17.4 
pronubus digitus cy anulus 262.4 
properantia $1.c 
prophanum 218.4.d 
propheta 39.€ 
propheta cani affümilatus 39. 


propheta Hebraeis cur dicatur Videns. 
277. f : 

Propbete z;9.€ z8:.d.e apisnomine 
appellati 188. Videntes appellantur. 


299.€ quinam olim uocati 39.d 
prophete cz doctores 173.C 
prophetarum oracula 188.b 


propitiatorium qua longitudine fieri de- 
mandatum. 269.f 

Propertij locus isob τος i57. b 
287.4 τος. 34.4.6 


Profclenes cur uocati Arcades — 329.e.f. 


Proferpina 69.f 3:8. 
Proferpina e2 Serapis magnorum demo 

num principes 226. b 
Proferpine canesmactabantur 4.4.4 
Profper Publicola Sancrutius 4.6.C 
Profper Sanctacrutius 79.b 
profperitas 82.d 226.6 330.€ 


pro[peritas firma 56vf — rerumpera- 
quilam 157.d ^ uite 149.d 
Proteus cur in uarios fe mutare uultus fin. 
gatur 303.Ἀ[1 304.4 
Protogcnis pictoris continentia 4.14.4 
prouentus 247. 255. 405.4 
prouidentia. 57... 86.c 161.d 3Ψ65.4.Ὁ 
prouidentia diuina a26.f 
prouincie princeps 11.€ 
prouinciarum fubiugatio 17.d 
Prudentia 118.4. 2f. 322. 128. cr 
per morum arborem. 383.5 per Gan 
gem fluuium 153.6 per Yani bicipitium 
af 


prudens captiuitatis declinator 1214. 
pruina in facris quid 282. 
Prunulus Pierij preceptor 338.6 


Prufie [γαίασεηια in praelio nauali 115.d 
«p Pfalmi circulares qui 287.€ 
Pfammeticbus 74.4 
Pfaphon Libycus qua ratione diuitos bo 
res afJecutus fit 166.d 
pfittacus 166.c.C7 feq. 
pittacus cur bumana uocem propius cfe 
γάξ 166.d 
4 Pteropbori qui Plutarcho i55. f 
Ptoémpbanes canem uluumpro rege cle- 


gerunt 4: b 
Prolemeus Alexandro cur nagnam pecu 
niam miferit 5.8 


Ptolemaei Lagi beneficio Biblia conucrfa 
in lingua Grecamà LX X.uiris. 152.€ 

Ptolemaei Lagi fuperftitio 2216.4, b 

Ptolemeus quidam cur. κεραυνὸρ uocatus. 
3i. b 

Ptolem&o Acg »pti regi que dona mifJa à 
Romanis 321.4 

qp Publia Corn. Annia fe uiua ultro in ar^ 


cam cum uiro damnauit 156.€ 
pudenda 24.5.€ 
pudicitia 29&f 401. 


pudicitia quare uelata facie pingebatur. 
161d | columbis primae peculiaris. 
157.4 inquibusconfiflat 296.b tur- 
turis (ymbolum iudicata 161.C 

pudor 298.d 16ο.6 

pudoris cura apud Acg yptios maxima. 
200.€ 

pudoris fimulacrum cur e ubi ab Ycario 
erectum zosf 296.4 

puclle ab. Atbenienfibus urfie appellate. 
86.b 

puclle innupte domi claufe cuflodicban- 
tur 86. 

puellarum quàm matronarum ornatus o^ 
lim fiamptuofior 367.d 

puellas Darij captiuas magna integritate 


feruauit Alexander 247.4 
pucllaris etas 86.b 
pucllares incptie 395.5 


pucrivecés nati cor duas ponderat drach 


as 127.€ 
puerorum fenumq; uita qualis: 407.c.d 
puentia 272.4 
puerperium 199.b 
pugilum iuramentum quale 69.C 
pugiones 317.C 
pugna anceps 316.6 
pugne initium 1€ 
pugnacitas 31.€ 17;.€ 190.4 


pulchra incepta turpiter cedenti&. 203.€ 


pulchritudo 402.d 
pulchritudo fine fruge 380.6 
pulicaris 4inf 
pulicum defectus 18e 
pulicum fignificatio m»flica 18. f. 
pullaria arca uel cauca incaflris 317.6 
218.4 3 
pullus color lugubris 157.5 


pullus gallinaceus exclufus in manu Liuie 
172.€ 
pullicolumbarà quibus conueniant.1$9.€ 
puluis in ollam inicctus ab elephanto cur. 
18.c 
puniceis petis terretur ceruus 53. 
punici mali (ymbolum 397. 
punica mala tam magnaquám parua;gra 
norum numero non difsident — 398.b 
punicorum feracitatem myrtus iuxta (ata. 
plui 


plurimum iuuat 398.f 
purgamentum 3734 
purificatio 218.6 
purificator 257.4 
puritas 299 f. 345.d 
puritas animi per gallum 172. 
puritas maritalis 34.4.6 
puritatem adamarunt Aegyptij 2520.6 
purpura zo4.d — worax Ibid. 


purpurelinguaacutacz udlida — 2c4.d 

purpure quomodo capiantur — 204.€ 

purpurea anima quomodo intelligendum 
154.6 

purpurcum eg purpurafcere 204.f. 

purpurcus color pudoris indicium 298.d 


Index. 


quadrigarum agitatoribus ab[intbiu pro 
pinatum 4:0. 
quadrigas Soli confecratas Rbodij quo- 


tannis in mare abijciunt 38.€ 
quadrigati nummi 32b 
quadringenta 270.C 
quadrupedis Mofaici uitia 35.0 


qualitas uniufcuiufq; vei tribus plurimum 
propofitionibus comprehenditur z56.b 


quartanas fanat οἰ ρει lapis 216.b 
Quartodecimani 143.€ 
quaterna ΜΗ Πα 274.b 
Quat Hcbreis quid 145.b 
quatuor 270.b 
quatuor anni qualitates 229.C 


puteal 346.€ — quatuor Dij prefides bomini nafcétis qui. 
putei;cx puteorum fo[Juree 285.b τις. 
q Pyguieorum [latura z64.cCd — quercus fortitudinis ac diuturnitatis [ym 
p»gon 264. bolum 375. 
P»los quomodo capta. 3f sx4 /— quercusiuxta nucem iuglandem fata ento 
P5lo cur bellua intulerit Hercules — 52.f ὙΠ — 140.C 
poralis ac pyraufla ixob — quercus οἶδα inimica 376.d 
poramidis bafis 291. — quercus principatum oftendit — 576.b 
poraxides in Acgypto à quo edificate. quercus unde dicta 374-€ 
291.€ queria corona quarc data 275.4 
Pyrrhus Aquile cognomento gaudebat. quercus c7 ole odium 385.C 
158.f uies 46.f 
Pyrrbi bafle infidensnoctua 147. in- — quicsálaboribus 28.€ 
teritus quis 1.7.f. intabernaculobi- — quictam columbam quid Greci — 159.c 
vundonidumpo[uit 165.e modeflia — quingenta 270.€ 
in ufavpanda gloria 1,&f — quinquagenarius numcrus multitudinem 
Pyrrbi cuiu(dam berefis 19d. — denotat 12:.d 
Pyrrbice boues in Epiro zxf — quinquaginta 274.€ 
Pythagoras cur mare uocauerit Saturni — quinque 27ο.ς 


lachrymas 219.C 

Pythagoras iubet adoraturos fcdere 4.6.c 
T»rrbenus füit 501.4. Acg»ptios adi)t 
lbid. 

Pytbagore preceptum de anulo ar&o no 
gefiando 26z.c. de animalibus curuos 
ungues habentibus 6.€ 

Pytbagorici plurimum melleufl | 187.b 


P»tbicum [radium 266.4 
potbones 118.c 
Pytboncs demones c7 ferpentes — 109.c 

confulendos probibuit Deus —— 1bid. 


Literam ueteres olim excluferunt 

321.C 
quadragenarium numerum in flagris c7 
plagis excedere, ignominiofum apud 


Hebreos 274.4 
quadraginta 275.€f 
quadrans Raticus 334..d 
quadraatalia deorum fimulacra apud Av 

cdddás — 290.c 
quadrantaria focmitta 291.4 
quadratum, 290.4 
quadratus uiv 290.d. 

wadriennium. 285. 
quadrifrons 229.C 


quadrifrons cur aliquando latus 229.c.d 


Quinte lecionis fignis adpingebantur c- 
lephanti,ez cur i7f 
T.Quintij fcítiuum dicium. 66.f. τοι. 
Quintiliani locus emaculatus /—^ z6o.b 
Quintiliani locus expenditur — 268.d 
Quantiliani fententia de orantis geftu. 
256. b 
Gn.Q uintilius 359.€ 
Quuntilij de agricultura fcripferit 175.c 
Quinti Cecilij Metelli dicti celebre. 30.5 
Quintus Fabius Eburnus Iouis pullus. 
175.d 
Quirinalis 319.C 
R 


Abidi canis uirus Af 
rabiofi canis urina. calcata nocct. 

τὰν 
rabics in cane à [plene eft 43.€ 


rabies in bomine quando cognita — 45.f 
racemorum magnitudo incredibilis 39o.f* 


radices by[Jopi axa penetrant 4:0. 
radius 394. 
radij folarcs 309.4 


Tdl4 ziy.€ eiufdem machinamentum. 
Ibid. 

rá4 το. cumgrillo zw.e  Meceena 
tis zi.f. predita ell uerecundia 2u1.c 
fanguinem non nii in oculis babet z1.b 


vane darc aquam,prouerb, nib 
rane ubinam obmutefcant 212.4 
rátás ob[Irepentes filere iufsit Auguftus 


infans 212.4 
rapacit4s 1z9.f 
Raphael 3ijcf 313.4.b 
rapina 152.C 
raptor 8o.b 
Rapuin,Solis bierogbphicum 4.7. 
Yátto 34-7-b.c 
ratio cz cupiditas 35. 
rationis modus breuis 292.d 
vatiociiatio 9$.b 


rationalc,ornamentum Pont.quale ;o6.e 
4 Receptus tutus 8o.f 


recordationis bicroglyphicum, :8.ς 
rectus tenor 368.«.b 
redactus in potentioris ditionem ^ zoo.c 
redemptio 274.b 
reditus in uiant 175 f 
refibulare 300.b.c 
reflandum non eft in uentum 6:.Ὁ 
refügium 335. 
regimen 37.4 


Rceinaldi Poli Card.laus 384... 585.4 

regnum 205.C 

rcgnifolitudo 14o.b fymbolum per a- 
p 1864 


regrefJus 258.5 
remedium 373.C 
remedium in febrem nactus 8.c 
remedia contra fcorpiones 119.€ 
reneligo zi;.b 
venittere manus 252. 
remifiio 274.€ 
Yentord 213.4 


rencs à Venercveguntur. 239.b. in Vene 
risfuntpotcflate 244.f undedicii. 
nf 

rcpandiroftrum animal delphinus 194.f 


reptatus ferpentum quid myflice | 107.e 
reptile 105.C 
repugnantia verum, 92.4 
repulfaignominiofa 169.b 
de repulfa pudor “4.4 
rcquics,ignauiaq; 258.b 
rcs gefLa cominus 191.C 
rci domeflce fludiofus zi5.d.e 


reipub.negotia alacri animo fufcipienda. 
185. 

rcrum omnium gerendarum 'umnta qui- 
busreb.con(let 27.4 progreJus per 
calceum 3o0.c profperitas per aquila 


indicata 157.d uicfütudo ^— 354.4 
vefipifcens 327.b 
vc[ipifcentia 245f 348f 
vefipifcentia per birundinem — ai6s.ef 
vefipifcentie fymbolum 414.f 
τε ΜΟΥ͂ 253. 
retia cg retium bieroolyphica — 337.c 
reuerentia in matres 94.b.c 


TX 355.6 perapisfymbolit 185.e. per 
Eec 


elephantum defignatus v7.b. optimus 
xn.f potens imbecillioris artificio pe- 
titus. z1c tutdaris uif. wilium afe 
élator — 18.€ 


repis inter 4pes munus 18. f 
rcgis pij cz mifericordis [ymbolum 159.d 
regi fuo obfequens populus 185.d 
reges fülminare dicuntur 209.d pro Dijs 

babiti à multis nationibus 324.d 
regum aurcs innuere 87. 


regibus etiam mortis imperande ius per 
internuncium facerdotibus Mempbiti- 


ci5 erat 148.4 
regia claritas 303.d 
rcgia poteflas 302.€ 
vegium augurium izf ia 
«| Rbadamantbus truculentos uris inge- 

vere folitus 86.c 
vbamnus in facris quid 400.d 


Rhea dea cur ab Aftyrijs colebatur. 225.c 
cum Satuyno rem clam babuit — 150.f 
Rbegintorum moneta que 97.b 
Rbemmij Palemonis arrogantia — 63.4 
rbetor Corax 169.C 
vbinoceros 21.4. eiufdem cum elepbanto 
pugna Ibid.b 
rhinocerontis effigies mifJa Leoni X.. ab 
Emanuele Lufitanorumvege στιά 


Rbodia 55... 
Rhodij quadrigas Soli cofecratas quotan- 
nis in mare laciunt 38.€ 


Rbodos infula pugnaciftimos babuit gal- 
lo 175€ 


rbombus 355.€ 
4 Rifus 44b 
vifus leuitatis fignum 44.C 
riualitas 77f 
4 Robur 2€ 


robur per pollicisfignificatum — 260.d 
vobur Romanord in legionibus 30.C 


ex robore nati qui dicti 376.C 
robuflus 216 
robu[lus «y vobur unde dicta 375. 
rodere z4o.f 
"Rodolphus Habsburgi comes 131.€ 


Rolandini Galli Virdunenfis impoftura. 
170.b 

R omacaptaà Genferico 1531.c domita 
ab Odoacro 1:31.c.d. quadrata. 291.4 
uetus — 201.4 

Roma per mulieris caput 227.d 

Ronte antiquum nomen Cepbalon fuit. 

Rome caput galeatum — 317.4 — (227.d 

Rone nomen publicari uctitur — 227.d 

Roman« uirgincs nutricbant diligentifii- 


me Veflalem ignem 340f 
Romanus per togam 295.4 
Rom.COS 5. 316.b 


Romani cur cquum mactarefoliti | s8.c. 
originem fuam ad Martem referre ftu- 
dent 227.d quando ceperint cffe fu- 
periores ctiam equis 3o.b 


Index. 


Romatnovum mos in facrificijs 3o.b 

Romanum imperium quot annos duraue 
rit — anb 

Romani Imperij mutationes tres — asi.€ 

Romulus ez Remus cur Martis filij dicti. 
82.d 

Romulus ubi educatus 291. 

Romulus Amafeus. $7.4b. 217.f. 33. 

roris uocabulo que fignentur — 281.c.d 

rofa bumane imbecillitatis bieroglypbi- 
cum ^ 399. 

rofa fine [pinis cofiderata,uenuflatis,amo 
ris c7 gratise fignum eft 4oo.f 

rofa [pinis fepta, bumane uite fpeculum. 
4oo.b 

vofe afflatum quomodo defcripferit Vir- 
giis — 4oxab 

rof odor fcarabeum enecat 4... 

rofam quati fecerint Indor& Magi. 4.o1.b 

vofe in fepulcbrorum ornatum adbibite 
399.d 

rofe quomodo fragrantiores fiant 417.e 

rofarum balitum multioderunt σι 


rofas loquiprouerb. 401.4 
rofaceum Homero cognitum 401€ 
Rofcij biflrionis claritas 112.€ 
rotacg rote deorum 289.b.c. rote bu 

mane c inferorum Ibid. 


rota currulis quot coflet apfidibus 163. 
rotunda templa cur ueteres Dijs dedica- 
runt 364. 


4 Rubccula auis;ucl fyluia 184.c 
rubeta rana que anf 
rubi (ymbolum 4.00.C 
rubicunda μος [Ἐς 297.€ 


Rufus Pretorius cur fcaxonte profcifJus. 
126.b 

rugitus leonis animantibus formidabilis. 
4f 


ruminatio 64.ef 
ruminatio in facris quid sf 
vuminantia animalia,carent altera denti 

parte 214. f 
rujlicitas per ranam 211.4.Ὁ 


ruta continentioris uite bieroglypbicum 
412.4.b 
ruta fi iuxta ficum feratur, mitior cuadit. 
391.€ 
vutam cur exborrefcant ferentes: 423.b 
S 
Pro H nonnunquam apud antiquos 
ponebatur 260.€ 
S.quid Romanis, ey cur triclinijs et dieta 
rum foribus fuperponebatur 76ι.ς 
4 Sabaci Acg yptiorum rcgis faccefeus. 
28. 72 
Sabech 7f 
Sabellicus 165.4 
Sabellicus aliquando noctu uidit. 254. d 
ab Vrbano didicit Graecas literas. lbid. 
Pierij preceptor 130.6 338.C 
f«ccium 297.C 


facer pifcis quis Homero 213... 
facer fcriba Aeg »ptijs cur 2:γ [ 
facerdos 47€ 303.€ 
facerdotis boni munus 39.b.c 


facerdotis negligentia,error riaxümus. 
39. 

facerdoti Aeg »ptio non licebat equo ue- 
bi c 

facerdotes Aeg »ptij 297.5 

facerdotes afJentatores e aulici magna in 
orbem importantes mala 152.c.d. Ár- 
uorum A4os.d malitaxantur  z18.d 

facerdotes tantum circuncifi erant apud 
Aegyptios 48.b Mempbitici fupra 
Reges erant 14.8.4 

facerdotum Aegyptiorum eruditio 105.4 

facerdotum amictus qualis 299.6f 

facerdotibus indumenta ex lino cur impe- 
Td4, 413.4 

facerdotibus licuit pifcibus uefci apud Ae- 


g»ptios 222.C 
facerdotes quales effe oporteat — 250.4 
facerdotium 4f 42:04 
facerdotium fummum ;oef 


facerdotij facrofancti fymbolum το. 
facoma corona qua ratione deprenderit 


Arcbimcdes 170.4 
facramentum -  69.€ 
facrificium 69.b 
facrificia in luftratione que 69.c 


facrificiorum ritus quo temporc inflituti. 
263.€ 
facrificadi bomines immane morem quis 


fuftilerit 340.€ 
facrificantes primi, berbas ez flores,non 

animalia adbibuerunt 412.4 
facrificato quibus licitum μοὶ — 24.6.c 
facrarum literarum profefJor 39.4 
facrori initia 16.b arcana 24.3.5 tem 

pu 349. 
facris initiatus 192.5 
feuitia occulta 109.f 
in Sai picture con[ideratio 219.C 
fagacitas 237.6 
fagacitas c7 fagire 4.4.4 


fagacitas iuuenilis fenili experientie pre- 
po fita 149. fF 
fagitta Berculea uulneratum cor Plutonis 


quid — 309.c 
fagitte 3o0&f. 309.€7 fcq. 
fagittarum fymbolum 414.€ 
Sagittarij Nerui 114.C 
Sagittarij feniores Orientales 34.d 
Sagittarij Venatores 155.€ 
fagum 295.C 
Sagunenfes vailites nf 


fal e. marecur auerfabantur Acg»ptij. 
220.€ 
fal cur bofpitibus ante alios cibos apponi 
tur 22d. in menfa cuertere cur omi- 
mofum τοι 
fal; quo pofeim utitur Germania, unde col 
ligatur 


ligstur | :19.f 
filis fignificatio in diuinisque 206. 6 
falacitas 67.b percrocodilum — 207.d 


falacitas prolifica 150.d 
falacitatis tomen quid 220.€ 
Salamandra τι. 4. anignem ex- 
tingudt — 120.C 
falamandra impune uefcuntur [ues 120.f 
Salij- 82b na4d 
Saliorum ornatus quis 312.0 
faligna falx cur Priapo attributa — 585.4 
falix an fructum ferat 383. 
falix caflitatis indicium 382. 
falix uinculorum Jyimbolum 382.€ 
falicis etymon 383.C 
falicis femen in uino potum flerilitaté in- 
duct 83... [ 


falicem cur ὡνασίκαρπον uocarit Homerus. 
382. f 

faliuaiciuni bominis ferpentibus letalis. 
109.C 


Salmonei infata arrogantia 324.€ 
Salomon Trecenfis 253.0 
faltatio per tuturis (ymbolum — 16€ 
falubritas 78.4 117.6 159.d 
falubritas per galline fymbolum — 172.c 
falubritatis indicium 448.d 


falus zi.b.c n7.C€ 312.€ 334.€ 
363.b 


falus per capitis fignum 216. 
falus auis affno inimica cur 182f 
falutatio 25;.€ 
falutatorius digitus 26..( 
Samnitum armatura 178.€ 
Sampbore cqui 314.€ 
Samfon lconem ftrangulauit 188.4 
Sampfonis coma ' inb 


Samonis quejtio Paleftinis propofita. 
188.4 


Samuelis anima an per incantationcs cuo- 
catá — 109.C 
Sandrocottus Indus 13.4 17.C 


fanguis anime ucbiculum nonullis. 14. 
à Marteregitur 239.b antiquitus pro 
uino pofitus 390.C 

fanguis cur libaminibus, que pro anima 


ficbant,apponebatur 154.5 
fanguine placare Deos improbarunt Ae- 
pplj 363 
fanguinarius 216.d 
fanitas Azo.b 


fapientia. 2o0.b. cur in quadrato lapide 
conftituta 296.b 
fapientia 315.b. 409.d perauriu fym 
bolum 237.b pernoctuam fymbolit. 
à 146.f 


fapientie arma firma ez flabilia | $17. c 
EE 310.C 

fapientie perfe&e uir 278b 
fapientie uane fludium 146. 
fapor quomodo exploretur 240.C 
faporem ubi collocet Arifloteles | 240.d 


Index. 


Sapor rex quid Conflantio Imp . fuadere 


conatus fit 98.e 
Saporis Regis gefLamen quod 78.d 
fapphirus 306.f 
Sardanapali incuria nif 
fargus zb 
Sarmate 38.6 
fartago 243. 


Saturnus. 4o.f. falce Coclipudenda ab- 
füdit 246.€ 34.4.} filios deuorans 
quid 1o5.b. in equum ueris quid 32.b 
laneo uinculo ligatus 357.€ 

Saturni beneficia 228.  coloffus abe- 
neusubi 7o.b.c. ad bunc facrificaban 
tur adolefcentes ingenui. Ibid. ctymon 
4os.c regnum qualePlatoni . 322.c 

Saturno decumani bomincs facrificati. 
34.0.C 

Saturno que gentes facrificabant iuuenes 


€ proprios filios 70.6 
Saturnalia 34.0.d 
Satyrum capiens Midas quid “3.4 
Satyri quibus in locis 7:1.d 47.d 


Sauromate equos alunt ad facra «7 ci- 
bum — 58e 
faxum. in. quo Herculis effigics,colcbant 


Tbraces 36ι.ς 
{58 0 quid Acg»ptijs 277.4.b 
4 Scabellum 320.€ 
fcalenus figura que 292.€ 
fcaphos olus 14.0.d 
fcarabeus 59 .[Ὁ feq. 


fcarabeus ex aquis primum in luccm pro- 
dit 6o.b.c roe odore necatur. Ao.f 
fignum Romanorum militum — δι. 
fcarus 214... f. Youis cerebrum Ennio. 
zi4.f quomodo captiuitatem decli- 
mát τις. Κι folus pifcium ruminat. 
214. 
Scaurobates in Semiramin inuectus 158.f 
fcelus 314.€ 
fcenopegia Iudeorum in Bacchi celebrita 
tem ficbant 322. f 
feptrum. 305... de Augufli manibus fil 
mine excuJum quid indicarit 376. ὃ 
ex qucrno trunco quid fignificet 57 6.a 
regium 354.€ 
fceptri cuiufdam defcriptio 208.6 
fceptra vegia ciconie capitibus infignita. 


124.f 
fchoenus 266,c.d 
fcille contactu conuelliturlupus — 98.c 
fcincus uel fcingus 207.€ 
fcipio 305.d 
fcipio laureus quid fi [ pnt 373.6 


Scipionis dicterium de fcuto c7 gladio. 
31,.€. celebre dictum ad Antiochi lega 
tos 33.8 fcomma in Pompeium 54 9.c 

Scipionis nummi argentei infcriptio 17.f 

fcipionem laureum geflare quid. — 159.e 

fcolopendra pifcis 215. 

Scorili exemplum dc[editione Ὸ40.ς 


fcorpius 19.4.6 feq. 

fcorpij cauda quot babeat compages. 
119.€ 271.C 

fcorpij «αἱ. Ἐς uis 119.d 

fcorpij «2 crocodili odium mutuum. 
ig.b 

fcorpio quenam corporis partes dedica- 
te  119.C 


à fcorpio ictus fi fuper afinum fcderit traf 


bit in illum dolor 91.d 
[corta unde dicta 250.4 
fcortee ez oftracine pecunie i6f 
Scribonius Libo 34.6.b 
fcriptorum fanctorà lucubrationes quid 

pre[idij attulerint nobis 323.6 


fculptura antiqua in. Acfculapij pronao 
Rome  4oo.4 
Scutum Herculis, an He[iodi opus: 122.b 


fcuta 31z.b.c 
fcuta batis illifa quid 31;.c.d 
fcutis continebantur i imagines 313.€ 
fcutis ligneis primum ufi Avgiui — s1z.c 
Scytha Herculis filius 116.5 
Sotbe ab Acgyptisinflituti 31€ 


Scytbarü iuramentum maximum quod. 
nsf mosinopcimploranda z6.c fa 
gitte quo ueneno infect.e 107.6 

«| Scba[Hianus f4gittis impetitus | 10.b.c 

Sebaflianus Corradus,atq; buius Queftu 


ra laudatur 243.d.€ 
fecqpita n5.d 
feee]]us io4:f 
Secundi Tbheodo[iant 34.d 
fecuris 316.4 


fecuris cx Lydorum. £7 Romanorum ge- 
flamen 316.5 
fecurim cur veam con[lituerint in iudicio 
Atbenienfes 27.d 
fecuritas: 256. f a9.f 36off 567.4. b 


fecuritas otiofa z4.b 
fecuritas periculis libera 214.4 
fecuritas per gallinam eg rutam 17:.ς 


fecuritas per ucpertilionem 179.f 
fecuritatis fymbolum in multis uetcribus 


nummis z14.b.c 
fecuritatis (ymbolum 419.€ 
fcdatus animus 347f 
fcdda olim que nunc fclla 238. 


Sedecbias in captiuitatem abductus 142.f 


federe 320.€ 
fcdes 319.b.c7 feq. 
fedes firmiter flatuta 142.C 
fcditiofus 202. 
fcgnittes 201.4 


fcgregationes aquarum apud Mofen quid 
219. 
Εἰεποίγορίηπι 42;.d 
Seleucus Antiochiam condidit 356.e. cur 
uerfus ΤΙ. ex Hefiodo fuflulit 3.7.6 
res compofuit cum Scandrocotto. 17.c 
Scleuci genus cy nummi. 556.d. f eran 
lus — ibid. 
Eccoz 


ΕἸα, κεῖ fedes 319.b.c7 feq 
fclla Curulis 321. b 
fella eburnea fedebant Confules cium magi 

ftratum inibant 321.4 
femel tantum enixa ib 
Sencle 108.d 
femen in utero 357.€ 
femen quando prolificum 172.d 
femen quid in facris literis 4.00.6 
femicrinitum caput. 230.d.€ 


feminium trifle leonum cur dixerit Lucre 
tis — 8d 

Semiramia procacitas 158.€ 

Semiramis cuimupferit 158. [ effecit ut 
Perfe matri filiarumq; fuarü coniugia 
non abborrcant 158.d. immoderate 
libidinis fuit v$.f ϑιμιβρὺ WOCaLA 1.5.8. 


ubinata ey educata, 1i&.ef 
Semiramin fub [pecie columba colebant 
Afrij 158.c.€ 


femita quid Theologis,quidw& — 289.e 


Senece locus 133. 298.6 
fenectus 271.d 
fenc&us cur omnia defperet 378f 
fenectus mifera 21.4 
fenes cz feniores qui 271.€ 
fenex muficus 164.C 
fenibus car fupercilia grandiora. 256.c.d 
feniorum inter fe certamen 124.€ 


fenfus 270. 349.b.c. uoluptate de- 
ceptus 108.€ maximtébrutus 63.6 

fenfus ez intellectus fignificatio ^ 109.4 

fenfum quinam admirati fint, quiue afper 
ndi — 6sf 


fenfus communes in corde 153.C 
fenfus quinq; per uirgines prudentes c7 fa 

tuas indicati 108. 
fenfuum expers 362f 365.4 
fententia prepo[tera 258.C 


fentiendi uim à Sole babent homines. 


3:8. 


fcntes in facris quid 400.d 
fepes 304.€ 
fipia. 203.6 276.e.f atramentum in a- 

quas cuit 205.f 
fepia melanuros 204.4 
fépie macbinamentum 215.6 
Sepi4s promontorium 20i. f 
fiptem,er feptingenta 27. 


fiptem cz feptulii quid ἨοδΥ εἷς 262.d.e 

féptenarij nwmeri proportio ualde mufi- 
ciet 349. 

Septentrio 392.d Eius bieroglypbicum 
Ibid. 

Septentrioni inefL uis mafcula 24.b 

feptima decocto, perfectionem indicat. 
262. B 

P.Septimij Getee nummus 288.€ 

feptuaginta 275.€ 

Septuaginta interpretes quo tempore Bi- 
blia uevterunt in lingua Grecam 132.e 

fipulcbrifignificatumpercor — 244.c 


Index. 


fepulchra nobilitatis 380.€ 

fipulcbrorum aliquot infcriptiones. 
399.d.c. 

fepultura 284. 

Serapis cur àmultiscolebatur — 216b 

Scrapidis epigramma de totius mundi mo 
le z:sef fimulacrum. 15. fimula- 
cricaput quod 215. €. ciu[dem fignifi- 
catio — 226.4 

Serapidis tricipitis numifma 229.d 

Serapi cur magnifica templa dedicata, e 
ubi — 226.4 

Seres populi longeui 149f 

feriphium abfintbium 420.4 

fermo 255.f. cur cibo comparatus. 227.€ 
efficax uel Mercurius 24.6.Ἀ — inanis. 
247.4.b proliquoreaut rore pluuio 
acceptus. 408.b peroculi bierogly- 
phicum 254.f. urbanus, cibus cft ani- 
mi — 408.4 

fermonis intellectus duplex 256.d 

fermonis prefes Mercurius — 239.b.c 

fermone nimio extenuantur corpora. 
195.b 

[erpés Apollinem prouocans in Delpbis. 
118,0 caudam depafcens quid | 102.f. 
105.4. gignitur ex bumano cadauerc. 
21 T 

[erpentis effigies à Mofe ex ere in contum 
furrccta cur 17.4 

ferpentis effigie quid commonflrabát Va- 
lentiniani τὰς. b. fpolium Neronipro 
amulcto commendatum à matre. 15.4 

ferpentes alat uolant ex Arabia in Acgy 
pium 117f 

ferpentes puellarum amafij reperti 110.b 

ferpentia fymbolica tractatio 102.c7 feq. 

[erpentium coria Amazonibus tegumen- 
torum bellicoru ufum preftabant 305.€ 

ferra 1τ1:6.4 ferra pugnare Ibid.e 

ferra ad fquatine pifcis offis fImilitudiné 
efida — 216.4 


ferui fügitiui uocati olim cerui 54.4 
feruilis improbitas 29. 
faruitia 4.08.b 


feruitus. 35o.4.b. longa z37.f peranu 


lifymbolum 262. perafininas aures 
257.€ perpedum fymbolum — 257.c 
pervafitationes capitis 230. 
feruitutis indicia inter fomniandum que. 
33:0 


Sefoncbofis iAsf 
Sefoftres i4sf 
Sefoflris Aegypti vex 308.€ 
Sefoflris nauis 335.d 
[βῖο 312.d 
fal]us 46. 
fcl]us Deo accommodatus 384..d 


Seueri Alexandri mp.nummus 153.6 
Seueri imperium quo prefagio premon- 

ratum 112.€ 
fcieritas peculiaris fenibus 256.C 


fexagenavius numerus: 369. c. uiduitatt 


dicatus 275.c.d 
fexaginta 175.€ 
Sexta Parthica legio que 114.€ 
fexcenta 170.€ 
fex ev fenarius numerus 270.6 
fextans 265.€ 
fextodecimus numerus 17216 
4 Sibi foli natus 110.4 
ficcus pro paupere 117.4 
Sicilie unbilicus ubi 148.C 
ficilicus quo figno figurabatur — 272.4 


Sicinius cur dicterijs non lacefsiuerit M. 


Craffian 3of 
Sicinius Dentatus quodnam facri primus 
fccit Marti 7o.b 
Sicinius Dentatus donatus torquib. 3o5.d 
ficus 136.6 274. b.c 
Siculi à Romanis orti »6.f 
Sicyonij,Suarij, A[ini] e» Porcarij à Cli- 
flhene uocati 9o.f 
fiderum,idearumq; cocleftium uirtutes Lu 
nari corpore fufcipiuntur 329.b 
figna militaria 34v f 
Sileni 48.f 
Sileni Alcibiadis 49.4 


filentium. 239.f 357.d opportunum 
174.€. perindicem digiti 260.f. per 
pifcis ymbolum 219.4. perraneru- 


betae (ymbolum nef 
filentig fymbolum 397b 
Sillij Italici locus 344 1314.4 
filurus 117.€ 


Simandij regis Aeg yptij fignum 1.€ 

Simandij Regis bibliotheca infcriptio. 
277. f 

Simandij fepulcbrum aureo circulo fpolia 


uit Canbyfes — 287.c.d 
Simeon Antiochenus 125.4 
fimi nafi indicium 196.d 
[imia 49.d 


fima urnam cuertens, ac fortes difiipans. 
49. 

fimie paftione liberatur Àfcbreleo 8.6 

Simiam curtantopereoderitleo 8.6 

fimie triftes Luna caua 45. 

firaulacri Cereris apud Pbigalenfes expli- 
calo 38.4 

fimulatio per picam 166.f 

fimulationum inuolucris obtetlus | 205.f 

fimulator 398.d 

[napis unde nomen babeat! 416.b. Ocu 


lis infcftum Ibid. 
finapis allegorica confideratio. 415.d.e.f 
€ fq. 
finus 298.b 
Sipbonum ez tuborum aque cuv per lco- 
nina capita eru&tare foleant 10.f 
Sirenes τοι 
Sireni auree illecebree fufbenfe in Apolli 
nis templo το ῦ 
Sirius 288f 


Sirius 


M NENNIRCO . 


Sirius flclla nib 
fiftere,fiftendiq; fignum 359.d 
fiftrum sss 154. 
firiculofitas iib 
fitis cuv per corui fymbolum 169.f 


fitis ex morfu dipfadis, epota tberiaca fe- 
datur τοι. 

fitis c» fitibundi fignificatum 111€ 

fimaragdus 155.€ 507.4 Veneri dicatus. 
Ibid. 

Smerdes Magus 155.€ 

fnulacis cum bedera fimilitudo — 378.5 
Speciebus quatuor diflinguitur — Ibid. 

fimilacis flos coronis intextus quid fignifi- 
ct — 378. 

fmilacis fructus elegantia. 378.d 

4 Smyntbcus cur etiam uocatus forex. 
101.C 

Smyrneorum Fortune fimulacrt 1.4.6 


4 Sobrictas 74-6 307.C 
fobrius nemo cantat 389.c 
fobrius uicus Rome 39o.b 
focietas | 260.4 
focietas Ieonina 5.4 


Socrates codem femper uultu 4.4.c 3:8. 
Socrates cur dixerit fe gallum deberc Ae- 
fculapio 172.f. quando iurat per ca- 
nem 45. 
Socratis opinio de Sole 326.d 
Socratis fomniu de Platone per cygni ima 
ginem; 164.f 
Sol 3:.5 ὅτις 84.e aurveagleba Euri- 
pidi 26.4 Grecorum indicik 327.e 
mundimens 234.4 undedi&us 526. 
c.d.e cur Centimanus dicius — 252.€ 
cur per palma 569.f peraccipitrem, 
Ccur ajic per tricipitium Serapidis 
229.4 
Sol ez Bacbus idem numen 84.ε 
Sol ez flumina cur dicatur mortale genus 


enutrire — 327.d 
Sol co terra 15.€ 
Sol.ciusq; bieroglypbica 326.b.c.d 
Sol.folisq; uis 24: 


Solis cz Lune certamen in procreandis 
* animalibus 101.4 
Solis ortus cur per lotum arborem indica 
tu& 384. fimulacram per Pboenicem 
"aAA. f. fymbolum 417.f uie :5o0f 
* wis c2 bencficium τις «44 
Soli cur dedicati leones b 
Soli equus mactatus à Lacedzemonijs e 
Perfis 38. 
Solem,Lunam flellasa; quomodo deos in- 
tellexerint Acgyptij c7 Phornices 32 5.c 
Solem Ofiris apud Acg»ptios fignificat. 
3:of 
Solem quomodo alloquebantur Indi pro 
conciliada Principi bencuolétia. 401. 
Solet uarie gentes De putauerut 326.c 
folavis annus 
folarcs radij 


29c.4 
309.4 


Index. 


Solinilocus 129.4 
Solitaurilia 69.C 
folitudo 14.6.C 


folitudo per aquile pulli indicata. 14o.c 
folicitudines 34sf 


folitudinarius o6.d 184.€ 
foloiuncus 176f 
folftitium 188&.f. 189.4 
folftitium byemale 199.€ 257.d 


folflitium uel tempus annuum 90.4 
fol/titiales mundi partes appellauerunt de 


xteras Acgyptij 24.C 
folucre zonam 299.b 
Soluizoniz Diane templum 299.b 
fomniculofa cur afpis dicta 196.C 
fomniculofus 209.6 42of 
[omnium pincerne Pharaonis à Yofippo 

interpretatum 389.€ 
fomnia Aftyagis 389.f 
fomnijs admoniti ad aliquid agerediendi 

qui  160.b 
fomnus 239.€ 


Somnus Nefloris perfona compellas Aga 
nenmnoncm 12.4 

Somnia, fomnioruq; interpretationes ua- 
rie:ut fi quis fe per quietem fomniarit 
aures plures fc babere 217.f 
boues arantes imaginari 26.d 
caput canini uel equinit fe babere. 55.b 
caput ingens fe babere 226.C 
capitis partera dcxterá denudatà: 25o.f 
caput leonisum 4f 


ceruum inflantem tergo 5:.ς 
dentes amifJos dextera parte 24b 
equum qui fe portet 33.ς 
formicae $8.c 
frontem capillis olabram 230.C 
filmen uibratum iis b.c 


gallinari gregem ad fe uenicntem 172.4 
lyram nupttarü tempore uidere 347.d 
manus plures fe babere 255.Ὁ 
manus pulcbras z5o.d 
mare perturbatum uidere 25.f. 249.b 
mulier fe in uirum commutatam. 237.4 


na(um non babere 237.C 
nauem ucl vatem uidere 334.d 
occipitium caluum 231.4 
oculos tres fe babere 236.€ 
pectus fibi transfixum 309.d 
puer in fenem fe mutari 251.d 
fenex fe in puerum mutari 231d 
folem obfcurart 327.d 
fpicas in aure natas 405.4 


ffatura fe uafe magnitudinis effe 366.c 
ficllas in marc uel terram cadere | 532.c 
fupercilium colorati cz denfum. 256.4 


- uini bauflu fc attentari 388.C 
umbilicum,e7 que circaeum — 248.c 
- uniones 307.C 
uuam fe uidere 389. 
fomni parcifinius est leo 3.4 


[omnum captantes Mercurio uictimarum 


ε 


linguas adolebant 239.€ 
fophifta per cancri (ymbolum 201.e per 
rane [ymbolum zi.d 
fophille 64.b 122. 32 9.c.euitandi 64.b 
fopbiflarum nuge 89.b oppreftio 2o1.e 
Sophocles in fenectute fcripfit Ocdipum 


Coloncum 164.€ 
Sophoclis locus 366.f 
forex Hecaten,proucrb. 105.f 
foricis etymon *10o.b 
foricis cz fuis confenfus nature — 100.5 


Sofitbei dictum in laudcm «quile τ4.6 
Sofipolis Deus ab Heleis cuv colebatur. 


fofpitamentum 35b 359.6 — (117.6 
4 Spartiatarum mos n facrificijs — 3c.b 
Socartanorum origo 112. 

fpatbale 369.€ 
Jpeculum 3o7.f 


[pescerta dere ambigua. 210.d. irrita. 
255.c perflori fymbolà indicata 401.F 
fpeidefinitio 373.Ἀ fruftrator τοι.ς. 
Jimulacrum per oleam 385... 
Speufippi uel Antipatri epigramma ad. 
Platonis fepulcbrum 143.d 
fpheraenea de Maximini flatua dclapfa 
Antiochie quid portenderit — z88.d 
fpherica figura 287. 


: fphinges cur appellate meretrices. v4..d 


bumanicipites 16.c. ubinafcantur 48.d 

fpica 404.d.c.f 

Jpicas vepertas Vis prima capite circuntu- 
lit 304.d 

fpina dorf 244.d 

fpine pro ἀϊμίες 4oo.e. quid indicent 


ir facris literis 4.00.C. 
fpire ferpentum quid my[lice 107.€ 
f[irilum quid uocct Opilius 71€ 


fpiritus 10sf 


Jpiritus pro fuperbia e animi clatione. 

fpiritus almus z59.d (4:ο.ς 
fpiritus fan&tus,eiusq; dona feptem z62.e 
fpiritus fanctus in columba 1:74 
fpiritus fibi redditus 3i5.d.c 
fpiritum quid uocauit Anaxagoras τος. 
fflen à Saturno regitur 230. 
fplene laborantib.rifas difficillimus 4 4.b 
fplendor nominis 341. 
fpolium leoninum,uirtutis figum — 15a 
fpongia 217.4. b 
fportula 406.€ 
Jportalam ofium plenam dono mifit Dio 


- geni Alexander 43.4 
4 Squam« in facris quid aiz;b 
fiuatina 216.d 
fauilla 202.C 
€; Stabilimentum 336.4 


Jladint 265. 1talicum quale. Ybid. Pytbi- 


eum 266.4 Olympiacum lbid. 
fiar 320.€ 
flare conuenit adoranti 46.4 
flare in diuinis literis quid 46.d 


[farne aucs que nc Romanenfib. 176.d 
Ecco3 


flathmus 166. f 
Statij locus 126€ 325b 
flatue Aeg yptiorum quales 366.4 


flatue gigátee obtortis funt crurib. v18.c 

flatuarum celebritas in columnis, antiqua 
dt sesf 

flatuarum triumphalium ornamenta que 
314b 

ficlla 330.7 4. 

flella erinita lio Cefare fublato Latim 
apparuit 330.€ 

ficlle aliquot Avctico polo affixe repel- 
lunt aquam áterra 2si.d.e 

ficlle cur exortu Solis extingui uideantur 
328.4 

flclle per [omnium in mare uel terram ca 


dere uife,quid 331€ 
flellarum fignificatum in facris quod. 
ellio 203.4 (31.4.6. 


Stephanum de Gentibus Hermolaus By- 
zantius in compendium contraxit 195.b 


Stephanidewrbib.loouss — 126.4. 221.4 
flerilitas 921b 3854.b 
flerilitas mularum propria 921. 
flipula in facris litcris quid 4os.b 
ftol« 297.4 
ftoliditatis ludibrium esf 
flomachus 261.6 
flomacbus à Luna regitur 239.5 


ftrages Megarenfiii à leonibus cdita 6.d.e 


Stratoclis improba auaritia 255.4 
firenuus pof 2c 
firuppearia fefta 419.6 
firuppi 419.C 
firuibiocamelus 178.b.e7 feq. ambiguus 

inter terre[lria cz acria Ibid.e 


firutbiocamelus currit pernicifiime 178.f 
incubatu oua non fouet, nec pullos nu^ 
trit /— 179.4 

flrutbiocamelus cur. colla tantum frutice 
occultet 179.b 

firutbiocamcli penne equales 178.c. c4 
rundem ufus ad conos bellicos 7 galeas 
adornandas Ibid.d 

firutbiocameliflolidits ^— 178.d 179.4 

flrutbiorum. oua diffecta in equas partes 
Garamátis prebet ufum pileorki 19.4.6 

firutbiorum oua cur perquirát Garaman 
tes 121.€ 


fIudiorum profcctui, corporis officit in- 


commoda 178.4 
ftultitia 74.d 
flultiad cribrum;prouerb. 278.€ 
flupidus tardusq; 66.c 
ἤρου 19.C 
flupor ez admiratio 122.d 
flurio an filurus 217.c.d 
4 Suauitas ex afperitate 420.C 
fuauitas fublata 39. f 
fubare 67.6 
fubdere colla iugo 359.4 


Subdiales edes quib. Dijs edificabantur. 


Index. 


365.C ; 
fubiugatio 155.4. fubiugare lbid. 
fublimitas if 
fublimium appetitor 416.d 
fublimium rerum indagator 129.4 
fubfidium 3 16. 
fibucula 195.f 
fibulci templa non ingredicbantur apud 

Acg yptios 65.C 
fibuentanea oua que ib 
Suburranen[lum (σ᾽ Sacrauicn[ium coten 

tio fuper equino capite 38.ς 
fuece[fus uoti 106.4 
Suefanorum pecunia 7f 
Suctonij locus a387.b τ1:.4,6 
Suffeni Catulliani so.d 
fiffibulum 196.€ 
fiis uiribus pollens 17.4 
{μος tantum curans i75. b 
Sulpitij Galbe canterius prolap[us in ipfa 

longi itineris porta 37.€ 
fumma 368.b 
fuma calliditas ingenij 5.4 
fummifiio 231.6 
fumptus publici priuatiq; 187.f 


[uperbia 5s.c in pulmone 420.c per cer 
Wicem — a32.d 

fuperalium 236.€ 238.4 

fuperailium in tutela Iunonis 236.€ 

fupercilium in luctu ueteres folebant καὶ 


care — 256.d 
fuperciliorum contractio 7.6 
fupercliofi qui dicantur 238.4 
fuperflua fummota 231.d 


[uperbumerale facerdotale Aegyptiorum 
306.€ 
[perflitione nationes omnes. aliquando 


contaminate 79.d 
fupparuam 198.4 
[upplex 2153.€ 


fipplices apud ueteres coronatos fuiffe. 
fupplicatio 386.d 97. 
fupplicationes quando fierifolite. 364.4 


fupplicium capitale 409.5 
fupplicij fignificatum 422.4 
fupproJa 360.d 
furditas σά. 184.d 
furditatis fymbolum 45.C 
SufeundedickeapudPer[á 4:.4 
fus Bacotia 66.c 
fus cur in Creta facra 68.d.e 
fus Mineruam 66.b 
fiis grunnitum fügit clepbas 64.d 


fuem tangere non licebat Aegyptijs. 65.c 

fue nullum animal pluribus uarijsq; condi 
tis aptius 63. cef 

fus Aematheolice folidis funt unguibus. 
69.C 

fucs agrefles femel parit in anno, idq; e- 
flate 6γ. 

fies cepbalalgiam curant e[u cancrori ftu 
uiatilium 59.d 


[uibus dentes attercbantur apud Salami- 
nios 6.6 

fill caro aciem ingenij obtundit — 65.d 

fuille carnis laus 67.4 

fiallum genus cur nullum in Arabia 64..c 

fiillo generi cur pepercerint Acg »ptij. 
68.c.f 

«| Sybaritarum interitus quando 386.b.c 

Sybaritarum mollities cur gallinaceos in 


urbe non paticbantur 173.6 
fpcomori bieroglypbicum 39:. 
βάι: 330.d 
L.Sylle legionum exemplum 416 
fpluia auis uel rubecula 184.€ 
Symeon puerulus Tridenti ἃ Iudeis in f 

crificium trucidatus 89.b.c 
Syncerus Acus Sanazzavius 143. 
Synodi fexte locus emendatus 55.4.6 


Sypbaci cur dona mifJa fint à Romanis. 
321.4 


Syracufana menfa que Platoni — 67.4 
Syracufani 34-C 
Syracufanorum nummus 25. 
Syri cur columbz pepercerint 158.C 


Syrij detulerunt pifces argenteos in tem^ 


pla Facelitidis dee 223.6 
Syrtes anguipedes 108.4 
T 
Ἔ Abans — 190.€ 

tabellarij fides 14.9.6 


tabularum in Tbcodofíj infignijs interpre 


tatio — z26.f. 127.4 
taciturnitas 275.[ 2:764 
taciturnitas leene 14.d 


Tacitus Imp.amaviorcs cibos appetijt. 
189.c Idem virgiliani carminis dulce- 
dine offondebatur, c7 Ciceronis lectio» 
πε — lbid. 
tenie que 286.d 
tenie Vidi dicate quales 386.b.c. Ofi- 
ridis quales Ibid.d 
talaria pennata Mercurij vsf 
tapa 98f oo.4 liquidius audit 98.b 
talpe cor ad prefagium confirt — 99.b 
Taltbibius, cur porcum, qucm Aganiem^ 
non pro iuramento flatuerat, in mare 
praecipitem dedit 69.C 
talus princeps libidinis locus 2157.6 
Tanagr&oru peflilentiam quomodo Mer 
curius expiaucrit 78.4 
Tanaquil in templo M. Anci diu adferua- 
t4 — 356.c 
Tantali fymbolica interpretatio | 357.b 


taranda 198.c.€ 
Taras delpbino uectus 194. 
Tardas aues quas uocent HifbaMi — 180.c 
tardigrada tefludo 2οι.ά 
Tarentini 34d 


Tarquinij Prifcifilius cur omniu primus 
donatus bulla 3o1.b 
Tarquinio Prifco ex itinere pilum ab[lus 
lit 4quila 13 ^f 
Tarquinius 


Nurquinius Superbus ραράμεγμηι capita 


decutit 419.5 
Tarquinij Superbi currus filis — g2vd 
nietus 4Aguecon[beclo quid τινε 
Tarquiniorum origo 419.5 
Tarutfinileones quid 16.c 
Tauri populi que 29.C 


Taurice Diane facrificium quale. 70.5 
"raurij ludi quib.dijs,et cur im|htuti 25.5 
taurina [pecie fluuij qui ag.C 
taurus defcribitur az. C7 detniceps. 
&lupo faperatus apud Argiuos quid, 
27.c dextroobligato genu manfue- 
teducitur as.f | Solia Perfis dedica 
fus 26.4 
Taurus coleftis cur Veneri dicatus. 2x.f 
£aurus Herculeus 23.d 
tauri auricula quid 25.4 
tauri collo alligate caprifici uis que. 
385.4 


tauri fignificata aic 
tauri fignificatum in facris 31.4 
Lauritemperantia zi.d — robur ibid. 


taurun, quando facrificabant Spartiate 
30.C 

&aurorum imnrolatio Hebrzis quid. 33.€ 

tauros cur immolabant Neptuno,eg qua 
les 25.4.Ὁ 

ὙΦ φοίο ir ntonte uentis equum immola- 


bant Lacedemonij 38.d 
ej Tegea Arc«die ciuitas 376.d 
Te£os pro lupanari 376.d 
telunones 367. 
Telemachus delpbino feruatus 194. 


Telcfille cur galeata fatua ereta. 366.€ 


Telepbus sf 
Tellus cur bominum mater dida 35 ..[ 
- telum unde dictum 309.b 31το. 4 
éemonis bieroglypbica 337.4 


temonert nauibus iminittere à quibus di- 


dicerint bomines 13o.b 
demperanti4 — 245.4 299.C€  355.c.d 
383.6 
tenpcrantia,nodeftiaq; 203.4 
temperantia elephanti 18.5 


teriperantia per cubiti fymbolum. 265.4 
ger ulum 15;f 


teriperantie uis 110.d 
tempejlasperardesm i85 — perfc- 
piam 204.C 


temipeftatis prefagium per. echinum. 
205.C 

templa facra, Flore, Herculi, Marti, Lu- 
n2, Proferpine, Soli, Veneri quz. 
$6 $.C 

tempus 104b 31.6 418ι:.6 A4os.c 


| teriporis diuturnitas 369.c 
tcriporis fignificatiouzria — 104.c.d 
teracitas » 376.f 
£enebree faneflum ue τ 207.4 
tenebre in diuinisluerisquid — 147.€ 
Tenedia fecuris a7.f 


Mu | 


Index. 


"Tenedus quomodo à Darianis militibus 

κα σία 7f 
Tenediorum regis lex que 316.b.c 
tentamentum 345.€ 
tentoria ex quib.rebus fieri folita. ago.4 
tercentafexaeintaquinq; 270.4.b 
Tereus Tbrax Procnen duxit in uxorerz. 

36;.d Philomelam deflorauit. ibid. 


terga dare 232. 

Teriungi milites 97.b 
terminus  133.€ 258.d i78.c 365.6 
Terminus ltpidcus Capitolij 361.d 
terna millia 273.6 


ternarius numerus cur Palladi ez Yuflütie 


dicatus 29:.d 
terra nj.c gn 364.4 
terra C aqua 357.€ 
terra cur omnium ntatercreditá — 339.4 
terra frugiftra 26.4 
Terra,que e Maia 69.f 
terra per Scorpium uidicata 119.d 
terr filius coluber τις. ἃ 


terr? fines omnes in Dei manuc[Je, cur 


dixerint ucteres igi.d 
terrárum dominatio €.114.€ 
terrarum umbilicus 143.4 
terrenorum cum cocleflibus temperatu- 

Τά 425.d 
terrenis addictus 203.d 
terrificus leo 4.d 
terror iuf 217.C 
torrens in facris quid 385.c.d 
Tertij Theodofiasi 2194. 
Tertiodecimant “:.16 
Texulliani laus 144.€ 


tefl4cea plenilunio magis pinguefcuat. 
202.4 

tefLamentum nouwn eget auxilio ucteris, 
uetusqs noui 234. 

teftementorum £abule apud ueteres quo- 


modo fignabantur 301.5 
tefles fibri Pontici preflantiores — o8.d 


teles quantum ad gemturam conferant. 
Ξ4...1 

teles uirtutis indicia 246.d 

tefHiculos fibi fecuife uel abftuliffe quis 
dicatur 146.d 

teflimonia feruork contra dominos nuL 
la 147.C 

teftudo 200.C 

tefIudo cur Veneris fimulacro appofita à 


Phidia 100.c. 
teftudo orerobu[tifeima z01.b 
tefludinis munimentum 260, 


tefludinis fegnities difticho expreffa. 
201.4 

tefludines ubi magne 200.C 

tctragrammaton 3o;.d 

Tetragrammaton nome ineffabile 206.c 


τεμεῖς 35γ.4 
€ Tbaipfzli milites "ne 
Thalia 3$r.4 


Tballus mercator 71. 
Thenura Mofen puerum ex profluente 


exemit asi. d 
Thebani unde oriundi τι. ὦ 
Thebarum infione fuit draco 11id 


Thebis cur iudicum flstuse fine matibus, 
255.4 


Thebiorum natio peflifera 10s.d 
Tbelefillz, eius; [Latua 317.4 
Thelyo 250,6 


Tbeniftocles gallorunz exemplo confir 
mavit pugnantes 173.d.e 

Tbemiftoclis argutumrefbonfum — ga. f 

Theocriti locus 166 7f 
184.Ὁ ned Bie 

Theocriti Pbarmaceutria ex Eupborio» 


nis Minis translata 216.d 
Theodori Gaz;e laus 59.€ 
Tbeodofiane militie infionia 246 [ 

34.1.4 
Tbeodofiami 294.4 Secundi ibid, 

Tetj ἰδιάς 
Theodofii infignia qualia nef 

227.4 


Theodotionis Ephefii opinio reiecta. 


132. 


"Theognidis locus 198.4 

Theologia 178. 19.4.0 
28ο.Σ 286... 

tbeolegie munus 279.[ 


Theopbra[ti de uiperis fententia. 107.5 
tberiacum 117.€ 
"Tberfites cur dicatur in. fimiam muta 
tus $0.C σιξκκόμωρφΘ᾽' diclus ibid, 
Thefeus barbam tonderenoluit 2 nf 
Tbefeus primus anteriore capitis comant 
Apollisi Deliaco dedit.z3o.d.ez 151. f 
Tbefeus primus palme pretium inftituit, 
369.d 
"Tbe[fali coronas amaratbinas primi ex- 
cogitarunt,ez libamina quotannis ad 
Acbillis tumulum ferunt — 405.d.e 
ThejTzlis quinam erant bucephali 59. Ὁ 


— Tbejlij filie quinquaginta «b Hercule ui 


tiate 7;.d 
Thetis in fepiam commutari folita. 205.f 
'Tbeu Platoni quis χοό.ς 
ὙΡομέαίες Propertio quis 206.cC 
tbolos 204.5 
Thomas Campegius. epifcopus Feltren- 
fis 3:44 
Tbonas Miliarius 177. 
ὙΡοηῖας Petrofnctius 271.4 


thorax nzb ez deinceps, 

Thracum indago in paludibus exploran^ 
dis qualis 98.5 

Tbrafybulus Milefius 419.b 

Tbrafybuli fimulacro cur adfculpta mu. 
fiela 99.C 


Tbrafybuli latuain Olympia — 3g.d.e 

thrion fici folium cur dictum z91.d 

Tbronax mons 13..[ 
Ec 4 


ἐδιιπης — ai d buius captura ubi. ibid. 
tbunnum. pifcatores Neptuno facrific^ 

bant 218.d 
tburib ulum 243.4 
tbusim Sacris quid 344-4 
Thyrfis circujufa hedera coopertus quid 


fignificet 376.€ 
Tiara 3C3.C 
tibie, Veneri [acre 349. b. Pani at- 
tribute ibid. 
tibicines expectare,prouerb. 349.C 
Tiberius d quo opprejJus 172,6 


Tiberius fulmina corufcationegq; expa- 
uefcens , lauream fibi imponere folt^ 


tus 371. 
Tib. Gracchus quo gejTu fe populo comen 
^ darit 326.C 


"Tiberius Imp.no&u uidit 234.d 
Tiberij Cef.ferpens formicis corrofus 


quid portendebat 13.4 
"1b. Cefaris numus 178.d 
Tib. Claudij Cef-numnmus isnb 


Tib. Gracchi opprefito per angues i g4^ 
lea fignificata n8.d 
Tiberij bumero infides gallus quid 172.d 
"Tiberij Imper.nequitia 171.€ 
Tibullilocus: 164.4.158.c.d.s55.f.377.€ 
TTigranes candidam fafciaus ad Pompeij 
pedes abiecit 202. 
trigris $4.d 
Tigris audito tympani fono infanit,ita ut 
femetipfam dentibus ümpetat — 8s.b 
"igris cur uocata fagitta ab. Krimenis. 
209.t 
Tigris equum citatifsümum. ter repetito 
curfa ajfequitur 85.5 
Tigris fuu unde dictus 154.4 
timidus minima quaque de e 181.c 
"Tino Derican ajfeutatorem ligone per- 


cufsit sf 
Timoleon ciim Bomilcare ez Afdruba- 

lefeliciter pugnat 381.€ 
tinéa nef 
tintinnabulum 349.d 
tippula 194-4 
Tirefias 57.5 
Titanum genitaliadefecta quid — 247.€ 
Titi Liuijümago Patauij qualis — a6of. 

261.4 
T.Litij locus 24.0314. b 
Titi Vefpafiani nummus 196.5 
titillatio 24.4.d.390.b 
TTitoplus sso.f 


Titulus 30.6.4. Numa rege factus ibid. 

Tityiiecur,4 uulture cur fingatur abrodi 
134.b.c 

€«|Togaeztog4te comxdia — 295.4.b 

toga picta 298.d 

toga utebatur c7 uiri ez mulieres 295.5 


tolerautia 355.b 
tondcre in facris quid aig.f 
tonitrus 25.d 


Index. 


Tomnitrusuocatus filius Clearchl — 324.8 
torcularis bicrog!ypbicum im facris lite" 


Tis 390.€ 
torpedo pifcis zicf 
torpedini pifci iensuia praeditus cur af" 

finietur à 212. 
torques 305.d 


torques abeneus in corui collo inuentus, 
qui ab Agathccle περ απο iuterfectus 
fat ss.d.e 

torque qui meruit duplam confequcba- 
tur annonam 305.€ 

forquiun fbecies 305.€ 

torquibus donatus Sicinnius Dentstus. 
305.d 


torquilla 18: 
torrens 283.6 [ 
toruitas unde dicta 23. 
torum tueri EA 
toto €x aperto pectore 14. 
e Tractabilitas 94.d 


eTragelapbi in Diuinisliteris qui 56. 
Traiana aqua 289.d.e 
Tráiani columna , coloffuri babuit fuper 


inpofitu 365.f 
Traiani Hadriani nummus 1f 
Tranquilli locus 190. 
tranquillitas 180.€ 
trenfiutatus 181€ 


tranfaerfun digitum non fecedere. 265.5 
trapexiitrum menfe in lanis. babeban- 


m 229.C 
trecenta 269.[.270.4 
trepidatio 95.€.159.d 
tris 269.€ 
tria malaque 344.d 
trias ago.b 


triangulum equilaterit cur diuinitatis in- 
dicit 392. b.cur Minerua, Verticigena 
Tritogenia.ibid. 

tribas mulier per galinam vf 

tribuniti« poteflas ab Ymperatoribus u^ 
furpari folita 398. 

tributum rerifJar Yalie à Neruà — ss. 


Tricarenus Geryon 218.€ 
tricenarius numerus 269.C 
tricipitium 218.d 
tridens 338.5.354.. c 
triginta 273.d 
trigla 215.4.cur Diane dicata ibid. 
trinum, ez trinitas rerum 291. f 


tripos aureus Socrati adiudicatus 409.d 


triticum áloliorepurgandum 405. 
Trito Βα τς quid 292.C 
Tritogenia 292. b.ez'.c 
"Triton cur biformis pingebatur 218. 
Tritone 35o.f 
eTritones tubicines in Saturne edis fafti- 
gio 349.4 
Tritonia cur uocata Pallas 291.C 


tritura quo anni tempore potifsinum fit 
355.4 


triumphator — ^7 


EC 
triunpbus in.b 
trocbilus 321b 
trocbili ad biantem. crocodilum accedit 

pabuli gratia a107.f 
Trezen 354.c.d 
Trozenij Neptunum colunt 354.C 


Troiani belii tempus ex pafferibus augu 
ratus Calchas 150.d 
Tropbonius,eiusq; fimulaera n8f 


Tropboniana oracula ibid, 
triculentia 260. d 
€Tub4 349.4Martidicatá — ibid. 
tuborum e fipbonà aque cur per leoni 

114 c4pila foleant eructare το 
tutus 3c8.f 
tunica e tunicatus 2o5.d 


turbida aquam cur bibant elepbanti 19.4 


turbines : - 284.C 
titrbo puerilis 355.€ 
Turcari matutinales acclamationes qua- 
les ^ 2874 
furdus 18... ΠΡὶ mortem cácat | ibid. 
turdus furdiate laborat 184.d 
turibulum 345.c. d 
turtur 1614.€7 deinc 


tur tur tibiayum cantu delectatur τότε 
turturis continentifsima τ ἀμί ας 161.5 


oblatio;in [Acris quid ται. ἢ 
pulii,quid τόν. ἃ 
turturum par quis dicatur obtalife v$7.:c 
quando Deo offerimus ibid.c 
tutela 3:5.} 
& Tympanum .. 349.d 
"ryndarus cur. Venerent coniecit in uinci 
la 356.f 
Tyndarus rapte filie iniurias quomodo 
putauit ulcifcendas 3$.c 
"Typho latrocinijs infamis 207.€ 
ab Ofiride domitus 268.f 
Typbon 131,4 


Typbonis fitem infeclantis fabula — 65.c 
tyrannus per. οἰγρὶ (ymbolum — 197.d 
tyranni fymbolum per notus — 348.c 
T»rij Apollinem fuum cur Alexadrinum 
cognominarunt . 357.b.cur Deorum 
flatuis uiacula inijciebant ibid. 
Tyrij cur Cartbaginem edificare inter^ 
mijerint 45.18.4 
"Tyriorum numus 3:5.d 
"Tyrrbeni nauigandi facilitate claruerunt 
196.4. Delphini cognominati — ibid. 

V [ 
V 7 &cca Veneri dedicata 2$. 
Vacce uox quid in facris literis. 

z8.C ! 
vVacillatio 256... [ 
Valentiniani quid. per ferpentis effigiem 
commonjivabant τις. 
Valentianenfes milites 97.b.c 
Valeria Luperca ab aquila liberata 13 9.e 
Valerüis Soranus cur neci traditus. 261. b 
ualetudo 


Jom. 


——————— 


galetudo inoffenfs 405.d 
udletudinis duiturne pro[peritas: 187.4 
validior à deteriore fiperatus 85.€ 
uane f(apientie fludium ' 146.f 
uaniloquenti4 6: 


wuantloquentiá euitata 18.d 
Varie, genus Pantberarum 84.c 
uariets rerum grata 107.d 


M. Varro literarum porcus appellatus ἃ 
Palemone 63.4. 66.4 

Varro nauali corona donatus à Pompeio 
335.. 

Varronis opinio de mundi partibus 2 4.c 


uas anime quid D. Paulo 407.4 
safa indignationis que 407.c 
tafa pro [eruitijs ponuntur 408.c 
mafhtas —' n8.e 
uaticiniunt 372.4 
uaticinij fymbolum laurus TA 


Waticinia ex cane quis primus defampfe- 
rit TTE 


qi Vbertas 409.4 
«vectis 3éc.d 
uebemens cupiditas 184.5 


uelamen famulacri fidei «lbi fut /254.c.d 

ttelia 183.d 

sedius nebulo reprebenfus à. Cicerone. 
47.d 

webemens appetentia if 

Veientana [ylua quando exaruit 471 f 


uelocitas 195.f 309.€ 
uclocitas negociorum a9.f 
uenator 358.b.c 
wenationis antique ratio in Sicilia dum 

€eruos uenantur ss.b.c 


uenecficiorum amuletum 81... 
wenenatarum [agittarum ictus quomodo 


fanabantur 159.] 
uenia 262.C 
Venus 63.b sse.f 295.C 

unde dicla 356.4 
Venus axi ysvoe zo. — Curaurea 


Kocità 32.  cumpedinecur Ro- 


ne aliquando colebatur 3o7.d 
cur eadem barbata ibid. 
Venus Genetrix 252.b — eidemteni 
plun erectum,ez Àquo ibid. 


venus in antro [Lituta;eg" quare —.395.c 


talo infignis 395.c 
Venus Morph2 35e.f 
Venus fuos μος a58f uere 

cunda — 247.d — uultcrapulatum 

non famelicum 67.C 
veneris armate fümulacri cur apud La^ 

cedemonios 308.d. currum 

curtrabentpa[eres — igc.e — di 

τ΄ grefiio ab Erycis morte 157. f 
Veneris Erycine templum 341. f 
* Veneris in tutela fant borti 247.b 
Veneris Mychee facra que 107.e 
nigrefacellumubi 247. — pro- 


phanatetemplum ^aoo.e — fidesin 


Index. 


.lunbis 147... fimulacrü infidens 
riti. στ. —fymboli 4f [4 
ἐμά — ibid. 


Veneris fimulacro cur te[ludinem adiece 


rit Pbidias 200.c.d 
Veneri cur adfeulptuspolypus 199.4 
cur dedicate columb.e 157.€ 
dicata concha 202.6 
Venerem cur compedibus éonflvingenda 
finxerintueteres—a247.c ^ curi 
wuinculaconieceritTyndarus — ss&.f 
languentem excitantia 421.6 


Venerem fpinofaé in pectore curas fere- 
re 4oo.b 
uenter. 249 b. originisindicium iid. 


uenter caret auribus,prouerb. 1.49.4 
uenter nisrealiquando denotat — 235. f 
uentris uavia fignificata 249. b.c 
m uentrem pugnos ingerere 249.C 


wentriloqui qui dicantur in facris. 24.9.6 

uentum aitejLari Scytlis maximum iura- 
suentum a5s.f 

uento grauide facte eque 36.4 

ueritoriti prefagiun per écbinum πος. 6 

uentis equum àmmolabant Lacedem. 38.4 


uenuftas 9f 07b 
uenuftatis fymbolum 4co.f 
ttepres delictorum fymbola 409.c 
uer cz byems 1:9.d 
uer,byems.fol: isd 
ueratrüuim cur appetant coturnices 157.d 
werben defcriptio 419.C 
Verbum quid Theologis 142. b.c 
uerba per gl«dij fymbolum naf 
uerborum fons mes eft 39.d 
uerecundia 240.f 
L.Veri Aug. nummus 289.6 
ueritas 30*C 204.4 
ueritas uevitatisq; ignumnudum. 326.e 
ueritatis dulcedo 39^.c 
ueritatis (ymbolum 397.€ 
uernumtempus  125.€ 16z€ 182.4 
uerni temporis amaenitas 78.f 
uerriculum 337.€ 
uerficoloris ueJLis 197. f 
uerfipellis — ^ 198.d 
Verticigetn4 zoib 
᾿ Vefontes 212. f 
itefpa unde procrectur 189.f 


με ΡῈ 31.€ 
ue[barum babitationes € celle quales. 
190.c.d 
uefbis aduerfatur malua fylueflris: 100.5 
Vefbafie partus treis,per quernos ramos 
fatales totidem premonflrati 376. 
Vejpafianus aliquot ex plebe miraculose 
fanauit 227.4. b 
Vefbafian.de lotio uectigal exigebat. 18.f 
procuratoribus pro [boitgijs utebatur 
Vefpafianifignum /— 122.4 (17.4 
Vefbafiani triclinit afcendit bos arator, 
16b 


Vefpafiatto recens electo defuit autoritas 
227.4 
uejpertilio 179.b.c cz deinceps 
ue[pertilio fola uolatilium lae ez mam 
inas babet 179.d | 
uefpertilionis ez colübee difcordia 179.€ 
ucfbertilionisez: formice difcordia179.e 
uc[pertiliones arcetur platani folijs 179. f. 
occiduntur bedera fuffumigata 180.4 
uefpertiltones in facris quid 1794f. 
uejpillo 40.d 
Vela. 155.f-136.a.51. 54 4.D.c.364.€ 
VefLa fedes fculpi pingiq; folita 319.4 
VefLe rotundam. edcm Numa Pompilius 
confecrauit 364.d 
Vefle fimulaeru qua nà figura erats 44.€ 
Vejlales uirgines 296.€ 
Veftalium izutia 284.5 
ueteres minus uitiofi in philofopbando. 
245.€ 


uctuftas $77.€ 
uetuftas quibus bonoremtribuit | 26.4 
uetuftatis fymbolum bedera 377.€ 
uexatio 249.f 
G|Vgolinus Campegius 214.0 
ej Via in divinis literis quid 257.4 
ule cy femite differentia 289. 
uie per pedes fyribolum 2$7.C 


uictim-e quales ez quee numinibus imo 
labantur 70.4 

uictor bo[tis &i.f 

uictoria 30.5.3035. b.569.f. 375.4 

uictoria e7 gloria per accipitrem. 154-f. 
155.d 

uictoria maritima 33.0,  naualis 
335.4.6 perpetua 155.b per 
galli fymbolum 175. pernoctuá 
apud Atbenienfes  147.b — cur per 
oleum indicatur — 387.5 

rictorie Dauale Prfcarie principis laus 
infignis 156.C — deinceps 

wctorie prefagium 43.C 

uicforie fignum cur alatum. 154. f. 155.4 


uictorie uti nefcius 197.d 
Victoriati nummi 155.4 
Victorini rbetoris locus 4,6.€ 
uictus frugalis commendatur — 4ax.€ 
uictus prouifto 19. b 
Videntes appellantur Propbete | s29.€ 
uidua perfeuerantis continenti — 157.4 
uiduitas continentifsima 161.b 
uere 356.Ἀ 
uigilantia os. b 
vigilantia cu[todiaqs 3.4 


utgilantiam preflantrane oculi,lufzinie 
cre —— sc 

&igilia perpetua nullum utitur animal, 
3. 


ttigilie fpeculationesq; aige 
uiginti aigif 
Vincetitius Caprilis 250.C 
uincla ingalia Maroni que 262.4 


Ecc ς 


gimculunt s85€ 
vinculum per anuli fymbolum — 262.5 
umcula 255.5 
winculsiugalia 299.4 


uindemie prouentis plenusunde prz[z- 
gitur 181. 

uimdemiarum licentia in regno Neapoli 
faio 389.€ 


windices milites qut 114.€ 
indica 12.6 
winearum incolumitas 174.6 
uineas infftant Apbriciuenti — 174.4 
winttor 99.€ 
vinto. ad iucunditatem non ebrietatem 
creatum 588. f 
uinum in acetum conuer[ium quomodo re 
flituatur 414. dn facriso- 
blatum, fanguinis fignum 390.€ 


wariná cogmixtum aqua facilius con 
ferustur τοσιθ mentem, non fecus 
ac ale corput,attollit 389.e 

uini odian ex ef ouworum noctue 14.8.5 

wo apud Cartbaginenfes quibus inter» 
dium 380.ς intemperantius 
utentes,melancholicosfieri ^ 390.4 
xullum tormentum efficacius 4d werita 
tem eliciendam adhibetur 166.f 
olim abfinebant Romane mulieres, 
quarum una ob. refignatos celle ui 
nariz loculos fii media necata. 589.d 
fc ingurgitare cur adolefcentibus qua 
deque permiffm 389.d 

uita tetujlas commendat 377.€ 

utole quontodo f«grantiores fiat. 417.€ 

wipera an mariti caput amputet, incer» 
tum 166.d 

uipere dente tactus nulla deinceps uene- 
narcforiidat nd  iecurcó- 
ditum aduerfis ferpentum ictus reme- 
dium 117.d 

uiperz edebantur in defberatifointis mor 
bis i77.d — in Arabia cur in- 
toxie 7e quomodo abortum 
mulieribus adferant 107.C 

Miperarum uterus an acatulis exedatur, 
107. b ; 

uiperis conditis uefcentes diutiffime ui 
uunt n7.d 


xiperalis berba 412.€ 
uiperino ictui uipera remedium eft. 117.c 
itr probus 290.C 

uir frugi,uxor prodiga 90.4 
uir pater ue cur dictus fcarabeus — 61.8 
uir undecunque perfectus ς 5.8 


wiriamor in muliereminfidam — 304.c 
wiri probi «nixus quietus , improbi in- 


quietus defcribitur ijncd (fer 
mo 242. 
uiri f(ymbolurs per barbam aj f 
wirago 86,4.99.d 
wires 305.C 


wires cedere fapieritie er eloquétie vs.b 


Index. 


uiribus fuis pollens 413. 
uirga cur Palladi accommodatur τι6.Ὁ 
uirge c7 baculi differentia 3os.d 
virgilij locus :8.4.29.f. 


30.4.33.D.36.c. d. 69.4. e. 70.4.71.f. 
$4.6.104.€.105. f. mo.c. 12. b. c.134. 
d.C.d. 145. b 350. c.15 9.d.160.b.165.f. 
16 7.d. e. 168.€.206. f.207.4. 268. c. 
229.0.144.d.e. 2 46.b.247. c. 156. C. 
257.0.262.0.378.b.384..c. 188.f. 195. 
d. c. 511. f. 321.d.521.c d. 515.6. 341.€. 
355.f.386.d. 403.c. 


Virgilij locus it appendicibus — 399.f 
Virgilij opufculum de Rofa 4914 
uirginales column 36η.ς 
wirginitas 307.4 
wirginitatis imago peraper — 188.c.d 


wirginis fignum cur item. auerfetur. 


9o.b 
wirginen parere non ab[urdum 135.ς ἃ 


wureines Armate que 398.d.e 
uirginum cuftodia 100.C 
siroula diuina que Ciceroni 116.c 
Wirfu$ — íg.4375.€ — eneruata delicijs 


éxef. folida sose 
uirtus indagatrix cur draconi afimilata. 


110.C Y 
uirtus munimentiit quod auferri non po- 
teft. 317.C 
uirtutis decor zb  dodorzs.b 
virtuti cedit improbitas 209.4 
uirtutes labore comparantur 369.C 
uirtutis radices amaras efe, frucius weró 
fiavifsimos 379.b 
uirus bippomanis quale 6156.€ 
ws aperta 358.€ 
wis leoiti peculiaris. 3.4 
utfcum unde proueniat 184.c 
lita z44.f. dina  340.f. 


Wildlis 152. ^ percordis bierogly 
pbhicum 242. b 
uis morsq; per oculi fymbolum — 235.e 
ulte brewutas 4.4.161.4.6 
{ἰδ bumane coditio το. c. cur[fiu 262.f 
uite proerelJus 266.c.289.€ 
uitam inftituiffe fapienter qui dicantur. 
gie. 
Vitellisna dontinatio crudelis 16.b 
Viterbienfis columna cum duabus acci 
pitribus quid denotare uidetur. 155. d 


uitij emendati fignum 398.€ 
uitia 358.e 
uitijs diuitijsq nomen, idem 94.b 
uitijs quis dicatur liberari 35. b 
uittofus 28.d 
uitis libertatis indici 389.d.laboris $9o.4 
uitis Rbee facra 389. 
uitis fupra caput Hecates ργαίοπαι folita, 

quid fibi uelit 376.€ 
uitis cui Chriflus fe comparat, palmitiia; 

eius confideratio 381. f 
pro uitibus facri 71€ 


witula domita defcripta ab Horatio »5.€ 


uitulari ey uitulantes quid 25.d 
uitulus marinus a209.c fulmine 
non tangitur ibid. 
uituli bieroglypbicum quod a5.d 
uituli fignificatio n facrisque 30. 
uitulum offerre quid 2b 
ulHacitas 55.d. 
uivificare in facris literis quid τ47.Ὲ 
«vlna a65.d 
ultio $4f 18&e 
ultio per digitos cómorfos indicata 25 9. f 
Vies ordinis defertor 119.C 
vlyjsis TOM Tpez (gr 197. 
Vbjfiis caput pileatum 29€ 8€ 
nus nobile ibid. 


Vbffiis focij non nifi necefüitate coacti pi- 
fcantur 221. 

Viyfeis focij quomodo uirga uelim bruta 
uelim bomines transformati — m6. b 

Vlyfii naufrago Pallas oleum attulit quo 
perungeretur 401.C 

Vlyfii quid refponderit Palamedes 129.€ 

Vlyxis etymon 87.€ 

e Vmbra 342 f 

wumbr«e odorate miram w[pirarunt fra» 
grantiam 4. f 

winbilicus,cz eius fignificata. 248.b.d.e 


iunmbilicus terrarum ubi 145.4 
«Vncia 163.d 
uncus s6o.b 
undecim ez duodecim 272.€ 


ungendi cadaueramos Aegyptij$ — 4o.c 
ungi cz wnctio, cz πὸ wngt ia facris quid 
a57.d | 
unguentum in Aaronis barba quid 4evf 
ungues demordere,cy rodere as9. f 


ungula bifida 64.d 
unguladuplex — 6r. 
ungula bifida in facris quid swf 
unicornis quontodo capiatur 21€ 
unigenitus €o.d 
uniones gene 307.C 
unitas a69.b 46.4 
unitas €7 unio 91.f. 
uniuerfalia rerum multis woluminibus ex 
plicauit Mercurius 2359.d 
uniuerfi Deus 330.4 
unius diei vita i9:.f 
€ Vocalia f/gna militaria 30.4 
uocalis prima azb 1248. 
uocalibus feptem mufica expreJJa. 54.9.f 
wocis qualitates quot, que ue 349. 
uocum compofitiones apud. Aegyptios 
quam uli babeant 157.5 
C.Vodlienus cur à Senatu punitus 16o.e.f. 
uolare uerba, Horatio quid 255.4 


Volcanalia quando celebrari folita 564.e 
Volcanus 344. b. 
Volcani tenplum apud Aetnam «4.5.4 


uolumen n8.f 
uolumen unde dictum 348.€ 
solu 


| —— HN 


volumina ferpentum quid denotent το 7.6 
MAN cornua que 148.f 
uolütas bona per crroré obfüfcata. 54.6.4 
uoluntatis fons,cor 134.C 
woluptas 171.c. — expatichtia 261b 
matureextinda 109.f — weraque. 


vio.d. uires eneruat 110.4 
uoluptatem ex myrto fignificari — 375.e 
woluptates quomodo coércende — 25o.c 


woluptatum ac malorum affcduum difii- 


patio «26. 
Voluptaria Venus 93.4 
woracitas infatiabilis 215. 


worago  284.f Vorlut4 288.c 
Vot.xx.note in nummis c7 aris quid fibi 

uelint 273.4.Ὁ 
woti incfficacia 118.b 
uota concepta,c nuncupata 243. 
uox bumana, μά 206.€ 
«| Vpupa 182.0 
upupa quid Theologis 182.c 


upupa uuis ucfcens immodice, quomodo 
ebrietati medetur 182.€ 

qVr Hebraica lingua quid fignificct.86.d 

Vr Madianitarum rex ab lfraelitis occi- 
fus; quid fignificet 86.d 

Vrbanus Bolzanius Pierij patruus. 255.4 
338.d 

Vrbanus gr-ecas literas docuit 23. 

ἩΥδος cur olim editis in locis poncbantur, 
322.4 

urbium origines uarie ab autoribus tra- 


duntur τοις 
Vricl ai 313.4 
urina rabiofi canis 43} 
Wryinator 49.4 109.d 
urna Ofiridi dedicata 406.C 
urne tres 339.4 


urfa aucr/is uefligijs aui irrepit 86.c foe 
minamareferocior 86.b fotum edit 
fine oculis 85.f feti lambendo perficit 
In urfas abirc,quid 86.c "wien 
urfus quomodo capturam euadit 86. 
ufi caput imbecillum 86.c 
urfi primüm antra babitationibus como- 
daoflenderüt 86.4 ex Britaniaadue- 
cfiad pop.Rom.[bectaculamaximi ad- 
mirationifuerunt 86.b quandiu pe- 
dum fuctuuiuunt 86.4. falutis ego al 
ucaria ince[Junt 86... 
trfis nomen ab irritatione olim impofita. 
86.d 
Vrfina. ferocia Hicrofolymitani excidij 
indicium 86.c 
urtica in facris literis quid 4,00.d 
wrus aut difficulter aut nunquam capi po 


tft 86. 
urus bos Germanica 86.( 
«eqilitas ez damnum 218. 


{νη in fomnijs uif4,quid portédat 589.f 
uie laxatio quomodo cobibeatur. 424.f 
Vulcanus claudus cuv fingatur 136. 


Index. 


Vulcani parentes qui 156.4 
Vulcano iuncta Pallas quid. 134. 155.4 
Vulcano pifciculi pro animis humanis da 
bantur 222. 
Vulcani c7 Pallada mafculofoeminas iu- 
dicarunt Acgyptij 14.{ 155.6 
uulpanfer 14.6.C 
uulpecule pellis afJucnda Leonis fpolio, 
prouerb. 98.4 
uulpes 97.c Ο fq. 
uulpis lepidum refpon[um ad pardum. 
97.€ 
wuulpis lupiq; nomen à Prophetis nunquá 
ad bonum ufurpatum 97.€ 
uulpi quid ref[bonderit leena de prolis foc 
cunditate 1b 
wuulpem cur Siculi cinedi uocarint. 97.d 


uulpinari quid cz undc 97.6 
uulnus amatorium 107.C 
uulnera amoris 309.C 
uulnerat culex fufurrando 94.b 
uultu i3o.c.erfeq. — uentoconcipit 


130. quotoua parturiat i3i.b. uiua 
non attingit 13;.b 

uulturis coleflis afflatus quamna babeat 
uim 133.€ 

wuulturis coramulet aduaria. 153.c. ni- 
dum ncmo uidit. 13.4.4. prefagitura 
ubi ftrages futura [itae acies cocurfuree 
15.d fludium in educandis pullis 135. 
1314. ufus eg odoratus exquifitiffumus 
13;.€ 

wuultures omnes femine uif 

wuultures pro fepulebris apud Iberos ss 4.a 

uulturum oua zepbyrea cz bypenemia. 
ib ES 

uulturina aquila 139.d 

uulturina penna parturientes adiuuat. 
132.C 

uxor cur ducenda 34.4.6 inimicamari- 
to 106.d malumnecefJarium. 34.4.6 

X 


Enophontis nomine liber de'e- 
quitocis 162.d 


Xenopbontis locus vof 
Xerxen fefellit infomnium 387.d 
x 
b gis fepe apud Latinos v. 
35o.b 
Ζ 
"A Pro $ uctercs fr equeter ufl.581.d 
Zabulum 3f 
Zacbarie Cbimios dictum quod | 277.5 
Zadcbiel 


j23.C 
Zamael 32;.C 
Zamolxis fententia de oculis 23;.C 


Zare manus de matris utero porrecta 


quid — :98.c 
«Zclotypia 94b 
Zelotypia equorum 36.d 


Zeno dialecticorum argutias eludebat. 
406.f 


Zenonis Cittici refbonfum de conuiuij biz. 


laritate 84. 
Zenonis fententia de Dialectica — 195.f 
Zetobia commendantur 23. 
Zcnodoti error 1:0.» 
xepbyrea funt uulturum oua 152.5 


xepbyro flante canit fuauius cygni 165.c 

in Zerinthbo Samotbracie oppido immo- 
labantur cz epulabanturcanes 4.4. 

qZzona 298.f 199.4.€ 

Zonam uirgineam, ucl diu ligatam foluc- 
rt — 299b 


Zopyrus Pyrrbumiugulauit — 147.f 
Zoroafler 345.b 
Zoroafler recentior οι 
Zoroajlris flumina quatuor 153.6 
Zoroa[tris fententia de animo 153.6 
GRAECARVM 
VOCVM QY/, "Ho 
ΤΟΣ ΘΡΈΒΕ ΘΕῸ νῈΞ 
runt,Index. 
A 

Γκυλοπσξε 320.f 
ay uk 366.f 

deat va τυρὸν 182.C 

ἀετίτας lapis 14.1.4 

dágvÀAg- palma 369.€ 
difuy 97.d 
αἰλυρύμορφος fcarabeus 61.C 
à αἶρε σα κήυλον 26ο.ς 
ἀλεκτρυῶν adtandió 175.d 
&uysiis Venus 220.€ 
7 ἄλλα πιεριγνῶδιε igo.f 
ἄλλομας 260.€ 
ἀλωπικήγν καὶ AUR OL 97.d 


ὡμᾷν 351.C 


ἀμφίκιρτος Luna. 286.c 


αὐάγκι nafcentium Dcus τς 
αὔϑος auicula 182.e.f 
αὐσσιύτης 3144.€ αὐτίρως 34i.€ 
αὐἰγιπιλαργῶν 124b edjxep 160.€ 
ἄξιον deus prouerb. 366.a 
ἄπορον 3521. dzápupyyu — 288.f 
ἀποσκορακίψυνάποσκορακισμὸς 169.C 
ἀργέφόντας Mercurius 243.f 
ἀργρνὸν 142 &pe ib 


ἀρετίω αὐαφαιρέζεν ἔπλον ἄναι dixit Anti- 
fthenes — 317.c 


ape] 9o Polluci quid 86.c 
wagxi  z288.b ἀσροκύων 785. 
ἄτασραι boues quac iif 
&TIMOy AA 22b 
iua avos 274.4 
εἐτρυγετὶς οι." 
ἀτρύγιτον mare zzi. 8 


ἀτήυιὸς ὑπέχῳ lo χῶρα καὶ ἀποδρύσκωμ, pro- 
uerb, 255.f 


doas 221.C din 216.C 
ἐφωνότόδος τῶν ἰχόύων 3;7.d 
B 
Bos 376.c 
βαϊράχοιτυμον iit. 
Διξαιὼν 20γ.Ε 
BAirqu ταυρισὲν i;.€ 
βῆμα 27.6.8 


[32777 ^ 22,€ 
£554; uocatus Dionyftus 23:0 
βευλὰ 135.€ 
β5λιμία 43.Ὁ 
Biss eni y Man βιέγκι 16.e 
45. πὶ φάτνν 28.6ὲ 
Bipaper 26.d 
Bsgévix 27.d 
βοῶπι; 23 δ: 
po 26.d 
βωμὸς φοαύξιμι: 364.Ὁ 
r 
Iu Litera 351.b 
» in 4 ucrtunt Dores 1i$g.f 
γᾶ 28.4 
γαμψώνυχα faa 6.€ 
yasug dx ϑάλασα 249.b 
γασὴρ 3nkyq ὦτα 249.4 
yasgifecdas 249.C 
yaau£ ia]ofo 14.7.b 
γρυπὸ genus duplex 138. 
γυπαιετὸς  139.d — pullos fuos fafti- 
dit — 140.b 
A 
A Litera 3ςτις 
σἰαφναφάγοι ;7:.b 
“ἰεκαθοῖον mul&ta Draconis 27.2 
“ικαπὲς 265.d.e 
elixzuveu 451τ.ς 
σἰελφενόσα εν Vlyffes cur 194..f 
σἴγγκα acaíclos 106.b 
eL areae 118 £ 
δημοφάχγοι 3 o.f 
duxxfeges Mercurius 239.C 
elinuc ῥφϑαλμὸς 233.ὲ 
σ[ισμοισὶ ἐκ αὐάγίπ 36.a 
διχότομος Luna 286.C 
σίριπανορ à 316.C 


duvagxío Jy ὑπάτων de, nummi infcri- 
puo. 111.€ 

elvcdinaossy conuiuium Augufti qua- 
le 104. f 


“ὥρην 252.C 263.f.& 264€ 
E 
E 185. b 
ἐγέλασῳν ὃ Αἰωμιπαροι μία 8.d 
[Uo 186.C 
ἱκατκξελίτας Apollo 118.b 
ἑκατόνχφρ 252.€ 
Ὡρκορχκορῶνκ 149.4 
Vade doni 176.d.e 
Vete Diana ss.b.c 


Magep αὔοῖρα quemnam uocent Graci 
$3.€ 


Sexo τὸ e, prouerb. 314.C 
ἀλίφαντος σϊμαφάδφς 34. y 19.d 
ἑλικδλίφαρος oculus quis 2315.C€ 
Ata Anota 198.b 
Ἐγγεαγαρα Kap yn 271.C 149.€ 
ἐννεασιεσιεσι egévolvAot 271.C 


Ἐννεαΐκοντρομ χὰ Ἰνγεασίεσμον  119.€ 271.Ὲ 
hydra ἰννεακίφαλος καὶ πριϊακονακεφαλος 
z71..d z74f 


ὀδιφχξος 2γ:.4 
dirxviafo 266.€ 
Jyuzifay 6. 
irte π͵ερόγεγα cur dixit Homerus 155.a 
emyuia 245.C 


Index. 


ἱπίπεμπἼον 270 .d monuonyp 7.C 


4isviG- Mercurius 239.C 
ὄδυμα 342.f 
ὄδωσϊιὸς unde dictus 185. b 
ὄδως da mon nafcentium 115. b 
ígía 13 ς 
σ᾽ μβνίοἱ σζ- 76.€ 
V zpd v] qu asi. f 
elipfpeuG- leo Af 
σύφρονὰ 342.C 
E 
ZLupa 359.C 
f/z« cur Iouem Graci 345.b 
H 
Hus: χοίνιξ 406.€ 
3exysvg 79.€ 
ivysvqG- leo 1. b 
e 
Q Eés unde dictus 234.C 


2x&y χῶρες Philonis pharmacum. 
159.f 


θύρα 358.d 
χρεία Mars 2.€ 
200 206.C 
βυμολίοντες z.d 
Évgc« Gr Apollo 360.f 
ϑύτχε 69.b 
I 

Ac wp ἀφύα 216.C 

MSat ^ agg.b ἰδ — 213.€ 
ἱκιτήρια — 386.€ iMhwg-  119.€ 
ia200 n nympha 32.4 
ἱππότα 32.f 
ἐχϑύων μὰ γσύσαϑαε e 219.4 
Κι: τρέπεται χρὼρ ς 197.f 
καλλιχέλωνου obolus οι. Ὁ 
κανδάρε cogor" 60.C 
XA X 314..C 
καρσϊίαων n ΓΟ quid Pythagorc 155.4 
καρκκομῶνες Graci cur 230. 
καρυτὸν 6p jca 44.€ καρπὸρ 255.b.c 
καταρτίζειν ss. 
καταχθόνι 6 Iupiter 236.4 
ngvodtogíoc «8. 


κεραυνὸς cur uocatus Prolemaus 52 5.b 

xsggdis 214. viynAifay 184. 

κίχλας κωφύτερ»: 184.d 

κοινὲς τοόρν δ» uocatus Agathocles. 
151.d 


κοντῷ τυλῖᾶν 335.C 
Koppatic equi 314.C 
κόρον 5yq nga μέλι 187.3 
τὰπὶ κοσκίνῳ prouerb. 278. 
κόσμΘ: 31o.d 
κριὸς ἀσελγοκάδως 77.d.e 
κρόμμυον 417.d 
κρότων» Vyike déc 110.4 


κρώψν — 14.9.C κυαμεψψία —386.€ 
κύκνον ἔύλιω cur dixerit Theocritus. 


165.b 
κύλλοι 3 $6.3 
xut att “4. 
κυπαρίτῇν καρπὸν 38o.f 
xéu καὶ κύων 43.d xw7íAMP 163.4 
᾿ A 
A inLacedzmoniorüícutis 514.b 
Azar AG Aa yet 36;.b 


' 


λαγὼς unde formerur 95.C 
λαλῶν — 238.f λέρα — A402.€ 
λσυκασμὸς 402.€ Akte ἐγίλασον 8.ἃ 
Λύκυϑοι 3875.b 
Aubin wvgegépG- 404-f 
Λιποῤῥινὸς falamandra 120.C 
λογογράφί(» uocatus Demofthenes ab 

Aeíchine 342.b 
a£, € quid D. Ioanni 142b 
Λυκκγρυέταρ 79.€ 
Mk(G- πρὸς ql βοῦς e advo q £o.f 
λυκοσπάσῖαι 81.2. b Avxéggovfo 80.4 

M 

Mots 105.€ 
μάχαιραν ὀξέων aeg psqqu 215.4 
MR quu μὰ ydUcodau. 204.4 
«ftoi liomines 125.4 
μῆλον 76.8 
Alesis Luna que 286.c 
εὖτε WA yr yat quot] n 49.b 


μασῶ μνάκεονα συμπόταν 


261.d. 405.f 
urmacvaveeu gemmis infculptü 238.d 


«ονόκερως z1.d 
μονόκερως μόσχί(Θ»' quid Orpheo 23.C, 
μορφὼ 308.d 


nvd»iu Solem effe putauit Anaxago- 
ras  3z6.d 
n Uu 100.2 κὠω 190.€ 
μυκαταὶ cur uocabant Neptuni. 25.b 
MÜpuki$wA4HKAGR $8.C μυχὸρ 107.€ 
N 


INapteesgigas 4c3.€ 
y5r 108 f 
»i; quid Anaxagorz τοσοῦ 
yvxliaéaey : 423.E 
o 
τ» ἄξιον 266.4 
eisgG- ^ 19o.€ siuyos 3132.C 
ὀλολύγων quvg 211.4 
dAcexe Sx 276.f 
duegopíse χελισίόνας κε *xgr,quid 1 6:.8 
ὄν quid fignificet 89.€ 
ἔνε ὦτα pagus Phrygic 87.f 
ὀργιάζεν 256.C 
ὀρθρογόν nott ὀρέροθόμ χελισϊὼν τότ.ς 
ὀσχοφσρία 386.6 
ἔφεως ἔμμια ' 112.b 
ἔφιν βάλπφε καὶ σὲ Ugue 109.d 
φθαλμὸς (ge Go Luciano quis 255.d 
égiédlqpoi Spartani 112.d 
dguen]évgw- Argiphon 118.€ 
ὀῴόφαγοι 222.4 


Hori Apollinisloci aliquot uel ema- 
culati,uelaccuratius expenfi, 6.f 
19.b. 27.e ss.d mif a2; b: c 
1323 145.6 & d. 146.d 1τ47.ε 
150.d 155.f 176.f 177.b 179.d.e 
199.€ 

n 


π--- menfura quz 26.{ 264.a 
παρδή μι»: “8.4 
waretalo- Luna 286.C 
retplsvon]ovíox quando fublata 139.€ 
wafexei qui 3:1. 
wigupsecedvG- vpeexuvép 287.4 
παχὺς 264.f 
zióntaeggG- cur dictusTherfites £o.c 
xíig- 4.07.d 


aipdux- 


FX 


más dine πξε καὶ σκίλθ᾽ 176.C 
ποιριελσύσφε ὦ 198.b 
viegdoa 157 
ποληγαὶ 198 b 
πούχρκχς 52.€ 
mouit 354.d 
woAUrgen Vlyffes 197.f 
πυσρφύρεσκον 204. 
τυσσφσῖων ας 354-C 
τοόσις καὶ adi e ^ aig f 
τυραᾳότόδ Θ᾽ wigig deas 159.C 
πορέξχτον 76.4 
apebueris βίον florens go ἔχζτων so- 74.d 
m edoeroc ἱπιὰ 155.4 
vaya 386.€ 
πυρετὸς 8.4 
zz zthercurOrpheo 5345.Ὁ 
svgepég- fin 404. f 
P 
P A 306.C 
ῥακὸρ 330.C 
ῥινόκερων z1.d 
puis 120.C 
(ics ἱτυμὸν 4οτ. 
z 
Στ equis quid 314.C 
σάλφ- 256.f 
σῴσοπυγίρ 183, 184.ε. 
σεμναὶ deae quae 76.€ 
edizAcy 424.4 
enztezixép atramentum 204. Ρ 
σαυπιστικὸν 276 3r 
Suis 354.d 
σκοροσϊεμ 173 .d 
exi qu 7.€ 
exuit 148.C 
eucic: Bpgucliug 196. b 


Index. 


σπκόχ un 2635.d 264.d.e 
σορὸν 100.b 
sigasty ux d gkasodas 304.€ 305.4 
σκλυγραφία 366.ς 
συγκεχαμίνα Corpora 102.f 


exavotgaAG- cur dictus Pericles, 


294.€ 317.b 
exG- Mercurius 239 
5 T 
TI ApgawTwi(gu 34.d 
74/2«G- INeptunus cur 25. 
ταυρισϊὸν βλέπον 23.ὲ 
700444: Ícarabeus 61.C 
παυροκραφοε fluuij cur 25.ς 
ταυροπόλρ» Diana, & cur dicti 20.C 
ταυροφάγδ» Bacchus 29.d 
πελάσας 36γ. 
τιλάτὧαε 287.( 
πιλῴφον 291.C 
aipezío uxo 192.d.e 
τιῤακτὺς 237.€ 
τετ]γοφόροι Athenienfes 192.f 
φαγίῃν 2γτἃ 
dio 159.d 
digup 159.d 
Φιόρχας accipiter τι 
Δ υγὼν 219.C 
τυφλότερ» dad Aun" 99.4 
7/xx Luna cur dicta ας Ὁ 
τύχκ φερεπόλ(» 288.C 
τῷ ῥίῳ τίὼ ἐγχίλάν 210.d 
T κελανέρων μὰ γσυσαῶας 167.a 
7 σχοίνων χάμαῤῥΘ: 266.€ 
m 
Natta 65.e 
Lye καὶ VyidAr qp 355,d.e, 552.a 
ὕκα 217.d 


ERRATAÀ SIC CORRIGITO. 


Pag. 62. poft E. uerfu 13. καὶ πτυλυφσᾷ, 64. E. uerf. 14. continere. 67. C. 9. χοιροπωλᾶμ. 
76. B. werf. 3. colorefüerit:quod 172. A. 3. DIVITIARV Μ. 177. D τς. Coturnicen., 


187. E 6. confiflereuideaturfed. — 223. C. 12. 
243. E. c. quodardentes prune. 
308. E. 10. cub dépq 
356. A. 16. Clotbo. 

elcefolio. 389. F. τι. Rbee fiquidem. 


XXXII. 


perfidis. 


Oxyrynchite. 


34. C. 2. ἰλαχόξ, 


417. E. 16. allium,neq; fabas. 


233. ἘΞ 7. οἱίκκο καθορᾷ, 


271. B. τ΄. XL XILGreéiqua 275. E s. uclexintegro 
334. D. 4. Raticu. 
386. A. μεν. 1. gratia preditum. 


227: 2 ἘΠῚ: 


388. B. 15. effc.fi 


397. F. 8. utto collegio. 


εὖ dgfvip 67.f 
ὑπόπ]εροι ἵπποι Pindaro qui iss.f 
ὕραξ 100.b 
br 65.€ 
Vs elez pé tup 64.c 
jr opua σον 66.Ὁ 
ὕφαικκος ὀφθαλμὸν Luciano quis — 355.d 
o 
o,,s. 16.d 
φάσφε, E 286.C 
ga columbz quz 157.C 
Qsgiei- cochlea 203.d 
QigsaóAQ τύχα 288.ς 
φσύξιμΘ’ δωμὸρ 364.Ὁ 
φιλοςίφανδ» olea que 387.b 
ggivis κίλαινας Homero qua 285.b 
φυγικὸν 3:8. 
φυτὸν 36. 
guAdde- diues 86.4 
φωλσῖγν zig, f 
φῶς φίλον χαίρε 34, 
x 
p. qnas 3s f 
χεὶρ xépa vía]; prouerb, 252.€ 
τὸν xÁga ἐπιβάλλον 252.f 
χιλισίωνήγν τ6:.8 
χίνακυκον 423 di 
xr sut 
χλώνα 297.f 
- XegeonuAap 67.C 
χρυσόμκλον quemnam uocarit Dioge- 
nes 74.€ 
χρυσόῤῥαπις Mercuriug 116.b 
í2 
€) dhweMiap 213.C 
edt os 198.b 
T E Ag 3 


Caroli Vtenhouij lunioris Gandauí ad clarifs.uiros, 
Arnoldum Arleníu Peraxylum, & Michaelem lfin- 
grinium;in Ioannís Píerij Valeriani Hieroglyphícan 


“πδὸς Ilicezoy 


libros quinquagintaocto, 
Epigramma. 


AUT ἄγε Πιεείδ ὁ". τίς μοι A9, mim μϑσαι, 
Αρκιθθ’ 4 utr dis ἔσσεται, οἵα μέλη; 

Θᾶοκ» ὅπως σφέτδρολ» TEX ὑψώθαμῆν ἐπαίνοις 
Πιόδιοκυ, χασάτωκυ Φῶς τε κλεός τε TELS, 

Πιΐδμοκυ γαίας Ure ons xex v ^ AVGwlons, 
Tli£ezokx γλώῆης wMoKs Αὐσονίας. 

AT ἄγε, Πιεείδιωκ» XM dad oA am OK 
Κλέξετε, Iezs l'iéez c ἔσκε τροφὸς, 

Πιεξὶς 9x ἐτεὸκσ τροφὸς ἔσκον οἱ, ἀλλά γε μήτερ, 
Ἡνικν ἔτικτε, σατὴρ bol "^ ὃ uarie elu, 


Pitezc δὐνηθᾶσα yap Α΄ πόλλωνι Ox 


Γάναζ jux φαθεῷ caf uot. ἀφρόμϑνοκ». 
Oif oj θαυμα Ξὁν καί πόν πολὺ φόμτατΘ᾽ ὄξὶ 
Tu" κακν cl o oe Lipf δὲ λαλέκσ. 
Οὔτι τόσοκ» Μεγάλῃ ταῖς xtA «51K Epato uns, 
Fi ταῖς Bxsd'au s χαλκχθ20 9L poit τύποις 
Bla χαρασσομϑύαις uó omo NS lec TÉ) Tr C10 TOOYOKS, 
Ηὲ Μελαχϑονίαις Too o xau ce βίθλοις. 
Oasoxs Id As, Cxotcluo , τύδε Πιεδίοιο τούνημα 
Αμφ iéjole λογίωκν» 2 οἴμμασι Mj QUTIGNS 
Ενθάδε Na NS γνώσῃ μυσίεξια ANS, : 
Ενθάδ' ἀποῤῥήτωκσ ἐχόνας ἱσοοίωλσυ, -᾿ 
Ενθάδε μαςϑύσ4ε πταλιγγονέωλ" Sixot uU UNS, 
Παντοίωκν VouuXG AS 2 aW Gd CT KS Λατίωκσ. 
TóAs «p d'yvosots, "T9 NS vui Éuvày ἔθακας 
XxAx55 opos a0 NOV ox, Ισ!γγέζνιε, 
XaA«526 ook ὄντων Βασιλείας οὐ ἄσεῖ aya TONS, 
(Καί Tp Ex x πολλὺς ἡ Βασίλφι κλυτὸς) 
Μάτε τεῶν ϑαπαΐων ὃς Φάδεο, μήτε πόνοιο, 
Εἰς ὁ Q4" βίξλες κρείοσονας ὄφρα βάλοις. 
Τίνετε Πιεσέῳ 1659 T0V χάσιν, τα καὶ αὐτῷ 
Ἀρλοψίῳ aya raw κύδ i Φλανδϑργονῶκν. 
Ἀρλοψίῳ πολλῶν δ" ὀβδυνατῆσι παλαιῶν 
Hé viov, Γραικὧν δωμαϊκώντε βίξλωλν. 
YsxT τστυγεινίῳ G)- xa Axs2e s ovx. &etso, 
ὃς qd « Anjumo mt oic σφοῖς ἐχάραξε τύποις, 
τὸν λάξεθησαυρὸν, τοιαύτίω Βιξλιοθήκί 
οὐπῶλεμαῖθθ᾽ aya “χείνποτ᾽ ἔχεσκον, ἐών. 
οὗὖλε καλῶς, τότοις Kg. ὁμοίϊα "ay oat 76 o Lo 
Βιέλία, καὶ σὺ 5 oi pu BIEN Kx 65 δραψίίω, 
ῥᾷακον ὥσκον ἀτὰρ TA co due ταῦτοίγε, d God 
Σοὶ Bio TO 10 tóc τόδμα πολυ SOINS. 
ἔξῥωοϑε,κοὶ ἑκάδοτε GU τυχᾶτε. 


- 


Iu 
py 
ὰ 

: 

ἥ 
|
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Hieroglyphica, sive, De sacris Aegyptiorvm literis commentarii"

See other formats
